Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk Policia e Shtetit Shqiptar 0 3542 2978058 2907782 2026-05-06T20:00:36Z ~2026-27556-26 187113 Ndryshimi i emrit te ri te drejtorit te policise 2978058 wikitext text/x-wiki {{Infobox national military |shteti = Republika e Shqipërisë |emri = Policia e Shtetit |figura = [[Skeda: Policia e Shtetit.svg |200px]] |caption = Emblema e Policisë së Shqipërisë. [[Skeda:Flamuri i Policisë së Shtetit.svg|270px]]<br>Flamuri i Policisë së Shqipërisë. |themeluar = [[13 Janar]] [[1913]] |current_form = [[1992]] <!-- PLEASE DO ''not'' CHANGE THE ORDER OF PRECEDENCE HERE OR ELSEWHERE IN THE ARTICLE. Please read the talk page as to why --> |degët = |qëndra_e_bazës = Bulevardi i Bajram Currit, [[Tiranë]], [[Shqipëri]] <!-- Komanda --> |komandanti-i-përgjithshëm = Skënder Hita |komandanti-i-përgjithshëm_titulli = Drejtori |ministri = |minister_titulli = |komandanti = [[Besfort Lamallari]]<br/> <small>([[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministria e Brendshme]])</small> |komandanti_titulli = Ministri përgjegjës <!-- Fuqia njerëzore --> |mosha = |shërbimi_i_detyrueshëm = |fuqia_njerëzore_data = 2015 |fuqia_njerëzore_mosha = 18–49 |në_dispozicion = |në_dispozicion_f = |të_aftë = |të_aftë_f = |arrijnë = |arrijnë_f = |aktive = 10,958 punonjës |renditur = |rezerve = |vendosur = <!-- Financiare --> |shuma = |përqind_GDP = <!-- Industriale --> |furnitorë_të_brendshëm = |furnitorë_të_jashtëm = |importe = |eksporte = <!-- Artikuj të ndryshëm --> |historia = [[Historia e Policisë së Shqipërisë|Arma e Xhandarmërisë]] (1925–1939)<br /> [[Historia e Policisë së Shqipërisë|Policia Popullore e Shqipërisë]] (1945–1991) |gradat = <!-- PLEASE DO NOT CHANGE THE ORDER OF PRECEDENCE HERE OR ELSEWHERE IN THE ARTICLE. Please read the talk page as to why --> }} '''Policia e shtetit''' ose '''policia shqiptare''' është [[policia]] dhe agjencia kombëtare e [[Zbatimi i ligjit në Shqipëri|zbatimit të ligjit]] e cila vepron në të gjithë [[Shqipëria|Republikën e Shqipërisë]]. Rrëzimi i [[Republika Popullore e Shqipërisë|sistemit komunist]] dhe vendosja e pluralizmit politik pas vitit 1991 solli ndryshime të rëndësishme në strukturën e policisë shqiptare. Ministria e Rendit Publik dhe Drejtoria e Përgjithshme e Policisë u krijuan në Prill 1991 dhe ligji i ri në Korrik krijoi Policinë e Rendit Publik. Gati 80% e fuqisë punëtore të mëparshme të policisë, u zëvendësua me rekrutë të rinj. Më 4 Nëntor, policia shqiptare u pranua si anëtare e [[Interpoli|Interpolit]]. Numri i urgjencës është 129. ==Fillimet== :'''Artikulli kryesor:''' ''[[Historia e Policisë së Shqipërisë]]'' Krijimi i [[Policia|Policisë]] shqiptare lidhet me [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|shpalljen e Pavarësisë]] dhe krijimin e shtetit shqiptar ([[1912]]) kur më [[13 janar]] [[1913]], [[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeveria e Përkohshme e Vlorës]], mori vendimin për krijimin e [[Forcat e Rendit|Forcave të Rendit]] Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] strukturat e policisë dhe xhandarmërisë kombëtare u copëtuan dhe u profilizuan sipas modeleve të forcave pushtuese ([[Perandoria Austro-Hungareze|austro-hungareze]], [[Franca|franceze]], [[Italia|italiane]], etj). Në [[Krahina Autonome e Korçës|Krahinën Autonome të Korçës]] u krijua prefektura e policisë dhe zyrat e policisë në qarqe. Pas [[Kongresi i Lushnjes|Kongresit të Lushnjes]] ([[1920]]-[[1924]]), pati organizime dhe zhvillime të reja në fushën e policisë. Në tetor 1920 u miratua organika e re e policisë së përgjithshme (me 210 vetë). Pas [[Lëvizja e qershorit|lëvizjes e qershorit]], [[Fan Noli|Qeveria e Nolit]] mori disa masa për organizimin e policisë. Pas rënies së [[Fan Noli]]t, pra në periudhën [[1925]]-[[1938]], ka një zhvillim progresiv të policisë dhe xhandarmërisë. Futen elemente moderne perëndimore në fushën e strukturave dhe legjislacionit të policisë dhe xhandarmërisë. Gjatë kësaj periudhe u krijuan për herë të parë disa lloje policish si p.sh.: [[Policia Bashkiake]] (1928), [[Policia Rurale]] ([[1929]]), [[Policia Kufitare]](1930), [[Policia e Sigurimit Publik]] (1938), [[Roja Mbretërore e Kufirit]] (1939), [[Xhandarmëria Qytetëse]] (me atributet e policisë urbane), etj. Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] strukturat e policisë dhe [[Xhandarmëria|xhandarmerisë]] ne pjesën me të madhe u asimiluan dhe u profilizuan sipas interesave të shteteve pushtuese. Gjate dy pushtimeve, policia u integrua në strukturat ushtarake me emërtimin [[Trupa e Armatosur e Policisë]]. Në vitin [[1943]], në zonat e çliruara, u krijuan strukturat partizane për ruajtjen e rendit dhe qetësisë publike: [[Komandat e Qarkut]], [[Komandat e Vendit]] dhe [[Rojet Vullnetare]]. Pas Luftës së Dytë Botërore organizimi dhe strukturimi i policisë është bërë sipas modeleve lindore. == Organizimi dhe strukturimi == [[Skeda: Albanian State Police HQ in Tiranë.jpg|right|thumb|Ndërtesa e Selisë të Policisë së Shtetit Shqiptar në [[Tirana|Tiranë]].]] Duke filluar nga viti [[1991]], pas futjes së Shqipërisë në rrugën e proceseve [[Demokracia|demokratike]], kanë ndodhur disa ndryshime të rëndesishme në fushën e organizimit dhe ristrukturimit të Policisë Shqiptare. Në vitin [[1991]], me krijimin e [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministrisë së Rendit Publik]], policisë iu dha statusi i një institucioni më vete, ndryshe nga ç’ ishte më parë. Në një kohë të shkurtër u bënë ndryshime të shpejta të karakterit organizativ e ligjor të policisë si dhe u bë hapja e saj me botën. Gjëte vitit [[1992]]-[[1996|96]], në bazë të programit qeveritar, por pa hartuar strategji konkerte, u zhvillua reforma në polici. Ky proces përfshiu fushën e ristrukturimit te policisë në të gjitha nivelet, rinovimin e personelit te policise, zgjerimin e kuadrit ligjor dhe hapjen e saj me institucionet homologe të botës e organizatat ndërkombëtare. Fillimisht ky proces pati ndikim pozitiv për faktin se brenda një kohe të shkurtër u zhduk kaosi, anarkia dhe u vendos rregulli e qetësia publike. Por, përveç rezultateve pozitive që u arritën, evidentohen edhe mjaft probleme qe kanë të bëjnë me paqëndrueshmërinë e strukturave, standartet e ulëta të rekrutimit të personelit, nivelin e ulët të profesionalizmit, policimin e tubimeve paqësore të paautorizuara, shfaqjet e korrupsionit etj., të cilat dhanë impuls të fuqishëm gjatë trazirave janar-mars [[1997]]. [[Skeda: 97-9.jpg |right|thumb|Policia e trazirave në vitin 1997.]] Gjatë trazirave të janar-mars [[1997]], u dogjën dhe u shkatërruan plotësisht 10 komisariate të policisë, ndërsa pjesa tjetër pësoi dëmtime të mëdha, u vodh mbi 80 % e teknikës dhe automjeteve të policisë si dhe u vranë e plagosën me dhjetëra punonjës policie. Pas muajit qershor [[1997]], filloi puna për ringritjen dhe riorganizimin e policisë në të gjitha nivelet. U krijuan struktura që kishin të bënin direkt me luftën kundër banditizmit, terrorizmit, krimit të organizur, çarmatimit. U riaktivizuan strukturat e meparshme të paralizuara kunder krimit. Brenda një kohe relativisht jo shumë të shkurtër u arrit që të funksionojë policia, të zhbllokohen rrugët strategjike nacionale nga bandat kriminale, të vendoset rendi dhe qetësia publike, të çarmatoset një pjesë e popullatës si dhe të vihet në funksionim administrata publike. Qysh prej muajit maj 1997, një ndihmesë të rëndësishme në ringritjen e riorganizimin e policisë shqiptare ka dhënë e jep ende misioni policor [[MAPE]] i [[Bashkimit Evropian Perendimor]] (BEP). Me sugjerimin e ketij misioni u ngritën Drejtoritë e Policisë së Prefekturave (Qarqeve). Ky mison ka dhënë një kontribut të madh edhe në fushën e kualifikimit e reformimit të policisë shqiptare. [[Skeda:Sterff.jpg|right|thumb|Trajnim i njësiteve elite.]] Krahas ketij misioni, qe nga viti 1997 prane policise sone operojne edhe [[ICITAP]] ([[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]), [[INTERFORCE]] ([[Italia|Itali]]). Nga viti 1997 e deri ne 2000 keto misione kane kualifikuar mbi 4000 punonjes policie. Misioni INTERFORCE ka dhene nje ndihme te konsiderueshme ne krijimin dhe pajisjen e sallave operative dhe te autoptarullave [[Shqiponja]]. Reforma ne Policine e Shtetit e inicuar nga Vendimi i Qeverise nr.384, date 28.7.1999, perben nje moment shume te rendesishem për te ardhmen e policise.Dokumenti baze i hartuar ne vitin 1999-2000 quhet “Strategjia e Reformes ne Polici”. Kjo Strategji është afatmesme (2000-2003) dhe objektivat e saj jane: krijimi i nje infrastrukture ligjore e nenligjore moderne; ndertimi i strukturave eficente te policise; percaktimi i standantarteve te reja te rekrutimit, formimit e kualifikimit; forcimin e marredhenieve te policise me komunitetin e administraten; bashkepunimin me jashte dhe ngritjen e standarteve te punes dhe teknologjike te policise. [[Skeda: Police car Albania 04.jpg|right|thumb|Një automobil i policisë.]] Filozofia kryesore Reformes është shndërrimi i policisë nga një strukturë ushtarake në institucion civil të administratës shtetërore, në shërbim të komunitetit mbi bazën e parimeve të policimit demokratik. Kjo filozofi do të synojë në krijimin e një policie të aftë profesionalisht, të paanshme politikisht, fleksibël dhe dinamike në veprim, për të mbrojtur rendin dhe sigurinë publike dhe garantuar zbatimin e ligjit në të gjithë vendin, duke respektuar liritë dhe të drejtat e njeriut dhe parimet kushtetuese të shtetit [[juridik]]. Reforma në fushën e legjislacionit ka filluar qysh me miratimin e ligjit ''Për Policine e Shtetit'' nr.8553, datë [[25 nëntor]] [[1999]], ligjit ''Për Gradat në Policinë e Shtetit'', ligjit ''Për sigurimin shoqeror suplementar te personelit te policise'' dhe aktet nenligjore si Rregullorja e Disiplines dhe Rregullorja e Personelit te Policise se Shtetit. Tani, Policia ndodhet ne fazen e II te impementimit te reformes. Zbatimi i Reformes ne polici ka filluar te jap impakt pozitiv ne fushen e zbatimit te ligjit, te luftes kunder kriminalitetit dhe sigurimit te rendit e qetesise publike, respektimit te lirive dhe te drejtave te njeriut, moralit dhe motivit ne kryerjen e detyres e deri ne vetmohim. Ne memorien e [[Historia e Policisë së Shqipërisë|historisë së Policisë Shqiptare]] janë fiksuar mjaft punonjës policie, të cilët janë bërë simbol sakrifice e vetmohimi në kryerjen e detyrës. Me aktet e tyre të trimerisë, Policia ka të skalitur edhe disa emra heronjsh e dëshmorësh që sot prehen të qetë në [[Altari i Trimërisë|Altarin e Trimërisë]]: Oficerët: Kolonel Arben Zylyftar, n/kolonel Ylvi Bengasi. Policët: Arben Ujka, Mehdi Vatoci, Arshi Bregasi, Veledin Pashaj, Bujar Hamitaj. Më 14 [[janari|janar]] [[2002]], Presidenti i Republikës së Shqipërisë [[Rexhep Meidani|Rexhep Mejdani]], me rastin e 89 vjetrotit të krijimit të Policisë shqiptare dekoron Policinë e Shtetit me [[urdhëri]]n e lartë [[Dekorata "Gjergj Kastrioti Skënderbeu"|"Gjergj Kastrioti Skënderbeu"]]. ==Njësitë== {| class="wikitable sortable" style="width: 50%;" |- ! Patch !! Branch unit |- | [[File:Policia e Rendit.svg|center|33px]] || '''[[Policia e Rendit]]'''<br>Policia e Rendit ka për detyrë të merret me çështje të rendit publik. |- | [[File:Policia Kufitare.svg|center|33px]] || '''[[Policia Kufitare dhe Migracionit (Shqipëri)|Policia Kufitare dhe Migracionit]]'''<br/>Policia Kufitare është përgjegjëse për patrullimin e kufirit. |- | [[File:Policia Rrugore.svg|center|33px]] || '''[[Policia Rrugore (Shqipëri)|Policia Rrugore]]'''<br>Policia Rrugore administron sigurinë në rrugë. |- | [[File:Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë.svg|center|33px]] || '''[[Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë (Shqipëri)|Forcat e Ndërhyrjes së Shpejtë]]'''<br>Forca e Ndërhyrjes së Shpejtë është njësia e ndërhyrjes së shpejtë që merret kryesisht me raste të trazirave të dhunshme, operacione speciale, etj. |- | [[File:Shqiponjat.svg|center|33px]] || '''[[Shqiponjat (policia shqiptare)|Shqiponjat]]'''<br>Shqiponjat janë një njësi e shpejtë e ndërhyrjes që merret me veprimtari kriminale të vendit. |- | [[File:RENEA.svg|center|33px]] || '''[[RENEA]]'''<br>Reparti i Neutralizimit të Elementit të Armatosur është njësia kryesore kundër terrorizmit dhe kritike e reagimit ndaj incidenteve. |} == Shiko edhe == * [[Policia e Kosovës]] * [[Policia e Greqisë]] * [[Policia e Maqedonisë së Veriut]] * [[Policia e Malit të Zi]] == Burimi i të dhënave == * Marre nga faqja ne internet e Ministrise se Puneve te Brendshme: [https://web.archive.org/web/20190513123134/https://www.asp.gov.al/ Polica e Shtetit] * [http://www.lajme.gen.al/teme/policia-e-shtetit.html Lajme nga Polica e Shtetit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110621051806/http://www.lajme.gen.al/teme/policia-e-shtetit.html |date=21 qershor 2011 }} * [http://uniforminsignia.net/show.php?podkategorie=State%20Police&stat=Albania&id=1766 uniforminsignia.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200108181152/https://pipni.cz/403 |date=8 janar 2020 }} - për gradat == Referime == [[Kategoria:Policia e Shqipërisë]] [[Kategoria:Zbatimi i ligjit në Shqipëri]] egj7xrxa6db3p68l5x57iude5he4y8f Ficus elastica 0 4752 2978148 1804707 2026-05-07T02:42:45Z Ziv 165425 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Ficus elastica-01.jpg]] → [[File:Starr 980529-4238 Ficus elastica.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 980529-4238 Ficus elastica.jpg]] 2978148 wikitext text/x-wiki {{Taxobox_titulli | color = lightgreen | emri = {{PAGENAME}}}} <!-- Emri i tabeles --> {{Taxobox_figura | figura = [[Skeda:Starr 980529-4238 Ficus elastica.jpg|250px|{{PAGENAME}}]]| shënimi ={{PAGENAME}}}} <!-- Figura --> {{Taxobox_fillim_seleksionimi | ngjyra = lightgreen }} <!-- Horizontalja e 1 e tabelës --> {{Taxobox_lloji_info | taxon = [[Bimë]]}} <!-- Niveli I --> {{Taxobox_dega_info | taxon = [[Magnoliophyta]]}}<!-- Niveli II --> {{Taxobox_klasa_info | taxon = [[Magnoliopsida]]}}<!-- Niveli III --> {{Taxobox fisi_info | taxon = [[Rosales]]}}<!-- Niveli IV --> {{Taxobox familja_info | taxon = [[Moraceae]]}}<!-- Niveli V --> {{Taxobox grupi_info | taxon = ''[[Ficus]]''}}<!-- Niveli VI --> {{Taxobox_fund_seleksionimi}} <!-- Horizontalja e 2 e tabelës ---> {{Taxobox_seksioni_nënëgrup | color = lightgreen | plural_taxon = Ficus elastica}}<!-- Niveli i ndalo --> {{Taxobox_fund}} '''''{{PAGENAME}}''''' (lat.''Ficus elastica'') është bimë që klasifikohet në familjen e bimëve [[Moraceae]]. <!-- Prejardhja dhe prejarja e emrit--> <!-- Elementet përbërse--> <!-- Përdorimi i saj në shoqëri--> == Shiko dhe këtë == : '''''[[commons:Ficus elastica|{{PAGENAME}}]]''''' në projektin Commons të Wikipedias == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|1=Moraceae|2=Moraceae}} <!-- [[Ficus elastica]] --> [[Kategoria:Bimë]] {{Bio-cung}} qbu131ohdaj88bi960itdqef3yo88ca Gjeografia e Shqipërisë 0 12265 2977992 2941300 2026-05-06T13:39:48Z AltinNatyra 180704 /* Demografia */ 2977992 wikitext text/x-wiki {{APR|Përmbajtje e shkurtër; Mund të nevojitet riformulim i përgjithshëm.}} Shqipëria gjendet në [[Evropa juglindore|Evropën juglindore]], në pjesën perëndimore të gadishullit [[Ballkani|Ballkanik]]. Ka reliev kodrinor-malor. ==Kufijtë== Kufijtë e Shqipërisë u përcaktuan nga [[Konferenca e Londrës 1912-1913|Konferenca e Londrës]], në 1913. [[Republika e Shqipërisë]] kufizohet me këto shtete: [[Republika e Malit të Zi|Republikën e Malit të Zi]], [[Republika e Kosovës|Republikën e Kosovës]], [[Republika e Maqedonisë|Republikën e Maqedonisë së Veriut]] dhe me [[Republika e Greqisë|Republikën e Greqisë]]. Ndërsa në perëndim ka kufij detarë dhe kufizohet me [[Italia|Republikën e Italisë]]. Kufijtë janë të gjithë artificialë përveç atij perëndimor. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km janë vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. 172&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Malit të zi në veri-perëndim, 115&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Kosovës në veri, 151&nbsp;km janë me Republikën e Maqedonisë në veri-lindje dhe lindje, dhe 282&nbsp;km me Republikën e Greqisë në jug dhe jug-perëndim.<ref>{{Cite web|url=http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527%3Ahistoriku-kam&catid=155%3Aprofili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|language=en|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142842/http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527:historiku-kam&catid=155:profili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq}}</ref> ==Njësitë administrative== * ''Artikull kryesor: [[Njësitë administrative të Shqipërisë]]'' Shqipëria ndahet në 12 njësi administrative të quajtura [[Qarku|qarqe]] të cilat janë vende, që kanë lidhje [[Gjeografia|gjeografike]], [[Tradicionalizmi|tradicionale]], [[Ekonomia|ekonomike]] e sociale me njeri tjetrin. Këto qarqe ndahen në 36 nën-njësi të quajtura [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]] të cilat ndahen më tej në 65 [[Lista e bashkive të Shqipërisë|bashki]] dhe 309 [[Komunat e Shqipërisë|komuna]]. Vetë komunat ndahen në 3020 [[Fshatrat e Shqipërisë|fshatra]].<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=28 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528163552/http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|url-status=dead}}</ref> [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla.<ref>{{Cite web|url=http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|language=sq|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 qershor 2013|archive-date=20 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620130911/http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|url-status=dead}}</ref> ==Demografia== * ''Artikull kryesor: [[Demografia e Shqipërisë]]'' Republika e Shqipërisë ka 2,821,977 banorë nga te cilët 52,700 banore ose 1.9% e popullsisë janë minoritete etnike dhe kombëtare. Dendësia është 97 banorë/km2. Numri i lindjeve të popullsisë kap shifrën e 34,000 lindjeve në vit, ndërsa ai i vdekjeve është rreth 20,000 në vit, shifra këto që tregojnë për një shtesë pozitive natyrore. Raporti gjinor natyror (nr. i meshkujve për 100 femra) është 107.8 ndërsa mosha mesatare e popullsisë është 35.3 vjet. Gjithashtu vlen për t'u theksuar se popullsia që jeton në zonën urbane e tejkalon atë të zonës rurale me 6.8%, ku 53.5% e popullsisë jeton në zona urbane dhe 46.5% në zona rurale.<ref>sek."Popullsia" *http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> ===Minoritetet etnike dhe kombëtare=== Shqipëria njeh aktualisht dy lloje minoritetesh, minoritete etnike kombëtare dhe minoritete kulturore dhe gjuhësore. Minoriteti më i madh në Shqipëri është ai [[Grekët në Shqipëri|grek]] me 24,242 veta të përqendruar në zonat e [[Saranda|Sarandës]], [[Delvina|Delvinës]] dhe [[Gjirokastra|Gjirokastrës]]. 8,301 është afërsisht numri i personave në komunitetin rom, por burime të ndryshme e vlerësojnë popullsinë rome me shifra shumë herë më të mëdha ndërmjet 120 mijë - 60 mijë vetëve. Minoriteti [[Arumunët në Shqipëri|arumun]] konsiston afërsisht në 8,266 veta. Në këtë minoritet vihet re një normë rritjeje prej 247%, e përafërt kjo me normën e përgjithshme të rritjes së popullsisë në vend. Minoritete të tjera përfshijnë: minoritetin maqedonas me 5,512 veta, atë malazez me 366 veta dhe minoritetin egjiptian me 3,368 vetë.<ref>sek."Pyetjet mbi karakteristikat etnike dhe kulturore" http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> {| class="wikitable" |- | Minoriteti || Grek || Rom || Arumun || Maqedonas || Egjiptian || Malazez || Të tjera |- | Persona || 24,242 || 8,301 || 8,266 || 5,512 || 3,368 || 366 || 2,644 |} ===Shqiptarët nëpër botë=== Numri i shqiptarëve të shpërndare nëpër të gjithë globin mendohet të jetë afërsisht 15 milion. Këtu vihet re një fenomen i veçante ku numri i personave në diasporë (rreth 12,6 milion) e kalon numrin e personave në shtetin amë, (rreth 2.4 milion) shifra këto që dëshmojnë për një migrim më shumë të imponuar se sa të dëshiruar të shqiptarëve. Që nga emigrantët e parë, në fillim të shekullit të kaluar e deri në ditët tona, në [[Amerika|Amerikë]] llogaritet të jetojnë rreth 300 mijë shqiptarë ndërsa emigrantët që janë larguar nga trojet shqiptare drejt [[Kanadaja|Kanadasë]] llogaritet të jenë rreth 25 mijë. Një numër i vogël gjenden edhe në shtetin e largët të [[Australia|Australisë]], rreth 100 mijë shqiptarë. Në [[Evropa|Evropë]] duket se ka një shpërndarje "të rregullt" të emigrantëve shqiptarë me diferenca të vogla. Kështu në [[Gjermania|Gjermani]] emigrantët shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Mali i Zi llogaritet të jenë rreth 300 mijë. [[Austria]] është një tjetër vend me numër të konsiderueshëm shqiptarësh, qe kap shifrat e 300 mijë vetëve. 200 mijë të tjerë jetojnë në [[Zvicra|Zvicër]] dhe po kaq shqiptarë jetojnë në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. 100 mijë shqiptarë banojnë në [[Franca|Francë]] dhe 50 mijë të tjerë në [[Spanja|Spanjë]] .Edhe ne shtetin tone fqinj, [[Italia|Italinë]] jetojnë dhe punojnë rreth 300 mijë shqiptarë. Duhen përmendur edhe 100 mijë të tjerë të emigruar në [[Belgjika|Belgjikë]]. Ndërkohë në [[Kosova|Kosovë]] janë rreth 2 milionë e katër qind mijë shqiptarë autoktonë. Një numër i konsiderueshëm shqiptaresh gjendet edhe në [[Serbia|Serbi]], ku jetojnë 70 mijë prej tyre. Në [[Maqedonia|Maqedoni]] llogaritet që shqiptarët të zënë vendin e dytë për nga numri i popullsisë pas asaj vendase. Sipas statistikave, numri i shqiptarëve në Maqedoni mund arrijë rreth 1 milion. Po kaq shqiptarë jetojnë dhe në [[Greqia|Greqi]]. Fluksi i emigrantëve që ka zgjedhur shtetin fqinjë jo vetëm për të punuar, por edhe për t'u vendosur familjarisht atje, shkon në një milion të tillë. Ndërsa numri më i madh i shqiptarëve që jetojnë jashtë trojeve të tyre etnike duket se është ai në [[Turqia|Turqi]]. Sipas studiuesve dhe historianëve të ndryshëm shqiptarë, në Turqi llogaritet të jenë rreth 5 milion shqiptarë.<ref>{{Cite web|url=http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=10 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310064605/http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html}}</ref> {| class="wikitable" |- | Shteti || Turqi || Shqipëri || Kosove || Maqedoni || Greqi || Itali || Sh.B.A || Gjermani || Austri || Zvicër || Mal i Zi || Australi || Belgjike || France || Serbi || Spanje || Kanada |- | Shqiptarë || 5 milion || 2.8 milion || 2.4 milion || 1 milion || 1 milion || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 200 mijë || 200 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 70 mijë || 50 mijë || 25 mijë |} ==Relievi== Relievi i Shqipërisë është kryesisht malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i [[era e jurasikut|jurasikut]], ndërsa gjatë [[era kenozoike|erës kenozoike]] u shpejtua procesi malformues në tërësinë e [[Albanidet|Albanideve]], që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në Alpet shqiptare dhe në malet e Lindjes (Korabi 2751 metra mbi nivelin e detit, përbën edhe majën më të lartë të Shqipërisë). [[Skeda:Albania map-sq.svg|thumb|Harta topografike]] Territori i Shqipërisë ndahet në 4 regjione të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): # [[Rajoni Verior dhe Verilindor i Shqipërisë|Rajoni Verior dhe Verilindor]] # [[Rajoni i malore qendrore]] # [[Rajoni i maleve jugore]] # [[Rajoni i Ultësirës Perëndimore të Shqipërisë|Ultësira perëndimore]] Nga Krahina Malore Veriore vlen të veçohen [[Alpet Shqiptare]] që shquhen për kontrast të madh midis maleve të larta dhe luginave të thella. Rreth 30 maja malesh ndodhen mbi 2 500 m mbi nivelin e detit. Ndër luginat dallohen sidomos [[lugina e Valbonës]] dhe ajo e [[Lugina e Thethit|Thethit]]. Krahina Malore Qendrore nuk është aq kompakte sa ajo veriore, por e ndarë në disa masive malore, si: [[Vargu i Korabit]], [[Malet e Lurës]], [[Malet e Skënderbeut]] etj. Këto male ndërpriten nga lugina të ndryshme. Krahina Malore Jugore arrin deri në detin Jon në jug dhe është e copëtuar në disa vargje malore dhe lugina lumore. Vend të veçantë në të zë [[riviera shqiptare]], e cila shtrihet nga [[Gjiri i Vlorës]] deri në [[Butrinti|Butrint]] në jug. Përgjatë bregdetit Adriatik, në perëndim të vendit shtrihet Ultësira Perëndimore e Shqipërisë me gjatësi nga veriu në jug rreth 200km dhe me gjerësi nga perëndimi në lindje, deri ne 50km. Kjo ultësirë përbën ultësirën më të madhe në pjesën perëndimore të Ballkanit dhe është rajoni më i zhvilluar ekonomik i Shqipërisë. Relievi i tokave shqiptare shtrihet nga [[niveli i detit]] deri në lartësinë 2751m (mali i Korabit). I gjithë ky ndryshim i lartësisë ndikon në [[Ndryshimet klimatike|ndryshimet e mëdha klimaterike]], në [[Bimësia|bimësi]], si dhe në dendësinë e vendosjes së qendrave të banuara në drejtim vertikal. Në relievin e tyre mbizotërojnë kodrat dhe [[Mali (gjeografi)|malet]]. Duke u nisur nga [[Lartësia mbidetare|lartësia mbi nivelin e detit]], dallohen: relievi i ulët, i mesëm dhe i lartë. Relievi i ulët shtrihet nga niveli i detit, deri në 200 m mbi këtë nivel. Ai përfshin fushat dhe kodrat e ulëta pranë brigjeve detare të Adriatikut e Jonit dhe përgjatë sektorëve të mesëm të luginave lumore. Relievi i mesëm shtrihet nga 200 deri ne 1000m mbi nivelin e detit. Ai ka shtrirjen më të madhe dhe përfshin: kodrat, gropat, fushëgropat dhe [[Lugina|luginat]] kryesore. Relievi i lartë shtrihet 1000 m mbi nivelin e detit dhe përfshin malet dhe sistemet malore. Pjesa më e madhe e këtyre maleve ka lartësi deri në 2000 m. Malet me lartësi më të madhe se 2000 m kanë shtrirje të kufizuar.sek. "Natyra"<ref>http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> == Ujërat == === Lumenjtë === * '''Drini i Bardhë''' – më i gjatë dhe më i rëndësishëm për energji hidraulike * '''Vjosa, Shkumbini, Semani''' * Lumenjtë përdoren për '''ujësjellës, energji dhe bujqësi'''. === Liqenet === * '''Liqeni i Shkodrës''' – më i madhi në rajon * '''Liqeni i Ohrit dhe Prespës''' – ndajnë kufij me Maqedoninë e Veriut * '''Liqeni i Pogradecit''' – më i njohur për peshkim dhe turizëm === Bregdeti === * Rreth '''450 km bregdet''' me Detin Adriatik dhe Jon * Përbëhet nga plazhe, gjire dhe porte si Durrësi, Vlora dhe Saranda ===Malet=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e maleve të Shqipërisë]]'' Malet kanë tipare morfologjike të ndryshme. Kreshtat e tyre janë herë të ashpra e herë të buta. Forma e tyre varet nga përbërja shkëmbore dhe veprimi i faktorëve të jashtëm. Kreshta te ashpra ndeshen kryesisht tek shkëmbinjtë gëlqerorë, por edhe në ato magmatikë të modeluar nga erozioni lumor i akujve të kuaternarit.<ref>Gjegrafia 12, kap. 2.3, faqe 25</ref> ====Korabi==== * ''Artikull kryesor : [[Korabi]]'' [[Korabi]] është një nga malet më të larta të Evropës juglindore, i cili shtrihet përgjatë kufirit të Shqipërisë dhe Republikës së Maqedonisë. Masivi i tij shkëmbor është një masiv shumë i thyer malor dhe përbëhet kryesisht nga rreshpe dhe gëlqerorë të [[era e Paleozoikut|Paleozoikut]] me strukturat në blloqe, si dhe disa shkëmbinj të dëmtuar rëndë prej gipsi të [[Triasiku Permian|Triasikut Permian]]. Korabi është gjithashtu mikpritës i shume shoqatave te ndryshme alpiniste, synimi i te cilave është pushtimi i majës më të lartë të vendit, 2751 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://www.peshkopia.org/?page_id=56|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=5 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505144321/http://www.peshkopia.org/?page_id=56}}</ref> ====Alpet Shqiptare==== * ''Artikull kryesor : [[Bjeshkët e Nemuna]]'' [[Skeda:•Bjeshkët e Nëmuna •.jpeg|parapamje|majtas|Alpet shqiptare]] Alpet Shqiptare shtrihen në veri të lumit Drin dhe në perëndim të rrjedhjes së poshtme të [[lumi Valbona|lumit Valbona]]. Alpet përbehen kryesisht nga gëlqerorët, por gjenden edhe depozitime terrigjene dhe magmatike. Me këtë ndërtim gjeologjik lidhen pasuritë minerare si: minerali i bakrit, boksitet dhe kuarcitet. Ato përbëjnë grumbullin malor më të fuqishëm, më të lartë, më të ashpër dhe më të copëtuar të vendit me një lartësi mesatare 1500 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=17 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817073555/http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html}}</ref> ====Tomori==== :''Artikull kryesor : [[Mali i Tomorit]]'' Mali i Tomorit është një mal i larte në Shqipërinë jugore në afërsi të qyteteve të Beratit dhe Poliçanit. Maja më e lartë e tij, quka e Partizanit, arrin një lartësi prej 2401 metra. Mali përmendet për [[Tyrbja e Kulmakut|tyrben e Kulmakut]]<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/|title=Pelegrinazhi në malin e Tomorrit|language=sq|publisher=Gazeta Panorama|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=23 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823071702/http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/}}</ref>, një vend pelegrinazhi për besimtarët bektashian, që gjendet në majën më të lartë të tij, si dhe për disa kampe të ndryshme skijimi. Tomori gjithashtu ka një histori te pasur mitologjike duke qenë vend strehimi i shumë figurave të ndryshme të mitologjisë shqiptare nga ku ka marrë dhe emrin "Olimpi i Shqipërisë". Parku Kombëtar i Malit të Tomorit mbulon një sipërfaqe prej 4,000 hektarësh. Në park bredhin lirshëm shumë kafshë endemike, duke i dhënë vizitorëve një eksperiencë të paharrueshme dhe unike.<ref name="mtkrs.gov.al">{{Cite web|url=http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=1 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501151745/http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php}}</ref> ===Fushat=== Fushat zëne kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik dhe lumenjve kryesore të vendit si Vjosa, Devolli, Osumi, Shkumbini, Erzeni, Mati e Drini, ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë të rëndësishme komunikimi. Fushat më të larta gjenden në pellgun e Korçës, mbi 800 m mbi nivelin e detit ndërsa fusha më e madhe është [[fusha e Myzeqesë]] e shtrirë në anën perëndimore, që është dhe fusha më e madhe e Ballkanit perëndimor.<ref>sek. "Natyra"http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> ===Ishujt=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e ishujve në Shqipëri]]'' Shqipëria si vend bregdetar ka një numër të vogël ishujsh, shumica e tyre janë të vegjël dhe nuk kalojnë 1 km2 sipërfaqe, përveç ishullit të Sazanit dhe atij të Kunës. Ishujt e Shqipërisë ndodhen në Detin Adriatik, Detin Jon, si dhe në disa liqene brenda vendit. Disa nga ta janë të përshtatshëm për turizëm sepse kanë një bukuri që është e virgjër dhe e paprekur nga dora e njeriut, por asnjë nga ishujt nuk është i banuar.<ref>sek."Ishujt"http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf |date=31 janar 2012 }}</ref> ====Ishulli i Sazanit==== * ''Artikull kryesor : [[Sazani]]'' [[Skeda:Sazan.jpg|parapamje|Ishulli i Sazanit]] [[Sazani]] është ishulli më i madh i Shqipërisë. Maja e tij më e lartë është 342 m. Ishulli i Sazanit ka një sipërfaqe prej 5,7 km2 dhe vijë bregdetare me gjatësi rreth 15&nbsp;km. Ishulli nga pikëpamja e [[Ekosistemi|ekosistemit]] është një park i vërtetë, shumë i pasur dhe i mbrojtur, si rezultat i të qenit vazhdimisht zonë ushtarake. Kjo ka mundësuar shmangien e gjuetisë së paligjshme, si dhe të abuzimeve e dëmtimeve të tjera. Shpellat nënujore, si ajo e Haxhi Alisë, Gjirit të Djallit e të tjera janë nga më të mëdhatë që mund të gjenden në Mesdhe. Ato sot përbëjnë një sfidë të vërtetë për zhytësit dhe një atraksion të veçantë për sportet nënujore.<ref>{{Cite web|url=http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|title=Sazani ishulli më i madh në Shqipëri|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=2 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002015953/http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|url-status=dead}}</ref> ====Ishulli i Kunës==== Ishulli i dyte më i madh i Shqipërisë. Gjendet në deltën e Drinit, afër qytetit të [[Lezha|Lezhës]] dhe ka një sipërfaqe prej 1.4 km2. Ishulli është 1.5&nbsp;km larg bregut dhe strehon në gjirin e tij rreth 70 lloje zogjsh, 22 lloje zvarranikësh, 6 lloje amfibësh dhe 23 lloje gjitarësh. Në afërsi te tij gjenden plazhet e Tales dhe Kunës.<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308043917/http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7}}</ref> ===Gadishujt=== * ''Artikull kryesor : [[Gadishulli i Karaburunit]]'' Gadishulli i Karaburunit ''(Turq. Hunda e Zeze)'' është i vetmi gadishull në Shqipëri. Ai ka një sip. prej 62 km2 dhe ndodhet në qytetin e [[Vlora|Vlorës]]. Gadishulli njihej që në lashtësi për pasuritë natyrore ([[mermer]]in), pasuritë pyjore ([[valanidhi]]n), pasuritë historiko-arkeologjike si dhe rezervatin e pasur me derrat e egër. Në skajin veriperëndimor të Karaburunit ndodhet [[Kepi i Gjuhëzës]], pika më perëndimore e Shqipërisë njëkohësisht dhe vend-strehimi i shpellës së [[Haxhi Aliu|Haxhi Aliut]], shpellës më të madhe bregdetare të vendit. Natyra e tij paraqitet e pasur në [[Pylli|pyje]] por e varfër në bimësi dhe ujëra sipërfaqësore, shkaqe këto që e kanë bërë zonën të pabanueshme. Pamja e tij e virgjër kontribuon në aspektin turistik të vendit i cili është i mbushur me shpella, të çara, gjire e plazhe të vegjël. Agjenci të ndryshme turistike aplikojnë jo vetëm udhëtime përgjatë këtij masivi, por edhe pushime njëditore, në plazhet që ndodhen aty. Udhëtime të tilla organizohen kryesisht gjatë stinës së verës, ndërsa synohet që ato të shtrihen gjatë gjithë vitit.<ref>http://www.bashkiavlore.org/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid=74</ref> ==Shpellat== Në Shqipëri gjenden më shumë se 50 shpella, të cilat dallohen për vlerat e tyre historike mijëravjeçare, si dhe për bukuritë e shumta natyrore që ato ofrojnë për vizituesit. Shumica prej tyre janë subjekte të legjendave të ndryshme, të cilat i përshkruajnë ato si vende të banuara nga krijesa mitologjike, ose si vend-strehime të thesareve dhe pasurive të shumta të fshehura.<ref>http://guribardhe.albanianforum.net/t632p15-lista-e-monumenteve-natyrore-ne-shqiperi</ref> ===Shpella e Pirogoshit=== Shpella e Pirogoshit gjendet në [[Berat]] pranë fshatit [[Radesh]], në një lartësi prej 450 metrash. Është shpella më e madhe në vend me fundin ende të pa zbuluar. Gjatësia e eksploruar deri më tani nga grupi speleologjik i Skraparit me tre speleologë francezë është 1853 m. Krahas formave të shumta karstike, shpella është e populluar nga kolonitë e lakuriqëve të natës. Sipas legjendave e besimeve vendase, në shpellë gjenden pasuri e thesare të shumta të fshehura.<ref name="mtkrs.gov.al"/><ref>{{Cite web|url=http://www.castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq|language=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=31 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831181349/http://castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq}}</ref> ===Shpella e Pëllumbasit=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Pëllumbasit]]'' Shpella e Pëllumbasit, e njohur edhe si Shpella e Zezë, gjendet ne fshatin [[Pëllumbas]]. Kjo shpellë është ndër gjashtë shpellat karstike më të vjetra në Evropë. Shpella ndodhet 350 metra mbi nivelin e detit dhe formon një tunel diku 70-80 metra të gjatë. Në këtë vend llogaritet të kenë jetuar njerëz që në periudhën e hershme të [[era e neolitit|neolitit]] diku 10.000 vjet më parë. Me studimet arkeologjike është vërtetuar se në këtë kohë është përdorur teknika e krijimit të zjarrit si dhe të veglave të para primitive dhe të atyre pak më të zhvilluara.<ref>http://www.youtube.com/watch?v=QO1lQS1yVDY</ref> ===Shpella e Piratëve=== Shpella e Piratëve gjendet në veri të [[Himara|Himarës]], në fshatin e [[Dhermi|Dhërmiut]]. Është një shpellë karstike me hyrje detare. Emrin e ka marë sepse në të, kohë më parë strehoheshin piratët e detit me anijet e tyre. Frymëzuar nga kjo shpellë është shkruar dhe romani [[Shpella e piratëve (roman)|Shpella e Piratëve]] nga shkrimtari [[Petro Marko]], si dhe filmi me të njëjtin emër.<ref>{{Cite web|url=http://www.himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130808151054/http://himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604052304/http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html}}</ref> ===Shpella e Haxhi Aliut=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Haxhi Aliut]]'' Shpella e Haxhi Aliut e njohur dhe si Shpella Ilirike, është shpella më e madhe e gjithë bregdetit shqiptar. Ka formën e një kubeje me gjatësi 30 m, lartësi maksimale 18 m, gjerësi 12 m dhe thellësi 10 m. Nga fundi i shpellës burojnë ujëra të ëmbla. Shpella e ka marrë emri nga një luftëtar dhe detar i shquar ulqinak, i quajtur Haxhi Aliu, i cili u strehua bashkë me të birin në këtë shpellë. Prej aty ata sulmonin piratët e detit dhe duke bashkëpunuar me barinjtë, mbronin tregtarët dhe udhëtaret që kalonin nga këto anë. Populli shqiptar i ka dedikuar edhe një këngë këtij detari të famshëm. Edhe sot anijet që kalojnë pranë shpellës i bien sirenës në nder të tij. Këtu janë gjetur edhe shume objekte arkeologjike që vërtetojnë se kjo shpellë është përdorur nga tregtarë e kalimtarë që në lashtësi.<ref>{{cite web|url=http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|title=Turizmi / Vënde për t'u vizituar|website=orikum.gov.al|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604060059/http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|archive-date=4 qershor 2013}}</ref> ==Hidrografia== {{Kryesor|Hidrografia e Shqipërisë}} Pozita gjeografike në brigjet e detit Adriatik dhe të detit Jon, kushtet klimaterike, relievi i thyer, kryesisht kodrinoro-malor, përhapja e madhe e shkëmbinjve të përshkueshëm nga uji dhe veprimtaria e njeriut kanë kushtëzuar pasuritë e mëdha ujore dhe shumëllojshmërinë e tyre: dete, liqene, lumenj, përrenj dhe burime ujore.<ref>sek."Rrjeti hidrografik"http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102040940/http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf |date=2 nëntor 2013 }}</ref> ==Pasuritë natyrore== [[Skeda:Natural resources of Albania.png|thumb|240px|Pasuritë natyrore]] Për një sipërfaqe të vogël sa të Shqipërisë mund të thuhet se është e begatshme me pasuri natyrore. Pjesa [[Jugperëndimi (gjeografi)|jug-perëndimore]] e vendit është e pasur me [[Nafta|naftë]] dhe [[Gazi natyror|gaz natyror]] ndërsa në veri-lindje gjenden rezerva të konsiderueshme të mineraleve ndër të cilat vlen të përmenden: [[kromi]], [[bakri]] dhe [[hekur-nikeli]]. Pjesa më e madhe e rezervave të [[qymyri]]t është gjetur në rrethinën e [[Tirana|Tiranës]] ndërsa [[Selenica]] përmban rezerva të mëdha të [[bitumi]]t.<ref>{{Cite web|url=http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf?PHPSESSID=32a6b71f8b4c340a5ae4990966f2bb13|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=27 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327123954/http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf|url-status=dead}}</ref> == Burimet natyrore == * '''Pyje dhe drithëra''' * '''Miniera dhe minerale''' (bakër, krom, kromit) * '''Burime uji dhe lumenj për energji hidraulike''' * '''Biodiversitet i pasur''' me specie të rralla bimore dhe shtazore ==Klima== Me pozicionin e saj te favorshem përballe deteve Adriatik dhe Jon, si dhe malësitë e mbështetura mbi pjesën e ngritur të Ballkanit, Shqipëria ka një numër të madh zonash klimaterike, krahasuar kjo me sipërfaqen e saj modeste. Ultësirat bregdetare kanë klimë tipike mesdhetare, me dimër të bute dhe verë të lagësht. Temperaturat mesatare variojne nga 7&nbsp;°C në dimër e deri në 24&nbsp;°C në verë. Pjesa malore karakterizohet nga një klimë mesdhetare-kontinentale, e shkaktuar kjo nga masat ajrore që mbizotërojnë Evropën lindore dhe Ballkanin. Veçori kryesore të kësaj zone janë erërat e fuqishme me drejtimin verior dhe veri-lindor si dhe temperaturat mesatare disi më të ulëta. Sasia e reshjeve është mesatarisht e larte si rezultat i kombinimit të dy rrymave ajrore, ato mesdhetare dhe kontinentale. Niveli i reshjeve varion nga 600&nbsp;mm në vit në fushëgropën e Korçës, në 3100&nbsp;mm në vit në Bogë, të Alpeve Shqiptare Këtu, gjithashtu, vlen për t'u theksuar se rreth 95% e shirave të të gjithë vendit bien në sezonin dimëror.<ref>{{Cite web|url=http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=15 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215010404/http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes}}</ref> * '''Bregdetare-mesdhetare''': verë e ngrohtë, dimër i butë * '''Malore''': temperatura më të ulëta, reshje më të bollshme * Klima ndikon në '''bujqësi, jetën e përditshme dhe turizmin.''' {| border="1" cellpadding="2" width="90%" style="border-collapse:collapse; border-color:#f2f2f4; margin-top:5px; margin-bottom:5px; font-size:85%; text-align:right;" |- bgcolor="#f2f2f4" | || Jan || Shk || Mar || Pri || Maj || Qer || Korr || Gush || Sht || Tet || Nën || Dhj |- | align="left"|Temperatura mesatare minimale (°C) || 2,0 || 2,0 || 5,0 || 8,0 || 12,0 || 16,0 || 17,0 || 17,0 || 14,0 || 10,0 || 8,0 || 5,0 |- | align="left"|Temperatura mesatare maksimale (°C) || 12,0 || 12,0 || 15,0 || 18,0 || 23,0 || 28,0 || 31,0 || 31,0 || 27,0 || 23,0 || 17,0 || 14,0 |- | align="left"|Lagështia në % || 71 || 69 || 68 || 69 || 70 || 62 || 57 || 57 || 64 || 67 || 75 || 73 |- | align="left"|Ditë me shi || 13 || 13 || 14 || 13 || 12 || 7 || 5 || 4 || 6 || 9 || 16 || 17 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"| |} == Flora dhe Fauna == Për shkak të trevave të saj të pandotura dhe të thella Shqipëria ka një larmi bimësh dhe shërben si strehë e fundit e shumë gjitarëve dhe zogjve të rrallë, që sot janë zhdukur ose janë në zhdukje e sipër në rajon dhe më gjerë.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com">http://turizmishqipetar.weebly.com/flora-dhe-fauna.html</ref> === Fauna === [[Skeda:Brown bear.jpg|parapamje|majtas|Ariu i murrmë]] Pasuria dhe bukuria e krahinave fshatare dhe pyjeve shpesh u kane dhëne mundësi vizitorëve të gjejnë krijesa dhe kafshë që rrallë të qëllon t’i hasësh. Kështu pyjet e gjera të ahut, pishës dhe dushkut u japin strehë [[ujku]]t, [[dhelpra|dhelprës]], [[çakalli]]t, kurse në pyjet e larta të pishës gjejnë strofka [[ariu i murrmë]], [[kunadhja e pishës]], dy lloje të maces së egër, [[rrëqebulli]] e [[vjedulla]]. [[Kaprolli]], [[dhia e egër]] dhe [[derri i egër]] janë të zakonshëm në disa krahina. Shqipëria ka jo më pak se 14 lloje lakuriqë nate dhe rreth 350 zogj vendas. Në to përmenden lloje shtegtarësh dhe jo shtegtarësh. Në pyjet e dendura të pishës jetojnë dy lloje të rralla të [[gjeli i egër|gjelit të egër]] dhe [[qukapiku]]t. Në shumë lokalitete janë të zakonshëm zogjtë grabitqarë, ndër ta [[shqiponja]]t, [[fajkoi|fajkonjtë]], [[huta]]t, [[skifteri|skifterët]] dhe disa lloje të [[bufi]]t, duke përfshire edhe [[bufi me mjekër|bufin me mjekër]], [[bufi me bri|bufin me bri]] dhe [[kukuvajka e vogël|kukuvajkën e vogël]]. Në Shqipëri gjenden edhe shumë zvarranikë siç janë: [[gjarpri i ujit|gjarpërinjtë e ujit]], [[bolla e shtëpisë]], [[beronja]], [[nepërka helmuese]] etj. Në ujëra gjenden 260 lloje peshqish, ndër to më të zakonshmit e peshqve mesdhetarë gjenden në ujërat bregdetare ndërsa [[trofta]] në rrjedhat malore. Në liqene ka [[krap]], [[ngjala]] dhe peshq të tjerë të zakonshëm kurse në brigje të tjera [[lundërza]].<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/> ===Flora=== [[Skeda:CaliforniaBayLaurelFlowers crwb.jpg|parapamje|djathtas|Bima e dafinës]] Shqipëria ka gjithashtu një florë të pasur, që konkretizohet me më shumë se 3,221 tipe të ndryshme bimësh. Ndër to, 489 janë të veçanta për Gadishullin e Ballkanit dhe 40 janë vetëm të Shqipërisë. [[Dushku|Pyjet e dushkut]] janë tipike dhe përbëjnë afërsisht 20% të sipërfaqes pyjore të gjithë vendit. Në treva të tjera mbizotërojnë [[shkurret mesdhetare]], deri në lartësinë 800 m duke pasur si më karakteristike: [[mërsina|mërsinën]], [[mareja|marenë]], [[shqopa|shqopën]], dhe [[dushkulli i egër|dushkullin e egër]]. Në brigjet jugore të nxehta gjenden [[fiku i detit|fiqtë e detit]], [[dafina]], [[fiku|fiqtë]], [[shkoza e zeze]], [[eukaliptusi|eukaliptet]] etj.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/>... ==Pikat ekstreme== ;Gjerësia dhe gjatësia * Veri : Fshati Vermosh({{coord|42|39|40|N|19|43|25|E|region:AL_type:landmark}}) * Jug : [[Bashkia Konispol]]({{coord|39|38|41|N|20|11|38|E|region:AL_type:landmark}}) * Perëndim : [[Ishulli i Sazanit]]({{coord|40|30|20|N|19|15|50|E|region:AL_type:landmark}}) * Lindje : [[Komuna Progër|Fshati Vernik, Korce]]({{coord|40|39|58|N|21|3|26|E|region:AL_type:landmark}}) ;Lartësia * Maksimumi : Maja e Korabit, [[Korabi]], 2751 m * Minimumi : [[Deti Adriatik]], -6.5 m ==Shikoni edhe== *[[Shqipëria]] *[[Gjuha Shqipe]] *[[Ekonomia e Shqipërisë]] *[[Censusi i Shqipërisë 2011]] == Referime == {{reflist|2}} ;Referime të përgjithshme *https://web.archive.org/web/20130602134502/http://km.gov.al/?fq=brenda&r=&gj=gj1&kid=54 *https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf ==Lidhje të jashtme== *[http://www.albaniantourism.com/ Albanian Tourism] *[https://web.archive.org/web/20130528163612/http://www.akt.gov.al/index.php?lang=1 Agjencia Kombëtare e Turizmit] *[https://web.archive.org/web/20130402142352/http://km.gov.al/ Këshilli i Ministrave] *[https://web.archive.org/web/20120322123349/http://www.shqip.al/?p=919 Gadishulli i Karaburunit dhe Ishulli i Sazanit] *[https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf Shqipëria, natyra dhe aktivitetet] *[http://www.ppnea.org] *[http://www.aav.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111085902/https://www.aav.org/ |date=11 janar 2021 }} *[http://www.albaniantravel.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222025307/http://albaniantravel.info/ |date=22 dhjetor 2011 }} {{Evropa-gjeo}} {{Artikull i përkryer|dita=28|muaj=11|viti=2016}} [[Kategoria:Gjeografia e Evropës sipas vendit|Shqipëri]] gxt677046m7v6osqr4lq1v3j5t11yp9 2977993 2977992 2026-05-06T13:41:28Z AltinNatyra 180704 /* Minoritetet etnike dhe kombëtare */ 2977993 wikitext text/x-wiki {{APR|Përmbajtje e shkurtër; Mund të nevojitet riformulim i përgjithshëm.}} Shqipëria gjendet në [[Evropa juglindore|Evropën juglindore]], në pjesën perëndimore të gadishullit [[Ballkani|Ballkanik]]. Ka reliev kodrinor-malor. ==Kufijtë== Kufijtë e Shqipërisë u përcaktuan nga [[Konferenca e Londrës 1912-1913|Konferenca e Londrës]], në 1913. [[Republika e Shqipërisë]] kufizohet me këto shtete: [[Republika e Malit të Zi|Republikën e Malit të Zi]], [[Republika e Kosovës|Republikën e Kosovës]], [[Republika e Maqedonisë|Republikën e Maqedonisë së Veriut]] dhe me [[Republika e Greqisë|Republikën e Greqisë]]. Ndërsa në perëndim ka kufij detarë dhe kufizohet me [[Italia|Republikën e Italisë]]. Kufijtë janë të gjithë artificialë përveç atij perëndimor. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km janë vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. 172&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Malit të zi në veri-perëndim, 115&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Kosovës në veri, 151&nbsp;km janë me Republikën e Maqedonisë në veri-lindje dhe lindje, dhe 282&nbsp;km me Republikën e Greqisë në jug dhe jug-perëndim.<ref>{{Cite web|url=http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527%3Ahistoriku-kam&catid=155%3Aprofili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|language=en|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142842/http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527:historiku-kam&catid=155:profili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq}}</ref> ==Njësitë administrative== * ''Artikull kryesor: [[Njësitë administrative të Shqipërisë]]'' Shqipëria ndahet në 12 njësi administrative të quajtura [[Qarku|qarqe]] të cilat janë vende, që kanë lidhje [[Gjeografia|gjeografike]], [[Tradicionalizmi|tradicionale]], [[Ekonomia|ekonomike]] e sociale me njeri tjetrin. Këto qarqe ndahen në 36 nën-njësi të quajtura [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]] të cilat ndahen më tej në 65 [[Lista e bashkive të Shqipërisë|bashki]] dhe 309 [[Komunat e Shqipërisë|komuna]]. Vetë komunat ndahen në 3020 [[Fshatrat e Shqipërisë|fshatra]].<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=28 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528163552/http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|url-status=dead}}</ref> [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla.<ref>{{Cite web|url=http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|language=sq|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 qershor 2013|archive-date=20 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620130911/http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|url-status=dead}}</ref> ==Demografia== * ''Artikull kryesor: [[Demografia e Shqipërisë]]'' Republika e Shqipërisë ka 2,821,977 banorë nga te cilët 52,700 banore ose 1.9% e popullsisë janë minoritete etnike dhe kombëtare. Dendësia është 97 banorë/km2. Numri i lindjeve të popullsisë kap shifrën e 34,000 lindjeve në vit, ndërsa ai i vdekjeve është rreth 20,000 në vit, shifra këto që tregojnë për një shtesë pozitive natyrore. Raporti gjinor natyror (nr. i meshkujve për 100 femra) është 107.8 ndërsa mosha mesatare e popullsisë është 35.3 vjet. Gjithashtu vlen për t'u theksuar se popullsia që jeton në zonën urbane e tejkalon atë të zonës rurale me 6.8%, ku 53.5% e popullsisë jeton në zona urbane dhe 46.5% në zona rurale.<ref>sek."Popullsia" *http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> ===Minoritetet etnike dhe kombëtare=== Shqipëria njeh aktualisht dy lloje minoritetesh, minoritete etnike kombëtare dhe minoritete kulturore dhe gjuhësore. Minoriteti më i madh në Shqipëri është ai [[Grekët në Shqipëri|grek]] me 24,242 veta të përqendruar në zonat e [[Saranda|Sarandës]], [[Delvina|Delvinës]] dhe [[Gjirokastra|Gjirokastrës]]. 8,301 është afërsisht numri i personave në komunitetin rom, por burime të ndryshme e vlerësojnë popullsinë rome me shifra shumë herë më të mëdha ndërmjet 120 mijë - 60 mijë vetëve. Minoriteti [[Arumunët në Shqipëri|arumun]] konsiston afërsisht në 8,266 veta. Në këtë minoritet vihet re një normë rritjeje prej 247%, e përafërt kjo me normën e përgjithshme të rritjes së popullsisë në vend. Minoritete të tjera përfshijnë: minoritetin [[Maqedonët në Shqipëri|maqedonas]] me 5,512 veta, atë [[Malazezët në Shqipëri|malazez]] me 366 veta dhe minoritetin egjiptian me 3,368 vetë.<ref>sek."Pyetjet mbi karakteristikat etnike dhe kulturore" http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> {| class="wikitable" |- | Minoriteti || Grek || Rom || Arumun || Maqedonas || Egjiptian || Malazez || Të tjera |- | Persona || 24,242 || 8,301 || 8,266 || 5,512 || 3,368 || 366 || 2,644 |} ===Shqiptarët nëpër botë=== Numri i shqiptarëve të shpërndare nëpër të gjithë globin mendohet të jetë afërsisht 15 milion. Këtu vihet re një fenomen i veçante ku numri i personave në diasporë (rreth 12,6 milion) e kalon numrin e personave në shtetin amë, (rreth 2.4 milion) shifra këto që dëshmojnë për një migrim më shumë të imponuar se sa të dëshiruar të shqiptarëve. Që nga emigrantët e parë, në fillim të shekullit të kaluar e deri në ditët tona, në [[Amerika|Amerikë]] llogaritet të jetojnë rreth 300 mijë shqiptarë ndërsa emigrantët që janë larguar nga trojet shqiptare drejt [[Kanadaja|Kanadasë]] llogaritet të jenë rreth 25 mijë. Një numër i vogël gjenden edhe në shtetin e largët të [[Australia|Australisë]], rreth 100 mijë shqiptarë. Në [[Evropa|Evropë]] duket se ka një shpërndarje "të rregullt" të emigrantëve shqiptarë me diferenca të vogla. Kështu në [[Gjermania|Gjermani]] emigrantët shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Mali i Zi llogaritet të jenë rreth 300 mijë. [[Austria]] është një tjetër vend me numër të konsiderueshëm shqiptarësh, qe kap shifrat e 300 mijë vetëve. 200 mijë të tjerë jetojnë në [[Zvicra|Zvicër]] dhe po kaq shqiptarë jetojnë në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. 100 mijë shqiptarë banojnë në [[Franca|Francë]] dhe 50 mijë të tjerë në [[Spanja|Spanjë]] .Edhe ne shtetin tone fqinj, [[Italia|Italinë]] jetojnë dhe punojnë rreth 300 mijë shqiptarë. Duhen përmendur edhe 100 mijë të tjerë të emigruar në [[Belgjika|Belgjikë]]. Ndërkohë në [[Kosova|Kosovë]] janë rreth 2 milionë e katër qind mijë shqiptarë autoktonë. Një numër i konsiderueshëm shqiptaresh gjendet edhe në [[Serbia|Serbi]], ku jetojnë 70 mijë prej tyre. Në [[Maqedonia|Maqedoni]] llogaritet që shqiptarët të zënë vendin e dytë për nga numri i popullsisë pas asaj vendase. Sipas statistikave, numri i shqiptarëve në Maqedoni mund arrijë rreth 1 milion. Po kaq shqiptarë jetojnë dhe në [[Greqia|Greqi]]. Fluksi i emigrantëve që ka zgjedhur shtetin fqinjë jo vetëm për të punuar, por edhe për t'u vendosur familjarisht atje, shkon në një milion të tillë. Ndërsa numri më i madh i shqiptarëve që jetojnë jashtë trojeve të tyre etnike duket se është ai në [[Turqia|Turqi]]. Sipas studiuesve dhe historianëve të ndryshëm shqiptarë, në Turqi llogaritet të jenë rreth 5 milion shqiptarë.<ref>{{Cite web|url=http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=10 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310064605/http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html}}</ref> {| class="wikitable" |- | Shteti || Turqi || Shqipëri || Kosove || Maqedoni || Greqi || Itali || Sh.B.A || Gjermani || Austri || Zvicër || Mal i Zi || Australi || Belgjike || France || Serbi || Spanje || Kanada |- | Shqiptarë || 5 milion || 2.8 milion || 2.4 milion || 1 milion || 1 milion || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 200 mijë || 200 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 70 mijë || 50 mijë || 25 mijë |} ==Relievi== Relievi i Shqipërisë është kryesisht malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i [[era e jurasikut|jurasikut]], ndërsa gjatë [[era kenozoike|erës kenozoike]] u shpejtua procesi malformues në tërësinë e [[Albanidet|Albanideve]], që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në Alpet shqiptare dhe në malet e Lindjes (Korabi 2751 metra mbi nivelin e detit, përbën edhe majën më të lartë të Shqipërisë). [[Skeda:Albania map-sq.svg|thumb|Harta topografike]] Territori i Shqipërisë ndahet në 4 regjione të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): # [[Rajoni Verior dhe Verilindor i Shqipërisë|Rajoni Verior dhe Verilindor]] # [[Rajoni i malore qendrore]] # [[Rajoni i maleve jugore]] # [[Rajoni i Ultësirës Perëndimore të Shqipërisë|Ultësira perëndimore]] Nga Krahina Malore Veriore vlen të veçohen [[Alpet Shqiptare]] që shquhen për kontrast të madh midis maleve të larta dhe luginave të thella. Rreth 30 maja malesh ndodhen mbi 2 500 m mbi nivelin e detit. Ndër luginat dallohen sidomos [[lugina e Valbonës]] dhe ajo e [[Lugina e Thethit|Thethit]]. Krahina Malore Qendrore nuk është aq kompakte sa ajo veriore, por e ndarë në disa masive malore, si: [[Vargu i Korabit]], [[Malet e Lurës]], [[Malet e Skënderbeut]] etj. Këto male ndërpriten nga lugina të ndryshme. Krahina Malore Jugore arrin deri në detin Jon në jug dhe është e copëtuar në disa vargje malore dhe lugina lumore. Vend të veçantë në të zë [[riviera shqiptare]], e cila shtrihet nga [[Gjiri i Vlorës]] deri në [[Butrinti|Butrint]] në jug. Përgjatë bregdetit Adriatik, në perëndim të vendit shtrihet Ultësira Perëndimore e Shqipërisë me gjatësi nga veriu në jug rreth 200km dhe me gjerësi nga perëndimi në lindje, deri ne 50km. Kjo ultësirë përbën ultësirën më të madhe në pjesën perëndimore të Ballkanit dhe është rajoni më i zhvilluar ekonomik i Shqipërisë. Relievi i tokave shqiptare shtrihet nga [[niveli i detit]] deri në lartësinë 2751m (mali i Korabit). I gjithë ky ndryshim i lartësisë ndikon në [[Ndryshimet klimatike|ndryshimet e mëdha klimaterike]], në [[Bimësia|bimësi]], si dhe në dendësinë e vendosjes së qendrave të banuara në drejtim vertikal. Në relievin e tyre mbizotërojnë kodrat dhe [[Mali (gjeografi)|malet]]. Duke u nisur nga [[Lartësia mbidetare|lartësia mbi nivelin e detit]], dallohen: relievi i ulët, i mesëm dhe i lartë. Relievi i ulët shtrihet nga niveli i detit, deri në 200 m mbi këtë nivel. Ai përfshin fushat dhe kodrat e ulëta pranë brigjeve detare të Adriatikut e Jonit dhe përgjatë sektorëve të mesëm të luginave lumore. Relievi i mesëm shtrihet nga 200 deri ne 1000m mbi nivelin e detit. Ai ka shtrirjen më të madhe dhe përfshin: kodrat, gropat, fushëgropat dhe [[Lugina|luginat]] kryesore. Relievi i lartë shtrihet 1000 m mbi nivelin e detit dhe përfshin malet dhe sistemet malore. Pjesa më e madhe e këtyre maleve ka lartësi deri në 2000 m. Malet me lartësi më të madhe se 2000 m kanë shtrirje të kufizuar.sek. "Natyra"<ref>http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> == Ujërat == === Lumenjtë === * '''Drini i Bardhë''' – më i gjatë dhe më i rëndësishëm për energji hidraulike * '''Vjosa, Shkumbini, Semani''' * Lumenjtë përdoren për '''ujësjellës, energji dhe bujqësi'''. === Liqenet === * '''Liqeni i Shkodrës''' – më i madhi në rajon * '''Liqeni i Ohrit dhe Prespës''' – ndajnë kufij me Maqedoninë e Veriut * '''Liqeni i Pogradecit''' – më i njohur për peshkim dhe turizëm === Bregdeti === * Rreth '''450 km bregdet''' me Detin Adriatik dhe Jon * Përbëhet nga plazhe, gjire dhe porte si Durrësi, Vlora dhe Saranda ===Malet=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e maleve të Shqipërisë]]'' Malet kanë tipare morfologjike të ndryshme. Kreshtat e tyre janë herë të ashpra e herë të buta. Forma e tyre varet nga përbërja shkëmbore dhe veprimi i faktorëve të jashtëm. Kreshta te ashpra ndeshen kryesisht tek shkëmbinjtë gëlqerorë, por edhe në ato magmatikë të modeluar nga erozioni lumor i akujve të kuaternarit.<ref>Gjegrafia 12, kap. 2.3, faqe 25</ref> ====Korabi==== * ''Artikull kryesor : [[Korabi]]'' [[Korabi]] është një nga malet më të larta të Evropës juglindore, i cili shtrihet përgjatë kufirit të Shqipërisë dhe Republikës së Maqedonisë. Masivi i tij shkëmbor është një masiv shumë i thyer malor dhe përbëhet kryesisht nga rreshpe dhe gëlqerorë të [[era e Paleozoikut|Paleozoikut]] me strukturat në blloqe, si dhe disa shkëmbinj të dëmtuar rëndë prej gipsi të [[Triasiku Permian|Triasikut Permian]]. Korabi është gjithashtu mikpritës i shume shoqatave te ndryshme alpiniste, synimi i te cilave është pushtimi i majës më të lartë të vendit, 2751 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://www.peshkopia.org/?page_id=56|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=5 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505144321/http://www.peshkopia.org/?page_id=56}}</ref> ====Alpet Shqiptare==== * ''Artikull kryesor : [[Bjeshkët e Nemuna]]'' [[Skeda:•Bjeshkët e Nëmuna •.jpeg|parapamje|majtas|Alpet shqiptare]] Alpet Shqiptare shtrihen në veri të lumit Drin dhe në perëndim të rrjedhjes së poshtme të [[lumi Valbona|lumit Valbona]]. Alpet përbehen kryesisht nga gëlqerorët, por gjenden edhe depozitime terrigjene dhe magmatike. Me këtë ndërtim gjeologjik lidhen pasuritë minerare si: minerali i bakrit, boksitet dhe kuarcitet. Ato përbëjnë grumbullin malor më të fuqishëm, më të lartë, më të ashpër dhe më të copëtuar të vendit me një lartësi mesatare 1500 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=17 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817073555/http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html}}</ref> ====Tomori==== :''Artikull kryesor : [[Mali i Tomorit]]'' Mali i Tomorit është një mal i larte në Shqipërinë jugore në afërsi të qyteteve të Beratit dhe Poliçanit. Maja më e lartë e tij, quka e Partizanit, arrin një lartësi prej 2401 metra. Mali përmendet për [[Tyrbja e Kulmakut|tyrben e Kulmakut]]<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/|title=Pelegrinazhi në malin e Tomorrit|language=sq|publisher=Gazeta Panorama|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=23 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823071702/http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/}}</ref>, një vend pelegrinazhi për besimtarët bektashian, që gjendet në majën më të lartë të tij, si dhe për disa kampe të ndryshme skijimi. Tomori gjithashtu ka një histori te pasur mitologjike duke qenë vend strehimi i shumë figurave të ndryshme të mitologjisë shqiptare nga ku ka marrë dhe emrin "Olimpi i Shqipërisë". Parku Kombëtar i Malit të Tomorit mbulon një sipërfaqe prej 4,000 hektarësh. Në park bredhin lirshëm shumë kafshë endemike, duke i dhënë vizitorëve një eksperiencë të paharrueshme dhe unike.<ref name="mtkrs.gov.al">{{Cite web|url=http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=1 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501151745/http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php}}</ref> ===Fushat=== Fushat zëne kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik dhe lumenjve kryesore të vendit si Vjosa, Devolli, Osumi, Shkumbini, Erzeni, Mati e Drini, ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë të rëndësishme komunikimi. Fushat më të larta gjenden në pellgun e Korçës, mbi 800 m mbi nivelin e detit ndërsa fusha më e madhe është [[fusha e Myzeqesë]] e shtrirë në anën perëndimore, që është dhe fusha më e madhe e Ballkanit perëndimor.<ref>sek. "Natyra"http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> ===Ishujt=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e ishujve në Shqipëri]]'' Shqipëria si vend bregdetar ka një numër të vogël ishujsh, shumica e tyre janë të vegjël dhe nuk kalojnë 1 km2 sipërfaqe, përveç ishullit të Sazanit dhe atij të Kunës. Ishujt e Shqipërisë ndodhen në Detin Adriatik, Detin Jon, si dhe në disa liqene brenda vendit. Disa nga ta janë të përshtatshëm për turizëm sepse kanë një bukuri që është e virgjër dhe e paprekur nga dora e njeriut, por asnjë nga ishujt nuk është i banuar.<ref>sek."Ishujt"http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf |date=31 janar 2012 }}</ref> ====Ishulli i Sazanit==== * ''Artikull kryesor : [[Sazani]]'' [[Skeda:Sazan.jpg|parapamje|Ishulli i Sazanit]] [[Sazani]] është ishulli më i madh i Shqipërisë. Maja e tij më e lartë është 342 m. Ishulli i Sazanit ka një sipërfaqe prej 5,7 km2 dhe vijë bregdetare me gjatësi rreth 15&nbsp;km. Ishulli nga pikëpamja e [[Ekosistemi|ekosistemit]] është një park i vërtetë, shumë i pasur dhe i mbrojtur, si rezultat i të qenit vazhdimisht zonë ushtarake. Kjo ka mundësuar shmangien e gjuetisë së paligjshme, si dhe të abuzimeve e dëmtimeve të tjera. Shpellat nënujore, si ajo e Haxhi Alisë, Gjirit të Djallit e të tjera janë nga më të mëdhatë që mund të gjenden në Mesdhe. Ato sot përbëjnë një sfidë të vërtetë për zhytësit dhe një atraksion të veçantë për sportet nënujore.<ref>{{Cite web|url=http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|title=Sazani ishulli më i madh në Shqipëri|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=2 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002015953/http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|url-status=dead}}</ref> ====Ishulli i Kunës==== Ishulli i dyte më i madh i Shqipërisë. Gjendet në deltën e Drinit, afër qytetit të [[Lezha|Lezhës]] dhe ka një sipërfaqe prej 1.4 km2. Ishulli është 1.5&nbsp;km larg bregut dhe strehon në gjirin e tij rreth 70 lloje zogjsh, 22 lloje zvarranikësh, 6 lloje amfibësh dhe 23 lloje gjitarësh. Në afërsi te tij gjenden plazhet e Tales dhe Kunës.<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308043917/http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7}}</ref> ===Gadishujt=== * ''Artikull kryesor : [[Gadishulli i Karaburunit]]'' Gadishulli i Karaburunit ''(Turq. Hunda e Zeze)'' është i vetmi gadishull në Shqipëri. Ai ka një sip. prej 62 km2 dhe ndodhet në qytetin e [[Vlora|Vlorës]]. Gadishulli njihej që në lashtësi për pasuritë natyrore ([[mermer]]in), pasuritë pyjore ([[valanidhi]]n), pasuritë historiko-arkeologjike si dhe rezervatin e pasur me derrat e egër. Në skajin veriperëndimor të Karaburunit ndodhet [[Kepi i Gjuhëzës]], pika më perëndimore e Shqipërisë njëkohësisht dhe vend-strehimi i shpellës së [[Haxhi Aliu|Haxhi Aliut]], shpellës më të madhe bregdetare të vendit. Natyra e tij paraqitet e pasur në [[Pylli|pyje]] por e varfër në bimësi dhe ujëra sipërfaqësore, shkaqe këto që e kanë bërë zonën të pabanueshme. Pamja e tij e virgjër kontribuon në aspektin turistik të vendit i cili është i mbushur me shpella, të çara, gjire e plazhe të vegjël. Agjenci të ndryshme turistike aplikojnë jo vetëm udhëtime përgjatë këtij masivi, por edhe pushime njëditore, në plazhet që ndodhen aty. Udhëtime të tilla organizohen kryesisht gjatë stinës së verës, ndërsa synohet që ato të shtrihen gjatë gjithë vitit.<ref>http://www.bashkiavlore.org/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid=74</ref> ==Shpellat== Në Shqipëri gjenden më shumë se 50 shpella, të cilat dallohen për vlerat e tyre historike mijëravjeçare, si dhe për bukuritë e shumta natyrore që ato ofrojnë për vizituesit. Shumica prej tyre janë subjekte të legjendave të ndryshme, të cilat i përshkruajnë ato si vende të banuara nga krijesa mitologjike, ose si vend-strehime të thesareve dhe pasurive të shumta të fshehura.<ref>http://guribardhe.albanianforum.net/t632p15-lista-e-monumenteve-natyrore-ne-shqiperi</ref> ===Shpella e Pirogoshit=== Shpella e Pirogoshit gjendet në [[Berat]] pranë fshatit [[Radesh]], në një lartësi prej 450 metrash. Është shpella më e madhe në vend me fundin ende të pa zbuluar. Gjatësia e eksploruar deri më tani nga grupi speleologjik i Skraparit me tre speleologë francezë është 1853 m. Krahas formave të shumta karstike, shpella është e populluar nga kolonitë e lakuriqëve të natës. Sipas legjendave e besimeve vendase, në shpellë gjenden pasuri e thesare të shumta të fshehura.<ref name="mtkrs.gov.al"/><ref>{{Cite web|url=http://www.castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq|language=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=31 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831181349/http://castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq}}</ref> ===Shpella e Pëllumbasit=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Pëllumbasit]]'' Shpella e Pëllumbasit, e njohur edhe si Shpella e Zezë, gjendet ne fshatin [[Pëllumbas]]. Kjo shpellë është ndër gjashtë shpellat karstike më të vjetra në Evropë. Shpella ndodhet 350 metra mbi nivelin e detit dhe formon një tunel diku 70-80 metra të gjatë. Në këtë vend llogaritet të kenë jetuar njerëz që në periudhën e hershme të [[era e neolitit|neolitit]] diku 10.000 vjet më parë. Me studimet arkeologjike është vërtetuar se në këtë kohë është përdorur teknika e krijimit të zjarrit si dhe të veglave të para primitive dhe të atyre pak më të zhvilluara.<ref>http://www.youtube.com/watch?v=QO1lQS1yVDY</ref> ===Shpella e Piratëve=== Shpella e Piratëve gjendet në veri të [[Himara|Himarës]], në fshatin e [[Dhermi|Dhërmiut]]. Është një shpellë karstike me hyrje detare. Emrin e ka marë sepse në të, kohë më parë strehoheshin piratët e detit me anijet e tyre. Frymëzuar nga kjo shpellë është shkruar dhe romani [[Shpella e piratëve (roman)|Shpella e Piratëve]] nga shkrimtari [[Petro Marko]], si dhe filmi me të njëjtin emër.<ref>{{Cite web|url=http://www.himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130808151054/http://himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604052304/http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html}}</ref> ===Shpella e Haxhi Aliut=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Haxhi Aliut]]'' Shpella e Haxhi Aliut e njohur dhe si Shpella Ilirike, është shpella më e madhe e gjithë bregdetit shqiptar. Ka formën e një kubeje me gjatësi 30 m, lartësi maksimale 18 m, gjerësi 12 m dhe thellësi 10 m. Nga fundi i shpellës burojnë ujëra të ëmbla. Shpella e ka marrë emri nga një luftëtar dhe detar i shquar ulqinak, i quajtur Haxhi Aliu, i cili u strehua bashkë me të birin në këtë shpellë. Prej aty ata sulmonin piratët e detit dhe duke bashkëpunuar me barinjtë, mbronin tregtarët dhe udhëtaret që kalonin nga këto anë. Populli shqiptar i ka dedikuar edhe një këngë këtij detari të famshëm. Edhe sot anijet që kalojnë pranë shpellës i bien sirenës në nder të tij. Këtu janë gjetur edhe shume objekte arkeologjike që vërtetojnë se kjo shpellë është përdorur nga tregtarë e kalimtarë që në lashtësi.<ref>{{cite web|url=http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|title=Turizmi / Vënde për t'u vizituar|website=orikum.gov.al|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604060059/http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|archive-date=4 qershor 2013}}</ref> ==Hidrografia== {{Kryesor|Hidrografia e Shqipërisë}} Pozita gjeografike në brigjet e detit Adriatik dhe të detit Jon, kushtet klimaterike, relievi i thyer, kryesisht kodrinoro-malor, përhapja e madhe e shkëmbinjve të përshkueshëm nga uji dhe veprimtaria e njeriut kanë kushtëzuar pasuritë e mëdha ujore dhe shumëllojshmërinë e tyre: dete, liqene, lumenj, përrenj dhe burime ujore.<ref>sek."Rrjeti hidrografik"http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102040940/http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf |date=2 nëntor 2013 }}</ref> ==Pasuritë natyrore== [[Skeda:Natural resources of Albania.png|thumb|240px|Pasuritë natyrore]] Për një sipërfaqe të vogël sa të Shqipërisë mund të thuhet se është e begatshme me pasuri natyrore. Pjesa [[Jugperëndimi (gjeografi)|jug-perëndimore]] e vendit është e pasur me [[Nafta|naftë]] dhe [[Gazi natyror|gaz natyror]] ndërsa në veri-lindje gjenden rezerva të konsiderueshme të mineraleve ndër të cilat vlen të përmenden: [[kromi]], [[bakri]] dhe [[hekur-nikeli]]. Pjesa më e madhe e rezervave të [[qymyri]]t është gjetur në rrethinën e [[Tirana|Tiranës]] ndërsa [[Selenica]] përmban rezerva të mëdha të [[bitumi]]t.<ref>{{Cite web|url=http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf?PHPSESSID=32a6b71f8b4c340a5ae4990966f2bb13|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=27 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327123954/http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf|url-status=dead}}</ref> == Burimet natyrore == * '''Pyje dhe drithëra''' * '''Miniera dhe minerale''' (bakër, krom, kromit) * '''Burime uji dhe lumenj për energji hidraulike''' * '''Biodiversitet i pasur''' me specie të rralla bimore dhe shtazore ==Klima== Me pozicionin e saj te favorshem përballe deteve Adriatik dhe Jon, si dhe malësitë e mbështetura mbi pjesën e ngritur të Ballkanit, Shqipëria ka një numër të madh zonash klimaterike, krahasuar kjo me sipërfaqen e saj modeste. Ultësirat bregdetare kanë klimë tipike mesdhetare, me dimër të bute dhe verë të lagësht. Temperaturat mesatare variojne nga 7&nbsp;°C në dimër e deri në 24&nbsp;°C në verë. Pjesa malore karakterizohet nga një klimë mesdhetare-kontinentale, e shkaktuar kjo nga masat ajrore që mbizotërojnë Evropën lindore dhe Ballkanin. Veçori kryesore të kësaj zone janë erërat e fuqishme me drejtimin verior dhe veri-lindor si dhe temperaturat mesatare disi më të ulëta. Sasia e reshjeve është mesatarisht e larte si rezultat i kombinimit të dy rrymave ajrore, ato mesdhetare dhe kontinentale. Niveli i reshjeve varion nga 600&nbsp;mm në vit në fushëgropën e Korçës, në 3100&nbsp;mm në vit në Bogë, të Alpeve Shqiptare Këtu, gjithashtu, vlen për t'u theksuar se rreth 95% e shirave të të gjithë vendit bien në sezonin dimëror.<ref>{{Cite web|url=http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=15 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215010404/http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes}}</ref> * '''Bregdetare-mesdhetare''': verë e ngrohtë, dimër i butë * '''Malore''': temperatura më të ulëta, reshje më të bollshme * Klima ndikon në '''bujqësi, jetën e përditshme dhe turizmin.''' {| border="1" cellpadding="2" width="90%" style="border-collapse:collapse; border-color:#f2f2f4; margin-top:5px; margin-bottom:5px; font-size:85%; text-align:right;" |- bgcolor="#f2f2f4" | || Jan || Shk || Mar || Pri || Maj || Qer || Korr || Gush || Sht || Tet || Nën || Dhj |- | align="left"|Temperatura mesatare minimale (°C) || 2,0 || 2,0 || 5,0 || 8,0 || 12,0 || 16,0 || 17,0 || 17,0 || 14,0 || 10,0 || 8,0 || 5,0 |- | align="left"|Temperatura mesatare maksimale (°C) || 12,0 || 12,0 || 15,0 || 18,0 || 23,0 || 28,0 || 31,0 || 31,0 || 27,0 || 23,0 || 17,0 || 14,0 |- | align="left"|Lagështia në % || 71 || 69 || 68 || 69 || 70 || 62 || 57 || 57 || 64 || 67 || 75 || 73 |- | align="left"|Ditë me shi || 13 || 13 || 14 || 13 || 12 || 7 || 5 || 4 || 6 || 9 || 16 || 17 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"| |} == Flora dhe Fauna == Për shkak të trevave të saj të pandotura dhe të thella Shqipëria ka një larmi bimësh dhe shërben si strehë e fundit e shumë gjitarëve dhe zogjve të rrallë, që sot janë zhdukur ose janë në zhdukje e sipër në rajon dhe më gjerë.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com">http://turizmishqipetar.weebly.com/flora-dhe-fauna.html</ref> === Fauna === [[Skeda:Brown bear.jpg|parapamje|majtas|Ariu i murrmë]] Pasuria dhe bukuria e krahinave fshatare dhe pyjeve shpesh u kane dhëne mundësi vizitorëve të gjejnë krijesa dhe kafshë që rrallë të qëllon t’i hasësh. Kështu pyjet e gjera të ahut, pishës dhe dushkut u japin strehë [[ujku]]t, [[dhelpra|dhelprës]], [[çakalli]]t, kurse në pyjet e larta të pishës gjejnë strofka [[ariu i murrmë]], [[kunadhja e pishës]], dy lloje të maces së egër, [[rrëqebulli]] e [[vjedulla]]. [[Kaprolli]], [[dhia e egër]] dhe [[derri i egër]] janë të zakonshëm në disa krahina. Shqipëria ka jo më pak se 14 lloje lakuriqë nate dhe rreth 350 zogj vendas. Në to përmenden lloje shtegtarësh dhe jo shtegtarësh. Në pyjet e dendura të pishës jetojnë dy lloje të rralla të [[gjeli i egër|gjelit të egër]] dhe [[qukapiku]]t. Në shumë lokalitete janë të zakonshëm zogjtë grabitqarë, ndër ta [[shqiponja]]t, [[fajkoi|fajkonjtë]], [[huta]]t, [[skifteri|skifterët]] dhe disa lloje të [[bufi]]t, duke përfshire edhe [[bufi me mjekër|bufin me mjekër]], [[bufi me bri|bufin me bri]] dhe [[kukuvajka e vogël|kukuvajkën e vogël]]. Në Shqipëri gjenden edhe shumë zvarranikë siç janë: [[gjarpri i ujit|gjarpërinjtë e ujit]], [[bolla e shtëpisë]], [[beronja]], [[nepërka helmuese]] etj. Në ujëra gjenden 260 lloje peshqish, ndër to më të zakonshmit e peshqve mesdhetarë gjenden në ujërat bregdetare ndërsa [[trofta]] në rrjedhat malore. Në liqene ka [[krap]], [[ngjala]] dhe peshq të tjerë të zakonshëm kurse në brigje të tjera [[lundërza]].<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/> ===Flora=== [[Skeda:CaliforniaBayLaurelFlowers crwb.jpg|parapamje|djathtas|Bima e dafinës]] Shqipëria ka gjithashtu një florë të pasur, që konkretizohet me më shumë se 3,221 tipe të ndryshme bimësh. Ndër to, 489 janë të veçanta për Gadishullin e Ballkanit dhe 40 janë vetëm të Shqipërisë. [[Dushku|Pyjet e dushkut]] janë tipike dhe përbëjnë afërsisht 20% të sipërfaqes pyjore të gjithë vendit. Në treva të tjera mbizotërojnë [[shkurret mesdhetare]], deri në lartësinë 800 m duke pasur si më karakteristike: [[mërsina|mërsinën]], [[mareja|marenë]], [[shqopa|shqopën]], dhe [[dushkulli i egër|dushkullin e egër]]. Në brigjet jugore të nxehta gjenden [[fiku i detit|fiqtë e detit]], [[dafina]], [[fiku|fiqtë]], [[shkoza e zeze]], [[eukaliptusi|eukaliptet]] etj.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/>... ==Pikat ekstreme== ;Gjerësia dhe gjatësia * Veri : Fshati Vermosh({{coord|42|39|40|N|19|43|25|E|region:AL_type:landmark}}) * Jug : [[Bashkia Konispol]]({{coord|39|38|41|N|20|11|38|E|region:AL_type:landmark}}) * Perëndim : [[Ishulli i Sazanit]]({{coord|40|30|20|N|19|15|50|E|region:AL_type:landmark}}) * Lindje : [[Komuna Progër|Fshati Vernik, Korce]]({{coord|40|39|58|N|21|3|26|E|region:AL_type:landmark}}) ;Lartësia * Maksimumi : Maja e Korabit, [[Korabi]], 2751 m * Minimumi : [[Deti Adriatik]], -6.5 m ==Shikoni edhe== *[[Shqipëria]] *[[Gjuha Shqipe]] *[[Ekonomia e Shqipërisë]] *[[Censusi i Shqipërisë 2011]] == Referime == {{reflist|2}} ;Referime të përgjithshme *https://web.archive.org/web/20130602134502/http://km.gov.al/?fq=brenda&r=&gj=gj1&kid=54 *https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf ==Lidhje të jashtme== *[http://www.albaniantourism.com/ Albanian Tourism] *[https://web.archive.org/web/20130528163612/http://www.akt.gov.al/index.php?lang=1 Agjencia Kombëtare e Turizmit] *[https://web.archive.org/web/20130402142352/http://km.gov.al/ Këshilli i Ministrave] *[https://web.archive.org/web/20120322123349/http://www.shqip.al/?p=919 Gadishulli i Karaburunit dhe Ishulli i Sazanit] *[https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf Shqipëria, natyra dhe aktivitetet] *[http://www.ppnea.org] *[http://www.aav.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111085902/https://www.aav.org/ |date=11 janar 2021 }} *[http://www.albaniantravel.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222025307/http://albaniantravel.info/ |date=22 dhjetor 2011 }} {{Evropa-gjeo}} {{Artikull i përkryer|dita=28|muaj=11|viti=2016}} [[Kategoria:Gjeografia e Evropës sipas vendit|Shqipëri]] kj30rinyob0g6qgupgw5scy73girz5o 2977994 2977993 2026-05-06T13:49:57Z AltinNatyra 180704 /* Ishulli i Kunës */ 2977994 wikitext text/x-wiki {{APR|Përmbajtje e shkurtër; Mund të nevojitet riformulim i përgjithshëm.}} Shqipëria gjendet në [[Evropa juglindore|Evropën juglindore]], në pjesën perëndimore të gadishullit [[Ballkani|Ballkanik]]. Ka reliev kodrinor-malor. ==Kufijtë== Kufijtë e Shqipërisë u përcaktuan nga [[Konferenca e Londrës 1912-1913|Konferenca e Londrës]], në 1913. [[Republika e Shqipërisë]] kufizohet me këto shtete: [[Republika e Malit të Zi|Republikën e Malit të Zi]], [[Republika e Kosovës|Republikën e Kosovës]], [[Republika e Maqedonisë|Republikën e Maqedonisë së Veriut]] dhe me [[Republika e Greqisë|Republikën e Greqisë]]. Ndërsa në perëndim ka kufij detarë dhe kufizohet me [[Italia|Republikën e Italisë]]. Kufijtë janë të gjithë artificialë përveç atij perëndimor. Gjatësia e vijës kufitare të Republikës së Shqipërisë është 1094&nbsp;km, nga të cilat 657&nbsp;km janë vijë kufitare tokësore, 316&nbsp;km vijë bregdetare 48&nbsp;km vijë ndarëse përmes lumenjve dhe 73&nbsp;km përmes liqeneve. 172&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Malit të zi në veri-perëndim, 115&nbsp;km vijë kufitare janë me Republikën e Kosovës në veri, 151&nbsp;km janë me Republikën e Maqedonisë në veri-lindje dhe lindje, dhe 282&nbsp;km me Republikën e Greqisë në jug dhe jug-perëndim.<ref>{{Cite web|url=http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527%3Ahistoriku-kam&catid=155%3Aprofili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|language=en|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142842/http://www.asp.gov.al/index.php?option=com_content&view=article&id=527:historiku-kam&catid=155:profili-i-dep-kufirit&Itemid=290&lang=sq}}</ref> ==Njësitë administrative== * ''Artikull kryesor: [[Njësitë administrative të Shqipërisë]]'' Shqipëria ndahet në 12 njësi administrative të quajtura [[Qarku|qarqe]] të cilat janë vende, që kanë lidhje [[Gjeografia|gjeografike]], [[Tradicionalizmi|tradicionale]], [[Ekonomia|ekonomike]] e sociale me njeri tjetrin. Këto qarqe ndahen në 36 nën-njësi të quajtura [[Rrethet e Shqipërisë|rrethe]] të cilat ndahen më tej në 65 [[Lista e bashkive të Shqipërisë|bashki]] dhe 309 [[Komunat e Shqipërisë|komuna]]. Vetë komunat ndahen në 3020 [[Fshatrat e Shqipërisë|fshatra]].<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=28 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528163552/http://www.akt.gov.al/al/text.php?id=11&lang=1|url-status=dead}}</ref> [[Bashkia e Tiranës]] gëzon status të veçantë nga bashkitë e tjera dhe ndahet në [[11 Bashkitë e Tiranës|11 njësi bashkiake]] të vogla.<ref>{{Cite web|url=http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|language=sq|title=Kopje e arkivuar|access-date=7 qershor 2013|archive-date=20 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620130911/http://www.tirana.gov.al/sq/Njesite-Bashkiake|url-status=dead}}</ref> ==Demografia== * ''Artikull kryesor: [[Demografia e Shqipërisë]]'' Republika e Shqipërisë ka 2,821,977 banorë nga te cilët 52,700 banore ose 1.9% e popullsisë janë minoritete etnike dhe kombëtare. Dendësia është 97 banorë/km2. Numri i lindjeve të popullsisë kap shifrën e 34,000 lindjeve në vit, ndërsa ai i vdekjeve është rreth 20,000 në vit, shifra këto që tregojnë për një shtesë pozitive natyrore. Raporti gjinor natyror (nr. i meshkujve për 100 femra) është 107.8 ndërsa mosha mesatare e popullsisë është 35.3 vjet. Gjithashtu vlen për t'u theksuar se popullsia që jeton në zonën urbane e tejkalon atë të zonës rurale me 6.8%, ku 53.5% e popullsisë jeton në zona urbane dhe 46.5% në zona rurale.<ref>sek."Popullsia" *http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> ===Minoritetet etnike dhe kombëtare=== Shqipëria njeh aktualisht dy lloje minoritetesh, minoritete etnike kombëtare dhe minoritete kulturore dhe gjuhësore. Minoriteti më i madh në Shqipëri është ai [[Grekët në Shqipëri|grek]] me 24,242 veta të përqendruar në zonat e [[Saranda|Sarandës]], [[Delvina|Delvinës]] dhe [[Gjirokastra|Gjirokastrës]]. 8,301 është afërsisht numri i personave në komunitetin rom, por burime të ndryshme e vlerësojnë popullsinë rome me shifra shumë herë më të mëdha ndërmjet 120 mijë - 60 mijë vetëve. Minoriteti [[Arumunët në Shqipëri|arumun]] konsiston afërsisht në 8,266 veta. Në këtë minoritet vihet re një normë rritjeje prej 247%, e përafërt kjo me normën e përgjithshme të rritjes së popullsisë në vend. Minoritete të tjera përfshijnë: minoritetin [[Maqedonët në Shqipëri|maqedonas]] me 5,512 veta, atë [[Malazezët në Shqipëri|malazez]] me 366 veta dhe minoritetin egjiptian me 3,368 vetë.<ref>sek."Pyetjet mbi karakteristikat etnike dhe kulturore" http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130425152907/http://www.instat.gov.al/media/178070/rezultatet_kryesore_t__censusit_t__popullsis__dhe_banesave_2011_n__shqip_ri.pdf |date=25 prill 2013 }}</ref> {| class="wikitable" |- | Minoriteti || Grek || Rom || Arumun || Maqedonas || Egjiptian || Malazez || Të tjera |- | Persona || 24,242 || 8,301 || 8,266 || 5,512 || 3,368 || 366 || 2,644 |} ===Shqiptarët nëpër botë=== Numri i shqiptarëve të shpërndare nëpër të gjithë globin mendohet të jetë afërsisht 15 milion. Këtu vihet re një fenomen i veçante ku numri i personave në diasporë (rreth 12,6 milion) e kalon numrin e personave në shtetin amë, (rreth 2.4 milion) shifra këto që dëshmojnë për një migrim më shumë të imponuar se sa të dëshiruar të shqiptarëve. Që nga emigrantët e parë, në fillim të shekullit të kaluar e deri në ditët tona, në [[Amerika|Amerikë]] llogaritet të jetojnë rreth 300 mijë shqiptarë ndërsa emigrantët që janë larguar nga trojet shqiptare drejt [[Kanadaja|Kanadasë]] llogaritet të jenë rreth 25 mijë. Një numër i vogël gjenden edhe në shtetin e largët të [[Australia|Australisë]], rreth 100 mijë shqiptarë. Në [[Evropa|Evropë]] duket se ka një shpërndarje "të rregullt" të emigrantëve shqiptarë me diferenca të vogla. Kështu në [[Gjermania|Gjermani]] emigrantët shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Mali i Zi llogaritet të jenë rreth 300 mijë. [[Austria]] është një tjetër vend me numër të konsiderueshëm shqiptarësh, qe kap shifrat e 300 mijë vetëve. 200 mijë të tjerë jetojnë në [[Zvicra|Zvicër]] dhe po kaq shqiptarë jetojnë në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. 100 mijë shqiptarë banojnë në [[Franca|Francë]] dhe 50 mijë të tjerë në [[Spanja|Spanjë]] .Edhe ne shtetin tone fqinj, [[Italia|Italinë]] jetojnë dhe punojnë rreth 300 mijë shqiptarë. Duhen përmendur edhe 100 mijë të tjerë të emigruar në [[Belgjika|Belgjikë]]. Ndërkohë në [[Kosova|Kosovë]] janë rreth 2 milionë e katër qind mijë shqiptarë autoktonë. Një numër i konsiderueshëm shqiptaresh gjendet edhe në [[Serbia|Serbi]], ku jetojnë 70 mijë prej tyre. Në [[Maqedonia|Maqedoni]] llogaritet që shqiptarët të zënë vendin e dytë për nga numri i popullsisë pas asaj vendase. Sipas statistikave, numri i shqiptarëve në Maqedoni mund arrijë rreth 1 milion. Po kaq shqiptarë jetojnë dhe në [[Greqia|Greqi]]. Fluksi i emigrantëve që ka zgjedhur shtetin fqinjë jo vetëm për të punuar, por edhe për t'u vendosur familjarisht atje, shkon në një milion të tillë. Ndërsa numri më i madh i shqiptarëve që jetojnë jashtë trojeve të tyre etnike duket se është ai në [[Turqia|Turqi]]. Sipas studiuesve dhe historianëve të ndryshëm shqiptarë, në Turqi llogaritet të jenë rreth 5 milion shqiptarë.<ref>{{Cite web|url=http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=10 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310064605/http://www.qendra.info/life-style/kuriozitete/54846-sa-shqiptar%C3%AB-jetojn%C3%AB-n%C3%ABp%C3%ABr-bot%C3%AB.html}}</ref> {| class="wikitable" |- | Shteti || Turqi || Shqipëri || Kosove || Maqedoni || Greqi || Itali || Sh.B.A || Gjermani || Austri || Zvicër || Mal i Zi || Australi || Belgjike || France || Serbi || Spanje || Kanada |- | Shqiptarë || 5 milion || 2.8 milion || 2.4 milion || 1 milion || 1 milion || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 300 mijë || 200 mijë || 200 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 100 mijë || 70 mijë || 50 mijë || 25 mijë |} ==Relievi== Relievi i Shqipërisë është kryesisht malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i [[era e jurasikut|jurasikut]], ndërsa gjatë [[era kenozoike|erës kenozoike]] u shpejtua procesi malformues në tërësinë e [[Albanidet|Albanideve]], që tani përbëjnë tokën e nëntokën e Shqipërisë. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Evropës. Lartësitë më të mëdha gjenden në Alpet shqiptare dhe në malet e Lindjes (Korabi 2751 metra mbi nivelin e detit, përbën edhe majën më të lartë të Shqipërisë). [[Skeda:Albania map-sq.svg|thumb|Harta topografike]] Territori i Shqipërisë ndahet në 4 regjione të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike): # [[Rajoni Verior dhe Verilindor i Shqipërisë|Rajoni Verior dhe Verilindor]] # [[Rajoni i malore qendrore]] # [[Rajoni i maleve jugore]] # [[Rajoni i Ultësirës Perëndimore të Shqipërisë|Ultësira perëndimore]] Nga Krahina Malore Veriore vlen të veçohen [[Alpet Shqiptare]] që shquhen për kontrast të madh midis maleve të larta dhe luginave të thella. Rreth 30 maja malesh ndodhen mbi 2 500 m mbi nivelin e detit. Ndër luginat dallohen sidomos [[lugina e Valbonës]] dhe ajo e [[Lugina e Thethit|Thethit]]. Krahina Malore Qendrore nuk është aq kompakte sa ajo veriore, por e ndarë në disa masive malore, si: [[Vargu i Korabit]], [[Malet e Lurës]], [[Malet e Skënderbeut]] etj. Këto male ndërpriten nga lugina të ndryshme. Krahina Malore Jugore arrin deri në detin Jon në jug dhe është e copëtuar në disa vargje malore dhe lugina lumore. Vend të veçantë në të zë [[riviera shqiptare]], e cila shtrihet nga [[Gjiri i Vlorës]] deri në [[Butrinti|Butrint]] në jug. Përgjatë bregdetit Adriatik, në perëndim të vendit shtrihet Ultësira Perëndimore e Shqipërisë me gjatësi nga veriu në jug rreth 200km dhe me gjerësi nga perëndimi në lindje, deri ne 50km. Kjo ultësirë përbën ultësirën më të madhe në pjesën perëndimore të Ballkanit dhe është rajoni më i zhvilluar ekonomik i Shqipërisë. Relievi i tokave shqiptare shtrihet nga [[niveli i detit]] deri në lartësinë 2751m (mali i Korabit). I gjithë ky ndryshim i lartësisë ndikon në [[Ndryshimet klimatike|ndryshimet e mëdha klimaterike]], në [[Bimësia|bimësi]], si dhe në dendësinë e vendosjes së qendrave të banuara në drejtim vertikal. Në relievin e tyre mbizotërojnë kodrat dhe [[Mali (gjeografi)|malet]]. Duke u nisur nga [[Lartësia mbidetare|lartësia mbi nivelin e detit]], dallohen: relievi i ulët, i mesëm dhe i lartë. Relievi i ulët shtrihet nga niveli i detit, deri në 200 m mbi këtë nivel. Ai përfshin fushat dhe kodrat e ulëta pranë brigjeve detare të Adriatikut e Jonit dhe përgjatë sektorëve të mesëm të luginave lumore. Relievi i mesëm shtrihet nga 200 deri ne 1000m mbi nivelin e detit. Ai ka shtrirjen më të madhe dhe përfshin: kodrat, gropat, fushëgropat dhe [[Lugina|luginat]] kryesore. Relievi i lartë shtrihet 1000 m mbi nivelin e detit dhe përfshin malet dhe sistemet malore. Pjesa më e madhe e këtyre maleve ka lartësi deri në 2000 m. Malet me lartësi më të madhe se 2000 m kanë shtrirje të kufizuar.sek. "Natyra"<ref>http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> == Ujërat == === Lumenjtë === * '''Drini i Bardhë''' – më i gjatë dhe më i rëndësishëm për energji hidraulike * '''Vjosa, Shkumbini, Semani''' * Lumenjtë përdoren për '''ujësjellës, energji dhe bujqësi'''. === Liqenet === * '''Liqeni i Shkodrës''' – më i madhi në rajon * '''Liqeni i Ohrit dhe Prespës''' – ndajnë kufij me Maqedoninë e Veriut * '''Liqeni i Pogradecit''' – më i njohur për peshkim dhe turizëm === Bregdeti === * Rreth '''450 km bregdet''' me Detin Adriatik dhe Jon * Përbëhet nga plazhe, gjire dhe porte si Durrësi, Vlora dhe Saranda ===Malet=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e maleve të Shqipërisë]]'' Malet kanë tipare morfologjike të ndryshme. Kreshtat e tyre janë herë të ashpra e herë të buta. Forma e tyre varet nga përbërja shkëmbore dhe veprimi i faktorëve të jashtëm. Kreshta te ashpra ndeshen kryesisht tek shkëmbinjtë gëlqerorë, por edhe në ato magmatikë të modeluar nga erozioni lumor i akujve të kuaternarit.<ref>Gjegrafia 12, kap. 2.3, faqe 25</ref> ====Korabi==== * ''Artikull kryesor : [[Korabi]]'' [[Korabi]] është një nga malet më të larta të Evropës juglindore, i cili shtrihet përgjatë kufirit të Shqipërisë dhe Republikës së Maqedonisë. Masivi i tij shkëmbor është një masiv shumë i thyer malor dhe përbëhet kryesisht nga rreshpe dhe gëlqerorë të [[era e Paleozoikut|Paleozoikut]] me strukturat në blloqe, si dhe disa shkëmbinj të dëmtuar rëndë prej gipsi të [[Triasiku Permian|Triasikut Permian]]. Korabi është gjithashtu mikpritës i shume shoqatave te ndryshme alpiniste, synimi i te cilave është pushtimi i majës më të lartë të vendit, 2751 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://www.peshkopia.org/?page_id=56|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=5 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505144321/http://www.peshkopia.org/?page_id=56}}</ref> ====Alpet Shqiptare==== * ''Artikull kryesor : [[Bjeshkët e Nemuna]]'' [[Skeda:•Bjeshkët e Nëmuna •.jpeg|parapamje|majtas|Alpet shqiptare]] Alpet Shqiptare shtrihen në veri të lumit Drin dhe në perëndim të rrjedhjes së poshtme të [[lumi Valbona|lumit Valbona]]. Alpet përbehen kryesisht nga gëlqerorët, por gjenden edhe depozitime terrigjene dhe magmatike. Me këtë ndërtim gjeologjik lidhen pasuritë minerare si: minerali i bakrit, boksitet dhe kuarcitet. Ato përbëjnë grumbullin malor më të fuqishëm, më të lartë, më të ashpër dhe më të copëtuar të vendit me një lartësi mesatare 1500 m mbi nivelin e detit.<ref>{{Cite web|url=http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=17 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817073555/http://bashkiabajramcurri.al/bjeshket.html}}</ref> ====Tomori==== :''Artikull kryesor : [[Mali i Tomorit]]'' Mali i Tomorit është një mal i larte në Shqipërinë jugore në afërsi të qyteteve të Beratit dhe Poliçanit. Maja më e lartë e tij, quka e Partizanit, arrin një lartësi prej 2401 metra. Mali përmendet për [[Tyrbja e Kulmakut|tyrben e Kulmakut]]<ref>{{Cite web|url=http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/|title=Pelegrinazhi në malin e Tomorrit|language=sq|publisher=Gazeta Panorama|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=23 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823071702/http://www.panorama.com.al/2012/08/21/nis-pelegrinazhi-ne-malin-e-tomorit/}}</ref>, një vend pelegrinazhi për besimtarët bektashian, që gjendet në majën më të lartë të tij, si dhe për disa kampe të ndryshme skijimi. Tomori gjithashtu ka një histori te pasur mitologjike duke qenë vend strehimi i shumë figurave të ndryshme të mitologjisë shqiptare nga ku ka marrë dhe emrin "Olimpi i Shqipërisë". Parku Kombëtar i Malit të Tomorit mbulon një sipërfaqe prej 4,000 hektarësh. Në park bredhin lirshëm shumë kafshë endemike, duke i dhënë vizitorëve një eksperiencë të paharrueshme dhe unike.<ref name="mtkrs.gov.al">{{Cite web|url=http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=1 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501151745/http://www.mtkrs.gov.al/web/Burimet_e_Turizmit_Natyror_te_Rrethit_te_Beratit_308_1.php}}</ref> ===Fushat=== Fushat zëne kryesisht pjesën perëndimore, përgjatë bregdetit Adriatik dhe lumenjve kryesore të vendit si Vjosa, Devolli, Osumi, Shkumbini, Erzeni, Mati e Drini, ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë të rëndësishme komunikimi. Fushat më të larta gjenden në pellgun e Korçës, mbi 800 m mbi nivelin e detit ndërsa fusha më e madhe është [[fusha e Myzeqesë]] e shtrirë në anën perëndimore, që është dhe fusha më e madhe e Ballkanit perëndimor.<ref>sek. "Natyra"http://gjeografiaerepublikesseshqiperise.blogspot.com/2009/03/republika-e-shqiperise.html</ref> ===Ishujt=== * ''Artikull kryesor : [[Lista e ishujve në Shqipëri]]'' Shqipëria si vend bregdetar ka një numër të vogël ishujsh, shumica e tyre janë të vegjël dhe nuk kalojnë 1 km2 sipërfaqe, përveç ishullit të Sazanit dhe atij të Kunës. Ishujt e Shqipërisë ndodhen në Detin Adriatik, Detin Jon, si dhe në disa liqene brenda vendit. Disa nga ta janë të përshtatshëm për turizëm sepse kanë një bukuri që është e virgjër dhe e paprekur nga dora e njeriut, por asnjë nga ishujt nuk është i banuar.<ref>sek."Ishujt"http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf |date=31 janar 2012 }}</ref> ====Ishulli i Sazanit==== * ''Artikull kryesor : [[Sazani]]'' [[Skeda:Sazan.jpg|parapamje|Ishulli i Sazanit]] [[Sazani]] është ishulli më i madh i Shqipërisë. Maja e tij më e lartë është 342 m. Ishulli i Sazanit ka një sipërfaqe prej 5,7 km2 dhe vijë bregdetare me gjatësi rreth 15&nbsp;km. Ishulli nga pikëpamja e [[Ekosistemi|ekosistemit]] është një park i vërtetë, shumë i pasur dhe i mbrojtur, si rezultat i të qenit vazhdimisht zonë ushtarake. Kjo ka mundësuar shmangien e gjuetisë së paligjshme, si dhe të abuzimeve e dëmtimeve të tjera. Shpellat nënujore, si ajo e Haxhi Alisë, Gjirit të Djallit e të tjera janë nga më të mëdhatë që mund të gjenden në Mesdhe. Ato sot përbëjnë një sfidë të vërtetë për zhytësit dhe një atraksion të veçantë për sportet nënujore.<ref>{{Cite web|url=http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|title=Sazani ishulli më i madh në Shqipëri|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=2 tetor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002015953/http://www.zeriyt.com/sazani-ishulli-me-i-madh-ne-shqiperi-t91346.0.html|url-status=dead}}</ref> ====Ishulli i Kunës==== Ishulli i dyte më i madh i Shqipërisë. Gjendet në deltën e Drinit, afër qytetit të [[Lezha|Lezhës]] dhe ka një sipërfaqe prej 1.4 km2. Ishulli është 1.5km larg bregut dhe strehon në gjirin e tij rreth 70 lloje zogjsh, 22 lloje [[Zvarranikët|zvarranikësh]], 6 lloje [[Ujëtokësorët|amfibësh]] dhe 23 lloje [[Gjitari|gjitarësh]]. Në afërsi te tij gjenden plazhet e Tales dhe Kunës.<ref>{{Cite web|url=http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308043917/http://www.akt.gov.al/natyra/text.php?id=7}}</ref> ===Gadishujt=== * ''Artikull kryesor: [[Gadishulli i Karaburunit]]'' Gadishulli i Karaburunit ''(Turq. Hunda e Zeze)'' është i vetmi gadishull në Shqipëri. Ai ka një sip. prej 62 km2 dhe ndodhet në qytetin e [[Vlora|Vlorës]]. Gadishulli njihej që në lashtësi për pasuritë natyrore ([[mermer]]in), pasuritë pyjore ([[valanidhi]]n), pasuritë historiko-arkeologjike si dhe rezervatin e pasur me derrat e egër. Në skajin veriperëndimor të Karaburunit ndodhet [[Kepi i Gjuhëzës]], pika më perëndimore e Shqipërisë njëkohësisht dhe vend-strehimi i shpellës së [[Haxhi Aliu|Haxhi Aliut]], shpellës më të madhe bregdetare të vendit. Natyra e tij paraqitet e pasur në [[Pylli|pyje]] por e varfër në bimësi dhe ujëra sipërfaqësore, shkaqe këto që e kanë bërë zonën të pabanueshme. Pamja e tij e virgjër kontribuon në aspektin turistik të vendit i cili është i mbushur me shpella, të çara, gjire e plazhe të vegjël. Agjenci të ndryshme turistike aplikojnë jo vetëm udhëtime përgjatë këtij masivi, por edhe pushime njëditore, në plazhet që ndodhen aty. Udhëtime të tilla organizohen kryesisht gjatë stinës së verës, ndërsa synohet që ato të shtrihen gjatë gjithë vitit.<ref>http://www.bashkiavlore.org/index.php?option=com_content&task=view&id=62&Itemid=74</ref> ==Shpellat== Në Shqipëri gjenden më shumë se 50 shpella, të cilat dallohen për vlerat e tyre historike mijëravjeçare, si dhe për bukuritë e shumta natyrore që ato ofrojnë për vizituesit. Shumica prej tyre janë subjekte të legjendave të ndryshme, të cilat i përshkruajnë ato si vende të banuara nga krijesa mitologjike, ose si vend-strehime të thesareve dhe pasurive të shumta të fshehura.<ref>http://guribardhe.albanianforum.net/t632p15-lista-e-monumenteve-natyrore-ne-shqiperi</ref> ===Shpella e Pirogoshit=== Shpella e Pirogoshit gjendet në [[Berat]] pranë fshatit [[Radesh]], në një lartësi prej 450 metrash. Është shpella më e madhe në vend me fundin ende të pa zbuluar. Gjatësia e eksploruar deri më tani nga grupi speleologjik i Skraparit me tre speleologë francezë është 1853 m. Krahas formave të shumta karstike, shpella është e populluar nga kolonitë e lakuriqëve të natës. Sipas legjendave e besimeve vendase, në shpellë gjenden pasuri e thesare të shumta të fshehura.<ref name="mtkrs.gov.al"/><ref>{{Cite web|url=http://www.castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq|language=sq|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=31 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831181349/http://castle-park.com/castle-park.com/index.php?option=com_content&view=article&id=5&Itemid=10&lang=sq}}</ref> ===Shpella e Pëllumbasit=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Pëllumbasit]]'' Shpella e Pëllumbasit, e njohur edhe si Shpella e Zezë, gjendet ne fshatin [[Pëllumbas]]. Kjo shpellë është ndër gjashtë shpellat karstike më të vjetra në Evropë. Shpella ndodhet 350 metra mbi nivelin e detit dhe formon një tunel diku 70-80 metra të gjatë. Në këtë vend llogaritet të kenë jetuar njerëz që në periudhën e hershme të [[era e neolitit|neolitit]] diku 10.000 vjet më parë. Me studimet arkeologjike është vërtetuar se në këtë kohë është përdorur teknika e krijimit të zjarrit si dhe të veglave të para primitive dhe të atyre pak më të zhvilluara.<ref>http://www.youtube.com/watch?v=QO1lQS1yVDY</ref> ===Shpella e Piratëve=== Shpella e Piratëve gjendet në veri të [[Himara|Himarës]], në fshatin e [[Dhermi|Dhërmiut]]. Është një shpellë karstike me hyrje detare. Emrin e ka marë sepse në të, kohë më parë strehoheshin piratët e detit me anijet e tyre. Frymëzuar nga kjo shpellë është shkruar dhe romani [[Shpella e piratëve (roman)|Shpella e Piratëve]] nga shkrimtari [[Petro Marko]], si dhe filmi me të njëjtin emër.<ref>{{Cite web|url=http://www.himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=8 gusht 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130808151054/http://himara.gov.al/Details.aspx?cat=1&d=48}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=4 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604052304/http://www.tourism.ecaty.com/en/see-do/mos-mungo/shpella-e-pirateve.html}}</ref> ===Shpella e Haxhi Aliut=== * ''Artikull kryesor : [[Shpella e Haxhi Aliut]]'' Shpella e Haxhi Aliut e njohur dhe si Shpella Ilirike, është shpella më e madhe e gjithë bregdetit shqiptar. Ka formën e një kubeje me gjatësi 30 m, lartësi maksimale 18 m, gjerësi 12 m dhe thellësi 10 m. Nga fundi i shpellës burojnë ujëra të ëmbla. Shpella e ka marrë emri nga një luftëtar dhe detar i shquar ulqinak, i quajtur Haxhi Aliu, i cili u strehua bashkë me të birin në këtë shpellë. Prej aty ata sulmonin piratët e detit dhe duke bashkëpunuar me barinjtë, mbronin tregtarët dhe udhëtaret që kalonin nga këto anë. Populli shqiptar i ka dedikuar edhe një këngë këtij detari të famshëm. Edhe sot anijet që kalojnë pranë shpellës i bien sirenës në nder të tij. Këtu janë gjetur edhe shume objekte arkeologjike që vërtetojnë se kjo shpellë është përdorur nga tregtarë e kalimtarë që në lashtësi.<ref>{{cite web|url=http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|title=Turizmi / Vënde për t'u vizituar|website=orikum.gov.al|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604060059/http://orikum.gov.al/index.php/al/turizmi/vende-per-tu-vizituar|archive-date=4 qershor 2013}}</ref> ==Hidrografia== {{Kryesor|Hidrografia e Shqipërisë}} Pozita gjeografike në brigjet e detit Adriatik dhe të detit Jon, kushtet klimaterike, relievi i thyer, kryesisht kodrinoro-malor, përhapja e madhe e shkëmbinjve të përshkueshëm nga uji dhe veprimtaria e njeriut kanë kushtëzuar pasuritë e mëdha ujore dhe shumëllojshmërinë e tyre: dete, liqene, lumenj, përrenj dhe burime ujore.<ref>sek."Rrjeti hidrografik"http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102040940/http://www.akti.gov.al/kerkimishkencor/pkkzh/doc_03_05/PKKZH_PasuriteNatyrore_2003_2005.pdf |date=2 nëntor 2013 }}</ref> ==Pasuritë natyrore== [[Skeda:Natural resources of Albania.png|thumb|240px|Pasuritë natyrore]] Për një sipërfaqe të vogël sa të Shqipërisë mund të thuhet se është e begatshme me pasuri natyrore. Pjesa [[Jugperëndimi (gjeografi)|jug-perëndimore]] e vendit është e pasur me [[Nafta|naftë]] dhe [[Gazi natyror|gaz natyror]] ndërsa në veri-lindje gjenden rezerva të konsiderueshme të mineraleve ndër të cilat vlen të përmenden: [[kromi]], [[bakri]] dhe [[hekur-nikeli]]. Pjesa më e madhe e rezervave të [[qymyri]]t është gjetur në rrethinën e [[Tirana|Tiranës]] ndërsa [[Selenica]] përmban rezerva të mëdha të [[bitumi]]t.<ref>{{Cite web|url=http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf?PHPSESSID=32a6b71f8b4c340a5ae4990966f2bb13|title=Kopje e arkivuar|language=sq|access-date=7 qershor 2013|archive-date=27 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327123954/http://www.albeiti.org/doc/gjendja_rezervave.pdf|url-status=dead}}</ref> == Burimet natyrore == * '''Pyje dhe drithëra''' * '''Miniera dhe minerale''' (bakër, krom, kromit) * '''Burime uji dhe lumenj për energji hidraulike''' * '''Biodiversitet i pasur''' me specie të rralla bimore dhe shtazore ==Klima== Me pozicionin e saj te favorshem përballe deteve Adriatik dhe Jon, si dhe malësitë e mbështetura mbi pjesën e ngritur të Ballkanit, Shqipëria ka një numër të madh zonash klimaterike, krahasuar kjo me sipërfaqen e saj modeste. Ultësirat bregdetare kanë klimë tipike mesdhetare, me dimër të bute dhe verë të lagësht. Temperaturat mesatare variojne nga 7&nbsp;°C në dimër e deri në 24&nbsp;°C në verë. Pjesa malore karakterizohet nga një klimë mesdhetare-kontinentale, e shkaktuar kjo nga masat ajrore që mbizotërojnë Evropën lindore dhe Ballkanin. Veçori kryesore të kësaj zone janë erërat e fuqishme me drejtimin verior dhe veri-lindor si dhe temperaturat mesatare disi më të ulëta. Sasia e reshjeve është mesatarisht e larte si rezultat i kombinimit të dy rrymave ajrore, ato mesdhetare dhe kontinentale. Niveli i reshjeve varion nga 600&nbsp;mm në vit në fushëgropën e Korçës, në 3100&nbsp;mm në vit në Bogë, të Alpeve Shqiptare Këtu, gjithashtu, vlen për t'u theksuar se rreth 95% e shirave të të gjithë vendit bien në sezonin dimëror.<ref>{{Cite web|url=http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes|title=Kopje e arkivuar|language=sq|url-status=dead|access-date=7 qershor 2013|archive-date=15 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215010404/http://qendrim.forumotion.net/t3725-tiparet-e-pergjithshme-te-klimes}}</ref> * '''Bregdetare-mesdhetare''': verë e ngrohtë, dimër i butë * '''Malore''': temperatura më të ulëta, reshje më të bollshme * Klima ndikon në '''bujqësi, jetën e përditshme dhe turizmin.''' {| border="1" cellpadding="2" width="90%" style="border-collapse:collapse; border-color:#f2f2f4; margin-top:5px; margin-bottom:5px; font-size:85%; text-align:right;" |- bgcolor="#f2f2f4" | || Jan || Shk || Mar || Pri || Maj || Qer || Korr || Gush || Sht || Tet || Nën || Dhj |- | align="left"|Temperatura mesatare minimale (°C) || 2,0 || 2,0 || 5,0 || 8,0 || 12,0 || 16,0 || 17,0 || 17,0 || 14,0 || 10,0 || 8,0 || 5,0 |- | align="left"|Temperatura mesatare maksimale (°C) || 12,0 || 12,0 || 15,0 || 18,0 || 23,0 || 28,0 || 31,0 || 31,0 || 27,0 || 23,0 || 17,0 || 14,0 |- | align="left"|Lagështia në % || 71 || 69 || 68 || 69 || 70 || 62 || 57 || 57 || 64 || 67 || 75 || 73 |- | align="left"|Ditë me shi || 13 || 13 || 14 || 13 || 12 || 7 || 5 || 4 || 6 || 9 || 16 || 17 |- | colspan="14" style="text-align:center;font-size:90%;"| |} == Flora dhe Fauna == Për shkak të trevave të saj të pandotura dhe të thella Shqipëria ka një larmi bimësh dhe shërben si strehë e fundit e shumë gjitarëve dhe zogjve të rrallë, që sot janë zhdukur ose janë në zhdukje e sipër në rajon dhe më gjerë.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com">http://turizmishqipetar.weebly.com/flora-dhe-fauna.html</ref> === Fauna === [[Skeda:Brown bear.jpg|parapamje|majtas|Ariu i murrmë]] Pasuria dhe bukuria e krahinave fshatare dhe pyjeve shpesh u kane dhëne mundësi vizitorëve të gjejnë krijesa dhe kafshë që rrallë të qëllon t’i hasësh. Kështu pyjet e gjera të ahut, pishës dhe dushkut u japin strehë [[ujku]]t, [[dhelpra|dhelprës]], [[çakalli]]t, kurse në pyjet e larta të pishës gjejnë strofka [[ariu i murrmë]], [[kunadhja e pishës]], dy lloje të maces së egër, [[rrëqebulli]] e [[vjedulla]]. [[Kaprolli]], [[dhia e egër]] dhe [[derri i egër]] janë të zakonshëm në disa krahina. Shqipëria ka jo më pak se 14 lloje lakuriqë nate dhe rreth 350 zogj vendas. Në to përmenden lloje shtegtarësh dhe jo shtegtarësh. Në pyjet e dendura të pishës jetojnë dy lloje të rralla të [[gjeli i egër|gjelit të egër]] dhe [[qukapiku]]t. Në shumë lokalitete janë të zakonshëm zogjtë grabitqarë, ndër ta [[shqiponja]]t, [[fajkoi|fajkonjtë]], [[huta]]t, [[skifteri|skifterët]] dhe disa lloje të [[bufi]]t, duke përfshire edhe [[bufi me mjekër|bufin me mjekër]], [[bufi me bri|bufin me bri]] dhe [[kukuvajka e vogël|kukuvajkën e vogël]]. Në Shqipëri gjenden edhe shumë zvarranikë siç janë: [[gjarpri i ujit|gjarpërinjtë e ujit]], [[bolla e shtëpisë]], [[beronja]], [[nepërka helmuese]] etj. Në ujëra gjenden 260 lloje peshqish, ndër to më të zakonshmit e peshqve mesdhetarë gjenden në ujërat bregdetare ndërsa [[trofta]] në rrjedhat malore. Në liqene ka [[krap]], [[ngjala]] dhe peshq të tjerë të zakonshëm kurse në brigje të tjera [[lundërza]].<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/> ===Flora=== [[Skeda:CaliforniaBayLaurelFlowers crwb.jpg|parapamje|djathtas|Bima e dafinës]] Shqipëria ka gjithashtu një florë të pasur, që konkretizohet me më shumë se 3,221 tipe të ndryshme bimësh. Ndër to, 489 janë të veçanta për Gadishullin e Ballkanit dhe 40 janë vetëm të Shqipërisë. [[Dushku|Pyjet e dushkut]] janë tipike dhe përbëjnë afërsisht 20% të sipërfaqes pyjore të gjithë vendit. Në treva të tjera mbizotërojnë [[shkurret mesdhetare]], deri në lartësinë 800 m duke pasur si më karakteristike: [[mërsina|mërsinën]], [[mareja|marenë]], [[shqopa|shqopën]], dhe [[dushkulli i egër|dushkullin e egër]]. Në brigjet jugore të nxehta gjenden [[fiku i detit|fiqtë e detit]], [[dafina]], [[fiku|fiqtë]], [[shkoza e zeze]], [[eukaliptusi|eukaliptet]] etj.<ref name="turizmishqipetar.weebly.com"/>... ==Pikat ekstreme== ;Gjerësia dhe gjatësia * Veri : Fshati Vermosh({{coord|42|39|40|N|19|43|25|E|region:AL_type:landmark}}) * Jug : [[Bashkia Konispol]]({{coord|39|38|41|N|20|11|38|E|region:AL_type:landmark}}) * Perëndim : [[Ishulli i Sazanit]]({{coord|40|30|20|N|19|15|50|E|region:AL_type:landmark}}) * Lindje : [[Komuna Progër|Fshati Vernik, Korce]]({{coord|40|39|58|N|21|3|26|E|region:AL_type:landmark}}) ;Lartësia * Maksimumi : Maja e Korabit, [[Korabi]], 2751 m * Minimumi : [[Deti Adriatik]], -6.5 m ==Shikoni edhe== *[[Shqipëria]] *[[Gjuha Shqipe]] *[[Ekonomia e Shqipërisë]] *[[Censusi i Shqipërisë 2011]] == Referime == {{reflist|2}} ;Referime të përgjithshme *https://web.archive.org/web/20130602134502/http://km.gov.al/?fq=brenda&r=&gj=gj1&kid=54 *https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf ==Lidhje të jashtme== *[http://www.albaniantourism.com/ Albanian Tourism] *[https://web.archive.org/web/20130528163612/http://www.akt.gov.al/index.php?lang=1 Agjencia Kombëtare e Turizmit] *[https://web.archive.org/web/20130402142352/http://km.gov.al/ Këshilli i Ministrave] *[https://web.archive.org/web/20120322123349/http://www.shqip.al/?p=919 Gadishulli i Karaburunit dhe Ishulli i Sazanit] *[https://web.archive.org/web/20120131065810/http://www.akt.gov.al/tinymce/jscripts/tiny_mce/plugins/filemanager/files/broshura_ture_harte/broshura1/natyra_shqip.pdf Shqipëria, natyra dhe aktivitetet] *[http://www.ppnea.org] *[http://www.aav.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210111085902/https://www.aav.org/ |date=11 janar 2021 }} *[http://www.albaniantravel.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222025307/http://albaniantravel.info/ |date=22 dhjetor 2011 }} {{Evropa-gjeo}} {{Artikull i përkryer|dita=28|muaj=11|viti=2016}} [[Kategoria:Gjeografia e Evropës sipas vendit|Shqipëri]] 5037ajhw7mlj83f5t6sg1g01zdea1f3 Dielli 0 18905 2978055 2977669 2026-05-06T19:50:47Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978055 wikitext text/x-wiki {{infobox | headerstyle = background: #FFFFC0 | title = Sun | image = [[File:The Sun in white light.jpg|300px|frameless|alt=White glowing ball with black sunspots]] | caption = The Sun, viewed through a clear [[solar filter]]<!--no need to add more, for consistency with other planets and minor planets infobox--> | labelstyle = background: inherit; | label1 = Names | data1 = Sun, [[Sol (Roman mythology)|Sol]],<ref name=OED /> [[Sól (Germanic mythology)|Sól]], [[Helios]]<ref name=Lexico /> | label2 = Adjectives | data2 = Solar<ref name=OED2 /> | label3 = [[Planet symbols#Sun|Symbol]] | data3 = [[File:Sun symbol (bold).svg|24px|☉|alt=Circle with dot in the middle|class=skin-invert]] | header4 = Observation data | label5 = Mean distance from Earth | data5 = {{val|1|ul=au}}<br />149,600,000 km<br />8&nbsp;min 19&nbsp;s, [[light speed]]<ref name="Pitjeva2009">{{cite journal |last1=Pitjeva |first1=E. V. |last2=Standish |first2=E. M. |year=2009 |title=Proposals for the masses of the three largest asteroids, the Moon–Earth mass ratio and the Astronomical Unit |url=https://zenodo.org/record/1000691 |url-status=live |journal=[[Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy]] |volume=103 |issue=4 |pages=365–372 |bibcode=2009CeMDA.103..365P |doi=10.1007/s10569-009-9203-8 |issn=1572-9478 |s2cid=121374703 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190709062657/https://zenodo.org/record/1000691 |archive-date=9 July 2019 |access-date=13 July 2019}}</ref> | label6 = {{longitem|[[Apparent magnitude|Visual brightness]]}} | data6 = −26.74 (''V'')<ref name="nssdc">{{cite web |last=Williams |first=D. R. |date=1 July 2013 |title=Sun Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715200549/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |archive-date=15 July 2010 |access-date=12 August 2013 |publisher=[[NASA Goddard Space Flight Center]]}}</ref> | label7 = {{longitem|[[Absolute magnitude]]}} | data7 = 4.83<ref name="nssdc" /> | label8 = {{longitem|[[Spectral classification]]}} | data8 = G2V<ref>{{cite book |last=Zombeck |first=Martin V. |url=http://ads.harvard.edu/books/hsaa/ |title=Handbook of Space Astronomy and Astrophysics 2nd edition |year=1990 |publisher=[[Cambridge University Press]] |access-date=13 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203012304/http://ads.harvard.edu/books/hsaa/ |archive-date=3 February 2021 |url-status=live}}</ref> | label9 = [[Metallicity]] | data9 = ''Z'' = 0.0122<ref>{{cite journal |last1=Asplund |first1=M. |last2=Grevesse |first2=N. |last3=Sauval |first3=A. J. |year=2006 |title=The new solar abundances – Part I: the observations |journal=Communications in Asteroseismology |volume=147 |pages=76–79 |bibcode=2006CoAst.147...76A |doi=10.1553/cia147s76 |s2cid=123824232 |doi-access=free |issn=1021-2043}}</ref> | label10 = [[Angular size]] | data10 = {{val|0.527|–|0.545|u=°}}<ref>{{cite web |title=Eclipse 99: Frequently Asked Questions |url=http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527142627/http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html |archive-date=27 May 2010 |access-date=24 October 2010 |publisher=[[NASA]]}}</ref> | header11 = Orbital characteristics | label12 = {{longitem|Mean distance from [[Milky Way]] core}} | data12 = 24,000 to 28,000 [[light-year]]s<ref name="francis14">{{cite journal |last1=Francis |first1=Charles |last2=Anderson |first2=Erik |date=June 2014 |title=Two estimates of the distance to the Galactic Centre |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=441 |issue=2 |pages=1105–1114 |arxiv=1309.2629 |bibcode=2014MNRAS.441.1105F |doi=10.1093/mnras/stu631 |doi-access=free |s2cid=119235554}}</ref> | label13 = [[Galactic year|Galactic period]] | data13 = 225–250 million [[julian year (astronomy)|years]] | label14 = [[Velocity]] | data14 = {{indented plainlist| <!-- -->*251 km/s<br />orbit about [[Galactic Center]] <!-- -->*20 km/s<br />to stellar neighbourhood <!-- -->*370 km/s<br />to [[cosmic microwave background]]<ref>{{cite journal |display-authors=5 |last1=Hinshaw |first1=G. |last2=Weiland |first2=J. L. |last3=Hill |first3=R. S. |last4=Odegard |first4=N. |last5=Larson |first5=D. |last6=Bennett |first6=C. L. |last7=Dunkley |first7=J. |last8=Gold |first8=B. |last9=Greason |first9=M. R. | last10=Jarosik | first10=N. |last11=Komatsu |first11=E. |last12=Nolta |first12=M. R. |last13=Page |first13=L. |last14=Spergel |first14=D. N. |last15=Wollack |first15=E. |last16=Halpern |first16=M. |last17=Kogut |first17=A. |last18=Limon |first18=M. |last19=Meyer |first19=S. S. | last20=Tucker | first20=G. S. |last21=Wright |first21=E. L. |year=2009 |title=Five-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe observations: data processing, sky maps, and basic results |journal=[[The Astrophysical Journal Supplement Series]] |volume=180 |issue=2 |pages=225–245 |arxiv=0803.0732 |bibcode=2009ApJS..180..225H |doi=10.1088/0067-0049/180/2/225 |s2cid=3629998}}</ref> }} | label15 = [[Obliquity]] | data15 = {{unbulleted list| |7.25° ([[ecliptic]])<ref name=nssdc /> |67.23° ([[galactic plane]]) }} | label16 = {{longitem|[[Right ascension]] North pole}} | data16 = 286.13° (286° 7′ 48″)<ref name="nssdc" /> | label17 = {{longitem|[[Declination]] of North pole}} | data17 = +63.87° (63° 52′ 12"N)<ref name="nssdc" /> | label18 = {{longitem|Sidereal [[Solar rotation|rotation period]]}} | data18 = {{unbulleted list |25.05 days (equator) |34.4 days (poles)<ref name=nssdc /><!-- derived from T = ( 14.37 − 2.33 sin^2 L − 1.56 sin^4 L ) °/day, L = 90° --> }} | label19 = {{longitem|Equatorial rotation velocity}} | data19 = {{val|1.997|u=km/s}}<ref name="sse">{{cite web |title=Solar System Exploration: Planets: Sun: Facts & Figures |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |archive-date=2 January 2008 |publisher=NASA}}</ref><!-- Derived from NASA source: equatorial circumference of 4,379,000 kilometres divided by sidereal rotation period of 609.12 hours; maybe this kind of basic calculation could be done in some generic template code? --> | header20 = Physical characteristics | label21 = {{longitem|Equatorial [[radius]]}} | data21 = {{val|695700|u=km|fmt=commas}}<ref name="IAU2015resB3">{{cite journal |last1=Prša |first1=Andrej |last2=Harmanec |first2=Petr |last3=Torres |first3=Guillermo |last4=Mamajek |first4=Eric |last5=Asplund |first5=Martin |last6=Capitaine |first6=Nicole |last7=Christensen-Dalsgaard |first7=Jørgen |last8=Depagne |first8=Éric |last9=Haberreiter |first9=Margit |last10=Hekker |first10=Saskia |last11=Hilton |first11=James |last12=Kopp |first12=Greg |last13=Kostov |first13=Veselin |last14=Kurtz |first14=Donald W. |last15=Laskar |first15=Jacques |display-authors=3 |date=1 August 2016 |title=NOMINAL VALUES FOR SELECTED SOLAR AND PLANETARY QUANTITIES: IAU 2015 RESOLUTION B3 * † |journal=The Astronomical Journal |volume=152 |issue=2 |page=41 |doi=10.3847/0004-6256/152/2/41 |issn=0004-6256 |arxiv=1510.07674 |last16=Laskar |first16=J. |last17=Mason |first17=B. D. |last18=Milone |first18=E. F. |last19=Montgomery |first19=M. M. |last20=Richards |first20=M. T. |last21=Schou |first21=J. |last22=Stewart |first22=S. G. |doi-access=free |bibcode=2016AJ....152...41P}}</ref><br />{{val|109|u=× [[Earth radius]]}}<ref name=sse /> | label23 = [[Flattening]] | data23 = 0.00005<ref name="nssdc" /> | label24 = [[Surface area]] | data24 = {{val|6.09|e=12|u=km2}}<br />{{nowrap|{{val|fmt=commas|12000|u=× Earth surface area}}}}<ref name=sse /> | label25 = [[Volume]] | data25 = {{unbulleted list |{{val|1.412|e=18|u=km3}} |{{val|fmt=commas|1300000|u=× Earth volume}} }} | label26 = [[Mass]] | data26 = {{unbulleted list |{{val|1.988475|0.000092|e=30|u=kg}}<ref name="Quantities">{{cite journal |bibcode=2016AJ....152...41P |title=Nominal Values for Selected Solar and Planetary Quantities: IAU 2015 Resolution B3 |last1=Prša |first1=Andrej |last2=Harmanec |first2=Petr |last3=Torres |first3=Guillermo |last4=Mamajek |first4=Eric |last5=Asplund |first5=Martin |last6=Capitaine |first6=Nicole |last7=Christensen-Dalsgaard |first7=Jørgen |last8=Depagne |first8=Éric |last9=Haberreiter |first9=Margit |last10=Hekker |first10=Saskia |last11=Hilton |first11=James |last12=Kopp |first12=Greg |last13=Kostov |first13=Veselin |last14=Kurtz |first14=Donald W. |last15=Laskar |first15=Jacques |last16=Mason |first16=Brian D. |last17=Milone |first17=Eugene F. |last18=Montgomery |first18=Michele |last19=Richards |first19=Mercedes |last20=Schmutz |first20=Werner |last21=Schou |first21=Jesper |last22=Stewart |first22=Susan G. |journal=The Astronomical Journal |date=2016 |volume=152 |issue=2 |page=41 |doi=10.3847/0004-6256/152/2/41 |doi-access=free |arxiv=1605.09788 }}</ref> |{{val|fmt=commas|332950|u=× [[Earth mass]]}}<ref name=nssdc /><!-- NASA Sun Fact Sheet states 333,000, a figure coherent with data already present in en.wiki --> }} | label27 = Average [[density]] | data27 = {{anchor|Density}}{{val|1.408|u=g/cm3}}<br />{{val|0.255|u=× Earth density}}<ref name=nssdc /><ref name=sse /> | label28 = Age | data28 = 4.6 billion years<ref name="Bonanno">{{cite journal |last1=Bonanno |first1=A. |last2=Schlattl |first2=H. |last3=Paternò |first3=L. |year=2002 |title=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=390 |issue=3 |pages=1115–1118 |arxiv=astro-ph/0204331 |bibcode=2002A&A...390.1115B |doi=10.1051/0004-6361:20020749 |s2cid=119436299}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Connelly |first1=J. N. |last2=Bizzarro |first2=M. |last3=Krot |first3=A. N. |last4=Nordlund |first4=Å. |last5=Wielandt |first5=D. |last6=Ivanova |first6=M. A. |date=2 November 2012 |title=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk |url=https://archive.org/details/sim_science_2012-11-02_338_6107/page/650 |journal=Science |volume=338 |issue=6107 |pages=651–655 |bibcode=2012Sci...338..651C |doi=10.1126/science.1226919 |pmid=23118187 |s2cid=21965292}}{{Registration required}}</ref> | label29 = {{longitem|Equatorial [[surface gravity]]}} | data29 = {{val|274|u=m/s2}}<ref name=nssdc /><br />{{cvt|274|m/s2|g0|disp=out|lk=out}}<ref name=sse /> | label30 = {{longitem|[[Moment of inertia factor]]}} | data30 = ~ {{val|0.059}}<ref name=nssdc /> | label31 = {{longitem|Surface [[escape velocity]]}} | data31 = {{val|617.7|u=km/s}}<br />55 × Earth escape velocity<ref name=sse /> | label32 = Temperature | data32 = {{unbulleted list| |{{val|15700000|ul=K|fmt=commas}} (centre)<ref name=nssdc /> |{{val|5772|u=K|fmt=commas}} ([[photosphere]])<ref name="IAU2015resB3"/> |{{val|5000000|u=K|fmt=commas}} ([[Solar corona|corona]]) }} | label33 = [[Luminosity]] | data33 = {{unbulleted list| |{{val|3.828|e=26|ul=W}}<ref name=nssdc /> |{{val|3.75|e=28|u=[[lumen (unit)|lm]]}} |{{val|98|u=lm/W}} [[Luminous efficacy|efficacy]] }} | label34 = [[Color index|Colour]] (B-V) | data34 = 0.656<ref>{{cite journal |first=David F. |last=Gray |title=The Inferred Color Index of the Sun |journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific |volume=104 |issue=681 |pages=1035–1038 |date=November 1992 |doi=10.1086/133086 |bibcode=1992PASP..104.1035G}}</ref> | label35 = Mean [[radiance]] | data35 = {{val|2.009|e=7|u=W·m<sup>−2</sup>·sr<sup>−1</sup>}} | label37 = {{longitem|[[Photosphere]] composition by mass}} | data37 = {{unbulleted list| | 73.46% [[hydrogen]] | 24.85% [[helium]] | 0.77% [[oxygen]] | 0.29% [[carbon]] | 0.16% [[iron]] | 0.12% [[neon]] | 0.09% [[nitrogen]] | 0.07% [[silicon]] | 0.05% [[magnesium]] | 0.04% [[sulfur]]<ref>{{cite web |title=The Sun's Vital Statistics |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6BOkQXma3?url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |archive-date=14 October 2012 |access-date=29 July 2008 |publisher=Stanford Solar Center}} Citing {{cite book |last=Eddy |first=J. |date=1979 |title=A New Sun: The Solar Results From Skylab |url=https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm |page=37 |publisher=NASA |id=NASA SP-402 |access-date=12 July 2017 |archive-date=30 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024856/https://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm |url-status=live}}</ref> }} }} '''Dielli''' (simboli astronomik: [[file:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) është [[Ylli|yll]] në qendër të [[Sistemi diellor|Sistemit Diellor]]. Është një [[Sfera|sferë]] gati e përsosur e [[Plazma (fizikë)|plazmës]] së nxehtë,<ref>{{Cite news|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/|language=en|title=How Round is the Sun?|date=2 tetor 2008|access-date=7 mars 2011|publisher=NASA|archive-date=29 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081811/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/|language=en|title=First Ever STEREO Images of the Entire Sun|date=6 shkurt 2011|access-date=7 mars 2011|publisher=NASA|archive-date=8 mars 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110308024941/http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/06feb_fullsun/|url-status=dead}}</ref> me lëvizje konvektive të brendshme që gjeneron një [[Fusha magnetike|fushë magnetike]] përmes një procesi dinamo.<ref name="doi10.1146/annurev-astro-081913-040012">{{Cite journal|last=Charbonneau|first=P.|year=2014|title=Solar Dynamo Theory|url=http://pdfs.semanticscholar.org/8051/07146a1c46769a39ace5a1063d034422362a.pdf|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|volume=52|pages=251–290|bibcode=2014ARA&A..52..251C|doi=10.1146/annurev-astro-081913-040012|access-date=11 maj 2020|archive-date=26 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226152020/http://pdfs.semanticscholar.org/8051/07146a1c46769a39ace5a1063d034422362a.pdf|url-status=dead}}</ref> Është deri tani burimi më i rëndësishëm i [[Energjia|energjisë]] për jetën në [[Toka|Tokë]]. Diametri i tij është rreth 1.39 milion kilometra (864,000 milje), ose 109 herë më i madh se Toka, dhe masa e tij është rreth 330,000 herë më e madhe se ajo e Tokës. Ai përbën rreth 99.86% të masës totale të Sistemit Diellor.<ref name="Woolfson00">{{Cite journal|last=Woolfson|first=M.|date=2000|title=The origin and evolution of the solar system|url=http://inis.jinr.ru/sl/vol1/_djvu/P_Physics/Woolfson%20M.M.%20Origin%20and%20evolution%20of%20the%20solar%20system%20(IOP)(425s).pdf|journal=[[Astronomy & Geophysics]]|volume=41|issue=1|page=12|bibcode=2000A&G....41a..12W|doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x|access-date=11 maj 2020|archive-date=11 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711133403/http://inis.jinr.ru/sl/vol1/_djvu/P_Physics/Woolfson%20M.M.%20Origin%20and%20evolution%20of%20the%20solar%20system%20(IOP)(425s).pdf|url-status=dead}}</ref> Afërsisht tre të katërtat e masës së Diellit përbëhen nga [[hidrogjeni]] (~ 73%); pjesa tjetër është kryesisht [[Heliumi|helium]] (~ 25%), me sasi shumë më të vogla të elementeve më të rënda, duke përfshirë [[Oksigjeni|oksigjenin]], [[Karboni|karbonin]], [[Neoni|neonin]] dhe [[Hekuri|hekurin]].<ref name="basu2008"> {{Cite journal|last=Basu|first=S.|last2=Antia|first2=H.M.|year=2008|title=Helioseismology and Solar Abundances|journal=[[Physics Reports]]|volume=457|issue=5–6|pages=217–283|arxiv=0711.4590|bibcode=2008PhR...457..217B|doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002}}</ref> Dielli është një yll i sekuencës kryesore të tipit G (G2V) bazuar në klasën e tij spektrale. Si i tillë, në mënyrë joformale dhe jo plotësisht të saktë i referohemi si xhuxhi i verdhë (drita e tij është më afër të bardhës sesa të verdhës). Ai u formua afërsisht 4,6 miliardë<ref name="short" group="lower-alpha">All numbers in this article are short scale. One billion is 10<sup>9</sup>, or 1,000,000,000.</ref><ref name="Connelly2012">{{Cite journal|last=Connelly|first=James N.|last2=Bizzarro|first2=Martin|last3=Krot|first3=Alexander N.|last4=Nordlund|first4=Åke|last5=Wielandt|first5=Daniel|last6=Ivanova|first6=Marina A.|date=2 nëntor 2012|title=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk|url=https://archive.org/details/sim_science_2012-11-02_338_6107/page/651|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=338|issue=6107|pages=651–655|bibcode=2012Sci...338..651C|doi=10.1126/science.1226919|pmid=23118187}}</ref> vjet më parë nga [[Shembja gravitacionale|rënia gravitacionale]] e materies brenda një rajoni të një reje të madhe molekulare. Shumica e kësaj materie u mblodh në qendër, ndërsa pjesa tjetër u rrafshua në një disk rrethues që u bë Sistemi Diellor. Masa qëndrore u bë aq e nxehtë dhe e dendur sa përfundimisht inicioi shkrirjen bërthamore në bërthamën e tij. Mendohet se pothuajse të gjithë yjet [[Formimi i yjeve|formohen nga ky proces]]. Dielli aktualisht shkrin rreth 600 milion ton [[Hidrogjeni|hidrogjen]] në [[Heliumi|helium]] çdo sekondë, duke shndërruar 4 milion ton lëndë energji çdo sekondë si përfundim. Kjo energji, e cila mund të zgjasë nga 10,000 deri në 170,000 vjet për tu larguar nga bërthama e tij është burim i dritës dhe nxehtësisë së Diellit. Kur shkrirja e hidrogjenit në bërthamën e tij është zvogëluar në atë pikë kur Dielli nuk është më në ekuilibër hidrostatik, bërthama e tij do të pësojë një rritje të dukshme të densitetit dhe temperaturës ndërsa shtresat e tij të jashtme do të zgjerohen, duke shndërruar përfundimisht Diellin në një gjigant të kuq. Është llogaritur se Dielli do të bëhet mjaft i madh për të përfshirë orbitat aktuale të [[Merkuri (Planet)|Merkurit]] dhe [[Venera|Venerës]], duke e bërë [[Toka|Tokën të]] pabanueshme – por jo edhe për rreth pesë miliardë vitet e ardhshme. Pas kësaj, ai do të derdhë shtresat e tij të jashtme dhe do të bëhet një lloj i dendur i yllit të ftohur i njohur si [[Xhuxhi i bardhë|xhuxh i bardhë]], që nuk prodhon më energji nga shkrirja, por përsëri shkëlqen dhe lëshon nxehtësi nga shkrirja e tij e mëparshme. Efekti i jashtëzakonshëm i Diellit në Tokë është i njohur që nga [[Parahistoria|kohërat parahistorike]] dhe Dielli është vlerësuar nga disa kultura si hyjni. Rotacioni sinodik i Tokës dhe orbita e tij rreth Diellit janë baza e kalendarëve diellorë, një prej të cilëve është edhe [[kalendari]] [[Kalendari gregorian|mbizotërues]] në përdorim që e kemi sot.Troç diçka në hapsirën qiellore. == Emri dhe etimologjia == Fjala [[Gjuha angleze|anglisht]] ''diell u'' zhvillua nga fjala ''sunnee nga gjuha'' e vjetër angleze. E afërt shfaqet në të tjera [[Gjuhët gjermanike|gjuhë gjermanike]], duke përfshirë Frizianishtën Perëndimore ''Sinne,'' [[Gjuha holandeze|holandishten]] ''zon,'' [[Gjermanishtja e ulët|gjermanishten e ulët]] ''Sunn,'' Gjermanishten standarde ''Sonne,'' [[Gjuha bavareze|bavarezen]] ''Sunnetit,'' Norvegjishten e vjetër ''sunetit'' dhe gotiken ''sunnō.'' Të gjitha këto fjalë rrjedhin nga sunnōn [[Gjuha proto-gjermanike|Proto-Gjermanike]].<ref name="BARNHART776">{{Cite book|last=Barnhart|first=R.K.|date=1995|title=The Barnhart Concise Dictionary of Etymology|url=https://archive.org/details/barnhartconcised0000unse|page=[https://archive.org/details/barnhartconcised0000unse/page/776 776]|publisher=[[HarperCollins]]|isbn=978-0-06-270084-1}}</ref><ref name="Orel">Vladimir Orel (2003) [[iarchive:Orel-AHandbookOfGermanicEtymology/mode/2up/search/sun|''A Handbook of Germanic Etymology'']], Brill</ref> Kjo lidhet përfundimisht me fjalën për "diell" në degët e tjera të familjes së [[Gjuhët indo-evropiane|gjuhëve indo-evropiane]], megjithëse në shumicën e rasteve gjendet një rrjedhim nominal me një ''l'', sesa rrjedha gjinore në ''n'', si për shembull në Latinisht ''sōl'', greqisht ''Helios'', Uellsisht ''haul'' dhe rusisht ''Solntse'' солнце ''(sontse'' theksohet), si dhe (me l *> ''r)'' sanskritisht स्वर ''SVAR'' dhe persianisht خور ''xvar.'' Në të vërtetë, ''l'' -bishti mbijetoi në gjuhët Protogjermanike, si dhe, si * sōwelan, e cila i dha emër në gotiken ''sauil'' (së bashku me ''sunnō)'' dhe Norvegjishtja e vjetër ''Sol'' prozaike (së bashku me ''Sunnetit'' formë poetike), dhe nëpërmjet saj fjalët për "diell" në Gjuhët moderne skandinave: Suedisht dhe [[Gjuha daneze|danisht]] ''Solen,'' [[Gjuha islandeze|Islandisht]] ''Solin'', etj Në anglisht, fjalët latino-greke shfaqen në poezi si personifikime të Diellit, '''[[Heliu|Helios]]''' /h I l I ə s / dhe '''Sol''' /s ɒ l /, ndërsa në fanta-shkencë "Sol" mund të përdoret si një emër për diellin tonë për ta dalluar atë nga të tjerët. Shprehja "sol" në raste të rralla është përdorur nga astronomët planetarë për kohëzgjatjen e një [[Ora e diellit|dite diellore]] në një planet tjetër si [[Marsi]] .<ref>{{Cito web|date=15 nëntor 2006|title=Opportunity's View, Sol 959 (Vertical)|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/mer/images/pia01892.html|language=en|publisher=NASA|accessdate=1 gusht 2007|archive-date=22 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022155351/http://www.nasa.gov/mission_pages/mer/images/pia01892.html|url-status=dead}}</ref> Mbiemrat kryesor për Diellin në anglisht janë ''me diell'' për dritën e diellit dhe, në kontekste teknike, ''diellor'' /soʊlər /, nga latinishtja ''Sol''<ref> {{Cite book|last=Little|first=William|last2=Fowler|first2=H.W.|last3=Coulson|first3=J.|chapter=Sol|title=Oxford Universal Dictionary on Historical Principles|chapter-url=https://archive.org/details/oxforduniversald07litt|edition=3rd|asin=B000QS3QVQ|year=1955}}</ref> – të gjeturat e fundit në terma të tilla si ''[[Ora e diellit|ditë diellore]]'', ''[[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklips diellor]]'' dhe ''[[Sistemi diellor|Sistem Diellor]]'' (herë pas here ''Sistemi Sol''). Nga greqishtja ''Helios'' vjen rrallë mbiemër ''heliac'' /h I l I æ k / . Emri anglisht për ditën e ''[[E diela|diel]]'' rrjedh nga anglishtja e vjetër ''Sunnandæg'' "dita e diellit", një interpretim gjerman i frazës latine ''diēs sōlis'', një përkthim i greqishtes ἡμέρα ἡλίου ''hēmera hēliou'' "dita e diellit".<ref name="BARNHART778"> {{Cite book|last=Barnhart|first=R.K.|date=1995|title=The Barnhart Concise Dictionary of Etymology|url=https://archive.org/details/barnhartconcised0000unse|page=[https://archive.org/details/barnhartconcised0000unse/page/778 778]|publisher=[[HarperCollins]]|isbn=978-0-06-270084-1}}</ref> == Karakteristikat e përgjithshme == Dielli është një yll i sekuencës kryesore të tipit G që përfshin rreth 99.86% të masës së Sistemit Diellor. Dielli ka një madhësi absolute prej +4.83, i përllogaritur të jetë më i ndritshëm se rreth 85% e yjeve në [[Rruga e Qumështit|Rrugën]] e [[Rruga e Qumështit|Qumështit]], shumica e të cilave janë [[Xhuxhi i kuqë|xhuxh të kuq]].<ref>{{Cite news|url=http://www.space.com/scienceastronomy/060130_mm_single_stars.html|language=en|title=Astronomers Had it Wrong: Most Stars are Single|last=Than|first=K.|date=2006|access-date=1 gusht 2007|publisher=Space.com}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lada|first=C.J.|date=2006|title=Stellar multiplicity and the initial mass function: Most stars are single|journal=[[Astrophysical Journal Letters]]|volume=640|issue=1|pages=L63–L66|arxiv=astro-ph/0601375|bibcode=2006ApJ...640L..63L|doi=10.1086/503158}}</ref> Dielli është një yll i Popullsisë I, ose i pasur me elemente të rëndë.<ref name="zeilik"> {{Cite book|last=Zeilik|first=M.A.|last2=Gregory|first2=S.A.|date=1998|title=Introductory Astronomy & Astrophysics|url=https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil|edition=4th|page=[https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil/page/322 322]|publisher=Saunders College Publishing|isbn=978-0-03-006228-5}}</ref> Formimi i Diellit mund të jetë shkaktuar nga valët e shokut nga një ose më shumë [[Yjet Supernova|supernova të]] afërt.<ref name="Falk"> {{Cite journal|last=Falk|first=S.W.|last2=Lattmer|first2=J.M.|last3=Margolis|first3=S.H.|date=1977|title=Are supernovae sources of presolar grains?|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=270|issue=5639|pages=700–701|bibcode=1977Natur.270..700F|doi=10.1038/270700a0}}</ref> Kjo sugjerohet nga një bollëk i lartë i elementëve të rënda në sistemin diellor, të tilla si [[ari]] dhe [[Urani (element kimik)|uraniumi]], në lidhje me bollëkun e këtyre elementeve në yjet e ashtuquajtura Popullsia II, të pakët me elementë të rëndë. Elementët e rëndë mund të jenë prodhuar me shumë mundësi nga reagimet bërthamore endotermike gjatë një supernove, ose nga shndërrimi përmes thithjes së neutronit brenda një ylli masiv të gjeneratës së dytë. Dielli deri tani është objekti më i ndritshëm në qiellin e Tokës, me një madhësi të dukshme prej 26,74.<ref>{{Cite journal|last=Burton|first=W.B.|date=1986|title=Stellar parameters|journal=[[Space Science Reviews]]|volume=43|issue=3–4|pages=244–250|doi=10.1007/BF00190626}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bessell|first=M.S.|last2=Castelli|first2=F.|last3=Plez|first3=B.|date=1998|title=Model atmospheres broad-band colors, bolometric corrections and temperature calibrations for O–M stars|journal=[[Astronomy and Astrophysics]]|volume=333|pages=231–250|bibcode=1998A&A...333..231B}}</ref> Ky është rreth 13 miliardë herë më e ndritshme se ylli tjetër i ndritshëm, Siriusi, i cili ka një madhësi të dukshme prej 1.46. 1 njësi astronomike (rreth 150,000,000 km; 93,000,000 mi) përcaktohet si distanca mesatare e qendrës së Diellit drejt qendrës së Tokës, megjithëse distanca ndryshon ndërsa Toka lëviz nga periheli në janar tek aheli në korrik.<ref name="USNO">{{Cito web|date=31 janar 2008|title=Equinoxes, Solstices, Perihelion, and Aphelion, 2000–2020|url=http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php|publisher=[[US Naval Observatory]]|accessdate=17 korrik 2009|archive-date=13 tetor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071013000301/http://aa.usno.navy.mil/data/docs/EarthSeasons.php|url-status=dead}}</ref> Në këtë distancë mesatare, drita udhëton nga horizonti i Diellit në horizontin e Tokës për rreth 8 minuta dhe 19 sekonda, ndërsa drita nga pikat më të afërta të Diellit dhe Tokës zgjat rreth dy sekonda më pak. Energjia e këtyre [[Rrezet e diellit|rrezeve të diellit]] mbështet pothuajse gjithë jetën<ref group="lower-alpha">[[Hydrothermal vent communities]] live so deep under the sea that they have no access to sunlight. Bacteria instead use sulfur compounds as an energy source, via [[chemosynthesis]].</ref> në Tokë nga [[fotosinteza]],<ref name="Simon2001">{{Cite book|last=Simon|first=A.|title=The Real Science Behind the X-Files : Microbes, meteorites, and mutants|url=https://books.google.com/?id=1gXImRmz7u8C&pg=PA26&dq=bacteria+that+live+with+out+the+sun|pages=25–27|publisher=[[Simon & Schuster]]|date=2001|isbn=978-0-684-85618-6}}</ref> dhe rregullon [[Klimatologjia|klimën]] dhe motin [[Klimatologjia|e Tokës]]. Dielli nuk ka një kufi të përcaktuar, por dendësia e tij zvogëlohet në mënyrë eksponenciale me rritjen e lartësisë mbi fotosferë.<ref name="Beer et al, 2012-41"> {{Cite book|last=Beer|first=J.|last2=McCracken|first2=K.|last3=von Steiger|first3=R.|date=2012|title=Cosmogenic Radionuclides: Theory and Applications in the Terrestrial and Space Environments|page=41|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|isbn=978-3-642-14651-0}}</ref> Për qëllimin të matjes, rrezja e Diellit konsiderohet të jetë distanca nga qendra e saj deri në skajin e fotosferës, që është sipërfaqja e dukshme e Diellit.<ref name="Phillips1995-73"> {{Cite book|last=Phillips|first=K.J.H.|date=1995|title=Guide to the Sun|page=73|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-39788-9}}</ref> Me këtë masë, Dielli është një sferë pothuajse e përsosur me një pavlefshmëri të vlerësuar në rreth 9 miliontha, që do të thotë se diametri i tij polar ndryshon nga diametri ekuatorial i tij me vetëm 10 kilometra (6.2 mi).<ref name="perfect sphere">{{Cito web|last=Jones|first=G.|date=16 gusht 2012|title=Sun is the most perfect sphere ever observed in nature|url=https://www.theguardian.com/science/2012/aug/16/sun-perfect-sphere-nature|language=en|website=[[The Guardian]]|accessdate=19 gusht 2013}}</ref> Efekti i baticës i planetëve është i dobët dhe nuk ndikon dukshëm në formën e Diellit.<ref name="Schutz2003">{{Cite book|last=Schutz|first=B.F.|date=2003|title=Gravity from the ground up|url=https://archive.org/details/gravityfromgroun00schu_469|pages=[https://archive.org/details/gravityfromgroun00schu_469/page/n125 98]–99|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-45506-0}}</ref> Dielli rrotullohet më shpejt në ekuatorin e tij sesa në polet e tij. Ky rotacion diferencial është shkaktuar nga lëvizja konvektive për shkak të transportit të nxehtësisë dhe forcës së [[:en:Coriolis_effect|Forcës së Koriolisit]]<nowiki/>për shkak të rrotullimit të Diellit. Në një kornizë referimi të përcaktuar nga yjet, periudha e rrotullimit është afërsisht 25.6 ditë në ekuator dhe 33.5 ditë në pole. Shikuar nga Toka ndërsa orbiton Diellin, periudha e dukshme rrotulluese e Diellit në ekuatorin e tij është rreth 28 ditë.<ref name="Phillips1995-78">{{Cite book|last=Phillips|first=K.J.H.|date=1995|title=Guide to the Sun|pages=78–79|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-39788-9}}</ref> == Drita e diellit == [[Skeda:Sun_(Earth_POV).jpg|parapamje|Dielli, siç shihet nga këndvështrimi i Tokës]] Konstanta diellore është sasia e fuqisë që Dielli depoziton për zonën e njësisë që është drejtpërdrejt e ekspozuar ndaj dritës së diellit. Konstanta diellore është e barabartë me afërsisht 1,368  W / m 2 (vat për metër katror) në një distancë prej një njësie astronomike (AU) nga Dielli (domethënë, në Tokë ose afër Tokës).<ref name="TSI">{{Cito web|title=Construction of a Composite Total Solar Irradiance (TSI) Time Series from 1978 to present|url=http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant|accessdate=5 tetor 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110801183920/http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi%2Fcomposite%2FSolarConstant|archivedate=1 gusht 2011}}</ref> Drita e diellit në sipërfaqen e Tokës është zbehur nga [[atmosfera e Tokës]], në mënyrë që më pak energji të arrijë në sipërfaqe (afër 1,000  W / m 2 ) në kushte të qarta kur Dielli është afër zenitit .<ref name="El-Sharkawi2005">{{Cite book|last=El-Sharkawi|first=Mohamed A.|title=Electric energy|url=https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh|date=2005|publisher=CRC Press|isbn=978-0-8493-3078-0|pages=[https://archive.org/details/electricenergyin0000elsh/page/87 87]–88}}</ref> Drita e diellit në majë të atmosferës së Tokës është e përbërë (nga energjia totale) me rreth 50% dritë infra të kuqe, 40% dritë të dukshme dhe 10% dritë ultravjollcë.<ref name="Solar radiation">{{Cito web|url=http://curry.eas.gatech.edu/Courses/6140/ency/Chapter3/Ency_Atmos/Radiation_Solar.pdf|title=Solar radiation|access-date=11 maj 2020|archive-date=1 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121101070344/http://curry.eas.gatech.edu/Courses/6140/ency/Chapter3/Ency_Atmos/Radiation_Solar.pdf|url-status=dead}}</ref> Atmosfera në veçanti filtron mbi 70% të dritës ultravjollcë, veçanërisht në gjatësi valore më të shkurta.<ref>{{Cito web|url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/|language=en|title=Reference Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5|accessdate=12 nëntor 2009}}</ref> [[Rrezet ultravioletë|Rrezatimi]] diellor [[Rrezet ultravioletë|ultravjollcë]] jonizon atmosferën e sipërme ditore të Tokës, duke krijuar jonosferën elektrike përçuese.<ref name="Phillips1995"> {{Cite book|last=Phillips|first=K.J.H.|date=1995|title=Guide to the Sun|pages=14–15, 34–38|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-39788-9}}</ref> Ngjyra e Diellit është e bardhë, me një indeks të ngjyrave të hapësirës CIE afër (0.3, 0.3), kur shikohet nga hapësira ose kur Dielli është lartë në qiell. Kur matim të gjitha [[Fotoni|fotonet e]] emetuara, Dielli po lëshon më shumë fotone në pjesën e gjelbër të spektrit se sa në çdo pjesë tjetër.<ref>{{Cite news|url=http://www.universetoday.com/18689/color-of-the-sun/|language=en|title=What Color is the Sun?|work=Universe Today|access-date=23 maj 2016}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://solar-center.stanford.edu/SID/activities/GreenSun.html|language=en|title=What Color is the Sun?|publisher=[[Stanford University|Stanford]] Solar Center|accessdate=23 maj 2016}}</ref> Kur Dielli është i ulët në qiell, shpërndarja atmosferike e bën Diellin të verdhë, të kuq, portokalli ose të purpurt. Pavarësisht nga bardhësia e tij tipike, shumica e njerëzve e mendojnë Diellin si të verdhë; arsyet për këtë janë ende objekt debati.<ref name="yellow sun paradox"> {{Cite journal|last=Wilk|first=S.R.|date=2009|title=The Yellow Sun Paradox|url=http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147|journal=[[Optics & Photonics News]]|pages=12–13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120618183229/http://www.osa-opn.org/Content/ViewFile.aspx?id=11147|archive-date=18 qershor 2012}}</ref> Dielli është një yll G2V, me ''G2 që'' tregon temperaturën e tij sipërfaqësore prej afro 5,778 &nbsp; K (5,505 &nbsp; ° C, 9,941 &nbsp; ° F), dhe ''V'' që ai, si shumica e yjeve, është një yll me sekuencë kryesore.<ref name="Phillips1995-47"> {{Cite book|last=Phillips|first=K.J.H.|date=1995|title=Guide to the Sun|pages=47–53|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-39788-9}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm|title=Dr Karl's Great Moments In Science: Lazy Sun is less energetic than compost|last=Karl S. Kruszelnicki|date=17 prill 2012|work=[[Australian Broadcasting Corporation]]|access-date=25 shkurt 2014|quote=Every second, the Sun burns 620 million tonnes of hydrogen...}}</ref> Shkëlqimi mesatar i Diellit është rreth 1.88 &nbsp; giga &nbsp; kandela për metër katror, por siç shikohet përmes atmosferës së Tokës, kjo ulet në rreth 1.44 &nbsp; Gcd / m<sup>2</sup>. {{Efn|1.88&nbsp;Gcd/m<sup>2</sup> is calculated from the solar illuminance of {{val|128000|u=lux}} (see [[sunlight]]) times the square of the distance to the center of the Sun, divided by the cross sectional area of the Sun. 1.44&nbsp;Gcd/m<sup>2</sup> is calculated using {{val|98000|u=lux}}.}} Sidoqoftë, shkëlqimi nuk është konstant në të gjithë diskun e Diellit (errësimi i gjymtyrëve). == Përbërja == [[Skeda:BLUE_STEREO_3D_Time_for_Space_Wiggle.gif|parapamje| Tundje e Animuar me ngjyra të rreme të Diellit ]] [[Skeda:Gamma_sun.jpg|parapamje| Normalisht Dielli nuk krijon rreze gama, por një flakë më 15 qershor 1991 shkaktoi këtë vëzhgim me rreze gama nga instrumenti COMPTEL në Observatorin Compton Gamma Ray. Neutronet nga Dielli u përplasën me mediumin ndëryjor për të prodhuar rrezet gama. ]] [[Skeda:Skylab_Solar_flare.jpg|parapamje| 1973 Flakë diellore siç është regjistruar nga Skylab ]] Dielli përbëhet kryesisht nga [[Lista e elementeve kimikë|elementët kimikë]] [[hidrogjeni]] dhe [[heliumi]] . Në këtë kohë në jetën e Diellit, ato përbëjnë përkatësisht 74.9% dhe 23.8% të masës së Diellit në fotosferë.<ref name="lodders"> {{Cite journal|last=Lodders|first=Katharina|date=10 korrik 2003|title=Solar System Abundances and Condensation Temperatures of the Elements|url=http://weft.astro.washington.edu/courses/astro557/LODDERS.pdf|journal=The Astrophysical Journal|volume=591|issue=2|pages=1220–1247|bibcode=2003ApJ...591.1220L|doi=10.1086/375492|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043527/http://weft.astro.washington.edu/courses/astro557/LODDERS.pdf|archive-date=7 nëntor 2015|access-date=1 shtator 2015}}<br /><br />{{Cite journal|last=Lodders|first=K.|date=2003|title=Abundances and Condensation Temperatures of the Elements|url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/metsoc2003/pdf/5272.pdf|journal=[[Meteoritics & Planetary Science]]|volume=38|issue=suppl|page=5272|bibcode=2003M&PSA..38.5272L}} </ref> Të gjithë elementët më të rënda, të quajtura ''metale'' në astronomi, përbëjnë më pak se 2% të masës, me oksigjenin (afërsisht 1% të masës së Diellit), karbonin (0.3%), neonin (0.2%) dhe hekurin (0.2%) duke qenë më me bollëk.<ref name="hkt2004"> {{Cite book|last=Hansen|first=C.J.|last2=Kawaler|first2=S.A.|last3=Trimble|first3=V.|title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution|url=https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446|pages=[https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446/page/19 19]–20|edition=2nd|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|date=2004|isbn=978-0-387-20089-7}}</ref> Përbërja kimike origjinale e Diellit u trashëgua nga mediumi ndër yjor, nga i cili u formua. Fillimisht do të përmbante rreth 71.1% hidrogjen, 27.4% helium, dhe 1.5% elemente më të rënda.<ref name="lodders"/> Hidrogjeni dhe pjesa më e madhe e heliumit në Diell do të ishte prodhuar nga nukleo-sinteza e Big Beng-ut në 20 minutat e para të universit, dhe elementët më të rënda ishin prodhuar nga gjeneratat e mëparshme të yjeve para se të formohej Dielli, dhe të përhapej në mesin ndëryjor gjatë [[Evoluimi i Yjeve|fazave të fundit të jetës yjore]] dhe nga ngjarje të tilla si [[Yjet Supernova|supernovat]].<ref name="hkt2004_78">{{Cite book|last=Hansen|first=C.J.|last2=Kawaler|first2=S.A.|last3=Trimble|first3=V.|title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution|url=https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446|pages=[https://archive.org/details/stellarinteriors00hans_446/page/77 77]–78|edition=2nd|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|date=2004|isbn=978-0-387-20089-7}}</ref> Që nga formimi i Diellit, procesi kryesor i shkrirjes ka të bëjë me shkrirjen e hidrogjenit në helium. Gjatë 4,6 miliardë të viteve të fundit, sasia e heliumit dhe vendndodhja e tij brenda Diellit kanë ndryshuar gradualisht. Brenda bërthamës, përqindja e heliumit është rritur nga rreth 24% në rreth 60% për shkak të shkrirjes, dhe disa nga elementët e heliumit dhe metaleve të rënda janë vendosur nga fotosfera drejt qendrës së Diellit për shkak të [[Graviteti|gravitetit]]. Përqindja e metaleve (elementeve më të rënda) është e pandryshuar. Nxehtësia transferohet prej bërthamës së Diellit nga rrezatimi dhe jo nga konvekcioni (shiko [[Dielli|zonën Radiative]] më poshtë), kështu që produktet e bashkimit nuk nxirren jashtë nga nxehtësia; ato mbesin në bërthamë<ref name="hkt2004_9.2.3">{{Cite book|last=Hansen|first=C.J.|last2=Kawaler|first2=S.A.|last3=Trimble|first3=V.|title=Stellar Interiors: Physical Principles, Structure, and Evolution|pages=§ 9.2.3|no-pp=yes|edition=2nd|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|date=2004|isbn=978-0-387-20089-7}}</ref> dhe gradualisht kanë filluar të formojnë një bërthamë të brendshme të heliumit që nuk mund të shkrihet sepse aktualisht bërthama e Diellit nuk është e nxehtë ose e dendur sa duhet për të shkrirë heliumin. Në fotosferën aktuale pjesëzat e heliumit zvogëlohen, dhe metalizimi është vetëm 84% e asaj që ishte në fazën protoyjore (para se të fillonte bashkimi bërthamor në bërthamë). Në të ardhmen, heliumi do të vazhdojë të grumbullohet në bërthamë, dhe në rreth 5 miliardë vitet e ardhshme ky shtim gradual do të bëjë që Dielli të dalë nga sekuenca kryesore dhe të bëhet një gjigant i kuq.<ref>Iben, I Jnr (1965) "Stellar Evolution. II. The Evolution of a 3 M_{sun}Star from the Main Sequence Through Core Helium Burning". (''Astrophysical Journal'', vol. 142, p. 1447)</ref> Përbërja kimike e fotosferës normalisht konsiderohet shembull tipik i përbërjes së Sistemit Diellor fillestar.<ref name="aller1968"> {{Cite journal|last=Aller|first=L.H.|date=1968|title=The chemical composition of the Sun and the solar system|journal=Proceedings of the Astronomical Society of Australia|volume=1|issue=4|page=133|bibcode=1968PASAu...1..133A|doi=10.1017/S1323358000011048}}</ref> Bollëku i elementeve diellor me elementë të rënda të përshkruar më lart, zakonisht matet si duke përdorur spektroskopinë e fotosferës së Diellit, ashtu edhe duke matur bollëkun e [[Meteori|meteoritëve]] që kurrë nuk janë ngrohur në temperaturën e shkrirjes. Këta meteoritë mendohet se ruajnë përbërjen e Diellit protoyjore dhe kështu nuk preken nga vendosja e elementëve të rënda. Të dyja metodat në përgjithësi shkojnë mirë.<ref name="basu2008"/> === Elementë të grupit të hekurit të vetëm === Në vitet 1970, shumë hulumtime u përqendruan në bollëkun e elementeve të grupit të hekurit në Diell.<ref name="biemont1978"> {{Cite journal|last=Biemont|first=E.|date=1978|title=Abundances of singly ionized elements of the iron group in the Sun|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=184|issue=4|pages=683–694|bibcode=1978MNRAS.184..683B|doi=10.1093/mnras/184.4.683|doi-access=free}}</ref><ref>Ross and Aller 1976, Withbroe 1976, Hauge and Engvold 1977, cited in Biemont 1978.</ref> Megjithëse u bënë kërkime domethënëse, deri në vitin 1978 ishte e vështirë të përcaktonin bollëkun e disa elementëve të grupit të hekurit (p.sh. [[kobalti]]<nowiki/>t dhe [[mangani]]<nowiki/>t) përmes spektrografisë për shkak të strukturave të tyre hiperfine. Grupi i parë kryesisht i plotë i forcave të oscilatorit të elementeve të grupit hekurit të vetëm të jonizuar u vunë në dispozicion në vitet 1960,<ref>Corliss and Bozman (1962 cited in Biemont 1978) and Warner (1967 cited in Biemont 1978)</ref> dhe këto u përmirësuan më pas.<ref>Smith (1976 cited in Biemont 1978)</ref> Më 1978, u përfitua bollëk i elementeve të jonizuara të grupit të hekurit.<ref name="biemont1978"/> === përbërja izotopikë === Autorë të ndryshëm kanë konsideruar ekzistencën e një gradienti në përbërjet [[Izotopi|izotopike]] të [[Grupi i tetëmbëdhjetë i elementeve kimike|gazeve fisnike]] diellore dhe planetare,<ref>Signer and Suess 1963; Manuel 1967; Marti 1969; Kuroda and Manuel 1970; Srinivasan and Manuel 1971, all cited in Manuel and Hwaung 1983</ref> p.sh. lidhjet midis kompozimeve izotopike të [[Neoni|neonit]] dhe [[Ksenoni|ksenonit]] në Diell dhe në planetë.<ref>Kuroda and Manuel 1970 cited in Manuel and Hwaung 1983:7</ref> Para vitit 1985, u mendua se i gjithë Dielli ka të njëjtën përbërje si atmosfera diellore.<ref name="manuel1983"> {{Cite journal|last=Manuel|first=O.K.|last2=Hwaung|first2=G.|date=1983|title=Solar abundances of the elements|journal=[[Meteoritics (journal)|Meteoritics]]|volume=18|issue=3|pages=209–222|bibcode=1983Metic..18..209M|doi=10.1111/j.1945-5100.1983.tb00822.x}}</ref> Në vitin 1985, u pohua se ishte fraksionimi në vetë Diellin që shkaktoi marrëdhënien izotopike-përbërëse midis gazeve planetare dhe gazeve të pices. == Struktura dhe bashkimi == [[Skeda:Sun_poster.svg|parapamje| Struktura e Diellit ]] [[Skeda:Temperaturverteilung_sonne.svg|parapamje| Profili i temperaturës në Diell ]] [[Skeda:Masseverteilung_sonne.svg|parapamje| Masë brenda një rreze të caktuar në Diell ]] [[Skeda:Dichteverteilung_sonne.svg|parapamje| Profili i dendësisë në Diell ]] [[Skeda:Druckverteilung_sonne.svg|parapamje| Profili i presionit në Diell ]] Struktura e Diellit përmban shtresat e mëposhtme: :* '''Bërthamën''' – 20-25% brendësinë e rrezes së Diellit, ku temperatura (energjitë) dhe presioni janë të mjaftueshme që të ndodhë bashkimi bërthamor. Hidrogjeni futet në helium (i cili aktualisht nuk mund të shkrihet në këtë pikë të jetës së Diellit). Procesi i bashkimit lëshon energji, dhe heliumi grumbullohet gradualisht për të formuar një bërthamë të brendshme të heliumit brenda vetë bërthamës. :* '''Zonën rrezatuese''' – Konvekcioni nuk mund të ndodhë sa më afër sipërfaqes së Diellit. Prandaj, midis rreth 20-25% të rrezes, dhe 70% të rrezes, ekziston një "zonë rrezatuese" në të cilën transferimi i energjisë ndodh me anë të rrezatimit (fotoneve) dhe jo me konvekcion. :* '''Tahoklinen''' – rajonin kufitar midis zonave rrezatuese dhe konvektive. :* '''Zonën konvektive''' – Midis rreth 70% të rrezes së Diellit dhe një pike afër sipërfaqes së dukshme, Dielli është i freskët dhe shpërndanë sa duhet për të ndodhur konvekcioni, dhe ky bëhet mjeti kryesor i transferimit të nxehtësisë së jashtme, të ngjashme me qelizat e motit që formohen në atmosferën e tokës. :* '''Fotosferën''' – pjesa më e thellë e Diellit të cilën mund ta vëzhgojmë drejtpërdrejt në dritë të dukshme. Për shkak se Dielli është një objekt i gaztë, ai nuk ka një sipërfaqe të përcaktuar qartë; pjesët e tij të dukshme zakonisht ndahen nga një 'fotosferë' dhe 'atmosferë'. :* '''Atmosferën''' – një 'aureolë' e gaztë që e rrethon Diellin, që përfshin kromosferën, rajonin e tranzicionit diellor, koronën dhe heliosferën. Këto mund të shihen kur pjesa kryesore e Diellit fshihet, për shembull, gjatë një [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklipsi diellor]]. === Bërthama === Bërthama e Diellit shtrihet nga qendra në rreth 20-25% të rrezës diellore.<ref name="Garcia2007"> {{Cite journal|last=García|first=R.|display-authors=etal|date=2007|title=Tracking solar gravity modes: the dynamics of the solar core|url=https://semanticscholar.org/paper/1c02d6ac7cd010b23db5ab3abae3f2b5467e9aee|language=en|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=316|issue=5831|pages=1591–1593|bibcode=2007Sci...316.1591G|doi=10.1126/science.1140598|pmid=17478682}}</ref> Ka një dendësi deri në 150  g / cm 3<ref name="Basu"> {{Cite journal|last=Basu|first=S.|display-authors=etal|year=2009|title=Fresh insights on the structure of the solar core|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2009-07-10_699_2/page/1402|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=699|issue=2|pages=1403–1417|arxiv=0905.0651|bibcode=2009ApJ...699.1403B|doi=10.1088/0004-637X/699/2/1403}}</ref><ref name="NASA1"/> (rreth 150 herë se dendësia e ujit) dhe një temperaturë afër 15.7 milion kelvin (K). Në të kundërt, temperatura e sipërfaqes së Diellit është afërsisht 5,800 &nbsp; K. Analizat e fundit e të dhënave të misionit SOHO favorizojnë një shpejtësi më të shpejtë të rrotullimit në bërthamë sesa në zonën rrezatuese më lartë. Gjatë shumicës së jetës së Diellit, energjia është e prodhuar nga shkrirja bërthamore në rajonin bërthamor përmes një seri reagimesh bërthamore të quajtur zinxhiri p-p (proton-proton) ; ky proces shndërron [[Hidrogjeni|hidrogjenin]] në [[Heliumi|helium]] . Vetëm 0.8% e energjisë së gjeneruar në Diell vjen nga një sekuencë tjetër e reaksioneve të shkrirjes të quajtur cikli CNO, megjithëse ky proporcion pritet të rritet ndërsa Dielli bëhet më i vjetër.<ref name="jpcs271_1_012031"> {{Cite journal|last=Goupil|first=M.J.|last2=Lebreton|first2=Y.|last3=Marques|first3=J.P.|last4=Samadi|first4=R.|last5=Baudin|first5=F.|date=2011|title=Open issues in probing interiors of solar-like oscillating main sequence stars 1. From the Sun to nearly suns|journal=[[Journal of Physics: Conference Series]]|volume=271|issue=1|page=012031|arxiv=1102.0247|bibcode=2011JPhCS.271a2031G|doi=10.1088/1742-6596/271/1/012031}}</ref> Bërthama është rajoni i vetëm në Diell që prodhon një sasi të konsiderueshme të [[Energjia termike|energjisë termike]] përmes bashkimit; 99% e energjisë gjenerohet brenda 24% të rrezes së Diellit, dhe me 30% të rrezës, fuzioni ka ndaluar pothuajse tërësisht. Pjesa e mbetur e Diellit nxehet nga kjo energji pasi transferohet jashtë përmes shumë shtresave të njëpasnjëshme, më në fund në fotosferën diellore, ku del në hapësirë përmes rrezatimit (fotoneve) ose konvekcionit (grimcave masive).<ref name="Phillips1995-47"/><ref name="Zirker2002-15"> {{Cite book|last=Zirker|first=J.B.|date=2002|title=Journey from the Center of the Sun|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/15 15–34]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-05781-1|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/15}}</ref> Zinxhiri proton-proton ndodh rreth 9.2 × 10<sup>37</sup> herë çdo sekond në bërthamë, duke konvertuar rreth 3.7 × 10<sup>38</sup> protonë në alfa grimca (bërthama të heliumit) çdo sekondë (nga një total prej 8.9 ×10<sup>56</sup> protone të lira në diell ), ose rreth 6.2 × 10<sup>11</sup> kg / s.<ref name="Phillips1995-47"/> Bashkimi i katër [[Protoni|protoneve të]] lira (bërthamat e hidrogjenit) në një grimcë të vetme alfa (bërthamat e heliumit) lëshojnë rreth 0.7% të masës së shkrirë si energji,<ref> {{Cite book|last=Shu|first=F.H.|date=1982|title=The Physical Universe: An Introduction to Astronomy|page=[https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf/page/102 102]|publisher=University Science Books|isbn=978-0-935702-05-7|url=https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf/page/102}}</ref> kështu që Dielli lëshon energji në shkallën e shndërrimit në masë të energjisë prej 4.26 milion metrikë ton në sekondë (që kërkon 600 megaton metrikë hidrogjen<ref>{{Cito web|title=Ask Us: Sun|url=https://helios.gsfc.nasa.gov/qa_sun.html|website=Cosmicopia|publisher=NASA|date=2012|accessdate=13 korrik 2017|archive-date=3 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180903223810/https://helios.gsfc.nasa.gov/qa_sun.html|url-status=dead}}</ref>), për 384.6 &nbsp; jotavat ( 3.846×10<sup>26</sup> W ), ose 9.192 × 10<sup>10</sup> &nbsp; megaton të TNT për sekondë. Prodhimi i madh i energjisë së Diellit është kryesisht për shkak të madhësisë dhe densitetit të madh të bërthamës së tij (krahasuar me Tokën dhe objektet në Tokë), me vetëm një sasi mjaft të vogël të energjisë që gjenerohet për metër kub. Modelet teorike të brendësisë së Diellit tregojnë një densitet maksimal të energjisë, ose prodhimin e energjisë, afërsisht 276,5 [[Watt|vat]] për metër kub në qendër të bërthamës,<ref> {{Cito web|last=Cohen|first=H.|date=9 nëntor 1998|title=Table of temperatures, power densities, luminosities by radius in the Sun|url=http://fusedweb.llnl.gov/CPEP/Chart_Pages/5.Plasmas/Sunlayers.html|language=en|publisher=Contemporary Physics Education Project|accessdate=30 gusht 2011|archiveurl=http://webarchive.loc.gov/all/20011129122524/http%3A//fusedweb%2Ellnl%2Egov/cpep/chart_pages/5%2Eplasmas/sunlayers%2Ehtml|archivedate=29 nëntor 2001}}</ref> që është gati me të njëjtën shkallë të prodhimit të energjisë siç ndodh në [[Metabolizmi|metabolizmin e]] [[Zvarranikët|zvarranikëve]] ose një grumbulli plehrash .<ref>{{Cito web|url=http://www.abc.net.au/science/articles/2012/04/17/3478276.htm|title=Lazy Sun is less energetic than compost|date=17 prill 2012}}</ref> Niveli i bashkimit në bërthamë është në një ekuilibër vetë-korrigjues: një shkallë pak më e lartë e shkrirjes do të bëjë që bërthama të nxehet më shumë dhe të zgjerohet paksa ndaj peshës së shtresave të jashtme, duke zvogëluar densitetin dhe kështu shkallën e bashkimit dhe duke korrigjuar trazimin ; dhe një normë pak më e ulët do të shkaktonte që bërthama të ftohet dhe tkurret pak, duke rritur densitetin dhe do të rrisë shkallën e bashkimit dhe përsëri do ta kthejë atë në nivelin e saj aktual.<ref> {{Cite journal|last=Haubold|first=H.J.|last2=Mathai|first2=A.M.|date=1994|title=Solar Nuclear Energy Generation & The Chlorine Solar Neutrino Experiment|journal=[[AIP Conference Proceedings]]|volume=320|issue=1994|pages=102–116|arxiv=astro-ph/9405040|bibcode=1995AIPC..320..102H|citeseerx=10.1.1.254.6033|doi=10.1063/1.47009}}</ref><ref> {{Cito web|last=Myers|first=S.T.|date=18 shkurt 1999|title=Lecture 11 – Stellar Structure I: Hydrostatic Equilibrium|website=Introduction to Astrophysics II|accessdate=15 korrik 2009|url=http://www.aoc.nrao.edu/~smyers/courses/astro12/L11.html|language=en}}</ref> === Zona rrezatuese === Nga bërthama deri në rreth 0.7 të rrezës diellore, rrezatimi termik është mjeti kryesor i transferimit të energjisë.<ref name="autogenerated1"> {{Cito web|url=http://mynasa.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html|publisher=NASA|title=Sun|website=World Book at NASA|accessdate=10 tetor 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510142009/http://mynasa.nasa.gov/worldbook/sun_worldbook.html|archivedate=10 maj 2013}}</ref> Temperatura bie nga afërsisht 7 milion në 2 milion kelvinë me rritjen e distancës nga bërthama.<ref name="NASA1"/> Ky gradient i temperaturës është më i vogël se vlera e shkallës së humbjes së adiabatikës dhe kështu nuk mund të drejtojë konvekcionin, gjë që shpjegon pse transferimi i energjisë përmes kësaj zone është nga rrezatimi në vend të konvekcionit termik. [[Joni|Jonet]] e [[Hidrogjeni|hidrogjenit]] dhe [[Heliumi|heliumit]] lëshojnë [[Fotoni|fotone]], të cilat udhëtojnë vetëm në një distancë të shkurtër para se të riabsorbohen nga jonet e tjera. Dendësia bie njëqindfish (nga 20 g / cm <sup>3</sup> në 0.2 g / cm <sup>3</sup>) nga 0.25 rreze diellore në rrezet 0.7, kulmi i zonës rrezatuese. === Tahokline === Zona rrezatuese dhe zona konvektive ndahen nga një shtresë tranzicioni, takoklina . Ky është një rajon ku regjimi i fortë ndryshon midis rrotullimit të njëtrajtshëm të zonës rrezatuese dhe rotacionit diferencial të zonës së konvekcionit ku rezulton në një qethje të madhe midis të dyve – një gjendje ku shtresat horizontale të njëpasnjëshme rrëshqasin drejt njëra tjetrës.<ref> {{Cite book|last=Tobias|first=S.M.|date=2005|chapter=The solar tachocline: Formation, stability and its role in the solar dynamo|chapter-url=https://books.google.com/?id=PLNwoJ6qFoEC&pg=PA193|pages=193–235|editor-last=A.M. Soward|title=Fluid Dynamics and Dynamos in Astrophysics and Geophysics|publisher=[[CRC Press]]|isbn=978-0-8493-3355-2}}</ref> Aktualisht, hipotezohet (shiko Dinamon Diellore) që një dinamikë magnetike brenda kësaj shtrese gjeneron [[Fusha magnetike|fushën magnetike të]] Diellit.<ref name="NASA1"> {{Cito web|date=18 janar 2007|title=NASA/Marshall Solar Physics|url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/interior.shtml|publisher=[[Marshall Space Flight Center]]|accessdate=11 korrik 2009}}</ref> === Zona konvektive === Zona e konvekcionit të Diellit shtrihet nga 0.7 rreze diellore (500,000 &nbsp; km) deri afër sipërfaqes. Në këtë shtresë, plazma diellore nuk është mjaft e dendur ose mjaftueshëm e nxehtë për të transferuar energjinë e nxehtësisë së brendshme përmes rrezatimit. Përkundrazi, dendësia e plazmës është mjaft e ulët për të lejuar rrymat konvektive të zhvillojnë dhe të lëvizin energjinë e Diellit drejt sipërfaqes së saj. Materiali i ndezur në takoklin mbledh nxehtësinë dhe zgjerohet, duke zvogëluar kështu dendësinë e tij dhe lejon që ajo të rritet. Si rezultat, një lëvizje e rregullt e masës zhvillohet në qeliza termike që bartin pjesën më të madhe të nxehtësisë së jashtme në fotosferës së Diellit më lartë. Pasi materiali të shpërndahet në mënyrë difuzive dhe rrezatuese vetëm nën sipërfaqen fotosferike, densiteti i tij rritet, dhe zhytet në bazën e zonës së konvekcionit, ku përsëri mbledh nxehtësinë nga maja e zonës rrezatuese dhe cikli konvektiv vazhdon. Në fotosferë, temperatura ka rënë në 5.700 K dhe densiteti në vetëm 0.2 g / m <sup>3</sup> (rreth 1 / 6,000 densiteti i ajrit në nivelin e detit).<ref name="NASA1"/> Kolonat termike të zonës së konvekcionit formojnë një gjurmë në sipërfaqen e Diellit duke i dhënë asaj një pamje kokrrizore të quajtur kokrrizë diellore në shkallën më të vogël dhe supergranulim në shkallën më të madhe. Konvekcioni i trazuar në këtë pjesë të jashtme të brendësisë diellore mban veprim "dinamik" në shkallë të vogël mbi vëllimin afër sipërfaqes së Diellit.<ref name="NASA1"/> Kolonat termike të Diellit janë qelizat e Bénardit dhe marrin formën e prizmit gjashtëkëndor.<ref> {{Cite book|last=Mullan|first=D.J|date=2000|chapter=Solar Physics: From the Deep Interior to the Hot Corona|chapter-url=https://books.google.com/?id=rk5fxs55_OkC&pg=PA22|page=22|editor-last=Page, D.|title=From the Sun to the Great Attractor|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|isbn=978-3-540-41064-5}}</ref> === Fotosfera === [[Skeda:EffectiveTemperature_300dpi_e.png|parapamje| Temperatura efektive, ose temperatura e trupit të zi, të Diellit (5,777 K) është temperatura që një trup i zi me të njëjtën madhësi duhet të ketë për të dhënë të njëjtën fuqi totale emetuese. ]] [[Skeda:Highest_resolution_photo_of_Sun_(NSF)_as_of_January_20,_2020.jpg|alt=A miasma of plasma|majtas|parapamje| Imazh me rezolucion të lartë të sipërfaqes së Diellit të marrë nga Teleskopi Diellor Daniel K. Inouye (DKIST) ]] Sipërfaqja e dukshme e Diellit, fotosfera, është shtresa nën të cilën Dielli bëhet i errët ndaj dritës së dukshme.<ref name="Abhyankar1977">{{Cite journal|last=Abhyankar|first=K.D.|date=1977|title=A Survey of the Solar Atmospheric Models|url=http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510|journal=[[Bulletin of the Astronomical Society of India]]|volume=5|pages=40–44|bibcode=1977BASI....5...40A|access-date=11 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200512151641/http://prints.iiap.res.in/handle/2248/510|archive-date=12 maj 2020|url-status=dead}}</ref> Fotonet e prodhuara në këtë shtresë i ikin Diellit përmes atmosferës transparente diellore mbi të dhe bëhen rrezatim diellor, rrezet e diellit. Ndryshimi në errësirë është për shkak të shumës në rënie të joneve H <nowiki><sup id="mwAqM">-</sup></nowiki> , të cilat thithin dritën e dukshme lehtë. Anasjelltas, drita dukshme që ne e shohim prodhohet kur elektronet reagojnë me atomet e [[Hidrogjeni|hidrogjenit]] duke prodhuar jone H<sup>-</sup>.<ref name="Gibson"> {{Cite book|last=Gibson|first=Edward G.|date=1973|title=The Quiet Sun (NASA SP-303)|publisher=NASA|asin=B0006C7RS0}}</ref><ref name="Shu"> {{Cite book|last=Shu|first=F.H.|title=The Physics of Astrophysics|volume=1|publisher=University Science Books|date=1991|isbn=978-0-935702-64-4}}</ref> Fotosfera është nga dhjetëra në qindra kilometra e trashë, dhe është pak më pak e errët se ajri në Tokë. Për shkak se pjesa e sipërme e fotosferës është më e ftohtë se pjesa e poshtme, një imazh i Diellit shfaqet më i ndritshëm në qendër sesa në skaje ose ''gjymtyrë'' të diskut diellor, në një fenomen të njohur si errësim i gjymtyrëve. Spektri i dritës së diellit ka afërsisht spektrin e një trupi të zi që rrezaton në 5,777 K, i shpërndarë me linja të përthithjes atomike nga shtresat e tensionuara sipër fotosferës. Fotosfera ka një densitet grimcash prej 10 <sup>23</sup> ~ &nbsp; m <sup>−3</sup> (rreth 0.37% e numrit të grimcave për vëllimin e [[Atmosfera e Tokës|atmosferës së Tokës]] në nivelin e detit). Fotosfera nuk është plotësisht e jonizuar – shtrirja e jonizimit është rreth 3%, duke lënë pothuajse të gjithë hidrogjenin në formën atomike.<ref> {{Cite journal|last=Rast|first=M.|last2=Nordlund|first2=Å.|last3=Stein|first3=R.|last4=Toomre|first4=J.|date=1993|title=Ionization Effects in Three-Dimensional Solar Granulation Simulations|journal=[[The Astrophysical Journal Letters]]|volume=408|issue=1|page=L53–L56|bibcode=1993ApJ...408L..53R|doi=10.1086/186829}}</ref> Gjatë studimeve të hershme të spektrit optik të fotosferës, u gjetën disa linja thithëse që nuk korrespondonin me asnjë [[Lista e elementeve kimikë|element kimik që]] atëherë njihej në Tokë. Më 1868, Norman Lokier hipotezoi se këto linja thithëse ishin shkaktuar nga një element i ri që ai e quajti ''[[Heliumi|helium]]'', sipas perëndisë Greke të Diellit [[Heliu|Helios]] . Njëzet e pesë vjet më vonë, heliumi u izolua në Tokë.<ref name="Lockyer">{{Cito web|last=Parnel|first=C.|title=Discovery of Helium|url=http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html|language=en|publisher=University of St Andrews|accessdate=22 mars 2006|archive-date=7 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043457/http://www-solar.mcs.st-andrews.ac.uk/~clare/Lockyer/helium.html|url-status=dead}}</ref> === Atmosfera === [[Skeda:2017_Total_Solar_Eclipse_(35909952653).jpg|djathtas|parapamje| Gjatë një [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklipsi]] total [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|diellor]], korona diellore mund të shihet me sy të lirë, gjatë periudhës së shkurtër të tërësisë. ]] Gjatë një [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklipsi]] total [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|diellor]], kur disku i Diellit është i mbuluar nga ai i Hënës, pjesë të atmosferës përreth Diellit mund të shihen. Është e përbërë nga katër pjesë të dallueshme: kromosfera, rajoni i tranzicionit, korona dhe heliosfera. Shtresa më e ftohtë e Diellit është një rajon minimal i temperaturës që shtrihet në rreth 500  km mbi fotosferë, dhe ka një temperaturë prej rreth 4,100  K.<ref name="Abhyankar1977"/> Kjo pjesë e Diellit është mjaft e ftohtë për të lejuar ekzistencën e molekulave të thjeshta siç janë monoksidi i karbonit dhe uji, të cilat mund të zbulohen përmes spektrit të tyre të përthithjes.<ref name="Solanki1994">{{Cite journal|last=Solanki|first=S.K.|last2=Livingston|first2=W.|last3=Ayres|first3=T.|date=1994|title=New Light on the Heart of Darkness of the Solar Chromosphere|url=http://pdfs.semanticscholar.org/f20e/89b9c386ff2dea7d990f8ff6a09d550e5e43.pdf|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=263|issue=5143|pages=64–66|bibcode=1994Sci...263...64S|doi=10.1126/science.263.5143.64|pmid=17748350|access-date=11 maj 2020|archive-date=7 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190307030222/http://pdfs.semanticscholar.org/f20e/89b9c386ff2dea7d990f8ff6a09d550e5e43.pdf|url-status=dead}}</ref> Kromosfera, rajoni i tranzicionit dhe korona janë shumë më të nxehta se sipërfaqja e Diellit.<ref name="Abhyankar1977"/> Arsyeja nuk është kuptuar mirë, por provat sugjerojnë që valët e Alfvenit mund të kenë energji të mjaftueshme për ta ngrohur koronën.<ref> {{Cite journal|last=De Pontieu|first=B.|display-authors=etal|date=2007|title=Chromospheric Alfvénic Waves Strong Enough to Power the Solar Wind|url=https://archive.org/details/sim_science_2007-12-07_318_5856/page/1574|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=318|issue=5856|pages=1574–1577|bibcode=2007Sci...318.1574D|doi=10.1126/science.1151747|pmid=18063784}}</ref> Mbi shtresën minimale të temperaturës është një shtresë rreth 2,000  km e trashë, e mbizotëruar nga një spektër i linjave të emetimit dhe thithjes.<ref name="Abhyankar1977"/> Quhet ''kromosfera'' nga fjala ''kroma e'' rrënjës greke, që do të thotë ngjyrë, sepse kromosfera është e dukshme si një dritë me ngjyra në fillim dhe në fund të [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklipseve]] totale [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|diellore]].<ref name="autogenerated1"/> Temperatura e kromosferës rritet gradualisht në lartësi, duke filluar deri në rreth 20,000 K afër majës. Në pjesën e sipërme të kromosferës [[heliumi]] bëhet i jonizuar pjesërisht.<ref name="Hansteen1997"> {{Cite journal|last=Hansteen|first=V.H.|last2=Leer|first2=E.|last3=Holzer|first3=T.E.|date=1997|title=The role of helium in the outer solar atmosphere|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=482|issue=1|pages=498–509|bibcode=1997ApJ...482..498H|doi=10.1086/304111|doi-access=free}}</ref> [[Skeda:171879main_LimbFlareJan12_lg.jpg|majtas|parapamje| Marrë nga Teleskopi Diellor optik i Hinodes më 12 Janar 2007, ky imazh i Diellit zbulon natyrën e filamentuar të rajoneve që lidhin plazmën e polaritetit magnetik të ndryshëm. ]] Mbi kromosferë, në një pjesë të hollë (rreth 200) &nbsp; km) rajoni në tranzicion, temperatura rritet me shpejtësi nga rreth 20,000 K në kromosferën e sipërme deri në afër 1.000,000 K në temperaturat koronale.<ref name="Erdelyi2007"/> Rritja e temperaturës lehtësohet nga jonizimi i plotë i heliumit në rajonin e tranzicionit, i cili ul ndjeshëm ftohjen rrezatuese të plazmës.<ref name="Hansteen1997"/> Rajoni i tranzicionit nuk ndodh në një lartësi të përcaktuar mirë. Përkundrazi, ai formon një lloj nimbusi rreth veçorive kromosferike siç janë spikulat dhe filamentet, dhe është në lëvizje kaotike të vazhdueshme.<ref name="autogenerated1"/> Regjioni i tranzicionit nuk është lehtësisht i dukshëm nga sipërfaqja e Tokës, por është lehtësisht i vëzhgueshëm nga [[Hapësira kozmike|hapësira]] me instrumente të ndjeshme ndaj pjesës ekstreme ultravjollcë të [[Spektri|spektrit]] .<ref name="Dwivedi2006">{{Cite journal|last=Dwivedi|first=B.N.|date=2006|title=Our ultraviolet Sun|url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf|journal=[[Current Science]]|volume=91|issue=5|pages=587–595|access-date=11 maj 2020|archive-date=25 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025001339/http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf|url-status=dead}}</ref> Korona është shtresa tjetër e Diellit. Korona e ulët, afër sipërfaqes së Diellit, ka një dendësi të grimcave rreth 10 <sup>15</sup> &nbsp; m <sup>−3</sup> deri 10 <sup>16</sup> &nbsp; m <sup>−3</sup>.<ref name="Hansteen1997"/> Temperatura mesatare e koronës dhe erës diellore është rreth 1.000,000-2,000,000 K; megjithatë, në rajonet më të nxehta është 8,000,000-20,000,000 K.<ref name="Erdelyi2007"/> Edhe pse ende nuk ekziston ndonjë teori e plotë për të llogaritur temperaturën e koronës, të paktën pak nga nxehtësia e saj dihet se vjen nga rilidhja magnetike.<ref name="Russell2001">{{Cite book|last=Russell|first=C.T.|date=2001|chapter=Solar wind and interplanetary magnetic filed: A tutorial|chapter-url=http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf|pages=73–88|editor-last=Song, Paul|title=Space Weather (Geophysical Monograph)|publisher=[[American Geophysical Union]]|isbn=978-0-87590-984-4|access-date=11 maj 2020|archive-date=1 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001131951/http://www-ssc.igpp.ucla.edu/personnel/russell/papers/SolWindTutorial.pdf|url-status=dead}}</ref> Korona është atmosfera e zgjatur e Diellit, e cila ka një vëllim shumë më të madh se vëllimi i mbyllur nga fotosfera e Diellit. Një rrjedhë e plazmës së jashtme nga Dielli në hapësirën ndërplanetare është [[era diellore]]. Heliosfera, atmosfera e tensionuar e jashtme e Diellit, është e mbushur me plazmë diellore të erës. Kjo shtresë më e jashtme e Diellit është përcaktuar të fillojë në distancën kur rrjedhja e [[Era diellore|erës diellore]] bëhet ''superalfvenike'' – kjo është, ku rrjedhja bëhet më e shpejtë se shpejtësia e valëve të Alfvénit,<ref> {{Cite book|first=Emslie|last=A.G|first2=Miller|last2=J.A.|date=2003|chapter=Particle Acceleration|chapter-url=https://books.google.com/books?id=W_oZYFplXX0C&pg=PA275|editor-last=Dwivedi, B.N.|title=Dynamic Sun|page=275|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-81057-9}}</ref> me afro 20 rreze diellore (0,1 AU). Turbulencat dhe forcat dinamike në heliosferë nuk mund të ndikojnë në formën e koronës diellore brenda, sepse informacioni mund të udhëtojë vetëm me shpejtësinë e valëve të Alfvenit. Era diellore udhëton jashtë vazhdimisht përmes heliosferës,<ref>{{Cito web|date=22 prill 2003|title=A Star with two North Poles|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm|website=Science @ NASA|publisher=NASA|access-date=11 maj 2020|archive-date=18 korrik 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090718014855/https://science.nasa.gov/headlines/y2003/22apr_currentsheet.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Riley|first=P.|last2=Linker|first2=J.A.|last3=Mikić|first3=Z.|date=2002|title=Modeling the heliospheric current sheet: Solar cycle variations|url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=107|issue=A7|pages=SSH 8–1|bibcode=2002JGRA..107.1136R|doi=10.1029/2001JA000299|id=CiteID 1136|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814052347/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/monthly_highlights/2002-July-2001JA000299.pdf|archive-date=14 gusht 2009|access-date=11 maj 2020|url-status=dead}}</ref> duke formuar fushën magnetike diellore në një formë spirale,<ref name="Russell2001"/> derisa të ndikojë në heliopauzën më shumë se 50 AU nga Dielli. Në Dhjetor 2004, sonda [[Voyager 1]] kaloi nëpër një front shoku që mendohet të jetë pjesë e heliopauzës.<ref>{{Cite press release|title=The Distortion of the Heliosphere: Our Interstellar Magnetic Compass|url=http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394|publisher=[[European Space Agency]]|accessdate=22 mars 2006|archivedate=11 maj 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200511052656/http://www.spaceref.com/news/viewpr.html?pid=16394}}</ref> Në fund të vitit 2012, Voyager 1 regjistroi një rritje të dukshme të përplasjeve të rrezeve kozmike dhe një rënie të fortë të grimcave të energjisë më të ulët nga era diellore, e cila sugjeroi që sonda kishte kaluar nëpër heliopauzë dhe kishte hyrë në mediumin ndër yjor.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JxauCQAAQBAJ&pg=PA163|title=The Cosmic Compendium: Interstellar Travel|pages=163–164|last=Anderson, Rupert W.|year=2015|isbn=978-1-329-02202-7}}</ref> === Fotonet dhe neutrinot === Fotonet [[Rrezet gama|me rreze gama]] me energji [[Rrezet gama|të]] lartë të lëshuara fillimisht me reaksione të shkrirjes në bërthamë thithen menjëherë nga plazma diellore e zonës rrezatuese, zakonisht pasi udhëtojnë vetëm disa milimetra. Ri-emetimi ndodh në një drejtim të rastit dhe zakonisht me një energji pak më të ulët. Me këtë sekuencë të emetimeve dhe thithjeve, duhet shumë kohë që rrezatimi të arrijë në sipërfaqen e Diellit. Vlerësimet e kohës së udhëtimit të fotonit shkojnë midis 10,000 dhe 170,000 vjet.<ref name="NASA">{{Cito web|date=2007|title=Ancient sunlight|url=http://sunearthday.nasa.gov/2007/locations/ttt_sunlight.php|website=Technology Through Time|publisher=NASA|accessdate=24 qershor 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090515085541/http://sunearthday.nasa.gov/2007/locations/ttt_sunlight.php|archivedate=15 maj 2009}}</ref> Në të kundërt, duhen vetëm 2.3 sekonda që neutrinot, të cilat përbëjnë rreth 2% të prodhimit të përgjithshëm të energjisë së Diellit, për të arritur në sipërfaqe. Për shkak se transporti i energjisë në Diell është një proces që përfshin fotonet në ekuilibrin termodinamik me materien, shkalla e kohës së transportit të energjisë në Diell është më e gjatë, me ciklin 30,000,000 vjet. Kjo është koha kur do ti duhej Dielli të kthehej në një gjendje të qëndrueshme, nëse shkalla e gjenerimit të energjisë në bërthamën e tij do të ndryshohej befas.<ref> {{Cite journal|last=Stix|first=M.|date=2003|title=On the time scale of energy transport in the sun|journal=[[Solar Physics (journal)|Solar Physics]]|volume=212|issue=1|pages=3–6|bibcode=2003SoPh..212....3S|doi=10.1023/A:1022952621810}}</ref> Neutrinot lëshohen gjithashtu nga reagimet e shkrirjes në bërthamë, por, ndryshe nga fotonet, ato rrallë ndërveprojnë me materien, kështu që pothuajse të gjithë janë në gjendje të lëshohen menjëherë nga Dielli. Për shumë vite, matjet e numrit të neutrinove të prodhuara në Diell ishin më të ulëta se teoritë e parashikuara nga një faktor 3. Kjo mospërputhje është zgjidhur në vitin 2001 me anë të zbulimit të efekteve të neutrino lëkundjeve: Dielli lëshon numrin e neutrinove të parashikuar nga [[teoria]], por detektorë neutrino mungonin gjysma e tyre për shkak se neutrinot kishin ndryshuar formë në kohën që ata ishin zbuluar.<ref name="Schlattl"> {{Cite journal|last=Schlattl|first=H.|date=2001|title=Three-flavor oscillation solutions for the solar neutrino problem|journal=[[Physical Review D]]|volume=64|issue=1|page=013009|arxiv=hep-ph/0102063|bibcode=2001PhRvD..64a3009S|doi=10.1103/PhysRevD.64.013009}}</ref> == Aktiviteti magnetik == === Fusha magnetike === [[Skeda:172197main_NASA_Flare_Gband_lg-withouttext.jpg|parapamje| Fotografi e dukshme e dritës nga dielli, 13 dhjetor 2006 ]] <br />{{Multiple image|direction=vertical|width=350|image1=Sunspot butterfly diagram.svg|image2=Sunspot area variation.svg|caption2=[[Cikli diellor#njollat diellore|Diagrami i fluturave]] duke treguar modelin e çiftuar të njollave diellore. Grafiku është i zonës me diell.}}<br /> [[Skeda:Sun_-_August_1,_2010.jpg|parapamje| Në këtë imazh ultravjollcë me ngjyra të rreme, Dielli tregon një ndezje diellore të klasit C3 (zonë e bardhë në pjesën e sipërme të majtë), një cunami diellor (strukturë e ngjashme me valën, e djathtë e sipërme) dhe filamente të shumta të [[Plazma (fizikë)|plazmës]] pas një fushe magnetike, që del nga siperfaqja yjore. ]] [[Skeda:Heliospheric-current-sheet.gif|djathtas|parapamje| Fleta e rrymës heliosferike shtrihet në kufijtë e jashtëm të Sistemit Diellor, dhe rezulton nga ndikimi i fushës magnetike rrotulluese të Diellit në [[Plazma (fizikë)|plazmën]] në mediumin ndërplanetar .<ref> {{Cito web|date=2006|title=The Mean Magnetic Field of the Sun|url=http://wso.stanford.edu/#MeanField|language=en|publisher=Wilcox Solar Observatory|accessdate=1 gusht 2007}}</ref> ]] Dielli ka një [[Fusha magnetike|fushë magnetike]] që ndryshon në të gjithë sipërfaqen e tij. Fusha e tij polare është {{Convert|1|-|2|G}}, ndërsa fusha është zakonisht {{Convert|3000|G}} me karakteristikat në diell të quajtura njolla diellore dhe {{Convert|10|-|100|G}} në veçoritë diellore. Fusha magnetike gjithashtu ndryshon në kohë dhe vendndodhje. Cikli diellor 11-vjeçar është ndryshimi më i spikatur ku numri dhe madhësia e njollave diellore dhe pikave të diellit zbehet.<ref name="doi10.1146/annurev-astro-081913-040012"/><ref name="Zirker2002-119">{{Cite book|last=Zirker|first=J.B.|date=2002|title=Journey from the Center of the Sun|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/119 119–120]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-05781-1|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/119}}</ref><ref name="Lang">{{Cite book|last=Lang|first=Kenneth R.|date=2008|title=The Sun from Space|url=https://archive.org/details/sunfromspaceseco00lang|page=[https://archive.org/details/sunfromspaceseco00lang/page/n106 75]|publisher=[[Springer-Verlag]]|isbn=978-3-540-76952-1}}</ref> Njollat diellore janë të dukshme si copëza të errëta në fotosferën e Diellit, dhe korrespondojnë me përqendrimet e fushës magnetike, ku transporti konvektiv i nxehtësisë pengohet nga brendësia diellore në sipërfaqe. Si rezultat, njollat diellore janë pak më të ftohta se fotosfera përreth, kështu që ato shfaqen të errëta. Në një minimum diellor tipik, disa njolla diellore janë të dukshme, dhe nganjëherë asnjë nuk mund të shihet fare. Ato që shfaqen janë në gjerësi të lartë diellore. Ndërsa cikli diellor përparon drejt maksimumit, njollat diellore priren të formohen më pranë ekuatorit diellor, një fenomen i njohur si ligji i Sporerit. Njollat më të mëdha të diellit mund të jenë dhjetëra mijëra kilometra më tej.<ref name="Sunspot2001">{{Cito web|date=30 mars 2001|title=The Largest Sunspot in Ten Years|url=http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm|publisher=[[Goddard Space Flight Center]]|access-date=11 maj 2020|archive-date=23 gusht 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070823050403/http://www.gsfc.nasa.gov/gsfc/spacesci/solarexp/sunspot.htm|url-status=dead}}</ref> Një cikël i njollës diellore 11-vjeçar është gjysma e një cikli 22-vjeçar dinamo Babkok -Lajton, i cili korrespondon me një shkëmbim lëkundës të energjisë në mes të fushave diellore magnetike toroidale dhe poloidale. Në maksimumin e ciklit diellor, fusha magnetike dipolare poloideale e jashtme është afër forcës së saj minimale të ciklit dinamik, por një fushë kuadrotrale e brendshme toroidale, e gjeneruar përmes rrotullimit diferencial brenda tahoklines, është afër forcës së saj maksimale. Në këtë pikë të ciklit dinamik, ngritja e shpejtë në zonën konvektive detyron shfaqjen e fushës magnetike toroidale përmes fotosferës, duke lindur çifte të njollave diellore, afërsisht të lidhura lindje-perëndim dhe që kanë gjurmë me polaritete magnetike të kundërta. Polariteti magnetik i çifteve të diellit alternon çdo cikël diellor, një fenomen i njohur si cikli Hale.<ref>{{Cite journal|last=Hale|first=G.E.|last2=Ellerman|first2=F.|last3=Nicholson|first3=S.B.|last4=Joy|first4=A.H.|year=1919|title=The Magnetic Polarity of Sun-Spots|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1919-04_49_3/page/153|language=en|journal=The Astrophysical Journal|volume=49|page=153|bibcode=1919ApJ....49..153H|doi=10.1086/142452}}</ref><ref name="solarcycle"> {{Cito web|date=4 janar 2008|title=NASA Satellites Capture Start of New Solar Cycle|publisher=[[PhysOrg]]|url=http://www.physorg.com/news119271347.html|language=en|accessdate=10 korrik 2009}}</ref> Gjatë fazës së rënies së ciklit diellor, energjia zhvendoset nga fusha magnetike toroidale e brendshme në fushën poloideale të jashtme, dhe njollat e diellit zvogëlohen në numër dhe madhësi. Në minimumin e ciklit diellor, fusha toroidale është, përkatësisht, me forcë minimale, njollat e diellit janë relativisht të rralla, dhe fusha poloidale është në forcën e saj maksimale. Me rritjen e ciklit të ardhshëm 11-vjeçar të diellit, rotacioni diferencial e zhvendos energjinë magnetike përsëri nga poloidale në fushën toroidale, por me një polaritet që është i kundërt me ciklin e mëparshëm. Procesi vazhdon vazhdimisht, dhe në një skenar të idealizuar, të thjeshtësuar, çdo cikël 11-vjeçar i diellit korrespondon me një ndryshim, pra, në polaritetin e përgjithshëm të fushës magnetike në shkallë të gjerë të Diellit.<ref> {{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2001/TECH/space/02/16/sun.flips/|language=en|title=Sun flips magnetic field|date=16 shkurt 2001|work=[[CNN]]|access-date=11 korrik 2009}}</ref><ref>{{Cito web|last=Phillips|first=T.|date=15 shkurt 2001|title=The Sun Does a Flip|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm|publisher=NASA|access-date=11 maj 2020|archive-date=12 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090512121817/https://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast15feb_1.htm|url-status=dead}}</ref> Fusha magnetike diellore shtrihet përtej vetë Diellit. Plazma diellore përçuese elektrike që sjell erën diellore, e bart hapësirën magnetike të Diellit, duke formuar atë që quhet fushë magnetike ndërplanetare .<ref name="Russell2001"/> Në një përafrim të njohur si [[magnetohidrodinamika]] ideale, grimcat e plazmës lëvizin vetëm përgjatë vijave të fushës magnetike. Si rezultat, era diellore që rrjedh nga jashtë shtrihet në fushën magnetike ndërplanetare nga jashtë, duke e detyruar atë në një strukturë afërsisht radiale. Për një fushë të thjeshtë dipolare magnetike diellore, me polaritete të kundërta hemisferike në të dy anët e ekuatorit magnetik diellor, një fletë e rrymës së hollë është formuar në erën diellore. Në distanca të mëdha, rrotullimi i Diellit rrotullon fushën magnetike dipolare dhe faqen aktuale korresponduese në një strukturë spirale Arkimediane të quajtur spiralja Parker. Fusha magnetike ndërplanetare është shumë më e fortë se përbërësi dipol i fushës magnetike diellore. Fusha magnetike dipole diellore nga 50–400 &nbsp; [[Tesla (njësi)|μT]] (në fotosferë) zvogëlohet me kubin e kundërt të distancës në rreth 0,1 &nbsp; nT në distancën e Tokës. Sidoqoftë, sipas vëzhgimeve të hapësirës, fusha ndërplanetare në vendndodhjen e Tokës është rreth 5 &nbsp; nT, rreth njëqind &nbsp; herë më e madhe<ref name="Wang2003">{{Cite journal|last=Wang|first=Y.-M.|last2=Sheeley|first2=N.R.|date=2003|title=Modeling the Sun's Large-Scale Magnetic Field during the Maunder Minimum|url=http://pdfs.semanticscholar.org/1b67/1d20056bf7ef19d46282b01983cea0c5ca56.pdf|journal=[[The Astrophysical Journal]]|volume=591|issue=2|pages=1248–1256|bibcode=2003ApJ...591.1248W|doi=10.1086/375449|access-date=11 maj 2020|archive-date=19 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190219222742/http://pdfs.semanticscholar.org/1b67/1d20056bf7ef19d46282b01983cea0c5ca56.pdf|url-status=dead}}</ref> Dallimi është për shkak të fushave magnetike të krijuara nga rrymat elektrike në plazmën përreth Diellit. === Ndryshimi në aktivitet === [[Skeda:Solar-cycle-data.png|djathtas|parapamje| Matjet nga 2005 e variacionit të ciklit diellor gjatë 30 viteve të fundit ]] Fusha magnetike e Diellit çon në shumë efekte që kolektivisht quhen veprimtari diellore. Ndezjet diellore dhe nxjerrjet e masës koronale kanë tendencë të ndodhin në grupet e njollave të Diellit. Ndryshimet e ngadalshme të rrjedhave me shpejtësi të lartë të [[Era diellore|erës diellore]] lëshohen nga vrimat koronale në sipërfaqet fotosferike. Të dyja nxjerrjet në masë koronale dhe rrjedhjet me shpejtësi të lartë të erës diellore bartin fushën magnetike plazmatike dhe ndërplanetare jashtë në Sistemin Diellor.<ref name="Zirker2002"> {{Cite book|last=Zirker|first=J.B.|date=2002|title=Journey from the Center of the Sun|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/120 120–127]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-05781-1|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/120}}</ref> Efektet e aktivitetit diellor në Tokë përfshijnë [[Aurora polare|aurora]] me gjerësi mesatare deri të larta dhe përçarje të komunikimeve në radio dhe energji elektrike. Aktiviteti diellor mendohet se ka luajtur një rol të madh në formimin dhe evolucionin e sistemit diellor. Me modulimin e ciklit diellor të numrit të njollave të diellit vjen një modulim përkatës i kushteve të motit në hapësirë, duke përfshirë ato përreth Tokës, ku sistemet teknologjike mund të preken. Në Dhjetor 2019, u vu re një lloj i ri i shpërthimit magnetik diellor, i njohur si rivendosje magnetike e detyruar. Më parë, në një proces të quajtur rilidhje magnetike spontane, u vërejt se linjat diellore të fushës magnetike ndryshojnë në mënyrë eksplozive dhe më pas konvergojnë përsëri menjëherë. Lidhja magnetike e detyruar ishte e ngjashme, por u nxit nga një shpërthim në koronë.<ref>{{Cito web|url=https://in.mashable.com/science/9560/astronomers-observe-new-type-of-magnetic-explosion-on-the-sun?amp=1|title=Astronomers Observe New Type Of Magnetic Explosion On The Sun|website=in.mashable.com|accessdate=2019-12-18}}</ref> === Ndryshim afatgjatë === Ndryshimi afatgjatë laik në numrin e njollave të diellit mendohet, nga disa shkencëtarë, se lidhet me ndryshimin afatgjatë në rrezatimin diellor,<ref> {{Cite journal|last=Willson|first=R.C.|last2=Hudson|first2=H.S.|date=1991|title=The Sun's luminosity over a complete solar cycle|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1991-05-02_351_6321/page/42|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=351|issue=6321|pages=42–44|bibcode=1991Natur.351...42W|doi=10.1038/351042a0}}</ref> i cili, nga ana tjetër, mund të ndikojë në klimën afatgjate të Tokës.<ref>{{Cite journal|last=Eddy|first=John A.|author-link=John A. Eddy|date=qershor 1976|title=The Maunder Minimum|url=http://pdfs.semanticscholar.org/ceea/9d0d99d9d991cf7f4f678f373253d88ca313.pdf|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=192|issue=4245|pages=1189–1202|bibcode=1976Sci...192.1189E|doi=10.1126/science.192.4245.1189|jstor=17425839|pmid=17771739|access-date=11 maj 2020|archive-date=28 shkurt 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228073657/https://pdfs.semanticscholar.org/ceea/9d0d99d9d991cf7f4f678f373253d88ca313.pdf|url-status=dead}}</ref> Për shembull, në shekullin e 17-të, cikli diellor duket se ka ndalur tërësisht për disa dekada; disa njolla dielli janë vërejtur gjatë një periudhe të njohur si minimumi Maunder. Kjo përkoi në kohë me epokën e Vjetër të Akullnajave, kur Evropa përjetoi temperatura jashtëzakonisht të ftohta.<ref name="Lean"> {{Cite journal|last=Lean|first=J.|last2=Skumanich|first2=A.|last3=White|first3=O.|date=1992|title=Estimating the Sun's radiative output during the Maunder Minimum|url=https://zenodo.org/record/1231321|language=en|journal=[[Geophysical Research Letters]]|volume=19|issue=15|pages=1591–1594|bibcode=1992GeoRL..19.1591L|doi=10.1029/92GL01578}}</ref> Minimalet e mëparshme të zgjatura janë zbuluar përmes analizave të unazave të pemëve dhe duket se kanë përkuar me temperaturat globale më të ulëta se mesatarja.<ref> {{Cite book|last=Mackay|first=R.M.|last2=Khalil|first2=M.A.K|chapter=Greenhouse gases and global warming|chapter-url=https://books.google.com/?id=tQBS3bAX8fUC&pg=PA1&dq=solar+minimum+dendochronology|editor-last=Singh, S.N.|date=2000|title=Trace Gas Emissions and Plants|pages=1–28|publisher=[[Springer (publisher)|Springer]]|isbn=978-0-7923-6545-7}}</ref> Një teori e fundit pretendon se ka paqëndrueshmëri magnetike në bërthamën e Diellit që shkaktojnë luhatje me periudha prej 41,000 ose 100,000 vjet. Këto mund të japin një shpjegim më të mirë të [[Koha e akullit|epokës së akullnajave]] sesa ciklet e Milankovitqit.<ref> {{Cite journal|last=Ehrlich|first=R.|year=2007|title=Solar Resonant Diffusion Waves as a Driver of Terrestrial Climate Change|url=http://cds.cern.ch/record/1008931|language=en|journal=[[Journal of Atmospheric and Solar–Terrestrial Physics]]|volume=69|issue=7|pages=759–766|arxiv=astro-ph/0701117|bibcode=2007JASTP..69..759E|doi=10.1016/j.jastp.2007.01.005}}</ref><ref> {{Cite journal|last=Clark|first=S.|date=2007|title=Sun's fickle heart may leave us cold|url=https://www.newscientist.com/article/mg19325884.500-suns-fickle-heart-may-leave-us-cold.html|language=en|journal=[[New Scientist]]|volume=193|issue=2588|page=12|doi=10.1016/S0262-4079(07)60196-1}}</ref> == Fazat e jetës == Dielli sot është afërsisht te gjysma e rrugës përmes pjesës më të qëndrueshme të jetës së tij. Ai nuk ka ndryshuar në mënyrë dramatike për mbi katër miliardë vjet<ref group="lower-alpha" name="short">All numbers in this article are short scale. One billion is 10<sup>9</sup>, or 1,000,000,000.</ref>, dhe do të mbetet mjaft i qëndrueshëm edhe për më shumë se pesë miliardë vite. Sidoqoftë, pasi fuzioni i hidrogjenit në bërthamë të jetë ndalur, Dielli do të pësojë ndryshime dramatike, brenda dhe jashtë. === Formimi === Dielli u formua rreth 4.6 miliardë vjet më parë nga shembja e një pjese të një reje gjigande molekulare që përbëhej kryesisht nga hidrogjeni dhe heliumi dhe që ndoshta lindën shumë yje të tjerë.<ref name="Zirker2002-7"> {{Cite book|last=Zirker|first=Jack B.|title=Journey from the Center of the Sun|date=2002|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=978-0-691-05781-1|pages=[https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/7 7–8]|url=https://archive.org/details/journeyfromcente0000zirk/page/7}} </ref> Kjo epokë llogaritet duke përdorur modele kompjuterike të [[Evoluimi i Yjeve|evolucionit yjor]] dhe përmes nukleokosmokronologjisë. Rezultati është në përputhje me datën radiometrike të materialit më të vjetër të Sistemit Diellor, në 4.567 miliardë vjet më parë.<ref> {{Cite journal|last=Amelin|first=Y.|last2=Krot|first2=A.|last3=Hutcheon|first3=I.|last4=Ulyanov|first4=A.|date=2002|title=Lead isotopic ages of chondrules and calcium-aluminum-rich inclusions|url=https://archive.org/details/sim_science_2002-09-06_297_5587/page/1678|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=297|issue=5587|pages=1678–1683|bibcode=2002Sci...297.1678A|doi=10.1126/science.1073950|pmid=12215641}}</ref><ref name="nature436"> {{Cite journal|last=Baker|first=J.|last2=Bizzarro|first2=M.|last3=Wittig|first3=N.|last4=Connelly|first4=J.|last5=Haack|first5=H.|date=2005|title=Early planetesimal melting from an age of 4.5662 Gyr for differentiated meteorites|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-08-25_436_7054/page/1126|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=436|issue=7054|pages=1127–1131|bibcode=2005Natur.436.1127B|doi=10.1038/nature03882|pmid=16121173}}</ref> Studimet e [[Meteori|meteoritëve]] antikë zbulojnë gjurmë të bërthamave të qëndrueshme të bijës së izotopeve me jetë të shkurtër, të tilla si hekuri-60, që formohen vetëm në yje të shpërthyera, me jetë të shkurtër. Kjo tregon që një ose më shumë supernova duhet të kenë ndodhur pranë vendit ku u formua Dielli. Një valë tronditëse nga një supernovë aty pranë do ta shkaktonte formimin e Diellit duke ngjeshur lëndën brenda reve dhe duke bërë që rajone të caktuara të shemben nën gravitetin e tyre.<ref>{{Cite journal|last=Williams|first=J.|year=2010|title=The astrophysical environment of the solar birthplace|journal=Contemporary Physics|volume=51|issue=5|pages=381–396|arxiv=1008.2973|bibcode=2010ConPh..51..381W|citeseerx=10.1.1.740.2876|doi=10.1080/00107511003764725}}</ref> Ndërsa u copëtua një fragment i reve, ai gjithashtu filloi të rrotullohej për shkak të [[Impulsi këndor|ruajtjes së momentit këndor]] dhe nxehet me presionin në rritje. Pjesa më e madhe e masës u përqendrua në qendër, ndërsa pjesa tjetër u rrafshua në një disk që do të bënte planetët dhe trupat e tjerë të Sistemit Diellor. Graviteti dhe presioni brenda bërthamës së reve krijuan shumë nxehtësi pasi grumbulloheshin më shumë materie nga disku përreth, duke shkaktuar përfundimisht shkrirjen bërthamore. HD 162826 dhe HD 186302 janë motra të hipotezuar yjore të Diellit, që janë formuar nën të njëjtën re molekulare. === Sekuenca kryesore === [[Skeda:Solar_evolution_(English).svg|djathtas|parapamje| Evolucioni i shkëlqimit, rrezes dhe temperaturës efektive të Diellit në krahasim me Diellin e tanishëm. Sipas Ribas (2010)<ref name="ribas2010">{{Cite journal|last=Ribas|first=Ignasi|date=shkurt 2010|title=Proceedings of the IAU Symposium 264 'Solar and Stellar Variability – Impact on Earth and Planets': The Sun and stars as the primary energy input in planetary atmospheres|journal=Proceedings of the International Astronomical Union|volume=264|pages=3–18|arxiv=0911.4872|bibcode=2010IAUS..264....3R|doi=10.1017/S1743921309992298}}</ref> ]] Dielli është rreth gjysma e rrugës në fazën e tij të sekuencave kryesore, gjatë së cilit reagimet e bashkimit bërthamor në bërthamë shkrijnë hidrogjenin në helium. Çdo sekond më shume se katër milion ton lëndë shndërrohen në energji brenda bërthamës së Diellit, duke prodhuar neutrinot dhe rrezatimin diellor. Me këtë ritëm, Dielli deri më tani ka shndërruar rreth 100 herë masën e Tokës në energji, rreth 0.03% të masës totale të Diellit. Dielli do të kalojë gjithsej afro 10 miliardë vjet si një yll me sekuencë kryesore.<ref> {{Cite book|last=Goldsmith|first=D.|last2=Owen|first2=T.|title=The search for life in the universe|url=https://books.google.com/?id=Q17NmHY6wloC&pg=PA96|page=96|publisher=University Science Books|date=2001|isbn=978-1-891389-16-0}}</ref> Dielli gradualisht po bëhet më i nxehtë gjatë kohës së tij në sekuencën kryesore, sepse atomet e heliumit në bërthamë zënë më pak vëllim sesa atomet e hidrogjenit që ishin shkrirë. Prandaj, bërthama po zvogëlohet, duke lejuar që shtresat e jashtme të Diellit të lëvizin më afër qendrës dhe të provokojnë një forcë më të fortë gravituese, sipas ligjit të katrorit të kundërt. Kjo forcë më e fortë rrit presionin në bërthamë, e cila rezistohet nga një rritje graduale e shkallës në të cilën ndodh bashkimi. Ky proces shpejtohet pasi bërthama gradualisht bëhet më e dendur. Vlerësohet se Dielli është bërë 30% më i ndritshëm në 4.5 miliard vitet e fundit.<ref>{{Cito web|url=http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/evolution.html|language=en|title=The Sun's Evolution}}</ref> Aktualisht, ai po rritet në shkëlqim me rreth 1% çdo 100 milion vjet.<ref>{{Cito web|url=http://news.sciencemag.org/climate/2014/01/earth-wont-die-soon-thought|title=Earth Won't Die as Soon as Thought|date=22 janar 2014|access-date=11 maj 2020|archive-date=12 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112023013/https://www.sciencemag.org/news/2014/01/earth-wont-die-soon-thought|url-status=dead}}</ref> === Pas dobësimit të Hidrogjenit bërthamor === [[Skeda:Sun_red_giant.svg|majtas|parapamje| Madhësia e Diellit aktual (tani në sekuencën kryesore ) në krahasim me madhësinë e tij të vlerësuar gjatë fazës së tij të gjigantit të kuq në të ardhmen ]] Dielli nuk ka masë të mjaftueshme për të shpërthyer si një [[Yjet Supernova|supernovë]]. Përkundrazi, ai do të dalë nga sekuenca kryesore në afro 5 miliardë vitet e ardhshme dhe do të fillojë të shndërrohet në një gjigant të kuq.<ref>{{Cito web|last=Nola Taylor Redd|title=Red Giant Stars: Facts, Definition & the Future of the Sun|url=http://www.space.com/22471-red-giant-stars.html|language=en|website=space.com|accessdate=20 shkurt 2016}}</ref><ref name="schroder"/> Si një gjigant i kuq, Dielli do të rritet aq i madh sa do të përfshijë Merkurin, Venerën dhe ndoshta edhe Tokën.<ref name="sackmann">{{Cite journal|last=Boothroyd|first=A.I.|last2=Sackmann|first2=I.‐J.|year=1999|title=The CNO Isotopes: Deep Circulation in Red Giants and First and Second Dredge‐up|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1999-01-01_510_1/page/232|journal=The Astrophysical Journal|volume=510|issue=1|pages=232–250|arxiv=astro-ph/9512121|bibcode=1999ApJ...510..232B|doi=10.1086/306546}}</ref> Edhe përpara se të bëhet një gjigant i kuq, shkëlqimi i Diellit do të jetë gati i dyfishuar, dhe Toka do të marrë po aq dritë dielli sa merr Venera sot. Pasi hidrogjeni i bërthamës është dobësuar në 5.4 miliardë vjet, Dielli do të zgjerohet në një fazë subgjigante dhe ngadalë dyfish në madhësi për rreth gjysmë miliardë vitet e ardhshme. Ai do të zgjerohet më shpejt me rreth gjysmë miliardë vjet derisa të jetë mbi dyqind herë më i madh se sot dhe nja dy mijë herë me më shumë shkëlqim. Kjo pastaj fillon fazën e degës së gjigantit të kuq, ku Dielli do të kalojë rreth një miliardë vjet dhe do të humbasë rreth një të tretën e masës së tij.<ref name="schroder"/> [[Skeda:Evolution_of_a_Sun-like_star.svg|djathtas|parapamje| Evolucioni i një ylli si Dielli. Gjurmët e një ylli në masë diellore në [[Diagrami Hertzsprung-Rassell|diagramin Hercsprung-Rusel]] tregohen nga sekuenca kryesore në fazën pas-asimptotike-gjigande. ]] Pas degës së gjigantëve të kuq, Dielli ka afro 120 milion vjet jetë aktive, por edhe më shumë ndodh. Së pari, bërthama, plot helium e degjeneruar ndez dhunshëm në skuqjen e heliumit, ku vlerësohet se 6% e bërthamës, në vetvete 40% e masës së Diellit, do të shndërrohet në karbon brenda disa minutave përmes procesit të trefishtë-alfa<ref>{{Cito web|url=http://faculty.wcas.northwestern.edu/~infocom/The%20Website/end.html|language=en|title=The End Of The Sun}}</ref> Dielli pastaj zvogëlohet në rreth 10 herë të madhësinë së tij aktuale dhe 50 herë shkëlqimin, me një temperaturë pak më të ulët se sot. Më pas do të ketë arritur në grumbullin e kuq ose në degën horizontale, por një yll i masës së Diellit nuk evoluon projektin përgjatë degës horizontale. Në vend të kësaj, ai thjesht bëhet mesatarisht më i madh dhe më shkëlqimtar për rreth 100 milion vjet ndërsa vazhdon të reagojë heliumi në bërthamë<ref name="schroder">{{Cite journal|last=Schröder|first=K.-P.|last2=Connon Smith|first2=R.|year=2008|title=Distant future of the Sun and Earth revisited|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=386|issue=1|pages=155–163|arxiv=0801.4031|bibcode=2008MNRAS.386..155S|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x}}</ref> Kur heliumi është i dobësuar, Dielli do të përsërisë zgjerimin që ndoqi kur hidrogjeni në bërthamë ishte i dobësuar, përveç që kësaj radhe gjithçka ndodh më shpejt, dhe Dielli bëhet më i madh dhe më i ndritshëm. Kjo është faza e degës-asimptotike-gjigante, dhe Dielli është duke reaguar në mënyrë alternative hidrogjenin në një guaskë ose heliumin në një guaskë më të thellë. Pas rreth 20 milion vitesh në degën gjigande asimptotike të hershme, Dielli bëhet gjithnjë e më i paqëndrueshëm, me humbje të shpejtë të masës dhe pulse termike që rrisin madhësinë dhe shkëlqimin për disa qindra vjet në çdo 100,000 vjet ose më shumë. Pulset termike bëhen më të mëdha çdo herë, me pulset e mëvonshme që shtyjnë shkëlqimin në aq shumë sa 5000 herë të nivelit të tanishëm dhe rrezen në mbi 1 AU.<ref name="agb">{{Cite journal|last=Vassiliadis|first=E.|last2=Wood|first2=P.R.|year=1993|title=Evolution of low- and intermediate-mass stars to the end of the asymptotic giant branch with mass loss|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1993-08-20_413_2/page/640|journal=The Astrophysical Journal|volume=413|page=641|bibcode=1993ApJ...413..641V|doi=10.1086/173033}}</ref> Sipas një modeli të vitit 2008, orbita e Tokës po zvogëlohet për shkak të forcave të baticës (dhe, përfundimisht, tërhiqet nga kromosfera e poshtme), në mënyrë që ajo të përfshihet nga Dielli pranë cepit të fazës së gjigantit të kuq , 3.8 dhe 1 milion vjet pasi Merkuri dhe Venera kanë pasur respektivisht të njëjtin fat. Modelet ndryshojnë në varësi të shkallës dhe kohës së humbjes në masë. Modelet që kanë humbje më të madhe në masë në degën gjigande të kuqe prodhojnë yje më të vegjël, më pak të ndritshëm në majë të degës gjigande asimptotike, mbase vetëm 2,000 herë shkëlqim dhe më pak se 200 herë rrezatim<ref name="schroder"/> Për Diellin, katër pulsione termike parashikohen para se të humbasë plotësisht membranën e tij të jashtme dhe të fillojë të bëjë një mjegullnajë planetare. Deri në fund të asaj faze – që zgjat afro 500,000 vjet – Dielli do të ketë vetëm gjysmën e masës së tij aktuale. Evolucioni pas-asimptotik-gjigant i degëve është edhe më i shpejtë. Shkëlqimi qëndron afërsisht konstant ndërsa temperatura rritet, me gjysmën e nxjerrë të masës së Diellit duke e jonizuar në një mjegullnajë planetare pasi bërthama e ekspozuar arrin në 30,000 K. Bërthama përfundimtare e zhveshur, një [[Xhuxhi i bardhë|xhuxh i bardhë]], do të ketë një temperaturë mbi 100,000 K, dhe përmbajnë rreth 54.05% të masës së ditës së sotme të Diellit.<ref name="schroder"/> Mjegullnajat planetare do të shpërndahen në rreth 10,000 vjet, por xhuxhi i bardhë do të mbijetojë për triliona vjet para se të zbehet në një xhuxh të zi hipotetik. == Lëvizja dhe vendndodhja == [[Skeda:Artist's_impression_of_the_Milky_Way_(updated_-_annotated).jpg|djathtas|parapamje| Ilustrimi i Rrugës së Qumështit, që tregon vendndodhjen e Diellit ]] Dielli shtrihet afër rreshtit të brendshëm të krahut të Orionit të [[Rruga e Qumështit|Rrugës]] së [[Rruga e Qumështit|Qumështit]], në Retë Lokale ndëryjore ose Rripin e Gurit, në një distancë prej 7,5–8,5 kpc (25,000–28,000 vite-dritë) nga Qendra Galaktike.<ref>{{Cito web|url=http://www.centauri-dreams.org/?p=14203|title=Into the Interstellar Void|website=Centauri Dreams}}</ref><ref name="distance1"> {{Cite journal|last=Reid|first=M.J.|date=1993|title=The distance to the center of the Galaxy|journal=[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics]]|volume=31|issue=1|pages=345–372|bibcode=1993ARA&A..31..345R|doi=10.1146/annurev.aa.31.090193.002021}}</ref><ref name="distance2"> {{Cite journal|last=Eisenhauer|first=F.|display-authors=etal|date=2003|title=A Geometric Determination of the Distance to the Galactic Center|journal=[[Astrophysical Journal]]|volume=597|issue=2|pages=L121–L124|arxiv=astro-ph/0306220|bibcode=2003ApJ...597L.121E|doi=10.1086/380188}}</ref><ref name="distance3">{{Cite journal|last=Horrobin|first=M.|display-authors=etal|date=2004|title=First results from SPIFFI. I: The Galactic Center|url=http://www2011.mpe.mpg.de/SPIFFI/preprints/first_result_an1.pdf|journal=[[Astronomische Nachrichten]]|volume=325|issue=2|pages=120–123|bibcode=2004AN....325...88H|doi=10.1002/asna.200310181|access-date=11 maj 2020|archive-date=10 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710121818/http://www2011.mpe.mpg.de/SPIFFI/preprints/first_result_an1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="eisenhaueretal2005"> {{Cite journal|last=Eisenhauer|first=F.|display-authors=etal|date=2005|title=SINFONI in the Galactic Center: Young Stars and Infrared Flares in the Central Light-Month|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2005-07-20_628_1/page/246|journal=[[Astrophysical Journal]]|volume=628|issue=1|pages=246–259|arxiv=astro-ph/0502129|bibcode=2005ApJ...628..246E|doi=10.1086/430667}}</ref> Dielli përmbahet brenda Flluskës Lokale, një hapësirë me gaz të nxehtë të rrallë, i prodhuar ndoshta nga mbetja e supernovës Geminga,<ref>{{Cite journal|last=Gehrels|first=Neil|last2=Chen|first2=Wan|last3=Mereghetti|first3=S.|date=25 shkurt 1993|title=The Geminga supernova as a possible cause of the local interstellar bubble|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1993-02-25_361_6414/page/706|language=en|journal=Nature|volume=361|issue=6414|pages=706–707|bibcode=1993Natur.361..704B|doi=10.1038/361704a0}}</ref> ose supernovave të shumta në nëngrupin B1 të grupit lëvizës të Plejadës.<ref>{{Cite journal|last=Berghoefer|first=T.W.|last2=Breitschwerdt|first2=D.|date=1 korrik 2002|title=The origin of the young stellar population in the solar neighborhood – a link to the formation of the Local Bubble?|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=390|issue=1|pages=299–306|arxiv=astro-ph/0205128|bibcode=2002A&A...390..299B|doi=10.1051/0004-6361:20020627}}</ref> Distanca midis krahut lokal dhe krahut tjetër, Krahut të Perseut, është rreth 6.500 vjet dritë. Dielli, dhe kështu Sistemi Diellor, gjendet në ato që shkencëtarët i quajnë zona galaktike të banueshme . Kulmi i Rrugës së Diellit, ose kulmi diellor, është drejtimi që Dielli udhëton në lidhje me yjet e tjerë të afërt. Kjo lëvizje është drejt një pike në yjësinë e Herkulit, afër yllit Vega. Brenda {{Convert|10|pc|ly|1}} nga Dielli ka 315 yje të njohur në 227 sisteme, që nga viti 2000, përfshirë 163 yje të vetme. Vlerësohet se ka 130 sisteme të tjera brenda këtij diapazoni që nuk janë identifikuar ende. Nga 81.5 ly , mund të ketë deri në 7.500 yje, nga të cilët rreth 2.600 dihen. Numri i objekteve nënyjore në atë vëllim pritet të jetë i krahasueshëm me numrin e yjeve. Nga 50 sistemet yjore më të afërta brenda 17 viteve të dritës nga Toka (më i afërt është xhuxhi i kuq Proksima Kentauri me afërsisht 4,2 vjet dritë), Dielli renditet në vendin e katërt në masë.<ref>{{Cite journal|last=Adams|first=F.C.|last2=Graves|first2=G.|last3=Laughlin|first3=G.J.M.|date=2004|title=Red Dwarfs and the End of the Main Sequence|url=https://www.redalyc.org/pdf/571/57102211.pdf|journal=[[Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica]]|volume=22|pages=46–49|bibcode=2004RMxAC..22...46A|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726103734/http://redalyc.uaemex.mx/pdf/571/57102211.pdf|archive-date=26 korrik 2011}}</ref> === Orbita në Rrugën e Qumështit === Dielli orbiton qendrën e Rrugës së Qumështit dhe aktualisht po lëviz në drejtim të yjësisë së Kignusit. Një model i thjeshtë i lëvizjes së një ylli në galaktikë jep koordinatat galaktike X, Y dhe Z si: : <math>X(t)=X(0)+\frac{U(0)}\kappa\sin(\kappa t)+\frac{V(0)}{2B}(1-\cos(\kappa t))</math> : <math>Y(t)=Y(0)+2A\left(X(0)+\frac{V(0)}{2B}\right)t-\frac{\Omega_0}{B\kappa}V(0)\sin(\kappa t)+\frac{2\Omega_0}{\kappa^2}U(0)(1-\cos(\kappa t))</math> : <math>Z(t)=\frac{W(0)}\nu\sin(\nu t)+Z(0)\cos(\nu t)</math> ku U, V dhe W janë shpejtësitë përkatëse në lidhje me standardin vendor të pushimit, A dhe B janë konstantat e Ortit, <math>\Omega_0=A-B</math> është shpejtësia këndore e rrotullimit galaktik për standardin lokal të pushimit, <math>\kappa=\sqrt{-4\Omega_0B}</math> është "frekuenca epiciklike", dhe ν është frekuenca vertikale e lëkundjes.<ref>{{Cite journal|last=B. Fuchs|display-authors=etal|year=2006|title=The search for the origin of the Local Bubble redivivus|journal=[[MNRAS]]|volume=373|issue=3|pages=993–1003|arxiv=astro-ph/0609227|bibcode=2006MNRAS.373..993F|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.11044.x}}</ref> Për diellin, vlerat e tanishme të U, V dhe W vlerësohen si <math>(U(0),V(0),W(0))=(10.00, 5.25, 7.17)</math> km / s, dhe vlerësimet për konstantat e tjera janë A &nbsp; = &nbsp; 15.5 &nbsp; km / s / kpc, B &nbsp; = &nbsp; -12,2 &nbsp; km / s / kpc, κ &nbsp; = &nbsp; 37 &nbsp; km / s / kpc, dhe ν = 74 &nbsp; km / s / TMK. Ne marrim X (0) dhe Y (0) të jenë zero dhe Z (0) vlerësohen të jenë 17 parsek.<ref>{{Cite journal|last=Bobylev|first=Vadim V.|year=2010|title=Searching for Stars Closely Encountering with the Solar System|journal=Astronomy Letters|volume=36|issue=3|pages=220–226|arxiv=1003.2160|bibcode=2010AstL...36..220B|doi=10.1134/S1063773710030060}}</ref> Ky model nënkupton që Dielli qarkullon rreth një pike që vetë po shkon rreth galaktikës. Periudha e qarkullimit të Diellit rreth pikës është <math>2\pi/\kappa</math>. e cila, duke përdorur ekuivalencën që një parsec është i barabartë 1 &nbsp; km / s herë 0.978 milion vjet, vjen në 166 milion vjet, më e shkurtër se koha që duhet për pikën për të kaluar rreth galaktikës. Në koordinatat ( X, Y ), Dielli përshkruan një elips rreth pikës, gjatësia e të cilit në drejtimin Y është : <math>2\times\sqrt{\left(\frac{2\Omega_0}{\kappa^2}U(0)\right)^2+\left(\frac{\Omega_0}{B\kappa}V(0)\right)^2}=1035\text{parsec}.</math> dhe gjerësia e të cilit në drejtimin X është : <math>2\times\sqrt{\left(\frac{U(0)}\kappa\right)^2+\left(\frac{V(0)}{2B}\right)^2}=691\text{parsec}</math> Raporti i gjatësisë ndaj gjerësisë së kësaj elipse, i njëjtë për të gjithë yjet në fqinjësinë tonë, është <math>2\Omega/\kappa\approx 1.50.</math> Pika lëvizëse është aktualisht në : <math>X=\frac{V(0)}{2B}=-215\text{parsec}</math> : <math>Y=\frac{2\Omega_0}{\kappa^2}U(0)=405\text{parsec}.</math> Luhatja në drejtimin Z i merr Diellit : <math>\sqrt{\left(\frac{W(0)}\nu\right)^2+Z(0)^2}=98\text{parsec}</math> mbi rrafshin galaktik dhe të njëjtën distancë nën të, me një periodë prej <math>2\pi/\nu</math> ose 83 milion vjet, afërsisht 2.7 herë për orbitë.<ref>{{Cite book|last=Moore|first=Patrick|last2=Rees|first2=Robin|title=Patrick Moore's Data Book of Astronomy|year=2014|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1-139-49522-6}}</ref> megjithëse <math>2\pi/\Omega_0</math> është 222 milion vjet, vlera e <math>\Omega</math> në pikën rreth së cilës qarkullon Dielli : <math>\Omega\approx\Omega_0-\frac{2A}{R_0}\Delta X\approx 26.1\text{km/s/kpc}</math> (shiko konstantet e Ortit), që korrespondojnë me 235 milion vjet, dhe kjo është koha që pika merr për të shkuar një herë rreth galaktikës. Yje të tjerë me të njëjtën vlerë të <math>X+V/(2B)</math> duhet të marrin të njëjtën kohë për të kaluar rreth galaktikës si dielli dhe kështu të mbetet në të njëjtën afërsi të përgjithshme si Dielli. Orbita e Diellit rreth Rrugës së Qumështit është shqyer për shkak të shpërndarjes jo-uniforme të masës në Rrugën e Qumështit, siç është ajo në dhe midis krahëve galaktikë spiral. Është argumentuar se kalimi i Diellit nëpër krahët spiralë me densitet më të lartë shpesh përkon me zhdukjet masive në Tokë, mbase për shkak të rritjes së ngjarjeve të ndikimit.<ref name="extinction">{{Cite journal|last=Gillman|first=M.|last2=Erenler|first2=H.|date=2008|title=The galactic cycle of extinction|url=http://oro.open.ac.uk/11603/1/S1473550408004047a.pdf|journal=[[International Journal of Astrobiology]]|volume=7|issue=1|pages=17–26|bibcode=2008IJAsB...7...17G|citeseerx=10.1.1.384.9224|doi=10.1017/S1473550408004047}}</ref> I Duhen Sistemit diellor rreth 225-250 milion vjet për të përfunduar një orbitë përmes Rrugës së Qumështit (një ''vit galaktik''),<ref name="fn10"> {{Cito web|last=Leong|first=S.|title=Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year)|url=http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml|language=en|website=The Physics Factbook|date=2002|accessdate=10 maj 2007}}</ref> kështu që mendohet të ketë përfunduar 20-25 orbita gjatë jetës së Diellit. Shpejtësia orbitale e Sistemit Diellor rreth qendrës së Rrugës së Qumështit është afërsisht 251 &nbsp; km / s (156 &nbsp; mi / s).<ref name="space.newscientist.com">{{Cite journal|last=Croswell|first=K.|date=2008|title=Milky Way keeps tight grip on its neighbor|url=https://www.newscientist.com/article/dn12652-milky-way-keeps-a-light-grip-on-speedy-neighbours.html#.VQ7JD46WnCY|language=en|journal=[[New Scientist]]|volume=199|issue=2669|page=8|doi=10.1016/S0262-4079(08)62026-6}}</ref> Me këtë shpejtësi, i duhen rreth 1,190 vjet që Sistemi Diellor të udhëtojë në një distancë prej 1 vit-dritë, ose 7 ditë për të udhëtuar 1 AU .<ref>{{Cite book|last=Garlick|first=M.A.|title=The Story of the Solar System|page=[https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46 46]|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=2002|isbn=978-0-521-80336-6|url=https://archive.org/details/storyofsolarsyst00garl/page/46}}</ref> Rruga e Qumështit po lëviz drejt rrezatimit kozmik të sfondit mikrovalë (CMB) në drejtim të yjësisë Hidra me një shpejtësi prej 550 &nbsp; km / s, dhe shpejtësia rezultuese e Diellit drejt CMB është rreth 370 &nbsp; km / s në drejtim të Kraterit ose [[Luani (yjësia)|Leos]] .<ref>{{Cite journal|last=Kogut|first=A.|display-authors=etal|date=1993|title=Dipole Anisotropy in the COBE Differential Microwave Radiometers First-Year Sky Maps|journal=[[Astrophysical Journal]]|volume=419|issue=1993|page=1|arxiv=astro-ph/9312056|bibcode=1993ApJ...419....1K|doi=10.1086/173453}}</ref> === Lëvizja në sistemin diellor === [[Skeda:Solar_system_barycenter.svg|parapamje|upright=2| Lëvizja e dukshme e bariqendrës së Sistemit Diellor në lidhje me Diellin - në të vërtetë është Dielli që lëviz. ]] Dielli lëvizet nga tërheqja gravitacionale e planetëve. Dikush mund të mendojë për bariqendrën e Sistemit Diellor si e palëvizshme (ose si duke lëvizur në një lëvizje të qëndrueshme rreth galaktikës). Qendra e diellit është gjithmonë brenda 2.2 rrezeve diellore të bariqendrës. Kjo lëvizje e Diellit është kryesisht për shkak të Jupiterit, Saturnit, Uranit dhe Neptunit. Për disa periudha prej disa dekadash, lëvizja është mjaft e rregullt, duke formuar një model trefoil, ndërsa midis këtyre periudhave shfaqet më kaotike.<ref>See Figure 5 and reference in {{Cite journal|last=Valentina Zharkova|display-authors=etal|date=24 qer 2019|title=Oscillations of the baseline of solar magnetic field and solar irradiance on a millennial timescale|url=https://www.nature.com/articles/s41598-019-45584-3|language=en|journal=Scientific Reports|volume=9|arxiv=2002.06550|doi=10.1038/s41598-019-45584-3}}</ref> Pas 179 vjetësh (nëntë herë [[Periudha orbitale|periudha sinodike]] e [[Jupiteri|Jupiterit]] dhe [[Saturni|Saturnit]]) modeli pak a shumë përsëritet, por rrotullohet me rreth 24°.<ref>{{Cite journal|last=Paul Jose|date=pri 1965|title=Sun's Motion and Sunspots|url=http://www.landscheidt.info/pdf/jose1965.pdf|journal=[[The Astronomical Journal]]|pages=193–200}} The value of 24° comes from (360)(15&nbsp;J&nbsp;−&nbsp;6&nbsp;S)/(S&nbsp;−&nbsp;J), where S and J are the peiods of Saturn and Jupiter respectively.</ref> Orbitat e planetëve të brendshëm, përfshirë atë të Tokës, janë zhvendosur në mënyrë të ngjashme nga të njëjtat forca gravitacionale, kështu që lëvizja e Diellit ka pak efekt në pozicionet relative të Tokës dhe Diellit ose në rrezatimin diellor në Tokë si funksion të kohës.<ref>{{Cite journal|last=Zharkova|first=V. V.|last2=Shepherd|first2=S. J.|last3=Zharkov|first3=S. I.|last4=Popova|first4=E.|date=4 mar 2020|title=Retraction Note: Oscillations of the baseline of solar magnetic field and solar irradiance on a millennial timescale|url=https://www.nature.com/articles/s41598-020-61020-3|language=en|journal=Scientific Reports|volume=10|doi=10.1038/s41598-020-61020-3}}</ref> == Problemet teorike == [[Skeda:Map_of_the_full_sun.jpg|parapamje| Harta e Diellit të plotë nga anija kozmike STEREO dhe SDO ]] === Problemi i ngrohjes koronale === Temperatura e fotosferës është afërsisht 6,000 K, ndërsa temperatura e koronës arrin 1.000.000-2,000,000 &nbsp; K.<ref name="Erdelyi2007">{{Cite journal|last=Erdèlyi|first=R.|last2=Ballai|first2=I.|date=2007|title=Heating of the solar and stellar coronae: a review|journal=Astron. Nachr.|volume=328|issue=8|pages=726–733|bibcode=2007AN....328..726E|doi=10.1002/asna.200710803}}</ref> Temperatura e lartë e koronës tregon se nxehet nga diçka tjetër përveç përçimit të drejtpërdrejtë të nxehtësisë nga fotosfera.<ref name="Russell2001"/> Mendohet se energjia e nevojshme për ngrohjen e koronës sigurohet nga lëvizja e turbulente në zonën e konvekcionit poshtë fotosferës, dhe dy mekanizma kryesorë janë propozuar për të shpjeguar ngrohjen koronale.<ref name="Erdelyi2007"/> E para është ngrohja e valës, në të cilën valët e shëndosha, gravitacionale ose magnetohidrodinamike prodhohen nga turbulenca në zonën e konvekcionit. Këto valë udhëtojnë lart dhe shpërndahen në koronë, duke depozituar energjinë e tyre në lëndën e ambientit në formën e nxehtësisë.<ref name="Alfven">{{Cite journal|last=Alfvén|first=H.|date=1947|title=Magneto-hydrodynamic waves, and the heating of the solar corona|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]]|volume=107|issue=2|pages=211–219|bibcode=1947MNRAS.107..211A|doi=10.1093/mnras/107.2.211|doi-access=free}}</ref> Tjetra është ngrohja [[Fusha magnetike|magnetike]], në të cilën energjia magnetike ndërtohet vazhdimisht nga lëvizja fotosferike dhe lëshohet përmes kyçjes magnetike në formën e ndezjeve të mëdha diellore dhe një mori të ngjashme, por më të vogla – nanoflakë.<ref name="Parker2">{{Cite journal|last=Parker|first=E.N.|date=1988|title=Nanoflares and the solar X-ray corona|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1988-07-01_330_1/page/n521|journal=[[Astrophysical Journal]]|volume=330|issue=1|page=474|bibcode=1988ApJ...330..474P|doi=10.1086/166485}}</ref> Aktualisht, është e paqartë nëse valët janë një mekanizëm efikas i ngrohjes. Të gjitha valët, përveç valëve të Alfven-it, janë gjetur të shpërndahen ose të refraktojnë përpara se të arrijnë në koronë.<ref name="Sturrock">{{Cite journal|last=Sturrock|first=P.A.|last2=Uchida|first2=Y.|date=1981|title=Coronal heating by stochastic magnetic pumping|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1981-05-15_246_1/page/n336|journal=[[Astrophysical Journal]]|volume=246|issue=1|page=331|bibcode=1981ApJ...246..331S|doi=10.1086/158926}}</ref> Përveç kësaj, valët e Alfvénit nuk shpërndahen lehtësisht në koronë. Përqendrimi aktual i hulumtimit është zhvendosur drejt mekanizmave të ngrohjes së flakëve.<ref name="Erdelyi2007"/> === Problemi i dobët i Diellit === Modelet teorike të zhvillimit të Diellit sugjerojnë se 3.8 deri 2.5 miliardë vjet më parë, gjatë Eonit Arkean, Dielli ishte vetëm rreth 75% i ndritshëm sa është sot. Një yll i tillë i dobët nuk do të kishte mundësi të mbajë ujë të lëngshëm në sipërfaqen e Tokës, dhe kështu jeta nuk duhet të kishte qenë në gjendje të zhvillohej. Sidoqoftë, të dhënat gjeologjike tregojnë se Toka ka mbetur në një temperaturë mjaft të vazhdueshme përgjatë historisë së saj, dhe se Toka e re ishte disi më e ngrohtë se sa është sot. Një teori midis shkencëtarëve është se atmosfera e Tokës së re përmbante sasi shumë më të mëdha të gazrave serë (si [[dioksidi i karbonit]], [[metani]]) sesa ka sot, të cilat bllokuan nxehtësinë e mjaftueshme për të kompensuar sasinë më të vogël të [[Energjia diellore|energjisë diellore që]] arrin atë.<ref name="Kasting"> {{Cite journal|last=Kasting|first=J.F.|last2=Ackerman|first2=T.P.|date=1986|title=Climatic Consequences of Very High Carbon Dioxide Levels in the Earth's Early Atmosphere|url=https://zenodo.org/record/1230890|language=en|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=234|issue=4782|pages=1383–1385|doi=10.1126/science.11539665|pmid=11539665}}</ref> Sidoqoftë, ekzaminimi i mbetjeve arkeane duket në kundërshtim me hipotezën e përqendrimeve të larta të serrës. Përkundrazi, diapazoni i moderuar i temperaturës mund të shpjegohet nga një [[Albedoja|albedo me]] sipërfaqe më të ulët të sjellë nga një zonë më pak kontinentale dhe "mungesa e bërthamave të kondensimit të resë të induktuar biologjikisht". Kjo do të çonte në thithjen e rritur të energjisë diellore, duke kompensuar kështu prodhimin më të ulët diellor.<ref name="Rosing">{{Cite journal|last=Rosing, Minik T.|last2=Bird, Dennis K.|last3=Sleep, Norman H.|last4=Bjerrum, Christian J.|date=1 prill 2010|title=No climate paradox under the faint early Sun|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-04-01_464_7289/page/744|language=en|journal=Nature|volume=464|issue=7289|pages=744–747|bibcode=2010Natur.464..744R|doi=10.1038/nature08955|pmid=20360739}}</ref> == Histori vëzhguese == Efekti i jashtëzakonshëm i Diellit në Tokë është i njohur që nga [[Parahistoria|kohërat parahistorike]] dhe Dielli është vlerësuar nga disa kultura si [[Hyjnitë|hyjni]] . === Kuptimi i hershëm === [[Skeda:Solvognen_DO-6865_2000.jpg|djathtas|parapamje| Karroca e diellit Trundholm e tërhequr nga një kalë është një skulpturë që besohet se po ilustron një pjesë të rëndësishme të mitologjisë së epokës së bronzit Nordike . Skulptura është ndoshta nga rreth vitit 1350 [[Anno Domini|para Krishtit]] . Ajo shfaqet në Muzeun Kombëtar të Danimarkës . ]] Dielli ka qenë objekt nderimi në shumë kultura përgjatë historisë njerëzore. Kuptimi më themelor i njerëzimit për Diellin është si disk i ndritshëm në [[Qielli|qiell]], prania e të cilit mbi [[Horizonti|horizont]] krijon ditë dhe mungesa e të cilit shkakton natë. Në shumë kultura parahistorike dhe antike, Dielli mendohej të ishte një hyjni diellor ose një entitet tjetër i [[E mbinatyrshmja|mbinatyrshëm]]. Adhurimi i Diellit ishte thelbësor për civilizimet siç janë [[Egjipti i lashtë|Egjiptianët e lashtë]], [[Mbretëria e Inkëve|Inkasit]] e Amerikës së Jugut dhe [[Aztekët]] e asaj që është sot [[Meksika]]. Në fetë të tilla si [[Hinduizmi]], Dielli ende konsiderohet zot. Shumë monumente antikë u ndërtuan me mendje si fenomene diellore; për shembull, megalitët prej guri shënojnë me saktësi [[Solstiku|solstikun]] veror ose dimëror (disa nga megalitët më të spikatur gjenden në Nabta Plaja, [[Egjipti|Egjipt]] ; Mnajdra, [[Malta|Maltë]] dhe në [[Stonehenge]]<nowiki/>t, [[Anglia|Angli]]); Newgrange, një mal parahistorik i ndërtuar nga njeriu në [[Irlanda|Irlandë]], ishte krijuar për të zbuluar solstikun e dimrit; piramida e El Kastillos në [[Çiçen Ica|Çiçen Itza]] në [[Meksika|Meksikë]] është projektuar të hedh hijet në formën e gjarpërinjve që ngjisin [[Piramida|piramidën]] në [[Ekuinoksi|ekuinokset]] pranverore dhe vjeshtore. Egjiptianët portretizuan perëndinë Ra duke u transportuar nëpër qiell në një bar diellor, i shoqëruar nga perëndi më të vogla, dhe për Grekët, ai ishte [[Heliu|Helios]], duke u tranportuar nga një karrocë e tërhequr nga kuajt e zjarrtë. Që nga mbretërimi i Elagabalusit në Perandorinë e vonë Romake, ditëlindja e Diellit ishte një festë e festuar si Sol Invictus (fjalë për fjalë "Dielli i pa konkurruar") menjëherë pas solstikut dimror, e cila mund të ketë qenë një e kaluar nga Krishtlindja. Sa i përket yjeve fikse, Dielli duket nga Toka të sillet një herë në vit përgjatë eklipsit përmes zodiakut dhe astronomët grekë kështu e kategorizuan atë si një nga shtatë planetët ''(planètes'' greqisht, "ikanak"); emërtimi i ditëve të javës pas shtatë planetëve daton nga [[Perandoria Romake|epoka Romake]].<ref name="oed">{{Cito web|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/american_english/planet|language=en|publisher=Oxford Dictionaries|title=Planet|accessdate=22 mars 2015|date=dhjetor 2007}}</ref><ref name="almagest">{{Cite journal|last=Goldstein|first=Bernard R.|date=1997|title=Saving the phenomena : the background to Ptolemy's planetary theory|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=28|issue=1|pages=1–12|bibcode=1997JHA....28....1G|doi=10.1177/002182869702800101}}</ref><ref>{{Cite book|title=Ptolemy's Almagest|last=Ptolemy|last2=Toomer|first2=G.J.|publisher=Princeton University Press|date=1998|isbn=978-0-691-00260-6}}</ref> === Zhvillimi i mirëkuptimit shkencor === Në fillim të mijëvjeçarit të parë para Krishtit, astronomët babilonas vunë re se lëvizja e Diellit përgjatë eklipsit nuk është e njëtrajtshme, megjithëse ata nuk e dinin pse; është e njohur sot se kjo është për shkak të lëvizjes së [[Toka|Tokës]] në një orbitë eliptike rreth Diellit, me Tokën që lëviz më shpejt kur është më afër Diellit në perihel dhe lëviz ngadalë kur është më larg në ahel.<ref>{{Cite book|title=Babylon to Voyager and beyond: a history of planetary astronomy|url=https://archive.org/details/babylontovoyager0000leve|first=David|last=Leverington|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=2003|isbn=978-0-521-80840-8|pages=[https://archive.org/details/babylontovoyager0000leve/page/6 6]–7|postscript=<!--None-->}}</ref> Një nga njerëzit e parë që ofroi një shpjegim shkencor ose filozofik për Diellin ishte filozofi [[Greqia e lashtë|grek]] [[Anaksagora]]. Ai arsyetoi se nuk ishte qerrja e [[Heliu|Heliosit]], por përkundrazi një top gjigant flakërues prej metali edhe më i madh se toka e [[Peloponezi|Peloponezit]] dhe se [[Hëna]] pasqyronte dritën e Diellit.<ref> {{Cite journal|last=Sider|first=D.|date=1973|title=Anaxagoras on the Size of the Sun|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1973-04_68_2/page/128|language=en|journal=[[Classical Philology (journal)|Classical Philology]]|volume=68|issue=2|pages=128–129|doi=10.1086/365951|jstor=269068}}</ref> Për mësimin e kësaj [[Herezia|herezie]], ai u burgos nga autoritetet dhe u [[Dënimi me vdekje|dënua me vdekje]], megjithëse më vonë u la i lirë përmes ndërhyrjes së [[Perikliu|Perikliut]]. [[Eratosteni|Eratosteni e]] vlerësoi distancën midis Tokës dhe Diellit në shekullin III para Krishtit si "e stadia myriads 400 dhe 80000", përkthimi i të cilave është i paqartë, duke nënkuptuar ose 4,080,000 stadia (755,000 km) ose 804,000,000 stadia (148 deri 153 milion kilometra ose 0.99 deri 1.02 AU); vlera e fundit është e saktë brenda disa përqindjeve. Në shekullin e 1 pas Krishtit, [[Klaudio Ptolomeu|Ptolemeu]] vlerësoi distancën si 1,210 herë rrezën e Tokës, afërsisht {{Convert|{{#expr:1.210*6.371round2}}|e6km|AU}} .<ref> {{Cite journal|last=Goldstein|first=B.R.|date=1967|title=The Arabic Version of Ptolemy's Planetary Hypotheses|journal=Transactions of the American Philosophical Society|volume=57|issue=4|pages=9–12|doi=10.2307/1006040|jstor=1006040}}</ref> Teoria se Dielli është qendra rreth së cilës lëvizin planetet u propozua për herë të parë nga Aristarku i lashtë Grek i Samosit në shekullin III para Krishtit, dhe më vonë u miratua nga Seleukusi i Seleukis (shih Heliocentrizmin). Kjo pamje u zhvillua në një model matematikor më të detajuar të një sistemi heliocentrik në shekullin e 16-të nga [[Nikola Koperniku|Nikolla Koperniku]]. Vëzhgimet e njollave të diellit u regjistruan gjatë [[Dinastia Han|dinastisë Han]] (206 pes – pas Krishtit 220) nga astronomët kinezë, të cilët ruajtën regjistrime të këtyre vëzhgimeve me shekuj. [[Ibn Ryshd|Averoes]] gjithashtu dha një përshkrim të njollave të diellit në shekullin XII.<ref> {{Cite book|last=Ead|first=Hamed A.|title=Averroes As A Physician|publisher=[[University of Cairo]]}}</ref> Shpikja e [[Teleskopi|teleskopit]] në fillim të shekullit të 17-të lejoi vëzhgime të hollësishme të njollave të diellit nga Tomas Harioti, [[Galileo Galilei]] dhe astronomë të tjerë. Galileo pohoi se njollat e diellit ishin në sipërfaqen e Diellit më tepër sesa objekte të vogla që kalonin midis Tokës dhe Diellit.<ref> {{Cito web|title=Galileo Galilei (1564–1642)|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galilei_galileo.shtml|language=en|publisher=BBC|accessdate=22 mars 2006}}</ref> Kontributet astronomike [[Arabët|arabe]] përfshijnë zbulimin e el-Battanit që drejtimi i apogjenit të Diellit (vendi në orbitën e Diellit kundër yjeve fikse, ku duket se po lëviz më ngadalë) po ndryshon.<ref>''A short History of scientific ideas to 1900'', C. Singer, Oxford University Press, 1959, p. 151.</ref> (Në terma moderne heliocentrike, kjo është shkaktuar nga një lëvizje graduale e afelionit të orbitës ''së'' Tokës). [[Ibn Junus]] vëzhgoi më shumë se 10,000 hyrje për pozicionin e Diellit për shumë vite duke përdorur një astrolab të madh.<ref>The Arabian Science, C. Ronan, pp. 201–244 in ''The Cambridge Illustrated History of the World's Science'', Cambridge University Press, 1983; at pp. 213–214.</ref> [[Skeda:Sun-bonatti.png|parapamje| Sol, Dielli, nga një botim i vitit 1550 i ''astronomisë Liber'' të Guido Bonatti . ]] Nga një vëzhgim i një kalimi të Venerës më 1032, astronomi dhe polimati Persian, [[Ibn Sina]] arriti në përfundimin se Venera është më afër Tokës sesa Dielli.<ref name="Goldstein">{{Cite journal|last=Goldstein|first=Bernard R.|date=mars 1972|title=Theory and Observation in Medieval Astronomy|journal=[[Isis (journal)|Isis]]|volume=63|issue=1|pages=39–47 [44]|doi=10.1086/350839}}</ref> Më 1672 [[Giovanni Domenico Cassini|Gjovani Kasini]] dhe Gjin Riçer përcaktuan distancën në [[Marsi|Mars]] dhe ishin në gjendje të llogaritnin distancën deri në Diell. Më 1666, [[Isak Njutoni]] vëzhgoi dritën e Diellit duke përdorur një [[Prizmi (optikë)|prizëm]] dhe tregoi se ajo është e përbërë nga drita e shumë ngjyrave.<ref> {{Cito web|title=Sir Isaac Newton (1643–1727)|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/newton_isaac.shtml|language=en|publisher=BBC|accessdate=22 mars 2006}}</ref> Më 1800, Uilliam Hershel zbuloi rrezatimin [[Rrezet infra të kuqe|infra të]] kuq përtej pjesës së kuqe të spektrit diellor.<ref> {{Cito web|title=Herschel Discovers Infrared Light|url=http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html|publisher=Cool Cosmos|accessdate=22 mars 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120225094516/http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html|archivedate=25 shkurt 2012}}</ref> Shekulli XIX pësoi përparim në studimet spektroskopike të Diellit; [[Joseph von Fraunhofer|Gjosef fon Fraunhofer]] regjistroi më shumë se 600 linja thithjeje në spektër, më të fortat prej të cilave ende quhen linja Fraunhofer . Në vitet e para të epokës moderne shkencore, burimi i energjisë së Diellit ishte një enigmë e rëndësishme. Lord Kelvin sugjeroi që Dielli është një organ i lëngshëm gradualisht ftohës që rrezaton një depo të brendshme të nxehtësisë.<ref name="kelvin"> {{Cite journal|last=Thomson|first=W.|date=1862|title=On the Age of the Sun's Heat|url=http://zapatopi.net/kelvin/papers/on_the_age_of_the_suns_heat.html|language=en|journal=[[Macmillan's Magazine]]|volume=5|pages=388–393}}</ref> Kelvin dhe Hermann von Helmholtz më pas propozuan një mekanizëm kontraktimi gravitacional për të shpjeguar prodhimin e energjisë, por vlerësimi i moshës që rezultoi ishte vetëm 20 milion vjet, shumë më pak se hapësira kohore prej të paktën 300 milion vjet e sugjeruar nga disa zbulime gjeologjike të asaj kohe.<ref>{{Cite journal|last=Stacey|first=Frank D.|year=2000|title=Kelvin's age of the Earth paradox revisited|journal=[[Journal of Geophysical Research]]|volume=105|issue=B6|pages=13155–13158|bibcode=2000JGR...10513155S|doi=10.1029/2000JB900028}}</ref> Më 1890 Gjosef Lokjer, i cili zbuloi heliumin në spektrin diellor, propozoi një hipotezë meteoritike për formimin dhe evolucionin e Diellit.<ref> {{Cite journal|last=Lockyer|first=J.N.|date=1890|title=The meteoritic hypothesis; a statement of the results of a spectroscopic inquiry into the origin of cosmical systems|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.164209|language=en|journal=London and New York|bibcode=1890mhsr.book.....L}}</ref> Deri në vitin 1904 nuk u ofrua një zgjidhje e dokumentuar. [[Ernest Rutherford]] sugjeroi që nxehja e Diellit mund të ruhej nga një burim i brendshëm nxehtësie, dhe sugjeroi [[Radioaktivitet|shkatërrimin radioaktiv]] si burim.<ref> {{Cito web|last=Darden|first=L.|title=The Nature of Scientific Inquiry|url=http://www.philosophy.umd.edu/Faculty/LDarden/sciinq/|language=en|date=1998}}</ref> Sidoqoftë, do të ishte [[Albert Einstein|Albert Ajnshtajni]] ai që do të siguronte të dhëna thelbësore për burimin e energjisë së Diellit me lidhjen e tij të ekuivalencës së masës-energjisë {{Nowrap|''E'' {{=}} ''mc''<sup>2</sup>}}.<ref>{{Cite book|last=Hawking|first=S.W.|author-link=Stephen Hawking|date=2001|title=The Universe in a Nutshell|url=https://archive.org/details/universeinnutshe0000hawk_j1f4|publisher=Bantam Books|isbn=978-0-553-80202-3}}</ref> Në vitin 1920, Sir Artur Eddington propozoi që presionet dhe temperaturat në bërthamën e Diellit prodhojnë një reagim të bashkimit bërthamor që bashkoi hidrogjenin (protonet) në bërthamat e heliumit, duke rezultuar në një prodhim të energjisë nga ndryshimi neto i masës.<ref> {{Cito web|title=Studying the stars, testing relativity: Sir Arthur Eddington|url=http://www.esa.int/esaSC/SEMDYPXO4HD_index_0.html|language=en|website=Space Science|publisher=[[European Space Agency]]|date=2005|accessdate=1 gusht 2007}}</ref> Përhapja e hidrogjenit në Diell u konfirmua në vitin 1925 nga Cesilia Pajne duke përdorur teorinë e jonizimit të zhvilluar nga Meghnad Saha. Koncepti teorik i shkrirjes u zhvillua në vitet 1930 nga astrofizikantët Subramanjan Çandrasehar dhe Hans Bete. Hans Bete llogariti detajet e dy reaksioneve kryesore bërthamore që prodhojnë energji që fuqizojnë Diellin.<ref name="Bethe"> {{Cite journal|last=Bethe|first=H.|last2=Critchfield|first2=C.|date=1938|title=On the Formation of Deuterons by Proton Combination|url=https://archive.org/details/sim_physical-review_1938-11-15_54_10/page/n86|journal=[[Physical Review]]|volume=54|issue=10|page=862|bibcode=1938PhRv...54Q.862B|doi=10.1103/PhysRev.54.862.2}}</ref><ref name="Bethe2"> {{Cite journal|last=Bethe|first=H.|date=1939|title=Energy Production in Stars|url=http://pdfs.semanticscholar.org/5225/bfd09f4695d20924102f06a3ea63a301ffe1.pdf|journal=[[Physical Review]]|volume=55|issue=1|pages=434–456|bibcode=1939PhRv...55..434B|doi=10.1103/PhysRev.55.434}}</ref> Më 1957, Margaret Burbigje, Gjefri Burbigje, Uilliam Fovler dhe Fred Hojle treguan se shumica e elementeve në univers janë sintetizuar nga reagimet bërthamore brenda yjeve, disa si Dielli.<ref> {{Cite journal|last=Burbidge|first=E.M.|last2=Burbidge|first2=G.R.|last3=Fowler|first3=W.A.|last4=Hoyle|first4=F.|date=1957|title=Synthesis of the Elements in Stars|url=https://authors.library.caltech.edu/45747/1/BURrmp57.pdf|journal=[[Reviews of Modern Physics]]|volume=29|issue=4|pages=547–650|bibcode=1957RvMP...29..547B|doi=10.1103/RevModPhys.29.547}}</ref> === Misionet diellore në hapësirë === [[Skeda:Sunspots_and_Solar_Flares.jpg|parapamje| Dielli duke dhënë një stuhi të madhe gjeomagnetike në 1:29 pasdite, EST, 13 Mars 2012 ]] [[File:Moon_transit_of_sun_large.ogv|majtas|parapamje|Një tranzit hënor i Diellit i kapur gjatë kalibrimit të kamerave ultraviolet të imazhit STEREO B]] Satelitët e parë të krijuar për vëzhgimin afatgjatë të Diellit nga hapësira ndërplanetare ishin Pionierët 6, 7, 8 dhe 9 të [[Administrata Kombëtare Aeronautike Hapësinore Amerikane|NASA]]-s, të cilët u lëshuan midis 1959 dhe 1968. Këto sonda u rrotulluan rreth Diellit në një distancë të ngjashme me atë të Tokës dhe bënë matjet e para të detajuara të erës diellore dhe fushës magnetike diellore. Pioner 9 operoi për një kohë veçanërisht të gjatë, duke transmetuar të dhëna deri në maj 1983.<ref>{{Cito web|last=Wade|first=M.|title=Pioneer 6-7-8-9-E|url=http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm|date=2008|publisher=[[Encyclopedia Astronautica]]|accessdate=22 mars 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060422075141/http://www.astronautix.com/craft/pio6789e.htm|archivedate=22 prill 2006}}</ref><ref>{{Cito web|title=Solar System Exploration: Missions: By Target: Our Solar System: Past: Pioneer 9|url=http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_09|publisher=[[NASA]]|accessdate=30 tetor 2010|quote=NASA maintained contact with Pioneer 9 until May 1983|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402205810/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Pioneer_09|archivedate=2 prill 2012}}</ref> Në vitin 1970, dy anije Helios dhe Teleskopi i Montuar Skajlab Apollo i dhanë shkencëtarëve të dhëna të rëndësishme të reja mbi erën diellore dhe koronën diellore. Sondat Helios 1 dhe 2 ishin bashkëpunime amerikano-gjermane që studionin erën diellore nga një orbitë që mbante anijen në orbitën e [[Merkuri (Planet)|Merkurit]] në perihel. Stacioni hapësinor Skylab, i nisur nga NASA më 1973, përfshin një modul vëzhgimi diellor të quajtur Mount Teleskop Apollo që operohej nga astronautët që banonin në stacion.<ref name="Dwivedi2006"> {{Cite journal|last=Dwivedi|first=B.N.|date=2006|title=Our ultraviolet Sun|url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf|journal=[[Current Science]]|volume=91|issue=5|pages=587–595}}</ref> Skajlab bëri vëzhgimet e para të zgjidhura me kohë për rajonin e tranzicionit diellor dhe të emetimeve ultravjollcë nga korona diellore. Zbulimet përfshinin vëzhgimet e para të nxjerrjeve të masës koronale, të quajtura më pas "kalime koronale", dhe të vrimave koronale, të cilat tani dihet se shoqërohen ngushtë me [[Era diellore|erën diellore]].<ref name="Burlaga2001">{{Cite journal|last=Burlaga|first=L.F.|date=2001|title=Magnetic Fields and plasmas in the inner heliosphere: Helios results|url=https://zenodo.org/record/1259695|language=en|journal=Planetary and Space Science|volume=49|issue=14–15|pages=1619–1627|bibcode=2001P&SS...49.1619B|doi=10.1016/S0032-0633(01)00098-8}}</ref> [[Skeda:PIA22197-SunFormsQuestionMark-20171222.jpg|majtas|parapamje| Vrima koronale në Diell formon një [[?|pikëpyetje]] (22 dhjetor 2017) ]] Më 1980, Misioni Diellor Maksimum u nis nga [[Administrata Kombëtare Aeronautike Hapësinore Amerikane|NASA]]. Kjo anije u krijua për të vëzhguar [[rrezet gama]], [[Rrezet gama|rrezet]] [[Rrezet rentgen|X]] dhe rrezatimin [[Rrezet ultravioletë|UV]] nga flakët diellore gjatë një kohe me aktivitet të lartë diellor dhe [[Dielli|shkëlqim diellor]]. Vetëm disa muaj pas fillimit, megjithatë, një dështim elektronik bëri që sonda të kalojë në modalitetin e shkyçjes dhe kaloi tre vitet e ardhshme në këtë gjendje joaktive. Në vitin 1984 [[Challenger|Space Shuttle ''Challenger'']] misioni STS-41C rigjeti satelitin dhe riparoi elektroniken e tij para se ta ri-lëshojë atë në orbitë. Misioni Diellor Maksimum më pas fitoi mijëra imazhe të koronës diellore përpara se të hynte përsëri në atmosferën e Tokës në qershor 1989.<ref> {{Cito web|last=Burkepile|first=C.J.|title=Solar Maximum Mission Overview|url=http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html|date=1998|accessdate=22 mars 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060405183758/http://web.hao.ucar.edu/public/research/svosa/smm/smm_mission.html|archivedate=5 prill 2006}}</ref> Nisur më 1991, sateliti Japonez Johkoh ''(Sunbeam)'' vërejti fishekzjarre diellore në rreze X- me gjatësi valore. Të dhënat e misionit lejuan shkencëtarët të identifikonin disa lloje të ndryshme të flakërimeve, dhe demonstruan se korona larg rajoneve të aktivitetit të pikut ishte shumë më dinamike dhe aktive sesa ishte menduar më parë. Johkoh vëzhgoi një cikël të tërë diellor, por hyri në gjendje të shkyçur kur një [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|eklips unazor]] në 2001 bëri që ajo të humbte bllokimin e saj në Diell. Ajo u shkatërrua nga ri-hyrja atmosferike më 2005.<ref> {{Cite press release|title=Result of Re-entry of the Solar X-ray Observatory "Yohkoh" (SOLAR-A) to the Earth's Atmosphere|url=http://www.jaxa.jp/press/2005/09/20050913_yohkoh_e.html|language=en|publisher=[[Japan Aerospace Exploration Agency]]|date=2005|accessdate=22 mars 2006}}</ref> Një nga misionet më të rëndësishme diellore deri më tani ka qenë Observatori Diellor dhe Heliosferik, i ndërtuar bashkërisht nga [[Agjencia Hapësinore Evropiane|Agjensia Evropiane e Hapësirës]] dhe [[Administrata Kombëtare Aeronautike Hapësinore Amerikane|NASA]] dhe i nisur më 2 dhjetor 1995.<ref name="Dwivedi2006"> {{Cite journal|last=Dwivedi|first=B.N.|date=2006|title=Our ultraviolet Sun|url=http://www.iisc.ernet.in/currsci/sep102006/587.pdf|journal=[[Current Science]]|volume=91|issue=5|pages=587–595}}</ref> Fillimisht i synuar për të shërbyer një mision dy vjeçar, një zgjatje e misionit deri në vitin 2012 u miratua në tetor 2009.<ref name="sohoext">{{Cito web|date=7 tetor 2009|url=http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=45685|title=Mission extensions approved for science missions|website=ESA Science and Technology|accessdate=16 shkurt 2010}}</ref> Është dëshmuar kaq i dobishëm sa që një mision vijues, Observatori Diellor Dynamics (SDO), u fillua në shkurt 2010.<ref name="sdolaunch">{{Cito web|date=11 shkurt 2010|url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_10-040_SDO_launch.html|language=en|title=NASA Successfully Launches a New Eye on the Sun|website=NASA Press Release Archives|accessdate=16 shkurt 2010}}</ref> I ndodhur në pikën Lagrangian midis Tokës dhe Diellit (në të cilën tërheqja gravitacionale nga të dyja është e barabartë), SOHO ka siguruar një pamje të vazhdueshme të Diellit në shumë gjatësi vale që nga fillimi i tij. Përveç vëzhgimit të drejtpërdrejtë të tij diellor, SOHO ka mundësuar zbulimin e një numri të madh të [[Kometa|kometave]], kryesisht kometa të vogla dielli që digjen ndërsa kalojnë Diellin.<ref> {{Cito web|title=Sungrazing Comets|url=http://sungrazer.nrl.navy.mil/|publisher=[[Large Angle and Spectrometric Coronagraph|LASCO]] ([[US Naval Research Laboratory]])|accessdate=19 mars 2009}}</ref> [[Skeda:Giant_prominence_on_the_sun_erupted.jpg|parapamje| Një ngritje diellore shpërthen në gusht 2012, siç u kap nga SDO ]] Të gjithë këta satelitë kanë vëzhguar Diellin nga rrafshi i ekliptik, dhe kështu kanë vëzhguar në detaje vetëm rajonet ekuatoriale të tij. Sonda <nowiki><i id="mwBjg">Ulises</i></nowiki> u nis në vitin 1990 për të studiuar rajonet polare të Diellit. Ajo udhëtoi për herë të parë në [[Jupiteri|Jupiter]], për të "qëlluar" në një orbitë që do ta merrte atë shumë larg planit të ekliptikës. Pasi ''Ulysses'' ishte në orbitën e tij të planifikuar, ajo filloi të vëzhgojë erën diellore dhe forcën e fushës magnetike në gjerësi të lartë diellore, duke zbuluar se era diellore nga gjerësi të larta po lëvizte në rreth 750 km / s, e cila ishte më e ngadaltë nga sa pritej, dhe se kishte valë të mëdha magnetike që dilnin nga gjerësi të mëdha që shpërndanin rrezet kozmike galaktike.<ref>{{Cito web|last=[[Jet Propulsion Laboratory|JPL]]/[[California Institute of Technology|CALTECH]]|title=Ulysses: Primary Mission Results|url=http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html|publisher=NASA|date=2005|access-date=11 maj 2020|archive-date=6 janar 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060106150819/http://ulysses.jpl.nasa.gov/science/mission_primary.html|url-status=dead}}</ref> Bollëku elementar në fotosferë është i njohur mirë nga studimet spektroskopike, por përbërja e brendshme e Diellit është kuptuar më dobët. Një mision i kthimit në mostrën e [[Era diellore|erës diellore]], ''Zanafilla'', ishte krijuar për të lejuar që astronomët të matin drejtpërdrejt përbërjen e materialit diellor.<ref> {{Cite journal|last=Calaway|first=M.J.|last2=Stansbery|first2=Eileen K.|last3=Keller|first3=Lindsay P.|date=2009|title=Genesis capturing the Sun: Solar wind irradiation at Lagrange 1|url=https://zenodo.org/record/1259269|language=en|journal=[[Nuclear Instruments and Methods in Physics Research B]]|volume=267|issue=7|pages=1101–1108|bibcode=2009NIMPB.267.1101C|doi=10.1016/j.nimb.2009.01.132}}</ref> Misioni Vëzhgues i Marrëdhënieve Tokësore Diellore (STEREO) u nis në Tetor 2006. Dy anije kozmike identike u hodhën në orbita që bëjnë që ata (përkatësisht) të tërhiqen më tej përpara dhe të bien gradualisht pas Tokës. Kjo mundëson imazhin stereoskopik të Diellit dhe fenomeneve diellore, siç janë nxjerrjet në masën koronale.<ref name="inst">{{Cito web|date=8 mars 2006|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html|language=en|title=STEREO Spacecraft & Instruments|website=NASA Missions|accessdate=30 maj 2006|archive-date=23 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523040216/http://www.nasa.gov/mission_pages/stereo/spacecraft/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Howard|first=R.A.|last2=Moses|first2=J.D.|last3=Socker|first3=D.G.|last4=Dere|first4=K.P.|last5=Cook|first5=J.W.|date=2002|title=Sun Earth Connection Coronal and Heliospheric Investigation (SECCHI)|url=https://orbi.uliege.be/bitstream/2268/21196/1/secchi%20space%20sci%20rev.pdf|journal=Advances in Space Research|volume=29|issue=12|pages=2017–2026|bibcode=2008SSRv..136...67H|doi=10.1007/s11214-008-9341-4}}</ref> Sonda Diellore Parker u lansua më 2018 në bordin e një rakete të Bashkuar të Launch Alliance Delta IV Heavy dhe do të arrijë në një periudhe prej 0.046 AU në vitin 2025, duke e bërë atë satelitin më të afërt me orbitë të prodhuar nga njeriu si fluturakja e parë hapësinore që fluturon ulët në koronën diellore.<ref>{{Cite news|url=https://www.space.com/three-big-missions-spotlight-the-sun.html|language=en|title=Our sun will never look the same again thanks to two solar probes and one giant telescope|last=Meghan Bartels|access-date=9 mars 2020|publisher=Space.com}}</ref> Organizata Indiane për Kërkimin e Hapësirës ka planifikuar lëshimin e një sateliti 100 kg me emrin ''Aditya'' për mesin e vitit 2020. Instrumenti i tij kryesor do të jetë një koronograf për studimin e dinamikës së koronës diellore.<ref>{{Cito web|url=https://www.firstpost.com/tech/science/aditya-l-1-after-chandrayaan-2-isro-to-pursue-indias-first-mission-to-the-sun-in-2020-7053851.html|language=en|title=Aditya L-1: After Chandrayaan 2, ISRO to pursue India's first mission to the Sun in 2020}}</ref> == Vëzhgimi dhe efektet == [[Skeda:Full cycle of a Sunset on the high plains of the Mojave Desert.jpg|djathtas|parapamje| Gjatë kushteve të caktuara atmosferike, Dielli bëhet i dukshëm me sy të lirë dhe mund të vërehet pa tension për sytë. Klikoni në këtë foto për të parë ciklin e plotë të një [[Perëndimi i diellit|perëndimi të diellit]], siç vërehet nga rrafshnaltat e larta të Shkretëtirës së Mojavës . ]] [[Skeda:STS-134_EVA4_view_to_the_Russian_Orbital_Segment.jpg|djathtas|parapamje| Dielli, siç shihet nga orbita e ulët e Tokës me pamje nga [[Stacioni Hapësinor Ndërkombëtar|Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor]] . Kjo rrezet e diellit nuk filtrohet nga atmosfera e poshtme, e cila bllokon pjesën më të madhe të spektrit diellor. ]] Shkëlqimi i Diellit mund të shkaktojë dhimbje nga shikimi i tij me sy të lirë ; sidoqoftë, shjikimi i tillë për periudha të shkurtra nuk është i rrezikshëm për sytë normal jo të holluar.<ref> {{Cite journal|last=White|first=T.J.|last2=Mainster|first2=M.A.|last3=Wilson|first3=P.W.|last4=Tips|first4=J.H.|date=1971|title=Chorioretinal temperature increases from solar observation|journal=[[Bulletin of Mathematical Biophysics]]|volume=33|issue=1|pages=1–17|doi=10.1007/BF02476660}}</ref><ref> {{Cite journal|last=Tso|first=M.O.M.|last2=La Piana|first2=F.G.|date=1975|title=The Human Fovea After Sungazing|journal=Transactions of the American Academy of Ophthalmology and Otolaryngology|volume=79|issue=6|pages=OP788–95|pmid=1209815}}</ref> Shikimi i drejtpërdrejtë i Diellit shkakton objekte vizuale fosfene dhe verbëri të përkohshme të pjesshme. Ofron gjithashtu rreth 4 &nbsp; milivat të dritës së diellit në retinë, duke e ngrohur pak atë dhe duke shkaktuar dëme në sy që nuk mund t'i përgjigjen siç duhet shkëlqimit.<ref> {{Cite journal|last=Hope-Ross|first=M.W.|last2=Mahon|first2=GJ|last3=Gardiner|first3=TA|last4=Archer|first4=DB|date=1993|title=Ultrastructural findings in solar retinopathy|journal=[[Eye (journal)|Eye]]|volume=7|issue=4|pages=29–33|doi=10.1038/eye.1993.7|pmid=8325420|doi-access=free}}</ref><ref> {{Cite journal|last=Schatz|first=H.|last2=Mendelblatt|first2=F.|date=1973|title=Solar Retinopathy from Sun-Gazing Under Influence of LSD|journal=[[British Journal of Ophthalmology]]|volume=57|issue=4|pages=270–273|doi=10.1136/bjo.57.4.270|pmc=1214879|pmid=4707624}}</ref> Ekspozimi [[Rrezet ultravioletë|UV]] gradualisht zverdh lentën e syrit gjatë një periudhe vitesh, dhe mendohet se kontribuon në formimin e [[Katarakt|katarakteve]], por kjo varet nga ekspozimi i përgjithshëm ndaj UV diellore, dhe jo nëse dikush shikon drejtpërdrejt Diellin.<ref> {{Cito web|last=Chou|first=B.R.|title=Eye Safety During Solar Eclipses|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEhelp/safety2.html|language=en|date=2005}} "''While environmental exposure to UV radiation is known to contribute to the accelerated aging of the outer layers of the eye and the development of cataracts, the concern over improper viewing of the Sun during an eclipse is for the development of "eclipse blindness" or retinal burns.''"</ref> Shikimi për një kohë të gjatë i Diellit të drejtpërdrejtë me sy të lirë mund të fillojë të shkaktojë lezione nga rrezet e diellit të shkaktuara në retinë pas rreth 100 sekondash, veçanërisht në kushte kur rrezja UV nga Dielli është e fortë dhe e përqendruar mirë;<ref> {{Cite journal|last=Ham|first=W.T. Jr.|last2=Mueller|first2=H.A.|last3=Sliney|first3=D.H.|date=1976|title=Retinal sensitivity to damage from short wavelength light|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1976-03-11_260_5547/page/152|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=260|issue=5547|pages=153–155|bibcode=1976Natur.260..153H|doi=10.1038/260153a0|pmid=815821}}</ref><ref> {{Cite book|first=W.T. Jr.|last=Ham|first2=H.A.|last2=Mueller|first3=J.J. Jr.|last3=Ruffolo|first4=D. III|last4=Guerry|chapter=Solar Retinopathy as a function of Wavelength: its Significance for Protective Eyewear|title=The Effects of Constant Light on Visual Processes|url=https://archive.org/details/effectsofconstan0000unse|editor-last=Williams, T.P.|publisher=[[Plenum Press]]|pages=[https://archive.org/details/effectsofconstan0000unse/page/319 319]–346|date=1980|isbn=978-0-306-40328-6}}</ref> kushtet janë përkeqësuar nga sytë e rinj ose implantet e lenteve të reja (të cilat pranojnë më shumë ultraviolet në krahasim me plakjen e syve natyralë), këndet e Diellit pranë zenitit, dhe vëzhgimi i vendeve në lartësi të madhe. Shikimi i Diellit përmes [[Optika|optikës që]] përqendrohet në dritë, si dylbitë, mund të rezultojë në dëmtim të përhershëm të retinës, pa një filtër të duhur që bllokon UV dhe në mënyrë të konsiderueshme heq dritën e diellit. Kur përdorni një filtër zbutës për të parë Diellin, shikuesi është paralajmëruar të përdorë një filtër të krijuar posaçërisht për atë përdorim. Disa filtra të improvizuar që kalojnë rrezet UV ose [[Rrezet infra të kuqe|IR]], në të vërtetë mund të dëmtojnë syrin në nivele të larta të shkëlqimit.<ref> {{Cite book|first=T.|last=Kardos|title=Earth science|url=https://books.google.com/?id=xI6EDV_PRr4C&pg=PT102|page=87|publisher=J.W. Walch|date=2003|isbn=978-0-8251-4500-1}}</ref> Pykat e Hershelit, të quajtura diagonale diellore, janë efektive dhe të lira për teleskopët e vegjël. Drita e diellit që është e destinuar për okularin reflektohet nga një sipërfaqe e palidhur e një pjese qelqi. Vetëm një pjesë e vogël e dritës së incidentit pasqyrohet. Pjesa tjetër kalon nëpër gotë dhe lë instrumentin. Nëse xhami prishet për shkak të nxehtësisë, asnjë dritë nuk reflektohet, duke e bërë pajisjen të dështojë sigurt. Filtrat e thjeshtë të bëra me xham të errësuar lejojnë të kalojë intensiteti i plotë i dritës së diellit nëse prishen, duke rrezikuar shikimin e vëzhguesit. Dylbit e pa filtruara mund të japin qindra herë më shumë energji sesa përdorimi i syrit të zhveshur, duke shkaktuar dëme të menjëhershme. Pretendohet se madje edhe shikimet e shkurtra në Diellin e mesditës përmes një teleskopi të pa filtruar mund të shkaktojnë dëme të përhershme.<ref name="Macdonald">{{Cite book|last=Macdonald|first=Lee|date=2012|title=How to Observe the Sun Safely|publisher=Springer Science + Business Media|location=New York|chapter=2. Equipment for Observing the Sun|page=17|doi=10.1007/978-1-4614-3825-0_2|quote=NEVER LOOK DIRECTLY AT THE SUN THROUGH ANY FORM OF OPTICAL EQUIPMENT, EVEN FOR AN INSTANT. A brief glimpse of the Sun through a telescope is enough to cause permanent eye damage, or even blindness. Even looking at the Sun with the naked eye for more than a second or two is not safe. Do not assume that it is safe to look at the Sun through a filter, no matter how dark the filter appears to be.|series=Patrick Moore's Practical Astronomy Series|isbn=978-1-4614-3824-3}}</ref> [[Skeda:Doppelsonne_Halo_Echzell_Hessen_12-08-2012.jpg|majtas|parapamje| Halo me kapse dielli ]] [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|Eklipset e]] pjesshme [[Zënia e Diellit (Eklipsi)|diellore]] janë të rrezikshme për tu parë sepse bebëza e syrit nuk është e përshtatur me kontrastin vizuel jashtëzakonisht të lartë: bebëza dilatohet sipas sasisë totale të dritës në fushën e pamjes, dhe ''jo'' nga objekti më i ndritshëm në fushë. Gjatë eklipsave të pjesshme, rrezet e diellit bllokohen nga [[Hëna|Hëna që]] kalon përpara Diellit, por pjesët e pambuluara të fotosferës kanë të njëjtën shkëlqim sipërfaqësor si gjatë një dite normale. Në errësirën e përgjithshme, bebëza zgjerohet nga 2 ~ &nbsp; mm deri në 6 ~ &nbsp; mm, dhe secila qelizë retinale e ekspozuar ndaj imazhit diellor merr deri në dhjetë herë më shumë dritë sesa do të shikonte Diellin që nuk eklipsohet. Kjo mund të dëmtojë ose vrasë ato qeliza, duke rezultuar në verbëri të vogla të përhershme për shikuesin.<ref name="Espenak"> {{Cito web|last=Espenak|first=Fred|title=Eye Safety During Solar Eclipses|url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEhelp/safety.html|language=en|publisher=NASA|date=26 prill 1996}}</ref> Rreziku është i fshehtë për vëzhguesit pa përvojë dhe për fëmijët, sepse nuk ka perceptim të dhimbjes: nuk është menjëherë e qartë se vizioni i dikujt po shkatërrohet. [[Skeda:California desert actual sunrise, summer 2012.jpg|djathtas|parapamje| Një agim ]] [[Skeda:D85_1116_Sunset_in_Thailand_photographed_by_Trisorn_Triboon.jpg|parapamje| Një muzg në Tajlandë në verë ]] Gjatë [[Lindja e diellit|lindjes]] së [[Lindja e diellit|diellit]] dhe [[Perëndimi i diellit|perëndimit të diellit]], rrezet e diellit janë zbutur për shkak të shpërndarjes së Rajlejghut dhe shpërndarjes së Mies nga një kalim veçanërisht i gjatë nëpër atmosferën e Tokës,<ref name="Haber2005">{{Cite journal|last=Haber|first=Jorg|last2=Magnor|first2=Marcus|last3=Seidel|first3=Hans-Peter|date=2005|title=Physically based Simulation of Twilight Phenomena|url=https://archive.org/details/sim_acm-transactions-on-graphics_2005-10_24_4/page/1353|language=en|journal=ACM Transactions on Graphics|volume=24|issue=4|pages=1353–1373|citeseerx=10.1.1.67.2567|doi=10.1145/1095878.1095884}}</ref> dhe Dielli është nganjëherë i zbehtë aq sa mund të shihet i qetë me sy të lirë ose me siguri me optikë (me kusht që të mos ketë asnjë rrezik të dritës së diellit të ndritshme papritur duke u shfaqur në një ndarje midis reve). Kushtet e mjegullta, pluhuri atmosferik dhe lagështia e lartë kontribuojnë në këtë dobësim atmosferik.<ref>{{Cite journal|last=Piggin|first=I.G.|date=1972|title=Diurnal asymmetries in global radiation|journal=Springer|volume=20|issue=1|pages=41–48|bibcode=1972AMGBB..20...41P|doi=10.1007/BF02243313}}</ref> Një fenomen optik, i njohur si një dritë jeshile, ndonjëherë mund të shihet menjëherë pas perëndimit të diellit ose para lindjes së diellit. Ndezja shkaktohet nga drita e Diellit pak nën horizont duke u përkulur (zakonisht përmes një përmbysjeje të temperaturës) drejt vëzhguesit. Drita me gjatësi vale më të shkurtër (vjollcë, blu, jeshile) është e përkulur më shumë se ajo e gjatësisë së valëve më të gjata (e verdhë, portokalli, e kuqe) por drita vjollce dhe blu shpërndahet më shumë, duke lënë dritën që perceptohet si jeshile.<ref> {{Cito web|title=The Green Flash|url=https://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/greenflash.shtml|publisher=BBC|accessdate=10 gusht 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216135504/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/greenflash.shtml|archivedate=16 dhjetor 2008}}</ref> Drita [[Rrezet ultravioletë|ultravjollcë]] nga Dielli ka veti antiseptike dhe mund të përdoret për të sanitizuar mjetet dhe ujin. Ajo gjithashtu shkakton djegie nga dielli, dhe ka efekte të tjera biologjike si prodhimi i [[Vitamina D|vitaminës D]] dhe rrezitje nga dielli. Poashtu është shkaku kryesor i kancerit të lëkurës. Drita ultravjollcë është dobësuar fuqimisht nga [[Shtresa e ozonit|shtresa]] e [[Shtresa e ozonit|ozonit të]] Tokës, kështu që sasia e UV ndryshon shumë me [[Gjerësia gjeografike|gjerësi]]<nowiki/>n dhe ka qenë pjesërisht përgjegjëse për shumë përshtatje biologjike, duke përfshirë variacionet në ngjyrën e lëkurës njerëzore në rajone të ndryshme të Tokës.<ref> {{Cite journal|last=Barsh|first=G.S.|date=2003|title=What Controls Variation in Human Skin Color?|journal=[[PLoS Biology]]|volume=1|issue=1|page=e7|doi=10.1371/journal.pbio.0000027|pmc=212702|pmid=14551921}}</ref> == Sistemi planetar == Dielli ka tetë [[Planeti|planetë të]] njohur. Kjo përfshin katër planete tokësorë ([[Merkuri (Planet)|Merkuri]], [[Venera]], [[Toka]] dhe [[Marsi]]), dy gjigandët e gazitë ([[Jupiteri]] dhe [[Saturni]]), dhe dy gjigandët e akulltë ([[Urani (planet)|Uran]] dhe [[Neptuni|Neptun]]). Sistemi Diellor gjithashtu ka të paktën pesë [[Planeti xhuxh|planete xhuxh]], një [[Brezi asteroidal|rrip asteroidësh]], [[Kometa|kometa të]] shumta dhe një numër të madh trupash të akullt, të cilët shtrihen përtej orbitës së Neptunit. == Aspektet fetare == Hyjnitë diellore luajnë një rol të madh në shumë fe dhe mitologji botërore.<ref>{{Cite book|last=Coleman|first=J.A.|last2=Davidson|first2=George|title=The Dictionary of Mythology: An A–Z of Themes, Legends, and Heroes|url=https://archive.org/details/dictionaryofmyth0000cole_e6o9|date=2015|publisher=Arcturus Publishing Limited|location=London|isbn=978-1-78404-478-7|page=[https://archive.org/details/dictionaryofmyth0000cole_e6o9/page/n327 316]}}</ref> [[Sumeri|Sumerët e]] lashtë besonin se dielli ishte Utu,<ref name="BlackGreen1992">{{Cite book|last=Black|first=Jeremy|first2=Anthony|last2=Green|title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary|url=https://books.google.com/?id=05LXAAAAMAAJ&q=Inana|publisher=The British Museum Press|year=1992|isbn=978-0-7141-1705-8|pages=182–184}}</ref> perëndia e drejtësisë dhe vëllai binjak i Inanas, Mbretëresha e Qiellit, e cila u identifikua si planeti [[Venera]]. Më vonë, Utu u identifikua me perëndinë semitike Lindore Shamash. Utu vlerësohej si një hyjnor ndihmës, i cili ndihmonte ata që ishin në ankth, dhe, në ikonografi, ai zakonisht portretizohet me mjekër të gjatë dhe shtrëngon një sharrë, e cila përfaqësonte rolin e tij si shpërndarës i drejtësisë. Nga të paktën Dinastia e Katërt e [[Egjipti i lashtë|Egjiptit të Lashtë]], Dielli u adhurua si perëndia Ra, e portretizuar si një hyjneshë me kokë skifteri e mbuluar nga disku diellor, dhe e rrethuar nga një gjarpër. Në periudhën e Perandorisë së Re, Dielli u identifikua me brumbullin e ndyrë, topi sferik i të cilit ishte identifikuar me Diellin. Në formën e diskut të diellit Aten, Dielli pati një ringjallje të shkurtër gjatë Periudhës së Amarnas kur ajo përsëri u bë e shquar, nëse jo vetëm kaq, hyjni për [[Faraoni|Faraonin]] Akenaton.<ref>{{Cite book|last=Teeter|first=Emily|title=Religion and Ritual in Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/religionritualin0000teet|date=2011|publisher=Cambridge University Press|location=New York|isbn=978-0-521-84855-8}}</ref><ref>{{Cite book|last=Frankfort|first=Henri|title=Ancient Egyptian Religion: an Interpretation|date=2011|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-41138-5}}</ref> Në fetë Proto-Indo-Evropiane, Dielli u personifikua si perëndeshë <nowiki><i id="mwBv8">* Seh <sub id="mwBwA">2</sub></nowiki> ul<nowiki></i></nowiki>.<ref name="MALLORY129"> {{Cite book|last=Mallory|first=J.P.|date=1989|title=In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology and Myth|url=https://archive.org/details/insearchofindoeu00jpma|page=[https://archive.org/details/insearchofindoeu00jpma/page/129 129]|publisher=[[Thames & Hudson]]|isbn=978-0-500-27616-7}}</ref> Derivatet e kësaj perëndeshë në [[gjuhët indo-evropiane]] përfshijnë ''Sól'' Norvegjishtën e vjetër, [[Gjuha sanskrite|Sanskritisht]] ''Surya'', Galisht ''Sulis'', [[Gjuha lituane|Lituanisht]] ''Saulė'', dhe [[Gjuhët sllave|Slavisht]] ''Solntse'' . Në fenë e lashtë Greke, hyjnia e diellit ishte perëndia mashkull [[Heliu|Helios]],<ref name="Dexter1984">{{Cite journal|last=Dexter|first=Miriam Robbins|date=1984|title=Proto-Indo-European Sun Maidens and Gods of the Moon|journal=Mankind Quarterly|volume=25|issue=1 & 2|pages=137–144}}</ref> por gjurmët e një hyjnie diellore më të hershme femërore ruhen në [[Helena e Trojës|Helenën e Trojës]]. Në kohët e mëvonshme, Helios u sinkretizua me [[Apoloni|Apollonin]].<ref>{{Cite book|last=Burkert|first=Walter|author-link=Walter Burkert|date=1985|title=Greek Religion|url=https://archive.org/details/greekreligion0000burk|publisher=Harvard University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-674-36281-9|page=[https://archive.org/details/greekreligion0000burk/page/120 120]}}</ref> Në [[Bibla|Bibël]], Malahi 4:2 përmend "Diellin e Drejtësisë" (nganjëherë përkthehet si "Dielli i Drejtësisë"), të cilën disa të [[Krishtërimi|krishterë e]] kanë interpretuar si referencë për [[Mesia|Mesinë]] ([[Jezusi|Krishtin]]).<ref>{{Cite book|last=Spargo|first=Emma Jane Marie|title=The Category of the Aesthetic in the Philosophy of Saint Bonaventure|url=https://books.google.com/?id=SUkWAAAAMAAJ&pg=PA86&lpg=PA86&dq=sol+iustitiae+malachiae+IV+2#v=onepage&q=sol%20iustitiae%20malachiae%20IV%202&f=false|page=86|year=1953|publisher=The Franciscan Institute|location=St. Bonaventure, New York; E. Nauwelaerts, Louvain, Belgium; F. Schöningh, Paderborn, Germany}}</ref> Në kulturën e lashtë romake, e [[E diela|Diela]] ishte dita e perëndisë së diellit. Ajo u miratua si dita e Shabatit nga të krishterët që nuk kishin një prejardhje hebreje. Simboli i dritës ishte një pajisje pagane e adoptuar nga të krishterët dhe mbase më e rëndësishmja që nuk vinte nga traditat hebraike. Në paganizëm, Dielli ishte një burim jete, duke i dhënë ngrohtësi dhe ndriçim njerëzimit. Ishte qendra e një kulti popullor midis Romakëve, të cilët do të qëndronin në agim për të kapur rrezet e para të diellit ndërsa luteshin. Festimi i solstikut dimëror (e cila ndikoi Krishtlindjen) ishte pjesë e kultit romak të Diellit të pa-konkurruar (Sol Invictus). Kishat e krishtera u ndërtuan me një orientim në mënyrë që kongregacioni të ballafaqohej drejt lindjes së diellit në Lindje.<ref>{{Cite book|last=Owen Chadwick|title=A History of Christianity|url=https://books.google.com/books?id=qugouOh3KjMC&pg=PA22|year=1998|publisher=St. Martin's Press|page=22|isbn=978-0-312-18723-1}}</ref> Tonatiuh, perëndia [[Aztekët|Azteke]] e diellit, zakonisht përshkruhej duke mbajtur shigjeta dhe një mburojë<ref name="Townsend1979">{{Cite book|title=State and Cosmos in the Art of Tenochtitlan|url=https://archive.org/details/statecosmosinart00town|last=Townsend|first=Richard|publisher=Dumbarton Oaks|year=1979|location=Washington, DC|page=[https://archive.org/details/statecosmosinart00town/page/66 66]}}</ref> dhe ishte e lidhur ngushtë me praktikën e sakrificës njerëzore. Perëndesha e diellit Amaterasu është hyjnia më e rëndësishme në fenë [[Shinto]],<ref name="Roberts 110">{{Cite book|last=Roberts|first=Jeremy|title=Japanese Mythology A To Z|url=https://archive.org/details/japanesemytholog00robe_542|location=New York|publisher=[[Chelsea House Publishers]]|year=2010|edition=2nd|isbn=978-1-60413-435-3|pages=[https://archive.org/details/japanesemytholog00robe_542/page/4 4]–5}}</ref><ref>{{Cite book|last=Wheeler|first=Post|title=The Sacred Scriptures of the Japanese|url=https://archive.org/details/sacredscriptures0000whee|location=New York|publisher=Henry Schuman|pages=[https://archive.org/details/sacredscriptures0000whee/page/393 393]–395|year=1952|isbn=978-1-4254-8787-4}}</ref> dhe ajo besohet se është paraardhësi i drejtpërdrejtë i të gjithë perandorëve japonezë . == Shiko gjithashtu ==  {{cmn|* [[Advanced Composition Explorer]] * [[Antisolar point]] * [[List of brightest stars]] * [[Solar energy]] * [[Sun dogs]] * [[Sun path]] * [[Sun-Earth Day]] * [[Sunday]] * [[Sungazing]] * [[Timeline of the far future]] {{Portal bar|Star|Solar System}}|colwidth=25em}}{{cmn|* [[Advanced Composition Explorer]] * [[Antisolar point]] * [[List of brightest stars]] * [[Solar energy]] * [[Sun dogs]] * [[Sun path]] * [[Sun-Earth Day]] * [[Sunday]] * [[Sungazing]] * [[Timeline of the far future]] {{Portal bar|Star|Solar System}}|colwidth=25em}} <references group="lower-alpha" responsive="1"> <ref name="heavy elements" group="lower-alpha"></ref><ref name="power production density" group="lower-alpha"></ref><ref name="particle density" group="lower-alpha"></ref> </references> [[Kategoria:Sistemi Diellor]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Dielli]] [[Kategoria:Yje]] [[Kategoria:Objekte astronomike të njohura që nga lashtësia]] [[Kategoria:Burime të dritës]] [[Kategoria:Plazma hapësinore]] 3oytswt3pqj5ophly1z2375h3hwjth6 Në fillim të verës 0 19596 2977977 2977972 2026-05-06T12:10:24Z Gajtako 178569 2977977 wikitext text/x-wiki {{infobox film |name=Në fillim të verës |language=[[Gjuha shqipe|Shqip]] |directors=[[Gëzim Erebara]] |writers= [[Peçi Dado]] |editing= [[Atalanta Pasko]] <br> [[Androniqi Vangjeli]] |studio= [[Shqipëria e Re]] |starring={{plainlist| * [[Astrit Çerma]] * [[Sandër Prosi]] * [[Demir Hyskja]] * [[Agim Shuke]] * [[Koço Qendro]] * [[Elida Cangonji]] * [[Ndrek Luca]] * [[Guljelm Radoja]] * [[Sheri Mita]] * [[Minella Borova]] * [[Niko Kanxheri]] * [[Tinka Kurti]] * [[Andon Qesari]] * [[Bujar Lako]]}} |released=1975|cinematography=[[Faruk Basha]]|country=[[Shqipëri]]|music=[[Kujtim Laro]]}} '''Në fillim të verës''' është një film shqiptar i prodhuar në vitin 1975. Regjia: [[Gëzim Erebara]], skenari: [[Peçi Dado]], muzika: [[Kujtim Laro]], prodhim i [[Kinostudio Shqipëria e Re|Kinostudios]] ''[[Shqipëria e Re]]''. Premierë: 22 nëntor 1975, Tiranë. Konkurron dhe fiton Kupën në [[Festivali i 1-rë i Filmit Shqiptar|Festivalin e 1-rë të Filmit artistik, dokumentar e të animuar shqiptar]] (prill, 1976). Shfaqur në: * [[Festivali i 7-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 7-të të Filmit artistik shqiptar]], retrospektivë, [[1987]]. Filmi dublohet në gjuhën kineze në vitin 1976.<ref name=":0">{{Cite book |last=Asqeri |first=Irini |title=Enciklopedi e Filmit Shqiptar (1904-2022) |publisher=Botimet Jozef |year=2025 |isbn=978-9928-940-44-5 |location=Durrës |pages=394, 863-864 |language=sq}}</ref> == Përmbajtja e filmit == Viti ‘42. Në një qytet bregdetar bëhen planet dhe penetrimet e ilegalëve për të hedhur në erë një depo ushtarake me municione. Fshatari Jaho Labi që hyn në punë si hamall dhe vajza e Riza Korrës Vera, të cilën i ati kërkon ta mbajë të mbyllur lidhën me njerëzit e lëvizjes komuniste ndërsa toger Gurabardhi që ka punuar pranë italianëve e ndihmon të gjithë grupin të arrijë qëllimin. == Rolet == * [[Sandër Prosi|Sander Prosi]] si Xha Jaho * [[Elida Cangonji]] si Vera * [[Astrit Çerma|Astrit Cerma]] si Shpëtimi * [[Ndrek Prela]] si Rizai, babai i Verës * [[Guljelm Radoja]] si toger Aleko Gurabardhi * [[Demir Hyskja]] si shoku Mali * [[Agim Shuke|Agim Shuka]] si Sandri * [[Ndrek Luca]] si gjeneral Piçioni * [[Sheri Mita]] si major Bertini * [[Niko Kanxheri]] si ushtar Moreti * [[Minella Borova]] si Fumagali * [[Tinka Kurti]] si mamaja e Veres * [[Andon Qesari]] si shefi i policisë sekrete fashiste (SIMI) * [[Petrika Riza]] si Rrapi * [[Lazër Filipi]] si Shaqo Bregu * [[Besa Imami]] si nënë Tana * [[Koço Qendro]] * [[Rikard Ljarja]] * [[Mirjana Deti]] si Françeska * [[Bujar Lako]] si Misto * [[Sotiraq Bratko]] * [[Besim Kurti]] * [[Merkur Bozgo]] si punëtori që shënon me shenjë arkën me barut == Vlerësime<ref name=":0" /> == * Filmi ''Në fillim të verës'' ka konkurruar në [[Festivali i 1-rë i Filmit Shqiptar|Festivalin e 1-rë të Filmit Shqiptar]], i mbajtur më 5 - 11 prill 1976, ku ka fituar këto çmime: ''- Kupën'' e [[Festivali i 1-rë i Filmit Shqiptar|Festivalit]] si ''filmi artistik më i mirë''; * [[Sandër Prosi]] - çmimin ''Aktori më i mirë'' me rolin e Jaho Labit (xha Jaho); ''Çmim i veçantë'' për aktorët: * [[Elida Cangonji]] - në rolin e Verës; * [[Astrit Çerma]] - në rolin e Shpëtimit; * [[Lazër Filipi]] - në rolin e Shaqo Bregut ''Çmim për komponentë të veçantë'' të filmit artistik: * Astrit Tota - si piktori i filmit. == Lidhje të jashtme == [https://www.youtube.com/watch?v=a7Kzp1yuJYw Shiko filmin në youtube] == Shiko edhe == * [[Festivali i 1-rë i Filmit Shqiptar|Festivalin e 1-rë të Filmit artistik, dokumentar e të animuar shqiptar]] == Referime == {{Film-cung}} [[Kategoria:Filma shqip]] [[Kategoria:Filma 1975]] azx56pugra6pobctrom0dkv1bfbvivc Gjeneral gramafoni 0 19738 2977976 2941677 2026-05-06T12:09:59Z Gajtako 178569 /* Vlerësime */ 2977976 wikitext text/x-wiki {| align="right" |-align="right" | |- |{{InterMovie |Emri={{PAGENAME}} |Foto=Filmi Gjeneral Gramafoni1.jpg |TitullFilm={{PAGENAME}} |TitullOrg= |VendiProd=[[Shqipëri]] |VitiProd=1978 |Minuta=104:10 |Gjuha=[[Shqip]] |Genre= |Mosha= |Regjisori=[[Viktor Gjika]] |Skenari=[[Vath Koreshi]] |Romani= |Kompozitori=[[Aleksandër Peçi]] |Kamera=[[Viktor Gjika]] [[Pëllumb Kallfa]] |DrejtorArt=[[Polivaq Lina]] |Prerja=[[Atalanta Pasko]] |Producenti=[[Shqipëria e Re]] |Aktori1= [[Bujar Lako]] |Aktori2= [[Guljelm Radoja]] |Aktori3= [[Sheri Mita]] |Aktori4= [[Reshat Arbana]] |Aktori5= [[Sander Prosi]] |Aktori6= [[Kadri Roshi]] |Aktori7= [[Llambi Kaçani]] |Aktori8= [[Muhamet Sheri]] |Aktori9= [[Tinka Kurti]] |Aktori10= [[Dhimitër Orgocka]] |Aktori11= [[Shpëtim Shmili]] ||Vendi i xhirimit=[[Berat]], [[Kuçovë]], [[Korçë]]}} |} '''Gjeneral gramafoni''' është një film shqiptar, prodhim i Kinostudios "[[Shqipëria e Re]]", viti 1978. Regjisor i filmit është [[Viktor Gjika]], me skenar nga [[Vath Koreshi]] dhe muzika [[Aleksandër Peçi]]. Regjistrimet muzikore në film janë interpretuar nga [[Laver Bariu]] e Remzi Lela dhe si këngëtarë [[Mentor Xhemali]] me Ylli Zeqiri, kurse [[vallja e Osman Takës]]<ref>{{Cite web|url=https://sot.com.al/kultura/premiera-e-filmit-te-restauruar-gjeneral-gramafoni-i583991/|title=Premiera e filmit të restauruar “Gjeneral Gramafoni”|date=21 prill 2023|access-date=29 nëntor 2025|website=sot.com.al|language=sq}}</ref> është ekzekutuar në film nga valltari popullor [[Taip Madani]]. Premierë: 11 shkurt 1978, [[Tirana|Tiranë]] Shfaqur në: * [[Festivali i 3-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 3-të të Filmit artistik, dokumentar e të animuar shqiptar, 1979]]; * [[Festivali i 7-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 7-të të Filmit artistik, dokumentar e të animuar shqiptar]], retrospektivë, [[1987]]; * Festivalin e Nyrenbergut, Gjermani, 1992; * [[Festivali i 10-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 10-të të Filmit artistik, dokumentar e të animuar shqiptar]], retrospektivë, [[1995]] * Dea Open Air-International Film Festival, Sarandë, 2017. Filmi është restauruar në mënyrë digjitale nga AQSHF në bashkëpunim me Fondazione di Puglia në qendrën DAMIBUS SRL, [[Bari (Itali)|Bari]], [[Italia|Itali]]. Prezantimi i filmit të restauruar: 20 prill 2023, kinema [[Cineplexx Albania|Cineplexx]], TEG, [[Tirana|Tiranë]].<ref>{{Cite book|last=Asqeri|first=Irini|title=Enciklopedi e Filmit Shqiptar (1904-2022)|publisher=Botimet Jozef|year=2025|isbn=978-9928-940-44-5|location=Durrës|pages=408|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://shqip.com/jepet-premiera-e-filmit-te-restauruar-gjeneral-gramafoni/|title=Jepet premiera e filmit të restauruar “Gjeneral Gramafoni”|date=20 prill 2023|access-date=29 nëntor 2025|website=shqip.com|language=sq}}</ref> == Përmbajtja e filmit == Filmi i vendos ngjarjet në kohën e [[Mbretëria Shqiptare|Mbretërisë Shqiptare]] të mesit të viteve ’30, pak kohë pasi qe organizuar një kryengritje e armatosur (Kryengritja e Fierit), që kishte synuar rrëzimin nga froni të monarkut [[Mbreti Zogu I|Zogu I.]] Është koha kur kapitali italian vazhdon të vërshojë gjithnjë e më shumë në [[Shqipëria|Shqipëri]] nëpërmjet konçensioneve në degë të ndryshme të ekonomisë, si një pararendje e pushtimit ushtarak të vitit 1939 nga [[Italia fashiste]]. Në qendër të filmit është figura e Halit Beratit, një punëtor i thjeshtë në shoqërinë italiane të naftës AIPA, e cila kishte marrë konçensionin e shfrytëzimit të puseve të naftës në Kuçovë. Veçantia e Halitit ka të bëjë me pasionin e tij, të qënit një artist, një klarinetist virtuoz popullor. Pas punës së ditës nën diellin përvëlues tek puset e naftës, ku shpesh dëgjohen thirrjet e kryepunëtorit italian ''"hajde, puna-puna",'' ai, së bashku me Xha Parandilin, Bushin etj, që përbënin grupin e sazeve që kishin krijuar ata vetë, luanin meloditë e traditës në Kafe "Tomori" të Xha Brahos dhe bashkëqytetarët, në klub apo rrugë, i dëgjonin me ëndje këngët dhe meloditë e tyre, duke harruar për pak çaste varfërinë dhe hallet e jetës. Gjëndja e brendshme në vend është e trazuar, kryengritja sapo ishte shtypur dhe shumë antizogistë ishin burgosur. Në korridoret e burgut komandanti i xhandarmarisë, Misiri, u sjell të burgosurve kryengritës ''“xhevapin e naltmadhnisë”'' për fatin e jetëve të tyre dhe mbi urën e qytetit duket kolona e të burgosurve të tjerë, që kthehen në mbrëmje të rraskapitur nga puna detyruese. Në pazarin e qytetit është një ditë e zakonshme; zejtarët dhe zanatçinjtë me zhurmat e tyre karakteristike të punës dhe dy djem të vegjël që kalojnë në çdo dyqan për t’i lajmëruar se janë të ftuar tek dasma e Gori Xhokaxhiut. Brenda në pazar është hapur një dyqan i ri për shitjen e disqeve, gramafonëve, librave e revistave italiane nga ku dëgjohen këngët italiane që bashkohen me zhurmat e pazarit. Idea e hapjes së dyqanit me disqe muzike është e zotit Alberto, një italian, i veshur plot sqimë dhe që nga dukja i ngjan shumë një zyrtari diplomat. Miku i tij, Mikele, që është mbikqyrësi i konçensionit të nxjerrjes së naftës, e ngacmon zotin Alberto, duke i thënë se i ngjan me një gjeneral fantazmë - gjeneral gramafoni që lufton me disqet e tij kështjella të padukshme. Me ftohtësi, Alberto i përgjigjet se është thjesht një lloj pasioni për gramafonet dhe disqet. Të dy miqtë shkojnë për vizitë në shtëpinë e prefektit Krisithon, prej nga shihej dasma që zhvillohej në oborrin ngjitur. Teksa shohin Halit Beratin me sazet e tij dhe interpretimin e valles së Osman Takës, Alberto me komentet e tij tregon se ka shumë informacion për këngët dhe muzikën tradicionale shqiptare. Ndërkohë, tek Sheshi i të Varurve, po ekzekutohen luftëtari i vjetër, Sefedini dhe i riu, Zigur, dy antimonarkistë kryengritës. Dasma e djalit të Gori Xhokaxhiut u prish, të gjithë shkuan tek Sheshi i të Varurve dhe qyteti po ulte dritaret e shumta në shenjë revolte të heshtur. Artistët kthehen tanimë tek kafe “Tomori” dhe aty Haliti luan një kaba që shprehte shumë dhimbje por dhe protestë. Melodia “bezdisi” komandant Misirin, i cili urdhëroi të arrestohen “frymaxhinjtë”, por aty ndërhyn  z. Alberto, i cili me diplomaci e shmangu arrestimin duke pretenduar se kjo ishte një mënyrë për t’u afruar me sazexhinjtë. Dukej qartë që ai kish shumë pushtet jo vetëm mbi komandantin por edhe mbi prefektin. Kuriozitetit të Mikeles se përse veproi ashtu dhe nuk i la në dorë të xhandarëve “kështjellat” që ai do të pushtonte me disqe gramafoni, Alberto iu përgjigj: ''“Është kollaj të varësh njerëz, por ne jemi komb i qytetëruar. Ushtarët tanë kur të vinë këtu, këta duhet t’i presin me lule, si shpëtimtarë.”'' Alberto i propozon Halitit t’ia regjistrojë  muzikën e tij në 50.000 disqe, prej të cilave usta Berati do të fitojë famë dhe para. Haliti e pranon propozimin dhe megjithëse i keqardhur që nuk do të vinin dhe shokët e tjerë të grupit të sazeve, pas pak ditësh ai dhe Alberto nisen për në Korçë, tek Radio Korça, ku do të bëheshin regjistrimet e disqeve. Në vend të udhëtimit komod me makinë, Alberto preferoi të udhëtonin me karvan. Gjatë rrugës, shpesh ai zbriste nga kali, fotografonte rrugë e gryka strategjike dhe bënte shënime në një hartë fshehurazi bashkëudhëtarëve të tjerë. Pas justifikimit se me këto pamje do dalin kartolina mahnitëse, fshihej qëllimi i vërtetë i tij; si një gjeneral i vërtetë ushtarak, Alberto po “skiconte” rrugët nga mund të kalonte ushtria gjatë pushtimit që nuk do të vononte. Në Korçë po kryheshin regjistrimet e këngëve dhe melodive dhe disqet filluan të dalin në shitje. Në kafenenë e xha Brahos, miqtë sazexhinj të usta Beratit, në mungesë të tij, dëgjonin të përmalluar dhe të habitur në gramafon një këngë të tij të sapo regjistruar. Në fund, ata mbetën të befasuar kur teksa kthyen diskun nga ana tjetër, aty filloi një muzikë italiane. Xha Parandili shpreh habinë duke thënë: ''“Po kjo?! Ç’është ky marifet kështu? I paskan ngjitur nga një italiankë mbrapa!”.'' Ndërkohë, Haliti dhe muzikantët e tjerë të grumbulluar në Korçë, e kishin kuptuar këtë “hile” të disqeve dhe të ndikuar nga bisedat me Nasin, anëtar i lëvizjes komuniste të kohës, vendosin të largohen dhe braktisin regjistrimet. Haliti dhe të tjerët fillojnë të kuptojnë se nën veshjen e tregtarit të disqeve të gramafonit është fshehur plani dinak i Albertos. Ata fillojnë të kuptojnë demagogjinë fashiste dhe të gjithë marrin pjesë në demonstratën e punëtorëve të naftës në Kuçovë, si një paralajmërim se pushtuesit nuk do të priten me lule si shpëtimtarë, por siç thërret xha Parandili, në fund të filmit, gjatë përleshjes së përgjakshme të punëtorëve me xhandarët: “Bjeruni! Bjeruni!”[[Skeda:Gjeneral gramafoni - film 01.jpg|parapamje|445x445px|Skenë nga filmi ''"Gjeneral gramafoni"'']] == Aktorët<ref>{{Cite book|title=Filmi artistik shqiptar|last=Hoxha|first=Abaz|publisher="8 Nëntori"|year=1987|location=Tiranë|pages=153|language=sq}}</ref> == * [[Bujar Lako]] - Halit Berati * [[Guljelm Radoja]] - Alberto * [[Kadri Roshi]] - Xha Parandili * [[Sulejman Pitarka]] - Avdi Mamani * [[Reshat Arbana]] - Krisithoni, prefekti * [[Sheri Mita]] - Mikele * [[Stavri Shkurti]] - Braho Suka * [[Mimoza Topalli]] - Ermini Suka * [[Petraq Xhillari]] - Veizi * [[Muhamet Sherri]] - Bushi * [[Adrian Rruga]] - Djali i Xha Parandilit * [[Llambi Kaçani]] - Nasi * [[Tinka Kurti]] - Nëna e Halitit * [[Dhimitër Orgocka]] - Kapiten Misiri * [[Kastriot Azizaj]] - * [[Sander Prosi|Sandër Prosi]] - Sefedini * [[Shpëtim Shmili]] - Mario Valeta * [[Sotiraq Çili]] - Drejtori italian i radios * [[Piro Kita]] - Tili * [[Luftar Paja]] - Tregtari * [[Margarita Xhepa]] - Zonja e prefektit * [[Ilir Erzeni]] - * [[Marko Bitraku]] - Xhandar Isufi * [[Kiço Keni]] - * [[Dhimitër Greku]] - * [[Gens Hasani]] - * [[Rifat Dajko]] - * [[Lefter Buçko]] - * [[Dhimitër Trajçe]] - Llambi * [[Alki Zeqiri|Ylli Zeqiri]] - * [[Raqi Jankulla]] - * [[Abedin Hajro]] - * [[Laver Bariu]] - Usta Metja * [[Pertef Larti]] - * [[Remzi Lelaj]] - * [[Mentor Xhemali]] - Usta Vasili * [[Ketrin Gjoçaj]] - Dizi, vajza e prefektit == Vlerësime == * Filmi ''Gjeneral gramafoni'' ka konkurruar në [[Festivali i 3-të i Filmit Shqiptar|Festivalin e 3-të të Filmit Shqiptar,]] , i mbajtur më 21 - 28 prill 1979, ku ka fituar këto çmime:<ref>{{Cite book|last=Asqeri|first=Irini|title=Enciklopedi e filmit shqiptar (1904-2022)|publisher=Botimet Jozef|year=2025|isbn=978-9928-940-44-5|location=Durrës|pages=867-868|language=sq}}</ref> - ''Kupa'' e [[Festivali i 3-të i Filmit Shqiptar|Festivalit]] si ''filmi artistik më i mirë''; - ''Regjia më e mirë -'' [[Viktor Gjika]]; - ''Medalje për interpretuesit më të mirë'', [[Bujar Lako]], për rolin e Halit Beratit, në filmin ''Gjeneral gramafoni;'' - ''Medalje për interpretuesit më të mirë -'' [[Kadri Roshi]], për rolin e Xha Parandilit, në filmin ''Gjeneral gramafoni.'' * Fiton Çmimin e Republikës së Klasit I - [[Viktor Gjika]], për regjinë. * Fiton Çmimin e Republikës së Klasit I - [[Bujar Lako]], për rolin e Halit Beratit. * Fiton Çmimin e Republikës së Klasit II - [[Vath Koreshi]], për skenarin. * Fiton "Diplomë nderi" (jashtë konkursit) në Festivalin II të Filmit Ballkanik në [[Stambolli|Stamboll]], [[Turqia|Turqi]], prill, 1979.<ref>{{Cite journal|date=3 qershor 1979|title=Surprizat e kinematografisë shqiptare, mendime të shtypit turk mbi filmat shqiptarë në Festivalin II të Filmit Ballkanik|journal=Drita|language=sq|pages=f. 15}}</ref> == Kritika == "Diagramat" e momenteve jetësore të skenarit të [[Vath Koreshi|Vath Koreshit]], janë dhënë në ekran me masë artistike dhe tempo-ritëm të saktë. Regjisori [[Viktor Gjika]] dhe bashkëpunëtorët e tij kineastë, duke zotëruar e njohur mirë peshën e ngjarjeve, intesitetin e konfliktit dhe zhvillimin e figurave, theksimet ideoemocionale i bëjnë me vend dhe me mjete shprehëse të fuqishme. Masa e këtij theksi buron nga thelbi i ngjarjes ose veprimi i tipave dhe nuk "injektohet" nga jashtë, me mjete të kërkuara, me truke kinematografike. Kështu edhe harmonizimi e shkrirja e përbërësve filmikë, rrjedh nga kërkimet për të shprehur sa më mirë e më plot brendinë ideore. Te Sheshi i të Varurve, p.sh., ka mjaftuar vetëm muzgu dhe qetësia solemne, kurse në dasmën e djalit të Gori Xhokaxhiut, gjallëria dhe momenti ka kërkuar dhe gjallërinë e kameras, edhe dritën e bollshme, edhe ngarkesën e tingujve muzikorë, zhurmave...<ref>{{Cite journal|last=Abazi|first=Xhezair|date=14 shtator 1980|title=Mishërimi artistik i brendisë ideore në film|journal=Drita|language=sq|pages=f. 3}}</ref> Në filmin “Gjeneral gramafoni”, personazhi kryesor është njeru i thjeshtë, muzikanti popullor. Muzikanti Halit Berati në këtë film flet shumë nëpërmjet këngës dhe klarinetës së tij, por edhe me veprimet e qëndrimet e tij si qytetar. Kur ndërpritet muzika, flasin sytë e tij, flet një nuancë a një detal i gjetur bukur nga aktori. Të gjitha këto karakteristika të Halit Beratit - [[Bujar Lako|Lako]], të paraqitura në planin psikologjik emocional, ndeshen në film me dinakërinë dhe demagogjinë e Albertos. Aktori [[Guljelm Radoja]], duke iu përmbajtur figurës së dhënë në skenar, me aftësinë e tij interpretuese, krijoi në ekran një figurë të goditur. Ai vizaton saktë portretin e urryer të agjentit dinak e demagog, fashistit të egër, që ka ardhur në vendin tonë t’i prijë agresionit ushtarak. Përballë tij ngrihet monumentale figura e njeriut të thjeshtë të popullit. Dhe, si të thuash, brenda kësaj ndeshjeje midis dy njerëzve me botë krejt të ndryshme, vizatohet me ngjyra të qarta ndeshja për jetë a vdekje ndërmjet artit popullor dhe pseudoartit.<ref>{{Cite journal|last=Keko|first=Ilir|date=9 nëntor 1980|title=Mishërimi i kontradiktave në konfliktin artistik dhe personazhet e filmit|journal=Drita|language=sq|pages=f. 6}}</ref> I bërë njësh me hallin e tij, me marazin e tij, me dhembjen dhe muzikën e tij, ky aktor ''[[Kadri Roshi|(Kadri Roshi)]]'' ka skalitur aq bukur xha Parandilin e “Gjeneral gramafonit”. Këtu na zbulohet njeriu me shpirtin e ndjeshëm plot brenga e halle, me zemër të gjerë dhe dashuri për jetën.<ref>{{Cite journal|last=Dilo|first=Vasil|date=26 tetor 1980|title=Mbi krijimin e figurës nga aktori|journal=Drita|language=sq|pages=f. 7}}</ref> Një nga momentet më emocionues të filmit “Gjeneral Gramafoni” është dhe interpretimi i [[Vallja e Osman Takës|valles së Osman Takës]] nga valltari i njohur [[Taip Madani]], një nga perlat e folklorit shqiptar. [[Vath Koreshi|Vathi]] e rishkroi skenarin edhe njëherë nga e para, duke e pasuruar me sugjerimet e bashkëpunëtorëve të grupit. Nga [[Festivali Folklorik Kombëtar i Gjirokastrës|Festivali Folklorik i Gjirokastrës]] ai zgjodhi vallen heroike të Osman Takës, ku heronjtë vallëzonin mbi barqet e shoku-shokut.<ref>{{Cite book|last=Gjika|first=Viktor|title=Vit pas viti: kujtime|publisher=Toena|year=2009|isbn=9789994314836|location=Tiranë|pages=78|language=sq}}</ref> == Lidhje të jashtme == * [https://www.youtube.com/watch?v=TepJlpk56Pk Shiko filmin në youtube] * [https://aqshf.gov.al/motion_picture/gjeneral-gramafoni/ Arkivi Qëndror Shtetëror i Filmit] == Referime == 660u05udu666b0wdyn6p0n04yjbnptb Komuna e Strugës 0 24473 2977978 2899249 2026-05-06T12:11:49Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2977978 wikitext text/x-wiki {{Short description|Municipality of North Macedonia}} {{Infobox settlement | name = [[File:Flag of the Republic Ilirida.png|24px]] Komuna e Strugës | native_name = | settlement_type = Komunë | subdivision_type = [[Shteti]] | subdivision_name = [[File:Flag of North Macedonia.svg|13px]] [[Maqedonia e Veriut]] | subdivision_type1 = [[Rajonet e Maqedonisë së Veriut|Rajoni]] | subdivision_name1 = [[File:Logo of Southwestern Region, North Macedonia.svg|13px]] Jugperendimor | image_flag = | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Coat of arms of Struga Municipality.svg | blank_emblem_type = Stema | blank_emblem_size = 80px | image_map = Map_of_Struga_Municipality.svg | seat_type = Vendodhja e Komunës | seat = [[Strugë]] | leader_title = Kryetar Komune | leader_name = Mendi Qyra | area_total_km2 = 483 | population_total = 50,981 | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | website = {{URL|http://www.struga.gov.mk|Official Website}} }} '''Komuna e Strugës''' është komunë që shtrihet në pjesën jug-perëndimore të [[Republika e Maqedonisë|Maqedonisë]]. Qendra e komunës gjendet në qytetin e [[Struga|Strugës]]. Komuna e Strugës kufizohet në hapësire të ngushtë me [[Komuna e Ohrit|komunën e Ohrit]], pastaj me një pjesë të bregut të [[Liqeni i Ohrit|liqenit të Ohrit]] dhe me vijën kufitare shtetërore me [[Shqipëria|Shqipërinë]]. == Gjeografia == Komuna shtrihet në luginën fushore të [[Ohri]]t, mes maleve [[Mali i Jabllanicës|Jabllanicë]] ([[Guri i Zi, Jabllanicë|Guri i Zi]] 2259m), [[Mali i Belicës]] (1946m) dhe Mokra (1522m) në perëndim, Galiçica (2255m), Petrinja (Goga 1737), mali Plaqenka (Konjarnik 1933m) dhe mali i Liskës 1909m), në lindje Stogova (2242m) dhe dega e saj [[Karaormani]] (2076m) në veri dhe pjesa kodrinore Gora në jug. Kështu e rrethuar lugina fushore zë një sipërfaqe prej 103 407 Ha. == Demografia == [[Skeda:Struga91.JPG|left|200px|thumb|Rruga 'Marshal Tito' ( ''shëtitorja'' )]] Duke iu referuar të dhënave statistikore të regjistrimit të popullsisë të vitit 2002 Komuna e Strugës ka pasur 63376 banorë. Shkalla e nataliteti në vitin 2004 ishte 10,2% (në 1000 banorë), kurse shkalla e mortalitetit të përgjithshëm ishte 7,5 % (në 1000 banore).Shkalla e vdekshmërisë tek foshnjat ishte 10,6‰ promilë. Shumëzimi natyror në numra ka qenë 101, në promilë 2,7. Me këto të dhëna komuna është nën mesataren e republikës.Qarku i migracionit në vitin 2004 është 6.Ndaj saj si të ardhur janë regjistruar gjithsej 223 persona,nga të cilët 152 janë qytetarë të ardhur brenda Republikës së Maqedonisë. Numri i përgjithshëm i të shpërngulurve është 217,prej të cilëve 150 janë qytetarë të shpërngulur brenda Maqedonisë. Karakteristikë është se nga numri I përgjithshëm i qytetarëve të shpërngulur(113) janë të gjinisë femërore, kurse shkaqet më të shpeshta për shpërngulje janë kurorëzimi dhe shkaqet tjera familjare (respektivisht 78 dhe 52). Numri mesatar i banorëve është 130,5 persona na km2. Numri i kurorëzimeve në vitin 2004 ishte 288 ose 7,8 kurorëzime në 1000 banorë dhe numri i shkurorëzimeve ishte 12 ose 0.3 shkurorëzime në 1000 banorë.Në raport me kurorëzimet komuna është mbi, ndërsa në krahasim me shkurorëzimet komuna është nën mesataren republikane, gjegjësisht i takon grupit të komunave me shkallë më të ulët të shkurorëzimeve. Struktura sipas gjinisë në Komunën e Strugës është 31743(50%) të gjinisë femërore dhe 31633(50%) të gjinisë mashkullore. Shkalla mesatare e moshës së popullatës sipas regjistrimit të vitit 2002,është 33,1 vite. Pjesëmarrja e popullatës së re deri ne 20 vjeç moshë është 36,2%.Pjesëmarrje më të madhe në numrin e përgjithshëm të banorëve ka popullata me moshë nën dyzet vjeç 67,2%, ndërsa përqindja e banorëve mbi 60 vjeç është 11,7%. [[Skeda:Black Drin.jpg|thumb|right|Drini i Zi dalja nga [[Liqeni i Ohrit]]]] {|{{sortable}} |- !Kombësia !!Numri !! % |- |[[Shqiptarë]] || 49,559 || 61,5% |- |[[Sllavo-Maqedonët|Maqedonas]]|| 18,158 || 28% |- |[[Turq]] || 3628 || 6% |- |[[Romë]] || 116 || 0.18% |- |[[Vllehtët|Vlleh]] || 656 || 1% |- |[[Serbë]] || 106 || 0.16% |- |[[Boshnjakë]] || 103 || 0.16% |- |Të tjerë || 2402 || 4% |- |Gjithsej || 63376 || 100% |} == Ekonomia == Popullata e komunës së ... më së shumti merret me ... == Vendbanimet == Komuna e Strugës i përfshin këto vendbanime: {{Komuna e Strugës}} == Shiko edhe == * [[Struga]] == Lidhje të jashtme == * [http://www.struga.gov.mk Faqja Zyrtare] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719094449/http://www.struga.gov.mk/ |date=19 korrik 2011 }} {{KomunatMaqedonia}} [[Kategoria:Komuna e Strugës]] [[Kategoria:Komuna në Maqedoni të Veriut]] 3guxyxufh2730zultgwuhmb9euytk69 MediaWiki:Anonnotice 8 37294 2978113 2928337 2026-05-06T23:44:10Z Klein Muçi 52109 2978113 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> 6rihyr9bw0z2cmjsqdohff0sfg78y3j MediaWiki:Sitenotice 8 37296 2978112 2928333 2026-05-06T23:43:49Z Klein Muçi 52109 2978112 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #c8ccd1; box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05); margin-bottom: 15px; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; gap: 15px; padding: 15px; width: 100%; max-width: 900px; margin-left: auto; margin-right: auto; box-sizing: border-box; background: linear-gradient(135deg, #f8f9fa 0%, #f0f2f4 100%);"> <div style="flex: 0 0 auto;"> [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|80px|link=]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; text-align: center;"> <div style="font-size: 1.4em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; font-weight: bold; line-height: 1.2; margin-bottom: 4px; color: #202122;">Thirrje për mbështetje të aktiviteteve Wiki 2026</div> <div style="font-size: 1.0em; font-family: 'Linux Libertine', Georgia, serif; line-height: 1.4; color: #54595d;">Photowalk dhe Wiki Expedition</div> </div> <div style="flex: 0 0 auto;" class="plainlinks"> [[Meta:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group/Open_Calls_For_Wiki_Activities|<span style="display: inline-block; background: #36c; color: #fff; font-weight: bold; padding: 8px 16px; text-decoration: none; border: 1px solid #36c; border-radius: 4px;">Lexo më shumë</span>]] </div> </div> 6rihyr9bw0z2cmjsqdohff0sfg78y3j Kisha Ortodokse Serbe 0 38671 2978144 2914775 2026-05-07T01:26:05Z Shqiperia2000 65435 2978144 wikitext text/x-wiki {{Infobox organizatë | name = Kisha Ortodokse Serbe | native_name = Српска православна црква<br/>Srpska pravoslavna crkva | logo = SOC cross.svg | image = Hram svetog save beograd 0005 (edited).jpg | image_size = 200px | abbreviation = KOS / SPC | type = [[Kisha Ortodokse Lindore]] | headquarters = [[Beogradi]] | leader_title = Patriarku | leader_name = [[Porfirije i Serbisë]] | founded = 1219 | founder = [[Shën Sava]] | area_served = [[Serbia]], [[Mali i Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina]], [[Kosova]], [[Kroacia]] | language = [[Gjuha sllave]], [[Gjuha serbe|serbisht]] | website = {{URL|spc.rs}} }} '''Kisha Ortodokse Serbe''' (serbisht: ''Српска православна црква'' / ''Srpska pravoslavna crkva'', shkurt '''SPC''') është një kishë autoqefale e [[Kisha Ortodokse Lindore|krishterimit ortodoks lindor]]. Ajo është një nga kishat ortodokse më të mëdha në Ballkan dhe përfaqëson institucionin kryesor fetar të serbëve ortodoksë.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Kisha u bë autoqefale në vitin 1219 nën udhëheqjen e [[Shën Sava|Shën Savës]], i cili u bë kryepeshkopi i parë serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Selia e kishës ndodhet në [[Beogradi|Beograd]], ndërsa patriarku aktual është [[Porfirije i Serbisë]].<ref>{{cite web |title=His Holiness Porfirije enthroned as Serbian Patriarch |url=https://spc.rs/en/news/aktuelno//11035.his-holiness-porfirije-enthroned-as-serbian-patriarch.html |website=Srpska pravoslavna crkva |language=en}}</ref> == Historia == Kisha Ortodokse Serbe fitoi autoqefalinë në vitin 1219, kur [[Shën Sava]] u shugurua kryepeshkop nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojës. Në vitin 1346, kisha u ngrit në rang patriarkane gjatë sundimit të [[Stefan Dushani|Stefan Dushanit]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Gjatë periudhës osmane, kisha luajti një rol të rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kulturor dhe fetar serb. Patriarkana e Pejës u shfuqizua në vitin 1766, por u rivendos pas krijimit të shtetit modern serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Forma moderne e Kishës Ortodokse Serbe u krijua në vitin 1920, pas bashkimit të disa juridiksioneve ortodokse serbe në territorin e ish-[[Jugosllavia|Jugosllavisë]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> == Prania territoriale == Kisha Ortodokse Serbe ka juridiksione në [[Serbia|Serbi]], [[Mali i Zi|Mal të Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]], [[Kroacia|Kroaci]], [[Kosova|Kosovë]] dhe në diasporën serbe. Ajo përfshin mitropoli dhe eparki të ndryshme, të cilat administrojnë jetën fetare të besimtarëve ortodoksë serbë në rajon dhe jashtë tij. Në [[Mali i Zi]], kisha vepron kryesisht përmes Mitropolisë së Malit të Zi dhe Bregdetit, me qendër historike në [[Cetinja]]. Në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] dhe [[Kroacia|Kroaci]], ajo përfaqëson një institucion të rëndësishëm për komunitetet serbe ortodokse. Në [[Kosova|Kosovë]], disa nga manastiret dhe objektet më të rëndësishme të saj, përfshirë [[Manastiri i Deçanit|Manastirin e Deçanit]] dhe [[Patriarkana e Pejës|Patriarkanën e Pejës]], kanë rëndësi të madhe historike dhe fetare. Në vitet 2019–2020, kisha organizoi protesta masive kundër ligjit malazez për bashkësitë fetare, duke luajtur një rol të rëndësishëm politik dhe shoqëror në vend.<ref>{{cite web |title=Montenegro's Not-So-Merry Legal Challenge To The Serbian Orthodox Church Divides Society |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-s-not-so-merry-legal-challenge-to-the-serbian-orthodox-church-divides-society/30347966.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=27 dhjetor 2019 |language=en}}</ref> == Organizimi == Kisha Ortodokse Serbe ndahet në mitropoli dhe eparki të shumta në Ballkan dhe diasporë. Ajo udhëhiqet nga Sinodi i Shenjtë dhe Patriarku i Serbisë. Disa nga institucionet më të rëndësishme të saj janë: * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Manastiri i Ostrogut]] * [[Manastiri i Deçanit]] * [[Manastiri i Hilandarit]] == Shih edhe == * [[Kisha Ortodokse Lindore]] * [[Kisha Ortodokse Malazeze]] * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Shën Sava]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Serbia]] [[Kategoria:Mali i Zi]] [[Kategoria:Ortodoksi Lindore]] [[Kategoria:Kisha Ortodokse Serbe]] [[Kategoria:Kisha ortodokse]] [[Kategoria:Historia e Kishës Ortodokse Serbe]] tuqepwz3s34vksugua3xjgpdwftvvvs 2978145 2978144 2026-05-07T01:27:20Z Shqiperia2000 65435 2978145 wikitext text/x-wiki {{Infobox organizatë | name = Kisha Ortodokse Serbe | native_name = Српска православна црква<br/>Srpska pravoslavna crkva | logo = SOC cross.svg | image = Hram svetog save beograd 0005 (edited).jpg | image_size = 200px | abbreviation = KOS / SPC | type = [[Kisha Ortodokse Lindore]] | headquarters = [[Beogradi]] | leader_title = Patriarku | leader_name = [[Porfirije i Serbisë]] | founded = 1219 | founder = [[Shën Sava]] | area_served = [[Serbia]], [[Mali i Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina]], [[Kosova]], [[Kroacia]] | language = [[Gjuha sllave]], [[Gjuha serbe|serbisht]] | website = {{URL|spc.rs}} }} '''Kisha Ortodokse Serbe''' (serbisht: ''Српска православна црква'' / ''Srpska pravoslavna crkva'', shkurt '''SPC''') është një kishë autoqefale e [[Kisha Ortodokse Lindore|krishterimit ortodoks lindor]]. Ajo është një nga kishat ortodokse më të mëdha në Ballkan dhe përfaqëson institucionin kryesor fetar të serbëve ortodoksë.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Kisha u bë autoqefale në vitin 1219 nën udhëheqjen e [[Shën Sava|Shën Savës]], i cili u bë kryepeshkopi i parë serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Selia e kishës ndodhet në [[Beogradi|Beograd]], ndërsa patriarku aktual është [[Porfirije i Serbisë]].<ref>{{cite web |title=His Holiness Porfirije enthroned as Serbian Patriarch |url=https://spc.rs/en/news/aktuelno//11035.his-holiness-porfirije-enthroned-as-serbian-patriarch.html |website=Srpska pravoslavna crkva |language=en}}</ref> == Historia == Kisha Ortodokse Serbe fitoi autoqefalinë në vitin 1219, kur [[Shën Sava]] u shugurua kryepeshkop nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojës. Në vitin 1346, kisha u ngrit në rang patriarkane gjatë sundimit të [[Stefan Dushani|Stefan Dushanit]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Gjatë periudhës osmane, kisha luajti një rol të rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kulturor dhe fetar serb. Patriarkana e Pejës u shfuqizua në vitin 1766, por u rivendos pas krijimit të shtetit modern serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Forma moderne e Kishës Ortodokse Serbe u krijua në vitin 1920, pas bashkimit të disa juridiksioneve ortodokse serbe në territorin e ish-[[Jugosllavia|Jugosllavisë]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> == Prania territoriale == Kisha Ortodokse Serbe ka juridiksione në [[Serbia|Serbi]], [[Mali i Zi|Mal të Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]], [[Kroacia|Kroaci]], [[Kosova|Kosovë]] dhe në diasporën serbe. Ajo përfshin mitropoli dhe eparki të ndryshme, të cilat administrojnë jetën fetare të besimtarëve ortodoksë serbë në rajon dhe jashtë tij. Në [[Mali i Zi]], kisha vepron kryesisht përmes Mitropolisë së Malit të Zi dhe Bregdetit, me qendër historike në [[Cetinja]]. Në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] dhe [[Kroacia|Kroaci]], ajo përfaqëson një institucion të rëndësishëm për komunitetet serbe ortodokse. Në [[Kosova|Kosovë]], disa nga manastiret dhe objektet më të rëndësishme të saj, përfshirë [[Manastiri i Deçanit|Manastirin e Deçanit]] dhe [[Patriarkana e Pejës|Patriarkanën e Pejës]], kanë rëndësi të madhe historike dhe fetare. Në vitet 2019–2020, kisha organizoi protesta masive kundër ligjit malazez për bashkësitë fetare, duke luajtur një rol të rëndësishëm politik dhe shoqëror në vend.<ref>{{cite web |title=Montenegro's Not-So-Merry Legal Challenge To The Serbian Orthodox Church Divides Society |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-s-not-so-merry-legal-challenge-to-the-serbian-orthodox-church-divides-society/30347966.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=27 dhjetor 2019 |language=en}}</ref> == Organizimi == Kisha Ortodokse Serbe ndahet në mitropoli dhe eparki të shumta në Ballkan dhe diasporë. Ajo udhëhiqet nga Sinodi i Shenjtë dhe Patriarku i Serbisë. Disa nga institucionet më të rëndësishme të saj janë: * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Manastiri i Ostrogut]] * [[Manastiri i Deçanit]] * [[Manastiri i Hilandarit]] == Shih edhe == * [[Kisha Ortodokse Lindore]] * [[Kisha Ortodokse Malazeze]] * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Shën Sava]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Mali i Zi]] [[Kategoria:Ortodoksi Lindore]] [[Kategoria:Kisha Ortodokse Serbe]] [[Kategoria:Kisha ortodokse]] [[Kategoria:Historia e Kishës Ortodokse Serbe]] [[Kategoria:Serbi]] nxw1y893axsjqavla4zvt920gi3s6ey 2978146 2978145 2026-05-07T01:27:53Z Shqiperia2000 65435 2978146 wikitext text/x-wiki {{Infobox organizatë | name = Kisha Ortodokse Serbe | native_name = Српска православна црква<br/>Srpska pravoslavna crkva | logo = SOC cross.svg | image = Hram svetog save beograd 0005 (edited).jpg | image_size = 200px | abbreviation = KOS / SPC | type = [[Kisha Ortodokse Lindore]] | headquarters = [[Beogradi]] | leader_title = Patriarku | leader_name = [[Porfirije i Serbisë]] | founded = 1219 | founder = [[Shën Sava]] | area_served = [[Serbia]], [[Mali i Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina]], [[Kosova]], [[Kroacia]] | language = [[Gjuha sllave]], [[Gjuha serbe|serbisht]] | website = {{URL|spc.rs}} }} '''Kisha Ortodokse Serbe''' ([[Gjuha serbe|serbisht]]: ''Српска православна црква'' / ''Srpska pravoslavna crkva'', shkurt '''SPC''') është një kishë autoqefale e [[Kisha Ortodokse Lindore|krishterimit ortodoks lindor]]. Ajo është një nga kishat ortodokse më të mëdha në Ballkan dhe përfaqëson institucionin kryesor fetar të serbëve ortodoksë.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Kisha u bë autoqefale në vitin 1219 nën udhëheqjen e [[Shën Sava|Shën Savës]], i cili u bë kryepeshkopi i parë serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Selia e kishës ndodhet në [[Beogradi|Beograd]], ndërsa patriarku aktual është [[Porfirije i Serbisë]].<ref>{{cite web |title=His Holiness Porfirije enthroned as Serbian Patriarch |url=https://spc.rs/en/news/aktuelno//11035.his-holiness-porfirije-enthroned-as-serbian-patriarch.html |website=Srpska pravoslavna crkva |language=en}}</ref> == Historia == Kisha Ortodokse Serbe fitoi autoqefalinë në vitin 1219, kur [[Shën Sava]] u shugurua kryepeshkop nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojës. Në vitin 1346, kisha u ngrit në rang patriarkane gjatë sundimit të [[Stefan Dushani|Stefan Dushanit]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Gjatë periudhës osmane, kisha luajti një rol të rëndësishëm në ruajtjen e identitetit kulturor dhe fetar serb. Patriarkana e Pejës u shfuqizua në vitin 1766, por u rivendos pas krijimit të shtetit modern serb.<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> Forma moderne e Kishës Ortodokse Serbe u krijua në vitin 1920, pas bashkimit të disa juridiksioneve ortodokse serbe në territorin e ish-[[Jugosllavia|Jugosllavisë]].<ref>{{cite web |title=Serbian Orthodox Church |url=https://www.britannica.com/topic/Serbian-Orthodox-Church |website=Encyclopaedia Britannica |language=en}}</ref> == Prania territoriale == Kisha Ortodokse Serbe ka juridiksione në [[Serbia|Serbi]], [[Mali i Zi|Mal të Zi]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]], [[Kroacia|Kroaci]], [[Kosova|Kosovë]] dhe në diasporën serbe. Ajo përfshin mitropoli dhe eparki të ndryshme, të cilat administrojnë jetën fetare të besimtarëve ortodoksë serbë në rajon dhe jashtë tij. Në [[Mali i Zi]], kisha vepron kryesisht përmes Mitropolisë së Malit të Zi dhe Bregdetit, me qendër historike në [[Cetinja]]. Në [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë dhe Hercegovinë]] dhe [[Kroacia|Kroaci]], ajo përfaqëson një institucion të rëndësishëm për komunitetet serbe ortodokse. Në [[Kosova|Kosovë]], disa nga manastiret dhe objektet më të rëndësishme të saj, përfshirë [[Manastiri i Deçanit|Manastirin e Deçanit]] dhe [[Patriarkana e Pejës|Patriarkanën e Pejës]], kanë rëndësi të madhe historike dhe fetare. Në vitet 2019–2020, kisha organizoi protesta masive kundër ligjit malazez për bashkësitë fetare, duke luajtur një rol të rëndësishëm politik dhe shoqëror në vend.<ref>{{cite web |title=Montenegro's Not-So-Merry Legal Challenge To The Serbian Orthodox Church Divides Society |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-s-not-so-merry-legal-challenge-to-the-serbian-orthodox-church-divides-society/30347966.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=27 dhjetor 2019 |language=en}}</ref> == Organizimi == Kisha Ortodokse Serbe ndahet në mitropoli dhe eparki të shumta në Ballkan dhe diasporë. Ajo udhëhiqet nga Sinodi i Shenjtë dhe Patriarku i Serbisë. Disa nga institucionet më të rëndësishme të saj janë: * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Manastiri i Ostrogut]] * [[Manastiri i Deçanit]] * [[Manastiri i Hilandarit]] == Shih edhe == * [[Kisha Ortodokse Lindore]] * [[Kisha Ortodokse Malazeze]] * [[Patriarkana e Pejës]] * [[Shën Sava]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Mali i Zi]] [[Kategoria:Ortodoksi Lindore]] [[Kategoria:Kisha Ortodokse Serbe]] [[Kategoria:Kisha ortodokse]] [[Kategoria:Historia e Kishës Ortodokse Serbe]] [[Kategoria:Serbi]] 5tzqgp50ld8qha60jus6xebqfo2kfyg Unioni Demokratik i Shqiptarëve 0 54428 2978130 2939445 2026-05-07T00:29:08Z Shqiperia2000 65435 2978130 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Unioni Demokratik i Shqiptarëve | native_name = Demokratska unija Albanaca<br/>Демократска унија Албанаца | abbreviation = UDSh / DUA | logo = Unioni Demokratik i Shqiptarëve.png | colorcode = #D9271D | leader = [[Mehmet Zenka]] | foundation = 21 nëntor 1993 | headquarters = [[Ulqin]] | ideology = [[Të drejtat e pakicave]]<br/>[[Konservatorizmi]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]] | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|1|81|{{party color|Democratic Union of Albanians}}}} | website = }} '''Unioni Demokratik i Shqiptarëve''' (malazisht: ''Demokratska unija Albanaca'' / Демократска унија Албанаца, shkurt '''UDSh''' ose '''DUA''') është një parti politike e pakicës shqiptare në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia drejtohet nga [[Mehmet Zenka]] dhe përfaqëson interesat e komunitetit shqiptar në Mal të Zi.<ref>{{cite web |title=Mehmed Zenka |url=https://www.skupstina.me/en/members/mehmed-zenka |website=Parlamenti i Malit të Zi |language=en}}</ref> UDSh u themelua më 21 nëntor 1993 në [[Ulqin]] pas një ndarjeje nga [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]]. Partia mbështet integrimin evropian të Malit të Zi dhe mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në vend.<ref>{{cite web |title=Ethnic Minority Parties in Montenegro |url=https://www.cambridge.org/core/books/ethnic-minorities-and-politics-in-postsocialist-southeastern-europe/ethnic-minority-parties-in-montenegro/7326B29211CDD86F1F56D3583FA1B24A |website=Cambridge University Press |language=en}}</ref> == Historia == Unioni Demokratik i Shqiptarëve u krijua në vitin 1993 në Ulqin si një forcë politike e përqendruar te të drejtat e pakicës shqiptare në Mal të Zi. Partia ishte një nga partitë kryesore shqiptare që mbështeti pavarësinë e Malit të Zi në referendumin e vitit 2006.<ref>{{cite web |title=Ethnic Minority Parties in Montenegro |url=https://www.cambridge.org/core/books/ethnic-minorities-and-politics-in-postsocialist-southeastern-europe/ethnic-minority-parties-in-montenegro/7326B29211CDD86F1F56D3583FA1B24A |website=Cambridge University Press |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të viteve 2006 dhe 2009, UDSh mori pjesë në koalicion me [[Partia Demokratike e Socialistëve e Malit të Zi|DPS-në]] dhe u bë pjesë e qeverisë. Në zgjedhjet e vitit 2012 partia garoi në mënyrë të pavarur dhe humbi përfaqësimin parlamentar. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2016, UDSh hyri në koalicion me [[Forca e Re Demokratike|FORCA-n]] dhe [[Alternativa Shqiptare|Alternativën Shqiptare]].<ref>{{cite web |title=Montenegro Albanians Unite in Elections, Seeking Power |url=https://balkaninsight.com/2016/09/20/albanian-political-factor-in-montenegro-unifies-to-gain-power-09-19-2016/ |website=Balkan Insight |date=20 shtator 2016 |language=en}}</ref> Në vitin 2020, UDSh formoi ''Koalicionin Shqiptar'' së bashku me [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Partinë Demokratike]] dhe [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|Lidhjen Demokratike në Mal të Zi]]. Koalicioni fitoi një mandat në Parlamentin e Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, partia ruajti përfaqësimin parlamentar në kuadër të Aleancës Shqiptare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == UDSh është një parti konservatore e pakicës shqiptare, e përqendruar në mbrojtjen e të drejtave kombëtare dhe kulturore të shqiptarëve në Mal të Zi. Partia mbështet integrimin euro-atlantik dhe bashkëpunimin rajonal.<ref>{{cite web |title=Demokratska unija Albanaca |url=https://europeelects.eu/montenegro/ |website=Europe Elects |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2006 | rowspan="6" | [[Mehmet Zenka]] | — | — | 1 / 81 | — | DPS | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2009 | — | — | 1 / 81 | — | DPS | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2012 | 2.848 | 0,80 | 0 / 81 | {{decrease}} 1 | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2016 | — | — | 0 / 81 | — | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | 6.488 | 1,58 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2023 | — | — | 1 / 81 | — | Aleanca Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Mehmet Zenka]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] jz06bxpwj983yor8u1h0iagzew5luh0 2978131 2978130 2026-05-07T00:32:40Z Shqiperia2000 65435 2978131 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Unioni Demokratik i Shqiptarëve | native_name = Demokratska unija Albanaca<br/>Демократска унија Албанаца | abbreviation = UDSh / DUA | logo = Unioni Demokratik i Shqiptarëve.png | colorcode = #D9271D | leader = [[Mehmet Zenka]] | foundation = 21 nëntor 1993 | headquarters = [[Ulqin]] | ideology = [[Të drejtat e pakicave]]<br/>[[Konservatorizmi]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]] | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendra e djathtë]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|1|81|{{party color|Democratic Union of Albanians}}}} | website = }} '''Unioni Demokratik i Shqiptarëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska unija Albanaca,'' [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: Демократска унија Албанаца, shkurt '''UDSh''' ose '''DUA''') është një parti politike e pakicës shqiptare në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia drejtohet nga [[Mehmet Zenka]] dhe përfaqëson interesat e [[Shqiptarët e Malit të Zi|komunitetit shqiptar në Mal të Zi]].<ref>{{cite web |title=Mehmed Zenka |url=https://www.skupstina.me/en/members/mehmed-zenka |website=Parlamenti i Malit të Zi |language=en}}</ref> UDSh u themelua më 21 nëntor 1993 në [[Ulqin]] pas një ndarjeje nga [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi]]. Partia mbështet integrimin evropian të Malit të Zi dhe mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në vend.<ref>{{cite web |title=Ethnic Minority Parties in Montenegro |url=https://www.cambridge.org/core/books/ethnic-minorities-and-politics-in-postsocialist-southeastern-europe/ethnic-minority-parties-in-montenegro/7326B29211CDD86F1F56D3583FA1B24A |website=Cambridge University Press |language=en}}</ref> == Historia == Unioni Demokratik i Shqiptarëve u krijua në vitin 1993 në Ulqin si një forcë politike e përqendruar te të drejtat e pakicës shqiptare në Mal të Zi. Partia ishte një nga partitë kryesore shqiptare që mbështeti pavarësinë e Malit të Zi në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]].<ref>{{cite web |title=Ethnic Minority Parties in Montenegro |url=https://www.cambridge.org/core/books/ethnic-minorities-and-politics-in-postsocialist-southeastern-europe/ethnic-minority-parties-in-montenegro/7326B29211CDD86F1F56D3583FA1B24A |website=Cambridge University Press |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të viteve 2006 dhe 2009, UDSh mori pjesë në koalicion me [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS-në]] dhe u bë pjesë e qeverisë. Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2012|zgjedhjet e vitit 2012]] partia garoi në mënyrë të pavarur dhe humbi përfaqësimin parlamentar. Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2016|zgjedhjet parlamentare të vitit 2016]], UDSh hyri në koalicion me [[Forca e Re Demokratike|FORCA-n]] dhe [[Alternativa Shqiptare|Alternativën Shqiptare]].<ref>{{cite web |title=Montenegro Albanians Unite in Elections, Seeking Power |url=https://balkaninsight.com/2016/09/20/albanian-political-factor-in-montenegro-unifies-to-gain-power-09-19-2016/ |website=Balkan Insight |date=20 shtator 2016 |language=en}}</ref> Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2020|zgjedhjet 2020]], UDSh formoi ''Koalicionin Shqiptar'' së bashku me [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Partinë Demokratike]] dhe [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|Lidhjen Demokratike në Mal të Zi]]. Koalicioni fitoi një mandat në Parlamentin e Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, partia ruajti përfaqësimin parlamentar në kuadër të Aleancës Shqiptare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == UDSh është një parti konservatore e pakicës shqiptare, e përqendruar në mbrojtjen e të drejtave kombëtare dhe kulturore të shqiptarëve në Mal të Zi. Partia mbështet integrimin euro-atlantik dhe bashkëpunimin rajonal.<ref>{{cite web |title=Demokratska unija Albanaca |url=https://europeelects.eu/montenegro/ |website=Europe Elects |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2006 | rowspan="6" | [[Mehmet Zenka]] | — | — | 1 / 81 | — | DPS | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2009 | — | — | 1 / 81 | — | DPS | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2012 | 2.848 | 0,80 | 0 / 81 | {{decrease}} 1 | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2016 | — | — | 0 / 81 | — | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | 6.488 | 1,58 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2023 | — | — | 1 / 81 | — | Aleanca Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Mehmet Zenka]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] awqr7sjvuqlv3ys5wi3msfvwbk6yuf3 Deep Purple 0 55993 2978049 2861998 2026-05-06T19:28:12Z Niegodzisie 112129 /* Diskografia */ 2978049 wikitext text/x-wiki {{për përmirësim}} {{dyshim}} '''Deep Purple'''' është një grup [[Anglia|anglez]] [[hard rock]], i krijuar në [[Londra|Londër]] në vitin {{M|1968}}. Së bashku me [[Led Zeppelin]] dhe [[Black Sabbath]], janë konsideruar si pionierët e [[heavy metal]] dhe hard rock. Grupi ka kaluar plot ndryshime gjatë karrierës së tij, mes të tjerash dhe ndarja e grupit për 8 vjet dhe dy ribashkime. Pas kryesimit të toplistave të hitparadave botërore, në vitin 1976 vjen ndarja, për tu bashkuar sërish pas 8 vjetësh në vitin 1984. Emra këngëtarësh kanë hyrë e kanë dalë nga grupi, por momentalisht banda përbëhet nga [[Ian Gillan]], vokalist, [[Steve Morse]] në kitarë, [[Don Airey]] në tastierë, [[Roger Glover]] në kitarë bass dhe [[Ian Paice]] në bateri. Disa nga albumet e tyre janë ''Machine Head'', ''Deepest Purple'', ''Burn'', ''Fireball'', ''Perfect Strangers'', etj. Ian Gillan ka lindur në Londër në vitin 1945. Përveçse i njohur si vokalisti i Deep Purple, ai njihet edhe përmes grupit Black Sabath. Gjithashtu ka interpretuar rolin e [[Jezu Krishti]]t në rrok-operën e kompozitorit [[Andrew Lloyd Webber]] "Jesus Christ Superstar". Edhe pse me një vokal të jashtëzakonshëm operistik u bë i njohur kur nisi të këndojë rrok. Ritchie Blackmore ka lindur në vitin 1945. Është kitarist i njohur, një ndër themeluesit e Deep Purple. Përpara se të bëhej pjesë e grupit ka performuar me artistë të njohur dhe të tjera bandamuzikore. Është një nga krijuesit kryesorë të këngëve të grupit, sidomos gjatë periudhave 1968-1975 dhe 1984-1993. Jon Douglas Lord ka lindur në vitin 1941. Është kompozitor dhe pianist. Ka qenë anëtar i shumë grupevemuzikore, që nga Deep Purple, [[Whitesnake]], [[Paice]], [[Ashton & Lord]], [[The Artwoods]] dhe [[Flower Pot Men]]. Është i njohur për mënyrën e veçantë të të kompozuarit dhe tingujt e veçantë blues-rock. Në vitin 1968 krijon grupin Deep purple. Është larguar dhe kthyer sërish në grup. Roger Glover ka lindur në vitin 1945 pranë Brecon në Uells Wales dhe në moshën 10-vjeçare vendoset në Londër me familjen. Që herët fillon të shfaqë interes për muzikën rrok dhe në moshën 13- vjeçare nisi të mësonte kitarën. Është krijues i disa grupeve si [[Madisons]], [[Episode Six]]. Ian Anderson Paice ka lindur në vitin 1948 në Nottingham në Angli dhe u bë i njohur si baterist i grupit Deep Purple.Ai është i vetmi anëtar i bandës që vazhdon të performojë me bandën. Muzika e tij është e ndikuarnga ritmet [[swing]] dhe [[jazz]]. Karakteristikë e tij është të luajturit me dorën e majtë. == Diskografia == * Shades of Deep Purple (1968) * The Book of Taliesyn (1968) * Deep Purple (1969) * Deep Purple in Rock (1970) * Fireball (1971) * Machine Head (1972) * Who Do We Think We Are (1973) * Burn (1974) * Stormbringer (1974) * Come Taste the Band (1975) * Perfect Strangers (1984) * The House of Blue Light (1987) * Slaves and Masters (1990) * The Battle Rages On... (1993) * Purpendicular (1996) * Abandon (1998) * Bananas (2003) * Rapture of the Deep (2005) * Now What?! (2013) * Infinite (2017) * Whoosh! (2020) *Turning to Crime (2021) *=1 (2024) *SPLAT! (2026) [[Kategoria:Grupe muzikore angleze]] [[Kategoria:Grupe muzikore hard rock]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1960]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1970]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1980]] [[Kategoria:Grupe të viteve 1990]] [[Kategoria:Grupe të viteve 2000]] 59xghlh73lq3nurbjztijlsomuq7l84 Lugina e Aostës 0 59284 2978042 2976400 2026-05-06T18:30:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2978042 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Lugina e Aostës | official_name = Regione autonoma Valle d'Aosta / Région autonome Vallée d'Aoste | native_name = Valle d'Aosta / Vallée d'Aoste | settlement_type = [[Rajonet e Italisë|Rajon autonom]] | image_flag = Flag of Valle d'Aosta.svg | flag_link = Flamuri | image_shield = Valle d'Aosta-Stemma.svg | shield_link = Stema | image_map = Aosta Valley in Italy.svg | map_caption = Vendndodhja e Luginës së Aostës në Itali | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Italia]] | seat_type = Kryeqendra | seat = [[Aosta]] | leader_title = Presidenti | leader_name = [[Renzo Testolin]] | leader_party = Union Valdôtaine | area_total_km2 = 3258.61 | population_footnotes =<ref name="tuttitalia">{{cite web|title=Regione Valle d'Aosta / Vallée d'Aoste - Guida ai comuni e alle province|url=https://www.tuttitalia.it/valle-d-aosta/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> | population_as_of = 1 janar 2025 | population_total = 122532 | population_density_km2 = 37.60 | blank_name_sec1 = Ndarja administrative | blank_info_sec1 = Pa provinca | blank1_name_sec1 = Numri i komunave | blank1_info_sec1 = 74 | website = {{URL|www.regione.vda.it}} | image_map1 = Map of region of Aosta Valley, Italy.svg }} '''Lugina e Aostës''' ([[Gjuha italiane|italisht]]: ''Valle d'Aosta''; [[Gjuha frënge|frëngjisht]]: ''Vallée d'Aoste'') është një [[Rajonet e Italisë|rajon autonom]] në [[Italia Veriperëndimore|Italinë veriperëndimore]], me kryeqendër [[Aosta]]n. Rajoni kufizohet me [[Franca|Francën]] në perëndim, me [[Zvicra|Zvicrën]] në veri dhe me [[Piemonti]]n në lindje dhe jug. Ai është rajoni më i vogël dhe më pak i populluar i Italisë dhe është një nga pesë rajonet autonome me statut të veçantë.<ref name="tuttitalia" /><ref name="statuto">{{cite web|title=Lo Statuto speciale|url=https://www.regione.vda.it/autonomia_istituzioni/lostatuto_i.aspx|website=Regione Autonoma Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica">{{cite web|title=Valle d'Aosta|url=https://www.britannica.com/place/Valle-dAosta|website=Encyclopaedia Britannica|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Që nga 6 nëntori 2025 president i rajonit është [[Renzo Testolin]].<ref name="presidente">{{cite web|title=Presidente della Regione autonoma Valle d'Aosta|url=https://www.regione.vda.it/pressevda/giunta/presreg_i.aspx|website=Regione Autonoma Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Gjeografia == Lugina e Aostës është një rajon tërësisht alpin. Territori i saj përfshin luginën kryesore të Dora Balteas dhe shumë lugina anësore që ngjiten drejt disa prej masiveve më të njohura të Alpeve. Në rajon ndodhen ose shtrihen zonat e [[Mont Blanc|Mont-Blanc]]ut, [[Gran Paradiso]]s, [[Matterhorn]]it dhe [[Monte Rosa]]s, që përbëjnë edhe katër prej referimeve malore më të rëndësishme të të gjithë harkut alpin.<ref name="aree">{{cite web|title=Tourist areas|url=https://www.lovevda.it/en/out-and-about/tourist-areas|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="britannica" /> Peizazhi i rajonit karakterizohet nga lugina të thella, qafa malore, akullnaja, pyje dhe kullota alpine. Morfologjia malore ka ndikuar fort në vendbanimet, në komunikimet dhe në ekonominë rajonale, duke favorizuar zhvillimin e një sistemi territorial të lidhur ngushtë me burimet malore dhe me turizmin natyror e dimëror.<ref name="tuttitalia" /><ref name="aree" /> == Historia == Lugina e Aostës ka një histori shumë të lashtë. Në epokën pararomake territori ishte i banuar nga [[Salassët]], ndërsa në vitin 25 p.e.s. romakët themeluan [[Augusta Praetoria]], qyteti i sotëm i Aostës. Qyteti u bë një pikë kyçe në kalimet alpine ndërmjet Italisë dhe hapësirave transalpine.<ref name="roman">{{cite web|title=Roman architecture|url=https://www.lovevda.it/en/culture/roman-architecture|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref name="culture">{{cite web|title=Culture|url=https://www.lovevda.it/en/culture|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Në Mesjetë dhe në epokat pasuese rajoni u lidh ngushtë me hapësirën savojarde dhe me botën frankofone alpine. Pas Luftës së Dytë Botërore, për shkak të veçantisë së tij historike, gjuhësore dhe institucionale, Lugina e Aostës fitoi statusin e rajonit autonom me statut të veçantë, i sanksionuar në rendin republikan italian.<ref name="statuto" /><ref>{{cite web|title=Lo Statuto del 1948|url=https://www.regione.vda.it/autonomia_istituzioni/origini/statuto1948_i.asp|website=Regione Autonoma Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Ndarja administrative == Lugina e Aostës nuk ndahet në provinca. Burimet statistikore italiane e paraqesin nganjëherë “Provincën e Aostës” vetëm për arsye organizimi të informacionit, por vetë burimi sqaron se ajo u shtyp në vitin 1945 dhe se të dhënat i referohen rajonit autonom, i cili ushtron edhe funksionet rajonale edhe ato provinciale.<ref name="tuttitalia" /> Sipas të dhënave më të fundit, rajoni përfshin 74 komuna.<ref name="tuttitalia" /><ref>{{cite web|title=Comuni della Valle d'Aosta|url=https://www.tuttitalia.it/valle-d-aosta/35-comuni/|publisher=Tuttitalia|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Demografia == Me 122.532 banorë më 1 janar 2025, Lugina e Aostës është rajoni më pak i populluar i Italisë. Dendësia e popullsisë është e ulët në krahasim me rajonet e tjera italiane dhe pasqyron karakterin fort malor të territorit. Qendra kryesore urbane dhe administrative është [[Aosta]], e cila mbetet edhe qyteti më i madh i rajonit.<ref name="tuttitalia" /> Shpërndarja e popullsisë ndjek kryesisht boshtin e luginës qendrore dhe disa nga luginat anësore më të aksesueshme, ndërsa zonat alpine më të larta kanë popullim shumë më të rrallë. Kjo strukturë demografike është tipike për një rajon të vogël malor me vendbanime të shpërndara dhe me qendra lokale të përmasave të kufizuara.<ref name="britannica" /> == Ekonomia == Ekonomia e Luginës së Aostës mbështetet në shërbimet, në turizmin malor, në sportet dimërore, në aktivitetet ''outdoor'' dhe në disa veprimtari bujqësore e blegtorale të lidhura ngushtë me territorin alpin. Përmasat e vogla të rajonit dhe morfologjia malore kanë favorizuar një model zhvillimi të lidhur me ekonominë e malit dhe me valorizimin e peizazhit natyror.<ref name="aree" /><ref>{{cite web|title=Aosta Valley|url=https://www.lovevda.it/en|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026|archive-date=1 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801194703/https://www.lovevda.it/en|url-status=dead}}</ref> Turizmi ka një peshë veçanërisht të madhe, falë zonave të [[Courmayeur]]it, [[Cervinia]]s, [[Gressoney]]t, [[La Thuile]]s, [[Pila]]s dhe shumë qendrave të tjera alpine. Një nga simbolet turistike më të njohura të rajonit është edhe [[Skyway Monte Bianco]], i inauguruar në vitin 2015, që lidh Courmayeur-n me zonat e larta pranë Mont-Blanc-ut.<ref>{{cite web|title=Skyway Monte Bianco|url=https://www.montebianco.com/it|website=Skyway Monte Bianco|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Skyway Monte Bianco|url=https://www.lovevda.it/it/esperienze/funivie-4000-metri/funivia-del-monte-bianco|website=LoveVDA|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Monumentet dhe kultura == Kultura e Luginës së Aostës pasqyron historinë e saj si rajon alpin kufitar. Në rajon bashkëjetojnë trashëgimia romake, ajo mesjetare dhe traditat rurale alpine. Faqja zyrtare turistike e rajonit thekson se peizazhi kulturor i Luginës së Aostës është shënuar nga monumente të epokës romake, nga kishat dhe nga fortifikimet mesjetare, si edhe nga traditat lokale dhe arkitektura rurale.<ref name="culture" /> Aosta ruan gjurmë shumë të rëndësishme të epokës romake, si [[Porta Praetoria]], harku i Augustit dhe struktura të tjera të [[Augusta Praetoria]]s. Në të gjithë rajonin ndodhen gjithashtu kështjella, kulla dhe shtëpi të fortifikuara, të cilat përbëjnë një nga elementet më të dallueshme të peizazhit valdostan.<ref name="roman" /><ref>{{cite web|title=Cultural itineraries|url=https://www.lovevda.it/en/itineraries/cultural-itineraries|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Castles, towers and fortified houses|url=https://www.lovevda.it/en/culture/castles/other-castles|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Nga pikëpamja gjuhësore dhe etnografike, Lugina e Aostës ka një profil shumë të veçantë. Sipas burimeve zyrtare dhe turistike të rajonit, italishtja dhe frëngjishtja janë gjuhët zyrtare, ndërsa në territor fliten edhe franko-provençalishtja valdostane dhe, në disa komuna të luginës Lys, dialektet gjermanike walser. Tabelat rrugore dhe shumë toponime pasqyrojnë këtë realitet dygjuhësh e shumëgjuhësh.<ref>{{cite web|title=La valorizzazione del plurilinguismo|url=https://www.regione.vda.it/enti_locali/allegato_i.asp?id=6343|website=Regione Autonoma Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Languages spoken in the Aosta Valley|url=https://www.lovevda.it/en/culture/tradition/languages|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=The upper Lys Valley: in the land of the Walser people|url=https://www.lovevda.it/en/database/8/cultural-itineraries/valle-d-aosta/the-upper-lys-valley-from-issime-to-gressoney-la-trinite-in-the-land-of-the-walser-people/1864|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Arsimi dhe kërkimi shkencor == Institucioni kryesor i arsimit të lartë në rajon është Universiteti i Luginës e Aostës, e njohur edhe me emrin frëngjisht ''Université de la Vallée d'Aoste''. Universiteti ka selinë në Aosta dhe përfaqëson qendrën kryesore të formimit universitar dhe të veprimtarisë akademike në rajon.<ref>{{cite web|title=Università della Valle d'Aosta - Université de la Vallée d'Aoste|url=https://www.univda.it/|website=Università della Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Didattica: dipartimenti e corsi di laurea|url=https://www.univda.it/didattica/|website=Università della Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> Përmasat e kufizuara të rajonit e bëjnë sistemin universitar më të vogël se në rajonet e tjera italiane, por prania e universitetit ka një rëndësi të veçantë për formimin, kërkimin dhe jetën kulturore të Aostës dhe të gjithë rajonit.<ref>{{cite web|title=Università della Valle d'Aosta - Contatti|url=https://www.univda.it/|website=Università della Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Transporti == Transporti në Luginën e Aostës kushtëzohet fort nga morfologjia alpine. Lidhjet kryesore ndjekin boshtin e luginës qendrore, ndërsa komunikimet me jashtë kanë rëndësi strategjike për marrëdhëniet me [[Franca|Francën]], [[Zvicra|Zvicrën]] dhe me pjesën tjetër të Italisë veriore.<ref name="britannica" /> Rajoni ka edhe [[Aeroporti i Aostës|aeroportin Corrado Gex]], i cili është pronë e Rajonit Autonom të Luginës së Aostës dhe është i hapur për trafikun ajror kombëtar dhe ndërkombëtar që nga nëntori 1995.<ref>{{cite web|title=Aeroporto Corrado Gex|url=https://trasporti.regione.vda.it/trasporto-aereo/aeroporto|website=Regione Autonoma Valle d'Aosta|language=it|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Sporti == Sporti zë një vend qendror në jetën publike dhe turistike të Luginës së Aostës. Rajoni është një prej destinacioneve më të njohura alpine për sportet dimërore dhe malore. Sipas faqes zyrtare turistike, Lugina e Aostës ka 19 qendra skish, 800 kilometra pistash dhe 8 snowpark-e, ndërsa në shpatet nën Matterhorn mund të bëhet ski edhe në verë.<ref>{{cite web|title=Downhill skiing|url=https://www.lovevda.it/en/sport/downhill-skiing|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> Rajoni paraqitet gjithashtu si një parajsë për alpinizmin, trekking-un dhe skialpinizmin. Burimet zyrtare turistike e përshkruajnë Luginën e Aostës si një hapësirë të lidhur drejtpërdrejt me masivet më të larta të Evropës dhe me një traditë të gjatë guidash alpine, ngjitjesh, itinerarësh malorë dhe sportesh ''outdoor'' gjatë të gjitha stinëve.<ref>{{cite web|title=Summer sports in the Aosta Valley|url=https://www.lovevda.it/en/summer-sport|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Winter sports in Aosta Valley|url=https://www.lovevda.it/en/sport|website=LoveVDA|language=en|access-date=14 prill 2026}}</ref> == Shih edhe == * [[Italia]] * [[Rajonet e Italisë]] * [[Aosta]] * [[Mont Blanc]] * [[Courmayeur]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.regione.vda.it/ Faqja zyrtare e rajonit] * [https://www.lovevda.it/ Faqja zyrtare e turizmit]{{Lidhje e vdekur}} * [https://www.regione.vda.it/pressevda/giunta/presreg_i.aspx Faqja e Presidentit] {{Rajonet e Italisë}} [[Kategoria:Rajone të Italisë]] duk6hv6km6zq2u2v27bepbak8bzx54t Club de Gimnasia y Esgrima La Plata 0 63058 2978200 2784462 2026-05-07T10:30:22Z Makenzis 95633 2978200 wikitext text/x-wiki <!---->{{Infobox football club | clubname = Gimnasia y Esgrima (LP) | current = 2019–20 Club de Gimnasia y Esgrima La Plata season | image = | upright = 0.6 | fullname = Club de Gimnasia y Esgrima La Plata | nickname = ''El Lobo'' <br>''Los Triperos'' | short name = CGE | founded = [[3 qershor]] [[1887]] | dissolved = | ground = [[Estadio Juan Carmelo Zerillo]],<br>[[La Plata]], Argjentinë | capacity = 24,500 | chrtitle = | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Mariano Cowen | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Leonardo Madelón]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 19 | website = http://www.gimnasia.org.ar/ <!-- home kit -->| pattern_la1 = _gelp2024h | pattern_b1 = _gelp2024h | pattern_ra1 = _gelp2024h | pattern_sh1 = _shorts | pattern_so1 = _gelp2024h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF <!-- away kit -->| pattern_la2 = _gelp2024a | pattern_b2 = _gelp2024a | pattern_ra2 = _gelp2024a | pattern_sh2 = _shorts | pattern_so2 = _gelp2024a | leftarm2 = 000040 | body2 = 000040 | rightarm2 = 000040 | shorts2 = 000040 | socks2 = 000040 <!-- third kit (if exists) -->| pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Club de Gimnasia y Esgrima La Plata''' është një klub futboli nga [[Argjentina]] me qendër në Buenos Aires. Klubi është emëruar sipas lagjes së qytetit Gimnasia y Esgrima. == Historia == {{...}} == Stadiumi == * [[Juan Carmelo Zerillo]] == Sukseset == {{...}} == Trajnerët == {{...}} == Lojtarët == {{...}} == Shiko edhe këtë == {{...}} == Lidhje të jashme == {{commons|Category:Club de Gimnasia y Esgrima La Plata}} * [http://www.gimnasia.org.ar/ Sitio web oficial del club] * [http://www.rsssf.com/tablesg/gimnasia.html Tabla histórica del club en RSSSF] * [http://www.afa.org.ar/?m=news&n=1599&idm=12/ Campeones de la Primera División del Fútbol Argentino] * [http://www.afa.org.ar/?m=news&n=1600&idm=12/ Campeones de la Segunda División del Fútbol Argentino] * [http://www.dmoz.org/World/Espa%c3%b1ol/Regional/Am%c3%a9rica/Argentina/Deportes_y_tiempo_libre/Deportes/F%c3%batbol/Clubes/Gimnasia_y_Esgrima_de_La_Plata Directorio web de Dmoz.org sobre Gimnasia y Esgrima La Plata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080609053925/http://www.dmoz.org/World/Espa%C3%B1ol/Regional/Am%C3%A9rica/Argentina/Deportes_y_tiempo_libre/Deportes/F%C3%BAtbol/Clubes/Gimnasia_y_Esgrima_de_La_Plata/ |date=9 qershor 2008 }} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë|Gimnasia y Esgrima]] {{fut-cung}} i9vmtd6ku2mwvmj6hmor36a5at193p9 Milo Gjukanoviqi 0 66425 2978105 2977945 2026-05-06T22:29:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2978105 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Milo Gjukanoviqi | native_name = Milo Đukanović | image = Milo Ðukanović 2022.jpg | caption = Gjukanoviqi më 2022 | office = [[Presidenti i Malit të Zi|President i Malit të Zi]] | term_start = 20 maj 2018 | term_end = 20 maj 2023 | predecessor = [[Filip Vujanoviq]] | successor = [[Jakov Milatoviq]] | office1 = | term_start1 = 15 janar 1998 | term_end1 = 25 nëntor 2002 | predecessor1 = [[Momir Bullatoviq]] | successor1 = [[Filip Vujanoviq]] | office2 = [[Kryeministri i Malit të Zi|Kryeministër i Malit të Zi]] | term_start2 = 4 dhjetor 2012 | term_end2 = 28 nëntor 2016 | predecessor2 = [[Igor Lukshiq]] | successor2 = [[Dushko Markoviq]] | term_start3 = 29 shkurt 2008 | term_end3 = 29 dhjetor 2010 | predecessor3 = [[Zhelko Shturanoviq]] | successor3 = [[Igor Lukshiq]] | term_start4 = 8 janar 2003 | term_end4 = 10 nëntor 2006 | predecessor4 = Dragan Gjuroviq | successor4 = [[Zhelko Shturanoviq]] | term_start5 = 15 shkurt 1991 | term_end5 = 5 shkurt 1998 | predecessor5 = Funksioni u krijua | successor5 = [[Filip Vujanoviq]] | office6 = Kryetar i [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|DPS]] | term_start6 = 31 tetor 1998 | term_end6 = 6 prill 2023 | predecessor6 = [[Momir Bullatoviq]] | successor6 = [[Danijel Zhivkoviq]] | birth_date = {{birth date and age|1962|2|15|df=yes}} | birth_place = [[Nikshiq]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi|RS e Malit të Zi]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF e Jugosllavisë]] | party = I pavarur | otherparty = [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|DPS]] (1991–2023) | spouse = Lidija Kuç | children = 1 | alma_mater = [[Universiteti i Malit të Zi]] }} '''Milo Gjukanoviqi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: '''Milo Đukanović'''; lindur më 15 shkurt 1962) është politikan malazez, i cili shërbeu si [[Presidenti i Malit të Zi|president i Malit të Zi]] në dy periudha, nga viti 1998 deri më 2002 dhe nga viti 2018 deri më 2023. Ai ka qenë gjithashtu disa herë [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Zi]], në periudhat 1991–1998, 2003–2006, 2008–2010 dhe 2012–2016. Gjukanoviqi ishte një nga figurat kryesore të politikës malazeze për më shumë se tri dekada. Ai drejtoi [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|Partinë Demokratike të Socialistëve të Malit të Zi]] (DPS) nga viti 1998 deri më 2023 dhe luajti rol qendror në procesin që çoi në pavarësinë e Malit të Zi në vitin 2006, si dhe në orientimin euroatlantik të vendit, përfshirë anëtarësimin në [[NATO]] në vitin 2017.<ref>{{cite web |title=Milo Đukanović |url=https://www.britannica.com/biography/Milo-Djukanovic |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta e hershme dhe arsimi == Milo Gjukanoviqi lindi më 15 shkurt 1962 në [[Nikshiq]], në atë kohë pjesë e Republikës Popullore të Malit të Zi brenda [[Jugosllavia|Jugosllavisë]]. Ai studioi në Fakultetin e Ekonomisë në [[Universiteti i Malit të Zi|Universitetin e Malit të Zi]]. == Karriera politike == Gjukanoviqi u përfshi në politikë gjatë viteve 1980, në kuadër të strukturave të [[Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë|Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë]]. Në fund të viteve 1980 dhe në fillim të viteve 1990, ai u bë pjesë e brezit të ri të udhëheqësve politikë në Mal të Zi, së bashku me [[Momir Bullatoviq]]in dhe Svetozar Maroviqin. Në vitin 1991, pas vendosjes së sistemit shumëpartiak, ai u bë kryeministër i Malit të Zi. Në atë kohë, Mali i Zi ishte republikë përbërëse e Jugosllavisë dhe më pas pjesë e Republikës Federale të Jugosllavisë së bashku me [[Serbia|Serbinë]]. === Kryeministër i Malit të Zi === Gjukanoviqi shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër]] për herë të parë nga viti 1991 deri më 1998. Gjatë viteve të para të mandatit të tij, politika malazeze ishte e lidhur ngushtë me zhvillimet në Serbi dhe me udhëheqjen e [[Sllobodan Millosheviq]]it. Megjithatë, në gjysmën e dytë të viteve 1990, Gjukanoviqi u distancua gradualisht nga Millosheviqi dhe filloi të mbështeste një kurs më të pavarur politik për Malin e Zi. Ai u rikthye si kryeministër në vitin 2003 dhe mbajti këtë post deri në vitin 2006, periudhë gjatë së cilës u intensifikua procesi politik për përcaktimin e statusit shtetëror të Malit të Zi. Më 2006, pas [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumit për pavarësi]], Mali i Zi shpalli pavarësinë nga bashkimi shtetëror me Serbinë. Gjukanoviqi shërbeu sërish si kryeministër nga viti 2008 deri më 2010 dhe nga viti 2012 deri më 2016. Në këto mandate, qeveritë e drejtuara prej tij ndoqën politika të integrimit evropian dhe euroatlantik, duke përfshirë procesin e afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe anëtarësimin në [[NATO]].<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49736.htm |website=NATO |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> === President i Malit të Zi === Gjukanoviqi shërbeu për herë të parë si [[Presidenti i Malit të Zi|president i Malit të Zi]] nga viti 1998 deri më 2002. Gjatë kësaj periudhe, Mali i Zi mbeti pjesë e strukturave shtetërore jugosllave, por politika e Podgoricës u bë gjithnjë e më e pavarur nga Beogradi. Në vitin 2018, ai u rikthye në postin e presidentit, pas fitores në zgjedhjet presidenciale. Mandati i tij i dytë presidencial zgjati deri më 20 maj 2023. Në këtë periudhë, Mali i Zi vijoi negociatat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, por vendi u përball edhe me tensione të brendshme politike dhe polarizim të fortë institucional. Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, Gjukanoviqi u mund në raundin e dytë nga [[Jakov Milatoviq]], kandidat i lëvizjes [[Evropa tani!|Evropa Tani!]]. Millatoviqi mori detyrën e presidentit më 20 maj 2023.<ref>{{cite web |title=Montenegro's new president inaugurated after defeating long-serving leader Milo Djukanovic |url=https://apnews.com/article/montenegro-president-inauguration-jakov-milatovic-djukanovic-europe-2a2eb5b38fb982de28e498b2c7ffb2c6 |website=Associated Press |date=20 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Roli në pavarësinë e Malit të Zi == Një nga momentet më të rëndësishme të karrierës së Gjukanoviqit ishte procesi që çoi në pavarësinë e Malit të Zi. Pas rënies së Millosheviqit në vitin 2000, marrëdhëniet mes Malit të Zi dhe Serbisë u riorganizuan në kuadër të bashkimit shtetëror Serbi dhe Mali i Zi. Në vitin 2006, Mali i Zi mbajti referendum për pavarësi. Pas miratimit të pavarësisë nga shumica e votuesve, vendi u bë shtet i pavarur. Gjukanoviqi u konsiderua një nga arkitektët kryesorë politikë të këtij procesi. == Integrimi euroatlantik == Gjatë periudhave të tij në pushtet, Gjukanoviqi mbështeti orientimin euroatlantik të Malit të Zi. Qeveritë e drejtuara ose të mbështetura nga ai punuan për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|afrimin me Bashkimin Evropian]] dhe NATO-n. Mali i Zi u bë anëtar i NATO-s në vitin 2017, një zhvillim i rëndësishëm në politikën e jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ky orientim politik e vendosi Gjukanoviqin në kontrast me forcat politike pro-serbe dhe pro-ruse në Mal të Zi, të cilat kundërshtuan anëtarësimin në NATO dhe mbështetën lidhje më të ngushta me Serbinë dhe [[Rusia|Rusinë]]. == Partia Demokratike e Socialistëve == Gjukanoviqi drejtoi [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|Partinë Demokratike të Socialistëve të Malit të Zi]] për më shumë se dy dekada. DPS ishte forca kryesore politike në Mal të Zi nga fillimi i sistemit shumëpartiak deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur opozita fitoi shumicën parlamentare. Më 6 prill 2023, pas humbjes në zgjedhjet presidenciale, Gjukanoviqi dha dorëheqjen nga posti i kryetarit të DPS-së. Ai u pasua nga [[Danijel Zhivkoviq]].<ref>{{cite web |title=Djukanovic Quits as Party Leader After Losing Montenegrin Presidential Race |url=https://balkaninsight.com/2023/04/06/djukanovic-quits-as-party-leader-after-losing-montenegrin-presidential-race/ |website=Balkan Insight |date=6 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Marrëdhëniet me Shqipërinë dhe Kosovën == Gjatë karrierës së tij politike, Gjukanoviqi mbështeti zhvillimin e marrëdhënieve të mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe me shqiptarët në rajon, duke e lidhur këtë qëndrim me orientimin euroatlantik të Malit të Zi. Në politikën e jashtme, ai e paraqiti bashkëpunimin rajonal dhe integrimin në strukturat evropiane e atlantike si elemente të rëndësishme për stabilitetin e [[Ballkani Perëndimor|Ballkanit Perëndimor]]. Një nga çështjet më të ndjeshme ishte qëndrimi i Malit të Zi ndaj [[Kosova|Kosovës]]. Gjatë kohës kur Gjukanoviqi ishte një nga figurat kryesore të qeverisjes, Mali i Zi njohu [[Pavarësia e Kosovës (kthjellim)|pavarësinë e Kosovës]] më 9 tetor 2008, pavarësisht kundërshtimit të fortë të Serbisë dhe tensioneve të brendshme politike.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Kosovo Move was Necessary |url=https://balkaninsight.com/2008/10/21/montenegro-kosovo-move-was-necessary/ |website=Balkan Insight |date=21 tetor 2008 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Gjukanoviqi e mbrojti këtë vendim si pjesë të një politike të orientuar drejt realitetit politik rajonal, stabilitetit dhe [[Integrimi evropian|integrimit evropian]] e euroatlantik.<ref>{{cite web |title=Montenegro won't withdraw recognition of Kosovo as the EU calls for calm |url=https://www.euractiv.com/news/montenegro-wont-withdraw-recognition-of-kosovo-as-the-eu-calls-for-calm/ |website=Euractiv |date=30 shtator 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Marrëdhëniet me Kosovën mbetën të rëndësishme edhe për shkak të pranisë së komunitetit shqiptar në Mal të Zi, veçanërisht në zonat e [[Ulqini]]t, [[Tuzi]]t, [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. Në këtë kuadër, qëndrimi i Gjukanoviqit ndaj Kosovës dhe ndaj bashkëpunimit me Shqipërinë u vlerësua nga mbështetësit si pjesë e një politike pro-perëndimore dhe të hapur ndaj pakicave, ndërsa u kritikua nga kundërshtarët pro-serbë si largim nga lidhjet tradicionale me Serbinë. == Kritika dhe polemika == Gjatë karrierës së tij të gjatë politike, Gjukanoviqi ka qenë figurë e diskutueshme. Mbështetësit e tij e kanë vlerësuar për udhëheqjen e Malit të Zi drejt pavarësisë dhe për orientimin proevropian e proatlantik të vendit. Kritikët, nga ana tjetër, e kanë akuzuar për përqendrim të pushtetit, klientelizëm dhe dobësi në luftën kundër korrupsionit. Në vitet 2019 dhe 2020, Mali i Zi u përball me protesta të mëdha kundër qeverisë dhe tensione të lidhura me ligjin për liritë fetare, i cili u kundërshtua fuqishëm nga [[Kisha Ortodokse Serbe]]. Këto zhvillime ndikuan në dobësimin politik të DPS-së dhe në humbjen e pushtetit parlamentar në vitin 2020. == Jeta personale == Gjukanoviqi është i martuar me Lidija Kuç dhe ka një djalë. Ai është një nga politikanët më jetëgjatë në Evropën Juglindore dhe një nga figurat më me ndikim në historinë bashkëkohore të Malit të Zi. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.predsjednik.me/ Arkiva zyrtare e Presidentit të Malit të Zi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240617220756/https://predsjednik.me/ |date=17 qershor 2024 }} * [https://www.britannica.com/biography/Milo-Djukanovic Milo Đukanović në Encyclopaedia Britannica] [[Kategoria:Lindje 1962]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Politikanë nga Mali i Zi]] [[Kategoria:Presidentë të Malit të Zi]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Malit të Zi]] aqmsk37p2hnvftirr2ac06zyiyyk6i3 Stampa:Infobox file format/dok 10 70717 2978132 2256219 2026-05-07T00:33:03Z Xqbot 13749 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Stampa:Infobox file format/doc]] 2978132 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Infobox file format/doc]] 27y4cqz6bhb7xeip6eej09m5rrrk3tx Diskutim:Ferizaji 1 73657 2978150 2965641 2026-05-07T04:16:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ferizaji/Arkivi 1]] 2978150 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ferizaji/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} dns5xll3tb08cquyfbkfjmes1uwpjvn S.C. Corinthians Paulista 0 76254 2977984 2831337 2026-05-06T12:58:06Z Makenzis 95633 2977984 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #000000 | writing color = #F00 | clubname = SC Corinthians Paulosta | image = SC Corinthians.svg | fullname = Sport Club Corinthians Paulista | nickname = ''Timão''<br/>''Time do Povo''<br/>''Todo Poderoso''<br/>''Coringão'' | founded = [[1 shtator]] [[1910]] | ground = Arena Corinthians | capacity = 49,205 | chairman = {{flagicon|BRA}} Roberto de Andrade | mgrtitle = Trajner kryesorë | manager = {{flagicon|BRA}} Fábio Carille | league = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] | season = 2025 | position = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], 13të | current = | pattern_la1 = _corinthians2526h | pattern_b1 = _corinthians2526h | pattern_ra1 = _corinthians2526h | pattern_sh1 = _corinthians2526a2 | pattern_so1 = _corinthians2526hl | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _corinthians2526a | pattern_b2 = _corinthians2526a | pattern_ra2 = _corinthians2526a | pattern_sh2 = _corinthians2526a2 | pattern_so2 = _corinthians2526al | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _corinthians2425t | pattern_b3 = _corinthians2425t | pattern_ra3 = _corinthians2425t | pattern_sh3 = _corinthians2425t | pattern_so3 = _corinthians2425tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | website = http://www.corinthians.com.br }} '''Sport Klub Korintasve Paulista''' (zyrtarisht: '''Sport Club Corinthians Paulista'''), është një klub futbolli nga [[São Paulo]], kryeqytetin e [[Sao Paulo (shtet)|São Paulo]] të [[Brazil]]it dhe është bërë i njohur mirë për ekipin e futbollit. Klubi filloi më [[1 shtator]] [[1910]]. Eshtë një dhe tradicionale popullore Brazilian multisport klubit, lojtarët dhe tradicionale në argumentet, si Deco, Edu, Sylvinho, Casagrande dhe Rivelino. Ata kanë rreth 30 milion tifozë në mbarë botën, dhe kurrë më të madhe me ekipin e tjera braziliane Flamengo. Dhe është i pari klub për të fituar Zyrtare [[FIFA Kupa Botërore e Klubeve]], në vitin 2000, në Rio de Zhaneiro, kur Real Madrid, Manchester United, Vasco da Gama, luajti gjithashtu. Korintasve u themelua në vitin 1910 nga një grup i fuqisë punëtore - kryesisht e portugeze, italiane dhe spanjolle pjerrësirë - me shpresë për të krijuar një klub popullor në qytetin e São Paulo për të luajtur kundër klubeve elitare që tashmë ekzistonte. Ata janë emëruar pas anglisht ekipi amator Corinthian-Casuals, i cili ekziston në të vërtetë herë ende. I ekipit të futbollit është një nga më të suksesshme në Brazil, duke fituar në edicionin e parë të FIFA Club World Championship, braziliane Série A katër herë, dy herë Kupën braziliane, e Kampionatit São Paulo shtetit 27 herë, ndër të tjera nderon. Korintasve tifozë janë të njohur si "Feel", portugeze për "besnik" apo "besnike". Si multisport klubit, gjithashtu kanë Korintasve amatore dhe profesionale volejboll, hendboll, taekwondo, xhudo, not, tenis dhe futsal ekipeve. == Historia == {{...}} {{Main|Historia e S.C. Corinthians Paulista}}1914 - Sao Paulo Shtetit kampioneve (trofe 1.) Fúlvio, Casemiro bëjë Amaral dhe Casemiro Gonzalez ; Policia, Biano dhe Cesar ; Aristides, Perez, Amilcar, Dias dhe Neco. === Të njëqindvjeçar kampion === Korintasve janë të njohura në Brazil si "njëqindvjeçar kampion", për shkak të rastësi në vitet e disa prej saj conquests : * 1922 - Champions Shtetit ; Brazil pavarësinë e nga Portugalia në 1822 ishte * 1954 - Champions Shtetit ; Fondacioni e qytetit të ishte në São Paulo 1554 * 1988 - Champions Shtetit ; heqjen e skllavërisë ishte në 1888 === Të kampion e kampioneve === Korintasve është i njohur edhe në Brazil si "Campeão dos Campeões" (kampion e kampioneve), sepse në 1915 ekipi i shkatërroi me Paulista Lidhjes dhe nuk morën pjesë në atë të vitit të turneut, i cili u fitua nga Germania. Në fund të sezonit, Korintasve Germania të sfidohet një lojë dhe fitoi 4-1. Kundërshtohet për t'u përballur me Palmeiras, e kampion i Lidhjes Apea (një tjetër ligën e atyre herë), ishte përsëri Korintasve ngadhënjimtar me një fitore 3-0. Si sidenote, fitimtare e ekipit në këto sfida u gjithashtu të 1914 dhe 1916 undefeated São Paulo Shtetit Kampionatin kampion. Ekziston edhe një tjetër histori që mund të shpjegojë pseudonimin. Në 1930, edhe pse ende nuk ka pasur kampionatit kombëtar në Brazil, ka pasur një sfidë ndeshjen midis kampionëve të São Paulo dhe të Rio-de-Zhanejro shtetit kampionate. Më 16 shkurt, në një ndeshje kundër Vasco da Gama, u mbajt në Rio-de-Zhanejro, Korintasve fitoi 4-2, me qëllimet shënua nga Filó (2), De Maria dhe Gambinha, duke e çuar në shtëpi "kampion e kampioneve" trofe. Sot, është pseudonim i përdorur në varg të dytë zyrtare të klubit himni. === Të mushqetar === Korintasve 'zyrtare nuskë është mushqetar, simbol i trimëri, audacity dhe luftimin e shpirtit. Miratimi i karakterit kujton se vitet e para të klubit. Në 1913 pjesa më e madhe e futbollit krerët e shtetit São Paulo themeloi APEA (Atletikës Paulista Sports Association). Në depleted Paulista Lidhjes kishte mbetur vetëm me Americano, Germania dhe Internacional, të njohur si "tre musketeers" e futbollit São Paulo. Korintasve bashkua me tre si D'Artagnan, duke qenë i katërt dhe më adored mushqetar, ashtu si Alexandre Dumas, i père romanin e Tre Musketeers. Për t'u pranuar në atë "musketeers univers", Korintasve kishte për të treguar trimëri e saj. Siç u ka shumë ekipe të tjera që lakmohem në vendin e Liga Paulista, Korintasve, morën pjesë në një turne selektive kundër Minas Gerais dhe São Paulo, dy ekipet e tjera të mëdha Paulista amator të futbollit në atë kohë. Ekipi i Corinthian rrahu 1-0 dhe Minas São Paulo 4-0, duke fituar pranim në grup dhe përvetësuar të drejtën për të marrë pjesë në Special Paulista Dega e Lidhjes në vitin e ardhshëm. === Shën Gjergjit === Një simbol i rëndësishëm për Korintasve ishte Shën Gjergjit, që ende mund të gjenden në letër shkrimi të vjetër për ekipin. Për fat të keq, si të Kishës Katolike Romane demoted statusin e saj deri në një të tretën klasa të vogla shenjt në 1963, Shën Gjergjit ka qenë gradualisht harruar nga ana e mbështetësve të Korintasve. === Korintasve pushtimit (Invasão Corinthiana) === E ashtuquajtura "Korintasve pushtimit" ndodhi në vitin 1976, kur e Korintasve tifozë pushtuan Mario Filho Stadium (Maracanã) u mbajt në Rio-de-Zhanejro gjatë Brasileirão gjysmëfinal të kampionatit të 1976. Në mes të lojës dhe Fluminense Korintasve, rreth 70 mijë tifozë Korintasve mbështetjen e kishin lënë të Shtetit São Paulo të shohin se si ekip. Ata që morën pjesë në ndjekjen e më i madh në zhvendosje të njeriut në kohë paqeje, sipas Librin e Rekordeve të Ginesit. Loja hyri në kohën shtesë, e ndjekur nga një gjuajtje penalltish e cila u fitua nga Korintasve. Në nëntor të vitit 2006, një ekip i posaçëm trikotazh u lirua festuar 30 vjetorin e pushtimit. === Korintasve Demokraci (Democracia Corinthiana) === Demokracia e Korintasve ishte një lëvizje ideologjike unike në botë, të njohur në Brazil si një nga momentet kyç në luftën kundër diktaturës ushtarake që qeverisur vendin në atë kohë. Udhëhequr nga Wladimir dhe Sokrati, e mori disa lojtarë të ekipit të kontrollit të menaxhimit, të vendosë në se do të prekin gjërat e tyre, dhe një nga ato vendime u është njohur si një nga veprimet më të rëndësishme kundër diktaturës. Në 1982, lojtarët votuan për të shtypur në anën e pasme të një njoftimi të këmisha e tyre, "Vota e 15-të", për të motivojnë njerëzit për të votuar mbi 15 nëntor, në zgjedhjet që do të ndihmonte për t'i dhënë fund Brazil diktaturës. === Korintasve Botërore kampion === Botimi i parë i FIFA Club World Kampionati u zhvillua në Brazil në vitin 2000. Tetë klub palët që përfaqësojnë çdo cep të Planetin Football converged në Rio de Zhaneiro dhe São Paulo. Ai ishte i dy Brazilian pjesëmarrësit, e Rio Vasco da Gama dhe e Korintasve São Paulo që u takua yllin-studded lokale përfundimtar. E São Paulo pala vetëm arriti të mposhtë 4-3 rivalët e tyre në një gjuajtje penalltish pas 120 minutash e taktik, goalless futbollit. Pas tërhequr me Real Madridin dhe asgjësimin e Arabisë Saudite Al Nassr dhe Maroku e raxha Casablanca në raundin e parë, Korintasve tyre dhe të qëndrueshme të thoroughbreds - Vampeta, Freddy Rincon, Edu, Dida dhe Edilson - vrapoi jashtë denjë Kampionët përpara një turme prej 73.000 u mbajt në Rio-e sajuar Maracana Stadium. Korintasve luajti ndeshjen e fundit me Dida, Índio, Fabio Luciano, Adílson, Kléber, Vampeta (i dha vend të Gilmar), Rincón, Marcelinho Carioca, Rikardinjo (i dha vend të Edu), Edílson (i dha vend të Fernando Baiano) dhe Luizão. Traineri : Oswaldo de Oliveira. === Rivalitetesh === * Palmeiras: Palestër Italia (tani e njohur si Palmeiras) është themeluar në 1914 si një klub italian,-vetëm. Disa nga Korintasve 'italisht anëtarë, përfshirë këtu edhe lojtar Bianco, e vetmja në italisht Korintasve' skuadra e majta të bashkohet me klubin e ri dhe u etiketohen si tradhëtarë. Për shkak të kësaj, u bë rivalët ekipe, dhe mbetet e ashpër kundërshtarët në São Paulo në këtë ditë. * Të tjera rivalët: Korintasve gjithashtu kanë një rivalitet historik dhe me São Paulo Santos. == Ngjyrat dhe logot == {{...}} === Ngjyrat === Edhe pse e klubit është njohur nga ngjyrat bardh e zi për më historinë e saj, e para Korintasve 'kit krem fillimisht përbëhej nga këmisha e zezë dhe pantallona të shkurtra. Por kur u larë këmisha, krem ngjyrë të bardhë u bë gradualisht. Pas kësaj, herët në historinë e klubit, të ngjyrave zyrtare u ndryshuar, kështu që klubi nuk do të mbeturinave shumë para për blerjen e re kits. Në 1954 u fut e zi me holle Stripes uniformën e bardhë e cila u bë e alternative uniforme. === Crests === ==== 1913 ==== E Korintasve 'këmisha krifë nuk kishte para 1913, kur u bashkua me klubin Liga Paulista dhe u bë i aftë për të luajtur në ndeshjet zyrtare të shtetit të kampionatit São Paulo. I klubit pastaj debuted simbolin e vet të parë, me shkronja "C" dhe "P", që qëndrojnë për Korintasve Paulista. ==== 1940-prezent ==== Krifë i parë është krijuar nga lithographer Hermógenes Barbuy, vëllai i Korintasve 'lojtar Amílcar, në 1914. Por krifë ndryshuar shpesh para 1919, kur një re jele (pjesë e këtij krifë) debuted mbi Korintasve 'këmisha në 1919. Duke paraqitur një São Paulo shtetit në një rreth flamurit dhe emrin e klubit, SC Korintasve Paulista, shkruar rreth tij, ku qëndrojmë për SC Sportive Club. Krifë i ndryshuar përsëri në 1940 kur e piktorit modernist dhe ish-anëtar i Korintasve 'rezervë skuadra Francisco Gonzalez Rebolo krijuar e klubit kreshtë definitive, me dy të ankorohen dhe oars (një referencë për të praktikuar në acquatic sportive e klubit), duke e bërë atë unike . Kreshtë definitive është ndryshuar disa herë. === Prodhues dhe Sponsor === Prodhuesi : * Njeri i mirë (1982-1987) * Finta (1988-1993) * Dënimin (1993-1998) * Njeri i mirë (1999-2002) * Nike (2003 -) Sponsor: * Bombril (1982) - prapa * Cofap (1983) * Qytetar (1984) - prapa * Bic (1984) * Kurorë (1984) * Kalunga (1985-1994) * Suvinil (1995-1996) * Excel-economico (1997-1998) * Embratel (1998) * Batavo (1999-2000) * Pepsi (2000-2004) * Kolumbus (2003) - sleeves * Samsung (2005-2007) * Mesor Saúde (2008-2009) * Ford (2009) - vetëm një lojë * Locaweb (2009) - vetëm një lojë - sleevs * Vivo (2009) - vetëm një lojë - sholders * Aacd (2009) - vetëm një lojë * Viza (2009) - vetëm një lojë * Panasonic (2009) - vetëm një lojë - sleevs * Lupo (2009) - një lojë të vetëm - të shkurtër * Batavo / Perdigão / Brasil Ushqimore (2009 -) * Bozzano (2009 -) - sleeves * Grupo Silvio Santos / Banco Panamericano (2009 -) - *supet / më të ulët mbrapa * Avanço (2009 -) - nën sleeves == Stadiumet == Sa më shpejt që të jetë e themeluar si Korintasve diku e nevojshme për të pritur ndeshjet e saj. Ekipi fillimisht luajtur në një fushë në pronësi të një tregtari druri, dhe që tani e tutje ishte i njohur si Campo bëjë Lenheiro (dru portugeze për shitësit këtë fushë). Fushën e kushteve ideale nuk ishin si lojtarët dhe tifozët kishin për të pastruar vendin para çdo ndeshje. Katër vjet pasi u përfshirë për të luajtur në kampionatin São Paulo Shtetit, në 1918, një më të përshtatshme stadiumit ishte e nevojshme, si dhe famë u rrit numri i tifozëve pas fitores dy kampionate shtetit. Associates, lojtarë dhe tifozë arritën të ndërtojnë një tjetër stadium, i njohur si bom Retiro stadiumin i cili do të jetë në shtëpi Korintasve terren për nëntë vjet. Në 1928, kryetari i klubit Schürig Alfredo blera e terrenit ku tani qëndron sociale klubit, të njohur si Parque São Jorge. Brenda një klub sociale stadiumit (të quajtur Schürig) u ndërtua. Shumica e njohur si Fazendinha (portugalisht për fermë e vogël), ose Parque São Jorge stadiumin 'këtë stadium do të presë ndeshjet Korintasve për një kohë të gjatë. Komunale Prefektura stadiumin Paulo Machado de Carvalho (i njohur si Pacaembu) u përurua në 1940. Si ekipi me fanbase më e madhe në qytet, Korintasve do të luajë ndeshjet e saj më të madh në stadiumin e publikut për një frekuentim më të madh. Përfundimisht çdo shtëpi Korintasve ndeshje do të luhet atje. Si e kapacitetit të Pacaembu ulur me kalimin e kohës, për të 37.000 spektatorëve si përmirësimin e saj të fundit në vitin 2008, Korintasve është detyruar të luajë ndonjëherë në rivale e São Paulo FC terren (Morumbi Stadium) kur pritet frekuentimit është superior ndaj Pacaembu e kapacitetit. Disa projekte të një stadiumi të ri janë paraqitur në publik që nga vitet 1960. Zotëron klubi i pronës në Itaquera pranoi për të ndërtuar stadiumin e ri të saj nga ana e komunës në Prefekturën 1970. Në vitet 1990 Korintasve përuruan qendrën e saj të parë të trajnimit atje, i njohur si CT de Itaquera. Ish-partneri i grupit HTMF blerë tokë në Raposo Tavares Highway në fund të viteve 1990 për ndërtimin e stadiumit por partneritet përfundoi shpejt pas kësaj. Në fund të vitit 2006 një OJQ e quajtur Cooperfiel krijuar një fond për një makinë të re stadiumit. Ish kryetari i Alberto Dualib kishte biseduar me Presidentin brazilian Luiz Inácio Lula da Silva (një përkrahës i flaktë i klubit) për të pyetur atë për ndihmë financiare për të ndërtuar një stadiumi të ri për ekipin. Në këtë takim, presidenti kërkuar për të biseduar me ish-trainerin Emerson Leão them atij dhe ai besuar atij të "fix" ekipin, i cili është duke pasur probleme me lojtarët babëzitur dhe xhelozi në mesin e tyre. Ajo gjithashtu tha se është e vërtetë se qëllimi i takimit ishte se Dualib mund të bisedoni me Lula Boris Berezovsky rreth arritjes së. Korintasve 'praktikë këtë fushë është shtëpia e parë për të Brazil FIFA certifikuar torfë intonoj artificiale. Kjo sintetike torfë katran, e quajtur Xtreme torfë, u prodhua nga ACT Global Sporteve. Që nga 2009, ka disa conjectures se Korintasve Komunal dhe Prefektura do të bëjnë një marrëveshje për një 20-vjeçare allotment e Pacaembu. Përveç kësaj, Fazendinha është duke u përmirësuar për të organizuar disa ndeshje dhe tregon fillimin e 2010. == Himni == {{...}} Korintasve e himnit është shkruar në 1952 nga Lauro D'Avila, e quajtur "Campeão dos Campeões" (kampioneve e kampioneve). :Salve o Korintasve, :O campeão dos campeões. :Eternamente, :Dentro dos nossos corações. :Salve o Korintasve, :De tradições e glórias mil. :Tu ėshtė o orgulho, :Dos esportistas do Brasil :Teu passado é Uma bandeira, :Teu presente, Uma lição. :Figuras entre os primeiros :A nosso esporte bretão. :Grande Korintasve, :Sempre altaneiro. :Es do Brasil, :O mais clube Brasileiro! :Breshër Korintasve, :E kampion i kampionëve. :Përgjithmonë, :Brenda zemrat tona. :Breshër Korintasve, :Nga tradita dhe glories mijë. :Ti je krenari, :Nga sportet e Brazilit :Your kaluarën është një flamur, :Your paraqesë një mësim. :Merr vendin e saj në mesin e firsts :Nga tonë Breton sport. :Great Korintasve, :Gjithmonë fluturim. :Ju jeni nga Brazili, :Klubi më i Brazilian! == Lojtaret == Redaktuar më ''6 janar 2017'' {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=BRA|pos=GK|name=[[Matheus Caldeira Vidotto|Matheus Vidotto]]}} {{Fs player|no=3|nat=BRA|pos=DF|name=[[Yago Fernando da Silva|Yago]]}} {{Fs player|no=4|nat=Paraguay|pos=DF|name=[[Fabián Balbuena]]}} {{Fs player|no=6|nat=BRA|pos=DF|name=[[Uendel Pereira Gonçalves|Uendel]]}} {{Fs player|no=8|nat=BRA|pos=MF|name=[[Marlone]]}} {{Fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Guilherme Milhomem Gusmão|Guilherme]]}} {{Fs player|no=11|nat=Paraguay|pos=FW|name=[[Ángel Romero]]}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|pos=GK|name=[[Cássio Ramos|Cássio]]}} {{Fs player|no=13|nat=BRA|pos=DF|name=[[Guilherme Arana]]}} {{Fs player|no=14|nat=BRA|pos=DF|name=[[Leonardo Rodrigues dos Santos|Léo Santos]]}} {{Fs player|no=15|nat=BRA|pos=DF|name=[[Vilson Xavier de Menezes Júnior|Vilson]]}} {{Fs player|no=16|nat=BRA|pos=MF|name=[[Cristian Baroni|Cristian]]}} {{Fs player|no=17|nat=BRA|pos=MF|name=[[Giovanni Augusto]]}} {{Fs player|no=18|nat=BRA|pos=FW|name=[[Léo Jabá]]}} {{Fs player|no=20|nat=BRA|pos=MF|name=[[Danilo Gabriel de Andrade|Danilo]]}} {{Fs player|no=21|nat=BRA|pos=MF|name=[[Jean Carlos de Souza Irmer|Jean]]}} {{Fs player|no=22|nat=BRA|pos=MF|name=[[Marciel Silva da Silva|Marciel]]}} {{Fs player|no=23|nat=BRA|pos=DF|name=[[Fagner Conserva Lemos|Fagner]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=26|nat=BRA|pos=MF|name=[[Rodriguinho Marinho|Rodriguinho]]}} {{Fs player|no=27|nat=BRA|pos=GK|name=[[Walter Leandro Capeloza Artune|Walter]]}} {{Fs player|no=29|nat=BRA|pos=MF|name=[[Guilherme Camacho|Camacho]]}} {{Fs player|no=30|nat=BRA|pos=FW|name=[[Lucca Borges de Brito|Lucca]]}} {{Fs player|no=31|nat=BRA|pos=MF|name=[[Marquinhos Gabriel]]}} {{Fs player|no=32|nat=BRA|pos=DF|name=[[Léo Príncipe]]}} {{Fs player|no=33|nat=BRA|pos=MF|name=[[Warian Santos|Warian]]}} {{Fs player|no=34|nat=BRA|pos=DF|name=[[Pedro Henrique Ribeiro Gonçalves|Pedro Henrique]]}} {{Fs player|no=36|nat=BRA|pos=FW|name=[[Bruno Paulo]]}} {{Fs player|no=40|nat=BRA|pos=GK|name=[[Caíque França]]}} {{Fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Jô]]}} {{Fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Maycon de Andrade Barberan|Maycon]]}} {{Fs player|no=|nat=BRA|pos=DF|name=[[Moisés Roberto Barbosa|Moisés]]}} {{Fs player|no=|nat=Paraguay|pos=MF|name=[[Gustavo Viera]]}} {{Fs player|no=|nat=Colombia|pos=FW|name=[[Stiven Mendoza]]}} {{Fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Cláudio Luiz Rodrigues Parise Leonel|Claudinho]]}} {{Fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Paulo Roberto da Silva|Paulo Roberto]]}} ''(në huazim nga [[Grêmio Osasco Audax Esporte Clube|Osasco Audax]])'' {{Fs player|no=|nat=TUR|pos=FW|name=[[Colin Kazim-Richards]]}} {{Fs end}} == Stafi teknik == === Stafi teknik aktual === * Flag e Brazil Mano Menezes - Head trainer * Flag e Toninho Oliveira Brazil - Fitness traineri * Flamuri i Brazilit Carlos Alberto Pimentel - Ndihmës palestër traineri * Flag e Marcos Antonio Brazil Romando - Goalkeeping traineri * Flag e Brazil Dr Fabio Luiz Novi - Club mjeku * Flag e Antonio Brazil Dr Paulo de Faria - Club mjeku * Flag e Brazil Dr Joaquim Grava - Shef i Departamentit Mjekësi * Flag e Brazil Dr Renato Fraga Moreira Lotufo - fiziolog * Flag e Brazil José Alberto Fregnani Gonçalves - fizioterapeut * Flag e Brazil Paulo Rogério Vieira - fizioterapeut * Flag e Brazil Christine Fernanda Machado Neves - infermiere diete * Flag e Dias Gonçalves Brazil Alexandro - masazhist * Flag të bëjë Lazaro Brazil José Nascimento - masazhist * Flag e Cleber Brazil Costa de Souza - masazhist === Dukshëm menaxherët === Artikulli kryesor: Lista e Sport Klub Korintasve Paulista menaxherët Korintasve parë zyrtare ishte menaxher uruguaian Pedro Mazzulo emëruar në 1933. Përpara kësaj, zakonisht kreu lojtar (kapiten) grumbulluar gjithashtu kreu traineri funksion. Ish lojtar i Neco ishte emëruar menaxher i parë për të fituar një kampionat me klubin, në 1937. Nelsinho Baptista në 1990, Wanderley Luxemburgo në 1998, Oswaldo de Oliveira në 1999 dhe Antonio Lopez në vitin 2005 janë katër menaxherët që pati sukses për të fituar kampionatin Brazilian me trofe e klubit. Osvaldo Brandão është njohur si një nga menaxherët më të rëndësishëm në historinë e klubit për udhëheqjen e grupit për të fituar Kampionatin São Paulo shtetit në 1977, pas 22 vjet pa trofe. Current menaxher Mano Menezes shkroi emrin e tij në historinë e klubit Korintasve kthehet pas çon në ndarjen e parë në 2008, pasi u Korintasve transferohen për herë të parë në vitin 2007. Mano të çojë në një Korintasve Runner-Up campaing braziliane në Kupën 2008 dhe në një Title Paulista Shtetit Kampionatin 2009 == Arritjet == === Ndërkombëtare === * '''[[FIFA Kupa Botërore e Klubeve]]''': 2000, 2012 * '''[[Copa Libertadores da América]]''': 2012 === Kombëtare === * '''Kampionëve Divizioni i Parë Brazilit''': 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015 * '''Kupa e Brazilit''': 1995, 2002, 2009 * '''Kampionëve Divizioni i Parë Shtetit Sao Paulo''': 1914, 1916, 1922, 1923, 1924, 1928, 1929, 1930, 1937, 1938, 1939, 1941, 1951, 1952, 1954, 1977, 1979, 1982, 1983, 1988, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2009, 2013, 2017 == Shih edhe == Sister projekti Wikimedia Commons ka media në lidhje me : Korintasve * Sport Klub Korintasve Paulista Junior Team == Referime == 1. ^ "Football Derbies - Korintasve x Palmeiras". http://www.footballderbies.com/results/index.php?id=86. 2. ^ I OJQ-së deklaruan Qëllimi është që të ngritet R $ 300 milion (rreth $ 140 milion USD) brenda një muaji 36-kohor për ndërtimin e një vendi 60.000 vend që do të ceded në bazë të një klubi ende të papërcaktuar të ndihmës. (Referime: "Cooperfiel Website". https://web.archive.org/web/20190518150157/http://www.fielzao.com.br 3. ^ Sipas "Korintasve skuadra 2009". http://www.corinthians.com.br/futebol/elenco.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021194125/http://www.corinthians.com.br/futebol/elenco.asp |date=21 tetor 2007 }}., CBF ofertën e ndeshjes dhe raportet == Lidhje të jashtme == * [http://www.corinthians.com.br/ Corinthians Official Website] {{Fituesit e FIFA Kupës së Botës për Klube}} [[Kategoria:Klube futbolli në Brazil|Corinthians Paulista]] a2v1f72p3egp7lpi4nje9a378zkd2bh Diskutim:Cristiano Ronaldo 1 88751 2978152 2964650 2026-05-07T04:16:57Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Cristiano Ronaldo/Arkivi 1]] 2978152 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Cristiano Ronaldo/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} r0j2kyg60whsq6te7c42l7s4znlk4uw Belshi 0 90129 2978060 2826035 2026-05-06T20:09:20Z Albinfo 10060 fix infobox 2978060 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Belshi | native_name = Belsh |coordinates = {{coord|40.981111|19.890278|type:city|display=inline,title}} | area_total_km2 = 50.9 | population = 33000 | population_density_km2 = 275 | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Shqipëria]] | subdivision_type1 = Qarku | subdivision_name1 = [[Qarku i Elbasanit|Elbasan]] | subdivision_type2 = Rrethi | subdivision_name2 = [[Rrethi i Elbasanit|Elbasan]] |subdivision_type3 = Bashkia |subdivision_name3 = [[Bashkia Belsh|Belsh]] |postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 3008 |area_code = +582 | website = [http://bashkiabelsh.al/ bashkiabelsh.al] |leader_party = PS |leader_title = Kryetari |leader_name = Arif Tafani | image_seal = Stema e Bashkisë Belsh.svg | image_skyline = Belsh, Albania 2018 01 Panorama.jpg | image_caption = Liqeni i Belshit }} '''Bashkia e Belshit''' shtrihet në zonën e [[Dumreja|Dumres]]ë, në një zonë që shquhet nga numri i madh i liqeneve dhe me një peizazh tërheqës, ku mendimtari i madh i Rilindjes sonë kombëtare [[Sami Frashëri]], duke u nisur nga bukuria e peizazhit dhe karakteristikat e tjera të kesajë zone, mendonte të ndërtohej në Belsh kryeqendra e shtetit të ardhshëm shqiptar. Një panoramë e shkurtër për qytezën e liqeneve, për ata që nuk e njohin. Belshi është një qytet i vogël buzë liqenit me të njëjtin emër, kryeqendra tradicionale e zonës së [[Dumreja|Dumresë]]. Ndodhet në jug-perëndim të [[Elbasani]]t, rreth 30 km larg tij. Belshi ka një popullsi prej 5.700 banorësh dhe si bashki ajo numëron 13.700 banorë. Në Belsh ndodhet një nga vendbanimet më të lashta të ilirëve, në afërsi të Belshit. Gërmimet arkeologjike në [[Gradishtë, Belsh|Gradishtë]] dëshmojnë se aty ka qenë vendbanim i lashtë ilir, sepse në bazë të sendeve të gjetura tregohet se kjo zonë ka qenë e banuar që në periudhën e bronzit të hershëm. == Gjeografia e Belshit == [[Skeda:Belsh, Albania 2018 02 Panorama.jpg|parapamje|251x251px|Belshi i fotografuar]] Bashkia Belsh, duke pasur nën administrimin e saj edhe disa fshatra si : Belsh, Stanaj, Cepë, Seferan, Marinës, Gradishtë, Shtith, Dushk, Trojas, Shkëndi, Qafshkallë, Shkozë, bën që të ketë një sipërfaqe të madhe toke dhe këto toka janë të pasura kryesisht me potas dhe mesatarisht me azot dhe fosfor. Tokat janë të tipit “të hirta, kafe livadhore “dhe “livadhore të hirta kafe“. {{Komuna Belsh}} == Klima dhe Ekonomia == Kjo zonë ka kushte të përshtatshme klimatiko-toksore për kultivimin e shumë kulturave bujqësore, veçanërisht të drithërave të bukës, duhanit, perimeve, hardhisë dhe pemëve frutore, por në këtë zonë ka një zhvillim edhe blegtoria. Një ndihmesë për zhvillimin e bujqësisë dhe të blegtorisë ka dhënë dhe Shoqata e Kursimeve të Kreditit, Belsh. Në shumë qytete të vendit ka filluar subvencionimi në sektorin e bujqësisë, por në Belsh nuk ka ndodhur akoma ky fenomen, gjë që inkurajon më shumë që fermerët të bëjnë një zgjerim dhe zhvillimin në sektorin e bujqësisë dhe kjo do të bëjë që të rritet numri i të vetëpunësuarve dhe do të ulet numri i emigrantëve. Për pasojë, do të rritet niveli ekonomik i zonës. Në Bashkinë e Belshit ndodhen edhe resurse të tjera përveç bujqësisë dhe blegtorisë, si ato të minierave dhe gazit. Në këtë zonë kanë funksionuar dy miniera karriere, si ajo e Trojësit dhe e Gradishtit, të cilat shfrytëzohet nga fabrika e çimentos, Elbasan. Në këtë zonë janë bërë studime dhe shpime në të gjitha zonën e Dumresë dhe me të dhëna premtuese, ku sot funksionojnë puse dhe vazhdojnë të nxjerrin naftë. Këto studime dhe shpime janë bërë nga shoqëria italiane AIPA. Në zbutjen e papunësisë, në këtë zonë kanë pasur ndikimin edhe liqenet në shfrytëzimin e peshkimit. Në këto liqene rritet peshk i ndryshëm si : trofta, krapi natyror, krapi i kultivuar, ballgjëri, amuri edhe ngjala si specie endogjene. Përveç këtyre resurseve, në Bashkinë e Belshit ushtrojnë aktivitetin e tyre rreth 125 subjekte private si : kafene, restorante, industriale, pika karburanti, ushqimore, shërbime, klinika dhe farmaci, firma ndërtimi si dhe organizata jo fitimprurëse. [[Skeda:Belsh, Albania 2018 05 Promenade.jpg|parapamje|Qendra e Belshit]] == Shëndetësia == Shërbimi shëndetësor në këtë zonë ka fillime të hershme, që në vitin 1937. Në vitin 68-69 filluan punimet për ndërtimin e spitalit të ri, që është sot dhe përfundoi së rregulluari në vitin 1971, ku fillon të funksionojë si i tillë për zonën. Çdo fshat ka infermiere, të cilat ndjekin detyrat e tyre, por në shumë fshatra nuk ka ambiente për injeksione për pacientët dhe shumë infermierë kanë kthyer shtëpitë e tyre në mikroambulanca, gjë që vështirëson këtë shërbim në këto fshatra. Në Belsh, pranë qendrës shëndetësore ka 3 farmaci dhe 3 klinika dentare private që shërbejnë për banorët. Zona e Belshit është një zonë arsimdashëse, mësimet në gjuhën shqipe kanë zanafillën e tyre që në fillim të viteve 1920-23 dhe një rol të rëndësishëm në hapjen e parë të shkollës shqipe në Belsh ka luajtur “Kongresi Arsimor”, ku dha një mbështetje të plotë në hapjen e shkollës, pasi bëri dhe mbështetjen e kësaj shkolle me stafin e duhur. Shkollat që numërohen në Bashkinë e Belshit janë 8, nga të cilat 7 janë 9 vjeçare dhe një e mesme e përgjithshme. Nga këto shkolla kanë filluar studimet e larta një numër i madh nxënësish, që sot punojnë në sektorë të ndryshme dhe japin një kontribut të madh në zhvillimin e zonës. == Kultura == Kultura e Belshit është e lashtë dhe e pasur sa dhe vetë historia e këtij qyteti. Ajo ka këngët dhe vallet e saj karakteristike, këngët e Belshit këndohen me iso polifonike. Ato shpesh shoqërohen dhe me valle, e cila është e veçanta e kësaj zone. Emër dhe gjallëri kulturës së Belshit i ka dhënë Ansambli Folklorik, i cili ka marrë pjesë në të gjitha festivalet folklorike kombëtare të organizuara në Gjirokastër, ku ka marrë edhe çmime si dhe ka marrë pjesë edhe në festivalin ndërkombëtar në Toskana të Italisë, ku u vlerësua me çmimin e dytë. Zona ka dhe veshjet e saj karakteristike, të cilat janë 5 kostume që prodhohen në mënyrë artizanale në Belsh nje nga familjet me te mëdha është familja Hysa. Belshi ka edhe një shtëpi kulture model për zhvillimin e aktiviteteve të ndryshme, duke filluar nga dita e verës, që për zonën e Elbasanit është një traditë dhe shumë festave të tjera, por mungon ambienti i një kinemaje, pasi do të ishte një sukses për vetë jetën e këtij qyteti të vogël dhe madhështor, për nga ana e kulturës dhe traditës që e ruajnë me aq kënaqësi dhe po e kalojnë tek brezat e ardhshëm njerëz të njohur për këtë zonë si : Qemal Fejzo, Petref Hysa dhe Shefqet Tafani. Dhe kjo intervistë finalizohet me thënien e kryetarit të bashkisë “Folëm më shumë për jetën kulturore dhe historikun e Belshit, për shkak të mosinvestimeve të shumta.” == Burimet == <references/> {{Qarku i Elbasanit}} {{AL-Vendbanime}} [[Kategoria:Fshatra në Shqipëri]] 312abpiifvxt9jztuf2bwzcpxcky6kg Mbretëria e Bashkuar 0 90400 2978083 2944246 2026-05-06T21:24:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2978083 wikitext text/x-wiki ''Ky artikull është rreth vendit. Për përdorime të tjera shiko: [[Britania e Madhe (kthjellim)]].''{{Infobox country |name = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |native_name = '''Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut''' |image_flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg |image_coat = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg |image_map = Europe-UK.svg |national_anthem = "[[God Save the Queen]]"<ref>{{Cite web|date=15 janar 2016|title=National Anthem|url=https://www.royal.uk/national-anthem|access-date=4 qershor 2016|website=Official web site of the British Royal Family|language=en}}</ref><br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;"></div> |capital = [[Londra]] |largest_city = [[Londra]] |official_languages = [[Gjuha angleze|Anglishtja]] |government_type = [[Monarkia kushtetuese]] [[Sistemi parlamentar|parlamentare]] [[Shteti unitar|unitare]] |leader_title1 = [[Monarkia e Mbretërisë së Bashkuar|Mbreti]] |leader_name1 = [[Çarls i Uellsit|Çarls III]] |leader_title2 = [[Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar|Kryeministri]] |leader_name2 = [[Keir Starmer]] |area_km2 = 242495 |area_footnote =<ref>{{Cite report|year=2012|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|publisher=United Nations Statistics Division|language=en|access-date=9 gusht 2015}}</ref> |area_rank = 78-të |area_sq_mi = 93628 |percent_water = 1.51 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|access-date=11 tetor 2021|publisher=[[Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik]] (OECD)|language=en}}</ref> |population_estimate = {{increaseNeutral}} 67,326,569<ref>{{cite web|title=Population, total - United Kingdom {{!}} Data|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=GB|access-date=2022-07-03|website=data.worldbank.org|language=en}}</ref> |population_census = 63,182,178<ref name="pop_census">{{cite web|title=2011 UK censuses|url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html|access-date=17 dhjetor 2012|publisher=Office for National Statistics|language=en|archive-date=31 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131125807/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html|url-status=dead}}</ref> |population_estimate_year = 2021 |population_estimate_rank = 21-të |population_census_year = 2011 |population_census_rank = 22-të |population_density_km2 = 270.7 |population_density_sq_mi = 701.2 |population_density_rank = 50-të |HDI = 0.932<!--vetëm numrat--> |HDI_year = 2019<!--Ju lutemi përdorni vitin të cilit i referohen të dhënat, jo vitin e publikimit--> |HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> |HDI_ref =<ref name="UNHDR">{{cite web|date=15 dhjetor 2020|title=Human Development Report 2020|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=15 dhjetor 2020|publisher=[[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin]]|language=en}}</ref> |HDI_rank = 13-të |currency = [[Paund sterlina]]{{efn|Disa nga vendet e transferuara, varësitë e kurorës dhe territoret britanike jashtë shtetit lëshojnë kartëmonedhat ose monedhat e tyre stërlina, ose përdorin monedhën e një vendi tjetër.}} |currency_code = GBP |utc_offset = {{sp}} |time_zone = [[Greenwich Mean Time]], [[Koha e Evropës Perëndimore|WET]] |utc_offset_DST = +1 |time_zone_DST = [[Koha Verore Britanike]], [[Koha Verore e Evropës Perëndimore|WEST]] |DST_note = {{efn|Gjithashtu në vëzhguar nga [[Varësitë e Kurorës]], dhe në dy [[Territoret Jashtme Britanike]] të [[Gjibraltari]]t dhe [[Shën Elena, Ascension dhe Tristan da Cunha]] (megjithëse në këtë të fundit, pa orë verore).}} |date_format = {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yyyy|year}}<br />{{abbr|yyyy|year}}-{{abbr|mm|month}}-{{abbr|dd|day}}&nbsp;([[Anno Domini|AD]]) |drives_on = majtas{{efn|Përveç dy territoreve të jashtme: [[Gjibraltari]] dhe [[Territori Britanik i Oqeanit Indian]]}} |calling_code = +44{{efn|[[Numrat e telefonit në Mbretërinë e Bashkuar#Numrat e telefonit në Territoret e Jashtme|Përjashton shumicën e territoreve të jashtme]]}} |cctld = [[.uk]]{{efn|Domeni [[.gb]] është gjithashtu i rezervuar për MB, por është përdorur pak.}} }} '''Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës Veriore''' ([[Gjuha angleze|Anglisht]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northen Ireland'' ('''''UK''''')), shpesh e njohur si '''Mbretëria e Bashkuar''', ose '''Britania'''<ref>Shih [[Terminologjia e Ishujve Britanikë]] për shpjegime të mëtejshme të përdorimit të termit "Britani" në kontekste gjeografike dhe politike.</ref> është një [[Shteti i pavarur|vend i pavarur]]<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9110750/United-Kingdom|title=Encyclopaedia Britannica|quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|language=en|accessdate=2007-09-25}}</ref><ref name="Countries">{{cite web|url=http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|title=Countries within a country|author=www.number-10.gov.uk|language=en|accessdate=2007-06-13|quote=Countries within a country|archive-date=9 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209003312/http://www.number-10.gov.uk/output/Page823.asp|url-status=dead}}</ref>, i cili gjindet afër bregdetit veri-perëndimor të Europës kontinentale. Mbretëria e Bashkuar përfshin ishullin e [[Britania e madhe (ishull)|Britanisë së Madhe]], pjesën veri-lindore të ishullit të [[Irlanda|Irlandës]] dhe shumë ishuj më të vegjël brenda [[Ishujt Britanik|Ishujve Britanikë]]. Irlanda e Veriut ndan një kufi tokësor me [[Republika e Irlandës|Republikën e Irlandës]]. Ndryshe, Mbretëria e Bashkuar është e rrethuar nga [[Oqeani Atlantik]], me [[Deti i Veriut|Detin e Veriut]] në lindje, [[Kanali i la Manshit|Kanalin Anglez]] në jug dhe [[Deti Keltik|Detin Keltik]] në jug-perëndim, duke i dhënë asaj vijën e 12-të më të gjatë bregdetare në botë. [[Deti i Irlandës]] ndan Britaninë e Madhe dhe Irlandën. Sipërfaqja e përgjithshme e Mbretërisë së Bashkuar është 242,500 kilometra katrorë, me një popullsi të vlerësuar në vitin 2020 prej 68 milionë. Mbretëria e Bashkuar ka evoluar nga një seri aneksimesh, bashkimesh dhe ndarjesh të vendeve përbërëse gjatë disa qindra viteve. [[Traktati i Bashkimit]] midis [[Mbretëria e Anglisë|Mbretërisë së Anglisë]] (e cila përfshinte [[Uellsi]]n, të aneksuar në 1542) dhe [[Mbretëria e Skocisë|Mbretërisë së Skocisë]] në 1707 formoi [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Mbretërinë e Britanisë së Madhe]]. [[Aktet e Bashkimit 1800|Bashkimi i saj më 1801]] me [[Mbretëria e Irlandës|Mbretërinë e Irlandës]] krijoi Mbretërinë e Bashkuar të Britanisë së Madhe dhe Irlandës. Pjesa më e madhe e Irlandës u shkëput nga Britania e Madhe në vitin 1922, duke lënë Mbretërinë e Bashkuar aktuale të Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut, e cila e miratoi zyrtarisht atë emër në vitin 1927. Mbretëria e Bashkuar është një [[Shteti unitar|shtet unitar]] nën një [[Monarkia kushtetuese|monarki kushtetuese]] me qeverinë në kryeqytetin e [[Londra|Londrës]]. [[Çarls i Uellsit|Çarls III]] është mbreti dhe kreu i shtetit. Territoret mbretërore të Ishulljve të Kanalit dhe [[Ishulli i Man|Ishullit të Man]], formalisht prona të kurorës, nuk janë pjesë e Mbretërisë së Bashkuar por janë në [[bashkim kurorash]] me të.<ref>{{cite web|url=http://www.gov.uk/government/publications/crown-dependencies-jersey-guernsey-and-the-isle-of-man|title=UK gov explanation of name|language=en}}</ref> Mbretëria e Bashkuar përfshin katrëmbëdhjetë territore të jashtme,<ref>{{cite web|url=http://www.ukba.homeoffice.gov.uk/britishcitizenship/othernationality/britishoverseasterritories|title=UK Overseas Territories|language=en|accessdate=2007-04-20}}</ref> çka mbetet nga [[Perandoria Britanike]], e cila në kulmin e saj mbulonte pothuajse çerekun e botës; kjo e bën perandorinë më të madhe në histori. Si një rezultat direkt i perandorisë, ndikimi britanik mund të vërehet në gjuhën dhe kulturën e dhjetëra shteteve përreth globit, si [[Kanadaja]], [[Australia]], [[Zelanda e Re]], [[India]], [[Republika Jugafrikane|Afrika Jugore]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]], dhe vende të tjera me më pak ndikim në botë. Madhëria e Tij, Mbreti Çarls III mbetet kreu i shtetit të mbretërive të [[Komonuelthi]]t. Mbretëria e Bashkuar është një vend i zhvilluar, e cila renditet e pesta me PBB dhe vendi i gjashtë në botë kah zhvillimi ekonomik. Mbretëria e Bashkuar ishte fuqia më e madhë botërore gjatë shekujve XIX dhe XX,<ref>{{cite book|last=Ferguson|first=Niall|year=2004|title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power|url=https://archive.org/details/empire00nial|publisher=Basic Books|language=en|id=ISBN 0-465-02328-2}}</ref> por humbja ekonomike e dy luftërave botërore dhe mohimi i perandorisë së saj në gjysmën e dytë të shekullit XX zvogëloi rolin e saj kryesues në çështjet botërore. Sidoqoftë, Britania e Madhe ka ndikim të fortë ekonomik, kulturor, ushtarak dhe politik si dhe është një fuqi bërthamore, vendi i dytë në NATO dhe i katërti në botë për nga shpenzimet ushtarake. Është anëtare e përhershme e [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara|Këshillit të Sigurimit]], dhe është anëtare e [[G8]], [[NATO]], dhe [[Komonuelthi]]t. == Historia == {{Kryesor|Historia e Mbretërisë së Bashkuar}} [[Anglia]] dhe [[Skocia]] ekzistonin si vende të ndara sovrane dhe të pavarura me monarkët e tyre dhe struktura politike qysh nga shekulli IX. Principata, dikur e pavarur, e Uellsit ra nën kontrollin e monarkëve Anglezë nga [[Statuti i Rhuddlanit]] më 1284, por u aneksua formalisht ose u "bashkua" me Anglinë nën dy "Ligjet e Uellsit" të vitit [[1535]] dhe [[1542]]. Edhe pse Mbreti Skocez, [[James VI]], u bë edhe mbreti i [[Anglia|Anglisë]] më 1603, duke krijuar kështu "bashkim personal" mes dy mbretërive, Anglia (me gjithë Uellsin) dhe Skocia mbetën të ndara deri kur [[Traktati i Unionit]] u pranua një shekull më vonë dhe u vu në zbatim nga "Aktet e Unionit 1707". Aktet e Unionit, të miratuara nga Parlametet e Anglisë dhe Skocisë respektivisht, krijuan një bashkim politik në formën e një Mbretërie të Bashkuar të Britanisë së Madhe.<ref>{{cite web|url=http://personal.pitnet.net/primarysources/act.html|title=The Treaty (or Act) of Union, 1707|accessdate=2006-05-15|archive-date=9 mars 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060309005744/http://personal.pitnet.net/primarysources/act.html|url-status=dead}}</ref> Akti i Unionit 1800 bashkoi Mbretërine e Britanisë së Madhe me [[Irlanda|Mbretërinë e Irlandës]], e cila gradualisht ishte vënë nën sundimin Anglez mes viteve 1541 dhe 1691, duke formuar kështu ''Mbretërinë e Britanisë së Madhe dhe Irlandës'' më 1801.<ref>{{cite web|url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act|title=The Act of Union|publisher=Act of Union Virtual Library|accessdate=2006-05-15|archive-date=27 maj 2012|archive-url=https://www.webcitation.org/67yH4MBFc?url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act|url-status=dead}}</ref> Gjatë shekullit të mëpasshëm Britania e Madhe luajti rol të rëndësishëm në zhvillimin e idealeve perëndimore të Demokracisë Parlamentare me kontribute të rëndësishme në [[Literatura|letërsi]], [[Art]] dhe [[Shkencë]].<ref>{{cite book|last=Ferguson|first=Niall|author-link=Niall Ferguson|year=2003|title=Empire: The Rise and Demise of the British World Order|url=https://archive.org/details/empire00nial|publisher=Basic Books|id=ISBN 0-465-02328-2}}</ref> Revolucioni Industrail, i nisur dhe drejtuar nga Britania e Madhe e transformoi vendin. Gjatë kësaj periudhe, si Fuqitë e tjera botërore, Britania e Madhe u angazhua në shfrytëzim kolonial, përfshirë tregtimin e skllevërve, megjithëse miratimi i "Aktit të tregtimit të skllevërve" i vitit 1807 e bëri Britaninë e Madhe vendin e parë në botë që ndalonte këtë tregti. [[Elizabeta II]] ishte Mbretëresha e Mbretëria e Bashkuar për shtatëdhjetë vjet rrjesht shtetin, me shume se çdo tjetër monark i Britanisë së Madhe. == Politika == {{Kryesor|Sistemi shtetëror në Mbretërinë e Bashkuar}} Mbretëria e Bashkuar është [[Monarkia kushtetuese|monarki kushtetuese]] [[Çarls i Uellsit|Çarls III]] është mbreti dhe kreu i shtetit të Britanisë së Madhe, si dhe 15 vendeve të tjera të pavarura. Këto 15 vende nganjëherë quhen "[[Mbretëria e Komonuelthit]]". Monarku ka "të drejtën për t'u konsultuar, të drejtën për të inkurajuar dhe të drejtën për të paralajmëruar". [[Kushtetuta e Mbretërisë së Bashkuar]] është e [[Kushtetuta e pakodifikuar|pakodifikuar]] dhe përbëhet kryesisht nga një koleksion burimesh të ndryshme të shkruara, duke përfshirë statutet, praktikën gjyqësore të bërë nga gjyqtarët dhe traktatet ndërkombëtare, së bashku me konventat kushtetuese. [[Parlamenti i Mbretërisë së Bashkuar]] mund të kryejë "reformën kushtetuese" thjesht duke miratuar [[Akti i Parlamentit (MB)|Aktet e Parlamentit]], dhe kështu ka fuqinë politike për të ndryshuar ose shfuqizuar pothuajse çdo element të shkruar ose të pashkruar të kushtetutës. Asnjë Parlament nuk mund të miratojë ligje që parlamentet e ardhshme nuk mund t'i ndryshojnë. Mbretëria e Bashkuar ka një sistem parlamentar të qeverisjes që bazohet në tradita të forta demokratike: Sistemi Westminister është huazuar në dhjetëra shtete rreth botës — trashëgimi e [[Perandoria Britanike|perandorisë]]. Kushtetuta e Britanisë drejton strukturën juridike të vendit, e cila përbëhet thuajse plotësisht në burime të shkruara, përfshirë statutet, klasin e ligjit dhe traktatet internacionale. Për shkak se nuk ka diferencë teknike mes statuteve të zakonshme dhe ligjit të konsideruar "ligj kushtetues", Parlamenti Britanik mund të kryeejë "reforma kushtetuese" thjesht duke miratuar "Akte të Parlamentit", pra ka fuqi politike që të ndryshojë pothuajse çdo element të shkruar ose të pashkruar të kushtetutës. Sidoqoftë, asnjë parlament nuk mund të miratojë ligje që parlamenti i mëpasëm nuk mund të ndryshojë. Britania e Madhe është një nga tre vendet e mbetura në botë që nuk ka kushtetutë të shkruar (dy vendet e tjera janë [[Zelanda e Re]] dhe [[Izraeli]]). Posti i kryeministrit, kreut të ekzekutivit, i përket liderit të partisë politike që arrin të fitojë besimin e shumicës në parlament. Kryeministri dhe kabineti i tij emërtohen formalisht nga monarku për të formuar "Qeverinë e Madhërisë së tij". Sidoqoftë, kryeministri zgjedh kabinetin dhe me konventë, Mbretëresha respekton zgjedhjet e kryeministrit. Kabineti tradicionalisht përzgjidhet nga anëtarët e partisë së kryeministrit. Fuqia ekzekutive ushtrohet nga kryeministri dhe Kabineti, të cilët betohen në Këshillin Konfidencial të Madhërisë së saj, dhe bëhen ministra të Kurorës. [[Rishi Sunak]], kryetari i [[Partia Konservatore e Mbretërisë së Bashkuar|Partisë Konservative]], është kryeministri i tanishëm i Mbretërisë së Bashkuar që nga 25 tetor 2022. == Ndarja administrative == {{Kryesor|Njësitë shtetrore të Britanisë së Madhe}} Britania e Madhe ka katër njësi shtetërore dhe në nivel të tyre bëhet administrimi i mbretërisë përderisa në nivel qëndror shqyrtohen çështjet që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e jashtme dhe disa të drejta për punë të brendshme që kanë të bëjnë me rregullimin e marrdhënieve ndërshtetërore të njësive të saj. * [[Anglia]] * [[Skocia]] * [[Irlanda Veriore]] * [[Uellsi]] == Gjeografia == {{Kryesor|Gjeografia e Britanisë së Madhe}} Sipërfaqja e përgjithshme e Britanisë është 244,820&nbsp;km<sup>2</sup> dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 54 00 '''V''', 2 00 '''L'''. 3,230&nbsp;km<sup>2</sup> të kësaj sipërfaqeje janë ujore ndërsa 241,590&nbsp;km<sup>2</sup> tokë me një vijë bregdetare prej 12,429 kilometrave. Klima është e ndikuar nga rrymat e ajrit të shkaktuara në oqean dhe kryesisht mbizotëron një mot i vranët pothuaj se gjatë tërë vitit. Relievi i Britanisë përbëhet kryesisht nga një terren malor i ulët dhe nga rrafshi bregdetar. Në pjesët lindore dhe juglindore, terreni është më shkëmbor. Pika më e ulët e Britanisë gjendet nën nivelin e detit 4 metra në Fens (ang. ''The Fens'') dhe më e larta 1’343 metra mbi nivelin e detit, në [[Ben Nevis]], në pjesën perëndimore të vendit. Britania e Madhe ka qenë objekt i një shumëllojshmërie të proceseve në pllakat tektonike gjatë një periudhe shumë të gjatë kohe. Ndryshimi gjerësise dhe niveleve te detit kanë qenë faktorë të rëndësishëm në natyrën e sekuencave sedimentarë, ndërsa goditjet e njëpasnjëshme kontinentale kanë ndikuar në strukturën e saj gjeologjike me përgënjeshtrojnë mëdha dhe palosjen qenë një trashëgimi e çdo formim maleve (periudhë për ndërtimin e malore), shpesh të shoqëruara me aktivitetin vullkanik dhe metamorphism e sekuencave ekzistuese rock. Si rezultat i kësaj historie plot ngjarje gjeologjike, ishulli tregon një shumëllojshmëri të pasur të peizazheve. Shkëmbinjtë më të vjetra në Britaninë e Madhe janë gneisses Lewisian, shkëmbinj metamorfik gjenden në veri perëndim të ishullit dhe në Hebride (me një dalje disa të vogla në vende të tjera), të cilat datojnë nga të paktën 2700 Ma (Ma = milion vjet më parë). Afrika e gneisses janë një përzierje komplekse e shkëmbinj formojnë malore North West dhe Grampian malore në Skoci. Këto janë në thelb mbetjet e shkëmbinjve sedimentarë palosur që janë depozituar në mes të 1000 Ma dhe 670 Ma mbi gneiss në atë që atëherë ishte në katin e oqeanit Iapetus. Në kohën e tashme në veri të ishullit është në rritje si pasojë e peshës së Devensian akullit të hiqet. Jugore dhe lindore Britania është dobësi, në përgjithësi vlerësohet në 1&nbsp;mm (1/25 inç) në vit, me zonën e Londrës fundosje në të dyfishtë shpejtësinë pjesërisht për shkak të ngjeshjes së vazhdueshme të depozitave të fundit balta. == Ekonomia == {{Kryesor|Ekonomia e Mbretërisë së Bashkuar}} [[Skeda:Sq.PBB pro capite FR DE UK US.png|parapamje|320px|Krahasimi i [[PBB|Prodhimit të Brendshëm Bruto]] për person të Francës, Gjermanisë, Britanisë së Madhe dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës që nga viti 1825 deri në vitin 1975.]] '''Britania e Madhe''' njihet si fuqi e madhe ekonomike botërore. Në zhvillimin e tillë ekonomik ka ndikuar pozita gjeografike në Oqeanin Atlantik, lidhshmëria e mirë me botën, shfaqja e parë e revolucionit industrial dhe baza relativisht e mirë në pasuritë nëntokësore. Këto përparësi janë manifestuar në zhvillimin e detarisë, të tregtisë dhe në zgjerimin e influencës së saj në vise të ndryshme koloniale, duke sjellë Britaninë e Madhe në një pozitë tejet të favorshme ekonomike. Në përpjekjet për koloni arrin që të konkurrojë Spanjën, Portugalinë, Holandën dhe Francën, që kanë pasur po këto aspirata, dhe të sigurojë dominimin në det, duke ushtruar kështu ndikim në afro një të katërtën e botës. Në sajë të botës koloniale, shfrytëzimit të tyre qindvjeçar fillon faza më e rëndësishme e zhvillimit të shtetit. Në intensifikimin ekonomik pa dyshim rëndësi të veçantë kanë pasur edhe zhvillimet e reja teknike që prodhimtarisë i kanë dhënë një dinamikë më të madhe. Procesi i industrializimit ka pasur mbështetje në pasuritë e drurit, qymyrit, mineralit të hekurit dhe lëndëve të para të sjella prej kolonive. Ecuria ekonomike, dinamika e tregut të brendshëm dhe atij të jashtëm në shekullin e XIX e afirmuan Anglinë si “punishte të botës”, duke i mundësuar të jetë edhe faktor vendimtar në ekonominë dhe politikën botërore. Në gjysmën e parë të shekullit të kaluar është nxjerrë prej xeheroreve të saj më tepër qymyr, mineral hekuri, zink, plumb dhe bakër, është prodhuar më tepër gizë, makina dhe tekstil se sa në të gjitha shtetet e botës. Në këtë fazë të zhvillimit ekonomia e Britanisë së Madhe i ofron aq shumë ekonomisë botërore, sa që në një mënyrë ka përcaktuar profilin e saj ekonomik. Shumëllojshmëria e degëve industriale, bota e gjerë koloniale, fuqia e parë detare dhe bankare në botë janë disa nga karakteristikat themelore të ekonomisë së këtij shteti në shekullin XIX, që mund të quhet edhe shekulli anglez. Britania e madhe për një kohë të gjatë ka qenë shteti i parë industrial në botë. Kapitali i grumbulluar ka mundësuar të investojë në ekonominë e shumë shteteve të cilat i kanë sjellë fitime shumë më të mëdha. == Demografia == {{Kryesor|Demografia e Mbretërisë së Bashkuar}} [[Skeda:United-Kingdom-demography.png|parapamje|300px|Lëvizja e popullsisë]] Britania e Madhe me sipërfaqe prej 244.00&nbsp;km², radhitet në kategorinë e shteteve me madhësi mesatare, por për nga numri i popullsisë është një ndër shtetet e para në kontinentin e Evropës. Numri i popullsisë gjatë shekujve ka ndryshuar. Kështu në vitin 1800 Britania e Madhe ka pasur 10 milionë banorë, 75 vite më vonë, përkatësisht 1875, janë shtuar në 30 milionë banorë. Në censusin e vitit 1921 Britania e Madhe ka pasur 40 milionë banorë. Ndërsa sipas regjistrimit të fundit të popullsisë Britania e Madhe ka 59.739.000 dhe me këtë numër është radhitur, pas Rusisë dhe Gjermanisë në vendin e tretë në Evropë. Pjesën dërrmuese të popullsisë e përbëjnë anglezët me 80%, skocezët me 10%, irlandezët me 4% uellsianët me 2% dhe të huaj 4%. == Kultura == {{Kryesor|Kultura e Mbretërisë së Bashkuar}} Origjina e Britanisë së Madhe si bashkim politik i përbërë nga ish-shtete të pavarura ka rezultuar në ruajtjen e kulturave të ndryshme në secilin nga shtetet e saj. ''Për më shumë shihni artukujt, [[Kultura e Anglisë]], [[Kultura e Skocisë]], [[Kultura e Uellsit]], [[Kultura e Irlandës Veriore]].'' === Kinematografia === {{Kryesor|Kinematografia e Britanisë së Madhe}} Britania e Madhe ka pasur shumë ndikim në zhvillimin e kinematografisë, [[Ealing Studios]] pretendojnë të jenë Studioja më e vjetër në Botë. Duke lënë anash prodhimet e suksesshme dhe të rëndësishme, industria karakterizohet me një debat për identitetin e saj, dhe ndikimin e [[Hollywood|kinematografisë amerikane]] dhe Europiane. === Letërsia === {{Kryesor|Letërsia në Britaninë e Madhe}} [[Skeda:Robert burns.jpg|parapamje|upright|[[Robert Burns]]]] Poeti dhe dramaturgu i njohur Anglez [[William Shakespeare]] njihet si dramaturgu më i madh i të gjitha kohërave.<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9109536|title=Encyclopedia Britannica article on Shakespeare|accessdate=2006-02-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html|title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare|accessdate=2006-02-26|archive-date=9 shkurt 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://columbia.thefreedictionary.com/Shakespeare,+William|title=Columbia Electronic Encyclopedia article on Shakespeare|accessdate=2006-02-26}}</ref> Ndër poetët Anglez më të vjetër janë [[Geoffrey of Monmouth]], [[Geoffrey Chaucer]], dhe [[Thomas Malory]]. Në shekullin XVIII, [[Samuel Richardson]] shpesh konsiderohet ta ketë zbuluar novelën moderne. Risi të tjera erdhën në shekullin XIX nga [[Jane Austen]], [[Brontë|Motrat Brontë]], [[Charles Dickens]], [[Thomas Hardy]] etj. Ndër shkrimtarët e shekullit XX janë [[H. G. Wells]], [[D. H. Lawrence]], [[Virginia Woolf]], [[George Orwell]] dhe [[John Betjeman]]. Së fundmi edhe shkrimtarja e serive [[Harry Potter]] [[J.K.Rowling]] ka fituar popullaritetin e [[J.R.R. Tolkien]]. Kontributet e [[Skocia|Skocisë]] përfshijnë shkrimtarin detektiv [[Arthur Conan Doyle]], [[Sir Walter Scott]], [[Robert Louis Stevenson]] dhe [[Robert Burns]]. === Media === {{Kryesor|Media në Britaninë e Madhe}} Rëndësia e [[Gjuha Angleze|gjuhës angleze]] u jep mediave britanike dimensione internacionale. === Muzika === {{Kryesor|Muzika Britanike}} ==== Muzika Klasike ==== [[Kompozitor]]ë të njohur nga Britania e Madhe janë: [[William Byrd]], [[Henry Purcell]], [[Sir Edward Elgar]], [[Sir Arthur Sullivan]], [[Ralph Vaughan Williams]], dhe [[Benjamin Britten]], pionier i [[opera|operës]] moderne Britanike. [[Londra]] mbetet një nga kryeqytete kryesore të [[Muzika Klasike|muzikës klasike]] në. ==== Muzika popullore ==== Ndër kontrubuesit e zhvillimit të Muzikës [[Rock]] në Britani në vitet 1960-1970 ishin [[The Beatles]], shqip ''Beatelsat'', [[Pink Floyd]], [[Eric Clapton]], [[The Rolling Stones]], [[Led Zeppelin]], [[The Who]], [[Queen (bandë)|Queen]], dhe [[Black Sabbath]]. [[Heavy metal]], [[hard rock]] etj. ishin ndër variacionet që pasuan. Në vitet 1980, Bandat Britanike nga skena ''"New Romantic"'' si [[Duran Duran]], [[Depeche Mode]], [[Spandau Ballet]], [[Soft Cell]] dhe [[Ultravox]] ishin kryesoret. === Teleivizioni === {{Kryesor|Televizioni Britanik}} [[BBC]] është rrjeti televiziv i themeluar publikisht i [[BM|Britanisë së Madhe]], si dhe është rrjeti më i madh dhe më i vjetër në Botë. Ai operon disa kanale televizive dhe radio stacione në [[BM|Britani]] dhe në Botë. Shërbimi internacional i lajmeve i [[BBC]]së, [[BBC World]], transmetohet rreth botës. Shërbimet vandase të [[BBC]]së janë themeluar nga ''licensa televizive'', një kërkesë ligjore për secilën shtëpi britanike me një marrës telveiziv që është në përdorim për marrjen e transmetimeve, pa marrë parasysh nëse shtëpiakët ndjekin [[BBC]]në apo jo. Shtëpitë që janë vendbanim i personave mbi 70 vjeç nuk mirren parasysh<ref>{{cite web|url=http://www.tvlicensing.co.uk/information/agedover74s.jsp|title=TV licensing: aged over 74|access-date=4 mars 2014|archive-date=25 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090825152604/http://www.tvlicensing.co.uk/information/agedover74s.jsp|url-status=dead}}</ref> dhe kjo kërkesë nuk i anashkalon as dëgjuesit e radios. Shërbimi ''BBC World'' Radio u themelua nga [[Zyra e Jashtme Komonwealth]] dhe stacionet televizive operohen nga ''BBC Worldwide'' nën bazat komerciale të lidhjeve satelitore dhe kabllovike. Kjo dorë komerciale e [[BBC]]-së që formon gjysmën e [[UKTV]] së bashku me [[Virgin Media]]. Në [[BM|Britani të Madhe]] ka katër kanale kryesore televizive nacionale: [[BBC One]], [[BBC Two]], [[ITV1]], [[Channel 4]] dhe [[Five (kanal televiziv)|Five]] - momentalisht të transmetuara nga sinjale analog tokësor. Tre kanalet e fundme janë krujuar nga [[Marketing]]u komercial. [[BM|Britania e Madhe]] tani ka një numër të madh të kanaleve tokësore dixhitale, përfshirë gjashtë të tjera nga BBC, pesë nga ITV, tri nga Channel 4 dhe një nga S4/C, i cili është pothuajse krejtësisht në uellsisht. Shumica e shërbimeve dixhitale kabllore mundësohen nga [[Virgin Media]] kurse [[Televizion Satelit|satelitore]] nga [[BSkyB]]. I tërë shteti kaloi në transmetim vetëm dixhital në vitin 2012. [[Radio]] në [[BM|Britaninë e Madhe]] dominohet nga [[BBC Radio]], e cila operon dhjetë rrjete kombëtare dhe më se dyzetë radio statione lokale. Stacioni më i famshëm nga numri i dëgjuesve, është [[BBC Radio 2]]. == Lidhje të jashtme == {{Commonskat|United Kingdom|{{PAGENAME}}}} {{Commonsart|United Kingdom|{{PAGENAME}}}} * Mbretëresha: [http://www.royal.gov.uk The British Monarchy] * Qeveria: [http://www.hmso.gov.uk Her majesty's Stationery Office] * Parlamenti: [http://www.parliament.uk/ www.parliament.uk] * Ministria: * [https://web.archive.org/web/20080516045744/http://www.number-10.gov.uk/ Number 10 Downing Street] * [http://www.direct.gov.uk Gateway to UK governmental services and websites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070123222233/http://www.direct.gov.uk/en/Gtgl1/GuideToGovernment/index.htm |date=23 janar 2007 }} * [http://www.bbc.co.uk British Broadcasting Corporation (BBC)] * [http://www.statistics.gov.uk Office of National Statistics] ** [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&Pos=&ColRank=1&Rank=272 UK 2004 Factbook] * [https://web.archive.org/web/20080827163624/http://www.multimap.co.uk/ www.multimap.co.uk] Faqe me pamje dhe harta nga BM * [http://www.streetmap.co.uk www.streetmap.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409192144/http://www.streetmap.co.uk/ |date=9 prill 2008 }} :'''''Diaspora shqiptare''''' * [https://web.archive.org/web/20120107024830/http://www.albanianyouthaction.org.uk/index.html Albanian Youth Action] - Qendrën e Rinisë Shqiptare == Shënime == {{notelist}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje tjera == * [http://www.misterwhat.co.uk MisterWhat UK] Gjeni një biznes në Mbretërinë e Bashkuar * [http://www.upmystreet.com www.upmystreet.com] Detaje për vende karekterisike ne BM * [http://www.ukcities.co.uk UK Cities] Turizëm * [https://web.archive.org/web/20160718031706/http://www.justuk.org/ UK travel guide] Turizëm * [http://www.bizwiki.co.uk Bizwiki UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223201031/http://www.bizwiki.co.uk/ |date=23 shkurt 2014 }} Numratori telefonik i ndërmarrjeve {{VendeEvropa}} {{G8}} [[Kategoria:Mbretëri e Bashkuar| ]] [[Kategoria:Ishuj britanikë]] [[Kategoria:Vende ishullore]] [[Kategoria:Vende në Evropë]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Kombeve të Bashkuara]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Këshillit të Evropës]] [[Kategoria:Shtete anëtare të Komonuelthit]] [[Kategoria:Shtete anëtare të NATO-s]] e4ig5k82ji7na1lnstpfi5skles8npt Hidrocentralet 0 102727 2978193 2789918 2026-05-07T09:59:43Z ~2026-27750-63 187130 2978193 wikitext text/x-wiki {{cung}}Hidrocentrale67 bëjnë shndërrimin e energjisë potenciale të rëniës së ujit në energjinë mekanike me anë të turbinës hidrulike dhe pastaj gjeneratori shndërron energjinë mekanike në atë elektrike. Ka dy lloje të hidrocentraleve: # Hidrocentralet rrjedhëse, në të cilat uji vazhdimisht rrjëdh dhë të cilat kanë një rezervuar të ujit të limituar. # Hidrocentralet akumuluese, në të cilat uji shfrytëzohet nga liqeni akumulues.<ref>G Latifi, Elektroenergjetika, Ligjërata të autorizuara, Fiek 2011</ref> [[File:Hoover Dam Nevada Luftaufnahme.jpg|thumb|right|Pamja e një hidrocentrali (Diga e Hoover-it)]] Penda ndërtohet mespërmes lumit duke formuar rezervuarin e epërm dhe rrjedhjen e pasme të ujit (bjefi i poshtëm). Diferenca në mes te nivelit të ujit në rezervuar dhe rrjedhjës së pasme të ujit poshtë pendës quhet lartësia (rënia). Ndërtesa e centralit ndërtohet në pendë. Ndërtesa e centralës ka turbinën e ujit, gjeneratorin dhe portën kontrolluese. Gjeneratori dhe turbina janë të lidhur në mes veti në një bosht vertical. Rënia e ujit prodhon rrjedhje të shpejtë të ujit nëpër turbinë – gjenerator, dhe gjeneratori prodhon energjinë elektrike. Energjia e fituar nga hidrocentrali është e barabartë me prodhimin e lartësisë (H) dhe sasisë së ujit (Q) sipas shprehjës: P=9.81*Q*H*ŋ (kW) Ku janë: Q-sasia e elektricitetit (m3/s), H-lartësia (rënia) e ujit (m) ŋ-koeficienti I shfrytëzimit të gjeneratorit dhe turbinës. Uji i cili shkarkohet nga turbine vazhdon rrjedhjen më tej në rezervuarin e pasmë i cili është poshtë pendës, që shpesh është vazhdimi I lumit. Porta kontrolluese bënë rregullimin e rrjedhjës së ujit nëpër turbinë. Në rast të përmbytjeve, atëherë do te happen kanalet e shkarkimit dhe uji i tepërt do të derdhet, ose do të happen portat për largimin e ujit në fund të pendës. Në të dy rastet bëhet rrjedhja e ujit të tepërt në rezervuarin e pasmë, dhe eliminohet mbingarkesa e pendës. == Hidrocentrali me rënie të ulët == [[File:Water turbine.svg|thumb|left|Turbina e Kapllanit.]] Në ndërtesën e centralit është i vendosur i vendosur gjeneratori me bosht vertikal. Turbina e Kapllanit me bosht vertical është si një helikë e madhe me 4-10 fleta. Uji hynë në turbinë nëpër portë dhe shpërndahet në formë spirale përreth turbinës. Rrjedhja e ujit rregullohet me “portën derëz” dhe me rregullimin e nivelit. Shpejtësia e ujit në turbinë është 300-900 m/s. Uji shkarkohet nga turbine nëpër tubën për shkarkim me një bërryl dhe shpejtësia e ujit zvogëlohet në 30-60 m/s. Hidrogjeneratori është makinë me pole të theksuar. Zakonisht makina ka 20-72 pole. Këto pole furnizohen me rrymë të vazhduar dhe prodhojnë fushë magnetike që indukon tension në gjenerator. Shpejtësia e bushtit është 100-300 rrot/min. Konstruksioni i poleve është nga llamarina e çelikut me mbështjellat e rrymës së vazhduar të cilat gjenden nga pëecjellësit standard të bakrit. Statori është llamarina e çelikut me lugje. Korniza e ngjitur e çelikut mbërthen bërthamën e çelikut. Në lugjet e statorit jan2 të vendosura mbështjellat trefazore, të cilat janë të izoluara me lesh xhami. Makinat e mëdha kanë sistemin e frenimit i cili ndërprenë shpejtë makinën kur duhet të nxjerret nga puna. {{Clear}} == Hidrocentrali me rënie të mesme dhe të lartë == [[File:Hydroelectric dam.svg|thumb|right|Hidrocentrali që përdor rënie të ujit të mesme.]] Edhe hidrocentralet me rënie të mesme kanë konstruksionin të njejtë sikurse hidrocentralet me rënie të ulët, mirëpo në ato përdoret turbine e Francisit, e cila ka aranzhim tjetër të fletëve. Rënia e lartë përdoret si shtytje për turbinë. Rëina e lartë prodhon shtypje të lartë të ujit e cila shndërrohet në shpejtësi të madhe te rrymimit të ujit e cila vë në lëvizje turbinën. Turbina më rënie të lartë kanë fuqi më të vogël se 100 MW. == Pajisja e pompave për akumulimin e ujit – hidrocentrali reversibil == [[File:Pumpstor racoon mtn.jpg|thumb|left|Hidrocentrali reversibil.<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Pumped-storage_hydroelectricity</ref>]] Dhoma e centralit të pajisjeve të pompave për akumulimin e ujit, është njëherësh godina e turbinës hidraulike reversibile, që përdoret në hidrocentral. Gjatë periudhës së natës kur kërkesat për energji elektrike janë të ulëta, pompat do të furnizohenme energji që të ngritin ujin nga poshtë në rezervuarin e vendosur lartë. Por, gjatë ditës kur kërkesa për energji është më e madhe, uji do të rrjedh nga lartë-poshtë dhe prodhon energji elektrike dhe pastaj vazhdon në rezeruarin e poshtëm. Natyrisht, për të ngritur ujin në lartësi shpenzohet një sasi e madhe e energjisë elektrike dhe pastaj gjenerohet gjatë lëshimit teposhtë të ujit. Megjithatë, kjo është ekonomike pasi ajo prodhon energji me çmim të lartë, gjatë ngarkesës maksimale dhe konsumon atë me çmim të ulët. == Shiko gjithashtu == * [[Termocentralet|Termocentralet]] * [[Centralet berthamore|Centralet berthamore]] * [[Centralet me ere|Centralet me ere]] * [[Energjia solare|Energjia solare]] *[[Hidrocentrali_i_Fierzës| Hidrocentrali i Fierzës]] *[[Hidrocentrali_i_Komanit|Hidrocentrali i Komanit]] *[[Hidrocentrali_i_Vaut_të_Dejës|Hidrocentrali i Vaut të Dejës]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Inxhinieri]] [[Kategoria:Inxhinieri elektrike]] [[Kategoria:Centrale elektrike]] [[Kategoria:Hidrocentrale]] [[Kategoria:Hidrologji]] lettphaphzdyxb7q3cfdz99qocab506 Këshilli i Ministrave i Shqipërisë 0 102788 2978009 2975343 2026-05-06T15:43:23Z Shqiperia2000 65435 /* Roli */ 2978009 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Këshilli i Ministrave | nativename = | image = [[File:Këshilli i Ministrave.svg|150px]] | date = 4 dhjetor 1912 | country = {{ALB}} | url = [https://www.kryeministria.al/ kryeministria.al] | leader_type = Kreu i qeverisë | leader_title = [[Edi Rama]] | appointed = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | headquarters = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] | departments = Ministritë e Shqipërisë }} '''Këshilli i Ministrave''' është pushteti zbatues i [[Shqipërisë]]. Këshilli drejtohet nga [[Kryeministri i Shqipërisë]]. Kryeministri emërohet nga [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] nga ata kandidatë, të cilët gëzojnë mbështetjen e shumicës në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvend]]; kandidati prandaj zgjidhet nga Kuvendi.<ref>{{cite web|title=Kushtetuta e Shqipërisë 1998|url=https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|website=parlament.al|page=19|language=sq|access-date=10 qershor 2020|archive-date=20 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101840/https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|url-status=dead}}</ref> Në mungesë të kryeministrit, zëvendëskryeministri merr përsipër punët e tij. Janë pjese e Këshillit 19 anëtarë të tjerë të qeverisë, që shërbejnë si zëvendëskryeministra, ministra qeveritarë ose të dyja; ato zgjidhen nga kryeministri dhe pohohen nga Kuvendi. Që nga prilli 2017, pas një përtëritjeje, 50% e ministrave të kabinetit janë gra. Kuvendi i Shqipërisë duhet të japë pohimin përfundimtar të përbërjes së kabinetit. Kabineti është përgjegjës për zbatimin e politikave të jashtme dhe të brendshme. Drejton dhe kontrollon veprimtaritë e ministrive dhe trupeve të tjera shtetërore.<ref>{{cite web|title=Shqipëria (03/99)|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/albania/9200.htm|publisher=Departamenti Amerikan i Shtetit|accessdate=29 mars 2015|lang=en}}</ref> == Ndërtimi == Anëtarët e këshillit ndahen në tre gradë të rëndësishme: * ''' [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] ''', * ''' [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministri]] ''', * ''' Ministrat ''', të cilët janë anëtarët e radhës më të lartë të Qeverisë * ''' Zëvendësministrat ''', që ndihmojnë ministrat në fusha të veçantërueshme të portofolit të tyre * ''' Sekretarët e Përgjithshëm ''' që ndihmojnë ministrat në fusha më pak të rëndësishme dhe herë pas here marrin pjesë në mbledhjet e Këshillit të Ministrave. === Roli === Këshilli është përgjegjës para [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]]. Kuvendi mund të zgjedhë të kalojë një lëvzje kundërshtuese duke detyruar Këshillin e Ministrave të japë dorëheqjen. Kjo ka si qëllim të detyrojë që [[Qeveria e Shqipërisë|Qeveria]] të përbëhet nga anëtarët e partisë me shumicë politike në Kuvend ose të jetë besëlidhës me shumicën në një lidhje. Ministrat kërkohet t'u përgjigjen pyetjeve me shkrim ose me gojë të parashtruar nga kuvendarët, të njohur si pyetje të qeverisë. Për më tepër, ministrat marrin pjesë në mbledhjet e Kuvendi kur ligjet në lidhje me sektorët e tyre të caktuar dhe portofolet e departamenteve janë në shqyrtim. Ministrat e kabinetit nuk mund të propozojnë ligjvënien pa pohimin e kuvendit. Ministrat megjithatë mund të propozojnë ligjbërjet në Kuvend dhe çdo ligjvënie e tillë në përgjithësi ka shumë të ngjarë të kalojë. Kabineti luan një rol të madh në përcaktimin e rendit të Kuvendit. Ai mund të propozojë ligje dhe ndryshime gjatë mbledhjeve kuvendore. Ai gjithashtu ka në prirje një sërë procedurash për të përshpejtuar shqyrtimet e gazetarëve. == Qeveria në detyrë == {| class="wikitable" width="75%" |- ! Shenja ! Zyra ! colspan="2"|Në detyrë ! Fillimi i afatit |- | align="center"|[[File:Kryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Kryeministri i Shqipërisë|Zyra e Kryeministrit]] | [[Edi Rama]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|15/09/2013 |- | align="center"|[[File:Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zyra e Zëvendëskryeministrit]] | [[Albana Koçiu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme.svg|75x75px]] | [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë|Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme]] | [[Ferit Hoxha]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Mbrojtjes Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]] | [[Ermal Nufi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Punëve të Brendshme Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministria e Punëve të Brendshme]] | [[Besfort Lamallari]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Financave dhe Ekonomisë.svg|75px]] | [[Ministria e Financave e Shqipërisë|Ministria e Financave]] | [[Petrit Malaj (politikan)|Petrit Malaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit.svg|75px]] | [[Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit e Shqipërisë|Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit]] | [[Delina Ibrahimaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.svg|75px]] | [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë]] | [[Enea Karakaçi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Arsimit dhe Sportit.svg|75x75px]] | [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Arsimit]] | [[Mirela Kumbaro]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Drejtësisë.svg|75px]] | [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Ministria e Drejtësisë]] | [[Toni Gogu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural.svg|75px]] | [[Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural e Shqipërisë|Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural]] | [[Andis Salla]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.svg|75px]] | [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale]] | [[Evis Sala]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Turizmit dhe Mjedisit.svg|75px]] | [[Ministria e Mjedisit e Shqipërisë|Ministria e Mjedisit]] | [[Sofjan Jaupaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Kulturës.svg|75px]] | [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit]] | [[Blendi Gonxhja]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | [[Erjona Ismaili]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin]] | [[Adea Pirdeni]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor]] | [[Ervin Demo]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Negociatat e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Negociatat]] | [[Majlinda Dhuka]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale]] | ''[[Diella]]'' ! style="background:#808080;" | [[Politikan i pavarur|<span style="color:#F2F3F4;">E pavarur</span>]] | align="center"|12/09/2025 |} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20110522124528/http://www.keshilliministrave.al/?fq=showcabzvm Lista në adresën interneti i Këshillit e Ministrave] == Referime == {{reflist|1}} [[Kategoria:Politikë]] 7lrp78wxx2cgq0veq8vwkaorgnlqhk8 2978010 2978009 2026-05-06T15:48:54Z Shqiperia2000 65435 /* Roli */ 2978010 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Këshilli i Ministrave | nativename = | image = [[File:Këshilli i Ministrave.svg|150px]] | date = 4 dhjetor 1912 | country = {{ALB}} | url = [https://www.kryeministria.al/ kryeministria.al] | leader_type = Kreu i qeverisë | leader_title = [[Edi Rama]] | appointed = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | headquarters = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] | departments = Ministritë e Shqipërisë }} '''Këshilli i Ministrave''' është pushteti zbatues i [[Shqipërisë]]. Këshilli drejtohet nga [[Kryeministri i Shqipërisë]]. Kryeministri emërohet nga [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] nga ata kandidatë, të cilët gëzojnë mbështetjen e shumicës në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvend]]; kandidati prandaj zgjidhet nga Kuvendi.<ref>{{cite web|title=Kushtetuta e Shqipërisë 1998|url=https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|website=parlament.al|page=19|language=sq|access-date=10 qershor 2020|archive-date=20 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101840/https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|url-status=dead}}</ref> Në mungesë të kryeministrit, zëvendëskryeministri merr përsipër punët e tij. Janë pjese e Këshillit 19 anëtarë të tjerë të qeverisë, që shërbejnë si zëvendëskryeministra, ministra qeveritarë ose të dyja; ato zgjidhen nga kryeministri dhe pohohen nga Kuvendi. Që nga prilli 2017, pas një përtëritjeje, 50% e ministrave të kabinetit janë gra. Kuvendi i Shqipërisë duhet të japë pohimin përfundimtar të përbërjes së kabinetit. Kabineti është përgjegjës për zbatimin e politikave të jashtme dhe të brendshme. Drejton dhe kontrollon veprimtaritë e ministrive dhe trupeve të tjera shtetërore.<ref>{{cite web|title=Shqipëria (03/99)|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/albania/9200.htm|publisher=Departamenti Amerikan i Shtetit|accessdate=29 mars 2015|lang=en}}</ref> == Ndërtimi == Anëtarët e këshillit ndahen në tre gradë të rëndësishme: * ''' [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] ''', * ''' [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministri]] ''', * ''' Ministrat ''', të cilët janë anëtarët e radhës më të lartë të Qeverisë * ''' Zëvendësministrat ''', që ndihmojnë ministrat në fusha të veçantërueshme të portofolit të tyre * ''' Sekretarët e Përgjithshëm ''' që ndihmojnë ministrat në fusha më pak të rëndësishme dhe herë pas here marrin pjesë në mbledhjet e Këshillit të Ministrave. === Roli === Këshilli është përgjegjës para [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]]. Kuvendi mund të zgjedhë të kalojë një lëvzje kundërshtuese duke detyruar Këshillin e Ministrave të japë dorëheqjen. Kjo ka si qëllim të detyrojë që Qeveria të përbëhet nga anëtarët e partisë me shumicë politike në Kuvend ose të jetë besëlidhës me shumicën në një lidhje. Ministrat kërkohet t'u përgjigjen pyetjeve me shkrim ose me gojë të parashtruar nga kuvendarët, të njohur si pyetje të qeverisë. Për më tepër, ministrat marrin pjesë në mbledhjet e Kuvendi kur ligjet në lidhje me sektorët e tyre të caktuar dhe portofolet e departamenteve janë në shqyrtim. Ministrat e kabinetit nuk mund të propozojnë ligjvënien pa pohimin e kuvendit. Ministrat megjithatë mund të propozojnë ligjbërjet në Kuvend dhe çdo ligjvënie e tillë në përgjithësi ka shumë të ngjarë të kalojë. Kabineti luan një rol të madh në përcaktimin e rendit të Kuvendit. Ai mund të propozojë ligje dhe ndryshime gjatë mbledhjeve kuvendore. Ai gjithashtu ka në prirje një sërë procedurash për të përshpejtuar shqyrtimet e gazetarëve. == Qeveria në detyrë == {| class="wikitable" width="75%" |- ! Shenja ! Zyra ! colspan="2"|Në detyrë ! Fillimi i afatit |- | align="center"|[[File:Kryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Kryeministri i Shqipërisë|Zyra e Kryeministrit]] | [[Edi Rama]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|15/09/2013 |- | align="center"|[[File:Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zyra e Zëvendëskryeministrit]] | [[Albana Koçiu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme.svg|75x75px]] | [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë|Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme]] | [[Ferit Hoxha]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Mbrojtjes Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]] | [[Ermal Nufi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Punëve të Brendshme Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministria e Punëve të Brendshme]] | [[Besfort Lamallari]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Financave dhe Ekonomisë.svg|75px]] | [[Ministria e Financave e Shqipërisë|Ministria e Financave]] | [[Petrit Malaj (politikan)|Petrit Malaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit.svg|75px]] | [[Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit e Shqipërisë|Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit]] | [[Delina Ibrahimaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.svg|75px]] | [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë]] | [[Enea Karakaçi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Arsimit dhe Sportit.svg|75x75px]] | [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Arsimit]] | [[Mirela Kumbaro]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Drejtësisë.svg|75px]] | [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Ministria e Drejtësisë]] | [[Toni Gogu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural.svg|75px]] | [[Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural e Shqipërisë|Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural]] | [[Andis Salla]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.svg|75px]] | [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale]] | [[Evis Sala]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Turizmit dhe Mjedisit.svg|75px]] | [[Ministria e Mjedisit e Shqipërisë|Ministria e Mjedisit]] | [[Sofjan Jaupaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Kulturës.svg|75px]] | [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit]] | [[Blendi Gonxhja]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | [[Erjona Ismaili]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin]] | [[Adea Pirdeni]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor]] | [[Ervin Demo]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Negociatat e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Negociatat]] | [[Majlinda Dhuka]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale]] | ''[[Diella]]'' ! style="background:#808080;" | [[Politikan i pavarur|<span style="color:#F2F3F4;">E pavarur</span>]] | align="center"|12/09/2025 |} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20110522124528/http://www.keshilliministrave.al/?fq=showcabzvm Lista në adresën interneti i Këshillit e Ministrave] == Referime == {{reflist|1}} [[Kategoria:Politikë]] ij34u0zypu1svwk328h5n5yokxs2bcj 2978012 2978010 2026-05-06T15:58:37Z Shqiperia2000 65435 /* Lidhje të jashtme */ 2978012 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Këshilli i Ministrave | nativename = | image = [[File:Këshilli i Ministrave.svg|150px]] | date = 4 dhjetor 1912 | country = {{ALB}} | url = [https://www.kryeministria.al/ kryeministria.al] | leader_type = Kreu i qeverisë | leader_title = [[Edi Rama]] | appointed = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | headquarters = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] | departments = Ministritë e Shqipërisë }} '''Këshilli i Ministrave''' është pushteti zbatues i [[Shqipërisë]]. Këshilli drejtohet nga [[Kryeministri i Shqipërisë]]. Kryeministri emërohet nga [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] nga ata kandidatë, të cilët gëzojnë mbështetjen e shumicës në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvend]]; kandidati prandaj zgjidhet nga Kuvendi.<ref>{{cite web|title=Kushtetuta e Shqipërisë 1998|url=https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|website=parlament.al|page=19|language=sq|access-date=10 qershor 2020|archive-date=20 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101840/https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|url-status=dead}}</ref> Në mungesë të kryeministrit, zëvendëskryeministri merr përsipër punët e tij. Janë pjese e Këshillit 19 anëtarë të tjerë të qeverisë, që shërbejnë si zëvendëskryeministra, ministra qeveritarë ose të dyja; ato zgjidhen nga kryeministri dhe pohohen nga Kuvendi. Që nga prilli 2017, pas një përtëritjeje, 50% e ministrave të kabinetit janë gra. Kuvendi i Shqipërisë duhet të japë pohimin përfundimtar të përbërjes së kabinetit. Kabineti është përgjegjës për zbatimin e politikave të jashtme dhe të brendshme. Drejton dhe kontrollon veprimtaritë e ministrive dhe trupeve të tjera shtetërore.<ref>{{cite web|title=Shqipëria (03/99)|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/albania/9200.htm|publisher=Departamenti Amerikan i Shtetit|accessdate=29 mars 2015|lang=en}}</ref> == Ndërtimi == Anëtarët e këshillit ndahen në tre gradë të rëndësishme: * ''' [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] ''', * ''' [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministri]] ''', * ''' Ministrat ''', të cilët janë anëtarët e radhës më të lartë të Qeverisë * ''' Zëvendësministrat ''', që ndihmojnë ministrat në fusha të veçantërueshme të portofolit të tyre * ''' Sekretarët e Përgjithshëm ''' që ndihmojnë ministrat në fusha më pak të rëndësishme dhe herë pas here marrin pjesë në mbledhjet e Këshillit të Ministrave. === Roli === Këshilli është përgjegjës para [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]]. Kuvendi mund të zgjedhë të kalojë një lëvzje kundërshtuese duke detyruar Këshillin e Ministrave të japë dorëheqjen. Kjo ka si qëllim të detyrojë që Qeveria të përbëhet nga anëtarët e partisë me shumicë politike në Kuvend ose të jetë besëlidhës me shumicën në një lidhje. Ministrat kërkohet t'u përgjigjen pyetjeve me shkrim ose me gojë të parashtruar nga kuvendarët, të njohur si pyetje të qeverisë. Për më tepër, ministrat marrin pjesë në mbledhjet e Kuvendi kur ligjet në lidhje me sektorët e tyre të caktuar dhe portofolet e departamenteve janë në shqyrtim. Ministrat e kabinetit nuk mund të propozojnë ligjvënien pa pohimin e kuvendit. Ministrat megjithatë mund të propozojnë ligjbërjet në Kuvend dhe çdo ligjvënie e tillë në përgjithësi ka shumë të ngjarë të kalojë. Kabineti luan një rol të madh në përcaktimin e rendit të Kuvendit. Ai mund të propozojë ligje dhe ndryshime gjatë mbledhjeve kuvendore. Ai gjithashtu ka në prirje një sërë procedurash për të përshpejtuar shqyrtimet e gazetarëve. == Qeveria në detyrë == {| class="wikitable" width="75%" |- ! Shenja ! Zyra ! colspan="2"|Në detyrë ! Fillimi i afatit |- | align="center"|[[File:Kryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Kryeministri i Shqipërisë|Zyra e Kryeministrit]] | [[Edi Rama]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|15/09/2013 |- | align="center"|[[File:Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zyra e Zëvendëskryeministrit]] | [[Albana Koçiu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme.svg|75x75px]] | [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë|Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme]] | [[Ferit Hoxha]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Mbrojtjes Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]] | [[Ermal Nufi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Punëve të Brendshme Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministria e Punëve të Brendshme]] | [[Besfort Lamallari]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Financave dhe Ekonomisë.svg|75px]] | [[Ministria e Financave e Shqipërisë|Ministria e Financave]] | [[Petrit Malaj (politikan)|Petrit Malaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit.svg|75px]] | [[Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit e Shqipërisë|Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit]] | [[Delina Ibrahimaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.svg|75px]] | [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë]] | [[Enea Karakaçi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Arsimit dhe Sportit.svg|75x75px]] | [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Arsimit]] | [[Mirela Kumbaro]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Drejtësisë.svg|75px]] | [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Ministria e Drejtësisë]] | [[Toni Gogu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural.svg|75px]] | [[Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural e Shqipërisë|Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural]] | [[Andis Salla]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.svg|75px]] | [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale]] | [[Evis Sala]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Turizmit dhe Mjedisit.svg|75px]] | [[Ministria e Mjedisit e Shqipërisë|Ministria e Mjedisit]] | [[Sofjan Jaupaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Kulturës.svg|75px]] | [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit]] | [[Blendi Gonxhja]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | [[Erjona Ismaili]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin]] | [[Adea Pirdeni]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor]] | [[Ervin Demo]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Negociatat e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Negociatat]] | [[Majlinda Dhuka]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale]] | ''[[Diella]]'' ! style="background:#808080;" | [[Politikan i pavarur|<span style="color:#F2F3F4;">E pavarur</span>]] | align="center"|12/09/2025 |} == Qeveritë e Shqipërisë (1912–sot) == {| class="wikitable" ! Nr. ! Qeveria ! colspan="2" | Mandati ! Ditë |- | align="center" |1 |[[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeveria e Përkohshme]] |4 dhjetor 1912 |22 janar 1914 | align="center" |414 |- | align="center" |– |[[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] |22 janar 1914 |17 mars 1914 | align="center" |54 |- | align="center" |2 |[[Qeveria Përmeti I]] |17 mars 1914 |3 shtator 1914 | align="center" |170 |- | align="center" |3 |[[Qeveria e Toptanit]] |5 tetor 1914 |27 janar 1916 | align="center" |479 |- | align="center" |– |''Vakante'' |23 janar 1916 |30 tetor 1918 | align="center" |1011 |- | align="center" |4 |[[Qeveria e Durrësit]] |25 dhjetor 1918 |29 janar 1920 | align="center" |400 |- | align="center" |5 |[[Qeveria Delvina]] |30 janar 1920 |14 nëntor 1920 | align="center" |289 |- | align="center" |6 |[[Qeveria Vrioni I]] |19 nëntor 1920 |1 korrik 1921 | align="center" |224 |- | align="center" |7 |[[Qeveria Vrioni II]] |11 korrik 1921 |11 tetor 1921 | align="center" |92 |- | align="center" |8 |[[Qeveria e Bashkimit të Shenjtë]] |16 tetor 1921 |6 dhjetor 1921 | align="center" |51 |- | align="center" |9 |[[Qeveria Koculi]] |6 dhjetor 1921 |6 dhjetor 1921 | align="center" |<1 |- | align="center" |10 |[[Qeveria Prishtina]] |7 dhjetor 1921 |12 dhjetor 1921 | align="center" |5 |- | align="center" |11 |[[Qeveria Kosturi]] |12 dhjetor 1921 |24 dhjetor 1921 | align="center" |12 |- | align="center" |12 |[[Qeveria Ypi]] |24 dhjetor 1921 |2 dhjetor 1922 | align="center" |343 |- | align="center" |13 |[[Qeveria Zogu I]] |2 dhjetor 1922 |25 shkurt 1924 | align="center" |450 |- | align="center" |14 |[[Qeveria Vërlaci I]] |3 mars 1924 |27 maj 1924 | align="center" |85 |- | align="center" |15 |[[Qeveria Vrioni III]] |30 maj 1924 |10 qershor 1924 | align="center" |11 |- | align="center" |16 |[[Qeveria Noli]] |16 qershor 1924 |24 dhjetor 1924 | align="center" |191 |- | align="center" |17 |[[Qeveria Zogu II]] |6 janar 1925 |31 janar 1925 | align="center" |25 |- | align="center" |18 |[[Qeveria Zogu III]] |1 shkurt 1925 |23 shtator 1925 | align="center" |234 |- | align="center" |19 |[[Qeveria Zogu IV]] |28 shtator 1925 |10 shkurt 1927 | align="center" |500 |- | align="center" |20 |[[Qeveria Zogu V]] |12 shkurt 1927 |20 tetor 1927 | align="center" |250 |- | align="center" |21 |[[Qeveria Zogu VI]] |24 tetor 1927 |10 maj 1928 | align="center" |199 |- | align="center" |22 |[[Qeveria Zogu VII]] |11 maj 1928 |1 shtator 1928 | align="center" |113 |- | align="center" |23 |[[Qeveria Kotta I]] |5 shtator 1928 |5 mars 1930 | align="center" |546 |- | align="center" |24 |[[Qeveria Evangjeli II]] |6 mars 1930 |11 prill 1931 | align="center" |401 |- | align="center" |25 |[[Qeveria Evangjeli III]] |20 prill 1931 |7 dhjetor 1932 | align="center" |597 |- | align="center" |26 |[[Qeveria Evangjeli IV]] |11 janar 1933 |16 tetor 1935 | align="center" |1009 |- | align="center" |27 |[[Qeveria Frashëri]] |21 tetor 1935 |7 nëntor 1936 | align="center" |383 |- | align="center" |28 |[[Qeveria Kotta II]] |9 nëntor 1936 |7 prill 1939 | align="center" |879 |- | align="center" |– |[[Komiteti Administrativ i Përkohshëm]] |8 prill 1939 |12 prill 1939 | align="center" |4 |- | align="center" |29 |[[Qeveria Vërlaci II]] |12 prill 1939 |3 dhjetor 1941 | align="center" |966 |- | align="center" |30 |[[Qeveria Merlika-Kruja]] |3 dhjetor 1941 |4 janar 1943 | align="center" |397 |- | align="center" |31 |[[Qeveria Libohova I]] |18 janar 1943 |11 shkurt 1943 | align="center" |24 |- | align="center" |32 |[[Qeveria Bushati]] |12 shkurt 1943 |28 prill 1943 | align="center" |75 |- | align="center" |33 |[[Qeveria Libohova II]] |11 maj 1943 |12 shtator 1943 | align="center" |124 |- | align="center" |– |[[Komiteti Ekzekutiv i Përkohshëm]] |14 shtator 1943 |4 nëntor 1943 | align="center" |51 |- | align="center" |34 |[[Qeveria Mitrovica]] |5 nëntor 1943 |16 qershor 1944 | align="center" |224 |- | align="center" |35 |[[Qeveria Dine]] |18 korrik 1944 |28 gusht 1944 | align="center" |41 |- | align="center" |36 |[[Qeveria Biçaku]] |6 shtator 1944 |25 tetor 1944 | align="center" |49 |- | align="center" |37 |[[Qeveria Demokratike e Shqipërisë]] |23 tetor 1944 |21 mars 1946 | align="center" |514 |- | align="center" |38 |[[Qeveria Hoxha II]] |22 mars 1946 |4 korrik 1950 | align="center" |1565 |- | align="center" |39 |[[Qeveria Hoxha III]] |5 korrik 1950 |19 korrik 1954 | align="center" |1475 |- | align="center" |40 |[[Qeveria Shehu I]] |20 korrik 1954 |21 qershor 1958 | align="center" |1432 |- | align="center" |41 |[[Qeveria Shehu II]] |22 qershor 1958 |16 korrik 1962 | align="center" |1485 |- | align="center" |42 |[[Qeveria Shehu III]] |17 korrik 1962 |13 shtator 1966 | align="center" |1519 |- | align="center" |43 |[[Qeveria Shehu IV]] |14 shtator 1966 |18 nëntor 1970 | align="center" |1526 |- | align="center" |44 |[[Qeveria Shehu V]] |19 nëntor 1970 |28 tetor 1974 | align="center" |1439 |- | align="center" |45 |[[Qeveria Shehu VI]] |28 tetor 1974 |26 dhjetor 1978 | align="center" |1520 |- | align="center" |46 |[[Qeveria Shehu VII]] |27 dhjetor 1978 |18 dhjetor 1981 | align="center" |1087 |- | align="center" |47 |[[Qeveria Çarçani I]] |15 janar 1982 |23 nëntor 1982 | align="center" |312 |- | align="center" |48 |[[Qeveria Çarçani II]] |23 nëntor 1982 |19 shkurt 1987 | align="center" |1549 |- | align="center" |49 |[[Qeveria Çarçani III]] |20 shkurt 1987 |21 shkurt 1991 | align="center" |1462 |- | align="center" |50 |[[Qeveria Nano I]] |22 shkurt 1991 |11 maj 1991 | align="center" |78 |- | align="center" |51 |[[Qeveria Nano II]] |11 maj 1991 |12 qershor 1991 | align="center" |32 |- | align="center" |52 |[[Qeveria e Stabilitetit]] |12 qershor 1991 |6 dhjetor 1991 | align="center" |177 |- | align="center" |53 |[[Qeveria Teknike]] |18 dhjetor 1991 |13 prill 1992 | align="center" |117 |- | align="center" |54 |[[Qeveria Meksi I]] |13 prill 1992 |10 korrik 1996 | align="center" |1549 |- | align="center" |55 |[[Qeveria Meksi II]] |11 korrik 1996 |1 mars 1997 | align="center" |233 |- | align="center" |56 |[[Qeveria e Pajtimit Kombëtar]] |12 mars 1997 |24 korrik 1997 | align="center" |134 |- | align="center" |57 |[[Qeveria Nano III]] |25 korrik 1997 |28 shtator 1998 | align="center" |430 |- | align="center" |58 |[[Qeveria Majko I]] |2 tetor 1998 |25 tetor 1999 | align="center" |388 |- | align="center" |59 |[[Qeveria Meta I]] |28 tetor 1999 |6 shtator 2001 | align="center" |679 |- | align="center" |60 |[[Qeveria Meta II]] |6 shtator 2001 |29 janar 2002 | align="center" |145 |- | align="center" |61 |[[Qeveria Majko II]] |22 shkurt 2002 |25 korrik 2002 | align="center" |153 |- | align="center" |62 |[[Qeveria Nano IV]] |29 korrik 2002 |10 shtator 2005 | align="center" |1139 |- | align="center" |63 |[[Qeveria Berisha I]] |11 shtator 2005 |17 shtator 2009 | align="center" |1467 |- | align="center" |64 |[[Qeveria Berisha II]] |17 shtator 2009 |15 shtator 2013 | align="center" |1459 |- | align="center" |65 |[[Qeveria Rama I]] |17 shtator 2013 |13 shtator 2017 | align="center" |1457 |- | align="center" |66 |[[Qeveria Rama II]] |13 shtator 2017 |18 shtator 2021 | align="center" |1466 |- | align="center" |67 |[[Qeveria Rama III]] |18 shtator 2021 |12 shtator 2025 | align="center" |1455 |- | align="center" |68 |[[Qeveria Rama IV]] |12 shtator 2025 |''Në detyrë'' | align="center" |236 |} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20110522124528/http://www.keshilliministrave.al/?fq=showcabzvm Lista në adresën interneti i Këshillit e Ministrave] == Referime == {{reflist|1}} [[Kategoria:Politikë]] h3czzgq40lfvlbgharcz2xo2cvw2jw4 2978013 2978012 2026-05-06T15:59:11Z Shqiperia2000 65435 /* Qeveritë e Shqipërisë (1912–sot) */ 2978013 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Këshilli i Ministrave | nativename = | image = [[File:Këshilli i Ministrave.svg|150px]] | date = 4 dhjetor 1912 | country = {{ALB}} | url = [https://www.kryeministria.al/ kryeministria.al] | leader_type = Kreu i qeverisë | leader_title = [[Edi Rama]] | appointed = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] | headquarters = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] | departments = Ministritë e Shqipërisë }} '''Këshilli i Ministrave''' është pushteti zbatues i [[Shqipërisë]]. Këshilli drejtohet nga [[Kryeministri i Shqipërisë]]. Kryeministri emërohet nga [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] nga ata kandidatë, të cilët gëzojnë mbështetjen e shumicës në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvend]]; kandidati prandaj zgjidhet nga Kuvendi.<ref>{{cite web|title=Kushtetuta e Shqipërisë 1998|url=https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|website=parlament.al|page=19|language=sq|access-date=10 qershor 2020|archive-date=20 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920101840/https://www.parlament.al/Files/sKuvendi/kushtetuta.pdf|url-status=dead}}</ref> Në mungesë të kryeministrit, zëvendëskryeministri merr përsipër punët e tij. Janë pjese e Këshillit 19 anëtarë të tjerë të qeverisë, që shërbejnë si zëvendëskryeministra, ministra qeveritarë ose të dyja; ato zgjidhen nga kryeministri dhe pohohen nga Kuvendi. Që nga prilli 2017, pas një përtëritjeje, 50% e ministrave të kabinetit janë gra. Kuvendi i Shqipërisë duhet të japë pohimin përfundimtar të përbërjes së kabinetit. Kabineti është përgjegjës për zbatimin e politikave të jashtme dhe të brendshme. Drejton dhe kontrollon veprimtaritë e ministrive dhe trupeve të tjera shtetërore.<ref>{{cite web|title=Shqipëria (03/99)|url=https://2009-2017.state.gov/outofdate/bgn/albania/9200.htm|publisher=Departamenti Amerikan i Shtetit|accessdate=29 mars 2015|lang=en}}</ref> == Ndërtimi == Anëtarët e këshillit ndahen në tre gradë të rëndësishme: * ''' [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]] ''', * ''' [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zëvendëskryeministri]] ''', * ''' Ministrat ''', të cilët janë anëtarët e radhës më të lartë të Qeverisë * ''' Zëvendësministrat ''', që ndihmojnë ministrat në fusha të veçantërueshme të portofolit të tyre * ''' Sekretarët e Përgjithshëm ''' që ndihmojnë ministrat në fusha më pak të rëndësishme dhe herë pas here marrin pjesë në mbledhjet e Këshillit të Ministrave. === Roli === Këshilli është përgjegjës para [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]]. Kuvendi mund të zgjedhë të kalojë një lëvzje kundërshtuese duke detyruar Këshillin e Ministrave të japë dorëheqjen. Kjo ka si qëllim të detyrojë që Qeveria të përbëhet nga anëtarët e partisë me shumicë politike në Kuvend ose të jetë besëlidhës me shumicën në një lidhje. Ministrat kërkohet t'u përgjigjen pyetjeve me shkrim ose me gojë të parashtruar nga kuvendarët, të njohur si pyetje të qeverisë. Për më tepër, ministrat marrin pjesë në mbledhjet e Kuvendi kur ligjet në lidhje me sektorët e tyre të caktuar dhe portofolet e departamenteve janë në shqyrtim. Ministrat e kabinetit nuk mund të propozojnë ligjvënien pa pohimin e kuvendit. Ministrat megjithatë mund të propozojnë ligjbërjet në Kuvend dhe çdo ligjvënie e tillë në përgjithësi ka shumë të ngjarë të kalojë. Kabineti luan një rol të madh në përcaktimin e rendit të Kuvendit. Ai mund të propozojë ligje dhe ndryshime gjatë mbledhjeve kuvendore. Ai gjithashtu ka në prirje një sërë procedurash për të përshpejtuar shqyrtimet e gazetarëve. == Qeveria në detyrë == {| class="wikitable" width="75%" |- ! Shenja ! Zyra ! colspan="2"|Në detyrë ! Fillimi i afatit |- | align="center"|[[File:Kryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Kryeministri i Shqipërisë|Zyra e Kryeministrit]] | [[Edi Rama]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|15/09/2013 |- | align="center"|[[File:Zëvëndëskryeministri i Shqipërisë.svg|75px]] | [[Zëvendëskryeministri i Shqipërisë|Zyra e Zëvendëskryeministrit]] | [[Albana Koçiu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme.svg|75x75px]] | [[Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë|Ministria për Europën dhe Punët e Jashtme]] | [[Ferit Hoxha]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Mbrojtjes Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Mbrojtjes e Shqipërisë|Ministria e Mbrojtjes]] | [[Ermal Nufi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Punëve të Brendshme Logo.svg|75x75px]] | [[Ministria e Punëve të Brendshme e Shqipërisë|Ministria e Punëve të Brendshme]] | [[Besfort Lamallari]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Financave dhe Ekonomisë.svg|75px]] | [[Ministria e Financave e Shqipërisë|Ministria e Financave]] | [[Petrit Malaj (politikan)|Petrit Malaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit.svg|75px]] | [[Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit e Shqipërisë|Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit]] | [[Delina Ibrahimaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë.svg|75px]] | [[Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë e Shqipërisë|Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë]] | [[Enea Karakaçi]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[Skeda:Ministria e Arsimit dhe Sportit.svg|75x75px]] | [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Arsimit]] | [[Mirela Kumbaro]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Drejtësisë.svg|75px]] | [[Ministria e Drejtësisë e Shqipërisë|Ministria e Drejtësisë]] | [[Toni Gogu]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural.svg|75px]] | [[Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural e Shqipërisë|Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural]] | [[Andis Salla]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale.svg|75px]] | [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë|Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale]] | [[Evis Sala]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Turizmit dhe Mjedisit.svg|75px]] | [[Ministria e Mjedisit e Shqipërisë|Ministria e Mjedisit]] | [[Sofjan Jaupaj]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministria e Kulturës.svg|75px]] | [[Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit e Shqipërisë|Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sportit]] | [[Blendi Gonxhja]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | [[Erjona Ismaili]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|26/02/2026 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin]] | [[Adea Pirdeni]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Pushtetin Vendor]] | [[Ervin Demo]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Negociatat e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Negociatat]] | [[Majlinda Dhuka]] ! style="background:#5B15B4;" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|<span style="color:#F2F3F4;">PS</span>]] | align="center"|12/09/2025 |- | align="center"|[[File:Këshilli i Ministrave.svg|75px]] | [[Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale e Shqipërisë|Ministria e Shtetit për Inteligjencën Artificiale]] | ''[[Diella]]'' ! style="background:#808080;" | [[Politikan i pavarur|<span style="color:#F2F3F4;">E pavarur</span>]] | align="center"|12/09/2025 |} == Qeveritë e Shqipërisë (1912–sot) == {| class="wikitable" ! Nr. ! Qeveria ! colspan="2" | Mandati ! Ditë |- | align="center" |1 |[[Qeveria e Përkohshme e Shqipërisë|Qeveria e Përkohshme]] |4 dhjetor 1912 |22 janar 1914 | align="center" |414 |- | align="center" |– |[[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] |22 janar 1914 |17 mars 1914 | align="center" |54 |- | align="center" |2 |[[Qeveria Përmeti I]] |17 mars 1914 |3 shtator 1914 | align="center" |170 |- | align="center" |3 |[[Qeveria e Toptanit]] |5 tetor 1914 |27 janar 1916 | align="center" |479 |- | align="center" |– |''Vakante'' |23 janar 1916 |30 tetor 1918 | align="center" |1011 |- | align="center" |4 |[[Qeveria e Durrësit]] |25 dhjetor 1918 |29 janar 1920 | align="center" |400 |- | align="center" |5 |[[Qeveria Delvina]] |30 janar 1920 |14 nëntor 1920 | align="center" |289 |- | align="center" |6 |[[Qeveria Vrioni I]] |19 nëntor 1920 |1 korrik 1921 | align="center" |224 |- | align="center" |7 |[[Qeveria Vrioni II]] |11 korrik 1921 |11 tetor 1921 | align="center" |92 |- | align="center" |8 |[[Qeveria e Bashkimit të Shenjtë]] |16 tetor 1921 |6 dhjetor 1921 | align="center" |51 |- | align="center" |9 |[[Qeveria Koculi]] |6 dhjetor 1921 |6 dhjetor 1921 | align="center" |<1 |- | align="center" |10 |[[Qeveria Prishtina]] |7 dhjetor 1921 |12 dhjetor 1921 | align="center" |5 |- | align="center" |11 |[[Qeveria Kosturi]] |12 dhjetor 1921 |24 dhjetor 1921 | align="center" |12 |- | align="center" |12 |[[Qeveria Ypi]] |24 dhjetor 1921 |2 dhjetor 1922 | align="center" |343 |- | align="center" |13 |[[Qeveria Zogu I]] |2 dhjetor 1922 |25 shkurt 1924 | align="center" |450 |- | align="center" |14 |[[Qeveria Vërlaci I]] |3 mars 1924 |27 maj 1924 | align="center" |85 |- | align="center" |15 |[[Qeveria Vrioni III]] |30 maj 1924 |10 qershor 1924 | align="center" |11 |- | align="center" |16 |[[Qeveria Noli]] |16 qershor 1924 |24 dhjetor 1924 | align="center" |191 |- | align="center" |17 |[[Qeveria Zogu II]] |6 janar 1925 |31 janar 1925 | align="center" |25 |- | align="center" |18 |[[Qeveria Zogu III]] |1 shkurt 1925 |23 shtator 1925 | align="center" |234 |- | align="center" |19 |[[Qeveria Zogu IV]] |28 shtator 1925 |10 shkurt 1927 | align="center" |500 |- | align="center" |20 |[[Qeveria Zogu V]] |12 shkurt 1927 |20 tetor 1927 | align="center" |250 |- | align="center" |21 |[[Qeveria Zogu VI]] |24 tetor 1927 |10 maj 1928 | align="center" |199 |- | align="center" |22 |[[Qeveria Zogu VII]] |11 maj 1928 |1 shtator 1928 | align="center" |113 |- | align="center" |23 |[[Qeveria Kotta I]] |5 shtator 1928 |5 mars 1930 | align="center" |546 |- | align="center" |24 |[[Qeveria Evangjeli II]] |6 mars 1930 |11 prill 1931 | align="center" |401 |- | align="center" |25 |[[Qeveria Evangjeli III]] |20 prill 1931 |7 dhjetor 1932 | align="center" |597 |- | align="center" |26 |[[Qeveria Evangjeli IV]] |11 janar 1933 |16 tetor 1935 | align="center" |1009 |- | align="center" |27 |[[Qeveria Frashëri]] |21 tetor 1935 |7 nëntor 1936 | align="center" |383 |- | align="center" |28 |[[Qeveria Kotta II]] |9 nëntor 1936 |7 prill 1939 | align="center" |879 |- | align="center" |– |[[Komiteti Administrativ i Përkohshëm]] |8 prill 1939 |12 prill 1939 | align="center" |4 |- | align="center" |29 |[[Qeveria Vërlaci II]] |12 prill 1939 |3 dhjetor 1941 | align="center" |966 |- | align="center" |30 |[[Qeveria Merlika-Kruja]] |3 dhjetor 1941 |4 janar 1943 | align="center" |397 |- | align="center" |31 |[[Qeveria Libohova I]] |18 janar 1943 |11 shkurt 1943 | align="center" |24 |- | align="center" |32 |[[Qeveria Bushati]] |12 shkurt 1943 |28 prill 1943 | align="center" |75 |- | align="center" |33 |[[Qeveria Libohova II]] |11 maj 1943 |12 shtator 1943 | align="center" |124 |- | align="center" |– |[[Komiteti Ekzekutiv i Përkohshëm]] |14 shtator 1943 |4 nëntor 1943 | align="center" |51 |- | align="center" |34 |[[Qeveria Mitrovica]] |5 nëntor 1943 |16 qershor 1944 | align="center" |224 |- | align="center" |35 |[[Qeveria Dine]] |18 korrik 1944 |28 gusht 1944 | align="center" |41 |- | align="center" |36 |[[Qeveria Biçaku]] |6 shtator 1944 |25 tetor 1944 | align="center" |49 |- | align="center" |37 |[[Qeveria Demokratike e Shqipërisë]] |23 tetor 1944 |21 mars 1946 | align="center" |514 |- | align="center" |38 |[[Qeveria Hoxha II]] |22 mars 1946 |4 korrik 1950 | align="center" |1565 |- | align="center" |39 |[[Qeveria Hoxha III]] |5 korrik 1950 |19 korrik 1954 | align="center" |1475 |- | align="center" |40 |[[Qeveria Shehu I]] |20 korrik 1954 |21 qershor 1958 | align="center" |1432 |- | align="center" |41 |[[Qeveria Shehu II]] |22 qershor 1958 |16 korrik 1962 | align="center" |1485 |- | align="center" |42 |[[Qeveria Shehu III]] |17 korrik 1962 |13 shtator 1966 | align="center" |1519 |- | align="center" |43 |[[Qeveria Shehu IV]] |14 shtator 1966 |18 nëntor 1970 | align="center" |1526 |- | align="center" |44 |[[Qeveria Shehu V]] |19 nëntor 1970 |28 tetor 1974 | align="center" |1439 |- | align="center" |45 |[[Qeveria Shehu VI]] |28 tetor 1974 |26 dhjetor 1978 | align="center" |1520 |- | align="center" |46 |[[Qeveria Shehu VII]] |27 dhjetor 1978 |18 dhjetor 1981 | align="center" |1087 |- | align="center" |47 |[[Qeveria Çarçani I]] |15 janar 1982 |23 nëntor 1982 | align="center" |312 |- | align="center" |48 |[[Qeveria Çarçani II]] |23 nëntor 1982 |19 shkurt 1987 | align="center" |1549 |- | align="center" |49 |[[Qeveria Çarçani III]] |20 shkurt 1987 |21 shkurt 1991 | align="center" |1462 |- | align="center" |50 |[[Qeveria Nano I]] |22 shkurt 1991 |11 maj 1991 | align="center" |78 |- | align="center" |51 |[[Qeveria Nano II]] |11 maj 1991 |12 qershor 1991 | align="center" |32 |- | align="center" |52 |[[Qeveria e Stabilitetit]] |12 qershor 1991 |6 dhjetor 1991 | align="center" |177 |- | align="center" |53 |[[Qeveria Teknike]] |18 dhjetor 1991 |13 prill 1992 | align="center" |117 |- | align="center" |54 |[[Qeveria Meksi I]] |13 prill 1992 |10 korrik 1996 | align="center" |1549 |- | align="center" |55 |[[Qeveria Meksi II]] |11 korrik 1996 |1 mars 1997 | align="center" |233 |- | align="center" |56 |[[Qeveria e Pajtimit Kombëtar]] |12 mars 1997 |24 korrik 1997 | align="center" |134 |- | align="center" |57 |[[Qeveria Nano III]] |25 korrik 1997 |28 shtator 1998 | align="center" |430 |- | align="center" |58 |[[Qeveria Majko I]] |2 tetor 1998 |25 tetor 1999 | align="center" |388 |- | align="center" |59 |[[Qeveria Meta I]] |28 tetor 1999 |6 shtator 2001 | align="center" |679 |- | align="center" |60 |[[Qeveria Meta II]] |6 shtator 2001 |29 janar 2002 | align="center" |145 |- | align="center" |61 |[[Qeveria Majko II]] |22 shkurt 2002 |25 korrik 2002 | align="center" |153 |- | align="center" |62 |[[Qeveria Nano IV]] |29 korrik 2002 |10 shtator 2005 | align="center" |1139 |- | align="center" |63 |[[Qeveria Berisha I]] |11 shtator 2005 |17 shtator 2009 | align="center" |1467 |- | align="center" |64 |[[Qeveria Berisha II]] |17 shtator 2009 |15 shtator 2013 | align="center" |1459 |- | align="center" |65 |[[Qeveria Rama I]] |17 shtator 2013 |13 shtator 2017 | align="center" |1457 |- | align="center" |66 |[[Qeveria Rama II]] |13 shtator 2017 |18 shtator 2021 | align="center" |1466 |- | align="center" |67 |[[Qeveria Rama III]] |18 shtator 2021 |12 shtator 2025 | align="center" |1455 |- | align="center" |68 |[[Qeveria Rama IV]] |12 shtator 2025 |''Në detyrë'' | align="center" |- |} == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20110522124528/http://www.keshilliministrave.al/?fq=showcabzvm Lista në adresën interneti i Këshillit e Ministrave] == Referime == {{reflist|1}} [[Kategoria:Politikë]] nmue5ac0y0uyh0ruv4aka9r5zuvkiqf Murriz-Peqin 0 103680 2978198 2977324 2026-05-07T10:18:27Z "Neshat Hyka" 187033 Shtova link per artikullin 2978198 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Murriz-Peqin | settlement_type = Fshat | pushpin_map = Albania | coordinates = {{coord|41.05|N|19.65|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = Shqipëri | subdivision_type1 = Qarku | subdivision_name1 = Elbasan | subdivision_type2 = Bashkia | subdivision_name2 = Peqin | timezone = CET | utc_offset = +1 | timezone_DST = CEST | utc_offset_DST = +2 }} == Murriz-Peqin == '''Murriz-Peqin''' është një vendbanim rural në bashkinë :contentReference[oaicite:0]{index=0}, në qarkun :contentReference[oaicite:1]{index=1}, Shqipëri. Fshati ndodhet në Shqipërinë qendrore dhe bën pjesë në strukturën administrative rurale të vendit. == Gjeografia == Fshati ndodhet në një zonë fushore të Shqipërisë qendrore, me tokë të përshtatshme për bujqësi. Klima është mesdhetare me verë të nxehtë dhe dimër të butë. == Koordinatat == 41°03′00″N 19°39′00″E Këto koordinata aktivizojnë hartën automatike në Wikipedia. == Administrimi == Sipas ndarjes administrativo-territoriale të Shqipërisë (Ligji nr. 115/2014), Murriz-Peqin bën pjesë në njësinë administrative Peqin. == Demografia == Nuk ekzistojnë të dhëna të ndara publike për fshatin si njësi e veçantë në censuset kombëtare. INSTAT publikon të dhëna në nivel bashkie dhe njësie administrative. == Ekonomia == Ekonomia lokale është e bazuar në: * bujqësi familjare * blegtori në shkallë të vogël * të ardhura nga emigracioni == Referenca == <references /> * Instituti i Statistikave (INSTAT) – https://www.instat.gov.al * Ligji nr. 115/2014 – Ndarja administrativo-territoriale e Shqipërisë * Bashkia Peqin – dokumente administrative * Akademia e Shkencave e Shqipërisë – studime mbi Shqipërinë qendrore em6gpx6q91lotywt5bo58711nyx52gb 2978218 2978198 2026-05-07T11:33:08Z "Neshat Hyka" 187033 /* Gjeografia */ 2978218 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Murriz-Peqin | settlement_type = Fshat | pushpin_map = Albania | coordinates = {{coord|41.05|N|19.65|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = Shqipëri | subdivision_type1 = Qarku | subdivision_name1 = Elbasan | subdivision_type2 = Bashkia | subdivision_name2 = Peqin | timezone = CET | utc_offset = +1 | timezone_DST = CEST | utc_offset_DST = +2 }} == Murriz-Peqin == '''Murriz-Peqin''' është një vendbanim rural në bashkinë :contentReference[oaicite:0]{index=0}, në qarkun :contentReference[oaicite:1]{index=1}, Shqipëri. Fshati ndodhet në Shqipërinë qendrore dhe bën pjesë në strukturën administrative rurale të vendit. == Gjeografia == Fshati ndodhet në një zonë kodrinore me lartesi mesatare150-200 m mbi nivelin e detit Shqipërisë qendrore, me tokë të përshtatshme për bujqësi. Klima është mesdhetare me verë të nxehtë dhe dimër të butë. == Koordinatat == 41°03′00″N 19°39′00″E Këto koordinata aktivizojnë hartën automatike në Wikipedia. == Administrimi == Sipas ndarjes administrativo-territoriale të Shqipërisë (Ligji nr. 115/2014), Murriz-Peqin bën pjesë në njësinë administrative Lushnje, bashkia Lushnje. == Demografia == Nuk ekzistojnë të dhëna të ndara publike për fshatin si njësi e veçantë në censuset kombëtare. INSTAT publikon të dhëna në nivel bashkie dhe njësie administrative. == Ekonomia == Ekonomia lokale është e bazuar në: * bujqësi familjare * blegtori në shkallë të vogël * të ardhura nga emigracioni == Referenca == <references /> * Instituti i Statistikave (INSTAT) – https://www.instat.gov.al * Ligji nr. 115/2014 – Ndarja administrativo-territoriale e Shqipërisë * Bashkia Peqin – dokumente administrative * Akademia e Shkencave e Shqipërisë – studime mbi Shqipërinë qendrore hjwt1pxf78rbywlwrgj7lxw2aj0yang Joan Pelushi 0 118601 2978039 2975867 2026-05-06T18:26:07Z 56tfu 179593 Nuk arrij ta kuptoj theksimin kaq të fortë të të lindurit në një familje bektashiane dhe të konvertimit më pas në Ortodoksi. Është shumë bajate. Duhet të shtojmë edhe se familja e Kryepeshkop Joanit ishte jo-praktikante, si shumica e familjeve shqiptare asokohe. 2978039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Archbishop | honorific-prefix = Fortlumturia e Tij | name = Joani | honorific-suffix = | archbishop_of = Kryepeshkopi i Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë | image = Joan_Pelushi.jpeg | caption = | province = | diocese = [[Tiranë]], [[Durrës]] | enthroned =29 Mars 2025 | ended = | predecessor = [[Anastasios Janullatos]] | successor = Në detyrë | ordination = 20 Korrik 1998 | consecration = | other_post = Mitropoliti i Korçës (1998-2025) | birth_name = Fatmir Pelushi | birth_date = {{birth date and age|1956|1|1}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëri]] | death_date = | death_place = | buried = | nationality = [[Shqiptarët|Shqiptare]] | religion = [[Ortodoksia Lindore në Shqipëri|Ortodoksia lindore]], [[Krishtërimi]] | residence = | parents = | spouse = | children = | occupation = | profession = | alma_mater = Shkolla e Teologjisë Ortodokse Greke Kryqi i Shenjtë | signature = | elected = 16 Mars 2025 }} '''Kryepeshkopi Joan''' (emri laik '''Fatmir Pelushi''' lindur më [[1 janar]] [[1956]]) është Kryepeshkopi i Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë, dhe primat i [[Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë|Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë]].<ref name="Islam">{{Cite web |date=2004-10-14 |title=Incommunion Freedom – Incommunion |url=https://incommunion.org/2004/10/14/freedom/ |access-date=2025-05-11 |website=incommunion.org |language=en-US}}</ref> Ai shërbente si Mitropoliti i [[Korça|Korçës]]. == Zanafilla == U lind në një familje të besimit [[mysliman]] [[Bektashinjtë në Shqipëri|bektashi]] më 1 janar 1956 në Tiranë. Gjatë periudhës komuniste, në kohën më të egër të persekutimit fetar, përqafoi fenë e krishterë pasi u pagëzua fshehurazi nga prifti (më vonë peshkopi i Apollonisë) z. Kozma Qirio,<ref name="Islam" /> duke u bërë kështu pjesë e grupit të kishës së nëndheshme. Në vitet 1979-1990 punoi në Spitalin Psikiatrik të Tiranës, në pavionin e rehabilitimit përmes terapisë okupacionale. Në vitin 1990 u largua nga [[Shqipëria]] drejt [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]] për të kryer studimet në teologji në Universitetin “Shkolla e Teologjisë Ortodokse Greke Kryqi i Shenjtë” në Boston falë një burse studimi të themeluar atje nga shqiptarët në Amerikë në kujtim të Peshkop [[Fan Noli|Fan Nolit]]<ref>{{Cite book |last=Forest |first=Jim |title=The Resurrection of the Church in Albania - Voices of Orthodox Christians |publisher=WCC Publications |year=2002 |pages=61-74 |language=en}}</ref>, ku dhe u diplomua me nota të larta në [[Master]] i Studimeve Teologjike në vitin 1993.<ref name=":0">{{Cite web |date=16 mars 2025 |title=Kryepiskopi i Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë. |url=https://orthodoxalbania.org/2020/kryepiskopi-i-tiranes-durresit-dhe-gjithe-shqiperise/ |url-status=live |website=orthodoxalbania.org |language=sq}}</ref> == Jetëshkrimi == Në vitin 1992, i nxitur nga dëshira për të dhënë një kontribut në rindërtimin e Kishës ortodokse shqiptare, ai mori vendimin për tu kthyer në atdhe. Në shtator 1992 u kthye në Shqipëri dhe filloi të punonte si pedagog në Akademinë Teologjike të Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë. <ref name=":0" /> Në 27 Shkurt 1994, ai u dorëzua si dhjakon dhe më pas, në vitin 1994, u shugurua prift, duke vazhduar mësimdhënien në Akademinë Teologjike. Në vitin 1995, ai vazhdoi studimet në Universitetin “Shkolla e Teologjisë Ortodokse Greke Kryqi i Shenjtë” në Boston, ku në sezonin akademik 1995-1996 u rendit në Listën Kombëtare të Dekanit për rezultate të shkëlqyera. Në vitin 1996, ai u ngrit në rangun e Arkimandritit dhe më pas, në vitin 1997, u diplomua me një Master në Teologji. Pas diplomimit, u kthye në Shqipëri dhe u emërua [[Dekani|Dekan]] i Akademisë Teologjike të Kishës Ortodokse, një detyrë që e mbajti deri në vitin 1998, kur u emërua Mitropolit.<ref name=":0" /> Në 18 korrik 1998 u zgjodh [[Peshkopi|Peshkop]] dhe dy ditë më vonë u fronëzua si Mitropolit i Korçës, duke qënë ende pedagog në Akademinë Teologjike. Ai ka shkruar tekstet e Dogmatikës dhe ka përkthyer shumë libra, si edhe ka botuar shumë artikuj në gazeta, revista dhe periodikë studimorë të huaj dhe të vendit. Përveç [[Shqip|shqipes]], zotëron [[Anglishtja amerikane|anglishten]], [[Frëngjisht|frëngjishten]], [[Gjuha italiane|italishten]], [[Greqisht|greqishten]] dhe ka njohuri në [[latinisht]] dhe [[hebraisht]].<ref name=":0" /> Joan Pelushi ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në fushën e përkthimeve teologjike në shqip. Ai ka përkthyer disa libra të rëndësishëm teologjikë, përfshirë vepra të vështira nga etërit e kishës, si “Mbi Shpirtin e Shenjtë” të Vasilit të Madh, një libër që është thelbësor në zhvillimin e doktrinës së krishterë. Kontributi i tij ka qenë vendimtar për formimin dhe unifikimin e terminologjisë filozofiko-fetare, pasi ka pasur mangësi në literaturën shqipe në këtë fushë. Puna e tij është vlerësuar nga studiues të vendit dhe të huaj. Po ashtu, ai ka shkruar tekstin e parë të Dogmatikës në shqip, i cili përdoret si botimi zyrtar i Kishës Ortodokse në Shqipëri.<ref name=":0" /> Në vitin 2000 ka themeluar dhe vazhdon të drejtojë revistën periodike “Tempulli”, e cila është bërë një nga revistat më serioze në fushën studimore dhe kulturore. Revista ka tërhequr intelektualë, studiues dhe albanologë nga më të njohurit, si nga Shqipëria ashtu edhe nga jashtë vendit. Ai është kryetari i redaksisë së revistës dhe njëkohësisht një nga kontribuesit kryesor në shkrimet e saj. Gama e shkrimeve është shumë e gjerë dhe mbulon fusha të ndryshme si [[kultura]], [[Përkthimi|përkthimet]], [[shkenca]], [[arkeologjia]], [[filozofia]], [[teologjia]], [[historia]], kritika e [[Arti|artit]], figura të shquara të vendit dhe histori kulturore e Shqipërisë, rajonit dhe më gjerë.<ref name=":0" /> Ka pasur një rol të rëndësishëm në përfaqësimin e Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë në takime ndërkombëtare. Ai ka shërbyer si referues dhe ka qenë pjesëmarrës në grupe të ndryshme të hartimit të teksteve, deklaratave dhe mesazheve të ndryshme. Po ashtu, ai ka përfaqësuar Kishën Ortodokse Botërore në grupe pune të Këshillit Botëror të Kishave, duke qenë një nga anëtarët e një grupi të rëndësishëm që ka pasur një mandat pesëvjeçar për hartimin e bashkëpunimit ndërmjet Këshillit Botëror të Kishave dhe [[Kisha Katolike|Kishës Romano-Katolike]]. Gjithashtu, ai ka luajtur një rol të rëndësishëm në përfaqësimin e Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë në konferenca dhe takime ndërkombëtare, si referues dhe përfaqësues. Gjatë pothuajse një dekade, ai ka kontribuar në hartimin e dokumenteve të rëndësishme për përgatitjen e Sinodit të Madh dhe të Shenjtë, që u mbajt në qershor të vitit 2016 në Kretë.<ref name=":0" /> Ai përfaqëson Kishën Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë në bashkëpunimet e rëndësishme ndërmjet Kishave Ortodokse dhe Kishës Romano-Katolike, si dhe ndërmjet Kishave Ortodokse dhe Kishave Orientale. Është ftuar si lektor në disa konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare, duke dhënë një kontribut të madh veçanërisht në fushën e teologjisë, historisë dhe filozofisë si edhe në universitete, shkolla teologjike, seminare dhe takime ndërkombëtare, si të krishtera ashtu edhe ndërfetare, për të mbajtur leksione të ndryshme. Gjatë karrierës së tij, ai është nderuar me medalje dhe urdhra të ndryshëm nga shumë Kisha Ortodokse në botë.<ref name=":0" /> Përveç angazhimeve teologjike dhe akademike ka dhënë një kontribut të rëndësishëm edhe në jetën shoqërore dhe humanitare të qytetit të Korçës. Ai është i angazhuar në fushën studimore dhe kulturore, si dhe në ndihmën për ata që kanë nevojë. Me nismën e tij, është hapur një mensë për të ndihmuar çdo ditë njerëzit në nevojë, që funksionon prej 27 vitesh. Puna e tij ka ndihmuar forcimin e bashkëjetesës dhe dialogut ndërfetar si edhe në formimin e një ndjenje të thellë atdhedashurie dhe solidariteti. Ai është ftuar shpesh për referime dhe biseda në [[Universiteti i Korçës "Fan Noli"|Universitetin e Korçës]] dhe në shkolla të tjera të rëndësishme të qarkut.<ref name=":0" /> == Përkthimet Teologjike == Joan Pelushi ka përkthyer një numër librash në shqip:<ref>{{Cite web |date=29 nëntor 2003 |title=Mitropoliti i Korçës, At Joan Pelushi |url=https://www.forumishqiptar.com/threads/27480-Mitropoliti-i-Kor%C3%A7%C3%ABs-At-Joan-Pelushi |url-status=live |website=forumishqiptar.com |language=sq}}</ref> * Mbi Shpirtin e Shenjtë, botuar më 1996. * Besimi Ortodoks. Vëll. I Doktrina, botuar më 1997. * Besimi Ortodoks. Vëll. II Adhurimi, botuar më 1997. * Besimi Ortodoks. Vëll. III Shkrimi i Shenjtë dhe Historia e Kishës, botuar më 2000. * Besimi Ortodoks. Vëll. IV Spiritualiteti, botuar më 2002. * Shën Siluani, botuar më 2003. * Dogmatika, (Dispensë) tekst mësimor në Akademinë Teologjike. * Shenjtorët iliro-shqiptarë, (Dispensë) * Predikime == Kryepeshkop i Shqipërisë == Më 16 Mars 2025, Fortlumturia e Tij, Mitropoliti i Korçës, Joani, u zgjodh me votë unanime [[Kryepeshkopi i Shqipërisë|Kryepeshkop i Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë]] dhe u fronëzua me 29 Mars 2025.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=29 mars 2025 |title=Fronëzimi i Kryepiskopit të ri të Shqipërisë, Fortlumturisë së Tij, z. Joan, në Tiranë 29.03.2025 |url=https://orthodoxalbania.org/2020/2025/03/29/fronezimi-i-kryepiskopit-te-ri-te-shqiperise-fortlumturise-se-tij-z-joan-ne-tirane-29-03-2025/ |url-status=live |website=orthodoxalbania.org |language=sq}}</ref> == Nderime == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ !<big>Titulli</big> !<big>Motivacioni</big> !<big>Data e dhënies</big> !<big>Trupi shpërblyes</big> |- |'''<small>“Qytetar Nderi i Qarkut Korçë”<ref name=":0" /></small>''' |''Për kontribut të shquar në kultivimin e tolerancës dhe mirëkuptimit fetar. Shkencëtar, botues, përkthyes i librave teologjikë në gjuhën shqipe. Ndihmues në emancipimin dhe vëllazërimin qytetar për Qarkun e Korçës dhe më gjërë.'' |23 Korrik 2003 |[[Skeda:Stema_e_Qarkut_Korçë.svg|15px]] [[Qarku i Korçës|Këshilli i Qarkut Korçë]] |- |'''<small>“Qytetar Nderi”<ref name=":0" /></small>''' |''Për merita të shquara për ringjalljen e besimit si dhe për veprat e shumta në fushën humane dhe sociale.'' |18 Gusht 2008 |[[Skeda:Stema e Bashkisë Korçë.svg|15px]] [[Bashkia Korçë|Këshilli bashkiak i qytetit të Korçës]] |- |'''<small>“Doctor Honoris Causa”<ref name=":0" /></small>'''<br>[[Skeda:Olive wreath.svg|30px]] |''Personalitet i shquar i botës shpirtërore dhe fetare, humanist i madh, përkthyes, themelues i revistës periodike “Tempulli”, duke dhënë ndihmesa të shquara në fushën e kulturës, arkeologjisë, filozofisë, teologjisë, historisë, albanologjisë etj.; bashkëpuntor i ngushtë dhe mik i Universitetit “Fan S. Noli”.'' |23 Korrik 2018 |[[Skeda:Universiteti i Korçes.png|15px]] [[Universiteti i Korçës "Fan Noli"|Universiteti “Fan S. Noli” Korçë]] |- |'''<small>"Çertifikatë Mirënjohje"<ref name=":0" /></small>''' |''Si një vlerë me përmasa kombëtare dhe ndërkombëtare, si shembulli më model i promovimit të paqes, harmonisë dhe bashkëjetesës fetare. Respekt dhe mirënjohje pafund për tërë kontributin e tij të shquar në shërbim të komunitetit dhe njerëzve në nevojë''. |29 Maj 2019 |[[Skeda:Stema e Bashkisë Tiranë.svg|15px]] [[Bashkia Tiranë]] |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Priftërinj ortodoksë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1956]] [[Kategoria:Të konvertuar në Krishtërim]] 6tvjyj7q7m2ursrrojfwmoks2976ls8 Newell's Old Boys 0 137711 2978203 2946923 2026-05-07T10:48:00Z Makenzis 95633 2978203 wikitext text/x-wiki {{pp}} {{Infobox football club | current = 2023–24 Newell's Old Boys season | clubname = Newell's Old Boys | image = Escudo del Club Atlético Newell's Old Boys de Rosario.svg | upright = 0.75 | fullname = Club Atlético Newell's Old Boys | nickname = ''La Lepra'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1903|11|3}} | ground = [[Estadio Marcelo Bielsa]] | capacity = 42,000<ref>{{cite web|url=http://www.newellsoldboys.com.ar/sedes/estadio|title=Estadio Marcelo A. Bielsa|publisher=Newell's Old Boys|language=es|access-date=9 gusht 2021|archive-date=26 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026174839/http://www.newellsoldboys.com.ar/page/new_club/id/6/title/Sedes-%3E-Estadio-Marcelo-A.-Bielsa|url-status=live}}</ref> | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Ignacio Astore | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Ricardo Lunari]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 27 | website = http://www.newellsoldboys.com.ar/ | pattern_la1 = _newells2024h | pattern_b1 = _newells2024h | pattern_ra1 = _newells2024h | pattern_sh1 = _newells2024h | pattern_so1 = _redtop | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _redborder | pattern_b2 = _newells2024a | pattern_ra2 = _blackborder | pattern_sh2 = _newells2024a | pattern_so2 = _redtop | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _newells2024t | pattern_b3 = _newells2024t | pattern_ra3 = _newells2024t | pattern_sh3 = _newells2024h | pattern_so3 = _redtop | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Newell's Old Boys''' është një ekip Argjentinas. Newell's Old Boys është krijuar me [[3 nëntor]] [[1903]]. Stadiumi qe zotëron Newell's Old Boys quhet Estadio Marcelo Bielsa qe ndodhet ne Rosario dhe ka një kapacitet 42.000 vënde. == Stadiumi == {{Main|Estadio Marcelo Bielsa}} Newell's Old Boys ka luajtur ndeshjet e saj ne stadiumin Marcelo Bielsa qe nga viti 1911. Ky stadium njihet edhe me nofkën El Coloso del Parque. Stadiumit ju rrit kapaciteti nga 30.000 ulëse ne 38.085 ulëse ne vitin 1997. Me [[22 dhjetor]] [[2009]] stadiumit ju ndryshua emri ne nder te ish-trajnerit dhe ish-lojtarit te klubit Marcelo Bielsa. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli]] [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] 5azp7hlv4gux3jfoka41rs73q00vjhe Përdoruesi diskutim:Klein Muçi 3 137905 2977989 2977747 2026-05-06T13:04:22Z Birdie 19592 /* Stampa:Infobox Komunat franceze */ Përgjigje 2977989 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi diskutim:Klein Muçi/Arkivi X}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 maj 2025 01:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == Ndihme == Pershendetje! Kisha kohe pa u futur ne Wikipedia, por po shoh se me eshte bllokuar adresa IP dhe s’po mundem te redaktoj. Me ndihmon dot? [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 25 maj 2025 14:24 (CEST) :@[[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]], përshëndetje! Çfarë mesazhi të paraqitet te i njëjti vend ku lexon për bllokimin? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 11:51 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] me rezultonte IP-ja e bllokuar, 192.168.100.7. Por duket se dicka eshte bere, ka ndryshuar. Po e provoj serish dhe komunikojme. Te falenderoj [[Përdoruesi:Dga2004|Dga2004]] ([[Përdoruesi diskutim:Dga2004|diskutimet]]) 26 maj 2025 13:35 (CEST) :::Gjasat janë që IP-ja është sërish e bllokuar pasi është pjesë e ndonjë game të gjerë IP-sh që janë bllokuar globalisht por meqë tani po më shkruan nga llogaria (je kyçur/logged in) nuk prekesh më nga bllokimi. Unë s'do të shqetësohesha shumë për bllokime të tilla për sa kohë redaktimi nga llogaria nuk është prekur. Gjithë të mirat! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 maj 2025 14:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 maj 2025 22:04 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 maj 2025 04:58 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 29 maj 2025 13:17 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Pyetje nga [[User:MZASLM64|MZASLM64]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 maj 2025 10:28) == Përshëndetje Mentor! Te lutem Kam bërë nje wikipedia biografi për nje dëshmor të atsheut Halil Habilaj dhe shpresoj te pranohet dhe njëkohësisht të përshtatet si e tillë. nuk di në do mundni të më më jepni një përgjigje? Faleminderit --[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]] ([[Përdoruesi diskutim:MZASLM64|diskutimet]]) 30 maj 2025 10:28 (CEST) :Përshëndetje@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]]! :Unë nuk para merrem shumë me artikujt vetë por mbase @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] mund të të ndihmojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 qershor 2025 18:29 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MZASLM64|MZASLM64]], E kam shikuar por a nuk është i njëjti, https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Leutrim.P#Faleminderit . Besoj se e kemi diskutuar tashmë dhe artikulli dhe përmbajtja janë aprovuar, po të duash të shtosh diqka më shumë, redaktimi është i lirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 qershor 2025 16:52 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 qershor 2025 01:54 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 qershor 2025 03:16 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 qershor 2025 01:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == Growth News #34 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === Mentoring new editors === In February, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Mentorship 2|Mentorship]] was successfully rolled out to 100% of newcomers on English Wikipedia. Following this milestone, we collaborated with Spanish Wikipedia to expand Mentorship coverage to 70% of new accounts, with plans to reach 85% soon unless concerns are raised by mentors. ([[phab:T394867|T394867]]) === “Add a Link” Task – Iteration and Experimentation === Our efforts to improve and scale the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|“Add a Link” structured task]] continued across multiple fronts: * '''Community Feedback & Model Improvements''': We’ve responded to community concerns with targeted changes: ** Restricting access to newer accounts ([[phab:T393688|T393688]]) ** Some links types were removed to align with recommendations written in the English Wikipedia Manual of Style ([[phab:T390683|T390683]]) ** Allowing communities to limit “Add a Link” to newcomers ([[phab:T393771|T393771]]) ** The model used to suggest the links was improved to ease its training ([[phab:T388258|T388258]]) * '''English Wikipedia rollout and A/B test''': We increased the rollout to 20% of newcomers, with analysis underway. Preliminary data suggests this feature makes new account holders more likely to complete an unreverted edit. ([[phab:T386029|T386029]], [[phab:T382603|T382603]]) * '''Surfacing Structured Tasks''': An experiment where we show “add a link” suggestions to newly registered users while they are reading an article is running on pilot wikis (French, Persian, Indonesian, Portuguese, Egyptian Arabic). Initial results are under analysis. ([[phab:T386029|T386029]]) === Newcomer Engagement Features === * '''“Get Started” notification''': Engineering is in progress for a new notification (Echo/email) to encourage editing among newcomers with zero edits. Early research shows this type of nudge is effective. ([[phab:T392256|T392256]]) * '''Confirmation email:''' We are exploring ways to simplify and improve the initial account confirmation email newly registered users receive. ([[phab:T215665|T215665]]) === Community Configuration Enhancements === Communities can now manage which namespaces are eligible for Event Registration via [[mw:Community Configuration|Community Configuration]]. ([[phab:T385341|T385341]]) === Annual Planning === The Wikimedia Foundation’s 2025–2026 Annual Plan is taking shape. The Growth and Editing teams will focus on the [[metawiki:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2025-2026/Product_&_Technology_OKRs#Contributor_Experiences_(WE1)|'''Contributor Experiences (WE1)''' objective]], with a focus on increasing '''constructive edits''' by editors with fewer than 100 cumulative contributions. === Get Involved === We value your insights and ideas! If you would like to participate in a discussion, share feedback, or pilot new features, please reach out on the relevant Phabricator tasks or [[mw:Talk:Growth|at our talk page]], in any language. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 17 qershor 2025 20:51 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=28750629 --> == Kerkese per patrollues == Pershendetje Klein , uroj te jesh mire, ku mind te aplikoj per patrollues sepse me mbaroi afati i caktuar nga ty me pare? Faleminderit. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 19 qershor 2025 09:59 (CEST) :Shtroje kandidaturën këtu: [[WP:Kontrolluesit#Kandidatura për kontrollues]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:15 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] Sapo e shtova faleminderit.[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 21 qershor 2025 22:28 (CEST) == Oversized non-free files == Hi! I made [[Përdoruesi:MGA73/ReduceNonFree.js]] as a test because I wanted to make it easy to reduce the size on non-free files. As you can see at [[Përdoruesi:MGA73/Non-FreeOversized]] many of the non-free files are bigger than 100,000 px. That is the limit English Wikipedia has per [[:en:Wikipedia:Non-free_content#Image_resolution]]. I could not find a limit on sqwiki but I think files should not be too big. Do you know if there is a formal limit? If not I suggest that one is introduced. The script should make it easy to downsize the files. But it does not work because only admins can upload a new version of a file. Sadly I spend looooong time trying to find the error before I found out. You are welcome to test it. [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 20 qershor 2025 21:02 (CEST) :Hi, I'm a reviewer on the project. Unfortunately there's no given limit to image size on Albanian Wikipedia, since the documentation is incredibly out-of-date here. I've been working to update it however any organized maintenance efforts in either mainspace or others is slow given our numbers. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 22:28 (CEST) ::Hi [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]! Thank you! I suggest to use bots and scripts for tasks that can be fixed that way so humans do not have to spend time on it. And deleting files in [[Speciale:SkedaTëPapërdorura]] could be a good place to start. If the files are not in use and do not have a license or are non-free they should be deleted. The files in [[:Kategoria:Non Licensed Images]] should be checked. If there are not enough users the help out an alternative is to mass delete all the files. So for example leave a notice on Village Pump and say everyone have 30 days to check and fix files and all files not fixed at the end of that limit will be deleted. --[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] ([[Përdoruesi diskutim:MGA73|diskutimet]]) 21 qershor 2025 23:02 (CEST) :::Klein is currently on a WikiBreak, so I'd like to page @[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] for some help on this so we can sound the alarm with the other Albanian-speaking users. Right now our efforts have been focused on re-examining our featured articles (as evident by the [[Special:PermanentLink/2808642|notice message]] currently on the wiki for logged-in users). [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:11 (CEST) ::::Pinging @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] since he's also a lot more active. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 22 qershor 2025 02:32 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:MGA73|MGA73]] I have raised this issue at the local Village Pump here for Albanian users to comment: '''[[WP:Kuvendi#Pastrimi i skedave jo të lira]]''' [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 24 qershor 2025 03:19 (CEST) == Standardizimi i artikujve të vendbanimeve në Shqipëri == Përshëndetje Klein, Jam duke punuar këto ditë me përpunimin dhe standardizimin e artikujve për vendbanimet në Shqipëri. Si shembull mund të marrësh [[Shtanën]] për të më dhënë vlerësim. Rreth kësaj teme kisha edhe disa pyetje: * Emërtimi i artikujve bëhet zakonisht me trajtën e shquar të emrit të vendbanimit (p.sh. ''[[Kukësi]]''). Kjo është në përputhje me rregullat, apo jo? Të vazhdoj kështu? * Për fshatra me emra të njëjtë, cila formë duhet të zgjidhet për emërtimin e artikujve: ** a) ''Emri i fshatit (emri i njësisë administrative)'' ** b) ''Emri i fshatit (emri i bashkisë)'' ** Mendoj se forma me bashkinë është më e qartë, dhe në rastet kur ka dy fshatra me të njëjtin emër në të njëjtën bashki, mund të përdorim njësinë administrative për dallim. Gjithashtu, a preferohet kllapa apo presja (si në Wikin anglisht) për këtë lloj diferencimi? * Në rastet kur një vend është njëkohësisht fshat/qytet dhe njësi administrative/bashki (si ''[[Kolshi (Kukës)|Kolshi]]'' dhe ''[[Njësia administrative Kolsh (Kukës)|Kolshi]]''), a preferohet që të bashkohen në një artikull (si në Wikin anglisht, p.sh. ''[[:en:Kukës]]'') apo të mbahen të ndara? Faleminderit paraprakisht për kohën dhe ndihmën! [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 21 qershor 2025 13:19 (CEST) :Kleini është në pushim për momentin, por për t'u përgjigjur pyetjeve: :* Artikujt për vendet gjithmonë titullohen në të shquar. :* Mënyra se si po përdoren kthjellimet e vendeve aktualisht është: shteti, pastaj bashkia, pastaj njësia administrative. Të shkruar me kllapa si në kthjellimet për [[Drinas (kthjellim)|Drinas]] dhe [[Arbanasi (kthjellim)|Arbanas]]. :* Evidente prej faktit që [[Tirana]] dhe [[Bashkia Tiranë]] janë artikuj të ndarë— jepi ndarazi lirisht. :[[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 qershor 2025 23:20 (CEST) ::Përshëndetje Arbër, ::Edhe pse sa dua unë e shumë të tjerë që të bashkohemi një ditë, teknikisht Drinasi duhet të diferencohet nga shteti, apo jo? Dmth Drinasi (Kosovë) dhe Drinasi (Shqipëri). [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 23 qershor 2025 10:42 (CEST) :::Teknikisht "Drinas" është emër alternativ për Ratkocin këtu n'Kosovë, prandaj nuk e di pse ka kthjellim. E pasna përzgjedhë një shembull shumë të keq... [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 23 qershor 2025 11:11 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 qershor 2025 01:20 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 qershor 2025 09:19 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == Propozoj heqjen e privilegjeve të administratorëve joaktivë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Unë besoj se është e rëndësisë së veqantë të propozojmë "heqjen e titullit" administrator për "administratorët joaktivë", dhe të kandidojmë përdorues aktivë për administratorë të rinjë. Administratorët joaktivë po na vënë në një situatë të palakmueshme. Nuk ështe në rregull t'i gëzosh gjithë ato privilegje dhe të mos bësh asnjë redaktim të vetëm për vite me radhë. Administratorëve veteran mund të u shtohet një stampë e veqantë te faqja tyre që tregon se perdoruesi kishte të drejta administrative në shenjë mirënjohje. P.sh ''Admin Badge Icon - 2 vjet 2 muaj''. Pra them të shqyrtohet aktiviteti i tyre (p.sh. asnjë redaktim apo veprim administrativ në 12 muajt e fundit), dhe në përputhje me praktikat e tjera të Wikipedias, t’u hiqen të drejtat nëse nuk ka arsye të forta për të mbajtur atë status. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 qershor 2025 16:47 (CEST) :Aktualisht rregullorja thotë se privilegjet u hiqen vetëm atyre administratorëve që nuk kanë kryer asnjë veprim për 2 vjet. Kjo është forma më bazike e rregullores në nivel global dhe meqë SqWiki nuk ka një rregullore të posaçme të veten aplikohen rregullat e përgjithshme. Unë kam propozuar në të shkuarën që rregulli të ndryshohet nga 2 vjet ne 1 dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë, sepse ka anëtarë që thjesht bëjnë një redaktim çfarëdo – mjafton dhe t'i shkruajnë një mesazh dikujt vetëm një herë – dhe vazhdojnë të mbajnë në mënyrë jo aq konkrete privilegjet e shtuara. Kjo "fryrje artificiale" e numrit të administratorëve shkakton vështirësi te përdoruesit për të gjetur një administrator aktiv kur kanë nevojë për ndihmë si dhe jep një element artificial bllokimi për kandidaturat e reja pasi kushdo mund të argumentojë që një komunitet kaq i vogël sa i yni nuk ka nevojë për një numër kaq të lartë administratorësh. Pas propozimit tim pati diskutim por nuk u ndërmor kurrë ndonjë veprim konkret në lidhje me të. Kjo dhe për arsye se kontrollimi i veprimeve administrative është disi i vështirë: Ti mund të shohësh lehtësisht kontributet e dikujt por nuk ke një tabelë të mirëfilltë me të gjitha grisjet apo mbrojtjet që ai person ka kryer. Nëse do të vinim një rregullore të tillë, do të duhej që paraprakisht të siguronim një mekanizëm kontrolli për këtë gjë dhe pastaj të mund të nisnim ta aplikonim, përndryshe do të ishte thjesht një rregull fiktiv. [[Wikipedia:Kuvendi/Arkivi 23#Kritere të reja për administratorët dhe burokratët|Këtu]] gjendet dhe diskutimi i shkuar në lidhje me këtë çështje. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 qershor 2025 11:47 (CEST) ::Atëherë insistoj që të paktën të jetë 1 vit dhe që veprimet të jenë administrative në natyrë. Të njejtat defekte i pashë edhe unë, ne të përditësojmë rregulloren njëherë e pastaj merremi me mekanizmin dhe fillojmë filtrimin. Duhet të i'a nisim diku. Nesër e lexoj më thellësisht atë diskutim.. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 1 korrik 2025 00:48 (CEST) :::Unë dakord jam. "Veprime administrative < 1 për 1 vit => degradim" Nëse dëshiron ta propozosh e të kalohet do të isha dakord. Thjesht duhet diskutuar paraprakisht me Kujdestarët në Meta pasi ata janë të vetmit që kanë mundësi të heqin privilegjet e administratorëve (burokratët mundet vetëm t'i japin). Nëse ata thonë se nuk kanë mekanizma për ta zbatuar atë gjë, edhe nëse pranohet këtu, do të refuzohet nga ata për pazbatueshmëri. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 korrik 2025 15:16 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Na duhet që dikush t'i krijoj dy stampa të reja. [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj_heqjen_e_privilegjeve_t%C3%AB_administrator%C3%ABve_joaktiv%C3%AB | Në fund të diskutimit i kam cekur në pikën 5] . Pasi i siguruam votat është e udhës që pas përditësimit të dy rregulloreve dhe mbylljes së diskutimit të merreshe me këtë pjesë (''Për paralajmërimet kemi një robot pak a shumë''). ::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], si i imagjinon stampat në fjalë? Ke ndonjë shabllon të ngjashëm parasysh nga EnWiki ku mund të bazohem? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 03:05 (CEST) :::Pika 5. "Na mbetet krijimi i stampës Stampa e ish-administratorit dhe Stampa e ish-burokratit, stampë mirënjohje për ish-administratorët që shtohet në krye të faqes në anën e djathtë, të jetë e ngjashme me "Administrator topicon". Këto stampa duhet të mund të shtohen apo hiqen në një faqe vetëm nga një Administrator/Burokrat." Une e imagjinoj në ngjyrë Ari (me ndonjë mundësi të shtohet periudha e të qenurit administrator pranë saj, ose klikimi i saj të qoj te faqja e kandidaturës të atij Admin-i). [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:10 (CEST) ::::Krijova diçka që i përngjet një pllakate e mund të përdoret për administratorët e burokratët. Shiko njëherë si të duket te [[Përdoruesi:Klein Muçi/sandbox]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 korrik 2025 12:45 (CEST) :::::Besoj se kjo kryen punë, shumë mirë. Tani mund t'e mbylli diskutimin te Kuvendi. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:11 (CEST) ::::::Stampa gjendet te {{tl|Service plaque}} dhe mund të përdoret tashmë. Ndryshimet nga propozimi origjinal janë që nuk është e stilit "topicon" dhe mund të përdoret/vendoset nga kushdo (limitimi i saj me filtra redaktimi vetëm për redaktorët do të ishte pak "over the top" duke qenë se aktualisht atë metodë e kemi shfrytëzuar vetëm për stampat e grisjeve, si stampa shumë të rëndësishme). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 gusht 2025 10:50 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 korrik 2025 01:40 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == Books & Bytes – Issue 69 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 69, May–June 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> In this issue we highlight a new partnership, Citation Watchlist and, as always, a roundup of news and community items related to libraries and digital knowledge. <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 1 korrik 2025 15:11 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=28917472 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 korrik 2025 02:04 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Standard i dyfishtë == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Të jenë të dyja me titull të shquar apo të pashquar, sikur t'i standardizoje; [[Wikipedia:Administratorët]] dhe [[Wikipedia:Burokratë]]. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 korrik 2025 01:10 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 01:08 (CEST) ::Nga [[WP:Titujt e artikujve]]: {{xt|Është pajtuar që titujt e artikujve që janë emra apo '''kanë grupe emërore''' në Wikipedia shqip të jenë në '''trajtën e shquar, rasa emërore— mundësisht në numrin njëjës.''' }} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 13 korrik 2025 12:57 (CEST) :::(https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia%3ABurokrat%C3%ABt&diff=2816046&oldid=2816022) {{U bë}} [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 korrik 2025 16:58 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14 korrik 2025 22:08 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|diskuto]]) 16 korrik 2025 14:28 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Dyshim i një llogarie kukull == Ç'kemi Klein, jam t'u i vërejtë faqet që po krijohen. Së fundi u krijua një faqe e ''dytë'' për [[Dava Bulku|Davë Bulkun]] (që është subjekti i një votimi për grisje) tek [[Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel]]. Faqen e parë e krijoi përdoruesi LILO SHEHU, dhe faqen e dytë e krijoi Toni910et. Jam shumë i sigurt që të dytë po vijnë nga i njëjti person, meqenëse po i shkelin të njëjtat rregulla (shquarësia e paqartë, burimet e cilësisë të ulët dhe të vetëpublikuara), dhe të dytë kanë arsyetuar veten kundër fshirjes me nëntitullin "[[Diskutim:Dava Bulku –Ambasadorja e Paqes nga Shqipëria në Bruksel#Arsye perse nuk duhet fshire|Arsye perse nuk duhet fshire]]" ose "[[Diskutim:Dava Bulku/Arkivi 1#Arsye për të mos e grirë artikullin|Arsye për të mos e grirë artikullin]]" në faqet përkatëse të diskutimit momentin kur iu shtua stampa për grisje. Nuk kemi checkuser-a për ta vërtetuar dhe nuk jam shumë i kuptueshëm me këtë aspekt të verifikimit, prandaj po të drejtohem ty me gjasa që mund të kesh më shumë dijeni për verifikim të IP adresës së këtyre. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 korrik 2025 03:36 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ç'kemi? :) Fatkeqësisht administratorët nuk kanë informacion për IP-të e llogarive të përhershme (llogaritë e përkohshme janë llogaritë që përdorin përdoruesit kur nuk kanë një llogari). Siç e the, ne nuk kemi checkusers (rregullorja botërore e kërkon që të jenë minimalisht 2, mund të ofrohem unë një nëse ofrohet dhe një administrator tjetër për rolin) kështu që kërkesat për të duhet të bëhen në Meta te [[m:Steward requests/Checkuser]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:36 (CEST) ::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. Ndonjë vullnetarë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 korrik 2025 07:00 (CEST) ::Në rregull, e shtroj unë kërkesën në Meta tash për tash. Ama do të ishte mirë me e pasë këtë punën e checkuserave të rregulluar dikur. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 korrik 2025 00:20 (CEST) :::Sapo të dalë dikush vullnetar që të bëhemi minimalisht 2, do të hap një votim në Kuvend atëherë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 korrik 2025 01:30 (CEST) ::::Përshëndetje, mund të paraqitem edhe unë, por nuk besoj se do të arrijmë minimumin prej 25–30 redaktorësh për miratim. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 09:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:AT44|AT44]], ku i gjete këto vlera? Po përpiqesha të gjeja kushtet e shkruara diku por nuk ia dola. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:12 (CEST) ::::::Tek [[:m:CheckUser_policy#Appointing_local_CheckUsers]]. - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 11:50 (CEST) :::::::Ah, e drejtë. 30 votues është e vështirë të gjenden për komunitetin tonë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:10 (CEST) :::::::Ai kusht është për wikit me një Komitet Arbitrazhi, nuk vlen për ne sepse nuk e kemi një gjë të tillë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 12:10 (CEST) ::::::::Tek paragrafi i trete i referohet "wiki without an Arbitration Committee". - [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 29 korrik 2025 12:50 (CEST) :::::::::Dua të theksoj: "{{xt|On a wiki without an Arbitration Committee that meets the criterion above, '''or in a project where there is a preference for independent elections''', the community may approve local CheckUsers (stewards not counting as local CheckUsers) '''per consensus'''.}} :::::::::<small>''[Në një wiki pa një Komitet Arbitrazhi, '''ose në një projekt ku ka preferencë për zgjedhje të pavarura''', komuniteti mund të miratojë CheckUserë lokalë (duke mos numëruar kujdestarët si CheckUserë lokalë) '''sipas marrëveshjes.''']''</small> :::::::::Lejohemi të kemi marrëveshje në rast se preferohen zgjedhjet e pavarura. Obligimi nuk është që të presim për 25–30 persona, edhe pse do të ishte rasti më ideal. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 korrik 2025 23:23 (CEST) == Ndihmë në kontrollin e rregullimeve në artikuj == Përshëndetje, Klein! Para disa vitesh kam kërkuar ndihmën tuaj për kontrollin e artikujve. Tani kam mësuar disa fakte të reja, të cilat më kanë detyruar të azhurnoj informacionin në artikujt e mi, në mënyrë që të përputhet me realitetin. A mund të më ndihmoni në kontrollin dhe publikimin e rregullimeve të mia? Artikujt janë këta: https://sq.wikipedia.org/wiki/TVALB dhe https://sq.wikipedia.org/wiki/NimiTV Faleminderit! [[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]] ([[Përdoruesi diskutim:Krakozjabla|diskutimet]]) 21 korrik 2025 17:00 (CEST) :@[[Përdoruesi:Krakozjabla|Krakozjabla]], përshëndetje! :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ose @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] mund të të ndihmojnë më mirë në çështjet me artikujt. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 korrik 2025 02:38 (CEST) ::{{U bë}} Të dyja të shqyrtuara kohë më parë. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 korrik 2025 23:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 korrik 2025 01:41 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 korrik 2025 02:25 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 gusht 2025 05:01 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 5 gusht 2025 05:39 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 gusht 2025 01:28 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == [[Jose Kaimlett]] == Ciao carissimo Klein Muçi, come stai? Io bene, quì fa molto caldo. Per favore, potresti vedere se questa nuova pagina che ho creato sia a posto? Grazie mille di tutto, se vuoi, ti posso aiutare in Italiano e Portoghese. Buone vacanze e a presto. [[Përdoruesi:Rei Momo|Rei Momo]] ([[Përdoruesi diskutim:Rei Momo|diskutimet]]) 13 gusht 2025 08:55 (CEST) :Ciao Rei! :Sì, è tutto a posto. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:57 (CEST) == Pyetje nga [[User:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] nëpërmjet panelit të ndihmës (15 gusht 2025 10:17) == HAPA NJE FAQE ZYRTARE ME EMRIN TIM I KA FUTUR TE GJITHA TANI SE DI A ESHTE NE RREGULL --[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]] ([[Përdoruesi diskutim:MARIO ROSHI|diskutimet]]) 15 gusht 2025 10:17 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], mbase mund të ndihmojnë më shumë këtu. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 30 gusht 2025 10:58 (CEST) ::@[[Përdoruesi:MARIO ROSHI|MARIO ROSHI]], përshëndetje, ku është problemi, si mund të i'u ndihmojmë?. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 30 gusht 2025 11:48 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 gusht 2025 02:37 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 gusht 2025 02:11 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == Riemërtimi i [[Wikipedia:Kontrolluesit]] == Përshëndetje Klein, Siç e ke vënë re ndoshta dhe vetë, kohët e fundit jam marrë shumë me përkthime të ndërfaqes së MediaWiki-t në [https://translatewiki.net/ translatewiki.net]. Për këtë arsye doja të të pyesja edhe për një përkthim që ka pak më shumë peshë se të tjerët, dhe që s'mund ta bëj pa u konsultuar me një administrator. Termi "kontrollues" më duket disi i gjerë për kontekstin që ka. Nëse e marrim nga anglishtja, "kontrollues" përkthehet "checker", por në rastin tonë kontrolluesit thjesht kanë të drejtën të shqyrtojnë redaktime ("reviewer" në anglisht), dhe redaktimet e tyre shënohen automatikisht si të shqyrtuara (pranuara). Prandaj, mendon se do të ishte më mirë ta zëvendësonim këtë term me "shqyrtues", meqë edhe folja që përdoret për veprimin është "shqyrto", jo "kontrollo"? PS: Pak jashtë teme, por diçka tjetër që kam vënë re dhe që më "vret syrin" është fakti që te logoja majtas lart është shkruar '''Encikopedia e lirë''', pra mungon një 'l' te fjala "Encikopedia". :P [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 28 gusht 2025 10:07 (CEST) :@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], përshëndetje! Po, e kam parë dhe të përgëzoj për zellin. Për shumë prej termave të përkthyer jam njoftuar automatikisht pasi unë kam qenë një nga kontribuesit kryesorë së fundmi andej. Qëllimi im në përkthime ka qenë që të ketë një stil të njësuar e të jenë fjalë më së shumti me rrënjë shqipe. Në fakt po mendoja të të flisja në lidhje me këtë por mendova që pjesa më kryesore është që stili të jetë i një standardi të vetëm dhe meqë po e merrje me themel, thashë të mos të të ndërpres zellin. Meqë më ra rasti, po munde do të këshilloja të shkoje drejt përdorimit të fjalëve "sa më shqip". Ndryshimet në Wikipedia shpeshherë kanë ndikim të madh në mënyrën se si flitet një gjuhë në rrjet. :Duke u rikthyer te tema, unë jam dakord për të dyja termat. Nëse gjykon se është më mirë të zhvendoset te WP:Shqyrto, ''[[en:WP:BE BOLD|WP:BE BOLD]]''. Personalisht problemin kryesor e shoh te sistemi i kontrollit/shqyrtimit. Ne kemi një version shumë agresiv ku çdo ndryshim duhet kontrolluar paraprakisht. I tërë zgjatimi i kontrollit është një sistem i braktisur prej kohësh pa mbështetje teknike e shumë projekte kanë hequr dorë nga ai. (Ca e aktivizojnë vetëm për faqe që janë nën sulm/ndryshime të shpeshta.) Aktualisht është krijuar dhe një inteligjencë artificiale për kontroll që sërish ne nuk e kemi të aktivizuar. Shpresa ime ishte të zbrazej lista e ndryshimeve në pritje dhe pastaj ta hiqnim këtë formën agresive që kemi dhe të aktivizonim Automoderatorin e mbase pastaj të përqëndroheshim te përmbajtja e faqeve si WP:Kontrolluesit apo titulli i tyre që kanë vite pa u prekur. Por meqë zbrazja e listës po merr kohë përtej parashikimeve, besoj se mund të përfitojmë sa mundemi nga ndryshime si ky që propozon. :Në lidhje me stemën, unë e shoh me L. Mos ndoshta je gabuar? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:07 (CEST) ::Përshëndetje sërish @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ::E di që duhet të përdorim sa më shumë fjalë shqip, por fatkeqësisht, siç ndoshta e di edhe vetë, shumë terma në anglisht kanë një kontekst specifik që në shqip maksimumi mund t'u gjejmë një përkthim të përafërt, por jo fiks atë që duhet. Për shembull, fjala "section" nuk ka një përkthim të drejtpërdrejtë. Mund të përdorim "paragraf", që në fakt është përkthimi i "paragraph", ose ta "shqipëzojmë" në "seksion", siç kam bërë edhe unë. Edhe unë jam kundër këtyre shqipëzimeve, por fatkeqësisht një përdorues në shqip kupton më lehtë "section" apo "seksion" sesa "pjesë". Ose disa fjalë nuk mund t'i përkthesh dot fare, si p.sh. "cache". Thjesht jam duke shpjeguar pikëpamjen time dmth, se pse kam favorizuar terma të huaj. Megjithatë, së fundmi kam filluar të shkruaj sa më shumë shqip që të jetë e mundur gjithsesi, dhe i kam ndërruar termat e huaj. Ndërsa për njehsimin, edhe unë e kam pikë të dobët. Madje sa herë që gjej një përkthim më të mirë për një term, kthehem pas dhe i përditësoj të gjitha përkthimet e mëparshme që të jenë të njehsuara. Kështu që pa merak, e kam parasysh. ::Bie dakord me ty që sistemi i kontrollimit strikt duhet të hiqet dalëngadalë. Për mua ka qenë arsyeja pse nuk kam redaktuar në Wiki-n shqip tërë këto kohë, dhe vetëm pasi u bëra kontrollues, fillova të redaktoj. Është demotivues (?) fakti që çdo redaktim duhet shqyrtuar, pasi mendoj që psikologjikisht njerëzit motivohen më shumë kur i shohin ndryshimet e tyre të publikohen direkt. Do të përpiqem të ndihmoj dhe aty, që të shqyrtohen sa më shpejt redaktimet e pashqyrtuara dhe të ndërrohet modeli. ::Sa për logon, ashtu më shfaqet vërtet, e çuditshme. Kontrollova burimin e faqes dhe duket se serveri është duke i ofruar shfletuesit tim [https://sq.wikipedia.org/static/images/mobile/copyright/wikipedia-tagline-sq.svg këtë imazh]. Nuk e di si duket te ti. [[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]] ([[Përdoruesi diskutim:Xhulianoo|diskutimet]]) 29 gusht 2025 16:52 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Xhulianoo|Xhulianoo]], unë shoh këtë: https://sq.wikipedia.org/static/images/project-logos/sqwiki.png :::Ndoshta po e kontrollon nga celulari? :::Unë do të kisha vajtur me "pjesë". Ne e përdorim dhe në jetën e përditshme "Pjesa hyrëse/mbyllëse". ''[[:en:WP:BE_BOLD|S'duhet të kemi frikë]]'' të flasim shqip dhe nëse shumica nuk flasin. Kjo thjesht parimisht se në përgjithësi jam dakord me ty dhe prandaj nuk kam ndërhyrë në përkthimet që ke bërë. Aktualisht kanë mbetur vetëm 400 redaktime për t'u kontrolluar. Me një angazhim të fundit mund t'i përmbyllim e t'i hapim rrugë ndryshimeve në lidhje me procedurat e shqyrtimit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:57 (CEST) == A lejohet kjo forme emri? == https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi:Renamed_user_7aef79ad6a85ea8e0f85754cb4d4a1a456711e2a07cec57fd3c469f472bb41e6 .- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:34 (CEST) :Po. Është pjesë e ''[[en:WP:VANISH|WP:VANISH]]''. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:08 (CEST) ::Ne rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 15:19 (CEST) == Faqet e pashqyrtuara == Unë fillova sot, shpresoj që edhe të tjerë të ndihmojnë në zbrazjen e kësaj liste. Janë rreth 2415 artikuj të pashqyrtuar. [[Speciale:UnreviewedPages]] Etiketoni të tjerë që mund të ndihmojnë; @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Flladimi|Flladimi]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], @[[Përdoruesi:Zbulimi|Zbulimi]], @[[Përdoruesi:AT44|AT44]], @[[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]], @[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 02:44 (CEST) :@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], faleminderit për angazhimin! Hera-herës mundohem të kontrolloj dhe aty, megjithëse më së shumti përpiqem të zeroj listën e ndryshimeve në pritje te artikujt e shqyrtuar. Pyetja është a munden përdoruesit jo-administratorë të bëjnë kontrollime te ajo listë? Kam një përshtypje që nuk munden por mund të gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 gusht 2025 18:58 (CEST) ::Lejohet për redaktorë, kontrollues e adminë. Të etiketuarit këtu kanë privilegje për të vepruar. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 29 gusht 2025 19:15 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 shtator 2025 22:49 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == Rekomanduesi bezdisës i listave për krijim të artikujve sllavë është kthyer == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E bllokova këtë IP, por sigurisht do kthehet me ndonjë tjeter. Rasti 1; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3AFallbackintoreality&diff=2829531&oldid=2825947. Rasti 2; https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi_diskutim%3ALanceloth345&diff=2829530&oldid=2826704. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 shtator 2025 06:30 (CEST) == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 shtator 2025 17:16 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 shtator 2025 03:13 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 shtator 2025 19:05 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == Books & Bytes – Issue 70 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 70, July–August 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New collections: ** ''Times of Malta'' ** Africa Intelligence ** Intelligence Online ** ''La Lettre'' ** ''Glitz'' * Spotlight: Wikimania <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/July-August 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 shtator 2025 15:16 (CEST)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29292435 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shtator 2025 00:54 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 29 shtator 2025 22:51 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 tetor 2025 17:10 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 tetor 2025 19:22 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == Qwerfjkl (bot) - Problem me referimet (9 tetor 2025, 14:36) == ju falenderoj per kohen dhe ndihmen tuaj. Ne vijim te parregullsive te raportuara, korrigjimet e duhura u kryen. ju lutem me ndihmoni te raportoj sa me mire informacionin sipas rregullave te vendosura. Edhe nje here faleminderit :@[[Përdoruesi:Parliamentary representative Musaraj|Parliamentary representative Musaraj]], përshëndetje! Artikulli që keni shkruar për [[Dr.Adanela Musaraj]] është i tëri në gjuhë të huaj. Mbase keni dashur ta shkruani te Wikipedia anglisht. Këtu artikujt duhet të jenë në gjuhën shqipe. Më shumë mbase mund t'ju informojë përdoruesi @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]]. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2025 01:42 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 tetor 2025 20:58 (CEST) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 tetor 2025 21:35 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == Growth News #35 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Growth team logo - Icon only.svg|right|frameless|class=skin-invert]] ''A quarterly update from the Growth team on our work to improve the new editor experience.'' === New releases === ==== English Wikipedia gets "Add a Link" Structured Task ==== We [[w:Wikipedia_talk:Growth_Team_features#"Add_a_link"_experiment_and_next_steps|released]] the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link|"Add a Link" Structured Task]] to 100% of accounts at English Wikipedia on Tuesday, September 2nd (before then it was available to 20% of accounts). ==== Growth features for Wikidata ==== After examining if the Growth features and Mentorship could be adapted to Wikidata, we activated the Growth features on [https://www.wikidata.beta.wmcloud.org/wiki/Wikidata:Main_Page Beta Wikidata] to allow for testing and discussion ([[phab:T400937|T400937]]). Although some features, like Suggested Edits, are Wikipedia-specific, the Growth team designed most features to be more wiki-agnostic. === Work in progress === ==== Revise Tone Structured Task ==== The Growth team is making progress on [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise Tone|the technical architecture, onboarding design, and early user testing]]. We are targeting an A/B test before the end of this year, with constructive edits by newcomers as the primary success metric. ==== Add a link to more wikis ==== The machine learning team has been working on a new model that can suggest links to more languages, including Urdu, Chinese, and Japanese Wikipedias. [[phab:T404460|We are starting to release]] the “Add a Link” feature to Wikipedias that weren’t supported by the previous model. [[mw:Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]], which can be [[mw:Help:Growth/Tools/Add_a_link#Configuration|configured by the community locally]], increases the chance that a new contributor will make their first edit and then continue to participate in Wikipedia. === Research === The Growth team is involved in several research initiatives to help guide our future work: [[mw:Growth/Progression System|Progression System]] – We have [[mw:Growth/Progression_System#Design_Research|published]] initial findings from interviews with 10 English and French Wikipedia newcomers. The research examined motivations, challenges, and feedback on a prototype system intended to help editors build confidence, develop skills, and contribute more constructively over time. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Mobile Web Editing Research|Mobile Web Editing Research]] – This project combines quantitative and qualitative data, community feedback, and user journey analysis to identify possible ways to enhance the mobile editing experience. [[m:Special:MyLanguage/Research:Successful Newcomers Survey 2025|Newcomers Survey]] – This project surveys successful newcomers on English Wikipedia to understand their early editing experiences, tool use, and community interactions. === Community events === The Growth team participated in several community events to listen, share, and collaborate on improving newcomer experiences across Wikimedia projects. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/RPBSEF/ Organizers as key partners to support newcomers' growth in our movement]''' This session invited organizers to share how they introduce newcomers to Growth features and the challenges they encounter. The discussion focused on common newcomer questions and opportunities to strengthen collaboration in supporting new editors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/review/VCSCUVJCGFRNY89TTKXRVFMGYMWPMSXT Lightning Talk: Structured Tasks]''' This talk demonstrated how Structured Tasks help newcomers take their first successful steps on Wikipedia. It shared impact data, community configurations, and a demo of “Add a Link,” illustrating how these tasks make editing more accessible and sustainable, particularly for mobile contributors. '''Wikimania - [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]''' With active editor numbers declining, the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] aims to create a clearer, more engaging path for participation. This session, led by the WMF Contributors group with involvement from the Editing, Growth, Moderator Tools, and Connection (formerly Campaigns) teams, highlighted efforts to streamline contributor experiences, offer structured and mobile-friendly workflows, and foster meaningful engagement. Participants learned about ongoing initiatives and shared feedback to help shape a more inclusive and sustainable future for Wikimedia contributors. '''CEE Meeting - [[metawiki:Wikimedia_CEE_Meeting_2025/Submissions/Retaining_beginners_and_improving_content_moderation:_an_inclusive_and_sustainable_future_for_Wikipedia_contributors|Retaining beginners and improving content moderation: an inclusive and sustainable future for Wikipedia contributors]]''' Many communities face a decline in volunteer engagement. Newcomers often leave soon after joining, while experienced editors struggle to manage increasingly complex workflows and overwhelming backlogs. We presented the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Strategy|Contributors Strategy]] and the different features and workflows that can help communities to address these challenges. We listened to the specific needs of the CEE communities to help guide the Contributors teams' work. ''<small>'''[[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters|Growth team's newsletter]]''' prepared by [[mw:Special:MyLanguage/Growth|the Growth team]] and posted by [[m:User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[mw:Talk:Growth|Give feedback]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Growth team updates|Subscribe or unsubscribe]].</small>'' </div> 22 tetor 2025 12:23 (CEST) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Growth_team_updates&oldid=29457883 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 tetor 2025 20:30 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 nëntor 2025 07:05 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 3 nëntor 2025 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2014]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2012:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 13:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2870951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kampionati Botëror i Futbollit 2006]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202025,%2013:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2025 14:02 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 nëntor 2025 21:37 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == Emrat në gjuhë të huaj == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], ky [[Përdoruesi:我是啊啊啊啊啊啊啊啊啊啊]], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Titujt_e_artikujve#Emrat%20n%C3%AB%20gjuh%C3%AB%20t%C3%AB%20huaj ka emër në gjuhë të huaj]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 13 nëntor 2025 21:21 (CET) :Emrat e përdoruesve lejohen të jenë në çdo gjuhë për sa kohë nuk janë fyes. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:09 (CET) ::Në rregull. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 nëntor 2025 00:34 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17 nëntor 2025 18:26 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == Books & Bytes – Issue 71 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 71, September–October 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Spotlight: 1Lib1Ref 2025 in Nigeria * Frankfurt Book Fair * Tech tip: Wikipedia Library access template <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/September-October 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 18 nëntor 2025 16:22 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29611655 --> == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 19 nëntor 2025 14:44 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 24 nëntor 2025 16:56 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == Kërkesë për masa == Hej, a mund ta bllokosh përdoruesin Sojetz? Bëhet fjalë për Goelian, duhet të ta kujtojë nga më herët mendoj, dhe me këtë llogari ai ka shkaktuar sërish shumë dëm, pasi është vetëm duke zhvendosur gjëra. Shumë gjëra janë kthyer tashmë mbrapsht / janë rivendosur, sidomos nga [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim P.]] dhe Edukatori. Ai thjesht nuk po sjell asnjë kontribut përmbajtësor që na çon përpara. Me shumë gjasë do të kthehet sërish me një llogari të re — por a mund të bëjmë diçka që çdo llogari e re të mos marrë menjëherë pas disa ditësh regjistrimi të drejtën për të bërë ndryshime kaq të gjera si zhvendosjet? (Ose që ti ta nisësh këtë çështje në vendin e duhur / ta propozojmë për diskutim? Unë nuk e di ku tjetër ta ngrë këtë.) Faleminderit shumë për mirëkuptimin! [[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:30 (CET) Një problem të lidhur, pra që zhvendosjet nuk mund të kthehen gjithmonë aq lehtë mbrapsht, e kisha përmendur në lidhje me Goelia/Dribbler që para afërsisht 4 vitesh, përndryshe (https://sq.wikipedia.org/wiki/P%C3%ABrdoruesi_diskutim:Qendrimi15#Kujdes). Dhe për informacion, llogaritë e Dribblerit në fakt duhet të bllokohen në nivel global [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Dasgut][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Nixfer], por nuk dua të humbas kohë këtu.--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 19:56 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:02 (CET) ::@[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]], përshëndetje! Pjesë e doktrinës së përgjithshme Wiki është se ndëshkimet përgjithësisht duhet të përdoren si mjet ndalues, jo ndëshkues. Duke gjykuar nga kontributet e tij, përdoruesi në fjalë ka mbi 1 muaj që nuk është aktiv dhe disa prej tyre ngjan të kenë qenë të dobishme. Në këto kushte besoj se është më me vend që të ruhet si përdorues e mbase të ndërmerren masa në çastin që mund të fillojë të bëjë veprime që janë dukshëm me qëllime keqdashëse. Në lidhje të tërthortë me diskutimin tënd, sidomos nxitur nga diskutimi që ke përmendur më sipër me mua e Qendrimin, mbase mund të kesh interes për [[Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli i ndryshimeve në pritje|këtë diskutim]] që po zhvillohet këto ditë në Kuvend. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 nëntor 2025 21:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Deçani]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875645|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Deçani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Paraket me bark të kuqërremtë]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2875824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Paraket me bark të kuqërremtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2000:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 01:29 (CET) == Pyetje nga [[User:Maria0.0111|Maria0.0111]] te [[Ermal Rama]] (28 nëntor 2025 02:17) == Pershendetje. Do deshiroja te publikoja foto te filmave dhe teatrove te z.Ermal Rama e me shume informacione ne lidhje me jeten e tij artistike po nuk e di se si . Faleminderit --[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:17 (CET) :Përshëndetje, @[[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]]! Materialet multimediale duhen ngarkuar te [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia Commons]. Atje do të gjeni një buton për ngarkimin te lidhjet majtas dhe më pas do të udhëzoheni për vijimin e punës gradualisht. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:19 (CET) ::pershendetje ::Faleminderit per sugjerimin tuaj . ::E ndoqa sugjerimin tuaj , ndoqa hapat por asnjera nuk me dergoi me pas ne Faqen Ermal Rama Wikipedia per te shtuar foto te shfaqeve teatrale e filmave per te pasuruar keshtu me shume faqen e Ermal Rama me me shume informacione e foto . ::Faleminderit [[Përdoruesi:Maria0.0111|Maria0.0111]] ([[Përdoruesi diskutim:Maria0.0111|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 02:40 (CET) :::Te artikulli [[Ermal Rama]] keni një buton për ngarkimin e fotografive, pasi e hapni për redaktim. Aty mund të kërkoni për fotografitë që keni ngarkuar në Wikimedia Commons (duke supozuar se i keni ngarkuar tashmë atje). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 11:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eurofederalizmi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876025|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eurofederalizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20n%C3%ABntor%202025,%2021:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 nëntor 2025 22:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cirili i Jeruzalemit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876690|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cirili i Jeruzalemit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202025,%2011:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2025 12:09 (CET) == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 nëntor 2025 14:46 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Azia]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Azia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antarktiku]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2876940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antarktiku]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202025,%2014:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2025 15:31 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 1 dhjetor 2025 19:57 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hilariusi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877790|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hilariusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vasili i Kajserit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2877811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vasili i Kajserit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20dhjetor%202025,%2019:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 dhjetor 2025 20:32 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjoni i Kryqit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2878240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjoni i Kryqit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20dhjetor%202025,%2001:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 dhjetor 2025 02:40 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 8 dhjetor 2025 18:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == Veç sa për arsyetim == Kur e "përfundova" procesin e grisjes tek "[[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Agron Rexhepi]]", unë e llogarita që meqë u kërkua nga subjekti disa herë të fshihet artikulli, do të ishte e drejtë. Kërkoj falje. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 12 dhjetor 2025 09:46 (CET) :Asnjë problem. Kërkesa në fjalë i ka aktualisht 2 vota pa tënden. Nëse voton, bëhen 3 e mund të vazhdosh lirshëm me grisjen. Në fakt sasia e faqeve te [[WP:FG]] po kthehet në problem të mëvetësishëm. Aktualisht jan :kaluar 50. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 dhjetor 2025 11:20 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15 dhjetor 2025 20:02 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 dhjetor 2025 15:22 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22 dhjetor 2025 22:45 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 12 janar 2026 20:33 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19 janar 2026 21:29 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == editor? == I likely don't need it, but someone else already revoked "reviewer", so my "editor" flag wasn't duplicating. — [[User:Xaosflux|<span style="color:#FF9933; font-weight:bold; font-family:monotype;">xaosflux</span>]] <sup>[[User talk:Xaosflux|<span style="color:#009933;">Talk</span>]]</sup> 21 janar 2026 14:36 (CET) :Hello, Xaos! As you have already noticed, we recently voted on a new consensus/policy on how to grant reviewer rights. We gave a month of grace period for users that wanted to keep that right to reach the new minimum limit (by doing 10 reviews) and then removed it from users which had been granted it accidentally or were no longer active. After the vetting process was over, I noticed that the editor user right duplicated with 99% similarity the reviewer user right so I started manually removing it from users that had it. A few moments after I had started that process, I was made aware that the editor right was granted automatically, completely nullifying my efforts and the newly reached consensus so I re-granted it to the 20 users I removed it from and opened a Phab request to handle it further upstream: {{Phab|T415196}}. :Funny enough, I was just about to come and write you a message regarding this task, as I've done in the past when opening similar ones, and I was surprised to see your name on the notifications. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 janar 2026 15:14 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 26 janar 2026 22:17 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 janar 2026 19:26 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali i Zi]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893838|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Salvador Dalí]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893841|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Salvador Dalí]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20janar%202026,%2003:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 janar 2026 04:08 (CET) == Books & Bytes – Issue 72 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 72, November–December 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Renewed partnerships * Spotlight: Strengthening Wikimedia Collaborations with and for Open Science <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/November-December 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 29 janar 2026 13:44 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29991504 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Naurua]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894650|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Naurua]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arbëreshët në Itali]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2894655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arbëreshët në Itali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20janar%202026,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 janar 2026 18:14 (CET) == Table of pages with the most Linter errors == I ran a database report of the pages with the most Linter errors, as of a few minutes ago. It is at this [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=P%C3%ABrdoruesi:Jonesey95/sandbox&oldid=2894890 permanent link]. If you fix all of the errors on those 299 pages, you will fix 1,729 errors. I have not been able to figure out a set of errors related to [[:Template:fossil]] and a couple of related geological timeline templates. If you find those, I recommend skipping them for now. Some sort of unusual fix may be needed. – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:04 (CET) :Thank you very much! I'll treat that as a starting point soon. I'm looking at the templates first and then continuing with this. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 02:10 (CET) ::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], how would you fix the usage of the obsolete tag <nowiki><tt></nowiki> in these cases: [[Përdoruesi:Kurreshtja/koka/Arkiva/20]]? I have a lot of similar pages with the same usage. They all have either some kind of book/story citation or some kind of poetry. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:37 (CET) :::Actually, looking at it, maybe the tag should not be used at all. Those pages are filled with those kind of passages and only 10% of use utilize those tags. I will remove them altogether. (Maybe even the pages should be deleted themselves...) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 31 janar 2026 03:42 (CET) ::::That looks like a good choice. If in doubt about tt tags, check the Obsolete tags Help page for guidance. I often replace them with kbd tags on pages that seem abandoned. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 31 janar 2026 15:34 (CET) :::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], do you think JWB could handle center and font obsolete tags with a good enough find and replace regex? The non-complex cases, I mean. Apparently all our obsolete tag errors are coming from those two tags. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 shkurt 2026 18:01 (CET) ::::::JWB could probably handle many cases. I have replacement regexes for hundreds of patterns. If you are a brave person, you can look at the gigantic mess that I use to do Linter replacements: https://en.wikipedia.org/wiki/User:Jonesey95/AutoEd/linter.js – [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 00:43 (CET) :::::::Haha, thank you! I will treat that as a starting point for inspiration if I see some repeating patterns. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 shkurt 2026 17:23 (CET) ::::::::@[[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]], hello! I wasn't expecting to be back so soon. I was working through [[Speciale:LintErrors/obsolete-tag]]. I managed to reduce the list significantly, though I wasn't able to bring it below ~60 pages. I'll be moving on to the last remaining category shortly ([[Speciale:LintErrors/missing-end-tag]]). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 19:15 (CET) :::::::::Good work. I fixed a few center tags. There is help for center tags at [[:mw:Help:Lint_errors/obsolete-tag]]. You sometimes have to try different fixes using Preview until you find one that works. [[Përdoruesi:Jonesey95|Jonesey95]] ([[Përdoruesi diskutim:Jonesey95|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:13 (CET) ::::::::::Thank you! Yes, it's only through those help pages that I've been able to do what I've done. Many times I am able to fix the problem but is not really a fix since it changes the original layout, sometimes drastically. I'm continuously trying to memorize different "patterns" from your contributions though. That and the good ol' trial and error. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 02:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Kalulu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895258|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Kalulu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2019:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 20:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Heckler & Koch MP5]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2895277|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Heckler & Koch MP5]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Adresë e papërshtatshme|Adresë e papërshtatshme]] - Referimet shfaqin këtë problem kur kanë kanë vlerat unfit ose usurped për parametrin dead-url. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unfit URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20janar%202026,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 janar 2026 21:03 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 shkurt 2026 18:43 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha shqipe]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2897622|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha shqipe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202026,%2017:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2026 18:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898296|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Parku Kombëtar Bjeshkët e Nemuna]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2001:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 02:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Futbollisti Serb i Vitit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898403|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Futbollisti Serb i Vitit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202026,%2013:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2026 14:25 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 10 shkurt 2026 00:30 (CET) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Major League Soccer]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899417|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Major League Soccer]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2002:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 03:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 shkurt 2026 20:17 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900995|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Hungarisë 2015]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901021|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Bahrainit 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 00:59 (CET) == Mos duhet te falenderoj per gabimet == Ku qendron mungesa e konstruktivitetit zoteri! Mos duhet te lutem dhe perulem edhe kur ben gabime dhe ngaterresa me provimin e veglave. Wikipedia nuk eshte fusha jote e eksperimentimit me veglat automatike. Sado qe te kesh inate te vjetra, Wikipedia nuk eshte prona jote se je burokrati i wikipedise shqipe. Eshte hapsira e te gjitheve per te kontribuar. Nese kam bere dicka gabim korrigjoje me argumentim sic edhe ta argumentova, por mbase nuk e ke pare shkrimin mbrapa tekstit automatik te kthimit (shpresoj te jete keshtu!). Ose po nuk pranon qe une te shkruaj ne Wikipedine shqipe je gabim, hap nje faqe, apo blog personal dhe je i lire te ftosh dhe pranosh ke te duash. [[Përdoruesi:Flladimi|Flladi]] ([[Përdoruesi diskutim:Flladimi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:10 (CET) :T'u përgjigja ku shkrove te përmbledhjet e redaktimit. Me gjithë respektin, bllokimi do të vijë në kohëzgjatje të vazhduar nëse vazhdon të shpërfaqësh [[w:en:WP:OWN|WP:OWN]]. Ke një kohë të gjatë që e bën [[Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi 4#Kur administratori eshte "vandalist"|duke nisur që nga 2016]] (madje në të shkuarën e afërt ke kthyer dhe redaktime nga Jonesey95, një nga përdoruesit më të njohur në botë për rregullimet teknike) dhe pas 10 vitesh duhet të ndalojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çmimi i madh i Australisë 2009]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korça]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korça]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[RNK Split]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902379|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:RNK Split]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[FK Krshko]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:FK Krshko]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2008:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 shkurt 2026 09:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përmendoret në Ulqin]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902753|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përmendoret në Ulqin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20shkurt%202026,%2023:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 00:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[David Attenborough]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902757|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:David Attenborough]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dancigu]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dancigu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aeroporti i Kukësit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aeroporti i Kukësit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2012:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 13:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Los Anxheles]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2902866|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Los Anxheles]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shkurt%202026,%2013:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shkurt 2026 14:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Toni Kroos]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904356|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Toni Kroos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:37 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 shkurt 2026 20:03 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904533|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2000:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 01:42 (CET) == Kriminalistika ne Shqiperi == Pershendetje Klein. Ju keni bere redaktim e ndryshime te artikullit mbi Kriminalistiken ne Shqiperi. Titulli, terminologjia e disa fakte jane edituar gabim e duhen korigjuar. Autori i materialit original eshte themeli i Kriminalistikes ne Shqiperi dhe burimi me i sakte i informacionit. Te lutem facilitoni procesin qe artikulli i duhur te publikohet. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:47 (CET) :Përshëndetje! Unë nuk kam bërë ndryshime te artikulli në fjalë për sa thoni, duhet të ketë ndonjë keqkuptim. Gjithsesi mund të ndërhyni duke shtypur butonin ''Redakto'' te artikulli dhe të kryeni ndryshimet e nevojshme. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:53 (CET) :Faleminderit per pergjigjen e shpejte. U mundova te vendos artikullin e duhur, po nuk me lejon te gris faqen. A ka ndonje menyre te shpejte per te copy paste te gjithe materialin? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 03:56 (CET) ::Asgjë. Dëshiron të ndryshosh titullin apo përmbajtjen? Nëse dëshiron të ndryshosh titullin, mbase do të ishte më mirë të propozohej paraprakisht te faqja e diskutimit pasi ka pasur një diskutim për të (që mund të gjendet te arkiva e faqes së diskutimit në fjalë). - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 03:59 (CET) :::Po titulli duhet ndryshur ne Kriminalistika ne Shqiperi dhe jo Shkencat mjekoligjore. Artikulli eshte specifik per Kriminalistiken. Babai im, Estref Myftari, me dha artikullin e duhur. Bera sugjerimin per editimin e materialit, po shoh qe fotot nuk jane upload correctly. A mund t’i hedhesh nje sy nese ke kohe? [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 04:38 (CET) ::::Mendoj që fotografitë e përmbajtja mund të trajtohen pasi të dakordësohet titulli. Te diskutimi që keni hapur te faqja shoqëruese e artikullit do të duhet të përmendni arsyet pse njëri titull është më mirë se tjetri nga një këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik, etj. Pastaj mund të vazhdohet me hollësitë e tjera si përmbajtja, fotografitë, e ndryshime të tjera edhe në nivel më kapilar. Duhet pasur parasysh se në ekosistemin e Wikipedia-s, edhe kur një çështje duket e qartë nga këndvështrimi i një përdoruesi, ajo mund të shihet ndryshe nga një tjetër. Për shembull, dikush mund të jetë i përqendruar te një artikull i vetëm dhe të kërkojë ndryshime specifike në të, ndërsa përdorues të tjerë që merren me kategorizimin apo standardizimin e përmbajtjes ndër gjuhë të ndryshme e shohin atë artikull si pjesë të një grupi shumë më të gjerë që duhet të ndjekë një standard të përbashkët. Diskutimi te faqja shoqëruese synon njësimin e këtyre interesave të ndryshme ndër përdorues të ndryshëm. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 10:28 (CET) :::::Feleminderit Klein. Kush jane perdoruesit qe bene ndryshimin? Cfare autoriteti profesional kane ata apo moderatoret tuaj te bejne editime te titullit e materialit pa baza shkencore? Kriminalistika dhe Shkencat mjekoligjore jane te ndryshme dhe perdorimi i njeres ne vend te tjetres ne artikullin e editur ul cilesine e materialit dhe kredibilitetin e Wikipedias. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:08 (CET) ::::::Gjithashtu, artikulli i propozuar (qe bazohet ne origjinalin perpara redaktimeve jokorrekte te 2022) jep pergjigjet per shqetesimet qe ti ngrite si arsyet e nderrimit te titullit ne këndvështrim kuptimor, etimologjik, terminologjik etj. Nese banon ne Shqiperi te ftojme per nje kafe qe t’i diskutosh keto me autorin e tekstit origjinal, Estref Myftari. Faleminderit dhe vleresojme ndihmen tuaj per hir te se vertetes e Kriminalistikes ne Shqiperi. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-12758-65|&#126;2026-12758-65]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-12758-65|talk]]) 26 shkurt 2026 13:58 (CET) :::::::Asgjë. Wikipedia nuk funksionon mbi bazën e autoritetit profesional apo titujve akademikë të redaktorëve. Nëse mendon se ka ndodhur një gabim, qasja më e mirë është të hapet një diskutim për këtë në faqen shoqëruese të artikullit, gjë që shoh se e ke bërë tashmë. Unë personalisht merrem më së shumti me pjesën teknike të projektit, jo përmbajtjen e artikujve. Do të përpiqem të etiketoj te diskutimi që ke hapur përdorues që janë më të profilizuar në përmbajtjet e artikujve. Një këshillë e përgjithshme është se gjërat në Wikipedia marrin kohë, në projektin tonë ku aktiviteti është më i ulët e numri i vullnetarëve më i vogël, kjo kohë është akoma më e gjatë. Diskutimet kërkojnë durim për t'u zhvilluar e familjarizim me politikat e përgjithshme të Wikipedia-s. Këtë e them se në një këndvështrim teknik, vë re se, padashje, redaktimi yt i fundit te artikulli e ka prishur krejt faqen, mbase nga nxitimi. Gjithsesi nuk prish punë, gjërat mund të rregullohen lehtësisht pasi diskutimi të përfundojë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 14:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905349|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Evropian i Këngës 2019]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202026,%2014:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2026 15:41 (CET) == Pastrimi i skedave jo të lira == [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi/Arkivi_24#Pastrimi%20i%20skedave%20jo%20t%C3%AB%20lira 1], Besoj se ka kaluar mjaftueshëm kohë të licensohen ato që kanë qenë për t'u licensuar ose tjetër. Jam '''për grisjen''' njëheri të materialeve multimediale të ngarkuara lokalisht që kanë mbetur. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 18:51 (CET) Në rregull, pajtohem. Me nderime: --[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:17 (CET) :Unë do të sugjeroja të presim, pasi një pjesë e këtyre materialeve, me shumë gjasë, duhen transferuar në Commons dhe jo fshirë. Kam parasysh veçanërisht disa skeda për të cilat e kam pyetur përdoruesin MGA73 në fund të diskutimit të lidhur më sipër, për të cilat nuk mora përgjigje. Duke qenë se ai është rikthyer edhe herë të tjera pas periudhash mungese, mendoj se është e arsyeshme t’i lëmë hapësirë për t'u shprehur dhe për të vijuar procesin aty ku ka mbetur kur të rikthehet. :Ndërkohë mund të fokusohemi te çështje të tjera mirëmbajtjeje. Personalisht, për këtë arsye jam marrë me zbrazjen e listave të gabimeve në kod. Nëse kalon një periudhë e arsyeshme dhe nuk ka reagim, mund ta etiketojmë vetë përdoruesin MGA73 dhe të vazhdojmë procedurën. :Mund ta bënim që tani atë gjë por po mendoja që të përmbyllnim çështjen e Automoderatorit, pasi lista e ndryshimeve në pritje për kontroll ka kaluar 400. Përkthimi i frazave të tij është përfunduar dhe rishikimi i tyre është rreth 50% drejt përfundimit; së shpejti do të duhet ta paraqesim për votim në Kuvend e ta aktivizojmë. :Shënim: Meqë në diskutim janë tërë administratorët aktivë, po gjej rastin të sjell në vëmendje ekzistencën e [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|këtyre artikujve]]. Një pjesë e mirë e tyre duhen kaluar te [[WP:GËRSHËRËT]] por një pjesë kanë nevojë thjesht për vendosjen e një kategorie. Nëse ndokush gjen kohë të merret, do të ishte një rast i mirë për të zbrazur dhe një tjetër listë shumëvjeçare që ka shumë vite e mbushur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 09:45 (CET) ::Mrekulli, botin e mirëpresim. Për mua është me rëndësi të mbyllet si çështje sa më shpejt, i grisëm ose i bartëm në Commons nuk ka rëndësi se si e bëjmë. Ka ardhur koha që ca gjëra që i kemi nisur shumë kohë më parë, të kalojmë në përfundimin e tyre. Po e etiketoj pasi nuk e nisëm diskutimin te Kuvendi por këtu; [[Përdoruesi:MGA73|MGA73]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 16:50 (CET) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 2 mars 2026 18:51 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mars 2026 12:55 (CET)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 9 mars 2026 19:52 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == Books & Bytes – Issue 73 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 73, January–February 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Four new partnerships * User survey thanks <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/January-February 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 11 mars 2026 13:06 (CET)</small> <!-- Message sent by User:Samwalton9 (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30224864 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16 mars 2026 20:35 (CET) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Krijimi i vetëpromovimeve në Wikipedia, dhe mundësia e drafteve == Hej, jam duke e vërejtur një trend shqetësues të organizatave (ose individëve në emër të atyre organizatave) duke shkruar artikuj për vetveten. Mendoj se duhet ta trajtojmë pak më seriozisht këtë punë. A mendon që mund t'i mobilizojmë pak forcat në atë drejtim? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 20 mars 2026 22:33 (CET) :Në fakt që kur Wikipedia mori njohje, ky ka qenë problemi kryesor në të gjitha gjuhët gjatë gjithë kohës. Sigurisht ka periudha kur hovi është më i madh nxitur nga faktorë të jashtëm (fushata politike, ngjarje të tjera me rëndësi, periudhë pushimesh, etj.) E drejtë është të jemi më të kujdesshëm por pa pasur shabllone karakteristike për rastet (''patterns''), është e vështirë të bëjmë gjë përtej kujdesit të shtuar. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 mars 2026 18:19 (CET) ::Fillova duke krijuar një stampë për njoftim tek përdoruesit ofenduesë që t'ia kujtojmë rregullat më lehtë dhe më shpejt (gjendet tek {{tl|uw-reklama1}}), dhe po mendoj të vazhdoj sipas sistemit UW që e ka për momentin enwiki. Ndoshta një udhëzues për redaktorët e tjerë që të mund t'a identifikojnë një faqe reklamuese, me shembuj (përdoruesi krijues ka të njëjtin emër si subjekti, toni lavdërues, mungesa e burimeve etj.)? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 21 mars 2026 21:02 (CET) :::Po, ndihmon mendoj. Rrënja e problemit te ne në fakt është pak më thellë: Wikipedia shqip nuk është shumë e qartë në çfarë përbën shquarësi dhe cilat burime janë të besueshme. Këto janë pika ku duhet një përqasje organike pasi adoptimi i rregulloreve nga jashtë nuk ndihmon shumë. Fjala bie, në një këndvështrim të përgjithshëm, rregullat për shquarësinë te EnWiki diktojnë që duhet të shkruajmë vetëm për entitete të cilat janë përmendur në burime të tjera parësore serioze e të besueshme dhe ku janë përmendur në një mënyrë jo të tërthortë. Në parim, ky duket rregull shumë i mirë. Kur e sheh të vënë në jetë në kulturën shqipfolëse ama, rregulli fillon e bëhet problematik. Publistika e kritika te ne nuk është aq aktive sa të shkruajë vazhdimisht për njerëzit tanë të njohur në morinë e ndryshme të fushave shkencore, sportive, kulturore e artistike që ekzistojnë. Nëse qëllon që profesioni yt të jetë diçka që ka lidhje me ekranin, e ke një shans që emri të të përmendet diku por për këdo tjetër në fusha të ndryshme, qoftë dhe vetë kineastët puna e të cilëve qëllon të jetë pas ekranit, mundësitë janë të vogla që diku (dhe jo kudo por në faqe të cilësuara serioze e të besueshme) të gjendet informacion për ta në mënyrë të bollshme sa për të justifikuar shkrimin e një artikulli sipas rregullave të përmendura. Shumë entitete të njohura lokalisht mbeten pa artikuj pasi nuk janë aq të njohur sa për ta të shkruajë shtypi botërorë e ai lokal është pak aktiv. Nëse duam të zgjidhet me rrënjë si problem, duhet të përpiqemi t'i japim përgjigje çështjeve të mësipërme fillimisht e pastaj mund të thellohemi te mënyrat se si do t'i aplikojmë rregullat e nxjerra. Po gjithsesi deri atëherë vegla të tilla si stampat për paralajmërime ndihmojnë. (Edhe pse shpeshherë ndodh që subjekte të ndryshme të cilave u vendosen stampat në fjalë të kundërshtojnë menjëherë duke kërkuar me shpejtësi bazën objektive të standardeve që u përdorën për të përcaktuar shquarësinë tyre të pamjaftueshme.) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 mars 2026 02:45 (CET) :::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], duke parë [[Wikipedia:Zyra e Ankesave#Përdoruesi/Admin Leutrim.P dhe purizmi gjuhësor|diskutimet e vazhduara]] që po ndodhin [[Përdoruesi diskutim:Fallbackintoreality#Fshirja e editimeve te Alma Cupit|përreth]], mendoj që duhet menduar seriozisht për të kristalizuar disa standarde lokale për çështjet e burimeve. Janë çështje të ndryshme, por rrënja është e njëjtë: nuk ka mjaftueshëm "burime publike e serioze", sipas standardeve të EnWiki-t, për të mbuluar personalitetet shqiptare (për arsyet që kam cekur më sipër). :::E thënë më shqip, gjithnjë e më shumë mendoj që do të na duhet të caktojmë standardet tona lokale për raste të tilla, të cilat, krahasuar me ato të EnWiki-t, mund të jenë të një niveli më të ulët besueshmërie apo serioziteti. Ose kjo, ose projekti do ta ketë të pamundur të ofrojë mbështetje për një pjesë të madhe të realitetit shqiptar. :::Shiko gjendjen e artikullit për [[Inva Mula|Inva Mulën]], një nga këngëtaret më të njohura të Shqipërisë në botë për muzikën operistike. Pak nga mungesa e interesit, pak nga mungesa e informacionit, ai është në një gjendje tepër të shkurtër (dhe ka qenë i tillë prej vitesh). Nuk citon asnjë burim. Shiko homologun në EnWiki: [[w:en:Inva Mula]]. Vuan nga të njëjtat mangësi dhe përsëri nuk citon asnjë burim. Shiko artikullin për [[Unikkatil]]. Nuk ka asnjë burim përveç atij nga Tekste Shqip, dhe ai i arkivuar. Solla raste këngëtarësh, por biografitë e personaliteteve, puna e të cilëve është prapa ekranit, janë edhe më problem në këtë drejtim. Alma Çupi është në ekran çdo javë dhe përsëri preket nga e njëjta mungesë. Këtu nuk pritet detyrimisht që ta zgjidhësh ti këtë çështje pikërisht tani (apo dhe fare), sepse është diçka me të cilën përballemi prej vitesh në forma të ndryshme, ([[Përdoruesi diskutim:Olsi/Arkivi 3#Artikujt në lidhje me muzikën|një shembull]]) por që gjithnjë e më shumë po bëhet e nevojshme t'u jepet përgjigje çështjeve që lidhen drejtpërdrejt me artikujt, tani që janë rregulluar një pjesë e mirë e vështirësive teknike. Siç ke cekur edhe vetë, numri i këtyre rasteve po rritet dita-ditës dhe pritet të vazhdojë të vijë në rritje teksa njohja e Wikipedia-s shqip shtohet e infrastruktura teknike për të futur informacion në të lehtësohet. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 prill 2026 11:48 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23 mars 2026 17:51 (CET) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 30 mars 2026 21:25 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 prill 2026 12:21 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == Problem me nje bllokim te pjesshem == @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Perdoruesi nuk po bllokohet vetem ne redaktimin e Kuvendit edhepse selektova Partial, por Sitewide, poashtu shtova URL; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi. Spo funksionon si duhet. Shih; https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:Blloko/GLOBALIST_LIBERTARIAN . E terhoqa bllokimin teresisht per momentin. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:29 (CEST) :Info shtese; [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Kuvendi&action=history 1], [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave#Grisja%20e%202t%C3%AB%20ABUZIVE%20e%20Ermal%20Beqiri%20nga%20admin%20Leutrim.P 2]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 prill 2026 21:35 (CEST) ::Bllokimet e pjesshme në faqe specifike kryhen duke vendosur titullin e plotë të faqes, jo adresën e saj. Për shembull, për Kuvendin, do të duhej të vendosej "Wikipedia:Kuvendi". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 4 prill 2026 01:25 (CEST) :::Ke të drejtë, në fakt e pata praktikuar më parë si duhej, por këtë herë isha në nxitim e gabova. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 4 prill 2026 10:15 (CEST) == Kategoria "Faqet me harta" == Siç po shihet një kategori po na del çuditërisht e palëvizshme kur përdoren hartat në artikuj. Kategoritë titullohen zakonisht në trajtë të pashquar, por kjo [[:Kategoria:Faqet me harta]] është në të shquar, dhe për t'i vendosur në kategorinë e duhur provova gjithçka, pa sukses. Siç po shihet kategoria është e lidhur ngushtë me veglën [[mw:Extension:Kartographer]] dhe modulin [[Moduli:Mapframe|Mapframe]]. Si administrator i ndërfaqes, a mundesh me kontrollu diku nëpër konfigurimet e Wikipedisë Shqip që kjo të rregullohet? Qëllimi është që kategoria automatike e hartave të kalojë në [[:Kategoria:Faqe me harta|Kategoria:'''Faqe''' me harta]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 17:54 (CEST) :UPDATE: e gjeta. thjesht po u dashka me e gjetë në TranslateWiki: [[TranslateWiki:MediaWiki:Kartographer-tracking-category/sq]] [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 5 prill 2026 18:01 (CEST) ::UPDATE APET: nuk funksionoi lol, a mundesh me m'ndihmu? [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:32 (CEST) :::Aktualisht të dyja kategoritë që ke përmendur dalin bosh. A mund të më japësh një artikull që është i kategorizuar gabim (dhe një përsëritje se si do të duhej të ishte kategorizimi i saktë)? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 00:49 (CEST) ::::kontrolloje edhe një herë. "Faqet me harta" si faqe ridrejton tek "Faqe me harta" ama pa ridrejtim i mban krejt artikujt për momentin -> {{No redirect|Kategoria:Faqet me harta}} [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 00:51 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], problemi qendron te fakti që ato artikuj përdorin stampa të vjetëruara. Provova thjesht të kopjoja kodin nga EnWiki në mënyrë shumë bazike për stampën {{tl|Komunë në Francë}}. Kategoria ndryshon te të gjithë artikujt e komunave të Francës. Kjo nuk është zgjidhja ideale pasi kështu thjesht na del kategoria në anglisht, gjithashtu stampat përkatëse mbeten në shqip ndërkohë që infrastrukturën teknike ne e ruajmë në anglisht dhe për më tepër artikujt janë të mbushur me parametra që do të konsideroheshin të vjetëruar kur të ndryshohej stampa (gjithashtu faqja e udhëzimeve duhet përditësuar) por çfarë dua të them është se rasa e kategorisë nuk është problemi i vërtetë. Problemi i vërtetë mbetet përditësimi i stampës në lidhje me homologen në anglisht. Kategoria e hollësitë e tjera janë thjesht pjesët e procesit më pas. Për momentin po e lë pa e kthyer ndryshimin që bëra te stampa që ta shohësh. Më pas po munde zhbëje redaktimin tim deri në një moment të dytë kur ti apo ndonjë tjetër të ketë mundësinë t'i futet me themel punës duke nisur nga ndryshimi i titullit të stampës në anglisht si punë e parë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 prill 2026 01:10 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 6 prill 2026 18:19 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == Integriteti i diskutimeve - Formatimi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], ju lutem, nëse mundeni, kini kujdes me formatimin gjatë diskutimeve. Më shumë se sa këshillë për ju vetë e kam në kontekstin e mbikëqyerjes së diskutimeve e rregullimit të çështjeve të formatimit dhe nga përdorues të tjerë "on the go" në mënyrë që të ruhet kohezioni e integriteti i tij (sigurisht pa i cënuar autonominë përdoruesve të tjerë apo pa i ndryshuar kontekstin e mendimit). Këtu kini parasysh që "less is more", pra s'ka nevojë për "fancy editing tricks" se zakonisht më shumë shtojnë rrëmujën për sytë se sa e rregullojnë. Mbase s'do të ishte keq dhe që kur diskutimet të zgjateshin tepër, të bëheshin disa përmbledhje në krye të tyre për të ruajtur koherencën. Wikipedia vuan së tepërmi nga diskutimet për sa i përket formatimit të tyre e, megjithëse kohët e fundit po punohet për të sjellë lehtësira teknike në atë drejtim, deri atëherë të bëjmë sa mundemi dorazi. Jua shkrova si udhëzim meqë jeni ndër administratorët më aktivë nëpër hapësirat e diskutimeve. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:27 (CEST) :E kam parasysh. Unë e bëj zakonisht për me i theksu fjalët e citume ama s'ka problem nëse e reduktoj pak. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 9 prill 2026 12:38 (CEST) ::S'e kam te ndonjë veçori konkrete e ndokujt. Thjesht hera-herës hidhini një sy diskutimit në tërësi duke u përqendruar te forma e gjatësia e blloqeve të tekstit. Shikoni nëse ka probleme me ''indentation'', nëse po bëhet tepër i gjatë e duhet përmbledhur apo hapur ndonjë nën-pjesë e re, nëse ndonjëri harron firmosjen apo përpiqet të sjellë lista a formatim teksti dhe e lë përgjysmë, nëse ndonjë përgjigje është e nënrenditur në vendin apo nivelin e gabuar... Sidomos kjo e fundit duhet pasur me kujdes e duhen rregulluar me të parë se tjetërson krejt ''sub-threads'' që vijojnë më pas. I gjithë qëllimi është të kemi diskutime që nuk i trembin përdoruesit e "rinj" të papërfshirë ende në to, përkundrazi, ua lehtësojnë përfshirjen duke i lejuar të marrin informacion për çfarë po flitet dhe çfarë është thënë deri në atë pikë ''at a quick glance'' dhe duke ua bërë të qartë ku ta vendosin përgjigjen/komentin që duan të vendosin.- [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 prill 2026 12:51 (CEST) == Pyetje nga [[User:Martinxx1|Martinxx1]] te [[Lufta e Nuseve]] (12 prill 2026 16:57) == Pershendetje te lutem me ndihmon dot me rivenien e logos ne faqen Lufta e Nuseve dhe Vera Grabocka, nuk e di pse mi hoqi? --[[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]] ([[Përdoruesi diskutim:Martinxx1|diskutimet]]) 12 prill 2026 16:57 (CEST) :@[[Përdoruesi:Martinxx1|Martinxx1]], përshëndetje! Fotografitë në fjalë janë fshirë nga Wikimedia Commons me arsyetimin se përbëjnë shkelje të të drejtave të autorëve përkatës. Shiko historikët e artikujve në fjalë. Duhet të diskutosh me ta atje (administratorët në W-Commons) në lidhje me rikthimin e tyre ose me sigurimin e fotografive të tjera për të cilat zotëron të drejta. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 prill 2026 18:27 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13 prill 2026 17:18 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> ==Stampa:Infobox Komunat franceze== Mirëmëngjes Klein Muçi. Sorry for not writing in Albanese. Someone must have changed something to the code of this template (or to another template linked to it) cos, now, the coordinates of the communes don't appear anymore. ''Lua error te package.lua te rreshti 80: module 'Module:ISO 3166/data/FR' not found.'' I wonder if it's the name "module" as the template must be waiting for "moduli". I would be very happy if you could help me to solve this problem. Have a nice week-end. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 18 prill 2026 15:34 (CEST) :@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], hello! Unfortunately the technical infrastructure regarding French communes has some rather outdated code in our project. [[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi#Kategoria "Faqet me harta"|In this discussion]] I was asked to do some changes regarding this. I did and supposedly further changes would be done by the interested person but I'm guessing they were deemed too complex by them and thus the process wasn't continued. Coming at your specific problem, the remaining issue is that the commune specific modules are missing in our project and would need to be imported from EnWiki. I just imported [[Module:Location map/data/France Auvergne-Rhône-Alpes]] and this solved the problem in [[Bâgé-Dommartin]]. You would need to import the other remaining modules which can be found in [[w:en:Category:France region location map modules|this category]] (~30) and that would solve every problem with every commune article I believe. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 19 prill 2026 03:39 (CEST) ::Thank you so much, dear colleague. Now, the French stubs look much better and I understand how to import new maps. I've still another question. The names of the French regions have been translated in Albanian. But, on the pages that are about communes, department etc., you find the regions called in French or in a mixed way so the page is called ''Auvernja-Rona-Alpet'' but links are also called ''Auvernia-Rhône-Alpes'' or ''Auvergne-Rhône-Alpes''. This isn't too important as it's about links. But pages also have different versions of the names like [Kategoria:Gjeografia e Auvernia-Rhône-Alpes]. In the end, it's rather messy. Is there a rule on sq.wp about the geographical names? Should it be Auvernja-Rona-Alpet or Auvernia-Rona-Alpet, Qendra-Val de Loire or Qendër-Lugina e Luarës etc.? Have a nice Sunday. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:11 (CEST) :::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], no problem. Unfortunately, there isn’t any well-established naming convention in place—neither for this specific topic nor more broadly. :::Personally, I tend to favor localized terms, as they often make content more approachable and engaging for readers. That said, given the current lack of contributors working in this area, I’d encourage you to [[WP:BOLD|be bold]] and organize things in the way you find most suitable. It’s entirely possible that your approach helps shape a more consistent standard over time. :::In any case, having a consistent system—whatever form it takes—is far preferable to randomness, especially when it comes to making future large-scale adjustments more manageable. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 maj 2026 18:35 (CEST) ::::Hello again. I'm sorry to disturb you again but I'm facing a mystery. If you look at [https://sq.wikipedia.org/wiki/Apremont-sur-Allier this], you can see a density of 22 instead of 2. What is weird is that it's the only time I meet such a mistake. The only difference with the other pages I created or modified is the population of the commune is lower than 100 inhabitants. Do you think there could be an error when the number is under 100? Have a good evening. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:55 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Birdie|Birdie]], most likely. That's why I started saying how the code is outdated regarding that template. That is only one error that you were able to see but there must be other ones too. Unfortunately the only solution for that is to adopt the new template EnWiki uses and then change all ~6K articles en-masse to start using that. Unfortunately there won't be 1:1 parity with parameters among the old and the new template so a bit of chaos will issue but... I'll try to undertake that process in the not-so-far future. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 maj 2026 23:51 (CEST) ::::::Well, it's more complicated and weird than that. https://sq.wikipedia.org/wiki/Dommartin-la-Chaussée has also a low population (29) but the density is correct. Anyway, I always put the density in the introduction of the stub so, hopefully, Albanian speakers who would be interested in such a small commune will have the right information. Thank you once again for your time and have a great day. [[Përdoruesi:Birdie|Birdie]] ([[Përdoruesi diskutim:Birdie|diskutimet]]) 6 maj 2026 15:04 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20 prill 2026 17:00 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == Kontrollues == Përshëndetje, sipas sugjerimit tënd këtu https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale:Log&logid=1424136, të shkruaj që të më japësh privilegje si "kontrollues" për 3 muaj e ardhshëm sipas politikës së wikipedisë shqip: (Nëse kërkesa e tij miratohet, atij do t'i ofrohen privilegjet e kontrolluesit me një kohë në rritje graduale '''1 muaj → 3 muaj → 1 vit → të përhershme'''. Përdoruesi duhet të kryejë të paktën '''10 kontrolle në muaj''' për të siguruar vazhdimësinë e privilegjeve.). Të flm! [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 22 prill 2026 17:20 (CEST) :{{U bë}} - Hidh një sy te [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|veglat]] për QuickAccept dhe ButtonizeReview. Mund të të lehtësojnë kontrollin. Puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 prill 2026 13:02 (CEST) == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 prill 2026 18:01 (CEST)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 27 prill 2026 20:06 (CEST) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Pyetje nga [[User:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] nëpërmjet panelit të ndihmës (30 prill 2026 23:57) == Përshëndetje i nderuar! Sapo bëra një publikim mbi Krenar Dunga, por kur kërkoj në Safari ose Google nuk rezulton të ketë një artikull në emër të tij. Ndoshta kjo ndodh sepse ende nuk është kontrolluar nga dikush. Çfarë mund të bëj? --[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 30 prill 2026 23:57 (CEST) :@[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], mund të merret dikush me kontrollin në fjalë (si dhe me heqjen e etiketës ''noindex'')? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 1 maj 2026 10:23 (CEST) ::akoma nuk eshte ndryshuar gje [[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 1 maj 2026 18:28 (CEST) :::{{U bë}} [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 2 maj 2026 01:31 (CEST) ::::Pershendetje! Po shikoj qe artikulli eshte fshire. Ju lutem a mund te me orinetoni se si mund ta rikthej pasi eshte shume e rendesishme per statusin tim shoqeror? Faleminderit. [[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 3 maj 2026 09:47 (CEST) :::::Përshëndetje, arsyeja e grisjes pas diskutimit në faqen e diskutimit të artikullit ishte; ''Mungon shquarësia & konflikt interesi sipas diskutimit''. Wikipedia nuk është platformë reklamimi, dhe shkrimi për vetveten përbën konflikt interesi sipas rregulloreve. Grisja nuk mund të zhbëhet pasi mungon shquarësia e subjektit. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 maj 2026 17:15 (CEST) ::::::Faleminderit për sqarimin. ::::::Po ju shkruaj në cilësinë e një mësueseje që njeh nga afër aktivitetin dhe arritjet e nxënësit në fjalë. E kuptoj plotësisht shqetësimin mbi konfliktin e interesit dhe standardet e Wikipedia-s. ::::::Megjithatë, do të vlerësoja nëse mund të orientohesha më konkretisht mbi kriteret e shquarësisë që duhet të përmbushen, si dhe mbi llojin e burimeve të pavarura dhe të verifikueshme që konsiderohen të mjaftueshme për rishqyrtim në të ardhmen. ::::::Qëllimi nuk është promovimi, por dokumentimi korrekt i arritjeve, në përputhje me rregullat përkatëse. ::::::Faleminderit për mirëkuptimin. [[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 5 maj 2026 21:53 (CEST) :::::::[[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] Zonjë e nderuar, fillimisht vlen të theksohet se ekzistojnë rregullore dhe praktika të përgjithshme që kufizojnë publikimin e informacionit për persona të mitur në hapësira publike në internet, veçanërisht kur mungon mbulimi i gjerë dhe i pavarur mediatik. Kjo qasje ndiqet edhe nga Wikipedia, e cila synon të ruajë standarde të larta etike dhe verifikueshmërie. :::::::Referuar edhe burimit që keni shtuar në artikull ([https://www.portalishkollor.al/argetim/krenar-dunga-nje-nga-figurat-me-premtuese-te-lidershipit-rinor-lokal-dhe-kombetar këtu]), ku përmendet se subjekti është 15 vjeç, kjo e bën edhe më të ndjeshëm trajtimin e një artikulli enciklopedik për të. :::::::Përtej kësaj, sipas rregullave të Wikipedia-s, një artikull mund të krijohet vetëm nëse subjekti përmbush kriteret e shquarësisë (notability), që nënkupton mbulim të konsiderueshëm nga burime të pavarura, të besueshme dhe dytësore (si media të njohura, publikime serioze, etj.). :::::::Në mungesë të këtyre elementeve, artikulli nuk mund të pranohet, pavarësisht vlerave apo arritjeve personale të individit. :::::::Faleminderit për mirëkuptim dhe ju inkurajoj që, në të ardhmen, nëse krijohen burime të mjaftueshme dhe të pavarura, të kërkoni që çështja të rishqyrtohet në përputhje me kriteret përkatëse. :::::::Me respekt. -- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 maj 2026 22:42 (CEST) ::::::::''Faleminderit për përgjigjen dhe sqarimin e detajuar.'' ::::::::E kuptoj plotësisht ndjeshmërinë që lidhet me publikimin e informacionit për persona të mitur, si dhe rëndësinë e përmbushjes së kritereve të shquarësisë dhe përdorimit të burimeve të pavarura. ::::::::Megjithatë, duke qenë se subjekti është në një fazë aktive zhvillimi dhe po angazhohet në aktivitete me ndikim publik, do të dëshiroja të dija nëse ekziston mundësia që, në rast të sigurimit të mbulimit më të gjerë nga media të besueshme dhe burime të pavarura, artikulli të mund të rishqyrtohet nga një redaktor i pavarur. ::::::::Gjithashtu, nëse ka ndonjë udhëzim specifik mbi llojin e burimeve apo nivelin e mbulimit që konsiderohet i mjaftueshëm, do ta vlerësoja shumë një orientim të tillë për të ardhmen. ::::::::''Faleminderit për kohën dhe mirëkuptimin.'' [[Përdoruesi:Chesty-media-time|Chesty-media-time]] ([[Përdoruesi diskutim:Chesty-media-time|diskutimet]]) 5 maj 2026 22:45 (CEST) :::::::::Une ofrova një sqarim për rastin pasi u mora me shqyrtimin dhe grisjen. Shpresoj që njëri të mund të shtojë disa fjali më në detaje se qfarë do ishte e nevojshme ose minimale për të plotësuar kriteret. Poashtu te faqja ime e përdoruesit ke dy lidhje kategorish ku gjenden shumica e rregulloreve & politikave. - @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 maj 2026 22:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Euphorbia mellifera]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2976698|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Euphorbia mellifera]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20maj%202026,%2009:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 maj 2026 11:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtegu i hipive]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2976995|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtegu i hipive]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20maj%202026,%2023:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2026 01:24 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtegu i hipive]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2977088|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtegu i hipive]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: ISBN|ISBN]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin ISBN. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: ISBN|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20maj%202026,%2007:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2026 09:24 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ujësjellësi i Gjirokastrës]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2977096|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ujësjellësi i Gjirokastrës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20maj%202026,%2008:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2026 10:09 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 4 maj 2026 22:43 (CEST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jupiteri]]'' == Përshëndetje, Klein Muçi! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2977582|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jupiteri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20maj%202026,%2011:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 maj 2026 13:18 (CEST) an5esq1ss5zdwp3p61zdz38abyk6y1u Stampa:Harta Mali 10 139539 2978192 2132204 2026-05-07T09:24:22Z NordNordWest 6567 updated map 2978192 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} | name = Mali | top = 25.5 | bottom = 9.7 | left = -12.6 | right = 4.8 | lat_skew = 0.00 | image = Mali adm location map 2023.svg | image1 = Mali relief location map.jpg }}<noinclude> {{Harta/Info}} [[Kategoria:Stampat e hartave të vendndodhjes sipas shtetit|{{PAGENAME}}]] </noinclude> megmyw4i2g9tsnsr0unvsx9okm06dxf Cristian Chivu 0 144029 2978140 2977899 2026-05-07T01:13:46Z Sadsadas 51943 /* Trofe */ 2978140 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristian Chivu | image = Chivu2018.jpg | image_size = 250px | caption = Chivu në një ndeshje bamirësie në 2018 | fullname = Cristian Eugen Chivu | height = 1.84 m | birth_date = {{Birth date and age|26|10|1980|df=y}} | birth_place = [[Reșița]], [[Rumania|Rumani]] | currentclub = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (trajner) | clubnumber = | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i majtë]] | years1 = 1996–1998 | clubs1 = [[FCM Reșița|Reșița]] | caps1 = 24 | goals1 = 2 | years2 = 1998–1999 | clubs2 = [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | caps2 = 32 | goals2 = 3 | years3 = 1999–2003 | clubs3 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps3 = 107 | goals3 = 13 | years4 = 2003–2007 | clubs4 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps4 = 85 | goals4 = 6 | years5 = 2007–2014 | clubs5 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps5 = 115 | goals5 = 3 | totalcaps = 363 | totalgoals = 27 | nationalyears1 = 1997–1998 | nationalteam1 = [[Kombëtarja rumune nën-18 e futbollit|Rumania U18]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 1998–2000 | nationalteam2 = [[Kombëtarja rumune nën-21 e futbollit|Rumania U21]] | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1999–2011 | nationalteam3 = [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] | nationalcaps3 = 75 | nationalgoals3 = 3 | manageryears1 = 2018–2019 | managerclubs1 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U14]] | manageryears2 = 2019–2020 | managerclubs2 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U17]] | manageryears3 = 2020–2021 | managerclubs3 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U18]] | manageryears4 = 2021–2024 | managerclubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U19]] | manageryears5 = 2025 | managerclubs5 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | manageryears6 = 2025– | managerclubs6 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | pcupdate = | ntupdate = }} '''Cristian Eugen Chivu''' (lindur më [[26 tetor]] [[1980]]) është një trajner rumun [[futbolli]] dhe ish futbollist profesionist i cili është trajneri aktual i klubit italian [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]. Chivu e nisi karrierën e tij si futbollist në Rumani me [[FCM Reșița|Reșița]] në vitin 1996. Dy vite më vonë, ai kaloi te [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] me të cilën luajti për një sezon. Në vitin 1999, Chivu u transferua në Holandë te [[AFC Ajax|Ajaxi]], me të cilën fitoi disa trofe si dhe ishte kapiten. Pas katër vitesh në [[Amsterdam]], Chivu u transferua në Itali te [[A.S. Roma|Roma]] për 18 milion €. Ai fitoi Kupën e Italisë gjatë qëndrimit të tij me klubin kryeqytetas. Në vitin 2007, ai firmosi me Interin, klub me të cilin qëndroi deri në fund të karrierës në vitin 2014. Ai fitoi nëntë trofe me ''Zikaltrit'' si dhe ishte një lojtar i rëndësishëm gjatë sezonit historik 2009–10 ku Interi fitoi kampionatin, kupën dhe [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]. Chivu luajti 75 ndeshje me [[Kombëtarja rumune e futbollit|kombëtaren rumune]] gjatë një periudhe 12-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/chivu-intl.html|title=Cristian Chivu - International Appearances|trans-title=Cristian Chivu - Paraqitjet ndërkombëtare|publisher=RSSSF|language=en|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> Ai ishte pjesë e ekipeve që luajtën në edicionet [[UEFA Euro 2000|2000]] dhe [[UEFA Euro 2008|2008]] të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]]. Pas tërheqjes si futbollist, Chivu nisi karrierën e tij si trajner, duke luajtur për disa vite ekipet e moshave të Interit. Në shkurt 2025, ai u bë trajner i [[Parma F.C.|Parmës]], duke e shpëtuar nga rënja një kategori më poshtë kurse në qershor u emërua trajneri i ekipit të parë të Interit. ==Karriera me klube== ===Vitet e hershme=== Chivu nisi karrierën e tij si profesionist në Rumani te [[FCM Reșița]]. Pasi u transferua te [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]], reputacioni i tij u rrit, duke bërë që klube evropiane të shfaqnin interes. Ai u ble nga klubi holandez [[AFC Ajax]] në vitin 1999 pas paraqitjeve mbreslënëse të Chivut. ===Ajax=== Te Ajaxi, Chivu u bë një nga mbrojtësit më të mirë si dhe gjuajtësi kryesor i goditjeve të lira. Ai më pas u emërua nga trajneri [[Ronald Koeman]] si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit. Gjatë kohës së tij atje, CHivu luajti me lojtarë si [[Rafael van der Vaart]], [[Wesley Sneijder]], [[Johnny Heitinga]], [[Zlatan Ibrahimović]] dhe [[Maxwell Cabelino Andrade|Maxwell]]. Ai luajti një rol të rëndësishëm me Ajaxin në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] në sezonin 2002–03, ku skuadra holandeze arriti deri në gjysëm-finale. Chivu ishte pjesë e ekipit që përbëhej nga lojtarë si Zlatan Ibrahimović, Maxwell, Wesley Sneijder dhe Andy van der Meyde – që në vitet në vijim luajtën që të gjithë për Interin. ===Roma=== Në vitin 2003, [[A.S. Roma|Roma]] shprehu interesin për të nënshkuar me Chivun. Në atë kohë, Roma kishte një borxh të madhë pa paguar, dhe kjo gjë kishte ngritur pyetjen në aftësinë e romanëve për të pagar tarifat e propozuara. Romanën për të blerë Chivun, kërkuan një garanci bankare, e cila më pas iu mohua. Më pas Roma e bleu Chivun për 18 milion [[Euro|€]].<ref>[http://archiviostorico.corriere.it/2003/agosto/17/Chivu_pronta_fideiussione_per_Ajax_co_10_030817012.shtml Chivu, pronta la fideiussione per l' Ajax] archiviostorico.corriere.it</ref> Chivu luajti në katër sezone me Romën, duke regjistruar 107 ndeshje dhe 6 gola. Gjatë kohës së tij në Romë, Chivu fitoi vetëm një trofe, [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]] në sezonin 2006–07. Pas përfundimit të sezonit 2006–07, për të kishte interesim nga disa klube të mëdha, përfshirë [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]] dhe [[FC Barcelona|Barcelonën]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/2493269/barca-in-pole-position-for-chivu|title=Barca in pole position for Chivu|trans-title=Barca në pol pozitë për Chivun|publisher=Sky Sports|language=en|author1=Tom Adams|author2=Lucas Brown|accessdate=23 qershor 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=441921&campaign=rss&source=soccernet&cc=5739|title=Barcelona in the lead to buy Roma's Chivu|trans-title=Barcelona në krye për të blerë Chivun e Romës|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=27 qershor 2007|archive-date=26 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026133704/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=441921&campaign=rss&source=soccernet&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/74878/chivu-%E2%80%98i-rejected-real-madrid%E2%80%99|title=Chivu: ‘I rejected Real Madrid’|trans-title=Chivu: ‘Unë refuzova Real Madridin’|publisher=Football Italia|language=en|date=26 tetor 2007|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> por në fund ishte Interi klubi që siguroi shërbimet e lojtarit.<ref name="Inter"/> ===Internazionale=== [[Skeda:Cristian Chivu Inter.jpg|250px|djathtas|parapamje|Chivu duke luajtur me [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] kundër CSKA Moskës më Shtator 2011.]] Chivu firmosi një kontratë pesë-vjeçare me [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] më 27 korrik 2007. ''Zikaltrit'' paguan 13 milion € si dhe kartonin e mbrojtësit [[Marco Andreolli]], i cili kaloi te Roma në formulën e bashkpronësisë.<ref>[http://www.asroma.it/UserFiles/729.pdf CESSIONE DEL DIRITTO ALLE PRESTAZIONI SPORTIVE DEL CALCIATORE CRISTIAN EUGEN CHIVU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927040800/http://www.asroma.it/UserFiles/729.pdf |date=27 shtator 2007 }} AS Roma, 27 korrik 2007</ref><ref name="Inter">{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2007/07/27/cristian-chivu-signs-for-inter.html|title=Cristian Chivu signs for Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=27 korrik 2007|accessdate=28 korrik 2007|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201738/https://www.inter.it/en/news/2007/07/27/cristian-chivu-signs-for-inter.html|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e tij të parë më Interin, Chivu fitoi [[Serie A]]. Në shkurt 2009, gjatë ndeshjes së Ligës së Kampionëve kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në [[San Siro]], Chivu u shpall lojtari i ndeshjes pas një performance të dalluar në mbrojtje, duke i mohur gola të sigurtë lojtarëve kundërshtar [[Wayne Rooney]] dhe [[Cristiano Ronaldo]];<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d6-0e70eaee6fc0-e9e397cb3d80-1000--brilliant-cesar-keeps-united-at-bay/|title=Brilliant César keeps United at bay|publisher=UEFA|language=en|date=24 shkurt 2009|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> ndeshja u mbyll në barazim pa gola por Interi u eliminua nga kompeticioni pas humbi ndeshjen e dytë në [[Old Trafford]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d7-0e710cce1a34-a8d1d88ebd83-1000--holders-united-head-through-to-quarter-finals/|title=Holders United head through to quarter-finals|publisher=UEFA|language=en|date=11 mars 2009|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Chivu ishte një lojtar i rregullt në krahun e majtë të mbrojtjes gjatë sezonit 2009–10 dhe sëbashku me [[Wálter Samuel]] dhe [[Lúcio]]n përbënin mbrojtjen perfekte. Më 6 Janar 2010, në një ndeshje në transfertë ndaj [[A.C. Chievo Verona|Chievos]], Chivu doli jashtë më barrelë pasi u përplas kokë më kokë me sulmuesin [[Sergio Pellissier]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/serie-a-chievo-0-1-inter.html|title=Serie A: Chievo 0–1 Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=6 janar 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201737/https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/serie-a-chievo-0-1-inter.html|url-status=dead}}</ref> Ai u operua për dy orë për shkak të një frakture në kafkë, e cila i rrezikoi jetën.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/dr-turazzi-on-chivu-injury.html|title=Dr Turazzi on Chivu injury|trans-title=Doktor Turazzi mbi dëmtimin e Chivus|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=6 janar 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201747/https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/dr-turazzi-on-chivu-injury.html|url-status=dead}}</ref> Edhe pse fillimisht u njoftua se Chivu do të humbiste pjesën e mbetur të sezonit, ai u rikthye në aksion më 24 mars në fitoren 3–0 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/03/25/cristian-chivus-return-in-pictures.html|title=Cristian Chivu's return in pictures|trans-title=Rikthimi i Cristian Chivus në fotografi|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=25 mars 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201749/https://www.inter.it/en/news/2010/03/25/cristian-chivus-return-in-pictures.html|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, ai ishte i deturyar të vendoste një mbrojtëse në kokë për të penguar çdo dëmtim të mundshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/03/24/chivu-magical-to-be-back.html|title=Chivu: "Magical to be back"|trans-title=Chivu: "Magjike të rikthehet|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=24 mars 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005075927/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=33532&L=en|url-status=dead}}</ref> Një muaj më pas, Chivu regjistroi golin e parë me Interin në fitoren 3–1 në shtëpi kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Më 22 maj, ai fitoi [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] për herë të parë në karrierë, duke luajtur 90 minuta të plota në si mbrojtës i majtë në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2010|finalen]] e fituar 2–0 kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në Madrid. Chivu shënoi golin e dytë në karrierën e tij me Interin në fitoren 3–2 kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]] në kampionat në sezonin 2010–11. Në janar 2011, ai shënoi penalltinë e fitores në suksesin 5–4 me penallti kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në çerek-finalen e [[Coppa Italia|Kupës së Italisë]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=312201&cc=5739|title=Coppa Italia: Inter edge through on penalties|trans-title=Coppa Italia: Interi kalon falë penalltive|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=26 janar 2011|archive-date=26 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026135619/http://soccernet.espn.go.com/report?id=312201&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Interi arriti deri në finale, aty ku Chivu luajti 90 minuta të plota në fitoren 3–1 kundër [[Palermo F.C.|Palermos]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=316635&cc=5739|title=Eto'o brace helps Inter win Coppa Italia|date=29 maj 2011|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=31 maj 2011|archive-date=25 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025230740/http://soccernet.espn.go.com/report?id=316635&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Më 31 mars 2014, kontrata e Chivus me klubin u ndërpre me bashkpunim nga të dy palët.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1769640/cristian-chivu-leaves-inter-milan-seven-seasons?cc=4716|title=Chivu leaves Inter, confirms retirement|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 tetor 2025}}</ref> Në të njëjtën ditë, mbrojtësi njoftoi tërheqjen nga futbolli në moshën 34 vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2014/03/31/4721675/former-inter-star-chivu-retires-from-football?ICID=HP_BN_6|title=Former Inter star Chivu retires from football|date=31 mars 2014|publisher=Goal.com|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Në vitin 1999, Chivu ishte zgjedhur për të përfaqëuar kombëtaren rumune U21, dhe shpejt ai filloi të luante për kombëtaren e parë. Chivu ka luajtur për rumaninë në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]] dhe [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]]. Në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]], Chivu luajti katër Ndeshje, dhe arriti që të shënoj edhe Golin e parë kombëtar kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] më 20 qershor 2000. Më 21 Maj 2011, Christian Chivu deklaroi tërheqjen e tij nga futbollit kombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2011/05/21/chivu-why-im-quitting-the-national-team.html|title=Chivu: "Why I'm quitting the national team"|trans-title=Chivu: "Pse po heq dorë nga ekipi kombëtar"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=21 maj 2011|accessdate=21 maj 2011|archive-date=11 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611013202/https://www.inter.it/en/news/2011/05/21/chivu-why-im-quitting-the-national-team.html|url-status=dead}}</ref> Gjithsej, Chivu luajti 75 ndeshje dhe shënoi tre gola, duke qënë një nga mbrojtësit më të mirë të historisë së kombëtares rumune. ==Karriera si trajner== Në gusht 2019, Chivu u regjistrua në kurset e [[UEFA Pro Licence]] në [[Centro Tecnico Federale di Coverciano|Coverciano]].<ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/pirlo-toni-begin-pro-courses/|title=Pirlo & Toni begin Pro courses|publisher=Football Italia|date=23 gusht 2019|language=en|access-date=30 tetor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/pirlo-and-italiano-get-coaching-badges/|title=Pirlo and Italiano get coaching badges|publisher=Football Italia|date=18 dhjetor 2020|language=en|access-date=30 tetor 2019}}</ref> Në korrik 2021, ai u shpall trajneri i ri i [[Inter Milan Youth Sector|Inter Milan ''Primavera'']].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2021-07-01-cristian-chivu-new-primavera-coach|title=Cristian Chivu named Inter Primavera coach|publisher=Inter Milan|date=1 korrik 2021|language=en|access-date=30 tetor 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sempreinter.com/2021/07/01/official-christian-chivu-appointed-new-head-coach-of-inter-primavera-team/|title=Official – Christian Chivu Appointed New Head Coach Of Inter Primavera Team|publisher=SempreInter|date=1 korrik 2021|language=en|access-date=30 tetor 2021}}</ref> ===Parma=== Më 18 shkurt 2025, Chivu u emërua trajneri i ri i klubit të [[Serie A]] [[Parma Calcio 1913|Parma]], duke nënshkruar një kontratë deri në qershor 2026.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/02/17/parma-chivu-allenatore-pecchia-news|title=Parma, Chivu nuovo allenatore al posto di Pecchia: ha firmato fino al 2026|publisher=Sky Sport Italia|date=18 shkurt 2025|language=it|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> Në ditën e fundit të ndeshjeve të [[Serie A 2024–25|sezonit 2024–25]], Parma siguroi mbijetesën në divizionin më të lartë pas një fitoreje 3–2 në transfertë kundër [[Atalanta BC|Atalantës]].<ref>{{cite web|url=https://www.beinsports.com/en-asia/football/serie-a/articles/atalanta-2-3-parma-visitors-seal-survival-after-inspired-turnaround-2025-05-25|title=Atalanta 2–3 Parma: Visitors seal survival after inspired turnaround|publisher=beIN SPORTS|date=25 maj 2025|language=en|access-date=27 maj 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.parmacalcio1913.com/en/main-news/cristian-chivu-congratulations-to-these-real-men-safety-worth-a-scudetto/|title=Cristian Chivu: “Congratulations to these real men. Safety worth a scudetto”|publisher=Parma Calcio 1913|date=26 maj 2025|language=en|access-date=27 maj 2025}}</ref> ===Internazionale=== Më 6 qershor 2025, raportet treguan se Chivu kishte nënshkruar një marrëveshje dyvjeçare për t'u bërë trajner i ish-klubit të tij [[Inter Milan|Internazionale]], me njoftimin zyrtar në pritje të përfundimit të dokumentacionit të tij me Parma.<ref>{{cite web|last=Campanale|first=Susy|url=https://football-italia.net/why-inter-will-not-announce-chivu-new-coach/|title=Why Inter will not announce Chivu as new coach yet|publisher=Football Italia|date=6 qershor 2025|language=en|access-date=8 qershor 2025}}</ref> Tre ditë më vonë, klubi njoftoi zyrtarisht emërimin e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/cristian-chivu-new-inter-head-coach|title=Cristian Chivu is the new Inter head coach|publisher=Inter Milan|date=9 qershor 2025|language=en|access-date=10 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45479248/inter-milan-name-cristian-chivu-manager-replace-inzaghi|title=Inter Milan name Cristian Chivu manager to replace Inzaghi|publisher=ESPN|date=9 qershor 2025|language=en|access-date=10 qershor 2025}}</ref> Ndeshja e tij e parë në krye përfundoi me një barazim 1–1 kundër [[C.F. Monterrey|Monterrey]] në [[2025 FIFA Club World Cup|Kupën e Botës për Klube 2025]].<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/monterrey-hold-inter-milan-1-1-club-world-cup-2025-06-18/|title=Monterrey hold Inter Milan 1–1 at Club World Cup|publisher=Reuters|date=18 qershor 2025|language=en|access-date=19 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/inter-milan-barazon-me-monterrey-ne-kupen-e-botes-per-klube/|title=Inter Milan barazon me Monterrey në Kupën e Botës për Klube|publisher=GazetaBlic|date=18 qershor 2025|language=sq|access-date=19 qershor 2025}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Tre ditë më vonë, Chivu arriti fitoren e tij të parë në krye të klubit me Interin që u kthye nga një gol në disavantazh për të mundur skuadrën japoneze [[Urawa Red Diamonds]] 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/mondiale-club/21-06-2025/club-world-cup-inter-urawa-2-1-prima-vittoria-chivu.shtml|title=Club World Cup, Inter–Urawa 2–1: first win for Chivu|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=21 qershor 2025|language=it|access-date=22 qershor 2025}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite web|url=https://albeu.com/sport/inter-milan-mund-urawa-red-diamonds/801234/|title=Inter Milan mund Urawa Red Diamonds, fitorja e parë nën Chivu|publisher=Albeu.com|date=21 qershor 2025|language=sq|access-date=22 qershor 2025}}</ref> Ndeshja e tij e parë me Interin në [[Serie A]] ishte një fitore 5–0 kundër [[Torino FC|Torinos]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/serie-a/inter-torino-5-0-chivu-debut-dream/|title=Inter 5–0 Torino: Dream Serie A debut for Chivu|publisher=Football Italia|date=24 gusht 2025|language=en|access-date=25 gusht 2025}}</ref> Më 3 maj 2026, Interi mposhti Parmën 2–0 në San Siro, duke siguruar titullin e Serie A për herë të 21të në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48548556/inter-milan-crowned-serie-champions-three-games-go|title=Inter Milan crowned Serie A champions with three games to go|publisher=ESPN FC|date=3 maj 2026|language=en|access-date=6 maj 2026}}</ref> Me këtë sukses, i pari i tij si trajner, Chivu u bë trajneri i parë i huaj që nga [[José Mourinho]] në sezonin 2009–10 që fiton kampionatin në Itali.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/chivu-first-foreign-coach-win-085500483.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Chivu is first foreign coach to win Scudetto since Mourinho|publisher=Football Italia|date=3 maj 2026|language=en|access-date=6 maj 2026}}</ref> == Jeta personale == Chivu flet pesë gjuhë, përfshirë atë [[Gjuha italiane|Italiane]], [[Gjuha gjermane|gjermane]], [[Gjuha spanjolle|spanjolle]], [[Gjuha angleze|angleze]] dhe gjuhën mëmë [[Gjuha rumune|rumune]]. Chivu është i martuar me Adelina Elisei.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?L=it&N=41640|title=Oggi sposi: felicità per Adelina e Cristian|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=6 korrik 2008|access-date=23 janar 2011|archive-date=16 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716221552/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=41640&L=it|url-status=dead}}</ref> Sipas revistës ''Calcio Italia'', Chivu ka qënë i përfshirë në hapjen e shkollave të futbollit në [[Rumania|Rumani]] në vitet e fundit. Për këtë gjë Chivu ka thënë: "Unë shpresoj se ai është krenar për mua, kur më shikon nga lart", duke ju referuar të babait të tij të ndjerë që ka qënë trajner tek të rinjtë. Më 12 shkurt 2009, Chivu u bë baba për herë të parë, pasi gruaja e tij Adelina solli në jetë vajzën e tyre, që më pas e quajtën Natalia.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2009/02/12/chivu-becomes-father-for-first-time.html|title=Chivu becomes father for the first time|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=12 shkurt 2009|accessdate=11 qershor 2020|archive-date=11 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611013201/https://www.inter.it/en/news/2009/02/12/chivu-becomes-father-for-first-time.html|url-status=dead}}</ref> Vajza e tyre e dytë, Anastasia, lindi më 4 nëntor 2010.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2010/11/4/fiocco-rosa-e-nata-anastasia-chivu.html|title=Fiocco rosa: è nata Anastasia Chivu|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=4 nëntor 2010|access-date=5 janar 2022|archive-date=5 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105190946/https://www.inter.it/it/news/2010/11/4/fiocco-rosa-e-nata-anastasia-chivu.html|url-status=dead}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref>{{cite web|url=http://int.soccerway.com/players/cristian-chivu/4007/|title=Cristian Chivu|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=21 maj 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="3"|[[CSM Reșița]] |[[1996–97 Divizia B|1996–97]] |[[Divizia B]] |1||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1||0 |- |[[1997–98 Divizia A|1997–98]] |[[Divizia A]] |23||2||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||24||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !24!!2!!1!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!25!!2 |- |rowspan="3"|[[FC U Craiova 1948|Universitatea Craiova]] |[[1998–99 Divizia A|1998–99]] | rowspan="2" |[[Divizia A]] |26||3||2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||28||3 |- |[[1999–2000 Divizia A|1999–00]] |6||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||6||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !32!!3!!2!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!34!!3 |- |rowspan="5"|[[AFC Ajax|Ajax]] |[[1999–2000 AFC Ajax season|1999–00]] | rowspan="4"|[[Eredivisie]] |23||1||1||0||4{{efn|name=UC|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]}}||0||colspan="2"|–||28||1 |- |[[2000–01 AFC Ajax season|2000–01]] |26||5||0||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||30||5 |- |[[2001–02 AFC Ajax season|2001–02]] |32||1||4||0||6{{efn|Dy ndeshje në Kupën UEFA, katër ndeshje në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]}}||0||colspan="2"|–||42||1 |- |[[2002–03 AFC Ajax season|2002–03]] |26||6||3||0||12{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në UEFA Ligën e Kampionëve}}||0||1{{efn|Ndeshje në [[Johan Cruijff Schaal]]}}||0||42||6 |- !colspan="2"|Gjithsej !107!!13!!8!!0!!26!!0!!1!!0!!142!!13 |- |rowspan="5"|[[A.S. Roma|Roma]] |[[2003–04 AS Roma season|2003–04]] | rowspan="4" |[[Serie A]] |22||2||2||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||28||2 |- |[[2004–05 AS Roma season|2004–05]] |10||2||4||0||1{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|–||15||2 |- |[[2005–06 AS Roma season|2005–06]] |27||2||7||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||38||2 |- |[[2006–07 AS Roma season|2006–07]] |26||0||7||0||8{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||42||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !85!!6!!20!!0!!17!!0!!1!!0!!123!!6 |- |rowspan="7"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2007–08 Inter Milan season|2007–08]] | rowspan="6" |[[Serie A]] |26||0||3||0||6{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||37||0 |- |[[2008–09 Inter Milan season|2008–09]] |21||0||3||0||2{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||26||0 |- |[[2009–10 Inter Milan season|2009–10]] |20||1||3||0||9{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||33||1 |- |[[2010–11 Inter Milan season|2010–11]] |24||1||3||0||6{{efn|name=UCL}}||0||4{{efn|Një ndeshje në Supercoppa Italiana, një ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||0||37||1 |- |[[2011–12 Inter Milan season|2011–12]] |14||0||1||0||6{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||22||0 |- |[[2012–13 Inter Milan season|2012–13]] |10||1||2||0||3{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan="2"|–||15||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !115!!3!!15!!0!!32!!0!!8!!0!!168!!3 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !358!!27!!44!!0!!74!!0!!10!!0!!486!!27 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="EU">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=3510|title=Cristian Chivu|publisher=EU-Football.info|language=en|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Kombëtarja!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=12|[[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] |1999||1||0 |- |2000||10||1 |- |2001||8||0 |- |2002||6||1 |- |2003||9||0 |- |2004||2||1 |- |2005||6||0 |- |2006||6||0 |- |2007||8||0 |- |2008||7||0 |- |2009||6||0 |- |2010||6||0 |- !colspan=2|Gjithsej!!75!!3 |} ====Golat me kombëtaren==== ''Rezultatet e Rumanisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Chivu.''<ref name="EU"/> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ Golat me kombëtaren sipas datës, vendit, ndeshjes, kundërshtarit, rezultatit dhe kompeticionit |- !scope=col|Nr. !scope=col data-sort-type=date|Data !scope=col|Vendi !scope=col|Ndsh !scope=col|Kundërshtari !scope=col|Goli !scope=col|Rezultati !scope=col|Kompeticioni |- !scope=row|1 |20 qershor 2000||[[Stade du Pays de Charleroi]], [[Charleroi]], Belgjikë||align=center|7||{{flamuri|Anglia}} [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]]||align=center|1–0||align=center|3–2||[[UEFA Euro 2000]] |- !scope=row|2 |7 shtator 2002||[[Koševo Stadium]], [[Sarajevë]], Bosnje dhe Hercegovinë||align=center|23||{{flamuri|Bosnja dhe Hercegovina}} [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnja dhe Hercegovina]]||align=center|1–0||align=center|3–0||Kualifikueset e [[UEFA Euro 2004]] |- !scope=row|3 |31 mars 2004||[[Hampden Park]], [[Glasgow]], Skoci||align=center|35||{{flamuri|Skocia}} [[Kombëtarja skoceze e futbollit|Skocia]]||align=center|1–0||align=center|2–1||Ndeshje miqësore |} ==Trofe== ===Si lojtar=== ;Ajax<ref name="TM">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/cristian-chivu/erfolge/spieler/4314|title=Cristian Chivu|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=19 tetor 2025|archive-date=15 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615072302/https://www.transfermarkt.us/cristian-chivu/erfolge/spieler/4314|url-status=dead}}</ref> * [[Eredivisie]]: [[Eredivisie|2001–02]] * [[Kupa KNVB]]: [[KNVB Cup|2001–02]] * [[Johan Cruijff Schaal|Superkupa e Holandës]]: 2002 ;Roma<ref name="TM"/> * [[Coppa Italia]]: 2006–07 ;Internazionale<ref name="TM"/> * [[Serie A]]: [[Serie A|2007–08]], [[Serie A|2008–09]], [[Serie A|2009–10]] * [[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2009–10|2009–10]], [[Coppa Italia 2009–10|2010–11]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2008|2008]], [[Supercoppa Italiana 2010|2010]] * [[UEFA Liga e Kampioneve]]: [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2010|2009–10]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[Finalja e FIFA Kupës së Botës për Klube 2010|2010]] ;Çmime personale *[[Futbollisti Holandez i Vitit#Dutch Golden Shoe Winners|Këpuca e Artë Hollandeze]]: 2002 *[[Futbollisti Rumun i Vitit]]: 2002, 2009, 2010 *[[UEFA Ekipi i Vitit]]: 2002 *Trofeu [[Marco van Basten]]: 2000 *Çmimi Giacinto Facchetti: 2021<ref>{{Cite web|date=20 shtator 2021|title=Giacinto Facchetti Awards 2021: premiati Antonello e Chivu|url=https://www.inter.it/it/notizie/2021-09-20-giacinto-facchetti-awards-antonello-chivu|access-date=2 mars 2023|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it}}</ref> ===Si trajner=== ;Internazionale *[[Serie A]]: [[Serie A 2025–26|2025–26]] == Referime == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category}} *[https://web.archive.org/web/20090919045832/http://www.cristichivu.ro/?page=&action=&lang=en Uebfaqja zyrtare] *[http://www.inter.it/aas/squadra/player1?codgioc=G0818&L=en&stagione=2010/11 Profili i Cristian Chivu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011162254/http://www.inter.it/aas/squadra/player1?codgioc=G0818&L=en&stagione=2010%2F11 |date=11 tetor 2012 }} te uebfaqja e [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] *[http://www.skysports.com/football/player/0,19754,11860_196611,00.html Player details] te Sky Sports *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=40958/profile/index.html Profili te UEFA] {{Skuadra F.C. Internazionale Milano}} {{AFC Ajax Talenti i Vitit}} [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë rumunë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren rumune]] [[Kategoria:Futbollistë në AFC Ajax]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] [[Kategoria:Trajnerë rumunë futbolli]] [[Kategoria:Trajnerë në Parma F.C.]] [[Kategoria:Trajnerë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Trajnerë në Serie A]] 2dqcg0n8erh5eu55ks1nm2o9dazc5ym 2978143 2978140 2026-05-07T01:21:36Z Sadsadas 51943 /* Si lojtar */ 2978143 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Cristian Chivu | image = Chivu2018.jpg | image_size = 250px | caption = Chivu në një ndeshje bamirësie në 2018 | fullname = Cristian Eugen Chivu | height = 1.84 m | birth_date = {{Birth date and age|26|10|1980|df=y}} | birth_place = [[Reșița]], [[Rumania|Rumani]] | currentclub = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] (trajner) | clubnumber = | position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës i majtë]] | years1 = 1996–1998 | clubs1 = [[FCM Reșița|Reșița]] | caps1 = 24 | goals1 = 2 | years2 = 1998–1999 | clubs2 = [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] | caps2 = 32 | goals2 = 3 | years3 = 1999–2003 | clubs3 = [[AFC Ajax|Ajax]] | caps3 = 107 | goals3 = 13 | years4 = 2003–2007 | clubs4 = [[A.S. Roma|Roma]] | caps4 = 85 | goals4 = 6 | years5 = 2007–2014 | clubs5 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | caps5 = 115 | goals5 = 3 | totalcaps = 363 | totalgoals = 27 | nationalyears1 = 1997–1998 | nationalteam1 = [[Kombëtarja rumune nën-18 e futbollit|Rumania U18]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 1998–2000 | nationalteam2 = [[Kombëtarja rumune nën-21 e futbollit|Rumania U21]] | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1999–2011 | nationalteam3 = [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] | nationalcaps3 = 75 | nationalgoals3 = 3 | manageryears1 = 2018–2019 | managerclubs1 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U14]] | manageryears2 = 2019–2020 | managerclubs2 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U17]] | manageryears3 = 2020–2021 | managerclubs3 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U18]] | manageryears4 = 2021–2024 | managerclubs4 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale U19]] | manageryears5 = 2025 | managerclubs5 = [[Parma Calcio 1913|Parma]] | manageryears6 = 2025– | managerclubs6 = [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] | pcupdate = | ntupdate = }} '''Cristian Eugen Chivu''' (lindur më [[26 tetor]] [[1980]]) është një trajner rumun [[futbolli]] dhe ish futbollist profesionist i cili është trajneri aktual i klubit italian [[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]]. Chivu e nisi karrierën e tij si futbollist në Rumani me [[FCM Reșița|Reșița]] në vitin 1996. Dy vite më vonë, ai kaloi te [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]] me të cilën luajti për një sezon. Në vitin 1999, Chivu u transferua në Holandë te [[AFC Ajax|Ajaxi]], me të cilën fitoi disa trofe si dhe ishte kapiten. Pas katër vitesh në [[Amsterdam]], Chivu u transferua në Itali te [[A.S. Roma|Roma]] për 18 milion €. Ai fitoi Kupën e Italisë gjatë qëndrimit të tij me klubin kryeqytetas. Në vitin 2007, ai firmosi me Interin, klub me të cilin qëndroi deri në fund të karrierës në vitin 2014. Ai fitoi nëntë trofe me ''Zikaltrit'' si dhe ishte një lojtar i rëndësishëm gjatë sezonit historik 2009–10 ku Interi fitoi kampionatin, kupën dhe [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]. Chivu luajti 75 ndeshje me [[Kombëtarja rumune e futbollit|kombëtaren rumune]] gjatë një periudhe 12-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/chivu-intl.html|title=Cristian Chivu - International Appearances|trans-title=Cristian Chivu - Paraqitjet ndërkombëtare|publisher=RSSSF|language=en|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> Ai ishte pjesë e ekipeve që luajtën në edicionet [[UEFA Euro 2000|2000]] dhe [[UEFA Euro 2008|2008]] të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]]. Pas tërheqjes si futbollist, Chivu nisi karrierën e tij si trajner, duke luajtur për disa vite ekipet e moshave të Interit. Në shkurt 2025, ai u bë trajner i [[Parma F.C.|Parmës]], duke e shpëtuar nga rënja një kategori më poshtë kurse në qershor u emërua trajneri i ekipit të parë të Interit. ==Karriera me klube== ===Vitet e hershme=== Chivu nisi karrierën e tij si profesionist në Rumani te [[FCM Reșița]]. Pasi u transferua te [[FC Universitatea Craiova|Universitatea Craiova]], reputacioni i tij u rrit, duke bërë që klube evropiane të shfaqnin interes. Ai u ble nga klubi holandez [[AFC Ajax]] në vitin 1999 pas paraqitjeve mbreslënëse të Chivut. ===Ajax=== Te Ajaxi, Chivu u bë një nga mbrojtësit më të mirë si dhe gjuajtësi kryesor i goditjeve të lira. Ai më pas u emërua nga trajneri [[Ronald Koeman]] si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i ekipit. Gjatë kohës së tij atje, CHivu luajti me lojtarë si [[Rafael van der Vaart]], [[Wesley Sneijder]], [[Johnny Heitinga]], [[Zlatan Ibrahimović]] dhe [[Maxwell Cabelino Andrade|Maxwell]]. Ai luajti një rol të rëndësishëm me Ajaxin në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] në sezonin 2002–03, ku skuadra holandeze arriti deri në gjysëm-finale. Chivu ishte pjesë e ekipit që përbëhej nga lojtarë si Zlatan Ibrahimović, Maxwell, Wesley Sneijder dhe Andy van der Meyde – që në vitet në vijim luajtën që të gjithë për Interin. ===Roma=== Në vitin 2003, [[A.S. Roma|Roma]] shprehu interesin për të nënshkuar me Chivun. Në atë kohë, Roma kishte një borxh të madhë pa paguar, dhe kjo gjë kishte ngritur pyetjen në aftësinë e romanëve për të pagar tarifat e propozuara. Romanën për të blerë Chivun, kërkuan një garanci bankare, e cila më pas iu mohua. Më pas Roma e bleu Chivun për 18 milion [[Euro|€]].<ref>[http://archiviostorico.corriere.it/2003/agosto/17/Chivu_pronta_fideiussione_per_Ajax_co_10_030817012.shtml Chivu, pronta la fideiussione per l' Ajax] archiviostorico.corriere.it</ref> Chivu luajti në katër sezone me Romën, duke regjistruar 107 ndeshje dhe 6 gola. Gjatë kohës së tij në Romë, Chivu fitoi vetëm një trofe, [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]] në sezonin 2006–07. Pas përfundimit të sezonit 2006–07, për të kishte interesim nga disa klube të mëdha, përfshirë [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]] dhe [[FC Barcelona|Barcelonën]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11833/2493269/barca-in-pole-position-for-chivu|title=Barca in pole position for Chivu|trans-title=Barca në pol pozitë për Chivun|publisher=Sky Sports|language=en|author1=Tom Adams|author2=Lucas Brown|accessdate=23 qershor 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=441921&campaign=rss&source=soccernet&cc=5739|title=Barcelona in the lead to buy Roma's Chivu|trans-title=Barcelona në krye për të blerë Chivun e Romës|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=27 qershor 2007|archive-date=26 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026133704/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=441921&campaign=rss&source=soccernet&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/74878/chivu-%E2%80%98i-rejected-real-madrid%E2%80%99|title=Chivu: ‘I rejected Real Madrid’|trans-title=Chivu: ‘Unë refuzova Real Madridin’|publisher=Football Italia|language=en|date=26 tetor 2007|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> por në fund ishte Interi klubi që siguroi shërbimet e lojtarit.<ref name="Inter"/> ===Internazionale=== [[Skeda:Cristian Chivu Inter.jpg|250px|djathtas|parapamje|Chivu duke luajtur me [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] në [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] kundër CSKA Moskës më Shtator 2011.]] Chivu firmosi një kontratë pesë-vjeçare me [[F.C. Internazionale Milano|Interin]] më 27 korrik 2007. ''Zikaltrit'' paguan 13 milion € si dhe kartonin e mbrojtësit [[Marco Andreolli]], i cili kaloi te Roma në formulën e bashkpronësisë.<ref>[http://www.asroma.it/UserFiles/729.pdf CESSIONE DEL DIRITTO ALLE PRESTAZIONI SPORTIVE DEL CALCIATORE CRISTIAN EUGEN CHIVU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927040800/http://www.asroma.it/UserFiles/729.pdf |date=27 shtator 2007 }} AS Roma, 27 korrik 2007</ref><ref name="Inter">{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2007/07/27/cristian-chivu-signs-for-inter.html|title=Cristian Chivu signs for Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=27 korrik 2007|accessdate=28 korrik 2007|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201738/https://www.inter.it/en/news/2007/07/27/cristian-chivu-signs-for-inter.html|url-status=dead}}</ref> Në sezonin e tij të parë më Interin, Chivu fitoi [[Serie A]]. Në shkurt 2009, gjatë ndeshjes së Ligës së Kampionëve kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në [[San Siro]], Chivu u shpall lojtari i ndeshjes pas një performance të dalluar në mbrojtje, duke i mohur gola të sigurtë lojtarëve kundërshtar [[Wayne Rooney]] dhe [[Cristiano Ronaldo]];<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d6-0e70eaee6fc0-e9e397cb3d80-1000--brilliant-cesar-keeps-united-at-bay/|title=Brilliant César keeps United at bay|publisher=UEFA|language=en|date=24 shkurt 2009|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> ndeshja u mbyll në barazim pa gola por Interi u eliminua nga kompeticioni pas humbi ndeshjen e dytë në [[Old Trafford]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d7-0e710cce1a34-a8d1d88ebd83-1000--holders-united-head-through-to-quarter-finals/|title=Holders United head through to quarter-finals|publisher=UEFA|language=en|date=11 mars 2009|accessdate=5 qershor 2020}}</ref> Chivu ishte një lojtar i rregullt në krahun e majtë të mbrojtjes gjatë sezonit 2009–10 dhe sëbashku me [[Wálter Samuel]] dhe [[Lúcio]]n përbënin mbrojtjen perfekte. Më 6 Janar 2010, në një ndeshje në transfertë ndaj [[A.C. Chievo Verona|Chievos]], Chivu doli jashtë më barrelë pasi u përplas kokë më kokë me sulmuesin [[Sergio Pellissier]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/serie-a-chievo-0-1-inter.html|title=Serie A: Chievo 0–1 Inter|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=6 janar 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201737/https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/serie-a-chievo-0-1-inter.html|url-status=dead}}</ref> Ai u operua për dy orë për shkak të një frakture në kafkë, e cila i rrezikoi jetën.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/dr-turazzi-on-chivu-injury.html|title=Dr Turazzi on Chivu injury|trans-title=Doktor Turazzi mbi dëmtimin e Chivus|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=6 janar 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201747/https://www.inter.it/en/news/2010/01/6/dr-turazzi-on-chivu-injury.html|url-status=dead}}</ref> Edhe pse fillimisht u njoftua se Chivu do të humbiste pjesën e mbetur të sezonit, ai u rikthye në aksion më 24 mars në fitoren 3–0 kundër [[A.S. Livorno Calcio|Livornos]].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/03/25/cristian-chivus-return-in-pictures.html|title=Cristian Chivu's return in pictures|trans-title=Rikthimi i Cristian Chivus në fotografi|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=25 mars 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200605201749/https://www.inter.it/en/news/2010/03/25/cristian-chivus-return-in-pictures.html|url-status=dead}}</ref> Megjithatë, ai ishte i deturyar të vendoste një mbrojtëse në kokë për të penguar çdo dëmtim të mundshëm.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2010/03/24/chivu-magical-to-be-back.html|title=Chivu: "Magical to be back"|trans-title=Chivu: "Magjike të rikthehet|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=24 mars 2010|accessdate=5 qershor 2020|archive-date=5 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005075927/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=33532&L=en|url-status=dead}}</ref> Një muaj më pas, Chivu regjistroi golin e parë me Interin në fitoren 3–1 në shtëpi kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Më 22 maj, ai fitoi [[UEFA Liga e Kampioneve|Ligën e Kampioneve]] për herë të parë në karrierë, duke luajtur 90 minuta të plota në si mbrojtës i majtë në [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2010|finalen]] e fituar 2–0 kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në Madrid. Chivu shënoi golin e dytë në karrierën e tij me Interin në fitoren 3–2 kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]] në kampionat në sezonin 2010–11. Në janar 2011, ai shënoi penalltinë e fitores në suksesin 5–4 me penallti kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në çerek-finalen e [[Coppa Italia|Kupës së Italisë]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=312201&cc=5739|title=Coppa Italia: Inter edge through on penalties|trans-title=Coppa Italia: Interi kalon falë penalltive|publisher=ESPN FC|language=en|accessdate=26 janar 2011|archive-date=26 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026135619/http://soccernet.espn.go.com/report?id=312201&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Interi arriti deri në finale, aty ku Chivu luajti 90 minuta të plota në fitoren 3–1 kundër [[Palermo F.C.|Palermos]] në [[Stadio Olimpico]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=316635&cc=5739|title=Eto'o brace helps Inter win Coppa Italia|date=29 maj 2011|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=31 maj 2011|archive-date=25 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025230740/http://soccernet.espn.go.com/report?id=316635&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Më 31 mars 2014, kontrata e Chivus me klubin u ndërpre me bashkpunim nga të dy palët.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/news/story/_/id/1769640/cristian-chivu-leaves-inter-milan-seven-seasons?cc=4716|title=Chivu leaves Inter, confirms retirement|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 tetor 2025}}</ref> Në të njëjtën ditë, mbrojtësi njoftoi tërheqjen nga futbolli në moshën 34 vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2014/03/31/4721675/former-inter-star-chivu-retires-from-football?ICID=HP_BN_6|title=Former Inter star Chivu retires from football|date=31 mars 2014|publisher=Goal.com|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Në vitin 1999, Chivu ishte zgjedhur për të përfaqëuar kombëtaren rumune U21, dhe shpejt ai filloi të luante për kombëtaren e parë. Chivu ka luajtur për rumaninë në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]] dhe [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]]. Në [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]], Chivu luajti katër Ndeshje, dhe arriti që të shënoj edhe Golin e parë kombëtar kundër [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglisë]] më 20 qershor 2000. Më 21 Maj 2011, Christian Chivu deklaroi tërheqjen e tij nga futbollit kombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2011/05/21/chivu-why-im-quitting-the-national-team.html|title=Chivu: "Why I'm quitting the national team"|trans-title=Chivu: "Pse po heq dorë nga ekipi kombëtar"|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=21 maj 2011|accessdate=21 maj 2011|archive-date=11 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611013202/https://www.inter.it/en/news/2011/05/21/chivu-why-im-quitting-the-national-team.html|url-status=dead}}</ref> Gjithsej, Chivu luajti 75 ndeshje dhe shënoi tre gola, duke qënë një nga mbrojtësit më të mirë të historisë së kombëtares rumune. ==Karriera si trajner== Në gusht 2019, Chivu u regjistrua në kurset e [[UEFA Pro Licence]] në [[Centro Tecnico Federale di Coverciano|Coverciano]].<ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/pirlo-toni-begin-pro-courses/|title=Pirlo & Toni begin Pro courses|publisher=Football Italia|date=23 gusht 2019|language=en|access-date=30 tetor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://football-italia.net/pirlo-and-italiano-get-coaching-badges/|title=Pirlo and Italiano get coaching badges|publisher=Football Italia|date=18 dhjetor 2020|language=en|access-date=30 tetor 2019}}</ref> Në korrik 2021, ai u shpall trajneri i ri i [[Inter Milan Youth Sector|Inter Milan ''Primavera'']].<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2021-07-01-cristian-chivu-new-primavera-coach|title=Cristian Chivu named Inter Primavera coach|publisher=Inter Milan|date=1 korrik 2021|language=en|access-date=30 tetor 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sempreinter.com/2021/07/01/official-christian-chivu-appointed-new-head-coach-of-inter-primavera-team/|title=Official – Christian Chivu Appointed New Head Coach Of Inter Primavera Team|publisher=SempreInter|date=1 korrik 2021|language=en|access-date=30 tetor 2021}}</ref> ===Parma=== Më 18 shkurt 2025, Chivu u emërua trajneri i ri i klubit të [[Serie A]] [[Parma Calcio 1913|Parma]], duke nënshkruar një kontratë deri në qershor 2026.<ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/serie-a/2025/02/17/parma-chivu-allenatore-pecchia-news|title=Parma, Chivu nuovo allenatore al posto di Pecchia: ha firmato fino al 2026|publisher=Sky Sport Italia|date=18 shkurt 2025|language=it|access-date=20 shkurt 2025}}</ref> Në ditën e fundit të ndeshjeve të [[Serie A 2024–25|sezonit 2024–25]], Parma siguroi mbijetesën në divizionin më të lartë pas një fitoreje 3–2 në transfertë kundër [[Atalanta BC|Atalantës]].<ref>{{cite web|url=https://www.beinsports.com/en-asia/football/serie-a/articles/atalanta-2-3-parma-visitors-seal-survival-after-inspired-turnaround-2025-05-25|title=Atalanta 2–3 Parma: Visitors seal survival after inspired turnaround|publisher=beIN SPORTS|date=25 maj 2025|language=en|access-date=27 maj 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.parmacalcio1913.com/en/main-news/cristian-chivu-congratulations-to-these-real-men-safety-worth-a-scudetto/|title=Cristian Chivu: “Congratulations to these real men. Safety worth a scudetto”|publisher=Parma Calcio 1913|date=26 maj 2025|language=en|access-date=27 maj 2025}}</ref> ===Internazionale=== Më 6 qershor 2025, raportet treguan se Chivu kishte nënshkruar një marrëveshje dyvjeçare për t'u bërë trajner i ish-klubit të tij [[Inter Milan|Internazionale]], me njoftimin zyrtar në pritje të përfundimit të dokumentacionit të tij me Parma.<ref>{{cite web|last=Campanale|first=Susy|url=https://football-italia.net/why-inter-will-not-announce-chivu-new-coach/|title=Why Inter will not announce Chivu as new coach yet|publisher=Football Italia|date=6 qershor 2025|language=en|access-date=8 qershor 2025}}</ref> Tre ditë më vonë, klubi njoftoi zyrtarisht emërimin e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/cristian-chivu-new-inter-head-coach|title=Cristian Chivu is the new Inter head coach|publisher=Inter Milan|date=9 qershor 2025|language=en|access-date=10 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45479248/inter-milan-name-cristian-chivu-manager-replace-inzaghi|title=Inter Milan name Cristian Chivu manager to replace Inzaghi|publisher=ESPN|date=9 qershor 2025|language=en|access-date=10 qershor 2025}}</ref> Ndeshja e tij e parë në krye përfundoi me një barazim 1–1 kundër [[C.F. Monterrey|Monterrey]] në [[2025 FIFA Club World Cup|Kupën e Botës për Klube 2025]].<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/sports/soccer/monterrey-hold-inter-milan-1-1-club-world-cup-2025-06-18/|title=Monterrey hold Inter Milan 1–1 at Club World Cup|publisher=Reuters|date=18 qershor 2025|language=en|access-date=19 qershor 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gazetablic.com/inter-milan-barazon-me-monterrey-ne-kupen-e-botes-per-klube/|title=Inter Milan barazon me Monterrey në Kupën e Botës për Klube|publisher=GazetaBlic|date=18 qershor 2025|language=sq|access-date=19 qershor 2025}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Tre ditë më vonë, Chivu arriti fitoren e tij të parë në krye të klubit me Interin që u kthye nga një gol në disavantazh për të mundur skuadrën japoneze [[Urawa Red Diamonds]] 2–1.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/mondiale-club/21-06-2025/club-world-cup-inter-urawa-2-1-prima-vittoria-chivu.shtml|title=Club World Cup, Inter–Urawa 2–1: first win for Chivu|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=21 qershor 2025|language=it|access-date=22 qershor 2025}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{cite web|url=https://albeu.com/sport/inter-milan-mund-urawa-red-diamonds/801234/|title=Inter Milan mund Urawa Red Diamonds, fitorja e parë nën Chivu|publisher=Albeu.com|date=21 qershor 2025|language=sq|access-date=22 qershor 2025}}</ref> Ndeshja e tij e parë me Interin në [[Serie A]] ishte një fitore 5–0 kundër [[Torino FC|Torinos]].<ref>{{cite web|url=https://www.football-italia.net/serie-a/inter-torino-5-0-chivu-debut-dream/|title=Inter 5–0 Torino: Dream Serie A debut for Chivu|publisher=Football Italia|date=24 gusht 2025|language=en|access-date=25 gusht 2025}}</ref> Më 3 maj 2026, Interi mposhti Parmën 2–0 në San Siro, duke siguruar titullin e Serie A për herë të 21të në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/48548556/inter-milan-crowned-serie-champions-three-games-go|title=Inter Milan crowned Serie A champions with three games to go|publisher=ESPN FC|date=3 maj 2026|language=en|access-date=6 maj 2026}}</ref> Me këtë sukses, i pari i tij si trajner, Chivu u bë trajneri i parë i huaj që nga [[José Mourinho]] në sezonin 2009–10 që fiton kampionatin në Itali.<ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/articles/chivu-first-foreign-coach-win-085500483.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAADTFwiJFIdb9Qy--kVgtarxXGyChwdLzfpENhvpxWTRTWUG8I0R-ciMcobcifG5bOwmvXfu_0XPYx7oJg7STTRoWN_G5fYkyPUJHgbZhjewtAiXQiizZGpLjkxToBcd4isbCxlbNFXFH_L9ZU8fZ9_cqdnJROi0LG1HsXwULFEL_|title=Chivu is first foreign coach to win Scudetto since Mourinho|publisher=Football Italia|date=3 maj 2026|language=en|access-date=6 maj 2026}}</ref> == Jeta personale == Chivu flet pesë gjuhë, përfshirë atë [[Gjuha italiane|Italiane]], [[Gjuha gjermane|gjermane]], [[Gjuha spanjolle|spanjolle]], [[Gjuha angleze|angleze]] dhe gjuhën mëmë [[Gjuha rumune|rumune]]. Chivu është i martuar me Adelina Elisei.<ref>{{cite web|url=http://www.inter.it/aas/news/reader?L=it&N=41640|title=Oggi sposi: felicità per Adelina e Cristian|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=6 korrik 2008|access-date=23 janar 2011|archive-date=16 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080716221552/http://www.inter.it/aas/news/reader?N=41640&L=it|url-status=dead}}</ref> Sipas revistës ''Calcio Italia'', Chivu ka qënë i përfshirë në hapjen e shkollave të futbollit në [[Rumania|Rumani]] në vitet e fundit. Për këtë gjë Chivu ka thënë: "Unë shpresoj se ai është krenar për mua, kur më shikon nga lart", duke ju referuar të babait të tij të ndjerë që ka qënë trajner tek të rinjtë. Më 12 shkurt 2009, Chivu u bë baba për herë të parë, pasi gruaja e tij Adelina solli në jetë vajzën e tyre, që më pas e quajtën Natalia.<ref>{{cite web|url=https://www.inter.it/en/news/2009/02/12/chivu-becomes-father-for-first-time.html|title=Chivu becomes father for the first time|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=en|date=12 shkurt 2009|accessdate=11 qershor 2020|archive-date=11 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200611013201/https://www.inter.it/en/news/2009/02/12/chivu-becomes-father-for-first-time.html|url-status=dead}}</ref> Vajza e tyre e dytë, Anastasia, lindi më 4 nëntor 2010.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.inter.it/it/news/2010/11/4/fiocco-rosa-e-nata-anastasia-chivu.html|title=Fiocco rosa: è nata Anastasia Chivu|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it|date=4 nëntor 2010|access-date=5 janar 2022|archive-date=5 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105190946/https://www.inter.it/it/news/2010/11/4/fiocco-rosa-e-nata-anastasia-chivu.html|url-status=dead}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref>{{cite web|url=http://int.soccerway.com/players/cristian-chivu/4007/|title=Cristian Chivu|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=21 maj 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="3"|[[CSM Reșița]] |[[1996–97 Divizia B|1996–97]] |[[Divizia B]] |1||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1||0 |- |[[1997–98 Divizia A|1997–98]] |[[Divizia A]] |23||2||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||24||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !24!!2!!1!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!25!!2 |- |rowspan="3"|[[FC U Craiova 1948|Universitatea Craiova]] |[[1998–99 Divizia A|1998–99]] | rowspan="2" |[[Divizia A]] |26||3||2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||28||3 |- |[[1999–2000 Divizia A|1999–00]] |6||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||6||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !32!!3!!2!!0!!colspan="2"|–!!colspan="2"|–!!34!!3 |- |rowspan="5"|[[AFC Ajax|Ajax]] |[[1999–2000 AFC Ajax season|1999–00]] | rowspan="4"|[[Eredivisie]] |23||1||1||0||4{{efn|name=UC|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]}}||0||colspan="2"|–||28||1 |- |[[2000–01 AFC Ajax season|2000–01]] |26||5||0||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||30||5 |- |[[2001–02 AFC Ajax season|2001–02]] |32||1||4||0||6{{efn|Dy ndeshje në Kupën UEFA, katër ndeshje në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]}}||0||colspan="2"|–||42||1 |- |[[2002–03 AFC Ajax season|2002–03]] |26||6||3||0||12{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në UEFA Ligën e Kampionëve}}||0||1{{efn|Ndeshje në [[Johan Cruijff Schaal]]}}||0||42||6 |- !colspan="2"|Gjithsej !107!!13!!8!!0!!26!!0!!1!!0!!142!!13 |- |rowspan="5"|[[A.S. Roma|Roma]] |[[2003–04 AS Roma season|2003–04]] | rowspan="4" |[[Serie A]] |22||2||2||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||28||2 |- |[[2004–05 AS Roma season|2004–05]] |10||2||4||0||1{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|–||15||2 |- |[[2005–06 AS Roma season|2005–06]] |27||2||7||0||4{{efn|name=UC}}||0||colspan="2"|–||38||2 |- |[[2006–07 AS Roma season|2006–07]] |26||0||7||0||8{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana]]}}||0||42||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !85!!6!!20!!0!!17!!0!!1!!0!!123!!6 |- |rowspan="7"|[[F.C. Internazionale Milano|Internazionale]] |[[2007–08 Inter Milan season|2007–08]] | rowspan="6" |[[Serie A]] |26||0||3||0||6{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||37||0 |- |[[2008–09 Inter Milan season|2008–09]] |21||0||3||0||2{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||26||0 |- |[[2009–10 Inter Milan season|2009–10]] |20||1||3||0||9{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||33||1 |- |[[2010–11 Inter Milan season|2010–11]] |24||1||3||0||6{{efn|name=UCL}}||0||4{{efn|Një ndeshje në Supercoppa Italiana, një ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], dy ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||0||37||1 |- |[[2011–12 Inter Milan season|2011–12]] |14||0||1||0||6{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||0||22||0 |- |[[2012–13 Inter Milan season|2012–13]] |10||1||2||0||3{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan="2"|–||15||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !115!!3!!15!!0!!32!!0!!8!!0!!168!!3 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !358!!27!!44!!0!!74!!0!!10!!0!!486!!27 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="EU">{{cite web|url=https://eu-football.info/_player.php?id=3510|title=Cristian Chivu|publisher=EU-Football.info|language=en|accessdate=11 qershor 2020}}</ref> {| class=wikitable style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Kombëtarja!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan=12|[[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumania]] |1999||1||0 |- |2000||10||1 |- |2001||8||0 |- |2002||6||1 |- |2003||9||0 |- |2004||2||1 |- |2005||6||0 |- |2006||6||0 |- |2007||8||0 |- |2008||7||0 |- |2009||6||0 |- |2010||6||0 |- !colspan=2|Gjithsej!!75!!3 |} ====Golat me kombëtaren==== ''Rezultatet e Rumanisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Chivu.''<ref name="EU"/> {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ Golat me kombëtaren sipas datës, vendit, ndeshjes, kundërshtarit, rezultatit dhe kompeticionit |- !scope=col|Nr. !scope=col data-sort-type=date|Data !scope=col|Vendi !scope=col|Ndsh !scope=col|Kundërshtari !scope=col|Goli !scope=col|Rezultati !scope=col|Kompeticioni |- !scope=row|1 |20 qershor 2000||[[Stade du Pays de Charleroi]], [[Charleroi]], Belgjikë||align=center|7||{{flamuri|Anglia}} [[Kombëtarja angleze e futbollit|Anglia]]||align=center|1–0||align=center|3–2||[[UEFA Euro 2000]] |- !scope=row|2 |7 shtator 2002||[[Koševo Stadium]], [[Sarajevë]], Bosnje dhe Hercegovinë||align=center|23||{{flamuri|Bosnja dhe Hercegovina}} [[Kombëtarja boshnjake e futbollit|Bosnja dhe Hercegovina]]||align=center|1–0||align=center|3–0||Kualifikueset e [[UEFA Euro 2004]] |- !scope=row|3 |31 mars 2004||[[Hampden Park]], [[Glasgow]], Skoci||align=center|35||{{flamuri|Skocia}} [[Kombëtarja skoceze e futbollit|Skocia]]||align=center|1–0||align=center|2–1||Ndeshje miqësore |} ==Trofe== ===Si lojtar=== ;CSM Reșița<ref name="TM">{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/cristian-chivu/erfolge/spieler/4314|title=Cristian Chivu|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=19 tetor 2025|archive-date=15 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615072302/https://www.transfermarkt.us/cristian-chivu/erfolge/spieler/4314|url-status=dead}}</ref> *[[Liga II|Divizia B]]: [[1996–97 Divizia B|1996–97]] ;Ajax<ref name="TM"/> * [[Eredivisie]]: [[Eredivisie|2001–02]] * [[Kupa KNVB]]: [[KNVB Cup|2001–02]] * [[Johan Cruijff Schaal|Superkupa e Holandës]]: 2002 ;Roma<ref name="TM"/> * [[Coppa Italia]]: 2006–07 ;Internazionale<ref name="TM"/> * [[Serie A]]: [[Serie A|2007–08]], [[Serie A|2008–09]], [[Serie A|2009–10]] * [[Coppa Italia]]: [[Coppa Italia 2009–10|2009–10]], [[Coppa Italia 2009–10|2010–11]] * [[Supercoppa Italiana]]: [[Supercoppa Italiana 2008|2008]], [[Supercoppa Italiana 2010|2010]] * [[UEFA Liga e Kampioneve]]: [[Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve 2010|2009–10]] * [[FIFA Kupa e Botës për Klube]]: [[Finalja e FIFA Kupës së Botës për Klube 2010|2010]] ;Çmime personale *Talenti i Vitit i Ajaxit (Trofeu [[Marco van Basten]]): 1999–2000 *[[Futbollisti Holandez i Vitit#Dutch Golden Shoe Winners|Këpuca e Artë Holandeze]]: 2002 *[[Futbollisti Rumun i Vitit]]: 2002, 2009, 2010 *Lojtari i Vitit i Ajaxit (Çmimi Rinus Michels): 2000–01, 2002–03 *[[UEFA Ekipi i Vitit]]: 2002<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/community/news/newsid=1584678.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114005349/http://www.uefa.com/community/news/newsid=1584678.html|url-status=dead|archive-date=14 janar 2011|title=Team of the Year 2002|language=en|publisher=UEFA|language=en|date=11 janar 2011|access-date=30 dhjetor 2015}}</ref> *Çmimi Giacinto Facchetti: 2021<ref>{{Cite web|date=20 shtator 2021|title=Giacinto Facchetti Awards 2021: premiati Antonello e Chivu|url=https://www.inter.it/it/notizie/2021-09-20-giacinto-facchetti-awards-antonello-chivu|access-date=2 mars 2023|website=inter.it|publisher=F.C. Internazionale Milano|language=it}}</ref> ===Si trajner=== ;Internazionale *[[Serie A]]: [[Serie A 2025–26|2025–26]] == Referime == {{reflist|2}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category}} *[https://web.archive.org/web/20090919045832/http://www.cristichivu.ro/?page=&action=&lang=en Uebfaqja zyrtare] *[http://www.inter.it/aas/squadra/player1?codgioc=G0818&L=en&stagione=2010/11 Profili i Cristian Chivu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011162254/http://www.inter.it/aas/squadra/player1?codgioc=G0818&L=en&stagione=2010%2F11 |date=11 tetor 2012 }} te uebfaqja e [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] *[http://www.skysports.com/football/player/0,19754,11860_196611,00.html Player details] te Sky Sports *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=40958/profile/index.html Profili te UEFA] {{Skuadra F.C. Internazionale Milano}} {{AFC Ajax Talenti i Vitit}} [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë rumunë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren rumune]] [[Kategoria:Futbollistë në AFC Ajax]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Futbollistë në Eredivisie]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] [[Kategoria:Trajnerë rumunë futbolli]] [[Kategoria:Trajnerë në Parma F.C.]] [[Kategoria:Trajnerë në F.C. Internazionale Milano]] [[Kategoria:Trajnerë në Serie A]] jg0yoqz7nqabke2k66e38lvls8fga52 Lindita Nikolla 0 144743 2978016 2854902 2026-05-06T16:11:02Z Shqiperia2000 65435 2978016 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Lindita Nikolla | image = Speaker of Parliament Lindita Nikolla (cropped).jpg | office = [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start = 10 shtator 2021 | term_end = 30 korrik 2024 | predecessor = [[Gramoz Ruçi]] | successor = [[Elisa Spiropali]] | office1 = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | primeminister1 = [[Edi Rama]] | term_start1 = 15 shtator 2013 | term_end1 = 11 shtator 2017 | predecessor1 = [[Myqerem Tafaj]] | successor1 = [[Ogerta Manastirliu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 9 shtator 2013 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1965|10|22|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë|PS]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Politikane | signature = Lindita Nikolla (nënshkrim).svg }} '''Lindita Nikolla''' (lindur më 22 tetor 1965) është një politikane shqiptare, deputete dhe anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Ajo shërbeu si [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] nga viti 2021 deri në vitin 2024. Më parë ka mbajtur detyrën e ministres së Arsimit dhe Sportit në qeveritë e [[Edi Rama]]s. == Jeta dhe arsimi == Lindita Nikolla lindi më 22 tetor 1965 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në degën e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Përpara angazhimit të saj të plotë në politikë, punoi në sektorin arsimor dhe në administratën publike. == Karriera politike == Nikolla u angazhua në [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] pas viteve 1990 dhe gradualisht mori role drejtuese në strukturat e partisë. Ajo ka shërbyer si deputete e Kuvendit të Shqipërisë për disa legjislatura, duke përfaqësuar qarkun e [[Tirana|Tiranës]]. === Ministre e Arsimit dhe Sportit === Në shtator 2013, pas fitores së Partisë Socialiste në zgjedhjet parlamentare, Nikolla u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit në qeverinë e parë të kryeministrit [[Edi Rama]]. Gjatë mandatit të saj u ndërmorën reforma në sistemin universitar shqiptar, përfshirë ligjin e ri për arsimin e lartë dhe ndryshime në administrimin e universiteteve publike. Ajo qëndroi në këtë detyrë deri në vitin 2017. === Kryetare e Kuvendit === Më 10 shtator 2021, Lindita Nikolla u zgjodh [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]], duke pasuar [[Gramoz Ruçi]]n. Ajo ishte një nga gratë e pakta që kanë mbajtur këtë post në historinë e parlamentit shqiptar. Gjatë mandatit të saj, Kuvendi u përball me tensione të shumta politike mes mazhorancës dhe opozitës, veçanërisht lidhur me protestat parlamentare, komisionet hetimore dhe procedurat e reformave institucionale. Në korrik 2024, Nikolla dha dorëheqjen nga posti i kryetares së Kuvendit për arsye shëndetësore. Pas saj, parlamenti zgjodhi [[Elisa Spiropali]]n si kryetare të re të Kuvendit.<ref>{{cite web |title=Albanian Parliament Speaker Lindita Nikolla resigns due to health reasons |url=https://albaniantimes.al/albanian-parliament-speaker-lindita-nikolla-resigns/ |website=Albanian Times |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Nikolla është e martuar dhe ka fëmijë. Përveç aktivitetit politik, ajo është angazhuar në çështje që lidhen me arsimin, barazinë gjinore dhe administratën publike. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.parlament.al}} [[Kategoria:Lindje 1965]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Gra në Shqipëri]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Tiranës]] 0ydyicn8n9lae9yyjrrm3ep7zdczini 2978017 2978016 2026-05-06T16:12:50Z Shqiperia2000 65435 /* Jeta personale */ 2978017 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Lindita Nikolla | image = Speaker of Parliament Lindita Nikolla (cropped).jpg | office = [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start = 10 shtator 2021 | term_end = 30 korrik 2024 | predecessor = [[Gramoz Ruçi]] | successor = [[Elisa Spiropali]] | office1 = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | primeminister1 = [[Edi Rama]] | term_start1 = 15 shtator 2013 | term_end1 = 11 shtator 2017 | predecessor1 = [[Myqerem Tafaj]] | successor1 = [[Ogerta Manastirliu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 9 shtator 2013 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1965|10|22|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë|PS]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Politikane | signature = Lindita Nikolla (nënshkrim).svg }} '''Lindita Nikolla''' (lindur më 22 tetor 1965) është një politikane shqiptare, deputete dhe anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Ajo shërbeu si [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] nga viti 2021 deri në vitin 2024. Më parë ka mbajtur detyrën e ministres së Arsimit dhe Sportit në qeveritë e [[Edi Rama]]s. == Jeta dhe arsimi == Lindita Nikolla lindi më 22 tetor 1965 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në degën e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Përpara angazhimit të saj të plotë në politikë, punoi në sektorin arsimor dhe në administratën publike. == Karriera politike == Nikolla u angazhua në [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] pas viteve 1990 dhe gradualisht mori role drejtuese në strukturat e partisë. Ajo ka shërbyer si deputete e Kuvendit të Shqipërisë për disa legjislatura, duke përfaqësuar qarkun e [[Tirana|Tiranës]]. === Ministre e Arsimit dhe Sportit === Në shtator 2013, pas fitores së Partisë Socialiste në zgjedhjet parlamentare, Nikolla u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit në qeverinë e parë të kryeministrit [[Edi Rama]]. Gjatë mandatit të saj u ndërmorën reforma në sistemin universitar shqiptar, përfshirë ligjin e ri për arsimin e lartë dhe ndryshime në administrimin e universiteteve publike. Ajo qëndroi në këtë detyrë deri në vitin 2017. === Kryetare e Kuvendit === Më 10 shtator 2021, Lindita Nikolla u zgjodh [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]], duke pasuar [[Gramoz Ruçi]]n. Ajo ishte një nga gratë e pakta që kanë mbajtur këtë post në historinë e parlamentit shqiptar. Gjatë mandatit të saj, Kuvendi u përball me tensione të shumta politike mes mazhorancës dhe opozitës, veçanërisht lidhur me protestat parlamentare, komisionet hetimore dhe procedurat e reformave institucionale. Në korrik 2024, Nikolla dha dorëheqjen nga posti i kryetares së Kuvendit për arsye shëndetësore. Pas saj, parlamenti zgjodhi [[Elisa Spiropali]]n si kryetare të re të Kuvendit.<ref>{{cite web |title=Albanian Parliament Speaker Lindita Nikolla resigns due to health reasons |url=https://albaniantimes.al/albanian-parliament-speaker-lindita-nikolla-resigns/ |website=Albanian Times |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Kontroversitë == Gjatë mandatit si ministre e Arsimit dhe Sportit, Nikolla u përball me kritika të forta për reformën e arsimit të lartë. Ligji për arsimin e lartë, i miratuar në vitin 2015, u kundërshtua nga një pjesë e studentëve dhe pedagogëve, të cilët e konsideruan reformën të diskutueshme për mënyrën e financimit dhe organizimit të universiteteve publike.<ref>{{cite web |title=Albania MPs Back Controversial Education Law |url=https://balkaninsight.com/2015/07/22/albania-mp-nod-the-higher-education-bill-amidst-protests/bi/all-balkan-countries/ |website=Balkan Insight |date=22 korrik 2015 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2018, gjatë protestave masive studentore në Shqipëri, Nikolla u bë një nga figurat më të kritikuara të qeverisë. Protestat kërkonin uljen e tarifave universitare, përmirësimin e kushteve në universitete dhe rishikimin e politikave të arsimit të lartë. Në fund të vitit 2018, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit në kuadër të ndryshimeve në kabinetin qeveritar.<ref>{{cite web |title=Mass student protests bring down Albania's science minister |url=https://www.nature.com/articles/d41586-019-00144-7 |website=Nature |date=16 janar 2019 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Edhe gjatë mandatit si kryetare e Kuvendit, Nikolla u kritikua nga opozita për mënyrën e drejtimit të seancave parlamentare. Në vitin 2023, deputetë të opozitës kërkuan shkarkimin e saj, duke e akuzuar për shkelje të të drejtave parlamentare dhe të rregullores së Kuvendit; kërkesa u rrëzua nga shumica parlamentare.<ref>{{cite web |title=The Assembly rejects with 78 votes the opposition's request for the dismissal of Lindita Nikolla |url=https://www.hashtag.al/en/index.php/2023/02/16/kuvendi-rrezon-me-78-vota-kerkesen-e-opozites-per-shkarkimin-e-lindita-nikolles/ |website=Hashtag.al |date=16 shkurt 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitet 2023–2024, Kuvendi i Shqipërisë u përfshi në tensione të vazhdueshme mes mazhorancës dhe opozitës, me ndërprerje seancash, përplasje procedurale dhe protesta brenda sallës së parlamentit. Gjatë kësaj periudhe, opozita e akuzoi drejtimin e Kuvendit për kufizim të të drejtave të saj parlamentare, ndërsa mazhoranca i cilësoi veprimet e opozitës si bllokim të punës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Albanian opposition disrupts parliament as migration deal with Italy taken off the agenda |url=https://apnews.com/article/1a003ea3c5d5b39e750f3d36086ee2b4 |website=Associated Press |date=14 dhjetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Nikolla është e martuar dhe ka fëmijë. Përveç aktivitetit politik, ajo është angazhuar në çështje që lidhen me arsimin, barazinë gjinore dhe administratën publike. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.parlament.al}} [[Kategoria:Lindje 1965]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Gra në Shqipëri]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Tiranës]] k7tuy9zr7wfn70pjjl4bsjlj5wkeule 2978018 2978017 2026-05-06T16:13:59Z Shqiperia2000 65435 /* Kontroversitë */ 2978018 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Lindita Nikolla | image = Speaker of Parliament Lindita Nikolla (cropped).jpg | office = [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start = 10 shtator 2021 | term_end = 30 korrik 2024 | predecessor = [[Gramoz Ruçi]] | successor = [[Elisa Spiropali]] | office1 = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | primeminister1 = [[Edi Rama]] | term_start1 = 15 shtator 2013 | term_end1 = 11 shtator 2017 | predecessor1 = [[Myqerem Tafaj]] | successor1 = [[Ogerta Manastirliu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 9 shtator 2013 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1965|10|22|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë|PS]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Politikane | signature = Lindita Nikolla (nënshkrim).svg }} '''Lindita Nikolla''' (lindur më 22 tetor 1965) është një politikane shqiptare, deputete dhe anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Ajo shërbeu si [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]] nga viti 2021 deri në vitin 2024. Më parë ka mbajtur detyrën e ministres së Arsimit dhe Sportit në qeveritë e [[Edi Rama]]s. == Jeta dhe arsimi == Lindita Nikolla lindi më 22 tetor 1965 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet e larta në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], ku u diplomua në degën e gjuhës dhe letërsisë shqipe. Përpara angazhimit të saj të plotë në politikë, punoi në sektorin arsimor dhe në administratën publike. == Karriera politike == Nikolla u angazhua në [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partinë Socialiste]] pas viteve 1990 dhe gradualisht mori role drejtuese në strukturat e partisë. Ajo ka shërbyer si deputete e Kuvendit të Shqipërisë për disa legjislatura, duke përfaqësuar qarkun e [[Tirana|Tiranës]]. === Ministre e Arsimit dhe Sportit === Në shtator 2013, pas fitores së Partisë Socialiste në zgjedhjet parlamentare, Nikolla u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit në qeverinë e parë të kryeministrit [[Edi Rama]]. Gjatë mandatit të saj u ndërmorën reforma në sistemin universitar shqiptar, përfshirë ligjin e ri për arsimin e lartë dhe ndryshime në administrimin e universiteteve publike. Ajo qëndroi në këtë detyrë deri në vitin 2017. === Kryetare e Kuvendit === Më 10 shtator 2021, Lindita Nikolla u zgjodh [[Kryetari i Kuvendit të Shqipërisë|Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë]], duke pasuar [[Gramoz Ruçi]]n. Ajo ishte një nga gratë e pakta që kanë mbajtur këtë post në historinë e parlamentit shqiptar. Gjatë mandatit të saj, Kuvendi u përball me tensione të shumta politike mes mazhorancës dhe opozitës, veçanërisht lidhur me protestat parlamentare, komisionet hetimore dhe procedurat e reformave institucionale. Në korrik 2024, Nikolla dha dorëheqjen nga posti i kryetares së Kuvendit për arsye shëndetësore. Pas saj, parlamenti zgjodhi [[Elisa Spiropali]]n si kryetare të re të Kuvendit.<ref>{{cite web |title=Albanian Parliament Speaker Lindita Nikolla resigns due to health reasons |url=https://albaniantimes.al/albanian-parliament-speaker-lindita-nikolla-resigns/ |website=Albanian Times |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Kontroversitë == Gjatë mandatit si ministre e Arsimit dhe Sportit, Nikolla u përball me kritika të forta për reformën e arsimit të lartë. Ligji për arsimin e lartë, i miratuar në vitin 2015, u kundërshtua nga një pjesë e studentëve dhe pedagogëve, të cilët e konsideruan reformën të diskutueshme për mënyrën e financimit dhe organizimit të universiteteve publike.<ref>{{cite web |title=Albania MPs Back Controversial Education Law |url=https://balkaninsight.com/2015/07/22/albania-mp-nod-the-higher-education-bill-amidst-protests/bi/all-balkan-countries/ |website=Balkan Insight |date=22 korrik 2015 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2018, gjatë [[Protestat e Studentëve të Shqipërisë|protestave masive studentore]] në Shqipëri, Nikolla u bë një nga figurat më të kritikuara të qeverisë. Protestat kërkonin uljen e tarifave universitare, përmirësimin e kushteve në universitete dhe rishikimin e politikave të arsimit të lartë. Në fund të vitit 2018, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit në kuadër të ndryshimeve në kabinetin qeveritar.<ref>{{cite web |title=Mass student protests bring down Albania's science minister |url=https://www.nature.com/articles/d41586-019-00144-7 |website=Nature |date=16 janar 2019 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Edhe gjatë mandatit si kryetare e Kuvendit, Nikolla u kritikua nga opozita për mënyrën e drejtimit të seancave parlamentare. Në vitin 2023, deputetë të opozitës kërkuan shkarkimin e saj, duke e akuzuar për shkelje të të drejtave parlamentare dhe të rregullores së Kuvendit; kërkesa u rrëzua nga shumica parlamentare.<ref>{{cite web |title=The Assembly rejects with 78 votes the opposition's request for the dismissal of Lindita Nikolla |url=https://www.hashtag.al/en/index.php/2023/02/16/kuvendi-rrezon-me-78-vota-kerkesen-e-opozites-per-shkarkimin-e-lindita-nikolles/ |website=Hashtag.al |date=16 shkurt 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitet 2023–2024, Kuvendi i Shqipërisë u përfshi në tensione të vazhdueshme mes mazhorancës dhe opozitës, me ndërprerje seancash, përplasje procedurale dhe protesta brenda sallës së parlamentit. Gjatë kësaj periudhe, opozita e akuzoi drejtimin e Kuvendit për kufizim të të drejtave të saj parlamentare, ndërsa mazhoranca i cilësoi veprimet e opozitës si bllokim të punës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Albanian opposition disrupts parliament as migration deal with Italy taken off the agenda |url=https://apnews.com/article/1a003ea3c5d5b39e750f3d36086ee2b4 |website=Associated Press |date=14 dhjetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Nikolla është e martuar dhe ka fëmijë. Përveç aktivitetit politik, ajo është angazhuar në çështje që lidhen me arsimin, barazinë gjinore dhe administratën publike. == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.parlament.al}} [[Kategoria:Lindje 1965]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Politikanë shqiptarë]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Gra në Shqipëri]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Tiranës]] 29rdex4kzngbzkw3f2cu5nyycvqcjtq Basili II 0 147042 2978102 2947138 2026-05-06T22:17:46Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978102 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = Basili II | title = [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Perandor dhe autokrat i romakëve]] | image = Basilios II.jpg | image_size = 246px | caption = Piktura e restauruar e Basilit të II nga ''Menologioni'' i tij, National Historical Museum, Athinë | alt = Basili i kurorëzuar nga engjëj. Një imazh i Krishtit të ulur sipër tij dhe anash ndodhen gjashtë figura të zbukuruara me veshje në të kuqe, të verdhë dhe të purpurtë. Një grup njerëzish shtrirë para tij. | succession = [[Lista e Perandorëve Bizantinë|Perandor bizantin]] | reign = 10 janar [[976]] –<br/>15 dhjetor [[1025]] | coronation = 22 prill [[960]] ''si bashkë-perandor'' | cor-type = Kurorëzimi | predecessor = Joani I Tzimiskes | successor = Kostandini VIII | house-type = Dinastia | house = Maqedonase | father = Romanosi II | mother = Theofani | birth_date = 958 | birth_place = [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]], [[Perandoria Bizantine]] | death_date = 15 dhjetor 1025 (67 vjeç) | death_place = [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]], [[Perandoria Bizantine]] | burial_place = Kisha e Shën Joan Teologut, Kostantinopojë | native_lang1 = [[Greqishtja e lashtë|greqisht]] | native_lang1_name1 = Βασίλειος | religion = Krishtërimi Kalçedon{{sfn|Sue|2014}} }} '''Basili II''' ([[Gjuha greke|greqisht]]: {{lang|grc|Βασίλειος Β΄}}, ''Basileios II'', {{lang|grc|Βασίλειος Πορφυρογέννητος}} ''Basíleios Porphyrogénnētos'';{{sfn|Foss|2005|pp=93–102}}<ref name="PMBZ">{{Cite book|author1=Ralph-Johannes Lilie|author2=Fridhelm Winkelmann|url=https://www.degruyter.com/view/PMBZ/PMBZ22991|chapter=Basileios II|title=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|publisher=De Gruyter|language=de|isbn=978-311015179-4|year=1998}}</ref>{{sfn|Stephenson|2010|pp=66–80}} i mbiquajtur '''Vrasësi i Bullgarëve''' ({{lang|grc|ὁ Βουλγαροκτόνος}}, {{Transliteration|grc|ho Boulgaroktónos}}{{sfn|Stephenson|2000|p=62}}{{sfn|Magdalino|2003|p=10}} {{sfn|Stephenson|2010|pp=89–96}}; [[958]] – 15 dhjetor [[1025]]) ishte një [[Perandoria Bizantine|perandor bizantin]] nga Dinastia e Maqedonëve, i cili sundoi nga 10 janari [[976]], deri më 15 dhjetor [[1025]]. Ishte i biri i Romanosit II. Në kohën e vetë ishte i njohur si Basil Purpurogjeneti dhe si Basili i Riu, për ta dalluar atë nga Basili I Maqedoni. Ai dhe vëllai i tij Kostandini VIII u kurorëzuan para se babai i tyre të vdiste, por ishin shumë të vegjël për të sunduar.{{Sfn|Foss|2005|pp=93-102}} Vitet e para të regjimit të tij ishin të dominuar nga luftërat civile kundër gjeneralëve të fuqishëm të Aristokracisë Anatolike. Pas nënshtrimit të tyre, Basili filloi të stabilizonte dhe të zgjeronte kufiret lindore, kurse në perëndim ishte i fokusuar veçanërisht në nënshtrimin e [[Bullgarët|bullgarëve]], armiqtë më të mëdhenjë të Perandorisë. Për luften e tij ndaj Bullgarëve u bë i njohur edhe si "Vrasësi i Bullgarëve" (Greqisht: {{lang|grc|Βουλγαροκτόνος}}, ''Boulgaroktonos''). Pak para vdekjes së tij, Bizanti kishte një shtrirje prej Italisë së Jugut gjerë në [[Kaukazi (regjion)|Kaukaz]], dhe prej [[Danubi]]t deri te kufijtë e [[Palestina|Palestinës]]; s'kishte pasur zgjerim më të madh territorial Perandoria që prej katër shekujve. Pavarësisht prej luftës konstante që mbretëronte asokohe Basili e tregoi veten si administrues i shkëlqyeshëm, duke zvogëluar fuqinë e familjeve të mëdha që ishin pronarë të tokave të shumta të cilët dominonin administratën dhe ushtrinë e perandorisë. Një tjetër lëvizje e tij e cila do të ishte me rëndësi afatëgjate ishte martesa e motrës së tij, Ana me Vladimirin e I të Kievit, në ndërrim me mbështetje ushtarake, e cila rezultoi me konvertimin e rusëve në fenë e krishterë dhe inkorporimin e tyre në traditën kulturore dhe religjioze. ==Fëmijëria== [[Skeda:Coronation of Basil II as co-emperor by Patriarch Polyeuctus.png|parapamje|majtas|372px|Kurorëzimi i Basilit II si bashkë-perandor, në një miniaturë të dorëshkrimit të [[Joan Skylitzes]], ''Synopsis e Historive'', [[shekulli XII]]]] Basili II lindi në vitin [[958]].<ref name="PMBZ"/><ref name="PBW">{{Cite book|editor=C. Jeffreys|url=https://pbw2016.kdl.kcl.ac.uk/person/Basileios/2/|title=Prosopography of the Byzantine World|year=2016|chapter=Emperor Basileios II Boulgaroktonos|publisher=King’s College London|language=en|isbn=978-1-908951-20-5|access-date=2 nëntor 2023|archive-date=21 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230121133608/https://pbw2016.kdl.kcl.ac.uk/person/Basileios/2/}}</ref> Ai ishte i biri i perandorit [[Romanos II]] dhe perandores Theofani,<ref>{{Cite book|author1=Ralph-Johannes Lilie|author2=Friedhelm Winkelmann|language=de|year=1998|url=https://www.degruyter.com/view/PMBZ/PMBZ28988|chapter=Romanos II|title=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|publisher=De Gruyter|isbn=978-311015179-4}}</ref> e cila ishte nga [[Lakonia|Lakonia e Peleponezit]], ndoshta nga qyteti i [[Sparta|Spartës]].{{Sfn|Miller|1921|p=47}} Origjina e babait të tij është e pasigurt. Paraardhësi i tij i supozuar, [[Basili I]], themeluesi i dinastisë, mendohej se mund të ketë qenë [[Armenët|armen]], [[Sllavët|sllav]] ose [[Grekët e lashtë|grek]]. Por babai i stër-gjyshit të Basilit të II mendohet se nuk ishte Basili I, por [[Mikaeli III]]. Familja e Mikaelit III ishte anatoliane nga [[Frigjia]] dhe me kulturë dhe gjuhë greke. Në vitin [[960]] Basilit iu dha bashkë-sundimi në fron nga babai i tij, i cili vdiq 3 vite më vonë kur Basili ishte vetëm 5 vjeç. Për arsye se Basili dhe vëllai i tij (i cili do të bëhej perandor pas Basilit) ishin shumë të rinj që të mernin fronin,{{Sfn|Catwright|2017}} nëna e tyre u martua me një nga gjeneralët e Romanos (burrit të saj), që mori fronin si Perandor Nikeforos II Fokas në vitin [[963]].{{Sfn|Treagold|1997|pp=498-499}}{{Sfn|Whittow|1996|pp=348-349}} Nikeforos u vra në vitin [[969]] nga nipi i tij Joani I Tzimiskes, i cili pastaj u shpall perandor dhe sundoi për shtatë vite. Kur më 10 janar [[976]] Tzimiskes vdiq, më në fund Basili II e mori fronin. ==Rrebelimet e Anatolisë dhe aleanca me rusët== [[Skeda:Histamenon of Basil II %26 Constantine VIII.png|parapamje|majtas|291px|Histamenon i Basilit II (majtas) dhe Konstandinit VIII (djathtas)]] Basili u shqua si ushtarë trim dhe kalorës madhështor, dhe do të dëshmonte veten si një gjeneral të aftë dhe sundues të fortë. Në vitet e hershme të sundimit të tij, administrata qëndronte në dorë të Basil Lekapenosit (një djalë ilegjitim i perandorit Romanos I), president i senatit, një politikan i zgjuar e dinak i cili shpresonte se perandorët e rinjë do të bëheshin kukulla të tij. Basili priti dhe vëzhgojë duke mos u përzier, duke u kushtuar në mësimin e detajeve rreth administratës dhe shkencave ushtarake.{{Sfn|Stephenson|2010|p=34}}{{Sfn|Bury|1911|p=475-477}}{{Sfn|Ringrose|2004|p=130}} Edhe pse Nikeforos II Fokas dhe Joani I Tzimiskes ishin udhëheqës briliantë ushtarakë, të dy treguan dobësi në lidhje me punët administrative. Pak para përfundimit të sundimit të Tzimiskes, ai planifikoi me vonesë zvogëlimin e fuqisë së pronarëve të tokave, dhe vdekja e tij, e cila erdhi shpejt pasi kishte folur kundër tyre, shpërndau fjalë se ishte helmuar nga Basil Lekapenos. Ky i fundit kishte siguruar prona të mëdha në mënyrë ilegale dhe frikohej nga një investigim dhe dënim.{{Sfn|Ringrose|2004|p=130}} Si rezultat i dështimeve të pararendësve të tij, Basili II e gjeti veten në probleme serioze që në fillim të sundimit të tij. Dy pjesëtarë të elitës ushtarake anatoliane, Bardas Skleros dhe Bardas Fokas kishin mjete të mjaftueshme për të ngritur në këmbë një rrebelim kundër autoritetit të Basilit II. Motivet kryesore të këtyre burrave (të dytë ishin gjeneralë me përvojë) ishin që të mernin pozitat e Nikeforosit II Fokas dhe Joanit I Tzimiskes dhe që ti jepnin Basilit një rol të pafuqishëm. Basili II, duke treguar një prirje për pamëshirësi (e cila më vonë edhe do të bëhej tipari i tij dallues), mori personalisht fushën e betejës dhe i shtypi rrebelimet e të dyve, Bardas Skleros ([[979]]) dhe Bardas Fokas ([[989]]), me ndihmën e 12,000 trupave gjeorgjiane.{{Sfn|Shephard|2000|p=596}} Marrëdhënia ndërmjet Sklerosit dhe Fokasit ishin interesante: Fokasi kishte qenë ndihmues për shuarjen e rebelimit të Skleros, por kur Fokas më vonë u rrebelua vetë, Sklerosi u kthye nga ekzili që të ndihmonte armikun e tij të vjetër. Kur Fokasi vdiq në betejë, Sklerosi, i cili ishte burgosur nga Fokasi mori në dorë rrebelimin, para se të detyrohej të dorëzohej në vitin [[989]] nga Basili. Sklerosit i ishte lejuar të jetonte, por ditët e mëtejshme të jetës së tij ai u detyrua ti kaloi si i verbër.{{Sfn|Stephenson|2010|p=6}} [[Skeda:BattlePhokasSkleros.jpg|parapamje|432px|Përplasja mes ushtrive të Bardas Skleros dhe Bardas Fokas në Pankaleia, miniaturë nga Joan Skylitzes]] Këto rebelime kishin një efekt në pikëpamjen dhe metodën e qeverisjes se Basilit. Historiani Psellos përshkruan Bardas Sklerosin e mundur, duke i dhënë Basilit një këshillë: "Hiqi guvernatorët të cilët bëhen tej-krenar. Mos i lejo gjeneralët në fushatat e tyre të kenë burime të tepërta. Rraskapiti ata me kërkesa të pavenda, që të mbahen të angazhuar me aferat e tyre. Mos lejo asnjë grua nëpër Këshillat Perandorake. Bënu i paarritshëm për të gjithë. Mos i ndaj planet e tua me askënd." Basili, siç u duk, do ta merte këtë këshillë afër zemrës.{{Sfn|Sewter|1953|p=43}} Në mënyrë që ti shkatërronte këto revolta të rrezikshme, Basili formoi një aleancë me princ Vladimirin e I të [[Rusi i Kievit|Kievit]],{{Sfn|Stephenson|2000|p=60}} i cili në vitin [[988]] do të pushtonte Kersonesin, bazën kryesore perandorake në [[Krimea|Krime]]. Vladimiri ofroi që ta kthente Kersonesin dhe të jepte 6,000 ushtarë si përforcim për ushtrinë e Basilit. Si shkëmbim donte dorën e motrës së Basilit, Anës.{{Sfn|Cross|Morgilevski|Conant|1936|p=479}} Së pari Basili hezitoi. Bizantinët shikonin të gjithë popujt e veriut, [[frankët]] apo [[sllavët]] si barbarë. Ana vetë nuk donte të martohej me një barbarë, sepse një martesë si kjo nuk do të kishte ndonjë vlerë në kronikat e perandorisë.{{Sfn|Leong|1997|p=5}} Vladimiri kishte ndërmarrë shumë kërkime në religjione të ndryshme, bile edhe kishte dërguar delegatë të shumtë nëpër vende të ndryshme. Martesa nuk ishte arsyeja primare për tu konvertuar në fenë Ortodokse. Kur Vladimiri pranoj që të pagëzohej dhe që ta konvertonte popullin e tij në fenë e krishterë, Basili më në fund ia dha dorën e motrës. Vladimiri dhe Ana u martuan në vitin [[989]] në Krime. Rekrutimet te populli i Rusëve ishin vegla kryeesore për të ndalur rrebelimin dhe më vonë u formua me ta [[Roja Varangjiane|Garda Varangiane]].{{Sfn|Stephenson|2000|p=60}} Kjo martesë kishte rëndësi të madhe afatëgjat, duke qenë ndodhia kryesore pse Dukati i madh i Moskës, shumë shekuj më vonë, shpalli vetën si "Roma e tretë", dhe pa vetën si trashëgimtare të politikës dhe kulturës Bizantine.{{Sfn|Morson|1998}} Pas shtypjes së rrebelimnit pasoi rënia e Basil Lekapenos. Ai ishte akuzuar për bashkëpunim me rrebelët dhe u dënua me eksil dhe konfiskimin e të gjitha pronave të tij. Duke mbrojtur shtresat e ulëta dhe të mesme, Basili II zhvillojë luftë të pamëshirshme ndaj sistemeve të pronave të mëdha në [[Azia e Vogël|Azinë e vogël]].{{Sfn|Bury|1911|p=476}}{{Sfn|Cartwright|2018a}} ==Fushatat ndaj Kalifatit të Fatimidëve== Konflikti i brendshëm u shua dhe Basili II e ktheu vëmendjene tij te armiqtë e jashtëm të perandorisë. Lufta civile në Bizant i kishte dobësuar pozitat në lindje të perandorisë, dhe gjithçka e arritur prej Nikeforosit II Fokas dhe Joanit I Tzimiskes gati ishte humbur kundër [[Fatimitët|Fatimidëve]].{{Sfn|Cartwright|2017}} Në vitet [[987]]/[[988]] u nënshkrua një armëpushim me [[Fatimitët|Fatimidët]]: Ishin marrë vesh që të shkëmbenin të burgosurit; u njohë perandori bizantin si mbrojtës i krishterëve nën sundimin e Fatimidëve, dhe kalifi i fatimidëve si mbrojtës i muslimanëve nën sundin e bizantinëve; dhe u morën vesh që të zëvendësohej përmendja në lutjet e të premtes në xhaminë e Konstantinopojës nga kalifi i abasidëve te ai i kalifit të fatimidëve.{{Sfn|Lev|1995|p=202}} Megjithatë, në vitin [[991]] Fatimidët nisën një fushatë kundër Emiratit të Alepos nën Hamdanidët, një protektorat bizantin, ndoshta me mendjen se Bizanti nuk do të ndërhynte. Nën guvernatorin e Damaskut, Manjutakinit, Fatimidët korrën suksese të shumta kundër Hamdanidëve dhe aleatëve bizantinë.{{Sfn|Kennedy|2004|pp=324-325}} Një ndër fitoret më të sukseshme ishte ajo në betejën e Orontes kundër dukës së Antiokit, Michael Bourtzes, në shtator të vitit [[994]]. Kjo e fundit e detyrojë Basilin të ndërhyjë personalisht në lindje. Në një fushatë rrufe ai marshoi me ushtrinë e tij për 16 ditë tejpërtej Anatolisë dhe mbërriti në Alepo në prill [[995]]. Ushtria e Fatimidëve u detyrua të tërhiqej pa bërë as betejë. Bizantinët rrethuan Tripolisin, pa sukses, dhe okupuan Tartusin të cilin e rifortifikuan dhe e garnizuan me trupa armene. Kalifi i Fatimidëve Al-Aziz tani u përgadit që të marrë personalisht fushën e betejës kundër bizantinëve.{{Sfn|Lev|1995|pp=201-203}} Luftimet vazhduan ndërmjet këtyre dy fuqive pasiqë Bizantinët mbështetën një kryengritje anti-Fatimide në Tiros. Në vitin [[998]], bizantinët nën Damian Dalasenosin nisën një sulm në Apamea, por më 19 korrik [[998]] gjenerali Jaush ibn al-Samsama do ti mundëte. Kjo humbje e shpuri Basilin edhe njëherë në Siri në tetor të vitit [[999]]. Basili kaloi 3 muaj në Siri, ku gjatë kësaj kohe bizantinët bastisën Baalbekun, pushtuan Shaizarin, dhe pushtuan tri fortesa tjera në afërsi, plus plaçkitën Rafanijan. Një tjetër rrethim i Tripolisit u tregua i pasuksesshëm. Mirëpo, vëmendja e Basilit devioj në zhvillimet në Armeni. Ai u nis për në Kiliki në janar dhe dërgoi një ambasadë në Kajro.{{Sfn|Holmes|2003}} Në vitin [[1000]] u nënshkrua një armëpushim 10 vjeçar.{{Sfn|Lev|1995|pp=203-205}} Gjatë regjimit të al-Hakim bi-Amr Allah ([[996]]-[[1021]]) marrëdhient ndërmjet Bizantit dhe Fatimidëve qëndruan paqësore, ngaqë al-Hakimi interesohej më shumë për punët e brendshme. Madje edhe me njohjen e pushtetit Fatimid në Alepo nga Lu'lu' i Alepos në vitin [[1004]], dhe të instalimit të Fatik Aziz al-Dawla si emir në vitin [[1017]], nuk shpuri deri në veprime ushtarake të mëtejme. Kjo mund të ketë qenë edhe se u morën vesh se Alepo do të vazhdonte pagesen e tributit ndaj Bizantint. ==Pushtimi i Bullgarisë== {{See also|Perandoria Bullgare|Samoili|Beteja e Kleidonit|Ivan Vladislav|Beteja e Dyrrahut (1018)|Cirili dhe Metodi|Arbëria nën Perandorinë Bullgare}} [[Skeda:First Bulgarian Empire (976-1018).png|parapamje|majtas|372px|Hartë e fushatave ushtarake të luftërave Bizantino-Bullgare]] Një tjetër synim i Basilit ishte edhe kthimi i tokave të dikurshme bizantine. Në fillim të mijëvjeçarit të dytë ai filloi luftën me kundërshtarin e tij kryesor, [[Samoili|Samuelin e Bullgarisë]]. [[Perandoria Bullgare|Bullgaria]] ishte nënshtruar pjesërisht nga Joani I Tzimiskes pas pushtimit të Svjatoslavit të I të Kievit, por pjesë të vendit kishin mbetur jashtë kontrollit të [[Perandoria Bizantine|Bizantit]], nën kontrollin e [[Samoili|Samuelit]] dhe vëllezërve të tij.{{Sfn|Talbot|Sullivan|2005|p=5}} Meqenëse [[bullgarët]] ishin duke shkatërruar e plaçkitur tokat bizantine që nga viti [[976]], qeveria bizantine deshi të shkaktojë përçarje ndërmjet tyre, dhe për ta arritur këtë, ata lejuan ikjen e Borisit të II të Bullgarisë nga burgjet e tyre. Kjo dredhi dështoi, kështu që Basili përdori një pushim nga konflikti i tij me fisnikërinë dhe drejtoi një ushtri prej 30,000 burrash që të rrethonte Sredetsin ([[Sofia]]) në vitin [[986]].{{Sfn|Holmes|2005|p=402}}{{Sfn|Stephenson|2010|p=14}} I shqetësuar ndaj lojalitetit të disa guvernatorëve të tij, Basili ndërpreu rrethimin dhe marshoi prapa në Traki, ku ra në një pritë dhe pësoi një disfatë serioze në Betejën e Portave të Trajanit.{{Sfn|Stephenson|2010|p=14}} Basili mundi të largohej me ndihmën e Rojave të tij Varangiane dhe u përpoq të përdorte vëllain e [[Samoili|Samuelit]], Aronin kundër tij pa sukses. Megjithëse perandori titullar i Bullgarisë, Romani, ishte zënë rob në vitin [[991]], bizantinët do të humbisnin [[Mëzia|Moezinë]] ndaj bullgarëve.{{Sfn|Holmes|2003}}{{Sfn|Norwich|1981|p=15}} Kur Basili ishte i shpërqëndruar me rrebelimet e brendshme dhe situata ushtarake në rikuperim në kufirin e tij lindor, [[Samoili|Samueli]] e kishte shtrirë sundimin e tij nga [[Deti Adriatik]] deri në [[Deti i Zi|Detin e Zi]], duke rikuperuar shumicën e territorit që kontrollohej nga [[Perandoria Bullgare|bullgarët]] para pushtimit të Svjatoslavit. Ai zhvilloi gjithashtu inkursione dëmtuese në territorin bizantin deri në Greqinë Qendrore. Në vitin [[996]], gjenerali bizantin Nikeforos Uranos do ti mundëte inkursionet e ushtrisë bullgare në Betejën e Sperkeios në [[Thesalia|Thesali]]. [[Samoili|Samueli]] i djali i tij, Gabrieli mezi mundën të shpëtojnë.{{Sfn|Finlay|1856|pp=440-441}} [[Skeda:Ambush and death of Gregorios Taronites by the Bulgarians.jpg|parapamje|432px|Princi armen Gregor Taronites në pritë nga bullgarët afër Selanikut]] Duke nisur në vitin [[1000]], Basili ishte i lirë të përqëndrohej në luftë kundër [[Perandoria Bullgare|Bullgarisë]], të cilën ai e zhvilloi me këmbëngulje dhe plane strategjike. Gjeneralët bizantinë, Nikeforos Kifias dhe Theodorokanos morën kryeqytetin e mëparshëm bullgar të Preslavit të Madh dhe qytetet e Preslavit të Vogël dhe [[Pliska|Pliskovës]].{{Sfn|Wortley|2010|p=326}} Në vitin [[1001]], duke operuar nga [[Selaniku]], Basili rifitoi kontrollin e Vodenës, Verias dhe [[Selfixhe|Servias]].{{Sfn|Finlay|1856|p=442}} Vitin tjetër, ai i vendosi ushtrinë e tij në [[Provinca Plovdiv|Filipopolis]] dhe pushtoi gjatësinë e rrugës ushtarake nga perëndimi i Maleve Hemus deri në [[Lumi i Danubit|Danub]], duke i ndërprerë komunikimet mes qendrës maqedonase të [[Samoili|Samuelit]] dhe Paristrionit (tokat në jug të Danubit të Poshtëm). Duke ndjekur suksesin e tij, Basili vendosi nën rrethim Vidinin, i cili ra pas një qëndrese të zgjatur.{{Sfn|Finlay|1856|pp=442-443}} Samueli reagoi ndaj fushatës bizantine duke nisur një inkursion në shkallë të madhe në zemrën e Trakisë Bizantine, në të cilën mori qytetin e rëndësishëm të [[Edreneja|Adrianopolit]] në befasi.{{Sfn|Wortley|2010|p=328}} Pas po kthehej në shtëpi me plaçkën e tij të madhe, [[Samoili|Samueli]] u interceptua në [[Shkupi|Shkup]] nga një ushtri bizantine e komanduar nga Basili e shkatërroi ushtrinë bullgare, duke e rikuperuar plaçkën e grabitur nga Adrianopoja. [[Shkupi]] u dorëzua pak pas betejës{{Sfn|Cartwright|2017}} dhe Basili e trajtoi me shumë butësi guvernatorin Romanos. Në vitin [[1005]] guvernatori i [[Durrësi|Dyrrahut]], Ashot Taronites, princ armen në shërbim të Samuelit, ia dorëzoi qytetin bizantinëve.{{Sfn|Finlay|1856|p=443}} Tradhëtia e Dyrrahut do ta përfundonte rrethimin e [[Samoili|Samuelit]] në malësitë e Maqedonisë Perëndimore. Ai u detyrua të luftonte pothuajse tërësisht në mbrojte, duke i fortifikuar gjerësisht kalimet dhe rrugët nga vijat bregdetare dhe luginat e e zotëruara nga bizantinët drejtë territorit të tij të mbetur. Gjatë pak viteve, ofensiva bizantine u ngadalësua dhe nuk bëri përparime domethënëse, megjithëse një përpjeke e bullgarëve për të kundër-sulmuar në vitin [[1009]] u mund në Betejën e Kretës, në lindje të [[Selaniku]]t.{{Sfn|Holmes|2003}} [[Skeda:The Chronicle of Ioannis Skylitzis Bulagar Defeat.jpg|parapamje|majtas|420px|Fitorja bizantine mbi bullgarët në [[Beteja e Kleidonit|Betejën e Kleidonit]], nga një miniaturë e dorëshkrimit të kronikës së [[John Skylitzes|Joan Skylitzes]]]] Në vitin [[1014]], Basili ishte gati të niste një fushatë që synonte shkatërrimin e qëndresës bullgare. Më 29 korrik [[1014]], në [[Beteja e Kleidonit|Betejën e Kleidonit]], ai dhe gjenerali i tij, Nikeforos Kifias e mashtruan ushtrinë bullgare,{{Sfn|Stephenson|2010|p=3}} e cila po mbronte një nga kalimet e fortifikuara.{{Sfn|Stephenson|2010|p=26}} [[Samoili|Samueli}} mundi të largohej nëpërmjet trimërisë së djalit të tij, Gabriel. Duke i pas shkatërruar bullgarët, Basili u hakmorr në mënyrë mizore. Thuhet se ai verboi mbi 14 000 robër bullgarë, duke lënë me një sy vetëm 150 veta që të drejtonin të tjerët të ktheheshin. Një arsye e mundshme për këtë shpagim ishte se, në sytë e bizantinëve, bullgarët ishin rrebelë kundër autoritetit të tyre, dhe zakonisht rrebelimi dënohej me verbim.<ref>{{Cite book|editor=Alexander Kazhdan|year=1991|title=The Oxford Dictionary of Byzantium|url=https://archive.org/details/oxforddictionary0003unse_u3y1|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=0-19-504652-8|pages=[https://archive.org/details/oxforddictionary0003unse_u3y1/page/n9 297]-298}}</ref> [[Samoili|Samueli]] u godit nga pamja e ushtrisë së tij të verbër dhe vdiq dy ditë më vonë{{Sfn|Bury|1911|p=476}} më 6 tetor 1014, pasi pësoi infarkt.{{Sfn|Stephenson|2010|p=3}} Bullgaria vazhdoi të luftonte edhe për katër vjetë të tjerë, duke e nxitur qëndresën e saj nga mizoria e Basilit, por do të nënshtrohej në vitin [[1018]].{{Sfn|Holmes|2003}} Nështrimi qe rezultat i trysnisë së vazhdueshme ushtarake dhe fushatës së sukseshme diplomatike që synonte përçarjen e udhëheqjes bullgare. Kjo fitore mbi bullgarët dhe më vonë nënshtrimi i serbëve përmbushi një nga qëllimet e Basilit; perandoria i rifitoi kufijtë e vjetër danubianë për herë të parë pas 400 vjetësh.{{Sfn|Holmes|2003}} [[Skeda:Roman triumph, Basil II.jpg|parapamje|432px|Triumfi i Basilit II përmes Formumit të Kostandinit, nga një miniaturë e kronikës së Joan Skylitesit]] Sunduesi i Kroacisë fqinje, Kreshimiri III dhe Gojslavi, të cilët deri atëherë ishin aleatë të bullgarëve, pranuan supremacinë e Basilit për të shmangur të njëjtin fat si [[Perandoria Bullgare|Bullgaria]];{{Sfn|Stephenson|2000|p=74}} Basili e priti ngrohtësisht ofertën e tyre të vasalitetit dhe i shpërbleu ata me titullin patrikios.{{Sfn|Wortley|2010|p=339}} [[Kroacia]] mbeti një shtet tributar i Basilit deri në vdekjen e tij në vitin [[1025]].{{Sfn|Fine|1991|pp=277-278}} Para se të rikthehej në Kostandinopojë, Basili e kremtoi triumfin e tij në [[Athina|Athinë]].{{Sfn|Holmes|2003}}{{Sfn|Stephenson|2000|p=76}}{{Sfn|Holmes|2005|p=60}}{{Sfn|Stephenson|2010|p=104}} ==Vitet e fundit, vdekja dhe varrimi== [[Skeda:Map Byzantine Empire 1025-en.svg|parapamje|majtas|422px|Shtrirja e [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]] në vitin [[1025]], vdekjen e Basilit II]] Më vonë Basili II siguroi aneksimin e nënmbretërisë së Armenisë dhe një premtim se kryeqyteti i saj dhe rajonet përreth do ti nënshtroheshin Bizantit, pas vdekjes së mbretit të saj, Hovhannes-Smbat.{{Sfn|Treadgold|1997|pp=528-529}} Në vitin [[1021]], ai siguroi gjithashtu cedimin e Mbretërisë së Vaspurakanit nga mbreti i tij, Seneqerim-John, në shkëmbim të pronave në Sebasteia.{{Sfn|Mango|2002|p=309}} Basili krijoi një kufi të fortifikuar shumë në ato malësi. Forca të tjera bizantine rikthyen shumë nga Italia Jugore, e cila ishte humbur gjatë 150 vjetëve më parë.{{Sfn|Hussey|1998}} Basili po përgatiste një ekspeditë ushtarake për të rikuperuar ishullin e [[Siçilia|Siçilisë]], kur vdiq më 15 dhjetor [[1025]],{{Sfn|Hussey|1998}}{{Sfn|Thurn|1973|p=868}}<ref name="PMBZ"/>{{Sfn|Schreiner|1975|p=158}}{{Sfn|Grierson|1962|p=58}}{{Sfn|Wortley|2010|p=348}} duke pasur mbretërimin më të gjatë nga ndonjë perandor bizantin.{{Sfn|Rogers|2010|p=126}} Në kohën e vdekjes së tij, [[Perandoria Bizantine]] shtrihej nga Italia e Jugut deri në [[Kaukazi|Kaukaz]], dhe nga [[Lumi i Danubit|Danubi]] deri në [[Levanti|Levant]], që ishte shtrirja më e madhe territoriale që nga pushtimet myslimane, katër shekuj më parë.{{Sfn|Holmes|2005|p=23}} Pas vdekjes se tij, [[Perandoria Bizantine]] u shpërbë brenda gjysmë shekulli. Basili do të varrosej në sarkofagun e fundit të disponueshëm në rotundën e [[Kostandini i Madh|Kostandinit I]] në Kishën e Apostujve të Shenjtë, por më vonë ai i kërkoi vëllait dhe pasuesit të tij Kostandinit të VIII të varrosej në Kishën e Shën Joan Teologut në Kompleksin e pallateve Hebdomon jashtë mureve të Kostandinopojës.{{Sfn|Holmes|2003}}{{Sfn|Cartwright|2018c}} Epitafi mbi varrin e Basilit kremtonte fushatat dhe fitoret e tij. Vendi i prehjes së tij fundore ==Shiko edhe== * [[Perandoria Bizantine]] * [[Lista e Perandorëve Bizantinë]] * [[Kostandini VII Purpurogjeniti]] * [[Perandoria Bullgare]] * [[Beteja e Kleidonit]] * [[Beteja e Dyrrahut (1018)]] * [[Arbëria nën Perandorinë Bullgare]] == Referime == {{Reflist|2}} ==Bibliografia== ;Burime parësore {{Refbegin}} * {{Cite book|author=Leontos Diakoni|editor=Charles Benoît Hase|year=1828|url=https://books.google.al/books?id=GCMAAAAAYAAJ|title=Leonis Diaconi Caloënsis Historiae libri decem: Et Liber de velitatione bellica Nicephori Augusti|publisher=Impensis Ed. Weberi|language=grc, la}} ** {{cite book|editor1-last=Talbot|editor1-first=Alice-Mary|editor2-last=Sullivan|editor2-first=Dennis F.|url=https://books.google.al/books?id=RCDsV41k8A0C|title=The History of Leo the Deacon|location=Uashington, DC|publisher=Dumbarton Oaks|language=en|year=2005|isbn=978-0-88402-324-1}} * Mihail Psellos ({{Rreth}} [[1078]]), ''Kronografia'' ** {{Cite book|editor-last=Sewter|editor-first=Edgar Robert Ashton|title=The Chronographia of Michael Psellus|location=New Haven, CN|publisher=Yale University Press|language=en|url=http://www.fordham.edu/halsall/basis/psellus-chronographia.asp|year=1953|oclc=422765673|url-status=dead|archive-date=14 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814160103/http://www.fordham.edu/halsall/basis/psellus-chronographia.asp}} * [[John Skylitzes|Joan Skylitzes]] ({{Rreth}} [[1080]]), ''Synopsis i Historive''. ** {{cite book|editor-last=Wortley|editor-first=John|title=John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811–1057|url=https://books.google.al/books?id=vGE8Xq832A0C|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=2010|location=Kembrixh|isbn=978-0-521-76705-7}} ** {{cite book|editor-last=Thurn|editor-first=Hans|title=Ioannis Scylitzae, Synopsis historiarum|url=https://archive.org/details/scylitzae1973|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=1973|language=en|isbn=978-311002285-8}} {{Refend}} ;Burime dytësore: {{Refbegin}} * {{cite book|editor-last1=Antonopoulou|editor-first1=Theodora|year=2015|editor-last2=Kotzabassi|editor-first2=Sofia|editor-last3=Loukaki|editor-first3=Marina|title=Myriobiblos: Essays on Byzantine Literature and Culture|publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|isbn=978-150150156-2|language=en}} * {{cite book|last=Ash|first=John|title=A Byzantine Journey|publisher=I. B. Tauris & Co. Ltd.|year=1995|isbn=978-184511307-0|language=en}} * {{cite book|last=Beaton|first=Roderick|year=1999|title=An Introduction to Modern Greek Literature|url=https://books.google.com/books?id=QI9Xw7EiIjsC|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-019815974-2}} *{{Cite book|last=Blaum|first=Paul A.|publisher=University Press of America|url=https://books.google.com/books?id=PLIlAQAAMAAJ|title=The Days of the Warlords: A History of the Byzantine Empire, A.D. 969–991|year=1994|language=en|isbn=978-0-8191-9657-6}} * {{cite book|last=Bonfil|first=Robert|publisher=Brill|year=2009|language=en|url=https://books.google.com/books?id=QX6IYhQZ5MwC|title=History and Folklore in a Medieval Jewish Chronicle: The Family Chronicle of Aḥima'az Ben Paltiel|isbn=978-900417385-9}} * {{cite book|last1=Blöndal|first1=Sigfús|last2=Benedikz|first2=Benedikt|year=2007|url=https://books.google.com/books?id=vFRug14ui7gC|language=en|title=The Varangians of Byzantium|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-052103552-1}} * {{cite book|last=Bréhier|first=Louis|title=The life and death of Byzantium|publisher=North-Holland Pub. Co|language=en|year=1977|isbn=978-072049008-4|page=127}} * {{cite book|editor-last1=Brubaker|editor-first1=Leslie|editor-last2=Tougher|editor-first2=Shaun|url=https://books.google.com/books?id=QyrtCwAAQBAJ|title=Approaches to the Byzantine Family|publisher=Routledge|year=2016|language=en|isbn=978-131718001-2}} * {{Cite encyclopedia|last=Bury|first=John Bagnell|volume=3. Austria Lower to Bisectrix|url=https://archive.org/details/encyclopaediabrit03chisrich/page/467/|title=Basil II.|editor=Hugh Chisholm|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|year=1911|language=en|edition=i 11-të|publisher=[[Cambridge University Press]]|pages=467-468}} * {{cite encyclopedia|last=Cartwright|first=Mark|title=Basil II|encyclopedia=World History Encyclopedia|date=9 nëntor 2017|url=https://www.worldhistory.org/Basil_II/|language=en}} * {{cite encyclopedia|last=Cartwright|first=Mark|title=Romanos I|encyclopedia=World History Encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Romanos_I/|date=16 janar 2018a|language=en}} * {{cite encyclopedia|last=Cartwright|first=Mark|title=Michael II|encyclopedia=World History Encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/Michael_II/|date=19 janar 2018b|language=en}} * {{cite encyclopedia|last=Cartwright|first=Mark|title=1204: The Sack of Constantinople|url=https://www.worldhistory.org/article/1188/1204-the-sack-of-constantinople/|encyclopedia=World History Encyclopedia|date=1 shkurt 2018c|language=en}} * {{cite book|last=Charanis|first=Peter|title=The Armenians in the Byzantine Empire|year=1963|url=http://www.attalus.org/armenian/chartoc.html|location=Lisbonë|publisher=Fundação Calouste Gulbenkian, Armenian Library|language=en|oclc=17186882}} * {{cite book|last1=Cooper|first1=Eric J.|last2=Decker|first2=Michael|year=2012|url=https://books.google.com/books?id=BpnJK47BE-YC|title=Life and Society in Byzantine Cappadocia|publisher=Palgrave Macmillan|language=en|isbn=978-023036106-5}} * {{cite journal|last1=Cross|first1=Samuel H.|last2=Morgilevski|first2=H. V.|last3=Conant|first3=K. J.|date=tetor 1936|title=The Earliest Mediaeval Churches of Kiev|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1936-10_11_4/page/476|journal=Speculum|volume=11|issue=4|doi=10.2307/2848541|jstor=2848541|language=en|s2cid=162563311|pages=477–499}} * {{cite encyclopedia|last1=Danforth|first1=Loring|title=Macedonian Question|date=20 korrik 1998|url=https://www.britannica.com/event/Macedonian-Question|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}} * {{cite book|last=Diehl|first=Charles|title=Byzantine portraits|publisher=A. A. Knopf|year=1927|url=https://archive.org/details/byzantineportrai00dieh|oclc=1377097|language=en|url-access=registration}} * {{cite book|last=Dragoumis|first=Ion|year=1907|title=Martyron kai Iroon Aima|url=https://www.google.com/books/work/_/-m-0w24lvm?sa=X&ved=0ahUKEwijveKO-JDcAhUm2oMKHbn7BT4Qy6EDCMoB|trans-title=Gjaku i Dëshmorëve dhe Heronjve|language=el|publisher=Pelekanos|isbn=978-960400323-5}} * {{cite book|last1=Durant|first1=Will|last2=Durant|first2=Ariel|title=The Story of Civilization: The age of Faith; A History of Medieval Civilization – Christian, Islamic and Judaic – from Constantine to Dante: A.D. 325–1300|publisher=Simon and Schuster|year=1950|oclc=245829181|language=en}} * {{Cite book|author=John V. A. Fine Jr.|title=The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century|publisher=University of Michigan Press|language=en|isbn=0-472-08149-7}} * {{cite book|last=Finlay|first=George|chapter=Book II: Chapter 2 § 2, Basil II (Bulgaroktonos), A.D. 976–1025|title=History of the Byzantine Empire from DCCXVI to MLVII|edition=i 2-të|year=1856|publisher=W. Blackwood|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7D3PAAAAMAAJ&pg=PA426|language=en}} * {{cite journal|last=Foss|first=Clive|date=2005|title=Emperors named Constantine|journal=Revue Numismatique|volume=6|issue=161|doi=10.3406/numi.2005.2594|language=fr-FR|pages=93–102}} * {{cite book|last=Garland|first=Lynda|title=Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium AD 527–1204|url=https://books.google.com/books?id=a5GFAgAAQBAJ|publisher=Routledge|date=2002|isbn=978-113475638-4|language=en}} * {{cite book|last=Gibbon|first=Edward|title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|url=https://books.google.com/books?id=y7cWAAAAQAAJ|volume=V|year=1788|publisher=W. Strahan and T. Cadell|language=en}} * {{cite book|last=Goodacre|first=Hugh George|title=A handbook of the coinage of the Byzantine Empire|publisher=Spink|year=1957|page=203|oclc=2705898|language=en}} * {{cite book|last=Gregory|first=Timothy E.|title=A History of Byzantium|publisher=Blackwell Publishing|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti00greg|language=en|year=2005|isbn=978-0-631-23512-5|url-access=registration}} * {{cite journal|last=Grierson|first=Philip|title=The Tombs and Obits of the Byzantine Emperors|language=en|url=https://archive.org/details/SevcenkoStudies19611992/page/n79/|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=16|date=1962|doi=10.2307/1291157|jstor=1291157}} * {{Cite book|author=John Haldon|title=Warfare, State and Society in the Byzantine World, 565–1204|url=https://books.google.al/books?id=5G1rV7tS79sC|publisher=UCL Press|language=en|isbn=1-85728-495-X}} * {{cite book|last=Harris|first=Jonathan|date=2015|title=The Lost World of Byzantium|url=https://books.google.com/books?id=pKtJCgAAQBAJ|publisher=Yale University Press|language=en|isbn=978-030017857-9}} * {{cite journal|last=Head|first=Constance|title=Physical Descriptions of the Emperors in Byzantine Historical Writing|journal=Byzantion|volume=50|issue=1|year=1980|publisher=Peeters Publishers|language=en|pages=226–240}} * {{cite book|last=Herrin|first=Judith|title=Unrivalled Influence: Women and Empire in Byzantium|url=https://books.google.com/books?id=m3n_WmVo2U0C|year=2013|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|language=en|isbn=978-069115321-6}} * {{cite web|last=Holmes|first=Catherine|title=Basil II|website=De Imperatoribus Romanis|date=1 prill 2003|url=http://www.roman-emperors.org/basilii.htm|language=en}} * {{cite book|last=Holmes|first=Catherine|title=Basil II and the Governance of Empire (976–1025)|url=https://archive.org/details/basiliigovernanc0000holm|location=Nju Jork|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=978-019927968-5|language=en}} * {{cite encyclopedia|last=Hussey|first=Joan Mervyn|date=20 korrik 1998|title=Basil II|url=https://www.britannica.com/biography/Basil-II|language=en|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]}} * {{cite book|editor-last=Jeffreys|editor-first=C.|title=Prosopography of the Byzantine World|chapter-url=https://pbw2016.kdl.kcl.ac.uk/person/Basileios/2/|chapter=Emperor Basileios II Boulgaroktonos|date=2016|access-date=2 nëntor 2023|publisher=King's College London|isbn=978-1-908951-20-5|language=en|url-status=dead|archive-date=21 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230121133608/https://pbw2016.kdl.kcl.ac.uk/person/Basileios/2/}} * {{cite book|last=Kaldellis|first=Anthony|title=Streams of Gold, Rivers of Blood: The Rise and Fall of Byzantium, 955 A.D. to the First Crusade|year=2017|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-019025322-6}} * {{cite conference|last=Kiossev|first=Alexander|title=Heroes Against Sweets. The Split of National and "Anthropological" cultures in South-East Europe|conference=Understanding the Balkans: 13–16 October 2000, Hotel Belvi in Ohrid, Republic of Macedonia|language=en|url=http://www.scca.org.mk/utb/utb2000/syn_alex.htm|date=15 tetor 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20071219151338/http://www.scca.org.mk/utb/utb2000/syn_alex.htm|archive-date=19 dhjetor 2007|url-status=dead}} * {{cite book|last=Kühn|first=Hans-Joachim|title=Die byzantinische Armee im 10. und 11. Jahrhundert: Studien zur Organisation der Tagmata|language=de|year=1991|location=Vjenë|publisher=Fassbaender Verlag|isbn=3-9005-38-23-9}} * {{cite book|last=Lawler|first=Jennifer|date=2011|title=Encyclopedia of the Byzantine Empire|url=https://books.google.com/books?id=AywZAQAAIAAJ|publisher=McFarland|isbn=978-078646616-0|language=en}} * {{cite book|editor-last=Laiou|editor-first=Angeliki E.|date=2007|title=The Economic History of Byzantium|url=https://www.doaks.org/research/publications/books/the-economic-history-of-byzantium|language=en|publisher=Dumbarton Oaks|isbn=978-088402288-6|url-status=dead|archive-date=3 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103180206/https://www.doaks.org/research/publications/books/the-economic-history-of-byzantium}} * {{cite book|last=Leong|first=Albert|year=1997|title=The Millennium: Christianity and Russia, A.D. 988–1988|publisher=St. Vladimirs Seminary Press|isbn=978-088141080-8|url=https://books.google.com/books?id=1s4ZbRhfaHsC|language=en}} * {{cite journal|last=Lev|first=Yaacov|title=The Fatimids and Byzantium, 10th–12th Centuries|journal=Graeco-Arabica|volume=6|year=1995|oclc=183390203|language=en|pages=190–208}} * {{cite book|last1=Lilie|first1=Ralph-Johannes|last2=Winkelmann|first2=Friedhelm|title=Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit|language=de|year=1998|isbn=978-311015179-4|publisher=De Gruyter}} * {{cite encyclopedia|last=Lopez|first=Robert Sabatino|date=20 korrik 1998|url=https://www.britannica.com/biography/Constantine-VII-Porphyrogenitus|title=Constantine VII Porphyrogenitus|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}} * {{cite book|last=Magdalino|first=Paul|year=2003|title=Byzantium in the Year 1000|url=https://books.google.com/books?id=CSZQ-VPFKoMC|publisher=Brill|language=en|isbn=978-900412097-6}} * {{citation|last=Magdalino|first=Paul|chapter=The Byzantine Empire, 1118–1204|url=http://dx.doi.org/10.1017/chol9780521414111.024|title=The New Cambridge Medieval History|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/chol9780521414111.024|date=2004|isbn=978-113905403-4|access-date=29 gusht 2021|url-access=subscription|pages=611–643|language=en}} * {{cite encyclopedia|last=Makris|first=Georgios|title=Allelengyon|encyclopedia=Brill's New Pauly|year=2006|doi=10.1163/1574-9347_bnp_e116010|language=en}} * {{cite book|last=Manafis|first=Panagiotis|title=(Re)writing History in Byzantium: A Critical Study of Collections of Historical Excerpts|url=https://books.google.com/books?id=Q-bkDwAAQBAJ|year=2020|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-100006875-7}} * {{cite book|last=Mango|first=Cyril|date=2002|title=The Oxford History of Byzantium|url=https://books.google.com/books?id=EOcmkgEACAAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-019814098-6}} * {{cite book|last=McCabe|first=Joseph|title=The Empresses of Constantinople|year=1913|url=https://archive.org/details/empressesofconst00mcca|publisher=R.G. Badger|oclc=188408|language=en}} * {{Cite book|last=Miller|first=William|year=1921|title=Essays on the Latin Orient|language=en|url=https://archive.org/details/essaysonlatinori00milluoft/|publisher=[[Cambridge University Press]]}} * {{cite book|last=Moennin|first=Ulrich|title=A Hero Without Borders: 1 Alexander the Great in Ancient, Byzantine and Modern Greek Tradition|chapter=6. A Hero Without Borders: 1 Alexander the Great in Ancient, Byzantine and Modern Greek Tradition|year=2016|url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004307728/B9789004307728_008.xml|pages=159–189|publisher=Brill|language=en|doi=10.1163/9789004307728_008|isbn=978-900430772-8}} * {{cite encyclopedia|last1=Morson|first1=Gary Saul|title=Russian literature|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|date=20 korrik 1998|url=https://www.britannica.com/art/Russian-literature#ref399729|language=en}} * {{cite book|last=Norwich|first=John Julius|publisher=Allen Lane|title=A History of Venice|year=1981|language=en|isbn=978-024195304-4}} * {{cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Byzantium: the Apogee|url=https://archive.org/details/byzantiumapogee0000norw|publisher=Penguin|year=1991|language=en|isbn=978-067080252-4|location=Londër}} * {{cite book|last=Norwich|first=John Julius|publisher=Alfred A. Knopf|title=History of Byzantium|year=1997|isbn=978-067945088-7|language=en}} * {{cite book|last=Ringrose|first=Kathryn M.|title=The Perfect Servant|publisher=University of Chicago Press|url=https://books.google.com/books?id=tlvMHa6qKloC|year=2004|isbn=978-022672015-9|language=en}} * {{cite book|last=Rogers|first=Clifford J.|title=The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology|url=https://books.google.com/books?id=mzwpq6bLHhMC|year=2010|volume=1|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-019533403-6}} * {{cite book|last=Runciman|first=Steven|title=The Emperor Romanus Lecapenus and His Reign: A Study of Tenth-Century Byzantium|location=Kembrixh, UK|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=1988|orig-year=1929|isbn=0-521-35722-5|url=https://books.google.com/books?id=XHVzWN6gqxQC}} * {{cite book|editor-last1=Schulman|editor-first1=Jana K.|title=The Rise of the Medieval World, 500–1300: A Biographical Dictionary|url=https://archive.org/details/riseofmedievalwo0000unse|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2002|language=en|isbn=978-031330817-8}} * {{Cite book|last=Shephard|first=Jonathan|title=New Cambridge Medieval History|volume=3|chapter=Byzantium expanding, 944–1025|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2000|language=en|pages=586–604}} * {{cite web|last1=Stephenson|first1=P.|last2=Hoppenbrouwers|first2=P. C. M.|title=The Byzantine State and the Dynatoi|url=https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/27788/ThesisP_TheByzantineStateandtheDynatoi.pdf|date=30 korrik 2014|publisher=Leiden University Repository|language=en|url-status=live|archive-date=6 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206124449/https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/27788/ThesisP_TheByzantineStateandtheDynatoi.pdf}} * {{cite book|last=Schreiner|first=Peter|url=https://archive.org/details/kleinchroniken1|title=Die byzantinischen Kleinchroniken|publisher=ÖAW|year=1975|series=Corpus Fontium Historiae Byzantinae|language=de|location=Vjenë|isbn=978-3-7001-0206-9}} * {{cite journal|last=Ševčenko|first=Ihor|year=1968|title=New Cambridge History of the Byzantine Empire – The Cambridge Medieval History, Volume IV: The Byzantine Empire, Part 1: Byzantium and Its Neighbours|journal=Slavic Review|issn=0037-6779|url=http://dx.doi.org/10.2307/2493917|s2cid=251234248|volume=27|issue=1|doi=10.2307/2493917|jstor=2493917|language=en|url-access=subscription|pages=109–118}} * {{cite book|last=Spatharákīs|first=Iōánnīs Spatharákīs|title=The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts|year=1976|url=https://books.google.com/books?id=AQ4VAAAAIAAJ&pg=PA91|publisher=Brill|isbn=978-900404783-9|language=en}} * {{cite book|last=Stephenson|first=Paul|title=Byzantium's Balkan Frontier|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.com/books?id=ILiOI0UgxHoC|year=2000|language=en|isbn=978-052177017-0}} * {{cite book|last=Stephenson|first=Paul|title=The Legend of Basil the Bulgar-Slayer|location=New York|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2010|isbn=978-052181530-7|language=en}} * {{cite book|last=Stevenson|first=William B.|title=The Cambridge Medieval History: Contest of Empire and Papacy|volume=5|url=https://archive.org/details/cambridgemedieva05buryuoft|editor-last=Bury|editor-first=John Bagnell|location=New York|publisher=The Macmillan Company|year=1926|chapter=VI. Islam in Syria and Egypt (750–1100)|language=en|pages=242–264}} * {{cite book|last=Sutcliff|first=Rosemary|date=1976|title=Blood Feud|publisher=Random House|url=https://books.google.com/books?id=gzd_uFPm3d4C|language=en|isbn=978-144817301-3}} * {{cite web|last=Sue|first=Caryl|url=https://www.nationalgeographic.org/thisday/jul16/great-schism/|date=18 qershor 2014|title=Great Schism|website=National Geographic|language=en}} * {{cite web|title=Civilization VI – First Look: Basil II Leads Byzantium|website=Civilization|url=https://civilization.com/news/entries/civilization-vi-first-look-basil-ii-leads-byzantium/|language=en}} * {{cite book|last1=Talbot|first1=Alice-Mary|last2=Johnson|first2=Scott Fitzgerald|year=2012|language=en|url=https://books.google.com/books?id=6eteJCMYrhwC|publisher=Harvard University Press|title=Miracle Tales from Byzantium|isbn=978-067405903-0}} * {{cite encyclopedia|title=Constantine VIII|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en|url=https://www.britannica.com/biography/Constantine-VIII|date=20 korrik 1998}} * {{cite book|last1=Thomas|first1=John Philip|last2=Thomas|first2=John Prescott|publisher=Dumbarton Oaks|url=https://books.google.com/books?id=jCAl9udu8IwC|title=Private Religious Foundations in the Byzantine Empire|year=1987|language=en|isbn=978-088402164-3}} * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|publisher=Stanford University Press|url=https://books.google.al/books?id=nYbnr5XVbzUC|language=en}} * {{cite book|last=Vogt|first=Albert|title=The Cambridge Medieval History, Vol. IV: The Eastern Roman Empire (717–1453)|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=1923a|chapter=III. The Macedonian Dynasty from 867 to 976 A.D. (717–867)|pages=49–82|chapter-url=https://archive.org/details/cambridgemedieva04buryuoft/page/49|oclc=490614728|language=en}} * {{cite book|last=Vogt|first=Albert|title=The Cambridge Medieval History, Vol. IV: The Eastern Roman Empire (717–1453)|publisher=[[Cambridge University Press]]|date=1923b|chapter=IV. The Macedonian Dynasty from 976 to 1057 A.D. (717–867)|chapter-url=https://archive.org/details/cambridgemedieva04buryuoft/page/83|oclc=490614728|language=en|pages=83–118}} * {{Cite book|last=Whittow|first=Mark|title=The Making of Byzantium, 600–1025|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=bFh-ASmKksYC|publisher=University of California Press}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Basil II|Basili II}} * Riccardi, Lorenzo, [https://www.academia.edu/1463694/_Un_altro_cielo_limperatore_Basilio_II_e_le_arti «Un altro cielo»: l'imperatore Basilio II e le arti], in "Rivista dell'Istituto Nazionale di Archeologia e Storia dell'Arte", 61 (III serie, XXIX), 2006 [2011] {{ISSN|0392-5285}}, pp.&nbsp;103–146. * Riccardi, Lorenzo, [https://www.academia.edu/1188991/Observations_on_Basil_II_as_Patron_of_the_Arts Observations on Basil II as Patron of the Arts], in Actual Problems of Theory and History of Art, I, Collection of articles. Materials of the Conference of Young Specialists (St. Petersburg State University, 1–5 December 2010), St. Petersburg 2011 ({{ISBN|978-5-288-05174-6}}), pp.&nbsp;39–45. {{DEFAULTSORT:Basili II}} [[Kategoria:Perandorë bizantinë‎]] [[Kategoria:Lindje - Vitet 950]] [[Kategoria:Vdekje - Vitet 1020]] rk86a8jsriy30clj8v85n00m8ja11dd Xhamia e Fatihut 0 153096 2978030 2977644 2026-05-06T17:20:15Z Artan Kacani 145731 /* Referimet */ Aleksandër Meksi (2015) Xhamitë e Shqipërisë, Historia, Arkitektura, shek. XV-XIX 2978030 wikitext text/x-wiki {{Infobox vend historik | emri =Xhamia e Fatihut | emri_amëtar = | gjuha_amëtare = | foto = Xhamia e Fatihut.jpg | përshkrimi = Xhamia e Fatihut (2015) | lloji = Arkitekture | locmapin = Shqipëria | gjerësi = 41.311153 | gjatësi = 19.445794 | lokacioni = [[Rrethi i Durrësit|Durrës]], [[Qarku i Durrësit|Durrës]], [[Shqipëri]] | sipërfaqja = | ndërtuar = Shek. XVI | arkitekt = | arkitektura = | organi_drejtues = DRKK Durrës | përcaktimi1 = SHQIPËRI | përcaktimi1_offname = Monument i trashëgimisë kulturore | përcaktimi1_data = 1886, 10.06.1973 | përcaktimi1_kriteret = I | përcaktimi1_numri = DR028 | përcaktimi1_free1name = Tipologjia | përcaktimi1_free1value =Xhami | përcaktimi1_lloji = Nën mbrojtje }} '''Xhamia e Fatihut''' ([[Gjuha turke|turqisht]]: ''Fatih Camii''), e njohur edhe si '''Xhamia e vogël''' ose '''Xhamia e vjetër''' është një [[Xhamia|xhami]] në qytetin bregdetar të [[Durrësi]]t, [[Shqipëri]]. Xhamia Fatih është ndërtuar mes viteve 1502–1503 dhe është emërtuar sipas pushtuesit të [[Kostandinopoja|Konstandinopojës]], [[sulltan]] [[Mehmet Fatihu]]t. Sipas disa historive lokale mendohet se xhamia është ndërtuar mbi rrënojat e një bazilike. Shumë nga këto histori janë krijuar pas mbylles së ndërtesave të kultit në regjimin totalitar Komunist, në Shqipëri. Mungesa e studimeve të mirëfillta arkeologjike për të gjithë zonën ka lënë hapësirë interpretimeve të shumta. Ndërtesa është e orientuar nga [[Qabeja]], dhe në strukturën e brëndshme ndërthuret me mure më të vjetra se vetë ndërtimi i Xhamisë. Disa nga këto mure ngjasojnë me fortikimin Bizantin të vonshëm, me [[tulla]], pjesërisht arkada veriore dhe muri perëndimor i rindërtuar me teknikën e Kluasonazhit i takojnë shek. XIII- XIV. Çatia e Xhamisë, 16x25 metra, është një kryevepër e mjeshtërisë lokale, ndryshe nga shumë xhami të tjera të ndërtuara me kupola metalike të parafabrikuara. Dhoma e brëndshme ku ndodhet [[Mihrabi]], [[Minberi|Minbari]], dhe këndi i leximit, mbulohet nga mure të vizatuara me tekte [[Kurani|kuranore]]. E gjithë kjo hapësirë mbulohet nga çatia e cila qëndron mbi një kolonë të vetme qëndrore. Bashkimi i çatisë së gjërë, me dru, me këtë kolonë është vepër e përsosmërisë ndërtimore në Shqipërinë e peridhës Osmane. Studiuesi [[Aleksandër Meksi]], do e konsiderojë këtë të vecantë të ndërtimit të kësaj Xhamie, për të shprehur se kjo ishte një ndër arsyet përse nuk u shemb tërësisht gjatë regjimit totalitar komunist. [[Minarja]] e Xhamisë Vogël asnjëher nuk ka qenë origjinalja, sepse qe në 1501, deri vone, ne 1700, merrej shenjester nga anije [[venedik]]ase kur tregtia nuk shkonte sic duhej.<ref>shih shenimet e [[Injac Zamputi]]. Dokumente të shek. XVI-XVII për Historinë e Shqipërisë</ref> [[Kulla]] prapa murit, ka pasur peme te medha fiku, qe te kamuflonte minaren në [[Shqipëria Osmane|kohën osmane]]. Xhamia e Fatihut është një nga xhamitë më të vjetra të vendit tonë, ndërsa sot shfrytëzohet nga [[Komuniteti Mysliman i Shqipërisë]] (KMSh). Mori statusin [[Lista e objekte fetare në Shqipëri që janë monumente kulture|monument i trashëgimisë kulturore]] në vitin 1973. Restaurimi i sotcem është bere pas vitëve 90. == Shiko edhe== * [[Lista e objekte fetare në Shqipëri që janë monumente kulture]] == Lidhje të jashtëme == * [https://web.archive.org/web/20161128185632/http://imk.gov.al/site/?page_id=77 Instituti i Monumenteve të Kulturës] * ''Drita Islame'' (2013): [https://web.archive.org/web/20141128111759/http://www.dritaislame.al/nje-xhami-5-shekullore-ne-brigjet-e-durresit-2000-vjecar/ Një xhami 5 shekullore në brigjet e Durrësit 2000 vjeçar] {{commonscat|Fatih Mosque in Durrës}} == Referimet == {{reflist}} {{Durrësi}} [[Kategoria:Monumente kulturore në Durrës]] [[Kategoria:Xhami në Shqipëri]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në 1503]] [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Qarkun e Durrësit]] mvj3mkcuvhnzvi8notev7gjbabxnb2u 2978034 2978030 2026-05-06T17:36:34Z Artan Kacani 145731 2978034 wikitext text/x-wiki {{Infobox vend historik | emri =Xhamia e Fatihut | emri_amëtar = | gjuha_amëtare = | foto = Xhamia e Fatihut.jpg | përshkrimi = Xhamia e Fatihut (2015) | lloji = Arkitekture | locmapin = Shqipëria | gjerësi = 41.311153 | gjatësi = 19.445794 | lokacioni = [[Rrethi i Durrësit|Durrës]], [[Qarku i Durrësit|Durrës]], [[Shqipëri]] | sipërfaqja = | ndërtuar = Shek. XVI | arkitekt = | arkitektura = | organi_drejtues = DRKK Durrës | përcaktimi1 = SHQIPËRI | përcaktimi1_offname = Monument i trashëgimisë kulturore | përcaktimi1_data = 1886, 10.06.1973 | përcaktimi1_kriteret = I | përcaktimi1_numri = DR028 | përcaktimi1_free1name = Tipologjia | përcaktimi1_free1value =Xhami | përcaktimi1_lloji = Nën mbrojtje }} '''Xhamia e Fatihut''' ([[Gjuha turke|turqisht]]: ''Fatih Camii''), e njohur edhe si '''Xhamia e vogël''' ose '''Xhamia e vjetër''' është një [[Xhamia|xhami]] në qytetin bregdetar të [[Durrësi]]t, [[Shqipëri]]. Xhamia Fatih është ndërtuar mes viteve 1502–1503 dhe është emërtuar sipas pushtuesit të [[Kostandinopoja|Konstandinopojës]], [[sulltan]] [[Mehmet Fatihu]]t. Sipas disa historive lokale mendohet se xhamia është ndërtuar mbi rrënojat e një bazilike. Shumë nga këto histori janë krijuar pas mbylles së ndërtesave të kultit në regjimin totalitar Komunist, në Shqipëri. Mungesa e studimeve të mirëfillta arkeologjike për të gjithë zonën ka lënë hapësirë interpretimeve të shumta. '''Arkitektura e Xhamisë Fatih''' Xhamia e Fatihut mori statusin [[Lista e objekte fetare në Shqipëri që janë monumente kulture|monument i trashëgimisë kulturore]] në vitin 1973. Restaurimi i sotcem është bere pas vitëve 90. Ndërtesa është e orientuar nga [[Qabeja]], dhe në strukturën e brëndshme ndërthuret me mure më të vjetra se vetë ndërtimi i Xhamisë. Disa nga këto mure ngjasojnë me fortikimin Bizantin të vonshëm, me [[tulla]], pjesërisht arkada veriore dhe muri perëndimor i rindërtuar me teknikën e Kluasonazhit i takojnë shek. XIII- XIV. Çatia e Xhamisë, 16x25 metra, është një kryevepër e mjeshtërisë lokale, ndryshe nga shumë xhami të tjera të ndërtuara me kupola metalike të parafabrikuara. Dhoma e brëndshme ku ndodhet [[Mihrabi]], [[Minberi|Minbari]], dhe këndi i leximit, mbulohet nga mure të vizatuara me tekste [[Kurani|kuranore]]. E gjithë kjo hapësirë mbulohet nga çatia e cila qëndron mbi një kolonë të vetme qëndrore. Bashkimi i çatisë së gjërë, me dru, me këtë kolonë është vepër e përsosmërisë ndërtimore në Shqipërinë e peridhës Osmane. Studiuesi [[Aleksandër Meksi]], do e konsiderojë këtë të vecantë të ndërtimit të kësaj Xhamie, për të shprehur se kjo ishte një ndër arsyet përse nuk u shemb tërësisht gjatë regjimit totalitar komunist. [[Minarja]] e Xhamisë Vogël asnjëher nuk ka qenë origjinalja, sepse qe në 1501, deri vone, ne 1700, merrej shenjester nga anije [[venedik]]ase kur tregtia nuk shkonte sic duhej.<ref>shih shenimet e [[Injac Zamputi]]. Dokumente të shek. XVI-XVII për Historinë e Shqipërisë</ref> [[Kulla]] prapa murit, Kulla Incirli (siç quhet në harta Osmane), ka pasur peme te medha fiku, qe te kamuflonte minaren në [[Shqipëria Osmane|kohën osmane]]. '''Administrimi''' Xhamia e Fatihut është një nga xhamitë më të vjetra të vendit tonë, ndërsa sot shfrytëzohet nga [[Komuniteti Mysliman i Shqipërisë]] (KMSh). Në këtë xhami shërbyen persona të shumtë, ndër më të përmendurit është Myftiu i Durrësit gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës Dytë Botërore]], [https://memorie.al/en/in-1947-when-mustafa-varoshi-drew-up-a-petition-for-the-pardon-of-ali-saracis-family-and-from-the-mosque-cursed-the-military-court-enver-hoxha-called-him-the-sad-story-of-the-cleric-fr/ Mustafa Varoshi]. Sot, emrin e tij e mbart shkolla, [https://www.facebook.com/MedresejaMustafaVaroshi/ medrese] përkrah Xhamisë Fatihut. == Shiko edhe== * [[Lista e objekte fetare në Shqipëri që janë monumente kulture]] == Lidhje të jashtëme == * [https://web.archive.org/web/20161128185632/http://imk.gov.al/site/?page_id=77 Instituti i Monumenteve të Kulturës] * ''Drita Islame'' (2013): [https://web.archive.org/web/20141128111759/http://www.dritaislame.al/nje-xhami-5-shekullore-ne-brigjet-e-durresit-2000-vjecar/ Një xhami 5 shekullore në brigjet e Durrësit 2000 vjeçar] {{commonscat|Fatih Mosque in Durrës}} == Referimet == {{reflist}} {{Durrësi}} [[Kategoria:Monumente kulturore në Durrës]] [[Kategoria:Xhami në Shqipëri]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në 1503]] [[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]] [[Kategoria:Atraksione turistike në Qarkun e Durrësit]] iq5y3karq9y1irzdhotuo4d1fr3i15k Malësia 0 170027 2978051 2977868 2026-05-06T19:31:50Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2978051 wikitext text/x-wiki [[File:Malësia e Madhe (WPWTR16).JPG|thumb|Pamje e maleve në rajon.]] '''Malësia e Madhe''' (“Malësia e madhe”), e njohur thjesht si '''Malësia''' ([[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Malesija/Малесија''), është një krahinë historike dhe etnografike në veri të [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe në pjesën lindore-qendrore të [[Mali i Zi|Malit të Zi]], që korrespondon me zonat malore të nënndarjes gjeografike të [[Rrethi i Malësisë së Madhe|Rrethit të Malësisë së Madhe]] në Shqipëri dhe [[Komuna e Tuzit|Komunës së Tuzit]] në Mal të Zi. Vendbanimi më i madh i zonës është qyteti i [[Tuzi]]t. == Emri == Ajo njihet thjesht si ''Malësia'', ose në [[Gegërishtja|dialektin gegë]], ''Malcía''.<ref>{{cite book |last=Elsie |first=Robert |title=Historical Dictionary of Albania |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham |year=2010 |page=291 |isbn=9780810873803 |language=en}}</ref> Elsie gjithashtu e përshkruan rajonin si pjesë të [[Alpet Shqiptare|Alpeve Shqiptare Veriore]].<ref>{{cite book |last=Elsie |first=Robert |title=The Tribes of Albania: History, Society and Culture |publisher=I.B.Tauris |year=2015 |page=15 |isbn=9780857739322 |language=en}}</ref> Fiset zakonisht quhen “malësorë”, të anglicizuara si “Malissori”<ref>{{cite book |last=Treadway |first=John D. |title=The Falcon and the Eagle: Montenegro and Austria-Hungary, 1908–1914 |publisher=Purdue University Press |year=1983 |isbn=9781557531469 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Pearson |first=Owen |title=Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908–39 |publisher=I.B.Tauris |year=2004 |isbn=9781845110130 |language=en}}</ref> ose “Malisors”.<ref>{{cite book |last=Gawrych |first=George |title=The Crescent and the Eagle: Ottoman Rule, Islam and the Albanians, 1874–1913 |publisher=I.B.Tauris |location=London |year=2006 |page=30 |isbn=9781845112875 |language=en}}</ref> Një term arkaik i përdorur nga udhëtarët e huaj në vitet 1860 ishte “Malesians”.<ref>{{cite book |last1=Mackenzie |first1=G. Muir |last2=Mackenzie |first2=Georgina Mary Muir |last3=Irby |first3=A. P. |title=The Turks, the Greeks and the Slavons. Travels in the Slavonic Provinces of Turkey-in-Europe |date=1867 |publisher=Bell & Daldy |url=https://archive.org/details/b21988675 |page=681 |quote=the Malesians. |access-date=25 dhjetor 2019 |language=en}}</ref> == Gjeografia == [[File:Cem Valley AL (WPWTR17).jpg|thumb|Lugina e Cemit në Shqipëri.]] Rajoni përfshin pjesë të vargmalit të [[Bjeshkët e Nemuna|Bjeshkëve të Nemuna]] dhe brendësinë e [[Liqeni i Shkodrës|Liqenit të Shkodrës]], si dhe luginat e lumit [[Cemi]]. Malësorët jetojnë në veri të Shqipërisë dhe historikisht Malësia e Madhe përfshinte shtatë fise të mëdha, ku gjashtë prej tyre ([[Hoti (fis)|Hoti]], [[Kelmendi]], [[Trieshi (fis)|Trieshi]], [[Koja e Kuçit|Koja]], [[Shkrel|Shkreli]], [[Kastrati (fis)|Kastrati]]) kishin shumicë [[Katolicizmi|katolike]] dhe pakicë [[Islami|myslimane]], ndërsa [[Gruda (fis)|Gruda]] ishte e ndarë pothuajse në mënyrë të barabartë mes dy besimeve.<ref name="Gawrych3132">{{cite book|last=Gawrych|first=George|title=The Crescent and the Eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874–1913|year=2006|location=London|publisher=IB Tauris|isbn=9781845112875|pages=31–32|language=en}}</ref> Brenda Malësisë së Madhe ekzistonin edhe shtatë fise të tjera më të vogla.<ref name="Gawrych3132" /> Gjatë kohërave të luftës dhe mobilizimit ushtarak, bajraktari i Hotit njihej nga qeveria [[Perandoria Osmane|osmane]] si udhëheqës i të gjitha forcave të fiseve të Malësisë së Madhe, të cilat në fund të periudhës osmane zotëronin kolektivisht rreth 6,200 pushkë.<ref name="Gawrych3132" /> [[Dukagjini|Malësia e Vogël]] me shtatë fise katolike si [[Shala]], [[Shoshi (fis)|Shoshi]], [[Toplana]] dhe [[Nikaj-Mërtur|Nikaj]], kishte rreth 1,250 familje dhe një forcë prej rreth 2,500 burrash të aftë për luftë.<ref name="Gawrych3132" /> Shoshi kishte një status të veçantë në rajon për shkak të një shkëmbi legjendar të lidhur me [[Lekë Dukagjini]]n.<ref name="Gawrych3132" /> == Historia == Gjatë periudhës osmane, kur veriu i Shqipërisë ishte pjesë e [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]], fiset shqiptare të Malësisë ndonjëherë bashkoheshin me fiset malazeze në luftë kundër osmanëve. Një shembull është viti 1658, kur shtatë fiset e [[Koja e Kuçit|Kuçit]], [[Vasoviqi]]t, [[Bratonozhiqi]]t, [[Piperi]], [[Kelmendi]]t, [[Hoti (fis)|Hotit]] dhe [[Gruda (fis)|Grudas]] u lidhën me [[Republika e Venedikut|Republikën e Venedikut]] kundër osmanëve.<ref>{{cite book|title=Mitološki zbornik|year=2004|publisher=Centar za mitološki studije Srbije|pages=24, 41–45|language=sr}}</ref> [[File:Ded Gjo Luli (portret).jpg|thumb|left|120px|[[Ded Gjo Luli]].]] Në vitin 1757, [[Familja Bushati]] e shndërroi sanxhakun në gjysmë-autonomin [[Pashallëku i Shkodrës]]. Pas kësaj, fiset shqiptare u rreshtuan në mbështetje të Bushatlinjve. Pasi Perandoria Osmane humbi [[Lufta Mal i Zi–Perandoria Osmane (1876–1878)|luftën malazezo-osmane të viteve 1876–1878]], [[Plava]] dhe [[Gucia]] iu dhanë Malit të Zi, gjë që shkaktoi sulme shqiptare në zonë të organizuara nga [[Lidhja Shqiptare e Prizrenit]] në mbështetje të Perandorisë Osmane.<ref>{{cite book|last1=Vuković|first1=Gavro|last2=Tomović|first2=Slobodan|title=Memoari vojvode Gavra Vukovića|year=1996|publisher=Obod|isbn=9788630502606|language=sr}}</ref> Më vonë, në fillim të shekullit XX, fiset shqiptare të veriut ndryshuan qëndrim kundër Perandorisë Osmane dhe u ngritën me ndihmën serbe në [[Kryengritja shqiptare e vitit 1910|vitin 1910]] dhe me ndihmën malazeze në [[Kryengritja shqiptare e vitit 1911|vitin 1911]].<ref>{{cite book |last=Vickers |first=Miranda |title=The Albanians: A Modern History |publisher=I.B.Tauris |year=1999 |pages=63–64 |isbn=9781860645419 |language=en}}</ref> Kryengritja e vitit 1911 filloi me [[Memorandumi i Greçës|Memorandumin e Greçës]], të nënshkruar nga përfaqësuesit fisnorë malësorë.<ref>{{cite book |last=Treadway |first=John D. |title=The Falcon and the Eagle: Montenegro and Austria-Hungary, 1908–1914 |publisher=Purdue University Press |year=1983 |page=78 |isbn=9781557531469 |language=en}}</ref> Fiset malësore fituan [[Beteja e Deçiqit|Betejën e Deçiqit]] në prill 1911. [[Kryengritja shqiptare e vitit 1912]] çoi në [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë]] më vonë po atë vit. Më 26 maj 1913, 130 krerë të [[Gruda (fis)|Grudas]], [[Hoti (fis)|Hotit]], Kelmendit, [[Kastrati (fis)|Kastratit]] dhe [[Shkreli]]t i dërguan një peticion [[Cecil Burney]]t në Shkodër kundër përfshirjes së territoreve të tyre në Mal të Zi.<ref>{{cite book |last=Pearson |first=Owen |title=Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908–39 |publisher=I.B.Tauris |year=2004 |page=43 |isbn=9781845110130 |language=en}}</ref> Gruda dhe pjesë të Hotit kaluan nën sundimin malazez. [[File:Prek Cali.jpg|thumb|120px|[[Prek Cali]].]] Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], fiset shqiptare veriore ishin kryesisht antikomuniste. [[Prek Cali]] udhëhoqi fisin e Kelmendit. Disa prej udhëheqësve lokalë u persekutuan nga regjimi i ri komunist.<ref>{{cite web|website=www.shqiptarja.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140607000528/http://www.shqiptarja.com/dossier/2711/mark-gjomarku-ja-si-do-ta--lirojm--shqip-rin--nga-komunist-t-202735.html|archivedate=7 qershor 2014|title=Mark Gjomarku: Ja si do ta çlirojmë Shqipërinë nga komunistët|lang=sq|url=http://www.shqiptarja.com/dossier/2711/mark-gjomarku-ja-si-do-ta--lirojm--shqip-rin--nga-komunist-t-202735.html}}</ref> == Demografia == Rajoni banohet nga një shumicë shqiptare, e ndarë midis [[Katolicizmi në Shqipëri|katolicizmit]] dhe [[Islami në Shqipëri|islamit]], ndërsa një komunitet i vogël [[Serbo-malazezët në Shqipëri|serbo-malazez]] është i pranishëm në disa fshatra. Popullsia shqiptare etnografikisht i përket grupit të [[gegët|gegëve]]. Në Mal të Zi: * [[Shqiptarët]] – 7,839 (75.8%) * [[Malazezët]] – 823 (8.0%) * [[Boshnjakët]] – 627 (6.1%) * [[Myslimanët (kombësi)|Myslimanët etnikë]] – 635 (6.1%) * [[Serbët]] – 156 (1.5%) * [[Romët]] – 62 (0.6%) * Të tjerë – 120 (1.2%) * Pa deklarim etnik – 77 (0.7%) * '''Gjithsej''' – 10,339 == Kultura == [[File:Selce 10.JPG|thumb|left|Kisha katolike në lartësitë e fshatit Selcë.]] Për shkak të kulturës së saj të pasur, rajoni malor ka tërhequr më shumë vëmendje nga antropologët, artistët, shkrimtarët dhe studiuesit sesa çdo rajon tjetër i banuar nga shqiptarë. Pikërisht Malësia është rajoni që ka frymëzuar atë që konsiderohet epopeja kombëtare e shqiptarëve, ''[[Lahuta e Malcís]]'' (“Lahuta e Malësisë”). Autori dhe françeskani [[Gjergj Fishta]] kaloi 35 vjet duke kompozuar këtë poemë epike, në të cilën pasqyrohet e gjithë përvoja kulturore etnike shqiptare, si dasmat, funeralet, betejat historike, mitologjia, gjenealogjia dhe e drejta zakonore fisnore. Për lexuesit modernë ajo mbetet po aq e rëndësishme si dokument antropologjik sa edhe si vepër letrare. [[Anton Harapi]], një nga filozofët më të njohur të krishterë shqiptarë, ia kushtoi kryeveprën e tij ''Ândrra e Pretashit'' (“Ëndrra e Pretashit”), fillimisht e titulluar ''Njerëzit e urtë buzë lumit Cem'', popullsisë së Malësisë. Libri më i vjetër në gjuhën shqipe u shkrua nga prifti katolik malësor [[Gjon Buzuku]]. == Etnografia == Në vitin 1908, antropologia [[Edith Durham]] vizitoi rajonin e Malësisë dhe dokumentoi gjetjet e saj në veprën etnografike ''High Albania'', e cila për gati një shekull mbeti burimi më i besueshëm i informacionit mbi malësorët shqiptarë. Antropologu shqiptar Kolë Berisha shkroi, ndër libra të tjerë, veprën etnografike me katër vëllime ''Malcía e Madhe'', që trajton periudhën ndërmjet viteve 1900 dhe 1945. === Fiset === {{See also|Fiset shqiptare}} [[File:Overview of Albanian tribes, Franz Seiner, 1918.jpg|thumb|right|Bajraktarët shqiptarë (1918).]] Robert Elsie i ndau fiset shqiptare sipas rajoneve në studimet e tij. Sipas tij, dhjetë fise i përkisnin Malësisë së Madhe në [[Alpet Shqiptare|Alpet Shqiptare Veriore]].<ref>{{cite book |last=Elsie |first=Robert |title=The Tribes of Albania: History, Society and Culture |publisher=I.B.Tauris |year=2015 |pages=15–98 |isbn=9780857739322 |language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=a6niAAAAMAAJ&q=Koja+e+Kuçit|title=Recherches albanologiques: Folklore et ethnologie|publisher=Instituti Albanologijik i Prishtinës|year=1982|language=fr|location=Pristina}}</ref><ref>{{cite book|url=http://www.bookfinder.com/dir/i/Prek_Cali,_Kelmendi_Dhe_Kelmendasit/9994334077/|title=Prek Cali, Kelmendi Dhe Kelmendasit|publisher=Camaj-Pipaj|year=2005|first=Luigi|last=Martini|isbn=9994334077|language=sq|access-date=5 maj 2026|archive-date=4 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204142343/http://www.bookfinder.com/dir/i/Prek_Cali,_Kelmendi_Dhe_Kelmendasit/9994334077/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=History of Albania|url=http://www.lonelyplanet.com/albania/history|publisher=Lonely Planet|access-date=5 January 2012|language=en}}</ref> * [[Kelmendi]] * [[Gruda (fis)|Gruda]] (në Mal të Zi) * [[Hoti (fis)|Hoti]] (pjesërisht në Mal të Zi) * [[Kastrati (fis)|Kastrati]] * [[Shkrel|Shkreli]] * [[Trieshi (fis)|Trieshi]] * [[Koja e Kuçit|Koja]] Historitë e fiseve përkatëse, dhe rrjedhimisht të gjithë rajonit, janë ndërthurje të ngjarjeve historike dhe gjenealogjive të transmetuara gojarisht. == Personalitete të njohura == * [[Prek Cali]], bajraktar i Kelmendit * [[Ded Gjo Luli]] (1840–1915), bajraktar i Hotit * [[Sokol Baci]] (1837–1920), bajraktar i Grudës * [[Baca Kurti]] (1807–1881), bajraktar i Grudës * [[Tringë Smajli]] (1880–1917), anëtare e Grudës * [[Nora e Kelmendit]] == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] == Referime == {{Reflist}} == Burime == * {{cite book |last=Treadway |first=John D. |title=The Falcon and the Eagle: Montenegro and Austria-Hungary, 1908–1914 |publisher=Purdue University Press |year=1983 |isbn=9781557531469 |language=en}} * {{cite book |last=Pearson |first=Owen |title=Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908–39 |publisher=I.B.Tauris |year=2004 |isbn=9781845110130 |language=en}} * {{cite book |last=Jovićević |first=Andrija |year=1923 |title=Малесија |publisher=SANU |language=sr}} * {{cite book |last=Slijepčević |first=Đoko M. |title=Српско-арбанашки односи кроз векове са посебним освртом на новије време |year=1974 |publisher=Iskra |language=sr}} * {{cite book |last=Durham |first=Mary Edith |year=2009 |orig-year=1909 |title=High Albania |publisher=Echo Library |isbn=9781406828559 |language=en}} * {{cite book |last=Elsie |first=Robert |year=2010 |title=Historical Dictionary of Albania |publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810873803 |language=en}} * {{cite book |last=Elsie |first=Robert |year=2015 |title=The Tribes of Albania: History, Society and Culture |publisher=I.B.Tauris |isbn=9780857739322 |language=en}} * {{cite book |last=Vickers |first=Miranda |title=The Albanians: A Modern History |publisher=I.B.Tauris |year=1999 |isbn=9781860645419 |language=en}} [[Kategoria:Krahina në Shqipëri]] [[Kategoria:Malësia]] fmyqxtaukyji1crgtybv3rja75cphju Kryeministri i Shqipërisë 0 170300 2978005 2969949 2026-05-06T15:40:58Z Shqiperia2000 65435 2978005 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar |post = Kryeministri |body = Republikës së Shqipërisë |insignia = Kryeministri i Shqipërisë.svg |insigniasize = 110 |insigniacaption = Stema e Kryeministrisë |flag = |flagcaption = |flagborder = |country = {{ALB}} |type = [[Kreu i qeverisë]] |style = Shkëlqesia e tij (zyrtare dhe diplomatike)<br/>z.Kryeministër (jo-zyrtare) |image =Edi Rama, press conference, ITB 2025, Berlin (ITB56291) (cropped 1).jpg |incumbent = [[Edi Rama]] |incumbentsince = 15 shtator 2013 |appointer = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] |residence = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] |seat = [[Tirana|Tiranë]], [[Bulevardi Dëshmorët e Kombit]] 7, 1010 |termlength = Katër vjet |termlength_qualified = e rinovueshme |member_of = {{hlist|[[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshilli i Ministrave]]|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]}} |reports_to = {{hlist|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]|[[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]]}} | |formation = {{start date and age|df=yes|1912|11|29}} |first = [[Ismail Qemali]] |deputy = [[Albana Koçiu]] |salary = [[Leku shqiptar|L]] 228,730 mujor |website = [https://www.kryeministria.al/ Faqja zyrtare] }} '''Kryeministri''' apo '''Kryetari i Këshillit të Ministrave''' është kreu i qeverisë së [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]]. Kryeministri është ministri më i lartë i kabinetit në degën ekzekutive të qeverisë në një sistem parlamentar. Pushteti ekzekutiv i takon Këshillit të Ministrave (kabinetit). Kryetari i Këshillit (Kryeministri) emërohet nga Presidenti; Ministrat emërohen nga Presidenti në bazë të rekomandimit të Kryeministrit. Kuvendi duhet të japë miratimin përfundimtar të përbërjes së Këshillit. Këshilli është përgjegjës për kryerjen politikës të brendshme dhe të jashtme. Ai drejton dhe kontrollon veprimtarinë e ministrive dhe organeve të tjera shtetërore. Kryeministri i parë i Shqipërisë ishte [[Ismail Qemali]]. Kryeministri aktual është [[Edi Rama]], që nga 15 shtatori 2013. == Kompetencat, detyrat dhe përgjegjësitë == Kryeministri i Shqipërisë, i quajtur zyrtarisht Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, është zyrtari shtetëror më i fuqishëm dhe më me ndikim në sistemin e qeverisjes shqiptare. Një rol i rëndësishëm i presidentit është të caktojë një kandidat për postin e kryeministrit, i cili, sipas mendimit të presidentit, është më i aftë të komandojë shumicën e anëtarëve të Parlamentit. Si kryetar i qeverisë, kryeministri është i ngarkuar me drejtimin e politikës së brendshme të vendit dhe drejton administratën publike. Në këtë drejtim, qeveria bashkëpunon me aktorë të tjerë të interesuar socialë. Nëse kryeministri mungon përkohësisht ose është i paaftë për të ushtruar pushtetin e tij ekzekutiv, zëvendëskryeministri merr funksionet e tij, si kryesimi i kabinetit dhe këshillit të ministrave. Kushtetuta thotë se kryeministri përfaqëson këshillin e ministrave dhe kryeson mbledhjet e tij, përshkruan dhe paraqet politikat kryesore të përgjithshme të shtetit dhe është përgjegjës për to, siguron zbatimin e legjislacionit dhe politikave të miratuara nga Këshilli i Ministrave, koordinon dhe mbikëqyr. punën e anëtarëve të Këshillit të Ministrave dhe të institucioneve të tjera të administratës qendrore shtetërore, kryen detyra të tjera të parashikuara në Kushtetutë dhe ligje, zgjidh mosmarrëveshjet midis ministrave dhe nxjerr urdhra në ushtrimin e kompetencave të tij. Kryeministri mund të nisë edhe një procedim në Gjykatën Kushtetuese të Shqipërisë. == Betim == Përpara se të marrë detyrën, kryeministrit të zgjedhur i kërkohet të bëjë betimin përpara Presidentit, duke u betuar për besnikëri ndaj Kushtetutës. Teksti i betimit në formën e tij shqipe është i ndjeshëm ndaj gjinisë dhe të gjithë emrat ruajnë gjithmonë një formë asnjanëse. Kryeministri i zgjedhur bën betimin e mëposhtëm, të përcaktuar me Kushtetutë: {{cquote|Betohem se do t’i bindem Kushtetutës dhe ligjeve të vendit, do të respektoj të drejtat dhe liritë e shtetasve, do të mbroj pavarësinë e Republikës së Shqipërisë dhe do t’i shërbej interesit të përgjithshëm dhe përparimit të Popullit Shqiptar. Presidenti mund te shtoje edhe: Zoti më ndihmoftë!AMIN}} == Zyra dhe vendbanimi == Zyra e Kryeministrit ose Kryeministria është zyra dhe vendbanimi zyrtar i kryeministrit. Ajo ofron asistencë sekretarie për kryeministrin. Kryeministri përmes zyrës së tij bashkërendon me të gjithë ministrat e kabinetit qendror të sindikatës, ministrin e akuzave të pavarura dhe guvernatorët dhe ministrat e qeverisë së shtetit. Për më tepër, në zyrë zhvillohen takime jo-formale ndërmjet kryeministrit dhe zyrtarëve të tjerë qeveritarë ose të huaj. Ai përbëhet gjithashtu nga stafi i menjëhershëm i kryeministrit të Shqipërisë, si dhe nga nivele të shumta të stafit mbështetës që i raportojnë kryeministrit. Që nga viti 1941, ndërtesa shërben si zyrë dhe rezidencë e kryeministrit. Objekti ndodhet në kryeqytetin e Tiranës në Bulevardin Dëshmorët e Kombit, pranë sheshit Nënë Tereza. Ndërtesa u planifikua nga arkitektët italianë Florestano Di Fausto dhe Gherardo Bosio dhe u ndërtua së bashku me Bulevardin Dëshmorët e Kombit, sheshin Nënë Tereza dhe të gjitha ndërtesat e vendosura në këto sheshe, gjatë pushtimit italian të Shqipërisë në 1939-1941. një stil racionalist. == Lista e kryeministrave të Shqipërisë == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Lista e kryeministrave të Shqipërisë |- ! scope=col rowspan="2" | Nr. ! scope=col rowspan="2" | Portreti ! scope=col rowspan="2" | Emri ! colspan="2" | Mandati ! colspan="2" rowspan="2" | Partia ! scope=col rowspan="2" | Qeveria ! scope=col rowspan="2" | Ref. |- ! scope=col | Fillimi ! scope=col | Fundi |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of the Provisional Government of Albania (1912–1914).svg|25px]] '''[[Shqipëria e Pavarur]] (1912–1914)''' |- ! 1 | [[File:Ismail Qemalii.jpeg|85px]] | '''[[Ismail Qemali]]'''<br/>{{Small|''(1844–1919)''}}<br/>[[File:Ismail Qemali (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|4 dhjetor}}<br/>1912 | {{Small|22 janar}}<br/>1914 | rowspan="2" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="2" | I pavarur | [[Qeveria e Përkohshme e Vlorës|E Përkohshme]] | |- ! – | [[File:Anëtarë të Komisionit Ndërkombëtar të Kufinjve.jpg|85px]] | [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] | {{Small|22 janar}}<br/>1914 | {{Small|14 mars}}<br/>1914 | Anëtarët | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1914-1920).svg|25px]] '''[[Principata e Shqipërisë]] (1914–1925)''' |- ! 2 | [[File:Turhan Pashë Përmeti.jpg|85px]] | '''[[Turhan Përmeti]]'''<br/>{{Small|''(1846–1927)''}}<br/>[[File:Turhan Pasha (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|14 mars}}<br/>1914 | {{Small|3 shtator}}<br/>1914 | rowspan="9" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="9" | I pavarur | [[Qeveria Përmeti I|Përmeti I]] dhe II | |- ! 3 | [[File:Esad Toptani (portret).jpg|85px]] | '''[[Esad pashë Toptani|Esad Toptani]]'''<br/>{{Small|''(1863–1920)''}}<br/>[[File:Esad Toptani2 (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 tetor}}<br/>1914 | {{Small|27 janar}}<br/>1916 | Toptani | |- ! – | [[File:Turhan Pashë Përmeti.jpg|85px]] | '''Turhan Përmeti'''<br/>{{Small|''(1846–1927)''}}<br/>[[File:Turhan Pasha (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|25 dhjetor}}<br/>1918 | {{Small|29 janar}}<br/>1920 | Përmeti III | |- ! 4 | [[File:Sulejman Delvina1.jpg|85px]] | '''[[Sulejman Delvina]]'''<br/>{{Small|''(1884–1933)''}}<br/>[[File:Sulejman Delvina (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|30 janar}}<br/>1920 | {{Small|14 nëntor}}<br/>1920 | [[Qeveria Delvina|Delvina]] | |- ! 5 | [[File:Iliaz Vrioni 1932.jpg|85px]] | '''[[Ilias Vrioni]]'''<br/>{{Small|''(1882–1932)''}}<br/>[[File:Ilias Vrioni (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|15 nëntor}}<br/>1920 | {{Small|16 tetor}}<br/>1921 | Vrioni I dhe II | |- ! 6 | [[File:Pandeli Evangjeli (portret 2).jpg|85px]] | '''[[Pandeli Evangjeli]]'''<br/>{{Small|''(1859–1949)''}}<br/>[[File:Pandeli Evangjeli (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|16 tetor}}<br/>1921 | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | Evangjeli | |- ! 7 | [[File:Qazim Koculi (portret).jpg|85px]] | '''[[Qazim Koculi]]'''<br/>{{Small|''(1887–1943)''}}<br/>[[File:Qazim Koculi (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | Koculi | |- ! 8 | [[File:Hasan Prishtina (portret).jpg|85px]] | '''[[Hasan Prishtina]]'''<br/>{{Small|''(1873–1933)''}}<br/>[[File:Hasan Prishtina (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|7 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|12 dhjetor}}<br/>1921 | Prishtina | |- ! 9 | [[File:Idhomen Kosturi.jpg|85px]] | '''[[Idhomeno Kosturi]]'''<br/>{{Small|''(1873–1943)''}}<br/>[[File:Idhomen Kosturi (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|12 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1921 | Kosturi | |- ! 10 | [[File:Xhafer Ypi.jpg|85px]] | '''[[Xhafer Ypi]]'''<br/>{{Small|''(1880–1940)''}}<br/>[[File:Xhafer Ypi (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|2 dhjetor}}<br/>1922 | style="background:{{party color|Popular Party of Albania}};" | | Popullore | Ypi | |- ! 11 | [[File:King Zog I.jpg|85px]] | '''[[Ahmet Zogu]]'''<br/>{{Small|''(1895–1961)''}}<br/>[[File:Zogu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|2 dhjetor}}<br/>1922 | {{Small|25 shkurt}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Conservative Party of Albania}};" | | Konservatore | Zogu | |- ! 12 | [[File:Shefqet Vërlaci (portret).jpg|85px]] | '''[[Shefqet Vërlaci]]'''<br/>{{Small|''(1877–1946)''}}<br/>[[File:Shefqet Vërlaci (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|3 mars}}<br/>1924 | {{Small|27 maj}}<br/>1924 | style="background:#ff8080; color:white;" | | Progresiste | Vërlaci | |- ! – | [[File:Iliaz Vrioni 1932.jpg|85px]] | '''Ilias Vrioni'''<br/>{{Small|''(1882–1932)''}}<br/>[[File:Ilias Vrioni (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|31 maj}}<br/>1924 | {{Small|10 qershor}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Independent politician}};" | | I pavarur | Vrioni III | |- ! 13 | [[File:Fan Stilian Noli.jpg|85px]] | '''[[Fan Noli]]'''<br/>{{Small|''(1882–1965)''}}<br/>[[File:Fan Noli (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|16 qershor}}<br/>1924 | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Liberal Party of Albania}};" | | Liberale | Noli | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1920–1926).svg|25px]] '''[[Republika Shqiptare|Republika Shqiptare]] (1925–1928)''' |- ! – | [[File:King Zog I.jpg|85px]] | '''Ahmet Zogu'''<br/>{{Small|''(1895–1961)''}}<br/>[[File:Zogu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|6 janar}}<br/>1925 | {{Small|31 janar}}<br/>1925 | style="background:{{party color|Conservative Party of Albania}};" | | Konservatore | Zogu II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1934–1939).svg|25px]] '''[[Mbretëria Shqiptare|Mbretëria Shqiptare]] (1928–1939)''' |- ! 14 | [[File:Koço Kotta.jpg|85px]] | '''[[Kostaq Kotta]]'''<br/>{{Small|''(1886–1947)''}}<br/>[[File:Kostaq Kotta (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 shtator}}<br/>1928 | {{Small|5 mars}}<br/>1930 | rowspan="4" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="4" | I pavarur | Kotta I | |- ! – | [[File:Pandeli Evangjeli (portret 2).jpg|85px]] | '''Pandeli Evangjeli'''<br/>{{Small|''(1859–1949)''}}<br/>[[File:Pandeli Evangjeli (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|6 mars}}<br/>1930 | {{Small|16 tetor}}<br/>1935 | Evangjeli II, III dhe IV | |- ! 15 | [[File:Mehdi Frashëri (portrait).jpg|85px]] | '''[[Mehdi Frashëri]]'''<br/>{{Small|''(1872–1963)''}}<br/>[[File:Mehdi Frashëri (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|21 tetor}}<br/>1935 | {{Small|7 nëntor}}<br/>1936 | Frashëri | |- ! – | [[File:Koço Kotta.jpg|85px]] | '''Kostaq Kotta'''<br/>{{Small|''(1886–1947)''}}<br/>[[File:Kostaq Kotta (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|9 nëntor}}<br/>1936 | {{Small|7 prill}}<br/>1939 | Kotta II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1939-1943).svg|25px]] '''[[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria nën Italinë]] (1939–1943)''' |- ! – | [[File:Shefqet Vërlaci (portret).jpg|85px]] | '''Shefqet Vërlaci'''<br/>{{Small|''(1877–1946)''}}<br/>[[File:Shefqet Vërlaci (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|12 prill}}<br/>1939 | {{Small|3 dhjetor}}<br/>1941 | rowspan="5" style="background:{{party color|Fascist Party of Albania}};" | | rowspan="5" | [[Partia Fashiste Shqiptare|Fashiste]] | Vërlaci II | |- ! 16 | [[File:Mustafa Merlika Kruja.jpg|85px]] | '''[[Mustafa Merlika-Kruja]]'''<br/>{{Small|''(1887–1958)''}}<br/>[[File:Mustafa Kruja (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|4 dhjetor}}<br/>1941 | {{Small|4 janar}}<br/>1943 | Merlika-Kruja | |- ! 17 | [[File:Ekrem Libohova.jpg|85px]] | '''[[Ekrem Libohova]]'''<br/>{{Small|''(1882–1948)''}}<br/>[[File:Ekrem Libohova (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|18 janar}}<br/>1943 | {{Small|11 shkurt}}<br/>1943 | Libohova | |- ! 18 | [[File:Maliq Bushati (portret).jpg|85px]] | '''[[Maliq Bushati]]'''<br/>{{Small|''(1890–1946)''}}<br/>[[File:Maliq Bushati (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|12 shkurt}}<br/>1943 | {{Small|28 prill}}<br/>1943 | Bushati | |- ! – | [[File:Ekrem Libohova.jpg|85px]] | '''Ekrem Libohova'''<br/>{{Small|''(1882–1948)''}}<br/>[[File:Ekrem Libohova (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|11 maj}}<br/>1943 | {{Small|10 shtator}}<br/>1943 | Libohova II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1943–1944).svg|25px]] '''[[Pushtimi gjerman i Shqipërisë]] (1943–1944)''' |- ! 19 | [[File:Rexhep Mitrovica.jpg|85px]] | '''[[Rexhep Mitrovica]]'''<br/>{{Small|''(1887–1967)''}}<br/>[[File:Rexhep Mitrovica (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 nëntor}}<br/>1943 | {{Small|16 qershor}}<br/>1944 | rowspan="3" style="background:{{party color|National Front of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Balli Kombëtar]] | Mitrovica | |- ! 20 | [[File:Fiqri Dine.jpg|85px]] | '''[[Fiqri Dine]]'''<br/>{{Small|''(1897–1960)''}}<br/>[[File:Fiqiri Dine (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|18 korrik}}<br/>1944 | {{Small|29 gusht}}<br/>1944 | Dine | |- ! 21 | [[File:Ibrahim Biçaku (portret).jpg|85px]] | '''[[Ibrahim Biçakçiu]]'''<br/>{{Small|''(1905–1977)''}}<br/>[[File:Ibrahim Biçakçiu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|29 gusht}}<br/>1944 | {{Small|20 tetor}}<br/>1944 | Biçaku | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1946-1992).svg|25px]] '''[[Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë]] (1944–1991)''' |- ! 22 | [[File:Enver Hoxha (portret).jpg|85px]] | '''[[Enver Hoxha]]'''<br/>{{Small|''(1908–1985)''}}<br/>[[File:Enver Hoxha (signature).svg|50px]] | {{Small|20 tetor}}<br/>1944 | {{Small|19 korrik}}<br/>1954 | rowspan="3" style="background:{{party color|Party of Labour of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Partia e Punës e Shqipërisë|Partia e Punës]] | Hoxha I, II dhe III | |- ! 23 | [[File:Mehmet Shehu (portrait).jpg|85px]] | '''[[Mehmet Shehu]]'''<br/>{{Small|''(1913–1981)''}}<br/>[[File:Mehmet Shehu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|19 korrik}}<br/>1954 | {{Small|17 dhjetor}}<br/>1981 | Shehu I–VII | |- ! 24 | [[Skeda:Adil Çarçaniii.jpg|85px]] | '''[[Adil Çarçani]]'''<br/>{{Small|''(1922–1997)''}}<br/>[[File:Adil Çarçani (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|18 dhjetor}}<br/>1981 | {{Small|22 shkurt}}<br/>1991 | Çarçani I, II dhe III | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania.svg|25px]] '''[[Shqipëria|Republika e Shqipërisë]] (1991–sot)''' |- ! 25 | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''[[Fatos Nano]]'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|22 shkurt}}<br/>1991 | {{Small|4 qershor}}<br/>1991 | rowspan="3" style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Socialiste]] | Nano I dhe II | |- ! 26 | [[File:Albania politic personality icon.svg|85px]] | '''[[Ylli Bufi]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1948)''}}<br/>[[File:Ylli Bufi (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 qershor}}<br/>1991 | {{Small|10 dhjetor}}<br/>1991 | Qeveria e Stabilitetit | |- ! 27 | [[File:Albania politic personality icon.svg|85px]] | '''[[Vilson Ahmeti]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1951)''}}<br/>[[File:Vilson Ahmeti (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|10 dhjetor}}<br/>1991 | {{Small|4 prill}}<br/>1992 | Ahmeti | |- ! 28 | [[File:Aleksandër Meksi.jpg|85px]] | '''[[Aleksandër Meksi]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1939)''}}<br/>[[File:Aleksandër Meksi (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|13 prill}}<br/>1992 | {{Small|25 mars}}<br/>1997 | style="background:{{party color|Democratic Party of Albania}};" | | [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Demokrate]] | Meksi I dhe II | |- ! 29 | [[File:Bashkim Fino (2014).jpg|85px]] | '''[[Bashkim Fino]]'''<br/>{{Small|''(1962–2021)''}}<br/>[[File:Bashkim Fino (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|13 mars}}<br/>1997 | {{Small|25 korrik}}<br/>1997 | rowspan="6" style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | rowspan="6" | Socialiste | [[Qeveria e Pajtimit Kombëtar|Fino]] | |- ! – | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''Fatos Nano'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|25 korrik}}<br/>1997 | {{Small|28 shtator}}<br/>1998 | Nano III | |- ! 30 | [[File:Pandeli Majko (cropped).jpg|85px]] | '''[[Pandeli Majko]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1967)''}}<br/>[[File:Pandeli Majko (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|28 shtator}}<br/>1998 | {{Small|29 tetor}}<br/>1999 | Majko | |- ! 31 | [[File:Sergio Mattarella e Ilir Meta al Quirinale durante la visita ufficiale 2017 (5) (cropped).jpg|85px]] | '''[[Ilir Meta]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1969)''}}<br/>[[File:Ilir Meta (nënshkrim).svg|40px]] | {{Small|29 tetor}}<br/>1999 | {{Small|29 janar}}<br/>2002 | Meta I dhe II | |- ! – | [[File:Pandeli Majko (cropped).jpg|85px]] | '''Pandeli Majko'''<br/>{{Small|''(lindur 1967)''}}<br/>[[File:Pandeli Majko (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|7 shkurt}}<br/>2002 | {{Small|24 korrik}}<br/>2002 | Majko II | |- ! – | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''Fatos Nano'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|24 korrik}}<br/>2002 | {{Small|8 shtator}}<br/>2005 | Nano IV | |- ! 32 | [[File:Sali Berisha 2008.jpg|85px]] | '''[[Sali Berisha]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1944)''}}<br/>[[File:Sali Berisha (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|8 shtator}}<br/>2005 | {{Small|11 shtator}}<br/>2013 | style="background:{{party color|Democratic Party of Albania}};" | | Demokrate | Berisha I dhe II | |- ! 33 | [[File:Edi Rama, press conference, ITB 2025, Berlin (ITB56291) (cropped 1).jpg|85px]] | '''[[Edi Rama]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1964)''}}<br/>[[File:Edi Rama2 (nënshkrim).svg|70px]] | {{Small|11 shtator}}<br/>2013 | Në detyrë | style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | Socialiste | [[Qeveria Rama I|Rama I]], [[Qeveria Rama II|II]], [[Qeveria Rama III|III]] dhe [[Qeveria Rama IV|IV]] | |} == Ish kryeministrat që jetojnë == {| class="wikitable" |- !Emri!!Mandati!!Data e lindjes |- |[[Ylli Bufi]] |style="text-align:center;"|1991 |{{birth date and age|25|5|1948}} |- |[[Vilson Ahmeti]] |1991–1992 |{{birth date and age|5|9|1951}} |- |[[Aleksandër Meksi]] |1992–1997 |{{birth date and age|8|3|1939}} |- |[[Pandeli Majko]] |1998–1999<br>{{center|2002}} |{{birth date and age|15|11|1967}} |- |[[Ilir Meta]] |1999–2002 |{{birth date and age|24|3|1969}} |- |[[Sali Berisha]] |2005–2013 |{{birth date and age|15|10|1944}} |} == Shih edhe == *[[Lista e mbretërve shqiptarë]] *[[Presidenti i Shqipërisë]] *[[Krerët e Shtetit Shqiptar]] *[[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë]] *[[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë]] == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.kryeministria.al/}} == Burime == {{Kryeministrat e Shqipërisë}} [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Politika e Shqipërisë]] [[Kategoria:Qeveria e Shqipërisë]] d8amlnfgro3ovu8tdeczrpiuytymqt4 2978007 2978005 2026-05-06T15:41:49Z Shqiperia2000 65435 2978007 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar |post = Kryeministri |body = Republikës së Shqipërisë |insignia = Kryeministri i Shqipërisë.svg |insigniasize = 110 |insigniacaption = Stema e Kryeministrisë |flag = |flagcaption = |flagborder = |type = [[Kreu i qeverisë]] |style = Shkëlqesia e tij (zyrtare dhe diplomatike)<br/>z.Kryeministër (jo-zyrtare) |image =Edi Rama, press conference, ITB 2025, Berlin (ITB56291) (cropped 1).jpg |incumbent = [[Edi Rama]] |incumbentsince = 15 shtator 2013 |appointer = [[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]] |residence = [[Kryeministria (Shqipëri)|Kryeministria]] |seat = [[Tirana|Tiranë]], [[Bulevardi Dëshmorët e Kombit]] 7, 1010 |termlength = Katër vjet |termlength_qualified = e rinovueshme |member_of = {{hlist|[[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|Këshilli i Ministrave]]|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]}} |reports_to = {{hlist|[[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendi]]|[[Presidenti i Shqipërisë|Presidenti]]}} | |formation = {{start date and age|df=yes|1912|11|29}} |first = [[Ismail Qemali]] |deputy = [[Albana Koçiu]] |salary = [[Leku shqiptar|L]] 228,730 mujor |website = [https://www.kryeministria.al/ Faqja zyrtare] }} '''Kryeministri''' apo '''Kryetari i Këshillit të Ministrave''' është kreu i qeverisë së [[Shqipëria|Republikës së Shqipërisë]]. Kryeministri është ministri më i lartë i kabinetit në degën ekzekutive të qeverisë në një sistem parlamentar. Pushteti ekzekutiv i takon Këshillit të Ministrave (kabinetit). Kryetari i Këshillit (Kryeministri) emërohet nga Presidenti; Ministrat emërohen nga Presidenti në bazë të rekomandimit të Kryeministrit. Kuvendi duhet të japë miratimin përfundimtar të përbërjes së Këshillit. Këshilli është përgjegjës për kryerjen politikës të brendshme dhe të jashtme. Ai drejton dhe kontrollon veprimtarinë e ministrive dhe organeve të tjera shtetërore. Kryeministri i parë i Shqipërisë ishte [[Ismail Qemali]]. Kryeministri aktual është [[Edi Rama]], që nga 15 shtatori 2013. == Kompetencat, detyrat dhe përgjegjësitë == Kryeministri i Shqipërisë, i quajtur zyrtarisht Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, është zyrtari shtetëror më i fuqishëm dhe më me ndikim në sistemin e qeverisjes shqiptare. Një rol i rëndësishëm i presidentit është të caktojë një kandidat për postin e kryeministrit, i cili, sipas mendimit të presidentit, është më i aftë të komandojë shumicën e anëtarëve të Parlamentit. Si kryetar i qeverisë, kryeministri është i ngarkuar me drejtimin e politikës së brendshme të vendit dhe drejton administratën publike. Në këtë drejtim, qeveria bashkëpunon me aktorë të tjerë të interesuar socialë. Nëse kryeministri mungon përkohësisht ose është i paaftë për të ushtruar pushtetin e tij ekzekutiv, zëvendëskryeministri merr funksionet e tij, si kryesimi i kabinetit dhe këshillit të ministrave. Kushtetuta thotë se kryeministri përfaqëson këshillin e ministrave dhe kryeson mbledhjet e tij, përshkruan dhe paraqet politikat kryesore të përgjithshme të shtetit dhe është përgjegjës për to, siguron zbatimin e legjislacionit dhe politikave të miratuara nga Këshilli i Ministrave, koordinon dhe mbikëqyr. punën e anëtarëve të Këshillit të Ministrave dhe të institucioneve të tjera të administratës qendrore shtetërore, kryen detyra të tjera të parashikuara në Kushtetutë dhe ligje, zgjidh mosmarrëveshjet midis ministrave dhe nxjerr urdhra në ushtrimin e kompetencave të tij. Kryeministri mund të nisë edhe një procedim në Gjykatën Kushtetuese të Shqipërisë. == Betim == Përpara se të marrë detyrën, kryeministrit të zgjedhur i kërkohet të bëjë betimin përpara Presidentit, duke u betuar për besnikëri ndaj Kushtetutës. Teksti i betimit në formën e tij shqipe është i ndjeshëm ndaj gjinisë dhe të gjithë emrat ruajnë gjithmonë një formë asnjanëse. Kryeministri i zgjedhur bën betimin e mëposhtëm, të përcaktuar me Kushtetutë: {{cquote|Betohem se do t’i bindem Kushtetutës dhe ligjeve të vendit, do të respektoj të drejtat dhe liritë e shtetasve, do të mbroj pavarësinë e Republikës së Shqipërisë dhe do t’i shërbej interesit të përgjithshëm dhe përparimit të Popullit Shqiptar. Presidenti mund te shtoje edhe: Zoti më ndihmoftë!AMIN}} == Zyra dhe vendbanimi == Zyra e Kryeministrit ose Kryeministria është zyra dhe vendbanimi zyrtar i kryeministrit. Ajo ofron asistencë sekretarie për kryeministrin. Kryeministri përmes zyrës së tij bashkërendon me të gjithë ministrat e kabinetit qendror të sindikatës, ministrin e akuzave të pavarura dhe guvernatorët dhe ministrat e qeverisë së shtetit. Për më tepër, në zyrë zhvillohen takime jo-formale ndërmjet kryeministrit dhe zyrtarëve të tjerë qeveritarë ose të huaj. Ai përbëhet gjithashtu nga stafi i menjëhershëm i kryeministrit të Shqipërisë, si dhe nga nivele të shumta të stafit mbështetës që i raportojnë kryeministrit. Që nga viti 1941, ndërtesa shërben si zyrë dhe rezidencë e kryeministrit. Objekti ndodhet në kryeqytetin e Tiranës në Bulevardin Dëshmorët e Kombit, pranë sheshit Nënë Tereza. Ndërtesa u planifikua nga arkitektët italianë Florestano Di Fausto dhe Gherardo Bosio dhe u ndërtua së bashku me Bulevardin Dëshmorët e Kombit, sheshin Nënë Tereza dhe të gjitha ndërtesat e vendosura në këto sheshe, gjatë pushtimit italian të Shqipërisë në 1939-1941. një stil racionalist. == Lista e kryeministrave të Shqipërisë == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Lista e kryeministrave të Shqipërisë |- ! scope=col rowspan="2" | Nr. ! scope=col rowspan="2" | Portreti ! scope=col rowspan="2" | Emri ! colspan="2" | Mandati ! colspan="2" rowspan="2" | Partia ! scope=col rowspan="2" | Qeveria ! scope=col rowspan="2" | Ref. |- ! scope=col | Fillimi ! scope=col | Fundi |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of the Provisional Government of Albania (1912–1914).svg|25px]] '''[[Shqipëria e Pavarur]] (1912–1914)''' |- ! 1 | [[File:Ismail Qemalii.jpeg|85px]] | '''[[Ismail Qemali]]'''<br/>{{Small|''(1844–1919)''}}<br/>[[File:Ismail Qemali (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|4 dhjetor}}<br/>1912 | {{Small|22 janar}}<br/>1914 | rowspan="2" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="2" | I pavarur | [[Qeveria e Përkohshme e Vlorës|E Përkohshme]] | |- ! – | [[File:Anëtarë të Komisionit Ndërkombëtar të Kufinjve.jpg|85px]] | [[Komisioni Ndërkombëtar i Kontrollit]] | {{Small|22 janar}}<br/>1914 | {{Small|14 mars}}<br/>1914 | Anëtarët | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1914-1920).svg|25px]] '''[[Principata e Shqipërisë]] (1914–1925)''' |- ! 2 | [[File:Turhan Pashë Përmeti.jpg|85px]] | '''[[Turhan Përmeti]]'''<br/>{{Small|''(1846–1927)''}}<br/>[[File:Turhan Pasha (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|14 mars}}<br/>1914 | {{Small|3 shtator}}<br/>1914 | rowspan="9" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="9" | I pavarur | [[Qeveria Përmeti I|Përmeti I]] dhe II | |- ! 3 | [[File:Esad Toptani (portret).jpg|85px]] | '''[[Esad pashë Toptani|Esad Toptani]]'''<br/>{{Small|''(1863–1920)''}}<br/>[[File:Esad Toptani2 (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 tetor}}<br/>1914 | {{Small|27 janar}}<br/>1916 | Toptani | |- ! – | [[File:Turhan Pashë Përmeti.jpg|85px]] | '''Turhan Përmeti'''<br/>{{Small|''(1846–1927)''}}<br/>[[File:Turhan Pasha (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|25 dhjetor}}<br/>1918 | {{Small|29 janar}}<br/>1920 | Përmeti III | |- ! 4 | [[File:Sulejman Delvina1.jpg|85px]] | '''[[Sulejman Delvina]]'''<br/>{{Small|''(1884–1933)''}}<br/>[[File:Sulejman Delvina (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|30 janar}}<br/>1920 | {{Small|14 nëntor}}<br/>1920 | [[Qeveria Delvina|Delvina]] | |- ! 5 | [[File:Iliaz Vrioni 1932.jpg|85px]] | '''[[Ilias Vrioni]]'''<br/>{{Small|''(1882–1932)''}}<br/>[[File:Ilias Vrioni (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|15 nëntor}}<br/>1920 | {{Small|16 tetor}}<br/>1921 | Vrioni I dhe II | |- ! 6 | [[File:Pandeli Evangjeli (portret 2).jpg|85px]] | '''[[Pandeli Evangjeli]]'''<br/>{{Small|''(1859–1949)''}}<br/>[[File:Pandeli Evangjeli (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|16 tetor}}<br/>1921 | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | Evangjeli | |- ! 7 | [[File:Qazim Koculi (portret).jpg|85px]] | '''[[Qazim Koculi]]'''<br/>{{Small|''(1887–1943)''}}<br/>[[File:Qazim Koculi (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|6 dhjetor}}<br/>1921 | Koculi | |- ! 8 | [[File:Hasan Prishtina (portret).jpg|85px]] | '''[[Hasan Prishtina]]'''<br/>{{Small|''(1873–1933)''}}<br/>[[File:Hasan Prishtina (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|7 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|12 dhjetor}}<br/>1921 | Prishtina | |- ! 9 | [[File:Idhomen Kosturi.jpg|85px]] | '''[[Idhomeno Kosturi]]'''<br/>{{Small|''(1873–1943)''}}<br/>[[File:Idhomen Kosturi (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|12 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1921 | Kosturi | |- ! 10 | [[File:Xhafer Ypi.jpg|85px]] | '''[[Xhafer Ypi]]'''<br/>{{Small|''(1880–1940)''}}<br/>[[File:Xhafer Ypi (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1921 | {{Small|2 dhjetor}}<br/>1922 | style="background:{{party color|Popular Party of Albania}};" | | Popullore | Ypi | |- ! 11 | [[File:King Zog I.jpg|85px]] | '''[[Ahmet Zogu]]'''<br/>{{Small|''(1895–1961)''}}<br/>[[File:Zogu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|2 dhjetor}}<br/>1922 | {{Small|25 shkurt}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Conservative Party of Albania}};" | | Konservatore | Zogu | |- ! 12 | [[File:Shefqet Vërlaci (portret).jpg|85px]] | '''[[Shefqet Vërlaci]]'''<br/>{{Small|''(1877–1946)''}}<br/>[[File:Shefqet Vërlaci (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|3 mars}}<br/>1924 | {{Small|27 maj}}<br/>1924 | style="background:#ff8080; color:white;" | | Progresiste | Vërlaci | |- ! – | [[File:Iliaz Vrioni 1932.jpg|85px]] | '''Ilias Vrioni'''<br/>{{Small|''(1882–1932)''}}<br/>[[File:Ilias Vrioni (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|31 maj}}<br/>1924 | {{Small|10 qershor}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Independent politician}};" | | I pavarur | Vrioni III | |- ! 13 | [[File:Fan Stilian Noli.jpg|85px]] | '''[[Fan Noli]]'''<br/>{{Small|''(1882–1965)''}}<br/>[[File:Fan Noli (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|16 qershor}}<br/>1924 | {{Small|24 dhjetor}}<br/>1924 | style="background:{{party color|Liberal Party of Albania}};" | | Liberale | Noli | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1920–1926).svg|25px]] '''[[Republika Shqiptare|Republika Shqiptare]] (1925–1928)''' |- ! – | [[File:King Zog I.jpg|85px]] | '''Ahmet Zogu'''<br/>{{Small|''(1895–1961)''}}<br/>[[File:Zogu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|6 janar}}<br/>1925 | {{Small|31 janar}}<br/>1925 | style="background:{{party color|Conservative Party of Albania}};" | | Konservatore | Zogu II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1934–1939).svg|25px]] '''[[Mbretëria Shqiptare|Mbretëria Shqiptare]] (1928–1939)''' |- ! 14 | [[File:Koço Kotta.jpg|85px]] | '''[[Kostaq Kotta]]'''<br/>{{Small|''(1886–1947)''}}<br/>[[File:Kostaq Kotta (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 shtator}}<br/>1928 | {{Small|5 mars}}<br/>1930 | rowspan="4" style="background:{{party color|Independent politician}};" | | rowspan="4" | I pavarur | Kotta I | |- ! – | [[File:Pandeli Evangjeli (portret 2).jpg|85px]] | '''Pandeli Evangjeli'''<br/>{{Small|''(1859–1949)''}}<br/>[[File:Pandeli Evangjeli (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|6 mars}}<br/>1930 | {{Small|16 tetor}}<br/>1935 | Evangjeli II, III dhe IV | |- ! 15 | [[File:Mehdi Frashëri (portrait).jpg|85px]] | '''[[Mehdi Frashëri]]'''<br/>{{Small|''(1872–1963)''}}<br/>[[File:Mehdi Frashëri (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|21 tetor}}<br/>1935 | {{Small|7 nëntor}}<br/>1936 | Frashëri | |- ! – | [[File:Koço Kotta.jpg|85px]] | '''Kostaq Kotta'''<br/>{{Small|''(1886–1947)''}}<br/>[[File:Kostaq Kotta (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|9 nëntor}}<br/>1936 | {{Small|7 prill}}<br/>1939 | Kotta II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1939-1943).svg|25px]] '''[[Shqipëria nën pushtimin italian (1939–1943)|Shqipëria nën Italinë]] (1939–1943)''' |- ! – | [[File:Shefqet Vërlaci (portret).jpg|85px]] | '''Shefqet Vërlaci'''<br/>{{Small|''(1877–1946)''}}<br/>[[File:Shefqet Vërlaci (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|12 prill}}<br/>1939 | {{Small|3 dhjetor}}<br/>1941 | rowspan="5" style="background:{{party color|Fascist Party of Albania}};" | | rowspan="5" | [[Partia Fashiste Shqiptare|Fashiste]] | Vërlaci II | |- ! 16 | [[File:Mustafa Merlika Kruja.jpg|85px]] | '''[[Mustafa Merlika-Kruja]]'''<br/>{{Small|''(1887–1958)''}}<br/>[[File:Mustafa Kruja (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|4 dhjetor}}<br/>1941 | {{Small|4 janar}}<br/>1943 | Merlika-Kruja | |- ! 17 | [[File:Ekrem Libohova.jpg|85px]] | '''[[Ekrem Libohova]]'''<br/>{{Small|''(1882–1948)''}}<br/>[[File:Ekrem Libohova (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|18 janar}}<br/>1943 | {{Small|11 shkurt}}<br/>1943 | Libohova | |- ! 18 | [[File:Maliq Bushati (portret).jpg|85px]] | '''[[Maliq Bushati]]'''<br/>{{Small|''(1890–1946)''}}<br/>[[File:Maliq Bushati (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|12 shkurt}}<br/>1943 | {{Small|28 prill}}<br/>1943 | Bushati | |- ! – | [[File:Ekrem Libohova.jpg|85px]] | '''Ekrem Libohova'''<br/>{{Small|''(1882–1948)''}}<br/>[[File:Ekrem Libohova (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|11 maj}}<br/>1943 | {{Small|10 shtator}}<br/>1943 | Libohova II | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1943–1944).svg|25px]] '''[[Pushtimi gjerman i Shqipërisë]] (1943–1944)''' |- ! 19 | [[File:Rexhep Mitrovica.jpg|85px]] | '''[[Rexhep Mitrovica]]'''<br/>{{Small|''(1887–1967)''}}<br/>[[File:Rexhep Mitrovica (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 nëntor}}<br/>1943 | {{Small|16 qershor}}<br/>1944 | rowspan="3" style="background:{{party color|National Front of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Balli Kombëtar]] | Mitrovica | |- ! 20 | [[File:Fiqri Dine.jpg|85px]] | '''[[Fiqri Dine]]'''<br/>{{Small|''(1897–1960)''}}<br/>[[File:Fiqiri Dine (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|18 korrik}}<br/>1944 | {{Small|29 gusht}}<br/>1944 | Dine | |- ! 21 | [[File:Ibrahim Biçaku (portret).jpg|85px]] | '''[[Ibrahim Biçakçiu]]'''<br/>{{Small|''(1905–1977)''}}<br/>[[File:Ibrahim Biçakçiu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|29 gusht}}<br/>1944 | {{Small|20 tetor}}<br/>1944 | Biçaku | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania (1946-1992).svg|25px]] '''[[Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë]] (1944–1991)''' |- ! 22 | [[File:Enver Hoxha (portret).jpg|85px]] | '''[[Enver Hoxha]]'''<br/>{{Small|''(1908–1985)''}}<br/>[[File:Enver Hoxha (signature).svg|50px]] | {{Small|20 tetor}}<br/>1944 | {{Small|19 korrik}}<br/>1954 | rowspan="3" style="background:{{party color|Party of Labour of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Partia e Punës e Shqipërisë|Partia e Punës]] | Hoxha I, II dhe III | |- ! 23 | [[File:Mehmet Shehu (portrait).jpg|85px]] | '''[[Mehmet Shehu]]'''<br/>{{Small|''(1913–1981)''}}<br/>[[File:Mehmet Shehu (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|19 korrik}}<br/>1954 | {{Small|17 dhjetor}}<br/>1981 | Shehu I–VII | |- ! 24 | [[Skeda:Adil Çarçaniii.jpg|85px]] | '''[[Adil Çarçani]]'''<br/>{{Small|''(1922–1997)''}}<br/>[[File:Adil Çarçani (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|18 dhjetor}}<br/>1981 | {{Small|22 shkurt}}<br/>1991 | Çarçani I, II dhe III | |- | colspan="9" bgcolor="#dfdde0" | [[File:Flag of Albania.svg|25px]] '''[[Shqipëria|Republika e Shqipërisë]] (1991–sot)''' |- ! 25 | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''[[Fatos Nano]]'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|22 shkurt}}<br/>1991 | {{Small|4 qershor}}<br/>1991 | rowspan="3" style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | rowspan="3" | [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Socialiste]] | Nano I dhe II | |- ! 26 | [[File:Albania politic personality icon.svg|85px]] | '''[[Ylli Bufi]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1948)''}}<br/>[[File:Ylli Bufi (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|5 qershor}}<br/>1991 | {{Small|10 dhjetor}}<br/>1991 | Qeveria e Stabilitetit | |- ! 27 | [[File:Albania politic personality icon.svg|85px]] | '''[[Vilson Ahmeti]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1951)''}}<br/>[[File:Vilson Ahmeti (nënshkrim).svg|50px]] | {{Small|10 dhjetor}}<br/>1991 | {{Small|4 prill}}<br/>1992 | Ahmeti | |- ! 28 | [[File:Aleksandër Meksi.jpg|85px]] | '''[[Aleksandër Meksi]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1939)''}}<br/>[[File:Aleksandër Meksi (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|13 prill}}<br/>1992 | {{Small|25 mars}}<br/>1997 | style="background:{{party color|Democratic Party of Albania}};" | | [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Demokrate]] | Meksi I dhe II | |- ! 29 | [[File:Bashkim Fino (2014).jpg|85px]] | '''[[Bashkim Fino]]'''<br/>{{Small|''(1962–2021)''}}<br/>[[File:Bashkim Fino (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|13 mars}}<br/>1997 | {{Small|25 korrik}}<br/>1997 | rowspan="6" style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | rowspan="6" | Socialiste | [[Qeveria e Pajtimit Kombëtar|Fino]] | |- ! – | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''Fatos Nano'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|25 korrik}}<br/>1997 | {{Small|28 shtator}}<br/>1998 | Nano III | |- ! 30 | [[File:Pandeli Majko (cropped).jpg|85px]] | '''[[Pandeli Majko]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1967)''}}<br/>[[File:Pandeli Majko (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|28 shtator}}<br/>1998 | {{Small|29 tetor}}<br/>1999 | Majko | |- ! 31 | [[File:Sergio Mattarella e Ilir Meta al Quirinale durante la visita ufficiale 2017 (5) (cropped).jpg|85px]] | '''[[Ilir Meta]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1969)''}}<br/>[[File:Ilir Meta (nënshkrim).svg|40px]] | {{Small|29 tetor}}<br/>1999 | {{Small|29 janar}}<br/>2002 | Meta I dhe II | |- ! – | [[File:Pandeli Majko (cropped).jpg|85px]] | '''Pandeli Majko'''<br/>{{Small|''(lindur 1967)''}}<br/>[[File:Pandeli Majko (nënshkrim).svg|60px]] | {{Small|7 shkurt}}<br/>2002 | {{Small|24 korrik}}<br/>2002 | Majko II | |- ! – | [[File:Фатос Нано (20-01-2004).jpg|85px]] | '''Fatos Nano'''<br/>{{Small|''(1952–2025)''}}<br/>[[File:Fatos Nano (nënshkrim).svg|45px]] | {{Small|24 korrik}}<br/>2002 | {{Small|8 shtator}}<br/>2005 | Nano IV | |- ! 32 | [[File:Sali Berisha 2008.jpg|85px]] | '''[[Sali Berisha]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1944)''}}<br/>[[File:Sali Berisha (nënshkrim).svg|55px]] | {{Small|8 shtator}}<br/>2005 | {{Small|11 shtator}}<br/>2013 | style="background:{{party color|Democratic Party of Albania}};" | | Demokrate | Berisha I dhe II | |- ! 33 | [[File:Edi Rama, press conference, ITB 2025, Berlin (ITB56291) (cropped 1).jpg|85px]] | '''[[Edi Rama]]'''<br/>{{Small|''(lindur 1964)''}}<br/>[[File:Edi Rama2 (nënshkrim).svg|70px]] | {{Small|11 shtator}}<br/>2013 | Në detyrë | style="background:{{party color|Socialist Party of Albania}};" | | Socialiste | [[Qeveria Rama I|Rama I]], [[Qeveria Rama II|II]], [[Qeveria Rama III|III]] dhe [[Qeveria Rama IV|IV]] | |} == Ish kryeministrat që jetojnë == {| class="wikitable" |- !Emri!!Mandati!!Data e lindjes |- |[[Ylli Bufi]] |style="text-align:center;"|1991 |{{birth date and age|25|5|1948}} |- |[[Vilson Ahmeti]] |1991–1992 |{{birth date and age|5|9|1951}} |- |[[Aleksandër Meksi]] |1992–1997 |{{birth date and age|8|3|1939}} |- |[[Pandeli Majko]] |1998–1999<br>{{center|2002}} |{{birth date and age|15|11|1967}} |- |[[Ilir Meta]] |1999–2002 |{{birth date and age|24|3|1969}} |- |[[Sali Berisha]] |2005–2013 |{{birth date and age|15|10|1944}} |} == Shih edhe == *[[Lista e mbretërve shqiptarë]] *[[Presidenti i Shqipërisë]] *[[Krerët e Shtetit Shqiptar]] *[[Lista e Kryeministrave të Shqipërisë]] *[[Lista e Ministrave të Jashtëm të Shqipërisë]] == Lidhje të jashtme == * {{Official website|http://www.kryeministria.al/}} == Burime == {{Kryeministrat e Shqipërisë}} [[Kategoria:Kryeministra të Shqipërisë]] [[Kategoria:Politika e Shqipërisë]] [[Kategoria:Qeveria e Shqipërisë]] qqvdee10ddcyrua6e7j370fqzvq2om0 Lista e ishujve sipas popullsisë 0 200459 2978014 2950466 2026-05-06T16:10:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2978014 wikitext text/x-wiki Ky është '''lista e ishujve sipas popullsisë'''. Përfshinë të gjitha ishujt me popullësi me më shumë se 100,000. Popullësia e ishujve në botë janë mbi 730 milionë, rreth 11% të popullsisë së botës. ==Ishujt më të mëdhaja== {| class="wikitable sortable" |- !Vendi!! Ishulli !! Shteti(tet) !! Popullësia !! Dendësia<br/>(/km²) |- |1 |[[Java]] || [[Indonezia]] || 139,448,718 (2014)<ref name="kemenkesehat">{{cite web|url=http://www.depkes.go.id/downloads/Penduduk%20Kab%20Kota%20Umur%20Tunggal%202014.pdf|title=Kementerian Kesehatan Republik Indonesia|access-date=29 tetor 2016|archive-date=8 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208021950/http://depkes.go.id/downloads/Penduduk%20Kab%20Kota%20Umur%20Tunggal%202014.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>Composed of 6 provinces excluding the four regencies comprising Madura island</ref> ||align="right"| 1,117 |- |2 |[[Honshū]] || [[Japonia]] || 104,000,000 (2010)<ref>Composed of 34 prefectures including minor outlying islands</ref> ||align="right"| 451.8 |- |3 |[[Britania e madhe (ishull)|Britania e Madhe]] || [[Mbretëria e Bashkuar]] ([[Anglia]], [[Skocia]], [[Uellsi]]) || 61,700,000 (2015)<ref>''[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/population-and-household-estimates-for-the-united-kingdom/stb-2011-census--population-estimates-for-the-united-kingdom.html 2011 Census: Population Estimates for the United Kingdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151019095532/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/population-and-household-estimates-for-the-united-kingdom/stb-2011-census--population-estimates-for-the-united-kingdom.html |date=19 tetor 2015 }}''. In the 2011 census, the population of England, Wales and Scotland was estimated to be approximately 61,370,000; compromising of 60,800,000 on Great Britain, and 570,000 on other islands. Retrieved 23 January 2014</ref> ||align="right"| 281.3 |- |4 |[[Luzon]] || [[Filipinet]] || 52,990,000 (2015)<ref name="phcensus2010">{{cite web|url=http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf|title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities|work=2010 Census and Housing Population|publisher=National Statistics Office|accessdate=13 shkurt 2013|archive-date=28 shtator 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf|url-status=dead}}</ref><!-- Composed of 7 administrative regions excluding island provinces, also subtracting out Caburryan, Tingloy, Alabat and Albay Gulf islands--> ||align="right"| 480 |- |5 |[[Sumatra]] || [[Indonezia]] || 47,010,000 (2010)<ref name="geo"/><ref>Composed of 8 provinces including minor outlying islands</ref> ||align="right"| 90.4 |- |6 |[[Tajvani (Ishull)|Tajvani]] || [[Republika e Kinës|Tajvani]] || 23,461,708 (2015)<ref name="geo"/> ||align="right"| 657 |- |7 |[[Madagaskari]] || [[Madagaskari]] || 22,434,000 (2014)<ref>{{cite web|url=http://instat.mg/madagascar-en-chiffres/#demographie|title=Account Suspended|access-date=29 tetor 2016|archive-date=16 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116040245/http://instat.mg/madagascar-en-chiffres/#demographie|url-status=dead}}</ref> ||align="right"| 38.2 |- |8 |[[Mindanao]] || [[Filipinet]] || 21,902,000 (2015)<ref name="phcensus2015">Based on Census 2015 population of 6 regions that comprise Mindanao, subtracting out 3 entire provinces: Sulu, Tawi-tawi and Dinagat Islands, and entire islands (geographic) of Basilan, Olutanga, Camiguin, Surigao Islands, Samal, and Sarangani Islands</ref> ||align="right"| 226 |- |9 |[[Borneo]] || [[Indonezia]], [[Brunei]], [[Malajzia]] || 21,258,000 (2014)<ref name="geo">{{cite web|url=http://www.geohive.com/cntry/|title=G|access-date=29 tetor 2016|archive-date=21 shtator 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921074436/http://www.geohive.com/cntry/|url-status=dead}}</ref><ref name="citypop">[http://www.citypopulation.de/Malaysia.html Malaysia: Federal States, Territories, Districts, major Cities, Urban Aras & Conurbations - Statistics & Maps on City Population]. Citypopulation.de (2013-05-20). Retrieved on 2013-07-12.</ref><ref>{{cite web|url=http://statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=537&Itemid=111&lang=bm&negeri=W.P.Labuan|title=W.P. Labuan Sepintas Lalu|work=statistics.gov.my|access-date=29 tetor 2016|archive-date=13 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141113202019/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=537&Itemid=111&lang=bm&negeri=W.P.Labuan|url-status=dead}}</ref><ref>Administratively composed of 5 Indonesian provinces, 2 Malaysian states, 1 Malaysian territory and the sovereign state of Brunei, for this sum does not include Labuan nor Tarakan islands for which there is data.</ref> ||align="right"| 26.3 |- |10 |[[Gjeografia e Sri Lankës|Sri Lanka (Ceylon)]] || [[Sri Lanka]] || 20,219,000 (2012)<ref>{{cite web|url=http://citypopulation.de/php/srilanka-admin.php|title=Sri Lanka: Administrative Division (Districts and Divisional Secretariats) - Population Statistics in Maps and Charts}}</ref><!--Sri Lanka nation without Mannar island nor Jaffna islands-->||align="right"| 310 |- |11 |[[Hispaniola]] || [[Republika Dominikane]], [[Haiti]] || 19,920,000 (2010)<ref name="UNWPP">{{cite web|url=http://esa.un.org/unpd/wpp/unpp/panel_population.htm|title=World Population Prospects, the 2012 Revision|work=un.org}}</ref> ||align="right"| 241.5 |- |12 |[[Sulawesi]] || [[Indonezia]] || 17,371,783 (2010)<ref name="geo"/><ref>Composed of 6 provinces</ref> ||align="right"| 97 |- |13 |[[Ishulli Salsette|Salsette]] || [[India]] ([[Maharashtra]]) || 15,098,516 (2011)<ref name="geo"/><ref>Composed of Greater Mumbai, Thane and Mira-Bhayandar</ref> ||align="right"| 24,414 |- |14 |[[Kyūshū]] || [[Japonia]] || 13,200,000 (2010)<ref>Composed of 7 prefectures</ref> ||align="right"| 371 |- |15 |[[Guinea e Re]] || [[Papua Guinea e Re]] dhe [[Indonezia]] || ~ 11,306,940 (2014)<ref name="auto">{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/indonesia-admin.php|title=Indonesia: Administrative Division|work=citypopulation.de}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.spc.int/nmdi/population|title=Papua New Guinea|work=citypopulation.de}}</ref> ||align="right"| 15 |- |16 |[[Gjeografia e Kubës|Kuba]] || [[Kuba]] || 11,167,325 (2012)<ref name="geo"/><ref>Population of Cuba excluding Isla de la Juventud</ref> ||align="right"| 103.3 |- |17 |Hainan ||[[Kina]] ||10,081,200 (2020)||align="right"| 288 |} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Lista ishujsh]] dvav7sfmykmxjl6r0r8zi1o4vtpi9uc Ogerta Manastirliu 0 213381 2978019 2885066 2026-05-06T16:21:43Z Shqiperia2000 65435 2978019 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ogerta Manastirliu | image = Ogerta Manastirliu.png | caption = Manastirliu | office = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | term_start = 11 shtator 2023 | term_end = 19 shtator 2025 | primeminister = [[Edi Rama]] | predecessor = [[Evis Kushi]] | successor = [[Mirela Kumbaro]] | office1 = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] | term_start1 = 13 mars 2017 | term_end1 = 11 shtator 2023 | primeminister1 = [[Edi Rama]] | predecessor1 = [[Ilir Beqaj]] | successor1 = [[Albana Koçiu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 25 qershor 2017 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|31|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Kimiste, politikane | signature = Ogerta Manastirliu (nënshkrim).svg }} '''Ogerta Manastirliu''' (lindur më 31 dhjetor 1978) është politikane shqiptare, anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]] dhe deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për [[Qarku i Tiranës|qarkun e Tiranës]]. Ajo ka shërbyer si ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale nga viti 2017 deri në vitin 2023 dhe si ministre e Arsimit dhe Sportit nga viti 2023 deri në vitin 2025.<ref name="arsimi">{{cite web |title=Ogerta Manastirliu |url=https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ |website=Ministria e Arsimit dhe Sportit |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref><ref name="parlament">{{cite web |title=Deputetët |url=https://www.parlament.al/deputet |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Ogerta Manastirliu lindi më 31 dhjetor 1978 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], në degën e kimisë së përgjithshme, ku përfundoi studimet bachelor dhe master. Më vonë mori titullin “Doktor i Shkencave” në fushën e kimisë analitike dhe mjedisore.<ref name="arsimi" /> Që nga viti 2009, ajo është angazhuar si pedagoge e jashtme në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës.<ref name="sdg">{{cite web |title=H.E. Ms. Ogerta Manastirliu |url=https://sdgs.un.org/panelists/he-ms-ogerta-manastirliu-30110 |website=United Nations Sustainable Development Goals |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera profesionale == Karriera profesionale e Manastirliut nisi në vitin 2004 në [[Bashkia Tiranë|Bashkinë e Tiranës]], në Drejtorinë e Koordinimit të Projekteve. Nga viti 2005 deri në vitin 2011, ajo drejtoi Drejtorinë e Politikave të Strehimit dhe Shërbimeve Sociale, duke u marrë me politikat sociale dhe programet e strehimit në nivel vendor.<ref name="arsimi" /> Më pas u angazhua si eksperte dhe drejtuese në projekte të lidhura me politikat sociale, administrimin publik dhe zhvillimin urban. == Karriera politike == Manastirliu është anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 u zgjodh deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës dhe u rizgjodh në zgjedhjet e mëvonshme.<ref>{{cite web |title=Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste |url=https://www.parlament.al/struktura/d6bd0f24-a665-46be-abf0-f8bffb5671ab |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Ajo është përfshirë në strukturat drejtuese të Partisë Socialiste dhe ka mbajtur disa funksione ministrore në qeveritë e kryeministrit [[Edi Rama]]. == Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale == Në mars 2017, Manastirliu u emërua ministre e Shëndetësisë dhe më pas drejtoi Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale deri në shtator 2023.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u trajtuan reforma në sistemin shëndetësor, investime në infrastrukturën spitalore, zgjerimi i disa shërbimeve publike dhe politika të mbrojtjes sociale. Ajo drejtoi ministrinë edhe gjatë pandemisë së [[COVID-19]], periudhë në të cilën Shqipëria zbatoi masa kufizuese, kufizime në lëvizje, mbylljen e shkollave dhe programe vaksinimi.<ref>{{cite web |title=Albania halts schools, Italy flights, ferries over coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-halts-schools-italy-flights-ferries-over-coronavirus-idUSKBN20W1UG/ |website=Reuters |date=9 mars 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në prill 2020, gjatë pandemisë, Manastirliu ishte pjesë e komunikimeve publike të qeverisë për masat shëndetësore dhe solidaritetin rajonal, përfshirë dërgimin e infermierëve shqiptarë në Itali për të ndihmuar në përballimin e krizës së COVID-19.<ref>{{cite web |title=Albania sends 60 more nurses to join coronavirus fight in hard-hit Italy |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-sends-60-more-nurses-to-join-coronavirus-fight-in-hard-hit-italy-idUSKBN2222CS/ |website=Reuters |date=20 prill 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministre e Arsimit dhe Sportit == Më 11 shtator 2023, Manastirliu u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit. Në këtë detyrë ajo u përqendrua në politikat e arsimit parauniversitar dhe universitar, dixhitalizimin e shërbimeve arsimore, modernizimin e kurrikulave dhe rritjen e bashkëpunimit ndërkombëtar në fushën e arsimit.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u diskutuan politika për arsimin e lartë deri në vitin 2030, me synim përafrimin e sistemit shqiptar me standardet ndërkombëtare dhe mbështetjen e procesit të integrimit evropian.<ref>{{cite web |title=Dokumenti i Politikave të Arsimit të Lartë 2030 |url=https://www.kryeministria.al/newsroom/dokumenti-i-politikave-te-arsimit-te-larte-2030-per-arsimin-e-larte-ne-harmoni-me-standardet-nderkombetare-mbeshtetes-i-procesit-te-integrimit-dhe-zhvillimit-te-vendit/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Në shtator 2025, në kuadër të riorganizimit të qeverisë pas zgjedhjeve parlamentare, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit dhe Sportit; në këtë funksion u pasua nga [[Mirela Kumbaro]].<ref>{{cite web |title=Mirela Kumbaro Furxhi |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Deputete == Manastirliu është deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës. Ajo është pjesë e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.<ref name="parlament" /> == Kontroversitë == Në vitin 2018, emri i Manastirliut u përfshi në debatin publik mbi plagjiaturën akademike në Shqipëri, pas publikimit të akuzave ndaj disa zyrtarëve dhe akademikëve për kopjim në punime shkencore. Platforma Citizens Channel raportoi pretendime për plagjiaturë lidhur me punime të saj akademike, ndërsa debati u zhvillua në një klimë më të gjerë protestash studentore dhe kritikash ndaj arsimit të lartë në Shqipëri.<ref>{{cite web |title=“Copy word for word and photo from Google” – “For the University” denounces Minister Manastirliu for plagiarism |url=https://citizens.al/en/2018/12/03/copy-word-for-word-and-photo-from-google-for-the-university-denounces-minister-Manastirliu-for-plagiarism/ |website=Citizens Channel |date=3 dhjetor 2018 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Çështja e plagjiaturës akademike në Shqipëri u trajtua edhe nga media të tjera investigative, të cilat e vendosën rastin në kuadrin e një problemi më të gjerë të verifikimit të titujve akademikë dhe integritetit shkencor në vend.<ref>{{cite web |title=Plagiarism, buying and selling diploma theses and broken promises |url=https://www.acqj.al/en/plagjiatura-shitblerja-e-punimeve-te-diplomes-dhe-premtimet-e-pambajtura/ |website=Albanian Center for Quality Journalism |date=6 maj 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Ogerta Manastirliu është e martuar dhe ka dy vajza. Ajo flet anglisht dhe italisht.<ref name="sdg" /> == Shih edhe == * [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë]] * [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë]] * [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] * [[Kuvendi i Shqipërisë]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.parlament.al/deputet Profili në Kuvendin e Shqipërisë] * [https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ Profili në arkivin e Ministrisë së Arsimit dhe Sportit] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Politikane shqiptare]] [[Kategoria:Kimiste shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1978]] g14z5dn8ikcj0vnsorbre0nq3w4b0v2 2978020 2978019 2026-05-06T16:22:12Z Shqiperia2000 65435 /* Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale */ 2978020 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ogerta Manastirliu | image = Ogerta Manastirliu.png | caption = Manastirliu | office = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | term_start = 11 shtator 2023 | term_end = 19 shtator 2025 | primeminister = [[Edi Rama]] | predecessor = [[Evis Kushi]] | successor = [[Mirela Kumbaro]] | office1 = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] | term_start1 = 13 mars 2017 | term_end1 = 11 shtator 2023 | primeminister1 = [[Edi Rama]] | predecessor1 = [[Ilir Beqaj]] | successor1 = [[Albana Koçiu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 25 qershor 2017 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|31|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Kimiste, politikane | signature = Ogerta Manastirliu (nënshkrim).svg }} '''Ogerta Manastirliu''' (lindur më 31 dhjetor 1978) është politikane shqiptare, anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]] dhe deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për [[Qarku i Tiranës|qarkun e Tiranës]]. Ajo ka shërbyer si ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale nga viti 2017 deri në vitin 2023 dhe si ministre e Arsimit dhe Sportit nga viti 2023 deri në vitin 2025.<ref name="arsimi">{{cite web |title=Ogerta Manastirliu |url=https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ |website=Ministria e Arsimit dhe Sportit |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref><ref name="parlament">{{cite web |title=Deputetët |url=https://www.parlament.al/deputet |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Ogerta Manastirliu lindi më 31 dhjetor 1978 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], në degën e kimisë së përgjithshme, ku përfundoi studimet bachelor dhe master. Më vonë mori titullin “Doktor i Shkencave” në fushën e kimisë analitike dhe mjedisore.<ref name="arsimi" /> Që nga viti 2009, ajo është angazhuar si pedagoge e jashtme në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës.<ref name="sdg">{{cite web |title=H.E. Ms. Ogerta Manastirliu |url=https://sdgs.un.org/panelists/he-ms-ogerta-manastirliu-30110 |website=United Nations Sustainable Development Goals |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera profesionale == Karriera profesionale e Manastirliut nisi në vitin 2004 në [[Bashkia Tiranë|Bashkinë e Tiranës]], në Drejtorinë e Koordinimit të Projekteve. Nga viti 2005 deri në vitin 2011, ajo drejtoi Drejtorinë e Politikave të Strehimit dhe Shërbimeve Sociale, duke u marrë me politikat sociale dhe programet e strehimit në nivel vendor.<ref name="arsimi" /> Më pas u angazhua si eksperte dhe drejtuese në projekte të lidhura me politikat sociale, administrimin publik dhe zhvillimin urban. == Karriera politike == Manastirliu është anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 u zgjodh deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës dhe u rizgjodh në zgjedhjet e mëvonshme.<ref>{{cite web |title=Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste |url=https://www.parlament.al/struktura/d6bd0f24-a665-46be-abf0-f8bffb5671ab |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Ajo është përfshirë në strukturat drejtuese të Partisë Socialiste dhe ka mbajtur disa funksione ministrore në qeveritë e kryeministrit [[Edi Rama]]. === Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale === Në mars 2017, Manastirliu u emërua ministre e Shëndetësisë dhe më pas drejtoi Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale deri në shtator 2023.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u trajtuan reforma në sistemin shëndetësor, investime në infrastrukturën spitalore, zgjerimi i disa shërbimeve publike dhe politika të mbrojtjes sociale. Ajo drejtoi ministrinë edhe gjatë pandemisë së [[COVID-19]], periudhë në të cilën Shqipëria zbatoi masa kufizuese, kufizime në lëvizje, mbylljen e shkollave dhe programe vaksinimi.<ref>{{cite web |title=Albania halts schools, Italy flights, ferries over coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-halts-schools-italy-flights-ferries-over-coronavirus-idUSKBN20W1UG/ |website=Reuters |date=9 mars 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në prill 2020, gjatë pandemisë, Manastirliu ishte pjesë e komunikimeve publike të qeverisë për masat shëndetësore dhe solidaritetin rajonal, përfshirë dërgimin e infermierëve shqiptarë në Itali për të ndihmuar në përballimin e krizës së COVID-19.<ref>{{cite web |title=Albania sends 60 more nurses to join coronavirus fight in hard-hit Italy |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-sends-60-more-nurses-to-join-coronavirus-fight-in-hard-hit-italy-idUSKBN2222CS/ |website=Reuters |date=20 prill 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministre e Arsimit dhe Sportit == Më 11 shtator 2023, Manastirliu u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit. Në këtë detyrë ajo u përqendrua në politikat e arsimit parauniversitar dhe universitar, dixhitalizimin e shërbimeve arsimore, modernizimin e kurrikulave dhe rritjen e bashkëpunimit ndërkombëtar në fushën e arsimit.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u diskutuan politika për arsimin e lartë deri në vitin 2030, me synim përafrimin e sistemit shqiptar me standardet ndërkombëtare dhe mbështetjen e procesit të integrimit evropian.<ref>{{cite web |title=Dokumenti i Politikave të Arsimit të Lartë 2030 |url=https://www.kryeministria.al/newsroom/dokumenti-i-politikave-te-arsimit-te-larte-2030-per-arsimin-e-larte-ne-harmoni-me-standardet-nderkombetare-mbeshtetes-i-procesit-te-integrimit-dhe-zhvillimit-te-vendit/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Në shtator 2025, në kuadër të riorganizimit të qeverisë pas zgjedhjeve parlamentare, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit dhe Sportit; në këtë funksion u pasua nga [[Mirela Kumbaro]].<ref>{{cite web |title=Mirela Kumbaro Furxhi |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Deputete == Manastirliu është deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës. Ajo është pjesë e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.<ref name="parlament" /> == Kontroversitë == Në vitin 2018, emri i Manastirliut u përfshi në debatin publik mbi plagjiaturën akademike në Shqipëri, pas publikimit të akuzave ndaj disa zyrtarëve dhe akademikëve për kopjim në punime shkencore. Platforma Citizens Channel raportoi pretendime për plagjiaturë lidhur me punime të saj akademike, ndërsa debati u zhvillua në një klimë më të gjerë protestash studentore dhe kritikash ndaj arsimit të lartë në Shqipëri.<ref>{{cite web |title=“Copy word for word and photo from Google” – “For the University” denounces Minister Manastirliu for plagiarism |url=https://citizens.al/en/2018/12/03/copy-word-for-word-and-photo-from-google-for-the-university-denounces-minister-Manastirliu-for-plagiarism/ |website=Citizens Channel |date=3 dhjetor 2018 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Çështja e plagjiaturës akademike në Shqipëri u trajtua edhe nga media të tjera investigative, të cilat e vendosën rastin në kuadrin e një problemi më të gjerë të verifikimit të titujve akademikë dhe integritetit shkencor në vend.<ref>{{cite web |title=Plagiarism, buying and selling diploma theses and broken promises |url=https://www.acqj.al/en/plagjiatura-shitblerja-e-punimeve-te-diplomes-dhe-premtimet-e-pambajtura/ |website=Albanian Center for Quality Journalism |date=6 maj 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Ogerta Manastirliu është e martuar dhe ka dy vajza. Ajo flet anglisht dhe italisht.<ref name="sdg" /> == Shih edhe == * [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë]] * [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë]] * [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] * [[Kuvendi i Shqipërisë]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.parlament.al/deputet Profili në Kuvendin e Shqipërisë] * [https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ Profili në arkivin e Ministrisë së Arsimit dhe Sportit] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Politikane shqiptare]] [[Kategoria:Kimiste shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1978]] agjapzryrz3xs4ogmapbf5hvtbckccm 2978021 2978020 2026-05-06T16:22:34Z Shqiperia2000 65435 2978021 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ogerta Manastirliu | image = Ogerta Manastirliu.png | caption = Manastirliu | office = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | term_start = 11 shtator 2023 | term_end = 19 shtator 2025 | primeminister = [[Edi Rama]] | predecessor = [[Evis Kushi]] | successor = [[Mirela Kumbaro]] | office1 = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] | term_start1 = 13 mars 2017 | term_end1 = 11 shtator 2023 | primeminister1 = [[Edi Rama]] | predecessor1 = [[Ilir Beqaj]] | successor1 = [[Albana Koçiu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 25 qershor 2017 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|31|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Kimiste, politikane | signature = Ogerta Manastirliu (nënshkrim).svg }} '''Ogerta Manastirliu''' (lindur më 31 dhjetor 1978) është politikane shqiptare, anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]] dhe deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për [[Qarku i Tiranës|qarkun e Tiranës]]. Ajo ka shërbyer si ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale nga viti 2017 deri në vitin 2023 dhe si ministre e Arsimit dhe Sportit nga viti 2023 deri në vitin 2025.<ref name="arsimi">{{cite web |title=Ogerta Manastirliu |url=https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ |website=Ministria e Arsimit dhe Sportit |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref><ref name="parlament">{{cite web |title=Deputetët |url=https://www.parlament.al/deputet |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Ogerta Manastirliu lindi më 31 dhjetor 1978 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], në degën e kimisë së përgjithshme, ku përfundoi studimet bachelor dhe master. Më vonë mori titullin “Doktor i Shkencave” në fushën e kimisë analitike dhe mjedisore.<ref name="arsimi" /> Që nga viti 2009, ajo është angazhuar si pedagoge e jashtme në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës.<ref name="sdg">{{cite web |title=H.E. Ms. Ogerta Manastirliu |url=https://sdgs.un.org/panelists/he-ms-ogerta-manastirliu-30110 |website=United Nations Sustainable Development Goals |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera profesionale == Karriera profesionale e Manastirliut nisi në vitin 2004 në [[Bashkia Tiranë|Bashkinë e Tiranës]], në Drejtorinë e Koordinimit të Projekteve. Nga viti 2005 deri në vitin 2011, ajo drejtoi Drejtorinë e Politikave të Strehimit dhe Shërbimeve Sociale, duke u marrë me politikat sociale dhe programet e strehimit në nivel vendor.<ref name="arsimi" /> Më pas u angazhua si eksperte dhe drejtuese në projekte të lidhura me politikat sociale, administrimin publik dhe zhvillimin urban. == Karriera politike == Manastirliu është anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 u zgjodh deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës dhe u rizgjodh në zgjedhjet e mëvonshme.<ref>{{cite web |title=Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste |url=https://www.parlament.al/struktura/d6bd0f24-a665-46be-abf0-f8bffb5671ab |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Ajo është përfshirë në strukturat drejtuese të Partisë Socialiste dhe ka mbajtur disa funksione ministrore në qeveritë e kryeministrit [[Edi Rama]]. === Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale === Në mars 2017, Manastirliu u emërua ministre e Shëndetësisë dhe më pas drejtoi Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale deri në shtator 2023.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u trajtuan reforma në sistemin shëndetësor, investime në infrastrukturën spitalore, zgjerimi i disa shërbimeve publike dhe politika të mbrojtjes sociale. Ajo drejtoi ministrinë edhe gjatë pandemisë së [[COVID-19]], periudhë në të cilën Shqipëria zbatoi masa kufizuese, kufizime në lëvizje, mbylljen e shkollave dhe programe vaksinimi.<ref>{{cite web |title=Albania halts schools, Italy flights, ferries over coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-halts-schools-italy-flights-ferries-over-coronavirus-idUSKBN20W1UG/ |website=Reuters |date=9 mars 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në prill 2020, gjatë pandemisë, Manastirliu ishte pjesë e komunikimeve publike të qeverisë për masat shëndetësore dhe solidaritetin rajonal, përfshirë dërgimin e infermierëve shqiptarë në Itali për të ndihmuar në përballimin e krizës së COVID-19.<ref>{{cite web |title=Albania sends 60 more nurses to join coronavirus fight in hard-hit Italy |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-sends-60-more-nurses-to-join-coronavirus-fight-in-hard-hit-italy-idUSKBN2222CS/ |website=Reuters |date=20 prill 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> === Ministre e Arsimit dhe Sportit === Më 11 shtator 2023, Manastirliu u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit. Në këtë detyrë ajo u përqendrua në politikat e arsimit parauniversitar dhe universitar, dixhitalizimin e shërbimeve arsimore, modernizimin e kurrikulave dhe rritjen e bashkëpunimit ndërkombëtar në fushën e arsimit.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u diskutuan politika për arsimin e lartë deri në vitin 2030, me synim përafrimin e sistemit shqiptar me standardet ndërkombëtare dhe mbështetjen e procesit të integrimit evropian.<ref>{{cite web |title=Dokumenti i Politikave të Arsimit të Lartë 2030 |url=https://www.kryeministria.al/newsroom/dokumenti-i-politikave-te-arsimit-te-larte-2030-per-arsimin-e-larte-ne-harmoni-me-standardet-nderkombetare-mbeshtetes-i-procesit-te-integrimit-dhe-zhvillimit-te-vendit/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Në shtator 2025, në kuadër të riorganizimit të qeverisë pas zgjedhjeve parlamentare, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit dhe Sportit; në këtë funksion u pasua nga [[Mirela Kumbaro]].<ref>{{cite web |title=Mirela Kumbaro Furxhi |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> === Deputete === Manastirliu është deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës. Ajo është pjesë e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.<ref name="parlament" /> == Kontroversitë == Në vitin 2018, emri i Manastirliut u përfshi në debatin publik mbi plagjiaturën akademike në Shqipëri, pas publikimit të akuzave ndaj disa zyrtarëve dhe akademikëve për kopjim në punime shkencore. Platforma Citizens Channel raportoi pretendime për plagjiaturë lidhur me punime të saj akademike, ndërsa debati u zhvillua në një klimë më të gjerë protestash studentore dhe kritikash ndaj arsimit të lartë në Shqipëri.<ref>{{cite web |title=“Copy word for word and photo from Google” – “For the University” denounces Minister Manastirliu for plagiarism |url=https://citizens.al/en/2018/12/03/copy-word-for-word-and-photo-from-google-for-the-university-denounces-minister-Manastirliu-for-plagiarism/ |website=Citizens Channel |date=3 dhjetor 2018 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Çështja e plagjiaturës akademike në Shqipëri u trajtua edhe nga media të tjera investigative, të cilat e vendosën rastin në kuadrin e një problemi më të gjerë të verifikimit të titujve akademikë dhe integritetit shkencor në vend.<ref>{{cite web |title=Plagiarism, buying and selling diploma theses and broken promises |url=https://www.acqj.al/en/plagjiatura-shitblerja-e-punimeve-te-diplomes-dhe-premtimet-e-pambajtura/ |website=Albanian Center for Quality Journalism |date=6 maj 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Ogerta Manastirliu është e martuar dhe ka dy vajza. Ajo flet anglisht dhe italisht.<ref name="sdg" /> == Shih edhe == * [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë]] * [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë]] * [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] * [[Kuvendi i Shqipërisë]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.parlament.al/deputet Profili në Kuvendin e Shqipërisë] * [https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ Profili në arkivin e Ministrisë së Arsimit dhe Sportit] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Politikane shqiptare]] [[Kategoria:Kimiste shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1978]] 9ha0prv3k2isf4hz7p3hafht2vou7nc 2978022 2978021 2026-05-06T16:23:30Z Shqiperia2000 65435 2978022 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Ogerta Manastirliu | image = Ogerta Manastirliu.png | caption = Manastirliu | office = [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|Ministre e Arsimit dhe Sportit]] | term_start = 11 shtator 2023 | term_end = 19 shtator 2025 | primeminister = [[Edi Rama]] | predecessor = [[Evis Kushi]] | successor = [[Mirela Kumbaro]] | office1 = [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e Shqipërisë|Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] | term_start1 = 13 mars 2017 | term_end1 = 11 shtator 2023 | primeminister1 = [[Edi Rama]] | predecessor1 = [[Ilir Beqaj]] | successor1 = [[Albana Koçiu]] | office2 = Deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit]] | term_start2 = 25 qershor 2017 | constituency2 = [[Qarku i Tiranës]] | birth_date = {{Birth date and age|1978|12|31|df=y}} | birth_place = [[Tiranë]], [[Shqipëria]] | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | alma_mater = [[Universiteti i Tiranës]] | profession = Kimiste, politikane | signature = Ogerta Manastirliu (nënshkrim).svg }} '''Ogerta Manastirliu''' (lindur më 31 dhjetor 1978) është politikane shqiptare, anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]] dhe deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për [[Qarku i Tiranës|qarkun e Tiranës]]. Ajo ka shërbyer si [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale e Shqipërisë|ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale]] nga viti 2017 deri në vitin 2023 dhe si [[Ministria e Arsimit e Shqipërisë|ministre e Arsimit dhe Sportit]] nga viti 2023 deri në vitin 2025.<ref name="arsimi">{{cite web |title=Ogerta Manastirliu |url=https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ |website=Ministria e Arsimit dhe Sportit |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref><ref name="parlament">{{cite web |title=Deputetët |url=https://www.parlament.al/deputet |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Ogerta Manastirliu lindi më 31 dhjetor 1978 në [[Tiranë]]. Ajo kreu studimet në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], në degën e kimisë së përgjithshme, ku përfundoi studimet bachelor dhe master. Më vonë mori titullin “Doktor i Shkencave” në fushën e kimisë analitike dhe mjedisore.<ref name="arsimi" /> Që nga viti 2009, ajo është angazhuar si pedagoge e jashtme në Fakultetin e Shkencave të Natyrës të Universitetit të Tiranës.<ref name="sdg">{{cite web |title=H.E. Ms. Ogerta Manastirliu |url=https://sdgs.un.org/panelists/he-ms-ogerta-manastirliu-30110 |website=United Nations Sustainable Development Goals |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera profesionale == Karriera profesionale e Manastirliut nisi në vitin 2004 në [[Bashkia Tiranë|Bashkinë e Tiranës]], në Drejtorinë e Koordinimit të Projekteve. Nga viti 2005 deri në vitin 2011, ajo drejtoi Drejtorinë e Politikave të Strehimit dhe Shërbimeve Sociale, duke u marrë me politikat sociale dhe programet e strehimit në nivel vendor.<ref name="arsimi" /> Më pas u angazhua si eksperte dhe drejtuese në projekte të lidhura me politikat sociale, administrimin publik dhe zhvillimin urban. == Karriera politike == Manastirliu është anëtare e [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partisë Socialiste të Shqipërisë]]. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 u zgjodh deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës dhe u rizgjodh në zgjedhjet e mëvonshme.<ref>{{cite web |title=Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste |url=https://www.parlament.al/struktura/d6bd0f24-a665-46be-abf0-f8bffb5671ab |website=Kuvendi i Shqipërisë |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Ajo është përfshirë në strukturat drejtuese të Partisë Socialiste dhe ka mbajtur disa funksione ministrore në qeveritë e kryeministrit [[Edi Rama]]. === Ministre e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale === Në mars 2017, Manastirliu u emërua ministre e Shëndetësisë dhe më pas drejtoi Ministrinë e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale deri në shtator 2023.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u trajtuan reforma në sistemin shëndetësor, investime në infrastrukturën spitalore, zgjerimi i disa shërbimeve publike dhe politika të mbrojtjes sociale. Ajo drejtoi ministrinë edhe gjatë pandemisë së [[COVID-19]], periudhë në të cilën Shqipëria zbatoi masa kufizuese, kufizime në lëvizje, mbylljen e shkollave dhe programe vaksinimi.<ref>{{cite web |title=Albania halts schools, Italy flights, ferries over coronavirus |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-halts-schools-italy-flights-ferries-over-coronavirus-idUSKBN20W1UG/ |website=Reuters |date=9 mars 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në prill 2020, gjatë pandemisë, Manastirliu ishte pjesë e komunikimeve publike të qeverisë për masat shëndetësore dhe solidaritetin rajonal, përfshirë dërgimin e infermierëve shqiptarë në Itali për të ndihmuar në përballimin e krizës së COVID-19.<ref>{{cite web |title=Albania sends 60 more nurses to join coronavirus fight in hard-hit Italy |url=https://www.reuters.com/article/world/albania-sends-60-more-nurses-to-join-coronavirus-fight-in-hard-hit-italy-idUSKBN2222CS/ |website=Reuters |date=20 prill 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> === Ministre e Arsimit dhe Sportit === Më 11 shtator 2023, Manastirliu u emërua ministre e Arsimit dhe Sportit. Në këtë detyrë ajo u përqendrua në politikat e arsimit parauniversitar dhe universitar, dixhitalizimin e shërbimeve arsimore, modernizimin e kurrikulave dhe rritjen e bashkëpunimit ndërkombëtar në fushën e arsimit.<ref name="arsimi" /> Gjatë mandatit të saj u diskutuan politika për arsimin e lartë deri në vitin 2030, me synim përafrimin e sistemit shqiptar me standardet ndërkombëtare dhe mbështetjen e procesit të integrimit evropian.<ref>{{cite web |title=Dokumenti i Politikave të Arsimit të Lartë 2030 |url=https://www.kryeministria.al/newsroom/dokumenti-i-politikave-te-arsimit-te-larte-2030-per-arsimin-e-larte-ne-harmoni-me-standardet-nderkombetare-mbeshtetes-i-procesit-te-integrimit-dhe-zhvillimit-te-vendit/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Në shtator 2025, në kuadër të riorganizimit të qeverisë pas zgjedhjeve parlamentare, ajo u largua nga posti i ministres së Arsimit dhe Sportit; në këtë funksion u pasua nga [[Mirela Kumbaro]].<ref>{{cite web |title=Mirela Kumbaro Furxhi |url=https://www.kryeministria.al/en/ministrat/mirela-kumbaro-furxhi/ |website=Kryeministria |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> === Deputete === Manastirliu është deputete e [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendit të Shqipërisë]] për qarkun e Tiranës. Ajo është pjesë e Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste.<ref name="parlament" /> == Kontroversitë == Në vitin 2018, emri i Manastirliut u përfshi në debatin publik mbi plagjiaturën akademike në Shqipëri, pas publikimit të akuzave ndaj disa zyrtarëve dhe akademikëve për kopjim në punime shkencore. Platforma Citizens Channel raportoi pretendime për plagjiaturë lidhur me punime të saj akademike, ndërsa debati u zhvillua në një klimë më të gjerë protestash studentore dhe kritikash ndaj arsimit të lartë në Shqipëri.<ref>{{cite web |title=“Copy word for word and photo from Google” – “For the University” denounces Minister Manastirliu for plagiarism |url=https://citizens.al/en/2018/12/03/copy-word-for-word-and-photo-from-google-for-the-university-denounces-minister-Manastirliu-for-plagiarism/ |website=Citizens Channel |date=3 dhjetor 2018 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Çështja e plagjiaturës akademike në Shqipëri u trajtua edhe nga media të tjera investigative, të cilat e vendosën rastin në kuadrin e një problemi më të gjerë të verifikimit të titujve akademikë dhe integritetit shkencor në vend.<ref>{{cite web |title=Plagiarism, buying and selling diploma theses and broken promises |url=https://www.acqj.al/en/plagjiatura-shitblerja-e-punimeve-te-diplomes-dhe-premtimet-e-pambajtura/ |website=Albanian Center for Quality Journalism |date=6 maj 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Jeta personale == Ogerta Manastirliu është e martuar dhe ka dy vajza. Ajo flet anglisht dhe italisht.<ref name="sdg" /> == Shih edhe == * [[Ministria e Arsimit dhe Sportit e Shqipërisë]] * [[Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale e Shqipërisë]] * [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] * [[Kuvendi i Shqipërisë]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.parlament.al/deputet Profili në Kuvendin e Shqipërisë] * [https://arsimi.gov.al/en/ogerta-manastirliu/ Profili në arkivin e Ministrisë së Arsimit dhe Sportit] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Shqipërisë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Njerëz nga Tirana]] [[Kategoria:Politikane shqiptare]] [[Kategoria:Kimiste shqiptare]] [[Kategoria:Lindje 1978]] 2upzx8tuol2l93m1b29zuq8g7ibqc2e Etrita Ibrahimi 0 231160 2978190 2853182 2026-05-07T08:46:03Z ~2026-27737-13 187126 Shtova të dhëna mbi curriculumin. 2978190 wikitext text/x-wiki '''Etrita Ibrahimi''' pianiste shqiptare. E lindur në Tiranë në një familje të njohur artistësh e filloi fare e re aktivitetin koncertal duke marrë pjesë dhe duke u nderuar me çmimin e parë në Koncertet e Majit në vitin 1980 dhe 1982. Në vitet në vazhdim ndoqi një seri koncertesh dhe çmimesh të fituara në konkurset kombëtare. Në 1989, pas dy viteve të para të studimeve në Institutin e Lartë të Arteve në klasën e Prof. Nora Çashku, fitoi një bursë studimi dhe u transferua në Itali për të vazhduar studimet në Konservatorin “G. Verdi” të Torinos, ku u diplomua në 1994 “cum laude”, në klasën e Prof. Remo Remoli, nxënësit të preferuar të A. B. Michelangeli. Ka luajtur disa herë me orkestrën e Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit dhe me orkestrën e Radio Televizionit shqiptar. Ka realizuar shumë koncerte për të gjitha qytetet e krahinës së Piemonte-s dhe në shumë qytete të tjera të Italisë, në Austri, Spanjë, Çeki, Francë, Kosovë, Mal i Zi, Kroaci, Maqedoni, Shqipëri etj. Është klasifikuar në vendet e para në konkurse të ndryshme. Ka regjistruar shumë herë për Radio Televizionin shqiptar. E ftuar nga Brahmsgesellschaft në Baden-Baden, ka qëndruar disa kohë në Brahmshaus, për të njohur më thellë jetën dhe veprën e Brahmsit. Ka studiuar klaviçembalo në klasën e Prof. Giorgio Tabacco në Konservatorin “G. Verdi” në Torino. Është specializuar në Ritmica Strumentale sipas metodës Suzuki. Ka qenë pjesëtare e jurisë në festivale të ndryshme instrumentale në Shqipëri. Ka qenë koncertmaestër në Konservatorin “G. Verdi” të Torinos dhe në konkurse të ndryshme si Concorso Internazionale në Asti, Torneo “Città di Grugliasco”, Concorso Internazionale “Marco Fiorindo”, etj. Ka qenë pedagoge e pianos dhe e metodologjisë Suzuki, në shumë institute muzikore në Torino, Aosta, Pavia, Vercelli, Romë, etj, si dhe Presidente e Associazione Suzuki Vercelli. Është shumë aktive në muzikën kontemporane, si edhe në përhapjen e muzikës shqiptare brenda dhe jashtë kufijëve të Shqipërisë. Në duo me violonçelistin Klaudio Zoto, ka regjistruar 2 CD me muzikën për piano solo dhe për violonçel e piano, të kompozitorit të mirënjohur shqiptar, Aleksandër Peçi. Përgjatë vitit 2025, përtej të gjithë aktivitet artistik ndër vite, ka realizuar, së bashku me baritonin Artur Vera, tri premiera absolute shqiptare, të cikleve të lied-eve të kompozitorit austriak Franz Schubert, "Winterreise", "Die schöne Müllerin" dhe "Schwanengesang", në skenën e Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit, në Tiranë. Për aktivitetin artistik të zhvilluar në Itali, në vitin 2005 ka fituar çmimin ndërkombëtar për karrierën “Beato Angelico”, i akorduar nga Bashkia e Romës (Itali). Për dhjetë vite (nga viti 2012 deri në përfundim të tij), ka qenë Drejtoreshë Artistike e Festivalit Ndërkombëtar “PIANODROM”. Është koncertmaestër në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit në Tiranë. Është Zv/Presidente e Fondacionit Kulturor “Feim Ibrahimi”. [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Muzikantë shqiptarë]] [[Kategoria:Pianistë shqiptarë]] 3umaojb1vi40kmzhcdt1exnvlsmb015 Diskutim:Mbretëria e Bashkuar 1 244015 2978084 2892327 2026-05-06T21:24:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978084 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mbretëria e Bashkuar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2892326 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080409192144/http://www.streetmap.co.uk/ për lidhjen http://www.streetmap.co.uk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2026 07:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Mbretëria e Bashkuar]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978083 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160131125807/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html për lidhjen http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 23:24 (CEST) 7ohkhecusqzy9bvyegesizfnd80v9jr Qeveria e Malit të Zi 0 252449 2977998 2835245 2026-05-06T15:31:46Z Shqiperia2000 65435 2977998 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Coat of arms of Montenegro.svg | image_size = 120px | jurisdiction = [[Mali i Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_title = Kryeministër | leader_name = [[Millojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | ministries = 25 ministri | website = {{URL|https://www.gov.me}} }} '''Qeveria e Malit të Zi''' (malazisht: ''Vlada Crne Gore'', cirilik: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Millojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa Tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Millojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Millojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Millojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Politika në Mal të Zi]] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveri sipas shtetit|Mali i Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] 65jvpf3d5w39avjutjozy929uynqg4v 2977999 2977998 2026-05-06T15:33:08Z Shqiperia2000 65435 2977999 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Coat of arms of Montenegro.svg | image_size = 120px | jurisdiction = [[Mali i Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_title = Kryeministër | leader_name = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | ministries = 25 ministri | website = {{URL|https://www.gov.me}} }} '''Qeveria e Malit të Zi''' (malazisht: ''Vlada Crne Gore'', cirilik: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për anëtarësim në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Politika në Mal të Zi]] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveri sipas shtetit|Mali i Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] jksgc3abkgvdq4mohpf4glbquiytjpp 2978000 2977999 2026-05-06T15:36:03Z Shqiperia2000 65435 2978000 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | jurisdiction = [[Mali i Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_title = Kryeministër | leader_name = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | ministries = 25 ministri | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200}} '''Qeveria e Malit të Zi''' (malazisht: ''Vlada Crne Gore'', cirilik: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] j8ln5fioa38lvjvws3lflc87rht1g8x 2978001 2978000 2026-05-06T15:36:38Z Shqiperia2000 65435 2978001 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | jurisdiction = [[Mali i Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_type = Kryeministër | leader_name = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | ministries = 25 ministri | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200}} '''Qeveria e Malit të Zi''' (malazisht: ''Vlada Crne Gore'', cirilik: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] 3goubif7r21b7iq63e3xtbz0lkue03q 2978002 2978001 2026-05-06T15:37:47Z Shqiperia2000 65435 2978002 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_type = Kryeministër | leader_title = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200}} '''Qeveria e Malit të Zi''' (malazisht: ''Vlada Crne Gore'', cirilik: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] 4hbycl86efo786w1ox4o2sgoiam7fa1 2978003 2978002 2026-05-06T15:38:59Z Shqiperia2000 65435 2978003 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | native_name = Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_type = Kryeministër | leader_title = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200|country={{MNE}}|nativename=Vlada Crne Gore}} '''Qeveria e Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Vlada Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] dbnipnhl4ocedolyfeppolj4unxz5d8 2978004 2978003 2026-05-06T15:39:40Z Shqiperia2000 65435 2978004 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_type = Kryeministër | leader_title = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200|country={{MNE}} |nativename=Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе }} '''Qeveria e Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Vlada Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] lrl7k07thjuaddrncbfkndnzhrygx49 2978006 2978004 2026-05-06T15:41:31Z Shqiperia2000 65435 2978006 wikitext text/x-wiki {{Infobox qeveria | government_name = Qeveria e Malit të Zi | image = Government of Montenegro logo.png | image_size = 180 | headquarters = [[Podgoricë]] | leader_type = Kryeministër | leader_title = [[Milojko Spajiq]] | appointed = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | main_organ = Kabineti | website = {{URL|https://www.gov.me}} |image2=Vlada Crne Gore.jpg|image_size2=200 |country={{MNE}} |nativename=Vlada Crne Gore<br />Влада Црне Горе }} '''Qeveria e Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Vlada Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Влада Црне Горе'') është organi ekzekutiv i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ajo drejtohet nga [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministri]] dhe përbëhet nga zëvendëskryeministrat, ministrat dhe anëtarët e tjerë të kabinetit. Qeveria zgjidhet nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] dhe është përgjegjëse për zbatimin e ligjeve, drejtimin e administratës shtetërore dhe përcaktimin e politikave të brendshme e të jashtme të vendit.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Qeveria aktuale është qeveria e 44-t e Malit të Zi, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], e cila mori detyrën më 31 tetor 2023. Pas riorganizimeve të mëvonshme, ajo përbëhet nga kryeministri, zëvendëskryeministrat, ministritë dhe ministri pa portofol.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Pas shpalljes së pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, qeveria u organizua si organi kryesor ekzekutiv i shtetit të ri të pavarur. Në vitet e para pas pavarësisë, jeta politike u dominua nga [[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] dhe nga qeveritë e lidhura me [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqin]], i cili herë pas here mbajti postin e kryeministrit ose të presidentit. Gjatë kësaj periudhe, qeveritë malazeze ndoqën një kurs të orientuar drejt integrimit euroatlantik. Mali i Zi u bë anëtar i [[NATO]]-s në vitin 2017, ndërsa negociatat për [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësim në Bashkimin Evropian]] mbetën një nga prioritetet kryesore të politikës shtetërore.<ref>{{cite web |title=Montenegro joins NATO as 29th Ally |url=https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_144647.htm |website=NATO |date=5 qershor 2017 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan një pikë kthese në politikën malazeze, pasi opozita fitoi shumicën parlamentare dhe për herë të parë pas rivendosjes së pluralizmit politik qeveria nuk u formua nga DPS. Qeveria e [[Zdravko Krivokapiq]]it, e zgjedhur në dhjetor 2020, u paraqit si qeveri eksperte dhe teknokrate, por u përball me tensione të vazhdueshme brenda shumicës parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në vitin 2022, pas rrëzimit të qeverisë së Krivokapiqit, u formua qeveria e pakicës e drejtuar nga [[Dritan Abazi]], e cila kishte si prioritet integrimin evropian dhe luftën kundër korrupsionit, por edhe ajo u përball me kriza të forta politike dhe mocion mosbesimi.<ref>{{cite web |title=Montenegro government falls after no-confidence vote |url=https://www.rferl.org/a/montenegro-government-no-confidence-serbian-orthodox-church/31996863.html |website=Radio Free Europe/Radio Liberty |date=20 gusht 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, lëvizja [[Evropa tani!]] doli forca më e madhe politike dhe [[Milojko Spajiq]] u zgjodh kryeministër më 31 tetor 2023. Qeveria e tij u paraqit si kabinet me orientim reformist dhe proevropian, me synim përshpejtimin e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe zbatimin e reformave ekonomike.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Organizimi == Qeveria drejtohet nga kryeministri, i cili propozon përbërjen e kabinetit dhe programin qeverisës para Kuvendit. Pas miratimit nga parlamenti, qeveria ushtron pushtetin ekzekutiv dhe përgjigjet politikisht para Kuvendit. Kabineti aktual i Malit të Zi përbëhet nga kryeministri, gjashtë zëvendëskryeministra, njëzet e pesë ministri dhe një ministër pa portofol.<ref>{{cite web |title=Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/ |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Struktura e qeverisë është riorganizuar disa herë gjatë viteve të fundit, duke reflektuar ndryshimet politike dhe koalicionet parlamentare. == Kompetencat == Qeveria e Malit të Zi zbaton ligjet dhe aktet e tjera të miratuara nga Kuvendi, propozon projektligje, harton dhe zbaton buxhetin e shtetit, drejton administratën shtetërore dhe përcakton politikat publike në fushat kryesore të qeverisjes. Ajo është gjithashtu përgjegjëse për politikën e jashtme dhe integrimin evropian, në bashkëpunim me institucionet e tjera shtetërore. Në praktikën politike malazeze, qeveria ka luajtur rol qendror në negociatat me Bashkimin Evropian dhe në zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të procesit të anëtarësimit. == Qeveria aktuale == Qeveria aktuale, e drejtuar nga [[Milojko Spajiq]], është qeveria e 44-t e Malit të Zi. Ajo u zgjodh më 31 tetor 2023 pas zgjedhjeve parlamentare të qershorit 2023 dhe u riorganizua më pas për të përfshirë një shumicë më të gjerë parlamentare.<ref>{{cite web |title=The reshuffled 44th Government of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/article/the-reshuffled-44th-government-of-montenegro |website=Government of Montenegro |date=14 prill 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qendër të programit të saj janë integrimi në Bashkimin Evropian, reformat ekonomike, rritja e pagave, përmirësimi i standardit të jetesës dhe lufta kundër korrupsionit. Spajiq ka deklaruar se synimi strategjik i vendit është anëtarësimi në Bashkimin Evropian deri në vitin 2028.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ministritë == Qeveria aktuale përfshin ministri përgjegjëse për fusha si punët e jashtme, punët e brendshme, mbrojtja, financat, arsimi, shëndetësia, drejtësia, administrata publike, ekonomia, energjia, transporti, turizmi, kultura, bujqësia, të drejtat e njeriut dhe çështjet e pakicave. Lista dhe emërtimet e ministrive mund të ndryshojnë me riorganizimet e qeverisë, të cilat miratohen nga institucionet përkatëse dhe publikohen në faqen zyrtare të qeverisë.<ref>{{cite web |title=The Cabinet of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/the-cabinet-of-montenegro |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Qeveritë pas pavarësisë == Pas pavarësisë së vitit 2006, Mali i Zi ka pasur disa qeveri të drejtuara nga figura të ndryshme politike, ndër të cilat: * [[Zhelko Shturanoviq]] * [[Milo Gjukanoviqi]] * [[Igor Lukshiq]] * [[Dushko Markoviq]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Dritan Abazi]] * [[Milojko Spajiq]] Këto qeveri pasqyrojnë kalimin nga dominimi i gjatë i DPS-së drejt një sistemi më të fragmentuar dhe koalicioneve më të ndryshueshme pas vitit 2020. == Roli në integrimin evropian == Integrimi në Bashkimin Evropian është një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverive malazeze. Mali i Zi i ka nisur negociatat e anëtarësimit me Bashkimin Evropian në vitin 2012 dhe konsiderohet një nga vendet më të avancuara të Ballkanit Perëndimor në këtë proces. Qeveritë e pas vitit 2020 kanë vazhduar ta paraqesin integrimin evropian si objektiv strategjik, pavarësisht krizave të brendshme politike. Qeveria Spajiq ka deklaruar synimin për përmbylljen e reformave të nevojshme dhe përshpejtimin e rrugës drejt anëtarësimit në BE.<ref>{{cite web |title=Montenegro 2024 Report |url=https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/montenegro-report-2024_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Selia == Selia kryesore e Qeverisë së Malit të Zi ndodhet në [[Podgoricë]], ku zhvillohen mbledhjet e kabinetit dhe veprimtaria kryesore administrative e ekzekutivit. == Shih edhe == * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Politika në Mal të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me Faqja zyrtare e Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Politika e Malit të Zi]] [[Kategoria:Qeveria sipas vendit]] l18pej80pa1k28eb5qptannv8m1h8uw Diskutim:David Trezeguet 1 265454 2978154 2964787 2026-05-07T04:18:02Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:David Trezeguet/Arkivi 1]] 2978154 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:David Trezeguet/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Projekti Futbolli}} sc6bg8g4ifel88rwcraisj3x5gtsm5w Diskutim:Dushanbe 1 266725 2978156 2966418 2026-05-07T04:18:41Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Dushanbe/Arkivi 1]] 2978156 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Dushanbe/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} axeenm6js4qlxo4xi0emvztgcgx6veg Diskutim:Euro Kolegji 1 266834 2978158 2965539 2026-05-07T04:19:01Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Euro Kolegji/Arkivi 1]] 2978158 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Euro Kolegji/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} ceghmgn6qdsjs0cjzde5nwmicjk8tis Diskutim:Feja në Varanasi 1 266881 2978160 2965635 2026-05-07T04:19:21Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Feja në Varanasi/Arkivi 1]] 2978160 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Feja në Varanasi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} d7rtde1x93mccuwm6paad63obmehg5p Diskutim:Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara 1 266942 2978162 2969343 2026-05-07T04:19:41Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara/Arkivi 1]] 2978162 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} mev5obzxgokiswnbry2d5b15am8ujvs Diskutim:Genoa C.F.C. 1 267004 2978164 2965925 2026-05-07T04:20:01Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Genoa C.F.C./Arkivi 1]] 2978164 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Genoa C.F.C./Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} ff5noguhcjjgfg35x2e10821tyva5dv Diskutim:Lugina e Aostës 1 267898 2978043 2976401 2026-05-06T18:30:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978043 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Lugina e Aostës]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993837 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20070614080742/http://www.italy-weather-and-maps.com/maps/italy/valledaosta.gif te http://www.italy-weather-and-maps.com/maps/italy/valledaosta.gif Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 03:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lugina e Aostës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2976400 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190801194703/https://www.lovevda.it/en për lidhjen https://www.lovevda.it/en. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 maj 2026 20:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lugina e Aostës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978042 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.lovevda.it/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 20:30 (CEST) jn63x7kwui31yg4it7i2nwosjosqgo1 Diskutim:Dita e Arafatit 1 270266 2978166 2964971 2026-05-07T04:21:35Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Dita e Arafatit/Arkivi 1]] 2978166 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Dita e Arafatit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} a7n5f9qgicydakty8fbit7xmujwjlvj Diskutim:Dukagjin Pupovci 1 270286 2978168 2966423 2026-05-07T04:21:55Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Dukagjin Pupovci/Arkivi 1]] 2978168 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Dukagjin Pupovci/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} lfk21tisqh7jc4e17yy2wvjkf06pnrh Kuint Eni 0 273929 2978040 2955866 2026-05-06T18:28:06Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978040 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|image=Ny Carlsberg Glyptothek - Doppelherme Vergil-Ennius.jpg|caption=Një herm i dyfishtë me portretet e poetëve romakë [[Virgjili]] ose Ennius|pseudonym=|occupation=[[Poet]]|genre=[[Poezia epike]]|signature=}} '''Kuint Eni''' ([[latinisht]]: ''Quintus Ennius'', rreth. 239 - rreth. 169 p.e.s) ishte një shkrimtar dhe poet me origjinë nga [[Fiset Ilire|fisi]] [[Ilirët|ilir]] i [[Mesapët|Mesapëve]]<ref>{{Cite web|last=Zeqo|first=Moikom|title=Figura të kulturës me origjine ilire - Wikibooks|url=https://sq.wikibooks.org/wiki/Figura_t%C3%AB_kultur%C3%ABs_me_origjine_ilire|access-date=2023-04-24|website=sq.wikibooks.org|language=sq}}</ref> që jetoi gjatë [[Republika Romake|Republikës Romake]]. Ai shpesh konsiderohet babai i [[Poezia|poezisë]] Romake. Ai lindi në Rudiae,<ref>[[Ennius#Smith|Smith (1852)]], p. 359. "Rudiae is celebrated as the birthplace of Ennius."</ref> dikur një qytet i vogël i vendosur afër [[ Lecce |Leçes]] moderne në thembër të Italisë ( [[Kalabria|Kalabria e]] lashtë, sot [[ Salento |Salento]] ), dhe mund të fliste [[Gjuha oskane|Oskanisht,]] Latinisht si dhe Greqisht. Megjithëse vetëm fragmente të vogla të veprave të tij mbijetojnë, ndikimi i tij në letërsinë latine ishte i rëndësishëm, veçanërisht në përdorimin prej tij të modeleve letrare greke. == Biografia == Dihet me siguri shumë pak për jetën e Ennius. Bashkëkohësit e tij vështirë se e përmendën atë dhe shumë gjëra që lidhen me të mund të ishin qëndisur nga referencat për veten e tij në shkrimet e tij tani fragmentare.<ref>E. Badian, “Ennius and his Friends” in ''Ennius'', Fondation Hardt, Geneva 1972, [https://books.google.co.uk/books?id=-Se1MLtw658C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false pp.149-99]</ref> Disa rreshta të ''Annales'', si dhe dëshmitë e lashta, për shembull, sugjerojnë që Ennius hapi epikën e tij me një kujtesë të një ëndrre, në të cilën shkrimtari epik antik [[Homeri]] i bënte me dije se fryma e tij ishte rilindur tek Ennius. Ennius duket se është ngarkuar të arrijë qëllime të larta, pasi në raportin e Maurus Servius Honoratus ai pretendonte se kishte prejardhje nga Mesapi, mbreti legjendar i fisit të tij.<ref>Commentary on the ''Aeneid'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0053%3Abook%3D7%3Acommline%3D691 vii. 691]</ref> Qyteti Rudiae, vendlindja e tij, në atë kohë pjesërisht i helenizua, ishte pjesë e territorit të fisit të [[Mesapët|Mesapëve]] . Dhe kjo, ai thoshte, sipas Aulus Gellius, e kishte pajisur me një trashëgimi të trefishtë gjuhësore dhe kulturore, e përshkruar me fantazi si "tre zemra ... Greke, Oskane dhe Latine".<ref>''Noctes Atticae'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2007.01.0072:id=v3.p.263 17.17.1]</ref> Karrierën publike e Ennius e nisi mesoburrë, kur ai ishte duke shërbyer në ushtri me gradën e [[ centurion |centurionit]] gjatë [[ Lufta e Dytë Punike |Luftës së Dytë Punike]] . Ndërsa ishte në [[Sardenja|Sardenjë]] në vitin 204 para Krishtit, ai thuhet se ka tërhequr vëmendjen e Kato Plakut dhe u mor prej tij në Romë. Si burim jetese, atje ai jepte mësime mbi greqishten dhe adaptoi shfaqje greke, e me kompozimet e tij poetike fitoi miqësinë e disa prej njerëzve më të mëdhenj në Romë, arritjet e të cilave ai i lavdëroi. Midis këtyre ishin [[ Scipio Africanus |Scipio Africanus]] dhe Fulvius Nobilior, të cilët ai i shoqëroi në fushatën e tij në Aetoli (189). Pas kësaj u arrit marrja e [[Ambrakia|Ambrakisë]], në të cilën ai ishte i pranishëm, dhe qe subjekt i një drame dhe një episodi në ''Annales'' . Falë ndikimit të djalit të Nobiliorit, [[ Quintus Fulvius Nobilior |Quintus,]] që Ennius më pas mori shtetësinë Romake. Ai vetë ka jetuar me thjeshtësi në lagjen e letrarëve në KodrënAventine së bashku me poetin [[ Caecilius Statius |Caecilius Statius]], i cili gjithashtu përshtati dramave greke. Rreth moshës 70 vjeç Enni vdiq, menjëherë pasi shkroi tragjedinë e tij ''Thyestes'' . Në librin e fundit të poezisë së tij epike, në të cilën ai duket se ka dhënë detaje të ndryshme të historisë së tij personale, ai përmendi se ishte në vitin e tij të 67-të nga krijimi i tij. Në soditje të ngushtë të punës së madhe të jetës së tij, ai e krahasoi veten, me një kalë galant, i cili pasi kishte arritur shpesh fitore në [[ Lojërat Olimpike antike |Lojërat Olimpike]], me plakjen fitoi qetësinë dhe pushimin. Një ndjenjë e ngjashme krenarie me përfundimin e një karriere të shkëlqyeshme shprehet në linjat përkujtimore që ai la amanet të vendosen nën bustin e tij pas vdekjes: "Askush të mos qajë për mua, ose të mos e festojë funeralin tim me zi; sepse unë ende jetoj, ndërsa kaloj dhe kaloj nëpër gojët e njerëzve. ”<ref>Most of this section is drawn from the 1911 edition of the Encyclopaedia Britannica</ref> == Letërsia == Ennius vazhdoi traditën e rrallë letrare duke shkruar drama në stilin grek dhe romak ( praetextae dhe palliatae ), si dhe veprën e tij më të famshme, një epikë historike në heksametër të quajtur ''[[ Annales (Ennius) |Annales]]'' . Vepra të tjera të vogla përfshijnë ''Epicharmus,'' ''Epigrammata,'' ''Euhemerët,'' ''Hedifagetikët,'' ''Praecepta'' / ''Protrepticus,'' ''Saturae'' (ose ''Satirat),'' ''Scipio,'' dhe ''Sota.''<ref name="oxford">[[Ennius#La Barbera|La Barbera (2014)]].</ref> === ''Annales'' === ''Annales'' ishte një [[Poezia epike|poezi epike]] në pesëmbëdhjetë vëllime, më vonë u zgjerua në tetëmbëdhjetë, duke mbuluar historinë romake nga rënia e [[Troja|Trojës]] në 1184 p.e.s, deri në kohën e zgjedhjes censor të Kato Plakut në 184 p.e.s. Ishte poema e parë latine që përvetësoi metrin heksametër daktilik të përdorur në poezinë epike dhe didaktike greke,<ref>{{Cito web|title=FJCL Latin Literature Study Guide|url=http://www.fjcl.org/uploads/4/3/4/0/4340783/latin_lit_study_guide.pdf|publisher=Florida Junior Classical League|accessdate=2 mars 2014}}</ref> duke e bërë atë njehsorin standard për këto zhanre në poezinë latine. ''Annales'' u bë një tekst shkollor për nxënësit e shkollave romake, derisa u zëvendësua nga ''[[Eneida]]'' e [[Virgjili|Virgjilit]]. Rreth 600 rreshta ende mbijetojnë. Një kopje e veprës gjendet midis rrotullave latine të bibliotekës Herculaneum . == Botime == * Quinto Ennio. ''Le opere minori, Vol.'' ''I. Praecepta, Protrepticus, Saturae, Scipio, Sota'' . Ed., Tr., Kom. Alessandro Russo. Pisa: Edizioni ETS, 2007 (Testi e studi di kultura classica, 40). * Warmington, EH (1935). Ennius (Q. Ennius). ''Mbetjet e Latinishtes së Vjetër.'' Redaktuar nga Eric Herbert Warmington. Vol. 2: Ennius dhe Caecilius. Kembrixh: Universiteti i Harvard Press. == Shih edhe == * [[Iliria]] * [[Mbretëria e Ilirisë]] * [[Lista e personaliteteve ilire]] == Litertura == * {{Cite book|last=Bettini, M.|date=1979|title=Studi e note su Ennio|location=Pisa|publisher=Giardini}} * {{Cite book|last=Brooks|first=R. A.|title=Ennius and Roman Tragedy|year=1981|publisher=Arno Press|location=New York|isbn=0-405-14030-4}} <bdi> {{Cite book|last=Brooks|first=R. A.|title=Ennius and Roman Tragedy|year=1981|publisher=Arno Press|location=New York|isbn=0-405-14030-4}} </bdi> {{Cite book|last=Brooks|first=R. A.|title=Ennius and Roman Tragedy|year=1981|publisher=Arno Press|location=New York|isbn=0-405-14030-4}} * {{Cite journal|last=Elliott, J.|date=2009|title=Ennius' 'Cunctator' and the History of a Gerund in the Roman Historiographical Tradition|url=https://archive.org/details/sim_classical-quarterly_2009-12_59_2/page/532|journal=The Classical Quarterly|volume=59|issue=2|pages=532–42}} * Elliott, J. (2010). "Ennius si Historian Universal: Rasti i Annales". ''Historiae Mundi: Studime në Historinë Universale.'' Ed. Peter Liddel dhe Andrew Fear. London: Bloomsbury Academic, 148–161. * {{Cite book|last=Evans|first=R.L.S.|editor-last=Briggs|editor-first=Ward|chapter=Ennius|title=Ancient Roman Writers|series=Dictionary of Literary Biography|volume=211|year=1999}} * Fisher, J. (2014). 'Analet' e Quintus Ennius dhe Tradita Italiane. Baltimore: Shtypi i Universitetit Johns Hopkins. * Fitzgerald, W., dhe Emily Gowers, eds. (2007). Ennius Perennis. Analet dhe Përtej. Procedimet e Shoqërisë Filozologjike të Kembrixhit, Vëllimi plotësues 31. Kembrixh: Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. * {{Cite book|last=Goldberg|first=S. M.|title=Epic in Republican Rome|url=https://archive.org/details/epicinrepublican0000gold|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-509372-0}} <bdi> {{Cite book|last=Goldberg|first=S. M.|title=Epic in Republican Rome|url=https://archive.org/details/epicinrepublican0000gold|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-509372-0}} </bdi> {{Cite book|last=Goldberg|first=S. M.|title=Epic in Republican Rome|url=https://archive.org/details/epicinrepublican0000gold|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-509372-0}} * Goldberg, S. (1989). Poezi, politikë dhe Ennius. ''Transaksionet e Shoqatës Filologjike Amerikane'' 119: 247–261. * Goldschmidt, N. (2012). Prania e munguar: Pater Ennius në Rilindjen Evropë, ''Revista Klasike e Pritjeve'', 4 (1), 1–19. * Goldschmidt, N. (2013). Kurora Shaggy: Annius 'Annales dhe Aeneid i Virgil. Oxford: Press University of Oxford. * Jocelyn, HD Ennius (Q. Ennius). (1967). ''Tragjeditë e Ennius: Fragmentet'' . Redaktuar nga Henry David Jocelyn. Kembrixh: Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. * Jocelyn, HD (1972). Poemat e Quintus Ennius. ''Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt'' 1.2. Redaktuar nga Hildegard Temporini, 987-1026. * Morgan, L. (2014). Një skandal metrik në Ennius. ''Tremujori Klasik'', 64 (1), 152-159. Shtypi i Universitetit të Kembrixhit. * Sciarrino, E. (2006). Paraqitja e epikës në Romë: Vjedhjet kulturore dhe konkurset shoqërore. ''Arethusa'' 39: 449-469. * Skutsch, O. (1968). ''Studia Enniana'' . London: Athlone. * Skutsch, O. Ennius (Q. Ennius). (1985). ''Analet e Q. Ennius'' . Oxford: Clarendon. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{CommonsCat|Quintus Ennius}} * [http://www.thelatinlibrary.com/enn.html Fragmente nga vepra ''Annals''] nga Libraria Latine; teksti nga Wordsworth (1874), numërimi i rreshtave nga Warmington (1935) [[Kategoria:Shkrimtarë romakë]] [[Kategoria:Lindje - Vitet 230 p.e.s.]] [[Kategoria:Vdekje - Vitet 160 p.e.s.]] [[Kategoria:Ilirë]] mwp33aqha9e9g9xbjgqh8ldjvrnq0tm Diskutim:Edukimi seksual 1 289133 2978170 2965346 2026-05-07T04:22:56Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Edukimi seksual/Arkivi 1]] 2978170 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Edukimi seksual/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 4wusnst949moqnwuaqeu58mq4z86lo6 Diskutim:Floor Jansen 1 290847 2978172 2965782 2026-05-07T04:23:16Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Floor Jansen/Arkivi 1]] 2978172 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Floor Jansen/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 1il3rpkhxfgi151b6vxkvtgnfxydp04 Diskutim:Cristiano Ronaldo/Arkivi 1 1 291674 2978151 2885878 2026-05-07T04:16:47Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Cristiano Ronaldo]] 2978151 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 19 lidhjet e jashtme në [[Cristiano Ronaldo]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990013 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html te http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4297 *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4004 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20121124083946/http://cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal/ te http://www.cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130728041455/http://blog.oddslife.com/2012/05/can-portugal-escape-the-group-of-death/ te http://blog.oddslife.com/2012/05/can-portugal-escape-the-group-of-death/ *U shtua arkivi http://web.archive.bibalex.org/web/20120625102108/http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/ te http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/ *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130922234503/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo/1330159676408/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_a_%E2%80%98hat-trick%E2%80%99_and_is_now_the_second_top_goal_scorer_in_history_for_the_P.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo/1330159676408/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_a_%E2%80%98hat-trick%E2%80%99_and_is_now_the_second_top_goal_scorer_in_history_for_the_P.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140714143745/http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192 te http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192 *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.mtnfootball.com/europe/la-liga/news/2011/nov/10-kaka-cristiano-is-the-most-complete-player.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110929040551/http://www.elargentino.com/nota-92348-Alice-Goodwin-da-catedra-sobre-sexo.html te http://www.elargentino.com/nota-92348-Alice-Goodwin-da-catedra-sobre-sexo.html *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090602062315/http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html?pticket=2ri2tlravqzkwvqiidffbzeyKdCA56aJMrGpjmHIq%2B35HorovoI%3D te http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html?pticket=2ri2tlravqzkwvqiidffbzeyKdCA56aJMrGpjmHIq%2b35HorovoI%3d *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140114122800/http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record te http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131103151321/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1379954136886/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_player_who_hits_the_150_goal_mark_the_fastest_in_Liga_history.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1379954136886/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_player_who_hits_the_150_goal_mark_the_fastest_in_Liga_history.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131029211818/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330120862868/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_first_player_to_score_in_six_consecutive_Clasicos.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330120862868/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_first_player_to_score_in_six_consecutive_Clasicos.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110209103258/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330040138220/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_Real_Madrid_history.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330040138220/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_Real_Madrid_history.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131203021606/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/03_Marzo_Actualidad_11-12/1330093646829/noticia/Noticia/Fastest_player_to_score_100_goals_in_La_Liga_with_Real_Madrid.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/03_Marzo_Actualidad_11-12/1330093646829/noticia/Noticia/Fastest_player_to_score_100_goals_in_La_Liga_with_Real_Madrid.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20131029213032/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330147154518/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_scored_his_200th_goal_for_Real_Madrid_against_Malaga.htm te http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330147154518/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_scored_his_200th_goal_for_Real_Madrid_against_Malaga.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 18:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli [[Cristiano Ronaldo]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2002774 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130728102111/http://www.haugstadfootball.net/2012/10/17/analysis-the-evolution-of-cristiano-ronaldo/ për lidhjen http://www.haugstadfootball.net/2012/10/17/analysis-the-evolution-of-cristiano-ronaldo/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130911071519/http://www.goalscoresoccer.com/ronaldo-transformation.html për lidhjen http://www.goalscoresoccer.com/ronaldo-transformation.html. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120629091455/http://www.mcvuk.com/news/read/ronaldo-s-pes-2012-cover-revealed/084059 për lidhjen http://www.mcvuk.com/news/read/ronaldo-s-pes-2012-cover-revealed/084059. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.www.cristianoronaldo.com/. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 05:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2040988 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shtator 2019 21:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627171850/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/portugalia-barazon-tani-i-duhet-nje-mrekulli/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/portugalia-barazon-tani-i-duhet-nje-mrekulli/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/ *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130315083708/http://www.extrafootie.co.uk/news/article/31839 për lidhjen http://www.extrafootie.co.uk/news/article/31839. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120620152904/http://www.mcvuk.com/news/read/pes-2013-sees-the-series-returning-to-its-roots/094918 për lidhjen http://www.mcvuk.com/news/read/pes-2013-sees-the-series-returning-to-its-roots/094918. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2019 01:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2042098 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/ *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130928052144/http://www.sportsmole.co.uk/football/barcelona/news/scolari-ronaldos-problem-is-messi_24224.html për lidhjen http://www.sportsmole.co.uk/football/barcelona/news/scolari-ronaldos-problem-is-messi_24224.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2019 12:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2043426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140620032041/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/ Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2019 08:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 33 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2049204 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html për lidhjen http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060719115759/http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4297 për lidhjen http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4297. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060721082829/http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4004 për lidhjen http://www.tribalfootball.com/article.php?id=4004. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121124083946/http://cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal/ për lidhjen http://www.cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130728041455/http://blog.oddslife.com/2012/05/can-portugal-escape-the-group-of-death/ për lidhjen http://blog.oddslife.com/2012/05/can-portugal-escape-the-group-of-death/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://web.archive.bibalex.org/web/20120625102108/http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/ për lidhjen http://sports.nationalpost.com/2012/06/21/euro-2012-wrap-did-ronaldo-call-out-messi-after-scoring-for-portugal/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130922234503/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo/1330159676408/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_a_%E2%80%98hat-trick%E2%80%99_and_is_now_the_second_top_goal_scorer_in_history_for_the_P.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo/1330159676408/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_a_%E2%80%98hat-trick%E2%80%99_and_is_now_the_second_top_goal_scorer_in_history_for_the_P.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140620032041/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140627171850/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/portugalia-barazon-tani-i-duhet-nje-mrekulli/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/portugalia-barazon-tani-i-duhet-nje-mrekulli/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714143745/http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192 për lidhjen http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130728102111/http://www.haugstadfootball.net/2012/10/17/analysis-the-evolution-of-cristiano-ronaldo/ për lidhjen http://www.haugstadfootball.net/2012/10/17/analysis-the-evolution-of-cristiano-ronaldo/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130911071519/http://www.goalscoresoccer.com/ronaldo-transformation.html për lidhjen http://www.goalscoresoccer.com/ronaldo-transformation.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130315083708/http://www.extrafootie.co.uk/news/article/31839 për lidhjen http://www.extrafootie.co.uk/news/article/31839. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130928052144/http://www.sportsmole.co.uk/football/barcelona/news/scolari-ronaldos-problem-is-messi_24224.html për lidhjen http://www.sportsmole.co.uk/football/barcelona/news/scolari-ronaldos-problem-is-messi_24224.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20130129034439/http://www.mtnfootball.com/europe/la-liga/news/2011/nov/10-kaka-cristiano-is-the-most-complete-player.html për lidhjen http://www.mtnfootball.com/europe/la-liga/news/2011/nov/10-kaka-cristiano-is-the-most-complete-player.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110929040551/http://www.elargentino.com/nota-92348-Alice-Goodwin-da-catedra-sobre-sexo.html për lidhjen http://www.elargentino.com/nota-92348-Alice-Goodwin-da-catedra-sobre-sexo.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/5njSq0c4I?url=http://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222 për lidhjen http://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602062315/http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html?pticket=2ri2tlravqzkwvqiidffbzeyKdCA56aJMrGpjmHIq%2B35HorovoI%3D për lidhjen http://www.chapters.indigo.ca/books/Moments-Cristiano-Ronaldo/9780230706699-item.html?pticket=2ri2tlravqzkwvqiidffbzeyKdCA56aJMrGpjmHIq%2b35HorovoI%3d. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120629091455/http://www.mcvuk.com/news/read/ronaldo-s-pes-2012-cover-revealed/084059 për lidhjen http://www.mcvuk.com/news/read/ronaldo-s-pes-2012-cover-revealed/084059. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120620152904/http://www.mcvuk.com/news/read/pes-2013-sees-the-series-returning-to-its-roots/094918 për lidhjen http://www.mcvuk.com/news/read/pes-2013-sees-the-series-returning-to-its-roots/094918. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140114122800/http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record për lidhjen http://www.futaa.com/football/article/ronaldo-sets-champions-league-goals-record. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131103151321/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1379954136886/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_player_who_hits_the_150_goal_mark_the_fastest_in_Liga_history.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/News/1193040523950/1379954136886/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_player_who_hits_the_150_goal_mark_the_fastest_in_Liga_history.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029211818/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330120862868/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_first_player_to_score_in_six_consecutive_Clasicos.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330120862868/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_is_the_first_player_to_score_in_six_consecutive_Clasicos.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110209103258/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330040138220/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_Real_Madrid_history.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1330040138220/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_makes_Real_Madrid_history.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131203021606/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/03_Marzo_Actualidad_11-12/1330093646829/noticia/Noticia/Fastest_player_to_score_100_goals_in_La_Liga_with_Real_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/03_Marzo_Actualidad_11-12/1330093646829/noticia/Noticia/Fastest_player_to_score_100_goals_in_La_Liga_with_Real_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029213032/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330147154518/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_scored_his_200th_goal_for_Real_Madrid_against_Malaga.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330147154518/noticia/Noticia/Cristiano_Ronaldo_scored_his_200th_goal_for_Real_Madrid_against_Malaga.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 16:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 13 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069609 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html për lidhjen http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130216052636/http://www.irishexaminer.com/archives/2012/0609/sport/ronaldos-time-to-prove-greatness-196839.html për lidhjen http://www.irishexaminer.com/archives/2012/0609/sport/ronaldos-time-to-prove-greatness-196839.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130111225719/http://keepingscore.blogs.time.com/2012/06/05/euro-2012-can-cristiano-ronaldo-do-a-maradona-for-portugal/ për lidhjen http://keepingscore.blogs.time.com/2012/06/05/euro-2012-can-cristiano-ronaldo-do-a-maradona-for-portugal/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130309033458/http://www.portugoal.net/index.php/more-euro-2012-news/34666-ronaldo-riled-after-poor-performance për lidhjen http://www.portugoal.net/index.php/more-euro-2012-news/34666-ronaldo-riled-after-poor-performance. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120630121317/http://zeenews.india.com/sports/football/euro-cup-2012/spain-will-combat-ronaldo-maradona_744613.html për lidhjen http://zeenews.india.com/sports/football/euro-cup-2012/spain-will-combat-ronaldo-maradona_744613.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140210211823/http://sports.ca.msn.com/soccer/premier-league/photos/best-starting-xi-in-premier-league-history?page=9 për lidhjen http://sports.ca.msn.com/soccer/premier-league/photos/best-starting-xi-in-premier-league-history?page=9. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2020 02:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2076942 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html për lidhjen http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141024193815/http://cristianoronaldoportugal.com/latest-news/cristiano-ronaldo-is-second-highest-earner-in-forbs-list për lidhjen http://cristianoronaldoportugal.com/latest-news/cristiano-ronaldo-is-second-highest-earner-in-forbs-list. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 shkurt 2020 19:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2079859 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html për lidhjen http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181205140844/https://iffhs.de/the-worlds-best-top-goal-scorer-2013/ për lidhjen http://www.iffhs.de/the-worlds-best-top-goal-scorer-2013/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 mars 2020 23:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2106751 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140903085222/http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/ për lidhjen http://sabotagetimes.com/reportage/legends-george-best-on-ronaldos-man-united-debut/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100823153509/http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html për lidhjen http://www.4thegame.com/news/story/155272/FANS+CAN+GET+BEST+OUT+OF+RONALDO.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/ronaldo-zgjohet-vone-portugalia-gana-jashte/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 03:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2124599 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115131014/http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/ për lidhjen http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2020 01:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2139270 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100107161024/http://worldsoccer.about.com/od/players/p/players_ronaldo.htm për lidhjen http://worldsoccer.about.com/od/players/p/players_ronaldo.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090602071706/http://www.uefau17.com/history/index.htm për lidhjen http://www.uefau17.com/history/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604185206/http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-%241040247.htm për lidhjen http://www.inthenews.co.uk/news/autocodes/world-cup-teams/brazil/ronaldo-lands-back-back-accolades-$1040247.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160107100926/http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/ për lidhjen http://1x2.eu/top-players/cristiano-ronaldo/the-cristiano-ronaldo-higuain-duo-holds-the-real-madrids-scoring-record/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120825034930/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2%3A_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm për lidhjen http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330114051866/noticia/Cronica/3-2:_The_Supercup_to_be_decided_in_Madrid.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115131014/http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/ për lidhjen http://www.botapress.info/200-golat-e-ronaldos-me-realin-ne-la-liga-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181030115633/https://www.cristianoronaldo.com/ për lidhjen https://www.cristianoronaldo.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181215174835/https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo për lidhjen https://www.laliga.es/en/player/cristiano-ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 korrik 2020 17:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2147733 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140209155608/http://www.paktribune.com/sports/fifa2006/playerprofile.php?id=226 për lidhjen http://www.paktribune.com/sports/fifa2006/playerprofile.php?id=226. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181012014455/https://www.fourfourtwo.com/features/how-do-12-new-fifa-18-celebrations-plus-more-our-favourites?page=0%2C1 për lidhjen https://www.fourfourtwo.com/features/how-do-12-new-fifa-18-celebrations-plus-more-our-favourites?page=0%2C1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170817123159/https://futbol.as.com/futbol/2017/05/22/primera/1495474276_384251.html për lidhjen http://futbol.as.com/futbol/2017/05/22/primera/1495474276_384251.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2020 20:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2148884 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161121042812/http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/cristiano-ronaldo-all-time-top-scorer-in-the-derby-against-atletico për lidhjen http://www.realmadrid.com/en/news/2016/11/cristiano-ronaldo-all-time-top-scorer-in-the-derby-against-atletico. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 gusht 2020 08:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2156149 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120430070139/http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/ronaldo.html për lidhjen http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/ronaldo.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 shtator 2020 19:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2156828 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160512095445/http://grantland.com/the-triangle/the-evolution-of-cristiano-ronaldo-real-madrid-manchester-united/ për lidhjen http://grantland.com/the-triangle/the-evolution-of-cristiano-ronaldo-real-madrid-manchester-united/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160806124052/http://www.latinpost.com/articles/93597/20151110/real-madrid-transfer-2015-time-sell-declining-cristiano-ronaldo-now.htm për lidhjen http://www.latinpost.com/articles/93597/20151110/real-madrid-transfer-2015-time-sell-declining-cristiano-ronaldo-now.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141214183045/http://www.fourfourtwo.com/features/how-liverpool-can-stop-cristiano-ronaldo për lidhjen http://www.fourfourtwo.com/features/how-liverpool-can-stop-cristiano-ronaldo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140714091901/http://www.thehardtackle.com/2014/wayne-rooney-hits-out-at-selfish-cristiano-ronaldo-shrugs-off-scholes-strange-criticism/ për lidhjen http://www.thehardtackle.com/2014/wayne-rooney-hits-out-at-selfish-cristiano-ronaldo-shrugs-off-scholes-strange-criticism/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304064853/http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf për lidhjen http://repucom.net/wp-content/uploads/Top-10-Most-Marketable-Football-Players.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120630155959/http://www.infosecurity-magazine.com/view/26658/mcafee-names-most-dangerous-football-team-in-europe/ për lidhjen http://www.infosecurity-magazine.com/view/26658/mcafee-names-most-dangerous-football-team-in-europe/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140728191556/http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/cristiano-ronaldo-launches-shoe-range-3876935 për lidhjen http://www.irishmirror.ie/sport/soccer/soccer-news/cristiano-ronaldo-launches-shoe-range-3876935. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170927052831/http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073 për lidhjen http://www.savethechildren.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=8rKLIXMGIpI4E&b=8486803&ct=12703073. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 tetor 2020 08:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2157147 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150510113440/http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2014/06/watch-benedict-cumberbatch-narrates-cristiano-ronaldo-documentary/ për lidhjen http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2014/06/watch-benedict-cumberbatch-narrates-cristiano-ronaldo-documentary/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 tetor 2020 11:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169393 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://archive.koha.net/?id=8&l=79931. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182532/https://demo.telesport.al/tjeter-rekord-per-cristiano-ronaldo për lidhjen https://demo.telesport.al/tjeter-rekord-per-cristiano-ronaldo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180617142245/http://www.dnoticias.pt/madeira/aeroporto-da-madeira-tem-novo-busto-de-cristiano-ronaldo-EL3296107 për lidhjen http://www.dnoticias.pt/madeira/aeroporto-da-madeira-tem-novo-busto-de-cristiano-ronaldo-EL3296107. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 00:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2179714 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130700/https://www.gazetaexpress.com/sport-sa-i-madh-eshte-ronaldo-rrezikoi-karrieren-per-real-madridin-48968/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/sport-sa-i-madh-eshte-ronaldo-rrezikoi-karrieren-per-real-madridin-48968/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160209173511/http://www.shqipmedia.com/2015-nis-me-humbje-per-realin-dhe-barcelonen-video/ për lidhjen http://shqipmedia.com/2015-nis-me-humbje-per-realin-dhe-barcelonen-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130911/https://telesport.al/ronaldo-futet-ne-histori-500-gola-ne-karriere/ për lidhjen https://telesport.al/ronaldo-futet-ne-histori-500-gola-ne-karriere/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181211014543/https://zeri.info/sport/66322/reali-quot-shkaterron-quot-malmon-psg-shenon-fitore/ për lidhjen https://zeri.info/sport/66322/reali-quot-shkaterron-quot-malmon-psg-shenon-fitore/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200605212134/https://www.gazetaexpress.com/sport-300-gola-ne-la-liga-flet-ronaldo-504220/ për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/sport-300-gola-ne-la-liga-flet-ronaldo-504220/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122164513/http://shenja.tv/cristiano-ronaldo-ndeshkohet-me-karton-te-kuq/ për lidhjen http://shenja.tv/cristiano-ronaldo-ndeshkohet-me-karton-te-kuq/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180122072002/http://www.givemesport.com/734756-cristiano-ronaldo-is-the-worlds-greatest-ever-goal-scorer për lidhjen http://www.givemesport.com/734756-cristiano-ronaldo-is-the-worlds-greatest-ever-goal-scorer. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 08:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2199841 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180811132449/https://www.tifofootball.com/features/will-cristiano-ronaldos-departure-hasten-the-end-of-the-greatest-era/ për lidhjen https://www.tifofootball.com/features/will-cristiano-ronaldos-departure-hasten-the-end-of-the-greatest-era/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 mars 2021 20:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210410 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182530/http://www.tvt.al/2018/04/03/champions-league-ronaldo-mposht-juventusin-n-torino-bajerni-triumfon-ndaj-sevillias-video për lidhjen http://www.tvt.al/2018/04/03/champions-league-ronaldo-mposht-juventusin-n-torino-bajerni-triumfon-ndaj-sevillias-video. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2021 06:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2219034 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130816/http://sport.albeu.com/foto-lajm/cr7-dhe-vellezerit-e-tij-te-gjithe-mbreterit-e-golave-foto-lajm/195096/ për lidhjen http://sport.albeu.com/foto-lajm/cr7-dhe-vellezerit-e-tij-te-gjithe-mbreterit-e-golave-foto-lajm/195096/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200603160414/http://sport.albeu.com/sport/ronaldo-dhuron-per-bamiresi-bonusin-e-realit/247460/ për lidhjen http://sport.albeu.com/sport/ronaldo-dhuron-per-bamiresi-bonusin-e-realit/247460/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 prill 2021 05:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2220107 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130618042111/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-26/off-the-field/32424123_1_mc-mary-kom-london-olympics-world-champion-boxer. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 prill 2021 17:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2223170 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140515072837/http://www.sportspromedia.com/most_marketable/cristiano_ronaldo për lidhjen http://www.sportspromedia.com/most_marketable/cristiano_ronaldo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2021 13:55 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2228368 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130826/http://www.mapo.al/ronaldo-pezullohet-dy-ndeshje/ për lidhjen http://www.mapo.al/ronaldo-pezullohet-dy-ndeshje/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 qershor 2021 09:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2237860 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140924042742/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/cristiano-ronaldo-tops-50-million-likes-on-facebook-8212363.html për lidhjen https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/cristiano-ronaldo-tops-50-million-likes-on-facebook-8212363.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 gusht 2021 21:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261701 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121124083946/http://cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal/ për lidhjen http://www.cristianoronaldofan.net/queiroz%E2%80%99s-belief-in-ronaldo-as-captain-of-portugal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120513034839/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300061489/report.html për lidhjen https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061489/report.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120618010543/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300061487/report.html për lidhjen https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300061487/report.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120513030008/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round%3D249722/match%3D300111111/report.html për lidhjen https://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/matches/round=249722/match=300111111/report.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130810203615/http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid%3D1875661.html për lidhjen http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/news/newsid=1875661.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150321004902/http://o-posts.com/news/champions-league/the-mechanization-of-cristiano-ronaldo-how-his-style-of-play-has-changed/ për lidhjen http://www.o-posts.com/news/champions-league/the-mechanization-of-cristiano-ronaldo-how-his-style-of-play-has-changed/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141006105413/http://www.skysports.com/news/21227/7235124/messi-v-ronaldo për lidhjen http://www.skysports.com/news/21227/7235124/messi-v-ronaldo. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120119064041/http://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222 për lidhjen https://af.reuters.com/article/sportsNews/idAFJOE61L09O20100222. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 12:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2368873 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180624203012/https://www.fifa.com/worldcup/players/player/201200/ për lidhjen https://www.fifa.com/worldcup/players/player/201200/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 08:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376937 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150105062429/https://sg.sports.yahoo.com/news/ronaldo-deserves-ballon-d-39-says-ancelotti-154500088.html për lidhjen http://sg.sports.yahoo.com/news/ronaldo-deserves-ballon-d-39-says-ancelotti-154500088.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160824123030/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-kualifikohet-portugalia-ronaldo-eliminon-shqiperine/ për lidhjen https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-kualifikohet-portugalia-ronaldo-eliminon-shqiperine/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160627144024/http://rtsh.al/lajme/euro-2016-portugalia-kualifikohet-per-ne-cerekfinale/ për lidhjen https://www.rtsh.al/lajme/euro-2016-portugalia-kualifikohet-per-ne-cerekfinale/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 21:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2465909 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.dn.pt/desporto/seleccao/interior.aspx?content_id=3994192. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2022 19:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612141258/https://www.sport-english.com/en/news/sir-alex-ferguson-admits-cristiano-ronaldo-was-diver-4734422 për lidhjen https://www.sport-english.com/en/news/sir-alex-ferguson-admits-cristiano-ronaldo-was-diver-4734422. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 07:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488283 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130702/https://www.gazeta-shqip.com/2013/05/01/reali-iken-ne-lot-borusia-fluturon-ne-finale/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2013/05/01/reali-iken-ne-lot-borusia-fluturon-ne-finale/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200605022856/https://www.gazeta-shqip.com/2016/11/19/derbi-eshte-i-realit-ronaldo-gjunjezon-atletikon/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2016/11/19/derbi-eshte-i-realit-ronaldo-gjunjezon-atletikon/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200605210726/http://www.vipsport.al/2017/08/shtyu-gjyqtarin-ronaldon-e-pret-nje-denim-ekstrem/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2017/08/shtyu-gjyqtarin-ronaldon-e-pret-nje-denim-ekstrem/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182556/https://www.gazeta-shqip.com/2012/06/22/portugalia-eshte-gjysmefinalistja-e-pare/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2012/06/22/portugalia-eshte-gjysmefinalistja-e-pare/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819020433/https://www.gazeta-shqip.com/2016/07/06/euro-2016-portugalia-shkon-ne-finale-mposht-uellsin-2-0/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2016/07/06/euro-2016-portugalia-shkon-ne-finale-mposht-uellsin-2-0/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180627204739/http://www.vipsport.al/2018/06/var-i-ben-lemsh-iranin-dhe-portugaline-ne-fund-ronaldoco-kualifikohen-video/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2018/06/var-i-ben-lemsh-iranin-dhe-portugaline-ne-fund-ronaldoco-kualifikohen-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200919164050/https://www.gazeta-shqip.com/2018/10/05/cristiano-ronaldo-i-thote-lamtumire-portugalise/ për lidhjen https://www.gazeta-shqip.com/2018/10/05/cristiano-ronaldo-i-thote-lamtumire-portugalise/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190809091211/http://www.vipsport.al/2019/06/video-ronaldo-i-pandalshem-me-tregolesh-ndaj-zvicres-portugalia-ne-finalen-e-nations-league/ për lidhjen http://www.vipsport.al/2019/06/video-ronaldo-i-pandalshem-me-tregolesh-ndaj-zvicres-portugalia-ne-finalen-e-nations-league/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2022 18:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2491888 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115131045/https://presheva.com/ronaldo-4-gola-ne-manitan-e-realit-kunder-elche/ për lidhjen https://presheva.com/ronaldo-4-gola-ne-manitan-e-realit-kunder-elche/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 tetor 2022 13:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2503577 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115152353/http://shekulli.com.al/18021/ për lidhjen http://shekulli.com.al/18021/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2022 00:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2525600 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200605211206/https://www.tpz.al/2017/10/23/ceremonia-gala-e-fifa-s-the-best-2017-kristiano-ronaldo-fiton-trofeun-fotot-dhe-video/ për lidhjen https://www.tpz.al/2017/10/23/ceremonia-gala-e-fifa-s-the-best-2017-kristiano-ronaldo-fiton-trofeun-fotot-dhe-video/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 mars 2023 15:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2568763 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200604190107/https://www.rd.al/2016/08/ronaldo-lojtari-me-i-mire-i-europes/ për lidhjen https://www.rd.al/2016/08/ronaldo-lojtari-me-i-mire-i-europes/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 korrik 2023 08:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2608625 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.ph/20130103013826/http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/team/squad/_/id/86/season/2011/league/esp.1/real-madrid?cc=4716. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182544/https://www.gazetaere.com/ronaldo-thyen-rekordin-46-vjecar-te-evropes-foto/ për lidhjen https://www.gazetaere.com/ronaldo-thyen-rekordin-46-vjecar-te-evropes-foto/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200606121121/https://insporti.com/10-golat-e-ronaldos-kunder-juventusit-video/ për lidhjen https://insporti.com/10-golat-e-ronaldos-kunder-juventusit-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182616/https://insporti.com/gol-magjik-i-het-rikun-te-ronaldos-e-le-ne-gjume-de-gean-video/ për lidhjen https://insporti.com/gol-magjik-i-het-rikun-te-ronaldos-e-le-ne-gjume-de-gean-video/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 nëntor 2023 23:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2645304 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200624104659/https://sports.yahoo.com/cristiano-ronaldo-overtakes-rui-costa-225433836.html për lidhjen https://sports.yahoo.com/cristiano-ronaldo-overtakes-rui-costa-225433836.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 mars 2024 14:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2655783 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220706071425/https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/international/hat-trick-hero-cristiano-ronaldo-sets-new-world-record/656483 për lidhjen https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/international/hat-trick-hero-cristiano-ronaldo-sets-new-world-record/656483. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 prill 2024 11:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2658602 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200603160415/https://eduasportin.com/lajme/5-aktet-e-bamiresise-te-cristiano-ronaldo/ për lidhjen https://eduasportin.com/lajme/5-aktet-e-bamiresise-te-cristiano-ronaldo/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2024 15:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2675744 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130706/https://sot.com.al/sport/reali-zhg%25C3%25ABnjen-dhe-humbet-por-kalon-n%25C3%25AB-%25C3%25A7erekfinale-porto-eliminon-bazelin për lidhjen https://sot.com.al/sport/reali-zhg%C3%ABnjen-dhe-humbet-por-kalon-n%C3%AB-%C3%A7erekfinale-porto-eliminon-bazelin. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130739/https://sot.com.al/sport/juventus-%25C3%25ABndrrash-eliminon-realin-nga-champions-n%25C3%25AB-finale-me-bar%25C3%25A7%25C3%25ABn për lidhjen https://sot.com.al/sport/juventus-%C3%ABndrrash-eliminon-realin-nga-champions-n%C3%AB-finale-me-bar%C3%A7%C3%ABn. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130703/https://sot.com.al/sport/real-madrid-mposht-malmon-ronaldo-triumfues-arrin-rekordin-e-raul-gonzales për lidhjen https://sot.com.al/sport/real-madrid-mposht-malmon-ronaldo-triumfues-arrin-rekordin-e-raul-gonzales. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190626221826/https://sot.com.al/rusi-2018-sport/uruguaji-mposht-portugaline-dhe-kalon-ne-cerekfinale-ronaldo-le-boterorin-mes-lotesh për lidhjen https://sot.com.al/rusi-2018-sport/uruguaji-mposht-portugaline-dhe-kalon-ne-cerekfinale-ronaldo-le-boterorin-mes-lotesh. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2024 23:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2676969 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182559/https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB për lidhjen https://sot.com.al/sport/ronaldo-ibrahimovi%C3%A7-3-2-portugalia-n%C3%AB-bot%C3%ABror-suedia-jasht%C3%AB. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 korrik 2024 09:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2689065 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200524033429/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html për lidhjen http://en.espn.co.uk/football/sport/story/289057.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 gusht 2024 20:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2699297 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200407125055/http://www.thetimes.co.uk/ për lidhjen http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premiership/manchester_united/article1652823.ece. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130702/http://lajmetshqip.com/ronaldo-mposht-ibren-portugalia-ne-boteror/ për lidhjen http://lajmetshqip.com/ronaldo-mposht-ibren-portugalia-ne-boteror/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shtator 2024 19:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714118 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200825182551/http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/07/11/portugal.queiroz/index.html?iref=nextin për lidhjen http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/07/11/portugal.queiroz/index.html?iref=nextin. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 nëntor 2024 11:17 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2728973 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231005145935/https://sportsbrief.com/football/49195-cristiano-ronaldo-achieves-record-afc-champions-league-debut-al-nassr/ për lidhjen https://sportsbrief.com/football/49195-cristiano-ronaldo-achieves-record-afc-champions-league-debut-al-nassr/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 dhjetor 2024 09:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731410 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240221235145/https://sportsbrief.com/football/59093-cristiano-ronaldo-al-nassr-star-reacts-scoring-1000th-club-appearance/ për lidhjen https://sportsbrief.com/football/59093-cristiano-ronaldo-al-nassr-star-reacts-scoring-1000th-club-appearance/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 10:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2826787 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130707/https://topsporti.com/artikulli/zyrtarisht-i-realit/premier-league për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/zyrtarisht-i-realit/premier-league. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130921/https://topsporti.com/artikulli/mungon-ne-finale/champions-league për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/mungon-ne-finale/champions-league. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130913/https://topsporti.com/artikulli/tete-me-dy për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/tete-me-dy. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115130924/https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes për lidhjen https://topsporti.com/artikulli/real-madrid-kampion-i-botes. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 gusht 2025 22:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2843090 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231231123452/https://archive.koha.net/?id=8&l=79931 për lidhjen https://archive.koha.net/?id=8&l=79931. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 tetor 2025 03:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2881614 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200607194248/https://gazetamapo.al/shenoi-4-gola-ndaj-lituanise-ronaldo-ne-ndjekje-te-rekordit-te-ri/ për lidhjen https://gazetamapo.al/shenoi-4-gola-ndaj-lituanise-ronaldo-ne-ndjekje-te-rekordit-te-ri/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2025 05:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cristiano Ronaldo]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2964649 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://luginapress.com/live-bayern-munich-real-madrid-mbyllet-pjesa-e-pare-me-epersine-30-te-realit-video/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191208094111/https://gianlucadimarzio.com/it/ronaldo-record-keane-portogallo-lituania për lidhjen https://gianlucadimarzio.com/it/ronaldo-record-keane-portogallo-lituania. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 06:43 (CEST) t09w2dtlmlsobyq8qp0ihu9jo8uarhg Diskutim:Feja në Varanasi/Arkivi 1 1 292960 2978159 2902334 2026-05-07T04:19:11Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Feja në Varanasi]] 2978159 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Feja në Varanasi]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990793 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140520040348/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html te http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100619064902/http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx te http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 20:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2047336 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925151417/http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/ për lidhjen http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.easternuptourism.com/New-Vishvanath-Temple.jsp Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 tetor 2019 06:41 (CEST) == Probleme me arkivimin e lidhjeve në artikull == Përshëndetje! Gjatë procesit të arkivimit, arkivi ktheu një përgjigje me mesazhe gabimesh për një ose më shumë faqe që unë paraqita për arkivim. Më poshtë, kam përfshirë lidhjet që u kthyen me një gabim dhe mesazhin e gabimit në vijim. * https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA2 me gabimin * https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA85 me gabimin * https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA200 me gabimin * http://www.indianexpress.com/oldStory/89192/ me gabimin * https://books.google.com/books?id=%C3%8B4r5iLMVGkAC me gabimin Ky do të jetë njoftimi i vetëm mbi këto lidhje dhe nuk do të bëhen përpjekje të mëtejshme për të arkivuar lidhjet. Gjithë të mirat.—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 tetor 2019 21:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2107116 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101225054817/http://up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm për lidhjen http://up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925151417/http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/ për lidhjen http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.easternuptourism.com/New-Vishvanath-Temple.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140520040348/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html për lidhjen http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100619064902/http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx për lidhjen http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 03:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2123540 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101225054817/http://up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm për lidhjen http://up-tourism.com/destination/varanasi/intro.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925151417/http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/ për lidhjen http://www.shrikashidarshan.org/about-varanasi/ghats-of-kashi/2/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140520040348/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html për lidhjen http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990915/ige15008.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100619064902/http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx për lidhjen http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160306100101/http://adidharammission.com/ për lidhjen http://adidharammission.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 qershor 2020 09:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169714 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131006104427/http://greenmesg.org/saints_devotees/adi_shankaracharya.php për lidhjen http://www.greenmesg.org/saints_devotees/adi_shankaracharya.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150525104905/http://www.easternuptourism.com/Sankatha-Temple.jsp për lidhjen http://www.easternuptourism.com/Sankatha-Temple.jsp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925155542/http://www.kashiyana.com/m/pages/rghat.aspx?id1=20141203183311&id=0 për lidhjen http://www.kashiyana.com/m/pages/rghat.aspx?id1=20141203183311&id=0. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.varanasicity.com/temples/new-Vishvanath-temple.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180912072355/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8490524.stm për lidhjen http://www.http/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://templesofbharat.blogspot.in/2009/09/shri-tilbhandesh%C3%ABar-mahadev-temple.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 05:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 17 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2179956 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150525105918/http://www.superbindiatours.com/UP/varanasi-tourism/sankata-ghat.html për lidhjen http://www.superbindiatours.com/UP/varanasi-tourism/sankata-ghat.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150525102958/http://www.omjai.org/Sankata%20Devi%20Namashtakam për lidhjen http://www.omjai.org/Sankata%20Devi%20Namashtakam. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161229153845/http://varanasi-tourism.net/varanasi-temples/kashi-vishwanath-temple.html për lidhjen http://varanasi-tourism.net/varanasi-temples/kashi-vishwanath-temple.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161026153035/http://www.tirthyatraindia.com/kashi_vishwanath_temple.html për lidhjen http://www.tirthyatraindia.com/kashi_vishwanath_temple.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170216175942/http://templesofindia.net/index.php/temples/kashi-vishwanth-temple-varanasi për lidhjen http://www.templesofindia.net/index.php/temples/kashi-vishwanth-temple-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170408111550/http://www.cultureholidays.com/Temples/kashi.htm për lidhjen http://www.cultureholidays.com/Temples/kashi.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170109042356/http://kashivishwanath.in/vishwanath.html për lidhjen http://www.kashivishwanath.in/vishwanath.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170511161827/http://kashivishwanath.in/kashivishwanath.html për lidhjen http://www.kashivishwanath.in/kashivishwanath.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170210013338/http://easternuptourism.com/varanasi-kaal-bhairav.php për lidhjen http://www.easternuptourism.com/varanasi-kaal-bhairav.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304003759/http://www.buzzntravel.com/nepali-temple për lidhjen http://www.buzzntravel.com/nepali-temple. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161025062650/http://varanasisearch.com/muthsandashrams.htm për lidhjen http://www.varanasisearch.com/muthsandashrams.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150203233558/http://www.indiantravels.com/Uttar-Pradesh/Varanasi/Places/Kabir-mutt për lidhjen http://www.indiantravels.com/Uttar-Pradesh/Varanasi/Places/Kabir-mutt. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161229153933/http://varanasi-tourism.net/sarnath-tourism/shreyanshnath-temple-varanasi.html për lidhjen http://varanasi-tourism.net/sarnath-tourism/shreyanshnath-temple-varanasi.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161121111751/http://easternuptourism.com/varanasi-jain-digamber-temple-bhadaini.php për lidhjen http://www.easternuptourism.com/varanasi-jain-digamber-temple-bhadaini.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150320040951/http://sachkhandballan.net/main.php?page=Ultimate_Place_of_Pilgrimage_Shri_Guru_Ravidass_Janam_Asthan_Mandir_Varanasi për lidhjen http://sachkhandballan.net/main.php?page=Ultimate_Place_of_Pilgrimage_Shri_Guru_Ravidass_Janam_Asthan_Mandir_Varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161121111816/http://easternuptourism.com/varanasi-gurudwara-gurubagh.php për lidhjen http://www.easternuptourism.com/varanasi-gurudwara-gurubagh.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161121172432/http://easternuptourism.com/varanasi-gurudwara-tapasthal.php për lidhjen http://www.easternuptourism.com/varanasi-gurudwara-tapasthal.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 13:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2181075 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150406041844/http://www.templetravel.net/2013/04/annapurna-temple-in-varanasi-uttar.html për lidhjen http://www.templetravel.net/2013/04/annapurna-temple-in-varanasi-uttar.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2021 16:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182971 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150405202456/http://www.templetravel.net/2013/04/sankatha-temple-in-varanasi-uttar.html për lidhjen http://www.templetravel.net/2013/04/sankatha-temple-in-varanasi-uttar.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150402101858/http://www.templetravel.net/2013/04/mritunjay-mahadev-temple-in-varanasi.html për lidhjen http://www.templetravel.net/2013/04/mritunjay-mahadev-temple-in-varanasi.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2021 07:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2187698 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226115034/http://books.groogle.com/BOOKS?ID=Y2LUAAAAMAAJ për lidhjen http://books.groogle.com/books?id=Y2LUAAAAMAAJ. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226115034/http://books.groogle.com/BOOKS?ID=Y2LUAAAAMAAJ për lidhjen http://books.groogle.com/books?id=Y2LUAAAAMAAJ. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shkurt 2021 00:38 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2188802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130922191913/http://www.ghumakkar.com/2012/02/11/ganga-and-ghats-in-varanasi-place-of-purification-of-sins-and-salvation/ për lidhjen http://www.ghumakkar.com/2012/02/11/ganga-and-ghats-in-varanasi-place-of-purification-of-sins-and-salvation/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 shkurt 2021 19:52 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2220155 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161221205339/http://koenraadelst.bharatvani.org/articles/ayodhya/kashivishvanath.html për lidhjen http://koenraadelst.bharatvani.org/articles/ayodhya/kashivishvanath.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121104051021/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-08/varanasi/28040380_1_music-concert-birju-maharaj-mishra-brothers për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-08/varanasi/28040380_1_music-concert-birju-maharaj-mishra-brothers. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121104051028/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-14/varanasi/28001802_1_music-festival-first-night-pandit-jasraj për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-14/varanasi/28001802_1_music-festival-first-night-pandit-jasraj. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121104051034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-04/varanasi/28132549_1_music-concert-music-festival-musicians për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-04/varanasi/28132549_1_music-concert-music-festival-musicians. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130510125240/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-12/varanasi/31330678_1_padma-awardees-music-festival-flute për lidhjen http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-12/varanasi/31330678_1_padma-awardees-music-festival-flute. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 prill 2021 21:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2223204 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161013022615/http://varanasitour.com/pilgrimage-in-varanasi/kashi-vishwanath-temple-gyanvapi-mosque.html për lidhjen http://www.varanasitour.com/pilgrimage-in-varanasi/kashi-vishwanath-temple-gyanvapi-mosque.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2021 17:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2228602 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170330154911/http://holyvoyages.com/varanasi/kabir-math-kabirchaura-lehartara-varanasi-india-kabir-birth-place.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/kabir-math-kabirchaura-lehartara-varanasi-india-kabir-birth-place.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170328032822/http://holyvoyages.com/varanasi/about-satua-baba-ashram-varanasi-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/about-satua-baba-ashram-varanasi-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170102224857/http://holyvoyages.com/varanasi/list-of-widow-ashram-varanasi-up-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/list-of-widow-ashram-varanasi-up-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170616084811/http://holyvoyages.com/varanasi/famous-islamic-mosques-varanasi-up-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/famous-islamic-mosques-varanasi-up-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170328091138/http://holyvoyages.com/varanasi/about-christian-churches-varanasi-up-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/about-christian-churches-varanasi-up-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170328161135/http://holyvoyages.com/varanasi/about-famous-jain-temples-varanasi-up-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/about-famous-jain-temples-varanasi-up-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171025031646/http://holyvoyages.com/varanasi/about-shri-parshvanath-digambara-shwetambara-jain-temples-varanasi-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/about-shri-parshvanath-digambara-shwetambara-jain-temples-varanasi-india.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200115131003/https://holyvoyages.com/varanasi/about-digambara-jain-temple-sarnath-varanasi-india.aspx për lidhjen http://holyvoyages.com/varanasi/about-digambara-jain-temple-sarnath-varanasi-india.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 qershor 2021 19:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2235467 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925172251/https://www.ixigo.com/nepali-temple-varanasi-india-ne-1652334 për lidhjen https://www.ixigo.com/nepali-temple-varanasi-india-ne-1652334. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 korrik 2021 21:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241335 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080430131308/http://www.hindu.com/fr/2006/04/07/stories/2006040701270300.htm për lidhjen http://www.hindu.com/fr/2006/04/07/stories/2006040701270300.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2021 18:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2244807 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ndtv.com/india-news/kashi-vish%C3%ABanath-temple-to-offer-pious-manure-483694. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA85. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070210110217/http://varanasi.nic.in/temple/kashi.html për lidhjen http://varanasi.nic.in/temple/KASHI.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2021 02:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2262221 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100619064902/http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx për lidhjen http://www.cnisynod.org/tehdisc.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160306100101/http://adidharammission.com/ për lidhjen http://adidharammission.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 15:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373471 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121105032502/http://varanasi.nic.in/temple/various_temples.html për lidhjen http://varanasi.nic.in/temple/various_temples.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226115047/https://varanasi.nic.in/temple/temple.htm për lidhjen http://varanasi.nic.in/temple/temple.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2021 20:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2377466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170807151635/http://www.latlong.net/ për lidhjen http://www.latlong.net/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170807151635/http://www.latlong.net/ për lidhjen http://www.latlong.net/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 04:29 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2446759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122174443/http://www.shrikashidarshan.org/packages/kashi-darshan/nav-durga-nav-gauri-darshan-yatra.html për lidhjen http://www.shrikashidarshan.org/packages/kashi-darshan/nav-durga-nav-gauri-darshan-yatra.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2022 18:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2447983 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170401135509/http://www.templeadvisor.com/temples-in-india/jain-temples/ahichchhatra-parshvanath-atishaya-kshetra për lidhjen http://www.templeadvisor.com/temples-in-india/jain-temples/ahichchhatra-parshvanath-atishaya-kshetra. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2022 08:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450608 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170520165715/http://www.templeadvisor.com/temples-in-india/hindu-temples/kalbhairav-temple për lidhjen http://www.templeadvisor.com/temples-in-india/hindu-temples/kalbhairav-temple. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 maj 2022 16:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2451334 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170314031435/http://www.devdeepawali.com/heritage-of-varanasi/temples/kashi-vishwanath-temple/ për lidhjen http://www.devdeepawali.com/heritage-of-varanasi/temples/kashi-vishwanath-temple/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 maj 2022 16:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2498469 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226115117/http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/fair_festival.htm për lidhjen http://www.up-tourism.com/destination/varanasi/fair_festival.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 dhjetor 2022 13:42 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2510698 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://mytemplesindia.com/hindu-temple-uttarpradesh/annapurna-temple-varanasi-kashi/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA30. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA30. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA30. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA30. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA30. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 janar 2023 08:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2512355 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA2. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C&pg=PA200. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=KdD3MYnYey8C. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://books.google.com/books?id=%C3%8B4r5iLMVGkAC. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 janar 2023 10:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2546831 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161027161036/http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20160211/2791711.html për lidhjen http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20160211/2791711.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 prill 2023 20:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2594144 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150315012830/http://www.gururavidassguruji.com/place-of-pilgrimage për lidhjen http://www.gururavidassguruji.com/place-of-pilgrimage. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 shtator 2023 14:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2744553 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161224030208/http://www.templedetails.com/kashi-vishwanath-temple/ për lidhjen http://www.templedetails.com/kashi-vishwanath-temple/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2025 10:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2790388 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170410085557/http://religions.iloveindia.com/indian-temples/kashi-vishwanath-temple.html për lidhjen http://religions.iloveindia.com/indian-temples/kashi-vishwanath-temple.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2025 05:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792720 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170209204614/http://www.culturalindia.net/indian-temples/kashi-vishwanath.html për lidhjen http://www.culturalindia.net/indian-temples/kashi-vishwanath.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 maj 2025 14:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2813357 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150408155840/http://www.varanasi.org.in/durga-temple për lidhjen http://www.varanasi.org.in/durga-temple. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.varanasi.org.in/annapurna-temple-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150315074925/http://www.varanasi.org.in/birla-temple për lidhjen http://www.varanasi.org.in/birla-temple. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150408155841/http://www.varanasi.org.in/mrityunjay-mahadev-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/mrityunjay-mahadev-temple-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150608074459/http://www.varanasi.org.in/tulsi-manas-mandir-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/tulsi-manas-mandir-temple-Varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140923101611/http://www.varanasi.org.in/bharat-mata-mandir-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/bharat-mata-mandir-temple-Varanasi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 qershor 2025 04:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817126 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150430123030/http://www.varanasi.org.in/tilbhandeshwar-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/tilbhandeshwar-temple-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161002022207/http://asisarnathcircle.org/ për lidhjen http://www.asisarnathcircle.org/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161002022207/http://asisarnathcircle.org/ për lidhjen http://www.asisarnathcircle.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 korrik 2025 08:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2818172 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160804050939/http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf për lidhjen http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160804050939/http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf për lidhjen http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160804050939/http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf për lidhjen http://iaste.berkeley.edu/pdfs/15.1c-Fall03desai-sml.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 korrik 2025 19:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2830703 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150608074016/http://www.varanasi.org.in/kalbhairav-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/kalbhairav-temple-varanasi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2025 10:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2847785 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191030201733/http://www.varanasi.org.in/annapurna-temple-varanasi për lidhjen http://www.varanasi.org.in/annapurna-temple-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230512202727/http://www.easternuptourism.com/New-Vishvanath-Temple.jsp për lidhjen http://www.easternuptourism.com/New-Vishvanath-Temple.jsp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 tetor 2025 04:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2893544 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160927070439/http://www.varanasionline.in/city-guide/mosques-in-varanasi për lidhjen http://www.varanasionline.in/city-guide/mosques-in-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161215233139/http://www.varanasionline.in/city-guide/churches-in-varanasi për lidhjen http://www.varanasionline.in/city-guide/churches-in-varanasi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161214223822/http://www.varanasionline.in/city-guide/jain-temples-in-varanasi për lidhjen http://www.varanasionline.in/city-guide/jain-temples-in-varanasi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2026 22:46 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2897470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161215233047/http://www.varanasionline.in/city-guide/gyan-kup-well për lidhjen http://www.varanasionline.in/city-guide/gyan-kup-well. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161214222354/http://www.varanasionline.in/city-guide/kashi-vishwanath-temple për lidhjen http://www.varanasionline.in/city-guide/kashi-vishwanath-temple. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shkurt 2026 06:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feja në Varanasi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965634 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://karmjyotish.blogspot.in/2011/01/mystical-encounter-with-shree-sankata.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20051230150249/http://www.mahagauri.com/ për lidhjen http://www.mahagauri.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 21:29 (CEST) 972dg0m7qaxqzlgidu3goo4ti1qrp5d Diskutim:Genoa C.F.C./Arkivi 1 1 293156 2978163 2721190 2026-05-07T04:19:51Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Genoa C.F.C.]] 2978163 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Genoa C.F.C.]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1991142 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20011209112441/http://www.genoacfc.it/stadio.asp te http://www.genoacfc.it/stadio.asp Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 21:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2041088 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181217161105/https://www.akaiaoi.com/ për lidhjen http://www.akaiaoi.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2019 04:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2047489 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070401214152/http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478 për lidhjen http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 tetor 2019 21:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069746 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011209112441/http://www.genoacfc.it/stadio.asp për lidhjen http://www.genoacfc.it/stadio.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120618173509/http://www.genoacfc.it/ për lidhjen http://www.genoacfc.it/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181217161105/https://www.akaiaoi.com/ për lidhjen https://www.akaiaoi.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070401214152/http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478 për lidhjen http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2020 06:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2080411 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929204910/http://www.italianvisits.com/liguria/genoa/ për lidhjen http://www.italianvisits.com/liguria/genoa/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011209112441/http://www.genoacfc.it/stadio.asp për lidhjen http://www.genoacfc.it/stadio.asp. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120618173509/http://www.genoacfc.it/ për lidhjen http://www.genoacfc.it/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181217161105/https://www.akaiaoi.com/ për lidhjen https://www.akaiaoi.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070401214152/http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478 për lidhjen http://freeforumzone.leonardo.it/viewforum.aspx?f=37478. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 mars 2020 20:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2266935 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090225083826/http://www.circologiannibrera.com/index.php?option=com_content&view=article&id=75&Itemid=62 për lidhjen http://www.circologiannibrera.com/index.php?option=com_content&view=article&id=75&Itemid=62. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929204910/http://www.italianvisits.com/liguria/genoa/ për lidhjen http://www.italianvisits.com/liguria/genoa/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011209112441/http://www.genoacfc.it/stadio.asp për lidhjen http://www.genoacfc.it/stadio.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 tetor 2021 09:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714475 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061022222504/http://www.grifoneinside.net/ për lidhjen http://www.grifoneinside.net/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 nëntor 2024 23:36 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Genoa C.F.C.]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965924 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190531093048/https://genoa1893.altervista.org/ për lidhjen http://genoa1893.altervista.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2026 02:18 (CEST) mxazg5sjxa9ewnr4gdc29jydp7n7md3 Diskutim:Edukimi seksual/Arkivi 1 1 293188 2978169 2661740 2026-05-07T04:22:46Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Edukimi seksual]] 2978169 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2122835 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100616150557/http://www.siecus.org/_data/global/images/research_says.pdf për lidhjen http://www.siecus.org/_data/global/images/research_says.pdf. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20171006215538/http://thenationalcampaign.org/resource/effective-programs-database te lidhja http://thenationalcampaign.org/resource/effective-programs-database. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161018215345/http://angusreidglobal.com/wp-content/uploads/2011/11/2011.11.30_SexEd.pdf për lidhjen http://angusreidglobal.com/wp-content/uploads/2011/11/2011.11.30_SexEd.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070517214531/http://www.abstinenceassociation.org/newsroom/pr_041307_mathematica.html për lidhjen http://www.abstinenceassociation.org/newsroom/pr_041307_mathematica.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121051529/http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf për lidhjen http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121051529/http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf për lidhjen http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130608103019/http://chatafrik.com/articles/education/teaching-immorality-in-schools për lidhjen http://chatafrik.com/articles/education/teaching-immorality-in-schools. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110815173939/http://english.forschung.sexualaufklaerung.de/4474.html për lidhjen http://english.forschung.sexualaufklaerung.de/4474.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140815032618/http://www.english.forschung.sexualaufklaerung.de/4119.html për lidhjen http://www.english.forschung.sexualaufklaerung.de/4119.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2020 23:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2124817 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100616150557/http://www.siecus.org/_data/global/images/research_says.pdf për lidhjen http://www.siecus.org/_data/global/images/research_says.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171006215538/http://thenationalcampaign.org/resource/effective-programs-database për lidhjen http://thenationalcampaign.org/resource/effective-programs-database. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161018215345/http://angusreidglobal.com/wp-content/uploads/2011/11/2011.11.30_SexEd.pdf për lidhjen http://angusreidglobal.com/wp-content/uploads/2011/11/2011.11.30_SexEd.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070517214531/http://www.abstinenceassociation.org/newsroom/pr_041307_mathematica.html për lidhjen http://www.abstinenceassociation.org/newsroom/pr_041307_mathematica.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121051529/http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf për lidhjen http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121051529/http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf për lidhjen http://health.tki.org.nz/content/download/1748/18347/file/Sexed+guide.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191012074138/https://www.fpa.org.uk/awards/pamela-sheridan-award për lidhjen https://www.fpa.org.uk/awards/pamela-sheridan-award. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130608103019/http://chatafrik.com/articles/education/teaching-immorality-in-schools për lidhjen http://chatafrik.com/articles/education/teaching-immorality-in-schools. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110815173939/http://english.forschung.sexualaufklaerung.de/4474.html për lidhjen http://english.forschung.sexualaufklaerung.de/4474.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140815032618/http://www.english.forschung.sexualaufklaerung.de/4119.html për lidhjen http://www.english.forschung.sexualaufklaerung.de/4119.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 qershor 2020 18:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2179846 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161103230026/http://afrika.bocs.eu/hatteranyagok/english-collection/20-is-silence-always-goldendate=September për lidhjen http://afrika.bocs.eu/hatteranyagok/english-collection/20-is-silence-always-goldendate=September. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 10:50 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2219404 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170310214546/https://www.healthypeople.gov/ për lidhjen http://www.healthypeople.gov/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2021 15:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241304 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071012173851/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,978575-2,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,978575-2,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2021 16:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2377247 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140712065244/http://www.ewtn.com/library/HOMESCHL/SECATHSC.HTM për lidhjen http://www.ewtn.com/library/HOMESCHL/SECATHSC.HTM. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120310182953/https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/week823/feature.html për lidhjen https://www.pbs.org/wnet/religionandethics/week823/feature.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 01:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485174 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070524112501/http://www.guttmacher.org/pubs/tgr/04/1/gr040109.html për lidhjen http://www.guttmacher.org/pubs/tgr/04/1/gr040109.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 10:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2658696 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170312235821/http://thenationalcampaign.org/ për lidhjen http://www.thenationalcampaign.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2024 22:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Edukimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965345 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.bigtalkeducation.co.uk/working-with-primaries.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 14:33 (CEST) tlo2uz6vjarcbvtizyeik6u43z4ljto Diskutim:Gjekë Marinaj 1 296392 2978174 2966001 2026-05-07T04:23:36Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Gjekë Marinaj/Arkivi 1]] 2978174 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Gjekë Marinaj/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 0xzuvuxtbqlkigv8frr1am31lugifrr Diskutim:Lista e ishujve sipas popullsisë 1 296622 2978015 2369995 2026-05-06T16:10:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978015 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e ishujve sipas popullsisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140208021950/http://depkes.go.id/downloads/Penduduk%20Kab%20Kota%20Umur%20Tunggal%202014.pdf për lidhjen http://www.depkes.go.id/downloads/Penduduk%20Kab%20Kota%20Umur%20Tunggal%202014.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160116040245/http://instat.mg/madagascar-en-chiffres/ për lidhjen http://instat.mg/madagascar-en-chiffres/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120921074436/http://www.geohive.com/cntry/ për lidhjen http://www.geohive.com/cntry/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141113202019/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=537&Itemid=111&lang=bm&negeri=W.P.Labuan për lidhjen http://statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&view=article&id=537&Itemid=111&lang=bm&negeri=W.P.Labuan. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 00:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e ishujve sipas popullsisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2369994 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf për lidhjen http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 dhjetor 2021 08:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Lista e ishujve sipas popullsisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978014 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151019095532/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/population-and-household-estimates-for-the-united-kingdom/stb-2011-census--population-estimates-for-the-united-kingdom.html për lidhjen http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/population-and-household-estimates-for-the-united-kingdom/stb-2011-census--population-estimates-for-the-united-kingdom.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 18:10 (CEST) l9i8c0eplrvrwcxw5vq7h14r1wxh53w Diskutim:Dreri 1 299436 2978176 2965057 2026-05-07T04:23:57Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Dreri/Arkivi 1]] 2978176 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Dreri/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 5bnhtblq6ukebpn34inkc1dk7ljgzqp Diskutim:Gjenerata X 1 304734 2978178 2966003 2026-05-07T04:24:17Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Gjenerata X/Arkivi 1]] 2978178 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Gjenerata X/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} <div style="width: auto; border: 1px solid grey; padding: 0.5em; font-size: 100%; line-height: 150%; text-align: center"> {| | valign="center" | [[File:Wikimedians of Albanian Language User Group Vertical Logo.svg|left|80px]] | style="width: 100%" | Ky artikull u shkrua nga pjesëmarrës të Ponder /Wiki Academy Kosovo 2021, në kuadër të bashkëpunimit me [[Meta:Wikimedians of Albanian Language User Group|Grupin e Wikimedianëve të Gjuhës Shqipe]]. Redaktori është fillestar prandaj ndihmoje nëse mundesh.<br> |} </div> 9s5lrgzpshx1sbk4vi6omgjwq5yy765 Diskutim:Eksperimenti i burgut në Stanford 1 305295 2978180 2965366 2026-05-07T04:24:37Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Eksperimenti i burgut në Stanford/Arkivi 1]] 2978180 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Eksperimenti i burgut në Stanford/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} fpgv9fle7227lzs6tzwzdrhul7fvx69 Stampa:Infobox formati file/dok 10 306772 2978133 2256082 2026-05-07T00:33:08Z Xqbot 13749 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Stampa:Infobox file format/doc]] 2978133 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Stampa:Infobox file format/doc]] 27y4cqz6bhb7xeip6eej09m5rrrk3tx Diskutim:Euro Kolegji/Arkivi 1 1 307672 2978157 2859327 2026-05-07T04:18:51Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Euro Kolegji]] 2978157 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 5 lidhjet e jashtme në [[Euro Kolegji]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990674 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20111203171338/http://www.ccp-macedonia.gov.mk/tabela_ang.pdf te http://www.ccp-macedonia.gov.mk/tabela_ang.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120330152441/http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2 te http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2 *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110930202552/http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf te http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110926223531/http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf te http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20110907031025/http://www.eurocollege.edu.mk/info_acre.html te http://www.eurocollege.edu.mk/info_acre.html *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://amheritageuniv.net/news_award.php Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 19:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2107039 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111203171338/http://www.ccp-macedonia.gov.mk/tabela_ang.pdf për lidhjen http://www.ccp-macedonia.gov.mk/tabela_ang.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120330152441/http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2 për lidhjen http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110930202552/http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf për lidhjen http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110926223531/http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf për lidhjen http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110907031025/http://www.eurocollege.edu.mk/info_acre.html për lidhjen http://www.eurocollege.edu.mk/info_acre.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://amheritageuniv.net/news_award.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 03:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2262111 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120330152441/http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2 për lidhjen http://www.uslugi.gov.mk/Prasanja.aspx?UslugaID=355f5d9a-1a8c-42da-92bf-7dc7fa8149a2. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110930202552/http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf për lidhjen http://eacea.ec.europa.eu/extcoop/call/documents/former_yugoslav_republic_of_macedonia.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110926223531/http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf për lidhjen http://www.nafsa.org/_/File/_/ges/macedonia.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 14:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731507 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://radiobravo.com.mk/en/emissions/eurokoledz13092010/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 13:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2758821 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304095129/http://www.edu.int/eurocollege/ për lidhjen http://www.edu.int/eurocollege/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 shkurt 2025 16:06 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2844264 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120424030428/http://radiobravo.com.mk/en/emissions/eurokoledz13092010/ për lidhjen http://radiobravo.com.mk/en/emissions/eurokoledz13092010/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 tetor 2025 17:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Euro Kolegji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965538 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170308180524/http://www.eurocollege.edu.mk/ për lidhjen http://www.eurocollege.edu.mk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 19:38 (CEST) oqmhqu07wq09q6s9ei63tvl7w01vsqp Diskutim:David Trezeguet/Arkivi 1 1 309402 2978153 2889338 2026-05-07T04:17:52Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:David Trezeguet]] 2978153 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2133747 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190610053047/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=170709/index.html për lidhjen https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=170709/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 korrik 2020 08:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169425 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120123045642/http://www.101greatgoals.com/still-got-it-david-trezeguet-scores-on-river-plate-debut/135814/ për lidhjen http://www.101greatgoals.com/still-got-it-david-trezeguet-scores-on-river-plate-debut/135814. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 01:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261704 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090608004150/http://www.humanite.fr/1997-12-11_Articles_-Trezeguet-est-arrive-a-Monaco-les-mains-dans-les-poches për lidhjen https://www.humanite.fr/1997-12-11_Articles_-Trezeguet-est-arrive-a-Monaco-les-mains-dans-les-poches. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060715141908/http://www.ft.com/cms/s/6129251e-0de3-11db-a385-0000779e2340.html për lidhjen http://www.ft.com/cms/s/6129251e-0de3-11db-a385-0000779e2340.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110711021556/http://fourfourtwo.com/news/restofeurope/9438/default.aspx për lidhjen http://fourfourtwo.com/news/restofeurope/9438/default.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110711021604/http://fourfourtwo.com/news/restofeurope/12953/default.aspx për lidhjen http://fourfourtwo.com/news/restofeurope/12953/default.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121013030/http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html për lidhjen http://www.rsssf.com/miscellaneous/italpoy.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151031163443/http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html për lidhjen http://www.rsssf.com/tablesi/italtops.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150416024500/http://www.goldenfoot.com/en/legends.html për lidhjen http://www.goldenfoot.com/en/legends.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 13:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2368887 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140421050543/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/178/972/8/index.html për lidhjen https://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/178/972/8/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190729110445/https://www.fifa.com/news/the-week-quotes-1600593 për lidhjen https://www.fifa.com/news/the-week-quotes-1600593. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180807001549/https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191277/match=30987/index.html për lidhjen https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191277/match=30987/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180807001626/https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191277/match=31000/index.html për lidhjen https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191277/match=31000/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190202181000/https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191286/match=31017/index.html për lidhjen https://www.fifa.com/u20worldcup/matches/round=191286/match=31017/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190729163953/https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/teams/team%3D43946/players.html për lidhjen https://www.fifa.com/worldcup/archive/france1998/teams/team=43946/players.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 09:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376987 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190729150742/https://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/10/31/5650631/david-james-pleased-to-register-first-win-for-kerala për lidhjen http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/10/31/5650631/david-james-pleased-to-register-first-win-for-kerala. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 22:39 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2385945 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190728150223/http://www.vbtv.it/2016/05/19/19-maggio-2007-bentornata-serie-juventus/ për lidhjen http://www.vbtv.it/2016/05/19/19-maggio-2007-bentornata-serie-juventus/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 janar 2022 21:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495275 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170814095752/https://www.ole.com.ar/river-plate/futbol/goleador-anos_0_613138772.html për lidhjen http://www.ole.com.ar/river-plate/futbol/goleador-anos_0_613138772.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 nëntor 2022 03:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2532914 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150121135817/http://sports.yahoo.com/news/frances-euro-2000-hero-trezeguet-retires-221730119--sow.html për lidhjen https://sports.yahoo.com/news/frances-euro-2000-hero-trezeguet-retires-221730119--sow.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 mars 2023 08:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2551268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180204000520/http://www.rlfoot.fr/index.php?page=http://www.rlfoot.fr/Selections/95-96_18ans_joueurs.htm për lidhjen http://www.rlfoot.fr/index.php?page=http://www.rlfoot.fr/Selections/95-96_18ans_joueurs.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180617165301/http://www.rlfoot.fr/index.php?page=http://www.rlfoot.fr/Selections/96-97_20ans_joueurs.htm për lidhjen http://www.rlfoot.fr/index.php?page=http://www.rlfoot.fr/Selections/96-97_20ans_joueurs.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2023 04:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2555113 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141025215310/http://www.lanacion.com.ar/86361-la-increible-historia-de-trezeguet për lidhjen http://www.lanacion.com.ar/86361-la-increible-historia-de-trezeguet. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 maj 2023 16:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558234 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190729110908/https://www.espn.in/football/columns/story/_/id/1116916/kelly:-david-trezeguet-helps-river-plate-wake-from-their-nightmare për lidhjen https://www.espn.in/football/columns/story/_/id/1116916/kelly:-david-trezeguet-helps-river-plate-wake-from-their-nightmare. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2023 04:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2567409 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=14296. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 korrik 2023 08:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2577808 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140912192955/http://www.juveatrestelle.it/opinioni/david-trezeguet-mito/ për lidhjen http://www.juveatrestelle.it/opinioni/david-trezeguet-mito/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 gusht 2023 09:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2692910 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140415233742/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/12/zidane_side/ për lidhjen http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/07/12/zidane_side/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 shtator 2024 23:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714140 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190728142119/http://edition.cnn.com/2006/SPORT/football/07/10/italy.juventus/ për lidhjen http://edition.cnn.com/2006/SPORT/football/07/10/italy.juventus/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 nëntor 2024 13:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2728980 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20190616005208/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=14296 për lidhjen http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=14296. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 dhjetor 2024 10:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885336 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190729000215/https://www.ftbl.com.au/news/trezeguet-eyes-france-return-255345 për lidhjen https://www.ftbl.com.au/news/trezeguet-eyes-france-return-255345. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2025 21:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[David Trezeguet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2964786 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://alicantepedia.com/h%C3%A9rcules-1-valencia-2-2010. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 09:00 (CEST) mz5u2eb9dqu4rdczqe17gi8cchaotfh Diskutim:Gjenerata X/Arkivi 1 1 311209 2978177 2916684 2026-05-07T04:24:07Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Gjenerata X]] 2978177 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2234917 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fbmchuck11.xml&sSheet=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fixartleft.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 korrik 2021 19:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2235473 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210411010007/https://dspace.stir.ac.uk/bitstream/1893/2117/1/SEDP-2010-04-Bell-Blanchflower%5B1%5D.pdf për lidhjen https://dspace.stir.ac.uk/bitstream/1893/2117/1/SEDP-2010-04-Bell-Blanchflower%5B1%5D.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 korrik 2021 22:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241381 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars për lidhjen https://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars për lidhjen https://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090114082045/http://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793 për lidhjen https://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 gusht 2021 22:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2377792 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160623195818/http://www.sitemason.com/files/dW3ABy/articledemographics%20of%20age.pdf për lidhjen http://www.sitemason.com/files/dW3ABy/articledemographics%20of%20age.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023005649/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/52287975.html?dids=52287975:52287975&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT për lidhjen https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/52287975.html?dids=52287975:52287975&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160623105506/http://specialtyretail.com/issue/2003/07/running-a-cart-or-kiosk/generation-x/ për lidhjen http://specialtyretail.com/issue/2003/07/running-a-cart-or-kiosk/generation-x/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170201235433/https://metal.mit.edu/brief-history-metal për lidhjen https://metal.mit.edu/brief-history-metal. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061104183504/http://www.villagevoice.com/music/0205%2Creeves%2C31875%2C22.html për lidhjen http://www.villagevoice.com/music/0205,reeves,31875,22.html. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/81448011.html?dids=81448011. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080609225217/http://www.villagevoice.com/music/0526,kitwana,65332,22.html/full për lidhjen http://www.villagevoice.com/music/0526,kitwana,65332,22.html/full. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 07:31 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2380209 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190321161217/http://web.stanford.edu/class/e297c/poverty_prejudice/mediarace/socialsignificance.htm për lidhjen https://web.stanford.edu/class/e297c/poverty_prejudice/mediarace/socialsignificance.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2022 01:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448145 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210525002800/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn04252/ për lidhjen https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn04252/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2022 18:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485301 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200227180206/https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer për lidhjen https://www.lexico.com/en/definition/gen_xer. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 15:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2494352 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161021014750/https://advertising.yahoo.com/insights/overlooked-influence-gen-x për lidhjen https://advertising.yahoo.com/insights/overlooked-influence-gen-x. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 nëntor 2022 03:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495318 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://vanmag.com/uncategorized/generation-x-september-1987/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 nëntor 2022 10:22 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2497608 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210718085934/http://beam-inc.org/russias-generation-x-who-are-they/ për lidhjen http://beam-inc.org/russias-generation-x-who-are-they/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 nëntor 2022 15:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2501065 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190618103906/https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf për lidhjen https://2qean3b1jjd1s87812ool5ji-wpengine.netdna-ssl.com/wp-content/uploads/2016/12/McCrindle-Research_ABC-03_The-Generation-Map_Mark-McCrindle.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 dhjetor 2022 10:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2506007 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160814224207/http://news.stanford.edu/pr/98/980821genx.html për lidhjen http://news.stanford.edu/pr/98/980821genx.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2022 17:14 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2579360 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110628182228/http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp për lidhjen http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 gusht 2023 16:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2600826 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160826202032/https://open.uct.ac.za/bitstream/item/22088/Schenk_Locating_Generation_X_Taste_2012.pdf?sequence=1 për lidhjen https://open.uct.ac.za/bitstream/item/22088/Schenk_Locating_Generation_X_Taste_2012.pdf?sequence=1. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2023 04:38 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2616816 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190324022020/http://vanmag.com/uncategorized/generation-x-september-1987/ për lidhjen http://vanmag.com/uncategorized/generation-x-september-1987/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2023 06:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2626055 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160424013827/https://www.acui.org/Publications/The_Bulletin/2014/2014-10/26390/ për lidhjen https://www.acui.org/Publications/The_Bulletin/2014/2014-10/26390/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2023 03:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2644032 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160703145524/http://www.thejuryexpert.com/2011/11/gen-x-members-are-active-balanced-and-happy/ për lidhjen http://www.thejuryexpert.com/2011/11/gen-x-members-are-active-balanced-and-happy/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 shkurt 2024 14:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2661168 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200404030454/https://www.pewresearch.org/ft_dual-income-households-1960-2012-2/ për lidhjen https://www.pewresearch.org/ft_dual-income-households-1960-2012-2/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2024 03:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2681506 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16659783.html?dids=16659783. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 gusht 2024 06:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714512 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190513205707/https://www.thoughtco.com/history-of-punk-rock-2803345 për lidhjen https://www.thoughtco.com/history-of-punk-rock-2803345. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 nëntor 2024 00:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2718865 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160606005038/http://lsay.org/ për lidhjen http://www.lsay.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2024 17:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2736375 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161020120209/http://internationalinsights.viacom.com/post/gen-xs-unconventional-approach-to-sex-friendship-and-family/ për lidhjen http://internationalinsights.viacom.com/post/gen-xs-unconventional-approach-to-sex-friendship-and-family/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161020115412/http://internationalinsights.viacom.com/post/at-work-gen-x-want-flexibility-and-fulfilment-more-than-a-corner-office/ për lidhjen http://internationalinsights.viacom.com/post/at-work-gen-x-want-flexibility-and-fulfilment-more-than-a-corner-office/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161020115151/http://internationalinsights.viacom.com/post/for-gen-x-midlife-is-no-crisis/ për lidhjen http://internationalinsights.viacom.com/post/for-gen-x-midlife-is-no-crisis/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230203080705/https://insights.paramount.com/post/gen-x-today-the-documentary/ për lidhjen http://internationalinsights.viacom.com/post/gen-x-today-the-documentary/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2025 11:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2782928 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200128113321/http://lsay.org/GenX_Rept_Iss1.pdf për lidhjen http://lsay.org/GenX_Rept_Iss1.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200128113321/http://lsay.org/GenX_Rept_Iss1.pdf për lidhjen http://lsay.org/GenX_Rept_Iss1.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 prill 2025 08:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2818220 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160807195604/https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=122088 për lidhjen https://www.nsf.gov/news/news_summ.jsp?cntn_id=122088. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 korrik 2025 22:50 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2830852 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160620201749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html për lidhjen http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160620201749/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html për lidhjen http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1731528,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2025 15:29 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871662 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161019061452/http://www.lifecourse.com/media/articles/lib/2001/101101-saen.html për lidhjen http://www.lifecourse.com/media/articles/lib/2001/101101-saen.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 nëntor 2025 05:54 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2909609 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180226205545/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/04/25/millennials-overtake-baby-boomers/ për lidhjen http://www.pewresearch.org/fact-tank/2016/04/25/millennials-overtake-baby-boomers/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 mars 2026 05:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjenerata X]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2966002 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210525164514/https://www.thebalance.com/reaganomics-did-it-work-would-it-today-3305569 për lidhjen https://www.thebalance.com/reaganomics-did-it-work-would-it-today-3305569. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220524002921/https://www.thebalance.com/president-bill-clinton-s-economic-policies-3305559 për lidhjen https://www.thebalance.com/president-bill-clinton-s-economic-policies-3305559. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2026 02:52 (CEST) g8fpe98o8hpp1hy45d5qtldy8aqo3tc Kuvendi i Malit të Zi 0 315638 2978061 2977970 2026-05-06T20:12:29Z Shqiperia2000 65435 2978061 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Kuvendi i Malit të Zi | native_name = Skupština Crne Gore<br />Скупштина Црне Горе | coa_pic = Parliament of Montenegro logo.png | coa_res = 180px | house_type = Njëdhomësh | foundation = 1906 | leader1_type = Kryetar | leader1 = [[Andrija Mandiq]] | party1 = NSD | election1 = 30 tetor 2023 | members = 81 | voting_system1 = Përfaqësim proporcional (Metoda D'Hondt) | last_election1 = 11 qershor 2023 | next_election1 = Deri më 2027 | session_room = Skupština.JPG | session_res = 250px | meeting_place = [[Podgoricë]] | website = {{URL|https://www.skupstina.me}} |structure1=[[Skeda:Montenegro Parliament 2023 (parties).svg |250px]]|political_groups1='''Qeveria ([[Kabineti Spajiq]]) (46)''' {{legend|#D4A017|[[Evropa tani!|PES]] 19}} {{legend|#1E5AA8|[[Për të Ardhmen e Malit të Zi|ZBCG]] (10)}} * {{legend|{{party color|New Serb Democracy}}|[[Demokracia e Re Serbe|NSD]] (9)}} * {{legend|{{party color|United Montenegro}}|[[Mali i Zi i Bashkuar|UCG]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Montenegro}}|[[Mali i Zi Demokratik|DCG]] (7)}} {{legend|{{party color|Bosniak Party}}|[[Partia Boshnjake|BS]] (6)}} {{legend|{{party color|Socialist People's Party of Montenegro}}|[[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi|SNP]] (2)}} {{legend|{{party color|Albanian Alternative}}|[[Alternativa Shqiptare|ASh]] (1)}} '''Mbështetur nga (5)''' {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (1)}} {{legend|#800080|[[Civis (Mali i Zi)|Civis]] (1)}} {{legend|#D9271D|[[Lidhja Demokratike Shqiptare|LDSh]] (1)}} {{legend|{{party color|New Democratic Force (Montenegro)}}|[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Union of Albanians}}|[[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] (1)}} '''Opozita (30)''' {{legend|{{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}|[[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|DPS]] (16)}} {{legend|{{party color|United Reform Action}}|[[Lëvizja qytetare URA|URA]] (4)}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (3)}} {{legend|{{party color|Democratic People's Party (Montenegro)}}|[[Partia Popullore Demokratike|DNP]] (3)}} {{legend|{{party color|Social Democrats of Montenegro}}|[[Socialdemokratët e Malit të Zi|SD]] (3)}} {{legend|{{party color|Croatian Civic Initiative}}|[[Iniciativa Qytetare Kroate|HGI]] (1)}}}} '''Kuvendi i Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Skupština Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Скупштина Црне Горе'') është organi legjislativ njëdhomësh i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë të zgjedhur për mandate katërvjeçare përmes sistemit proporcional.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://data.ipu.org/content/montenegro?chamber_id=13539 |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi ushtron pushtetin legjislativ në vend, miraton ligje dhe amendamente kushtetuese, zgjedh dhe shkarkon qeverinë, ratifikon marrëveshje ndërkombëtare dhe mbikëqyr institucionet shtetërore. Selia e tij ndodhet në [[Podgoricë]]. == Historia == Parlamentarizmi në Mal të Zi filloi në fillim të shekullit XX, gjatë periudhës së Principatës së Malit të Zi. Pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1905, u krijua parlamenti i parë modern malazez, ndërsa zgjedhjet e para parlamentare u mbajtën në vitin 1906.<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Pas bashkimit të [[Mbretëria e Malit të Zi|Malit të Zi]] me [[Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]] në vitin 1918, institucionet parlamentare malazeze pushuan së ekzistuari si organe të pavarura shtetërore. Gjatë periudhës jugosllave, Mali i Zi kishte parlamentin e vet republikan brenda federatës jugosllave. Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], u krijua Asambleja Antifashiste e Çlirimit Kombëtar të Malit të Zi, e cila më vonë u shndërrua në parlamentin republikan të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë Socialiste]].<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Me rivendosjen e pluralizmit politik në vitin 1990, Kuvendi mori formën moderne shumëpartiake. Pas referendumit për pavarësi në vitin 2006, Kuvendi shpalli zyrtarisht pavarësinë e Malit të Zi më 3 qershor 2006.<ref>{{cite web |title=Montenegro declares independence |url=https://www.theguardian.com/world/2006/jun/03/balkans |website=The Guardian |date=3 qershor 2006 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kushtetuta aktuale e Malit të Zi u miratua nga Kuvendi në vitin 2007 dhe përcaktoi strukturën aktuale parlamentare të shtetit.<ref>{{cite web |title=Constitution of Montenegro |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Montenegro_2013 |website=Constitute Project |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Organizimi dhe funksionet == Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë, të zgjedhur për mandate katërvjeçare në një njësi të vetme zgjedhore kombëtare. Deputetët zgjidhen sipas sistemit proporcional me lista partiake të mbyllura dhe me përdorimin e [[Metoda D'Hondt|metodës D'Hondt]].<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://portal.cor.europa.eu/divisionpowers/Pages/Montenegro.aspx |website=Committee of the Regions |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi miraton ligjet, amendamentet kushtetuese dhe buxhetin e shtetit, si dhe zgjedh qeverinë dhe funksionarë të institucioneve të pavarura. Ai gjithashtu ushtron kontroll parlamentar mbi veprimtarinë e qeverisë dhe administratës shtetërore. Punimet parlamentare drejtohen nga kryetari i Kuvendit. Që nga tetori 2023, këtë detyrë e mban [[Andrija Mandiq]].<ref>{{cite web |title=President of the Parliament |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/president |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Përbërja aktuale == Legjislatura aktuale u formua pas zgjedhjeve parlamentare të 11 qershorit 2023. Lëvizja [[Evropa tani!]] (PES) doli si forca më e madhe parlamentare dhe formoi qeverinë e re nën drejtimin e [[Milojko Spajiq]]it.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new coalition government |url=https://apnews.com/article/montenegro-government-spajic-europe-now-ccab9fdff9a6c36d0dc45889e0e72d9e |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Në Kuvend përfaqësohen parti me orientime të ndryshme politike, duke përfshirë forca konservatore, qytetare, proevropiane dhe partitë e pakicave kombëtare. == Ndërtesa == Selia e Kuvendit ndodhet në qendër të [[Podgoricë]]s dhe përdoret si qendra kryesore e veprimtarisë parlamentare të Malit të Zi. == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Kushtetuta e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.skupstina.me Faqja zyrtare] [[Kategoria:Kuvende sipas vendit]] [[Kategoria:Mali i Zi]] 1hlgf7455h6t9udm2qmwek0j0vcyvje 2978062 2978061 2026-05-06T20:13:30Z Shqiperia2000 65435 2978062 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Kuvendi i Malit të Zi | native_name = Skupština Crne Gore<br />Скупштина Црне Горе | coa_pic = Parliament of Montenegro logo.png | coa_res = 180px | house_type = Njëdhomësh | foundation = 1906 | leader1_type = Kryetar | leader1 = [[Andrija Mandiq]] | party1 = NSD | election1 = 30 tetor 2023 | members = 81 | voting_system1 = Përfaqësim proporcional (Metoda D'Hondt) | last_election1 = 11 qershor 2023 | next_election1 = Deri më 2027 | session_room = Skupština.JPG | session_res = 250px | meeting_place = [[Podgoricë]] | website = {{URL|https://www.skupstina.me}} |structure1=[[Skeda:Montenegro Parliament 2023 (parties).svg |250px]]|political_groups1='''Qeveria ([[Kabineti Spajiq]]) (46)''' {{legend|#D4A017|[[Evropa tani!|PES]] 19}} {{legend|#1E5AA8|[[Për të Ardhmen e Malit të Zi|ZBCG]] (10)}} * {{legend|{{party color|New Serb Democracy}}|[[Demokracia e Re Serbe|NSD]] (9)}} * {{legend|{{party color|United Montenegro}}|[[Mali i Zi i Bashkuar|UCG]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Montenegro}}|[[Mali i Zi Demokratik|DCG]] (7)}} {{legend|{{party color|Bosniak Party}}|[[Partia Boshnjake|BS]] (6)}} {{legend|{{party color|Socialist People's Party of Montenegro}}|[[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi|SNP]] (2)}} {{legend|{{party color|Albanian Alternative}}|[[Alternativa Shqiptare|ASh]] (1)}} '''Mbështetur nga (5)''' {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (1)}} {{legend|#800080|[[Civis (Mali i Zi)|Civis]] (1)}} {{legend|#D9271D|[[Lidhja Demokratike Shqiptare|LDSh]] (1)}} {{legend|{{party color|New Democratic Force (Montenegro)}}|[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Union of Albanians}}|[[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] (1)}} '''Opozita (30)''' {{legend|{{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}|[[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|DPS]] (16)}} {{legend|{{party color|United Reform Action}}|[[Lëvizja qytetare URA|URA]] (4)}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (3)}} {{legend|{{party color|Democratic People's Party (Montenegro)}}|[[Partia Popullore Demokratike|DNP]] (3)}} {{legend|{{party color|Social Democrats of Montenegro}}|[[Socialdemokratët e Malit të Zi|SD]] (3)}} {{legend|{{party color|Croatian Civic Initiative}}|[[Iniciativa Qytetare Kroate|HGI]] (1)}}}} '''Kuvendi i Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Skupština Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Скупштина Црне Горе'') është organi legjislativ njëdhomësh i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë të zgjedhur për mandate katërvjeçare përmes sistemit proporcional.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://data.ipu.org/content/montenegro?chamber_id=13539 |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi ushtron pushtetin legjislativ në vend, miraton ligje dhe amendamente kushtetuese, zgjedh dhe shkarkon qeverinë, ratifikon marrëveshje ndërkombëtare dhe mbikëqyr institucionet shtetërore. Selia e tij ndodhet në [[Podgoricë]]. == Historia == Parlamentarizmi në Mal të Zi filloi në fillim të shekullit XX, gjatë periudhës së [[Principata e Malit të Zi|Principatës së Malit të Zi]]. Pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1905, u krijua parlamenti i parë modern malazez, ndërsa zgjedhjet e para parlamentare u mbajtën në vitin 1906.<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Pas bashkimit të [[Mbretëria e Malit të Zi|Malit të Zi]] me [[Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]] në vitin 1918, institucionet parlamentare malazeze pushuan së ekzistuari si organe të pavarura shtetërore. Gjatë periudhës jugosllave, Mali i Zi kishte parlamentin e vet republikan brenda federatës jugosllave. Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], u krijua Asambleja Antifashiste e Çlirimit Kombëtar të Malit të Zi, e cila më vonë u shndërrua në parlamentin republikan të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë Socialiste]].<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Me rivendosjen e pluralizmit politik në vitin 1990, Kuvendi mori formën moderne shumëpartiake. Pas referendumit për pavarësi në vitin 2006, Kuvendi shpalli zyrtarisht pavarësinë e Malit të Zi më 3 qershor 2006.<ref>{{cite web |title=Montenegro declares independence |url=https://www.theguardian.com/world/2006/jun/03/balkans |website=The Guardian |date=3 qershor 2006 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kushtetuta aktuale e Malit të Zi u miratua nga Kuvendi në vitin 2007 dhe përcaktoi strukturën aktuale parlamentare të shtetit.<ref>{{cite web |title=Constitution of Montenegro |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Montenegro_2013 |website=Constitute Project |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Organizimi dhe funksionet == Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë, të zgjedhur për mandate katërvjeçare në një njësi të vetme zgjedhore kombëtare. Deputetët zgjidhen sipas sistemit proporcional me lista partiake të mbyllura dhe me përdorimin e [[Metoda D'Hondt|metodës D'Hondt]].<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://portal.cor.europa.eu/divisionpowers/Pages/Montenegro.aspx |website=Committee of the Regions |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi miraton ligjet, amendamentet kushtetuese dhe buxhetin e shtetit, si dhe zgjedh qeverinë dhe funksionarë të institucioneve të pavarura. Ai gjithashtu ushtron kontroll parlamentar mbi veprimtarinë e qeverisë dhe administratës shtetërore. Punimet parlamentare drejtohen nga kryetari i Kuvendit. Që nga tetori 2023, këtë detyrë e mban [[Andrija Mandiq]].<ref>{{cite web |title=President of the Parliament |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/president |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Përbërja aktuale == Legjislatura aktuale u formua pas zgjedhjeve parlamentare të 11 qershorit 2023. Lëvizja [[Evropa tani!]] (PES) doli si forca më e madhe parlamentare dhe formoi qeverinë e re nën drejtimin e [[Milojko Spajiq]]it.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new coalition government |url=https://apnews.com/article/montenegro-government-spajic-europe-now-ccab9fdff9a6c36d0dc45889e0e72d9e |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Në Kuvend përfaqësohen parti me orientime të ndryshme politike, duke përfshirë forca konservatore, qytetare, proevropiane dhe partitë e pakicave kombëtare. == Ndërtesa == Selia e Kuvendit ndodhet në qendër të [[Podgoricë]]s dhe përdoret si qendra kryesore e veprimtarisë parlamentare të Malit të Zi. == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Kushtetuta e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.skupstina.me Faqja zyrtare] [[Kategoria:Kuvende sipas vendit]] [[Kategoria:Mali i Zi]] kj0d3hk2nmb33je54e71soen6p9kg2x 2978129 2978062 2026-05-07T00:22:13Z Shqiperia2000 65435 2978129 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = Kuvendi i Malit të Zi | native_name = Skupština Crne Gore<br />Скупштина Црне Горе | house_type = Njëdhomësh | foundation = 1906 | leader1_type = Kryetar | leader1 = [[Andrija Mandiq]] | party1 = NSD | election1 = 30 tetor 2023 | members = 81 | voting_system1 = Përfaqësim proporcional (Metoda D'Hondt) | last_election1 = 11 qershor 2023 | next_election1 = Deri më 2027 | session_room = Skupština.JPG | session_res = 250px | meeting_place = [[Podgoricë]] | website = {{URL|https://www.skupstina.me}} |structure1=[[Skeda:Montenegro Parliament 2023 (parties).svg |250px]]|political_groups1='''Qeveria ([[Kabineti Spajiq]]) (46)''' {{legend|#D4A017|[[Evropa tani!|PES]] 19}} {{legend|#1E5AA8|[[Për të Ardhmen e Malit të Zi|ZBCG]] (10)}} * {{legend|{{party color|New Serb Democracy}}|[[Demokracia e Re Serbe|NSD]] (9)}} * {{legend|{{party color|United Montenegro}}|[[Mali i Zi i Bashkuar|UCG]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Montenegro}}|[[Mali i Zi Demokratik|DCG]] (7)}} {{legend|{{party color|Bosniak Party}}|[[Partia Boshnjake|BS]] (6)}} {{legend|{{party color|Socialist People's Party of Montenegro}}|[[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi|SNP]] (2)}} {{legend|{{party color|Albanian Alternative}}|[[Alternativa Shqiptare|ASh]] (1)}} '''Mbështetur nga (5)''' {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (1)}} {{legend|#800080|[[Civis (Mali i Zi)|Civis]] (1)}} {{legend|#D9271D|[[Lidhja Demokratike Shqiptare|LDSh]] (1)}} {{legend|{{party color|New Democratic Force (Montenegro)}}|[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] (1)}} {{legend|{{party color|Democratic Union of Albanians}}|[[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] (1)}} '''Opozita (30)''' {{legend|{{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}|[[Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi|DPS]] (16)}} {{legend|{{party color|United Reform Action}}|[[Lëvizja qytetare URA|URA]] (4)}} {{legend|{{party color|Independent politician}}|Të pavarur (3)}} {{legend|{{party color|Democratic People's Party (Montenegro)}}|[[Partia Popullore Demokratike|DNP]] (3)}} {{legend|{{party color|Social Democrats of Montenegro}}|[[Socialdemokratët e Malit të Zi|SD]] (3)}} {{legend|{{party color|Croatian Civic Initiative}}|[[Iniciativa Qytetare Kroate|HGI]] (1)}}|logo=Parliament of Montenegro logo.png}} '''Kuvendi i Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Skupština Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Скупштина Црне Горе'') është organi legjislativ njëdhomësh i [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë të zgjedhur për mandate katërvjeçare përmes sistemit proporcional.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://data.ipu.org/content/montenegro?chamber_id=13539 |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi ushtron pushtetin legjislativ në vend, miraton ligje dhe amendamente kushtetuese, zgjedh dhe shkarkon qeverinë, ratifikon marrëveshje ndërkombëtare dhe mbikëqyr institucionet shtetërore. Selia e tij ndodhet në [[Podgoricë]]. == Historia == Parlamentarizmi në Mal të Zi filloi në fillim të shekullit XX, gjatë periudhës së [[Principata e Malit të Zi|Principatës së Malit të Zi]]. Pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1905, u krijua parlamenti i parë modern malazez, ndërsa zgjedhjet e para parlamentare u mbajtën në vitin 1906.<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Pas bashkimit të [[Mbretëria e Malit të Zi|Malit të Zi]] me [[Mbretëria e Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]] në vitin 1918, institucionet parlamentare malazeze pushuan së ekzistuari si organe të pavarura shtetërore. Gjatë periudhës jugosllave, Mali i Zi kishte parlamentin e vet republikan brenda federatës jugosllave. Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], u krijua Asambleja Antifashiste e Çlirimit Kombëtar të Malit të Zi, e cila më vonë u shndërrua në parlamentin republikan të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë Socialiste]].<ref>{{cite web |title=History of Parliamentarism |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/history-of-parliamentarism |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Me rivendosjen e pluralizmit politik në vitin 1990, Kuvendi mori formën moderne shumëpartiake. Pas referendumit për pavarësi në vitin 2006, Kuvendi shpalli zyrtarisht pavarësinë e Malit të Zi më 3 qershor 2006.<ref>{{cite web |title=Montenegro declares independence |url=https://www.theguardian.com/world/2006/jun/03/balkans |website=The Guardian |date=3 qershor 2006 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kushtetuta aktuale e Malit të Zi u miratua nga Kuvendi në vitin 2007 dhe përcaktoi strukturën aktuale parlamentare të shtetit.<ref>{{cite web |title=Constitution of Montenegro |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Montenegro_2013 |website=Constitute Project |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Organizimi dhe funksionet == Kuvendi përbëhet nga 81 deputetë, të zgjedhur për mandate katërvjeçare në një njësi të vetme zgjedhore kombëtare. Deputetët zgjidhen sipas sistemit proporcional me lista partiake të mbyllura dhe me përdorimin e [[Metoda D'Hondt|metodës D'Hondt]].<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://portal.cor.europa.eu/divisionpowers/Pages/Montenegro.aspx |website=Committee of the Regions |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Kuvendi miraton ligjet, amendamentet kushtetuese dhe buxhetin e shtetit, si dhe zgjedh qeverinë dhe funksionarë të institucioneve të pavarura. Ai gjithashtu ushtron kontroll parlamentar mbi veprimtarinë e qeverisë dhe administratës shtetërore. Punimet parlamentare drejtohen nga kryetari i Kuvendit. Që nga tetori 2023, këtë detyrë e mban [[Andrija Mandiq]].<ref>{{cite web |title=President of the Parliament |url=https://www.skupstina.me/en/parliament/president |website=Skupština Crne Gore |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> == Përbërja aktuale == Legjislatura aktuale u formua pas zgjedhjeve parlamentare të 11 qershorit 2023. Lëvizja [[Evropa tani!]] (PES) doli si forca më e madhe parlamentare dhe formoi qeverinë e re nën drejtimin e [[Milojko Spajiq]]it.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new coalition government |url=https://apnews.com/article/montenegro-government-spajic-europe-now-ccab9fdff9a6c36d0dc45889e0e72d9e |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en }}</ref> Në Kuvend përfaqësohen parti me orientime të ndryshme politike, duke përfshirë forca konservatore, qytetare, proevropiane dhe partitë e pakicave kombëtare. == Ndërtesa == Selia e Kuvendit ndodhet në qendër të [[Podgoricë]]s dhe përdoret si qendra kryesore e veprimtarisë parlamentare të Malit të Zi. == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] * [[Presidenti i Malit të Zi]] * [[Kushtetuta e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.skupstina.me Faqja zyrtare] [[Kategoria:Kuvende sipas vendit]] [[Kategoria:Mali i Zi]] 1j7b8m1l0b90pqi03h8q4iinr7scy0f Alternativa Shqiptare 0 315662 2978024 2939436 2026-05-06T16:50:43Z Shqiperia2000 65435 2978024 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Alternativa Shqiptare | logo = Alternativa Shqiptare.png | abbreviation = ASh | leader = [[Nik Gjeloshaj]] | foundation = 2006 | headquarters = [[Tuz]] | ideology = Interesat e pakicës shqiptare<br />Pro-evropianizëm<br />Konservatorizëm | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendër e djathtë]] | national = [[Forumi Shqiptar]] | colorcode=#000b45|seats2={{Composition bar|12|786|hex=#000b45}}|seats2_title=[[Njësitë administrative të Malit të Zi|Kuvendet komunale]]|seats1={{Composition bar|2|81|hex=#000b45}}|seats1_title=[[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendi]] | country = Mali i Zi }} '''Alternativa Shqiptare''' (malazisht: ''Albanska alternativa'', '''ASh''') është parti politike e shqiptarëve në [[Mali i Zi|Mal të Zi]], me qendër në [[Tuz]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat e komunitetit shqiptar në Mal të Zi dhe ka qenë aktive në politikën vendore dhe parlamentare, veçanërisht në zonat e [[Malësia|Malësisë]], [[Tuz]]it, [[Ulqin]]it, [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. Partia drejtohet nga [[Nik Gjeloshaj]], politikan shqiptar nga Mali i Zi, i cili ka mbajtur funksione të rëndësishme në nivel vendor dhe qendror. Alternativa Shqiptare është pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], koalicion politik shqiptar që fitoi përfaqësim parlamentar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Alternativa Shqiptare u krijua si subjekt politik i pakicës shqiptare në Mal të Zi në vitet pas pavarësisë së vendit. Partia u formua me qëllim përfaqësimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore dhe vendore, duke u përqendruar në mbrojtjen e të drejtave politike, kulturore, gjuhësore dhe arsimore të komunitetit shqiptar. Qendra kryesore politike e partisë është [[Tuz]]i, zonë me popullsi të konsiderueshme shqiptare në Malësi. Krijimi dhe rritja e Alternativës Shqiptare u lidhën ngushtë me kërkesën për vetëqeverisje më të plotë lokale të shqiptarëve në Tuz dhe Malësi. Në vitet 2009–2016, partia mori pjesë në koalicione shqiptare në zgjedhjet parlamentare, duke bashkëpunuar me subjekte të tjera shqiptare për të siguruar përfaqësim në [[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendin e Malit të Zi]]. Në vitin 2016, Alternativa Shqiptare ishte pjesë e koalicionit parazgjedhor me [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]] dhe [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionin Demokratik të Shqiptarëve]].<ref>{{cite web |title=Albanske partije zajedno na izborima u Crnoj Gori |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/113320/albanske-partije-zajedno-na-izborima-u-crnoj-gori |website=Vijesti |date=21 shtator 2016 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Forumi Shqiptar == Në vitet e fundit, Alternativa Shqiptare ka qenë pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], një koalicion i partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Forumi Shqiptar, me listën “Besa për Zhvillim Evropian”, u drejtua nga [[Nik Gjeloshaj]] dhe përfshiu Alternativën Shqiptare, [[Lidhja Demokratike Shqiptare|Lidhjen Demokratike Shqiptare]] dhe Unionin Nacional Shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Forumi Shqiptar fitoi 5,767 vota, ose 1.91% të votave, dhe siguroi 2 mandate në Kuvendin e Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliamentary Elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, Forumi Shqiptar u bë pjesë e shumicës parlamentare që mbështeti qeverinë e [[Milojko Spajiq]]it. Në marrëveshjen qeverisëse, koalicionit shqiptar iu dhanë poste në ekzekutiv, duke përfshirë përfaqësim në nivel zëvendëskryeministri dhe ministrie.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Alternativa Shqiptare ka pasur rol të rëndësishëm në politikën vendore të [[Tuz]]it. Partia ka qenë ndër subjektet kryesore që mbështetën krijimin dhe funksionimin e Tuzit si komunë e plotë, një kërkesë e hershme politike e shqiptarëve të Malësisë. Në nivel vendor, partia është përfaqësuar në kuvendet komunale të zonave me popullsi shqiptare, sidomos në Tuz. Në zgjedhjet lokale në Tuz, Alternativa Shqiptare dhe koalicionet e saj kanë luajtur rol qendror në drejtimin e komunës dhe në përfaqësimin politik të komunitetit shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian parties in Montenegro form coalition ahead of August elections |url=https://exit.al/en/albanian-parties-in-montenegro-form-coalition-ahead-of-august-elections/ |website=Exit News |date=30 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Alternativa Shqiptare është parti e qendrës së djathtë me orientim pro-evropian. Programi i saj përqendrohet në mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, decentralizimin, zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare dhe përfaqësimin e barabartë të pakicave në institucionet shtetërore. Partia mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, marrëdhëniet e mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]], si dhe bashkëpunimin rajonal në Ballkanin Perëndimor. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" ! Viti ! Koalicioni/lista ! Vota ! % ! Mandate |- | 2006 | Alternativa Shqiptare | 2,656 | 0.78 | 0 |- | 2009 | Koalicion shqiptar | 2,898 | 0.90 | 1 |- | 2012 | Koalicion shqiptar | 3,824 | 1.05 | 1 |- | 2016 | Shqiptarët të Vendosur | 3,394 | 0.89 | 1 |- | 2020 | Lista Shqiptare | 6,488 | 1.58 | 0 |- | 2023 | [[Forumi Shqiptar]] | 5,767 | 1.91 | 2 |} <ref>{{cite web |title=Montenegro Parliamentary Elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Forumi Shqiptar]] * [[Lidhja Demokratike Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] 2x0u4f2ys6aaxgmc5nkcl1x3e70nagw 2978134 2978024 2026-05-07T00:35:31Z Shqiperia2000 65435 /* Rezultatet zgjedhore */ 2978134 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Alternativa Shqiptare | logo = Alternativa Shqiptare.png | abbreviation = ASh | leader = [[Nik Gjeloshaj]] | foundation = 2006 | headquarters = [[Tuz]] | ideology = Interesat e pakicës shqiptare<br />Pro-evropianizëm<br />Konservatorizëm | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendër e djathtë]] | national = [[Forumi Shqiptar]] | colorcode=#000b45|seats2={{Composition bar|12|786|hex=#000b45}}|seats2_title=[[Njësitë administrative të Malit të Zi|Kuvendet komunale]]|seats1={{Composition bar|2|81|hex=#000b45}}|seats1_title=[[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendi]] | country = Mali i Zi }} '''Alternativa Shqiptare''' (malazisht: ''Albanska alternativa'', '''ASh''') është parti politike e shqiptarëve në [[Mali i Zi|Mal të Zi]], me qendër në [[Tuz]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat e komunitetit shqiptar në Mal të Zi dhe ka qenë aktive në politikën vendore dhe parlamentare, veçanërisht në zonat e [[Malësia|Malësisë]], [[Tuz]]it, [[Ulqin]]it, [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. Partia drejtohet nga [[Nik Gjeloshaj]], politikan shqiptar nga Mali i Zi, i cili ka mbajtur funksione të rëndësishme në nivel vendor dhe qendror. Alternativa Shqiptare është pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], koalicion politik shqiptar që fitoi përfaqësim parlamentar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Alternativa Shqiptare u krijua si subjekt politik i pakicës shqiptare në Mal të Zi në vitet pas pavarësisë së vendit. Partia u formua me qëllim përfaqësimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore dhe vendore, duke u përqendruar në mbrojtjen e të drejtave politike, kulturore, gjuhësore dhe arsimore të komunitetit shqiptar. Qendra kryesore politike e partisë është [[Tuz]]i, zonë me popullsi të konsiderueshme shqiptare në Malësi. Krijimi dhe rritja e Alternativës Shqiptare u lidhën ngushtë me kërkesën për vetëqeverisje më të plotë lokale të shqiptarëve në Tuz dhe Malësi. Në vitet 2009–2016, partia mori pjesë në koalicione shqiptare në zgjedhjet parlamentare, duke bashkëpunuar me subjekte të tjera shqiptare për të siguruar përfaqësim në [[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendin e Malit të Zi]]. Në vitin 2016, Alternativa Shqiptare ishte pjesë e koalicionit parazgjedhor me [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]] dhe [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionin Demokratik të Shqiptarëve]].<ref>{{cite web |title=Albanske partije zajedno na izborima u Crnoj Gori |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/113320/albanske-partije-zajedno-na-izborima-u-crnoj-gori |website=Vijesti |date=21 shtator 2016 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Forumi Shqiptar == Në vitet e fundit, Alternativa Shqiptare ka qenë pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], një koalicion i partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Forumi Shqiptar, me listën “Besa për Zhvillim Evropian”, u drejtua nga [[Nik Gjeloshaj]] dhe përfshiu Alternativën Shqiptare, [[Lidhja Demokratike Shqiptare|Lidhjen Demokratike Shqiptare]] dhe Unionin Nacional Shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Forumi Shqiptar fitoi 5,767 vota, ose 1.91% të votave, dhe siguroi 2 mandate në Kuvendin e Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliamentary Elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, Forumi Shqiptar u bë pjesë e shumicës parlamentare që mbështeti qeverinë e [[Milojko Spajiq]]it. Në marrëveshjen qeverisëse, koalicionit shqiptar iu dhanë poste në ekzekutiv, duke përfshirë përfaqësim në nivel zëvendëskryeministri dhe ministrie.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Alternativa Shqiptare ka pasur rol të rëndësishëm në politikën vendore të [[Tuz]]it. Partia ka qenë ndër subjektet kryesore që mbështetën krijimin dhe funksionimin e Tuzit si komunë e plotë, një kërkesë e hershme politike e shqiptarëve të Malësisë. Në nivel vendor, partia është përfaqësuar në kuvendet komunale të zonave me popullsi shqiptare, sidomos në Tuz. Në zgjedhjet lokale në Tuz, Alternativa Shqiptare dhe koalicionet e saj kanë luajtur rol qendror në drejtimin e komunës dhe në përfaqësimin politik të komunitetit shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian parties in Montenegro form coalition ahead of August elections |url=https://exit.al/en/albanian-parties-in-montenegro-form-coalition-ahead-of-august-elections/ |website=Exit News |date=30 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Alternativa Shqiptare është parti e qendrës së djathtë me orientim pro-evropian. Programi i saj përqendrohet në mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, decentralizimin, zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare dhe përfaqësimin e barabartë të pakicave në institucionet shtetërore. Partia mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, marrëdhëniet e mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]], si dhe bashkëpunimin rajonal në Ballkanin Perëndimor. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2006 | Vaselj Siništaj | 2.656 | 0,78 | 1 / 81 | — | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2009 | Gjergj Camaj | 2.898 | 0,90 | 1 / 81 | — | AA–DS | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2012 | rowspan="4" | Nik Gjeloshaj | 3.824 | 1,05 | 1 / 81 | — | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2016 | 3.394 | 0,89 | 0 / 81 | {{decrease}} 1 | Shqiptarët të Vendosur | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2020 | 6.488 | 1,58 | 0 / 81 | — | Lista Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2023 | 5.767 | 1,91 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Forumi Shqiptar | style="background:#90EE90;" | Qeveri |}<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament September 2006 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20060910/ |website=IPU Parline |date=10 shtator 2006 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament March 2009 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20090329/ |website=IPU Parline |date=29 mars 2009 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament October 2012 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20121014/ |website=IPU Parline |date=14 tetor 2012 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament October 2016 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20161016/ |website=IPU Parline |date=16 tetor 2016 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Forumi Shqiptar]] * [[Lidhja Demokratike Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] 6dxk1eqn4juk7daeunf8sosbhmkzh2z 2978135 2978134 2026-05-07T00:36:24Z Shqiperia2000 65435 /* Zgjedhjet parlamentare */ 2978135 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Alternativa Shqiptare | logo = Alternativa Shqiptare.png | abbreviation = ASh | leader = [[Nik Gjeloshaj]] | foundation = 2006 | headquarters = [[Tuz]] | ideology = Interesat e pakicës shqiptare<br />Pro-evropianizëm<br />Konservatorizëm | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendër e djathtë]] | national = [[Forumi Shqiptar]] | colorcode=#000b45|seats2={{Composition bar|12|786|hex=#000b45}}|seats2_title=[[Njësitë administrative të Malit të Zi|Kuvendet komunale]]|seats1={{Composition bar|2|81|hex=#000b45}}|seats1_title=[[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendi]] | country = Mali i Zi }} '''Alternativa Shqiptare''' (malazisht: ''Albanska alternativa'', '''ASh''') është parti politike e shqiptarëve në [[Mali i Zi|Mal të Zi]], me qendër në [[Tuz]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat e komunitetit shqiptar në Mal të Zi dhe ka qenë aktive në politikën vendore dhe parlamentare, veçanërisht në zonat e [[Malësia|Malësisë]], [[Tuz]]it, [[Ulqin]]it, [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. Partia drejtohet nga [[Nik Gjeloshaj]], politikan shqiptar nga Mali i Zi, i cili ka mbajtur funksione të rëndësishme në nivel vendor dhe qendror. Alternativa Shqiptare është pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], koalicion politik shqiptar që fitoi përfaqësim parlamentar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Alternativa Shqiptare u krijua si subjekt politik i pakicës shqiptare në Mal të Zi në vitet pas pavarësisë së vendit. Partia u formua me qëllim përfaqësimin e shqiptarëve në institucionet shtetërore dhe vendore, duke u përqendruar në mbrojtjen e të drejtave politike, kulturore, gjuhësore dhe arsimore të komunitetit shqiptar. Qendra kryesore politike e partisë është [[Tuz]]i, zonë me popullsi të konsiderueshme shqiptare në Malësi. Krijimi dhe rritja e Alternativës Shqiptare u lidhën ngushtë me kërkesën për vetëqeverisje më të plotë lokale të shqiptarëve në Tuz dhe Malësi. Në vitet 2009–2016, partia mori pjesë në koalicione shqiptare në zgjedhjet parlamentare, duke bashkëpunuar me subjekte të tjera shqiptare për të siguruar përfaqësim në [[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendin e Malit të Zi]]. Në vitin 2016, Alternativa Shqiptare ishte pjesë e koalicionit parazgjedhor me [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]] dhe [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionin Demokratik të Shqiptarëve]].<ref>{{cite web |title=Albanske partije zajedno na izborima u Crnoj Gori |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/113320/albanske-partije-zajedno-na-izborima-u-crnoj-gori |website=Vijesti |date=21 shtator 2016 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Forumi Shqiptar == Në vitet e fundit, Alternativa Shqiptare ka qenë pjesë e [[Forumi Shqiptar|Forumit Shqiptar]], një koalicion i partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Forumi Shqiptar, me listën “Besa për Zhvillim Evropian”, u drejtua nga [[Nik Gjeloshaj]] dhe përfshiu Alternativën Shqiptare, [[Lidhja Demokratike Shqiptare|Lidhjen Demokratike Shqiptare]] dhe Unionin Nacional Shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian Forum "Besa for European Development" submitted its list for Montenegro elections |url=https://www.vijesti.me/news-b/politika/656902/albanian-forum-besa-for-european-development-submitted-its-list-for-montenegro-elections |website=Vijesti |date=16 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Forumi Shqiptar fitoi 5,767 vota, ose 1.91% të votave, dhe siguroi 2 mandate në Kuvendin e Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliamentary Elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, Forumi Shqiptar u bë pjesë e shumicës parlamentare që mbështeti qeverinë e [[Milojko Spajiq]]it. Në marrëveshjen qeverisëse, koalicionit shqiptar iu dhanë poste në ekzekutiv, duke përfshirë përfaqësim në nivel zëvendëskryeministri dhe ministrie.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Alternativa Shqiptare ka pasur rol të rëndësishëm në politikën vendore të [[Tuz]]it. Partia ka qenë ndër subjektet kryesore që mbështetën krijimin dhe funksionimin e Tuzit si komunë e plotë, një kërkesë e hershme politike e shqiptarëve të Malësisë. Në nivel vendor, partia është përfaqësuar në kuvendet komunale të zonave me popullsi shqiptare, sidomos në Tuz. Në zgjedhjet lokale në Tuz, Alternativa Shqiptare dhe koalicionet e saj kanë luajtur rol qendror në drejtimin e komunës dhe në përfaqësimin politik të komunitetit shqiptar.<ref>{{cite web |title=Albanian parties in Montenegro form coalition ahead of August elections |url=https://exit.al/en/albanian-parties-in-montenegro-form-coalition-ahead-of-august-elections/ |website=Exit News |date=30 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Alternativa Shqiptare është parti e qendrës së djathtë me orientim pro-evropian. Programi i saj përqendrohet në mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, decentralizimin, zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare dhe përfaqësimin e barabartë të pakicave në institucionet shtetërore. Partia mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, marrëdhëniet e mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]], si dhe bashkëpunimin rajonal në Ballkanin Perëndimor. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2006 | [[Vasel Sinishtaj]] | 2.656 | 0,78 | 1 / 81 | — | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2009 | Gjergj Camaj | 2.898 | 0,90 | 1 / 81 | — | AA–DS | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2012 | rowspan="4" | [[Nik Gjeloshaj]] | 3.824 | 1,05 | 1 / 81 | — | Koalicioni Shqiptar | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2016 | 3.394 | 0,89 | 0 / 81 | {{decrease}} 1 | Shqiptarët të Vendosur | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2020 | 6.488 | 1,58 | 0 / 81 | — | Lista Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2023 | 5.767 | 1,91 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Forumi Shqiptar | style="background:#90EE90;" | Qeveri |}<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament September 2006 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20060910/ |website=IPU Parline |date=10 shtator 2006 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament March 2009 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20090329/ |website=IPU Parline |date=29 mars 2009 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament October 2012 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20121014/ |website=IPU Parline |date=14 tetor 2012 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament October 2016 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20161016/ |website=IPU Parline |date=16 tetor 2016 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Forumi Shqiptar]] * [[Lidhja Demokratike Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] 0inwrbwoxttye9w53yrop9amkhbuo7t Lidhja Demokratike Shqiptare 0 315686 2978023 2939441 2026-05-06T16:43:31Z Shqiperia2000 65435 2978023 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lidhja Demokratike Shqiptare | logo = Lidhja Demokratike Shqiptare.png | abbreviation = LDSH | leader = Mehmet Bardhi | foundation = [[9 shtator]] [[1990]] | headquarters = [[Tuz]] | ideology = Interesat e pakicës shqiptare<br />Konservatorizëm liberal<br />Pro-evropianizëm | position = Qendër e djathtë | national = [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]] | colorcode = #D9271D | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|1|81|hex=#D9271D}} | seats2_title = [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit]] | seats2 = {{Composition bar|5|33|hex=#D9271D}} në koalicion me [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] | country = Mali i Zi }} '''Lidhja Demokratike Shqiptare''' ('''LDSH'''), e njohur zyrtarisht si '''Lidhja Demokratike në Mal të Zi''', është një parti politike e pakicës shqiptare në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat politike, kulturore dhe gjuhësore të shqiptarëve në Mal të Zi, veçanërisht në zonat e [[Ulqin]]it, [[Tuz]]it, [[Malësia|Malësisë]], [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. LDSH është një nga partitë më të vjetra shqiptare në Mal të Zi dhe ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore shqiptare në nivel vendor dhe parlamentar. Ajo mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve dhe forcimin e vetëqeverisjes lokale në komunat ku jeton komuniteti shqiptar. == Historia == Lidhja Demokratike në Mal të Zi u krijua në fillim të periudhës së pluralizmit politik në ish-[[Jugosllavia|Jugosllavi]], si subjekt politik që synonte përfaqësimin e shqiptarëve në Mal të Zi në kushtet e ndryshimeve politike të viteve 1990. Partia u themelua më 9 shtator 1990 dhe qendra e saj politike u vendos në [[Tuz]], një nga qytetet kryesore të shqiptarëve në Mal të Zi. Që nga themelimi, LDSH e vendosi në qendër të programit politik mbrojtjen e identitetit kombëtar shqiptar, përdorimin publik të gjuhës shqipe, arsimin në gjuhën shqipe dhe përfaqësimin institucional të shqiptarëve në nivel shtetëror dhe vendor. Gjatë viteve 1990 dhe 2000, partia ishte pjesë e zhvillimeve politike të shqiptarëve në Mal të Zi dhe mori pjesë në zgjedhje përmes listave të veçanta ose koalicioneve me parti të tjera shqiptare. Roli i saj ishte veçanërisht i rëndësishëm në zonat ku shqiptarët përbëjnë pjesë të konsiderueshme të popullsisë, si [[Ulqin]]i dhe [[Tuzi]]. == Koalicionet zgjedhore == LDSH ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore të partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, subjektet shqiptare u paraqitën në dy koalicione të ndryshme. Një pjesë e partive shqiptare, përfshirë [[Alternativa Shqiptare|Alternativën Shqiptare]], [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]], Lidhjen Demokratike Shqiptare, Unionin e Tuzit dhe Lëvizjen Qytetare Perspektiva, nënshkruan marrëveshje për listë të përbashkët zgjedhore.<ref>{{cite web |title=Albanians join forces in Montenegro, five parties sign a pre-election coalition agreement |url=https://euronews.al/en/albanians-join-forces-in-montenegro-five-parties-sign-a-pre-election-coalition-agreement/ |website=Euronews Albania |date=29 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në të njëjtën periudhë, një tjetër koalicion shqiptar u formua nga [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Partia Demokratike]], [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] dhe Lidhja Demokratike në Mal të Zi, duke treguar fragmentimin politik të përfaqësimit shqiptar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020.<ref>{{cite web |title=Two Albanian Coalitions Submit Lists for MPs in Montenegro |url=https://www.argumentum.al/en/two-albanian-coalitions-submit-lists-for-mps-in-montenegro/ |website=Argumentum |date=5 gusht 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, LDSH u përfshi në kuadër të koalicionit [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]], i cili përfaqësoi një pjesë të spektrit politik shqiptar në Mal të Zi.<ref>{{cite web |title=#RiniaPyetPolitikanët |url=https://www.unicef.org/montenegro/sq/histori/riniapyetpolitikan%C3%ABt |website=UNICEF Mali i Zi |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Në nivel vendor, LDSH ka qenë e përfaqësuar kryesisht në [[Ulqin]], ku ka marrë pjesë në koalicione me subjekte të tjera shqiptare. Në zgjedhjet lokale të vitit 2022 në Ulqin, koalicioni ndërmjet [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionit Demokratik të Shqiptarëve]] dhe Lidhjes Demokratike në Mal të Zi fitoi 1,971 vota dhe 5 mandate në Kuvendin e Komunës së Ulqinit.<ref>{{cite web |title=Në zgjedhjet lokale në Ulqin nuk ka fitues |url=https://abcnews.al/ne-zgjedhjet-lokale-ne-ulqin-nuk-ka-fitues/ |website=ABC News |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Sipas të dhënave të publikuara nga RTCG, koalicioni UDSH–LDNMZ u rendit ndër subjektet kryesore në zgjedhjet lokale të Ulqinit, duke fituar përfaqësim të rëndësishëm në kuvendin vendor.<ref>{{cite web |title=Ditari 28.03.2022 |url=https://rtcg.me/shqip/ditari/357063/ditari-28032022.html |website=RTCG |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Ideologjia dhe programi == Lidhja Demokratike Shqiptare konsiderohet parti e qendrës së djathtë, me orientim pro-evropian dhe me fokus kryesor mbrojtjen e interesave të shqiptarëve në Mal të Zi. Programi i saj politik lidhet me përfaqësimin e pakicës shqiptare, decentralizimin, arsimin në gjuhën shqipe, përdorimin zyrtar të shqipes dhe zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare. Partia mbështet integrimin e Malit të Zi në strukturat evropiane dhe zhvillimin e marrëdhënieve të mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]]. Në politikën vendore, LDSH ka kërkuar më shumë kompetenca për komunat me shumicë ose prani të konsiderueshme shqiptare, si dhe investime më të mëdha në infrastrukturë, arsim dhe zhvillim ekonomik lokal. == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Alternativa Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Ulqini]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] 9jr09khz6mhdp1fads9nyz2ra4o3sk9 2978136 2978023 2026-05-07T00:38:00Z Shqiperia2000 65435 /* Ideologjia dhe programi */ 2978136 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lidhja Demokratike Shqiptare | logo = Lidhja Demokratike Shqiptare.png | abbreviation = LDSH | leader = Mehmet Bardhi | foundation = [[9 shtator]] [[1990]] | headquarters = [[Tuz]] | ideology = Interesat e pakicës shqiptare<br />Konservatorizëm liberal<br />Pro-evropianizëm | position = Qendër e djathtë | national = [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]] | colorcode = #D9271D | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|1|81|hex=#D9271D}} | seats2_title = [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit]] | seats2 = {{Composition bar|5|33|hex=#D9271D}} në koalicion me [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] | country = Mali i Zi }} '''Lidhja Demokratike Shqiptare''' ('''LDSH'''), e njohur zyrtarisht si '''Lidhja Demokratike në Mal të Zi''', është një parti politike e pakicës shqiptare në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat politike, kulturore dhe gjuhësore të shqiptarëve në Mal të Zi, veçanërisht në zonat e [[Ulqin]]it, [[Tuz]]it, [[Malësia|Malësisë]], [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. LDSH është një nga partitë më të vjetra shqiptare në Mal të Zi dhe ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore shqiptare në nivel vendor dhe parlamentar. Ajo mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve dhe forcimin e vetëqeverisjes lokale në komunat ku jeton komuniteti shqiptar. == Historia == Lidhja Demokratike në Mal të Zi u krijua në fillim të periudhës së pluralizmit politik në ish-[[Jugosllavia|Jugosllavi]], si subjekt politik që synonte përfaqësimin e shqiptarëve në Mal të Zi në kushtet e ndryshimeve politike të viteve 1990. Partia u themelua më 9 shtator 1990 dhe qendra e saj politike u vendos në [[Tuz]], një nga qytetet kryesore të shqiptarëve në Mal të Zi. Që nga themelimi, LDSH e vendosi në qendër të programit politik mbrojtjen e identitetit kombëtar shqiptar, përdorimin publik të gjuhës shqipe, arsimin në gjuhën shqipe dhe përfaqësimin institucional të shqiptarëve në nivel shtetëror dhe vendor. Gjatë viteve 1990 dhe 2000, partia ishte pjesë e zhvillimeve politike të shqiptarëve në Mal të Zi dhe mori pjesë në zgjedhje përmes listave të veçanta ose koalicioneve me parti të tjera shqiptare. Roli i saj ishte veçanërisht i rëndësishëm në zonat ku shqiptarët përbëjnë pjesë të konsiderueshme të popullsisë, si [[Ulqin]]i dhe [[Tuzi]]. == Koalicionet zgjedhore == LDSH ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore të partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, subjektet shqiptare u paraqitën në dy koalicione të ndryshme. Një pjesë e partive shqiptare, përfshirë [[Alternativa Shqiptare|Alternativën Shqiptare]], [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]], Lidhjen Demokratike Shqiptare, Unionin e Tuzit dhe Lëvizjen Qytetare Perspektiva, nënshkruan marrëveshje për listë të përbashkët zgjedhore.<ref>{{cite web |title=Albanians join forces in Montenegro, five parties sign a pre-election coalition agreement |url=https://euronews.al/en/albanians-join-forces-in-montenegro-five-parties-sign-a-pre-election-coalition-agreement/ |website=Euronews Albania |date=29 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në të njëjtën periudhë, një tjetër koalicion shqiptar u formua nga [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Partia Demokratike]], [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] dhe Lidhja Demokratike në Mal të Zi, duke treguar fragmentimin politik të përfaqësimit shqiptar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020.<ref>{{cite web |title=Two Albanian Coalitions Submit Lists for MPs in Montenegro |url=https://www.argumentum.al/en/two-albanian-coalitions-submit-lists-for-mps-in-montenegro/ |website=Argumentum |date=5 gusht 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, LDSH u përfshi në kuadër të koalicionit [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]], i cili përfaqësoi një pjesë të spektrit politik shqiptar në Mal të Zi.<ref>{{cite web |title=#RiniaPyetPolitikanët |url=https://www.unicef.org/montenegro/sq/histori/riniapyetpolitikan%C3%ABt |website=UNICEF Mali i Zi |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Në nivel vendor, LDSH ka qenë e përfaqësuar kryesisht në [[Ulqin]], ku ka marrë pjesë në koalicione me subjekte të tjera shqiptare. Në zgjedhjet lokale të vitit 2022 në Ulqin, koalicioni ndërmjet [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionit Demokratik të Shqiptarëve]] dhe Lidhjes Demokratike në Mal të Zi fitoi 1,971 vota dhe 5 mandate në Kuvendin e Komunës së Ulqinit.<ref>{{cite web |title=Në zgjedhjet lokale në Ulqin nuk ka fitues |url=https://abcnews.al/ne-zgjedhjet-lokale-ne-ulqin-nuk-ka-fitues/ |website=ABC News |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Sipas të dhënave të publikuara nga RTCG, koalicioni UDSH–LDNMZ u rendit ndër subjektet kryesore në zgjedhjet lokale të Ulqinit, duke fituar përfaqësim të rëndësishëm në kuvendin vendor.<ref>{{cite web |title=Ditari 28.03.2022 |url=https://rtcg.me/shqip/ditari/357063/ditari-28032022.html |website=RTCG |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Ideologjia dhe programi == Lidhja Demokratike Shqiptare konsiderohet parti e qendrës së djathtë, me orientim pro-evropian dhe me fokus kryesor mbrojtjen e interesave të shqiptarëve në Mal të Zi. Programi i saj politik lidhet me përfaqësimin e pakicës shqiptare, decentralizimin, arsimin në gjuhën shqipe, përdorimin zyrtar të shqipes dhe zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare. Partia mbështet integrimin e Malit të Zi në strukturat evropiane dhe zhvillimin e marrëdhënieve të mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]]. Në politikën vendore, LDSH ka kërkuar më shumë kompetenca për komunat me shumicë ose prani të konsiderueshme shqiptare, si dhe investime më të mëdha në infrastrukturë, arsim dhe zhvillim ekonomik lokal. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2020 | rowspan="2" | Nikollë Camaj | 6.488 | 1,58 | 0 / 81 | — | Lista Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2023 | 5.767 | 1,91 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Forumi Shqiptar | style="background:#90EE90;" | Qeveri |}<ref>{{cite web |title=Koalicioni “Lista Shqiptare” dorëzon listën |url=https://tvboin.com/04/08/2020/koalicioni-lista-shqiptare-dorezon-listen/ |website=TV Boin |date=4 gusht 2020 |language=sq}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Ditari 17.05.2023 |url=https://rtcg.me/shqip/ditari/428564/ditari-17052023.html |website=RTCG |date=17 maj 2023 |language=sq}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Alternativa Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Ulqini]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] j8rdsk18y79mpo4stu243h3rx3pqoe7 2978137 2978136 2026-05-07T00:39:51Z Shqiperia2000 65435 2978137 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lidhja Demokratike Shqiptare | logo = Lidhja Demokratike Shqiptare.png | abbreviation = LDSH | leader = Mehmet Bardhi | foundation = [[9 shtator]] [[1990]] | headquarters = [[Tuz]] | ideology = [[Shqiptarët e Malit të Zi|Interesat e pakicës shqiptare]]<br />Konservatorizëm liberal<br />[[Evropianizmi|Pro-evropianizëm]] | position = [[Politika e qendrës së djathtë|Qendër e djathtë]] | national = [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]] | colorcode = #D9271D | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|1|81|hex=#D9271D}} | seats2_title = [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit]] | seats2 = {{Composition bar|5|33|hex=#D9271D}} në koalicion me [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSh]] | country = Mali i Zi }} '''Lidhja Demokratike Shqiptare''' ('''LDSH'''), e njohur zyrtarisht si '''Lidhja Demokratike në Mal të Zi''', është një parti politike e pakicës shqiptare në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia përfaqëson kryesisht interesat politike, kulturore dhe gjuhësore të shqiptarëve në Mal të Zi, veçanërisht në zonat e [[Ulqin]]it, [[Tuz]]it, [[Malësia|Malësisë]], [[Plava|Plavës]] dhe [[Gucia|Gucisë]]. LDSH është një nga partitë më të vjetra shqiptare në Mal të Zi dhe ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore shqiptare në nivel vendor dhe parlamentar. Ajo mbështet integrimin evropian të Malit të Zi, mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve dhe forcimin e vetëqeverisjes lokale në komunat ku jeton komuniteti shqiptar. == Historia == Lidhja Demokratike në Mal të Zi u krijua në fillim të periudhës së pluralizmit politik në ish-[[Jugosllavia|Jugosllavi]], si subjekt politik që synonte përfaqësimin e shqiptarëve në Mal të Zi në kushtet e ndryshimeve politike të viteve 1990. Partia u themelua më 9 shtator 1990 dhe qendra e saj politike u vendos në [[Tuz]], një nga qytetet kryesore të shqiptarëve në Mal të Zi. Që nga themelimi, LDSH e vendosi në qendër të programit politik mbrojtjen e identitetit kombëtar shqiptar, përdorimin publik të gjuhës shqipe, arsimin në gjuhën shqipe dhe përfaqësimin institucional të shqiptarëve në nivel shtetëror dhe vendor. Gjatë viteve 1990 dhe 2000, partia ishte pjesë e zhvillimeve politike të shqiptarëve në Mal të Zi dhe mori pjesë në zgjedhje përmes listave të veçanta ose koalicioneve me parti të tjera shqiptare. Roli i saj ishte veçanërisht i rëndësishëm në zonat ku shqiptarët përbëjnë pjesë të konsiderueshme të popullsisë, si [[Ulqin]]i dhe [[Tuzi]]. == Koalicionet zgjedhore == LDSH ka marrë pjesë në disa koalicione zgjedhore të partive shqiptare në Mal të Zi. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, subjektet shqiptare u paraqitën në dy koalicione të ndryshme. Një pjesë e partive shqiptare, përfshirë [[Alternativa Shqiptare|Alternativën Shqiptare]], [[Forca e Re Demokratike|Forcën e Re Demokratike]], Lidhjen Demokratike Shqiptare, Unionin e Tuzit dhe Lëvizjen Qytetare Perspektiva, nënshkruan marrëveshje për listë të përbashkët zgjedhore.<ref>{{cite web |title=Albanians join forces in Montenegro, five parties sign a pre-election coalition agreement |url=https://euronews.al/en/albanians-join-forces-in-montenegro-five-parties-sign-a-pre-election-coalition-agreement/ |website=Euronews Albania |date=29 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në të njëjtën periudhë, një tjetër koalicion shqiptar u formua nga [[Partia Demokratike (Mali i Zi)|Partia Demokratike]], [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] dhe Lidhja Demokratike në Mal të Zi, duke treguar fragmentimin politik të përfaqësimit shqiptar në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020.<ref>{{cite web |title=Two Albanian Coalitions Submit Lists for MPs in Montenegro |url=https://www.argumentum.al/en/two-albanian-coalitions-submit-lists-for-mps-in-montenegro/ |website=Argumentum |date=5 gusht 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, LDSH u përfshi në kuadër të koalicionit [[Aleanca Shqiptare (Mali i Zi)|Aleanca Shqiptare]], i cili përfaqësoi një pjesë të spektrit politik shqiptar në Mal të Zi.<ref>{{cite web |title=#RiniaPyetPolitikanët |url=https://www.unicef.org/montenegro/sq/histori/riniapyetpolitikan%C3%ABt |website=UNICEF Mali i Zi |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Përfaqësimi vendor == Në nivel vendor, LDSH ka qenë e përfaqësuar kryesisht në [[Ulqin]], ku ka marrë pjesë në koalicione me subjekte të tjera shqiptare. Në zgjedhjet lokale të vitit 2022 në Ulqin, koalicioni ndërmjet [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|Unionit Demokratik të Shqiptarëve]] dhe Lidhjes Demokratike në Mal të Zi fitoi 1,971 vota dhe 5 mandate në Kuvendin e Komunës së Ulqinit.<ref>{{cite web |title=Në zgjedhjet lokale në Ulqin nuk ka fitues |url=https://abcnews.al/ne-zgjedhjet-lokale-ne-ulqin-nuk-ka-fitues/ |website=ABC News |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> Sipas të dhënave të publikuara nga RTCG, koalicioni UDSH–LDNMZ u rendit ndër subjektet kryesore në zgjedhjet lokale të Ulqinit, duke fituar përfaqësim të rëndësishëm në kuvendin vendor.<ref>{{cite web |title=Ditari 28.03.2022 |url=https://rtcg.me/shqip/ditari/357063/ditari-28032022.html |website=RTCG |date=28 mars 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sq}}</ref> == Ideologjia dhe programi == Lidhja Demokratike Shqiptare konsiderohet parti e qendrës së djathtë, me orientim pro-evropian dhe me fokus kryesor mbrojtjen e interesave të shqiptarëve në Mal të Zi. Programi i saj politik lidhet me përfaqësimin e pakicës shqiptare, decentralizimin, arsimin në gjuhën shqipe, përdorimin zyrtar të shqipes dhe zhvillimin ekonomik të zonave shqiptare. Partia mbështet integrimin e Malit të Zi në strukturat evropiane dhe zhvillimin e marrëdhënieve të mira me [[Shqipëria|Shqipërinë]] dhe [[Kosova|Kosovën]]. Në politikën vendore, LDSH ka kërkuar më shumë kompetenca për komunat me shumicë ose prani të konsiderueshme shqiptare, si dhe investime më të mëdha në infrastrukturë, arsim dhe zhvillim ekonomik lokal. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2020 | rowspan="2" | Nikollë Camaj | 6.488 | 1,58 | 0 / 81 | — | Lista Shqiptare | style="background:#FFB6B6;" | Jashtë parlamentit |- | 2023 | 5.767 | 1,91 | 1 / 81 | {{increase}} 1 | Forumi Shqiptar | style="background:#90EE90;" | Qeveri |}<ref>{{cite web |title=Koalicioni “Lista Shqiptare” dorëzon listën |url=https://tvboin.com/04/08/2020/koalicioni-lista-shqiptare-dorezon-listen/ |website=TV Boin |date=4 gusht 2020 |language=sq}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Ditari 17.05.2023 |url=https://rtcg.me/shqip/ditari/428564/ditari-17052023.html |website=RTCG |date=17 maj 2023 |language=sq}}</ref><ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Alternativa Shqiptare]] * [[Forca e Re Demokratike]] * [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]] * [[Ulqini]] * [[Tuzi]] * [[Partitë shqiptare në Malin e Zi]] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Parti politike shqiptare të Malit të Zi]] p2hzc1bqvq4wi6o54bbw3enyw0o0m5f Kryeministri i Malit të Zi 0 315690 2978066 2977944 2026-05-06T20:16:10Z Shqiperia2000 65435 2978066 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryeministri | body = Malit të Zi | native_name = {{Lang|cnr|Предсједник Владе Црне Горе}} | insignia = Coat of arms of Montenegro (seal).svg | insigniasize = 80px | insigniacaption = [[CStema e Malit të Zi|Insignia]] | image = Milojko Spajić at EU-Montenegro Intergovernmental Conference European Council on 26 June 2024 (cropped).jpg | imagesize = 175px | incumbent = [[Milojko Spajiq]] | incumbentsince = 28 prill 2022 | appointer = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | termlength = S'ka kufizim | salary = 1130 euro vjetor<ref name="balkaneu.com">{{Cite news|last=Tota|first=Elton|date=26 dhjetor 2017|title=Kosovo's PM is the highest paid in the region|url=https://www.balkaneu.com/kosovos-pm-is-the-highest-paid-in-the-region/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819150040/https://www.balkaneu.com/kosovos-pm-is-the-highest-paid-in-the-region/|archive-date=19 gusht 2018|publisher=Independent Balkan News Agency|language=en|access-date=4 maj 2022}}</ref> | formation = 20 mars 1879 | inaugural = [[Božo Petrović-Njegoš]] | website = [http://www.gov.me/ www.gov.me] }} '''Kryeministri i Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|Malazisht]]: Премијер/Премијерка Црне Горе, romanizuar: ''Premijer/Premijerka Crne Gore''), zyrtarisht '''Presidenti i Qeverisë së Malit të Zi''' (malazisht: Предсједник/Предсједница Владе Црне Горе, romanizuar: ''Predsjednik Crneaoredelas'') , është [[kreu i qeverisë|kreu]] i [[Qeveria e Malit të Zi|qeverisë]] së [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Roli i [[kryeministri]]t është të drejtojë punën e qeverisë dhe të paraqesë në [[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvend]] programin e qeverisë, i cili përfshin listën e ministrave të propozuar. Dorëheqja e kryeministrit do të shkaktonte shpërbërjen e qeverisë së tij. Kryeministri i tanishëm [[Milojko Spajiq]], udhëheqësi i partisë politike qytetare [[Evropa tani!|Evropa Tani!]], u miratua nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] më 31 tetor 2023, pas formimit të [[Kabineti i Spajiq|qeverisë së 44-të]] të Malit të Zi në [[Cetinje]]. == Historia == Qeveria e parë moderne malazeze u krijua më 20 mars 1879, gjatë [[Pricipata e Malit të Zi|Principatës së Malit të Zi]]. Titulli i kreut të qeverisë ishte President i Këshillit Ministror (Предсједник Министарског савјета). Më 28 gusht 1910, Mali i Zi u shpall [[Mbretëria e Malit të Zi|mbretëri]]. Si gjatë principatës dhe mbretërisë, posti nuk kishte asnjë rëndësi apo ndikim të madh, por varej vetëm nga vullneti i sovranit [[Nikolla I i Malit të Zi|Nikolla I]]. Pas kapitullimit të Malit të Zi ndaj [[Fuqitë Qendrore|Fuqive Qendrore]] më 15 janar 1916, gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], qeveria shkoi në mërgim dhe qëndroi jashtë vendit derisa pushoi së ekzistuari. Pas vendimit të [[Kuvendi i Podgoricës|Kuvendit të Podgoricës]], më 26 nëntor 1918, për bashkimin e Malit të Zi me Serbinë dhe formimit të mëvonshëm të [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]], [[Stojan Protiq]] u bë [[Kryeministri i Jugosllavisë|kryeministër i Mbretërisë së sapoformuar]] më 20 dhjetor 1918. Mbreti i rrëzuar Nikolla I vazhdoi të emëronte kryeministrat e Malit të Zi në mërgim deri në vdekjen e tij më 1921. Qeveria e Malit të Zi në mërgim pushoi së ekzistuari menjëherë më pas, në vitin 1922. Nën regjimin komunist, Mali i Zi fitoi qeverinë e tij më 7 mars 1945. Atë ditë, në qeverinë e Jugosllavisë u krijua një ministri për Malin e Zi (si për të gjitha pesë republikat e tjera), me një ministër për Malin e Zi të ngarkuar për krijimin e qeverisë së parë së vërtetë të Malit të Zi të pasluftës, e cila u zhvillua më 17 prill 1945. Qeveritë drejtoheshin nga një kryeministër deri më 4 shkurt 1953, nga një president i Këshillit Ekzekutiv deri më 15 janar 1991 dhe përsëri nga një kryeministër që atëherë. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi| ]] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] 49jghtqqbbd8epdhjpptvnu4emop70x 2978067 2978066 2026-05-06T20:16:39Z Shqiperia2000 65435 /* Historia */ 2978067 wikitext text/x-wiki {{Infobox post zyrtar | post = Kryeministri | body = Malit të Zi | native_name = {{Lang|cnr|Предсједник Владе Црне Горе}} | insignia = Coat of arms of Montenegro (seal).svg | insigniasize = 80px | insigniacaption = [[CStema e Malit të Zi|Insignia]] | image = Milojko Spajić at EU-Montenegro Intergovernmental Conference European Council on 26 June 2024 (cropped).jpg | imagesize = 175px | incumbent = [[Milojko Spajiq]] | incumbentsince = 28 prill 2022 | appointer = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | termlength = S'ka kufizim | salary = 1130 euro vjetor<ref name="balkaneu.com">{{Cite news|last=Tota|first=Elton|date=26 dhjetor 2017|title=Kosovo's PM is the highest paid in the region|url=https://www.balkaneu.com/kosovos-pm-is-the-highest-paid-in-the-region/|archive-url=https://web.archive.org/web/20180819150040/https://www.balkaneu.com/kosovos-pm-is-the-highest-paid-in-the-region/|archive-date=19 gusht 2018|publisher=Independent Balkan News Agency|language=en|access-date=4 maj 2022}}</ref> | formation = 20 mars 1879 | inaugural = [[Božo Petrović-Njegoš]] | website = [http://www.gov.me/ www.gov.me] }} '''Kryeministri i Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|Malazisht]]: Премијер/Премијерка Црне Горе, romanizuar: ''Premijer/Premijerka Crne Gore''), zyrtarisht '''Presidenti i Qeverisë së Malit të Zi''' (malazisht: Предсједник/Предсједница Владе Црне Горе, romanizuar: ''Predsjednik Crneaoredelas'') , është [[kreu i qeverisë|kreu]] i [[Qeveria e Malit të Zi|qeverisë]] së [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Roli i [[kryeministri]]t është të drejtojë punën e qeverisë dhe të paraqesë në [[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvend]] programin e qeverisë, i cili përfshin listën e ministrave të propozuar. Dorëheqja e kryeministrit do të shkaktonte shpërbërjen e qeverisë së tij. Kryeministri i tanishëm [[Milojko Spajiq]], udhëheqësi i partisë politike qytetare [[Evropa tani!|Evropa Tani!]], u miratua nga [[Kuvendi i Malit të Zi]] më 31 tetor 2023, pas formimit të [[Kabineti i Spajiq|qeverisë së 44-të]] të Malit të Zi në [[Cetinje]]. == Historia == Qeveria e parë moderne malazeze u krijua më 20 mars 1879, gjatë [[Principata e Malit të Zi|Principatës së Malit të Zi]]. Titulli i kreut të qeverisë ishte President i Këshillit Ministror (Предсједник Министарског савјета). Më 28 gusht 1910, Mali i Zi u shpall [[Mbretëria e Malit të Zi|mbretëri]]. Si gjatë principatës dhe mbretërisë, posti nuk kishte asnjë rëndësi apo ndikim të madh, por varej vetëm nga vullneti i sovranit [[Nikolla I i Malit të Zi|Nikolla I]]. Pas kapitullimit të Malit të Zi ndaj [[Fuqitë Qendrore|Fuqive Qendrore]] më 15 janar 1916, gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], qeveria shkoi në mërgim dhe qëndroi jashtë vendit derisa pushoi së ekzistuari. Pas vendimit të [[Kuvendi i Podgoricës|Kuvendit të Podgoricës]], më 26 nëntor 1918, për bashkimin e Malit të Zi me Serbinë dhe formimit të mëvonshëm të [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]], [[Stojan Protiq]] u bë [[Kryeministri i Jugosllavisë|kryeministër i Mbretërisë së sapoformuar]] më 20 dhjetor 1918. Mbreti i rrëzuar Nikolla I vazhdoi të emëronte kryeministrat e Malit të Zi në mërgim deri në vdekjen e tij më 1921. Qeveria e Malit të Zi në mërgim pushoi së ekzistuari menjëherë më pas, në vitin 1922. Nën regjimin komunist, Mali i Zi fitoi qeverinë e tij më 7 mars 1945. Atë ditë, në qeverinë e Jugosllavisë u krijua një ministri për Malin e Zi (si për të gjitha pesë republikat e tjera), me një ministër për Malin e Zi të ngarkuar për krijimin e qeverisë së parë së vërtetë të Malit të Zi të pasluftës, e cila u zhvillua më 17 prill 1945. Qeveritë drejtoheshin nga një kryeministër deri më 4 shkurt 1953, nga një president i Këshillit Ekzekutiv deri më 15 janar 1991 dhe përsëri nga një kryeministër që atëherë. == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi| ]] [[Kategoria:Qeveria e Malit të Zi]] cp3kt35khzfwzbqxz1i643ppfbzjx1h Qeveria shqiptare 0 315874 2978210 2448803 2026-05-07T11:22:47Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978210 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Qeveria e Shqipërisë 0 315875 2978011 2975099 2026-05-06T15:49:46Z Shqiperia2000 65435 Faqja u ridrejtua te [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978011 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] lgcao8o7v99wfsukdt5ejc7ua1rjubl Lëvizja qytetare URA 0 316291 2978124 2521093 2026-05-07T00:14:55Z Shqiperia2000 65435 2978124 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lëvizja qytetare URA | native_name = Građanski pokret URA<br/>Грађански покрет УРА | logo = Ujedinjenareformskaakcija.png | colorcode = #5CB85C | leader = [[Dritan Abazoviq]] | foundation = 14 mars 2015 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Liberalizmi]]<br/>[[Politika e gjelbër]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Qendra e majtë]] | european = [[Partia e Gjelbër Evropiane]] | international = [[Global Greens]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|4|81|hex={{party color|United Reform Action}}}} | website = {{URL|ura.org.me}} }} '''Lëvizja qytetare URA''' (malazisht dhe serbisht: ''Građanski pokret URA'' / ''Грађански покрет УРА''), zakonisht e njohur si '''URA''', është një parti politike e gjelbër dhe liberale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia udhëhiqet nga [[Dritan Abazoviq]] dhe mbështet integrimin evropian, luftën kundër korrupsionit dhe politikat qytetare e mjedisore.<ref>{{cite web |title=Civic Movement URA |url=https://rs.boell.org/en/2021/02/25/gradanski-pokret-ura |website=Heinrich Böll Stiftung |date=25 shkurt 2021 |language=en}}</ref> URA u themelua në vitin 2015 si një forcë politike reformiste dhe qytetare. Partia ka qenë pjesë e disa koalicioneve qeverisëse dhe opozitare në Mal të Zi. Në periudhën 2022–2023, kryetari i saj Dritan Abazoviq shërbeu si kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja qytetare URA u krijua në vitin 2015 nga një grup aktivistësh, politikanësh dhe intelektualësh me orientim qytetar dhe ekologjik. Partia u pozicionua si alternativë ndaj polarizimit tradicional midis forcave pro-serbe dhe atyre të lidhura me [[Partia Demokratike e Socialistëve e Malit të Zi|DPS-në]].<ref>{{cite web |title=Osnovana Građanska URA |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/154160/osnovana-gradanska-ura |website=Vijesti |date=14 mars 2015 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, URA mori pjesë në koalicionin ''E zeza mbi të bardhë'' (''Crno na bijelo''), i cili fitoi 4 mandate në parlament. Koalicioni luajti një rol vendimtar në rrëzimin e pushtetit tridhjetëvjeçar të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Mal të Zi 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, URA mbështeti qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Në vitin 2022, pas krizës politike dhe mocionit të mosbesimit ndaj qeverisë Krivokapiq, Dritan Abazoviq formoi një qeveri të re minoritare dhe u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, URA mori pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' së bashku me [[Mali i Zi Demokratik|Demokratët]]. Koalicioni fitoi 11 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == URA përkufizohet si një parti e gjelbër, liberale dhe qytetare. Ajo mbështet luftën kundër korrupsionit, forcimin e institucioneve demokratike, mbrojtjen e mjedisit dhe integrimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Partia konsiderohet përgjithësisht si pro-perëndimore dhe reformiste.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://europeangreens.eu/our-member-parties/me/ |website=European Greens |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | Žarko Rakçeviq | 20.614 | 5,53 | 4 / 81 | — | Koalicioni “Çelësi” | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | Dritan Abazoviq | 22.649 | 5,53 | 4 / 81 | — | E zeza mbi të bardhë | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | Dritan Abazoviq | 37.730 | 12,48 | 4 / 81 | — | Guximi llogaritet! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Kryeministra == {| class="wikitable" ! Emri ! Mandati |- | [[Dritan Abazoviq]] | 2022–2023 |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Dritan Abazoviq]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 59pbg2r7ha5563id87w9j24svyd1wif 2978125 2978124 2026-05-07T00:16:04Z Shqiperia2000 65435 /* Historia */ 2978125 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lëvizja qytetare URA | native_name = Građanski pokret URA<br/>Грађански покрет УРА | logo = Ujedinjenareformskaakcija.png | colorcode = #5CB85C | leader = [[Dritan Abazoviq]] | foundation = 14 mars 2015 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Liberalizmi]]<br/>[[Politika e gjelbër]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] | european = [[Partia e Gjelbër Evropiane]] | international = [[Global Greens]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|4|81|hex={{party color|United Reform Action}}}} | website = {{URL|ura.org.me}} }} '''Lëvizja qytetare URA''' (malazisht dhe serbisht: ''Građanski pokret URA'' / ''Грађански покрет УРА''), zakonisht e njohur si '''URA''', është një parti politike e gjelbër dhe liberale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia udhëhiqet nga [[Dritan Abazoviq]] dhe mbështet integrimin evropian, luftën kundër korrupsionit dhe politikat qytetare e mjedisore.<ref>{{cite web |title=Civic Movement URA |url=https://rs.boell.org/en/2021/02/25/gradanski-pokret-ura |website=Heinrich Böll Stiftung |date=25 shkurt 2021 |language=en}}</ref> URA u themelua në vitin 2015 si një forcë politike reformiste dhe qytetare. Partia ka qenë pjesë e disa koalicioneve qeverisëse dhe opozitare në Mal të Zi. Në periudhën 2022–2023, kryetari i saj Dritan Abazoviq shërbeu si kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja qytetare URA u krijua në vitin 2015 nga një grup aktivistësh, politikanësh dhe intelektualësh me orientim qytetar dhe ekologjik. Partia u pozicionua si alternativë ndaj polarizimit tradicional midis forcave pro-serbe dhe atyre të lidhura me [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS-në]].<ref>{{cite web |title=Osnovana Građanska URA |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/154160/osnovana-gradanska-ura |website=Vijesti |date=14 mars 2015 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, URA mori pjesë në koalicionin ''E zeza mbi të bardhë'' (''Crno na bijelo''), i cili fitoi 4 mandate në parlament. Koalicioni luajti një rol vendimtar në rrëzimin e pushtetit tridhjetëvjeçar të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Mal të Zi 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, URA mbështeti qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Në vitin 2022, pas krizës politike dhe mocionit të mosbesimit ndaj qeverisë Krivokapiq, Dritan Abazoviq formoi një qeveri të re minoritare dhe u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, URA mori pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' së bashku me [[Mali i Zi Demokratik|Demokratët]]. Koalicioni fitoi 11 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == URA përkufizohet si një parti e gjelbër, liberale dhe qytetare. Ajo mbështet luftën kundër korrupsionit, forcimin e institucioneve demokratike, mbrojtjen e mjedisit dhe integrimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Partia konsiderohet përgjithësisht si pro-perëndimore dhe reformiste.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://europeangreens.eu/our-member-parties/me/ |website=European Greens |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | Žarko Rakçeviq | 20.614 | 5,53 | 4 / 81 | — | Koalicioni “Çelësi” | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | Dritan Abazoviq | 22.649 | 5,53 | 4 / 81 | — | E zeza mbi të bardhë | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | Dritan Abazoviq | 37.730 | 12,48 | 4 / 81 | — | Guximi llogaritet! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Kryeministra == {| class="wikitable" ! Emri ! Mandati |- | [[Dritan Abazoviq]] | 2022–2023 |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Dritan Abazoviq]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 7ah4eux1tl7crhtelg9kg1zhv04a7w1 2978126 2978125 2026-05-07T00:17:54Z Shqiperia2000 65435 2978126 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lëvizja qytetare URA | native_name = Građanski pokret URA<br/>Грађански покрет УРА | logo = Ujedinjenareformskaakcija.png | colorcode = #5CB85C | leader = [[Dritan Abazoviq]] | foundation = 14 mars 2015 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Liberalizmi]]<br/>[[Politika e gjelbër]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] | european = [[Partia e Gjelbër Evropiane]] | international = [[Global Greens]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|4|81|hex={{party color|United Reform Action}}}} | website = {{URL|ura.org.me}} }} '''Lëvizja qytetare URA''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Građanski pokret URA'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Грађански покрет УРА''), zakonisht e njohur si '''URA''', është një parti politike e gjelbër dhe liberale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia udhëhiqet nga [[Dritan Abazoviq]] dhe mbështet integrimin evropian, luftën kundër korrupsionit dhe politikat qytetare e mjedisore.<ref>{{cite web |title=Civic Movement URA |url=https://rs.boell.org/en/2021/02/25/gradanski-pokret-ura |website=Heinrich Böll Stiftung |date=25 shkurt 2021 |language=en}}</ref> URA u themelua në vitin 2015 si një forcë politike reformiste dhe qytetare. Partia ka qenë pjesë e disa koalicioneve qeverisëse dhe opozitare në Mal të Zi. Në periudhën 2022–2023, kryetari i saj Dritan Abazoviq shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Z]]<nowiki/>i.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja qytetare URA u krijua në vitin 2015 nga një grup aktivistësh, politikanësh dhe intelektualësh me orientim qytetar dhe ekologjik. Partia u pozicionua si alternativë ndaj polarizimit tradicional midis forcave pro-serbe dhe atyre të lidhura me [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS-në]].<ref>{{cite web |title=Osnovana Građanska URA |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/154160/osnovana-gradanska-ura |website=Vijesti |date=14 mars 2015 |language=sr}}</ref> Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2020|zgjedhjet parlamentare të vitit 2020]], URA mori pjesë në koalicionin ''E zeza mbi të bardhë'' (''Crno na bijelo''), i cili fitoi 4 mandate në parlament. Koalicioni luajti një rol vendimtar në rrëzimin e pushtetit tridhjetëvjeçar të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Mal të Zi 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, URA mbështeti qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Në vitin 2022, pas krizës politike dhe mocionit të mosbesimit ndaj qeverisë Krivokapiq, Dritan Abazoviq formoi një qeveri të re minoritare dhe u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, URA mori pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' së bashku me [[Mali i Zi Demokratik|Demokratët]]. Koalicioni fitoi 11 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == URA përkufizohet si një parti e gjelbër, liberale dhe qytetare. Ajo mbështet luftën kundër korrupsionit, forcimin e institucioneve demokratike, mbrojtjen e mjedisit dhe integrimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Partia konsiderohet përgjithësisht si pro-perëndimore dhe reformiste.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://europeangreens.eu/our-member-parties/me/ |website=European Greens |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | Žarko Rakçeviq | 20.614 | 5,53 | 4 / 81 | — | Koalicioni “Çelësi” | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | Dritan Abazoviq | 22.649 | 5,53 | 4 / 81 | — | E zeza mbi të bardhë | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | Dritan Abazoviq | 37.730 | 12,48 | 4 / 81 | — | Guximi llogaritet! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Kryeministra == {| class="wikitable" ! Emri ! Mandati |- | [[Dritan Abazoviq]] | 2022–2023 |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Dritan Abazoviq]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] qs967oxnsoshryjkdsoz8fa06ydc0w7 2978127 2978126 2026-05-07T00:19:26Z Shqiperia2000 65435 2978127 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lëvizja qytetare URA | native_name = Građanski pokret URA<br/>Грађански покрет УРА | logo = Ujedinjenareformskaakcija.png | colorcode = #5CB85C | leader = [[Dritan Abazoviq]] | founder = [[Žarko Rakčević]] | foundation = 14 mars 2015 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Liberalizmi]]<br/>[[Politika e gjelbër]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] | european = [[Partia e Gjelbër Evropiane]] | international = [[Global Greens]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|4|81|hex={{party color|United Reform Action}}}} | website = {{URL|ura.org.me}} }} '''Lëvizja qytetare URA''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Građanski pokret URA'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Грађански покрет УРА''), zakonisht e njohur si '''URA''', është një parti politike e gjelbër dhe liberale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia udhëhiqet nga [[Dritan Abazoviq]] dhe mbështet integrimin evropian, luftën kundër korrupsionit dhe politikat qytetare e mjedisore.<ref>{{cite web |title=Civic Movement URA |url=https://rs.boell.org/en/2021/02/25/gradanski-pokret-ura |website=Heinrich Böll Stiftung |date=25 shkurt 2021 |language=en}}</ref> URA u themelua në vitin 2015 si një forcë politike reformiste dhe qytetare. Partia ka qenë pjesë e disa koalicioneve qeverisëse dhe opozitare në Mal të Zi. Në periudhën 2022–2023, kryetari i saj Dritan Abazoviq shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Z]]<nowiki/>i.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja qytetare URA u krijua në vitin 2015 nga një grup aktivistësh, politikanësh dhe intelektualësh me orientim qytetar dhe ekologjik. Partia u pozicionua si alternativë ndaj polarizimit tradicional midis forcave pro-serbe dhe atyre të lidhura me [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS-në]].<ref>{{cite web |title=Osnovana Građanska URA |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/154160/osnovana-gradanska-ura |website=Vijesti |date=14 mars 2015 |language=sr}}</ref> Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2020|zgjedhjet parlamentare të vitit 2020]], URA mori pjesë në koalicionin ''E zeza mbi të bardhë'' (''Crno na bijelo''), i cili fitoi 4 mandate në parlament. Koalicioni luajti një rol vendimtar në rrëzimin e pushtetit tridhjetëvjeçar të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Mal të Zi 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, URA mbështeti qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Në vitin 2022, pas krizës politike dhe mocionit të mosbesimit ndaj qeverisë Krivokapiq, Dritan Abazoviq formoi një qeveri të re minoritare dhe u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, URA mori pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' së bashku me [[Mali i Zi Demokratik|Demokratët]]. Koalicioni fitoi 11 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == URA përkufizohet si një parti e gjelbër, liberale dhe qytetare. Ajo mbështet luftën kundër korrupsionit, forcimin e institucioneve demokratike, mbrojtjen e mjedisit dhe integrimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Partia konsiderohet përgjithësisht si pro-perëndimore dhe reformiste.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://europeangreens.eu/our-member-parties/me/ |website=European Greens |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | Žarko Rakçeviq | 20.614 | 5,53 | 4 / 81 | — | Koalicioni “Çelësi” | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | Dritan Abazoviq | 22.649 | 5,53 | 4 / 81 | — | E zeza mbi të bardhë | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | Dritan Abazoviq | 37.730 | 12,48 | 4 / 81 | — | Guximi llogaritet! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Kryeministra == {| class="wikitable" ! Emri ! Mandati |- | [[Dritan Abazoviq]] | 2022–2023 |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Dritan Abazoviq]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 0jsusvpdyx7qjn0uscfs9um5gmjh0mv 2978128 2978127 2026-05-07T00:20:07Z Shqiperia2000 65435 2978128 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Lëvizja qytetare URA | native_name = Građanski pokret URA<br/>Грађански покрет УРА | logo = Ujedinjenareformskaakcija.png | colorcode = #5CB85C | leader = [[Dritan Abazoviq]] | founder = [[Zarko Rakçeviq]] | foundation = 14 mars 2015 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Liberalizmi]]<br/>[[Politika e gjelbër]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Politika e qendrës së majtë|Qendra e majtë]] | european = [[Partia e Gjelbër Evropiane]] | international = [[Global Greens]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|4|81|hex={{party color|United Reform Action}}}} | website = {{URL|ura.org.me}} }} '''Lëvizja qytetare URA''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Građanski pokret URA'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Грађански покрет УРА''), zakonisht e njohur si '''URA''', është një parti politike e gjelbër dhe liberale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia udhëhiqet nga [[Dritan Abazoviq]] dhe mbështet integrimin evropian, luftën kundër korrupsionit dhe politikat qytetare e mjedisore.<ref>{{cite web |title=Civic Movement URA |url=https://rs.boell.org/en/2021/02/25/gradanski-pokret-ura |website=Heinrich Böll Stiftung |date=25 shkurt 2021 |language=en}}</ref> URA u themelua në vitin 2015 si një forcë politike reformiste dhe qytetare. Partia ka qenë pjesë e disa koalicioneve qeverisëse dhe opozitare në Mal të Zi. Në periudhën 2022–2023, kryetari i saj Dritan Abazoviq shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Z]]<nowiki/>i.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja qytetare URA u krijua në vitin 2015 nga një grup aktivistësh, politikanësh dhe intelektualësh me orientim qytetar dhe ekologjik. Partia u pozicionua si alternativë ndaj polarizimit tradicional midis forcave pro-serbe dhe atyre të lidhura me [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS-në]].<ref>{{cite web |title=Osnovana Građanska URA |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/154160/osnovana-gradanska-ura |website=Vijesti |date=14 mars 2015 |language=sr}}</ref> Në [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2020|zgjedhjet parlamentare të vitit 2020]], URA mori pjesë në koalicionin ''E zeza mbi të bardhë'' (''Crno na bijelo''), i cili fitoi 4 mandate në parlament. Koalicioni luajti një rol vendimtar në rrëzimin e pushtetit tridhjetëvjeçar të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Mal të Zi 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve, URA mbështeti qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Në vitin 2022, pas krizës politike dhe mocionit të mosbesimit ndaj qeverisë Krivokapiq, Dritan Abazoviq formoi një qeveri të re minoritare dhe u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro approves new minority government focused on joining EU |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-approves-new-minority-government-focused-joining-eu-2022-04-28/ |website=Reuters |date=28 prill 2022 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, URA mori pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' së bashku me [[Mali i Zi Demokratik|Demokratët]]. Koalicioni fitoi 11 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == URA përkufizohet si një parti e gjelbër, liberale dhe qytetare. Ajo mbështet luftën kundër korrupsionit, forcimin e institucioneve demokratike, mbrojtjen e mjedisit dhe integrimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. Partia konsiderohet përgjithësisht si pro-perëndimore dhe reformiste.<ref>{{cite web |title=Montenegro |url=https://europeangreens.eu/our-member-parties/me/ |website=European Greens |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | Zarko Rakçeviq | 20.614 | 5,53 | 4 / 81 | — | Koalicioni “Çelësi” | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | Dritan Abazoviq | 22.649 | 5,53 | 4 / 81 | — | E zeza mbi të bardhë | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | Dritan Abazoviq | 37.730 | 12,48 | 4 / 81 | — | Guximi llogaritet! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Kryeministra == {| class="wikitable" ! Emri ! Mandati |- | [[Dritan Abazoviq]] | 2022–2023 |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Dritan Abazoviq]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] auw4izaysb4swwenmzeuyriwq1m1sq1 Partia Demokratike e Socialistëve 0 316696 2978028 2960069 2026-05-06T17:12:25Z Analfabeti 169790 2978028 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike| name=Partia Demokratike e Socialistëve| native_name=Demokratska partija socijalista|shkurtesa=DPS| logo=[[File:Democratic Party of Socialists logo 2021.svg|150px]]|udhëheqësi=|leader=| leader1_title=Kryetar|president=| leader1_name=[[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviq]]| founded=22 qershor 1991|paraprirë=Lidhja e Komunistëve e Malit të Zi| headquarters=[[Podgorica|Podgoricë]]|gazeta=|youth_wing=|anëtarësia_viti=|anëtarësia=|ideologjia=| country={{MNE}}|internacional=|evropiane=|seats1_title=[[Kuvendi i Malit të Zi|Kuvendi]]|seats1={{Composition bar|29|81|hex=#504F9D}}|seats2_title=[[Njësitë administrative të Malit të Zi|Kuvendet komunale]]|seats2={{Composition bar|339|853|hex=#504F9D}}| colorcode=#504F9D| website=[https://www.dps.me/ dps.me]|fusnota=|slogan=}} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Malazishtja|malazisht]]: Демократска партија социјалиста Црне Горе, ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'') është [[Partia politike|parti politike]] në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Një ish-parti qeverisëse për një kohë të gjatë, e ulur në opozitë për herë të parë në vitin 2020, ajo u formua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi, e cila kishte qeverisur Malin e Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë]] që nga fundi i [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], dhe që atëherë ka mbetur një forcë kryesore në vend. Anëtare e Internacionales Socialiste<ref>{{Cite web|title=Full list of member parties and organisations|url=https://www.socialistinternational.org/about-us/members/|url-status=live|access-date=22 korrik 2019|publisher=Socialist International|language=rn}}</ref> dhe Aleancës Progresive,<ref>{{Cite web|title=Parties & Organisations|url=http://progressive-alliance.info/network/parties-and-organisations/|url-status=dead|access-date=22 korrik 2019|publisher=Progressive Alliance|language=en|archive-date=6 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306042542/http://progressive-alliance.info/network/parties-and-organisations/}}</ref> dhe bashkëpunëtor i Partisë së Socialistëve Evropianë, DPS ishte partia kryesore e [[Socialdemokracia|social-demokrate]], qendrës së majtë, që përqafoi gjerësisht [[Demokracia socialiste|socializmin demokratik]] dhe sindikalizmin serbo-malazez por që atëherë është zhvendosur në të djathtë dhe është bërë një parti e përqafuar që përqafon Atlanticizmin,<ref name="programstranke">{{Cite web|date=30 nëntor 2019|title=Politički program DPS VIII kongres|url=https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/dps.website/media/files/1575286387-politicki-program-dps-viii-kongres.pdf|url-status=dead|language=sr|access-date=10 qershor 2022|archive-date=19 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119215941/https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/dps.website/media/files/1575286387-politicki-program-dps-viii-kongres.pdf}}</ref> nacionalizmin malazez,<ref name="Dzankic">{{Cite web|last=Dzankic|first=Jelena|year=2017|title=State-sponsored Populism and the Rise of Populist Governance – The Case of Montenegro|url=http://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/50986/Dzankic_Populism%20in%20Montenegro_2017_revisedJDz.pdf|url-status=dead|access-date=13 nëntor 2018|website=Journal of Balkan and Near Eastern Studies|language=en|archive-date=28 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028193035/https://cadmus.eui.eu/bitstream/handle/1814/50986/Dzankic_Populism%20in%20Montenegro_2017_revisedJDz.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|last=Polackova|first=Zuzana|year=2017|title=Independence lost and regained: Montenegro's contested identity and the failure of Yugoslavia (1918–2006)|url=https://www.sav.sk/journals/uploads/01151354SPS_1_2017_Z%20Polackova_P%20C%20%20Duin.pdf|url-status=live|access-date=13 nëntor 2018|website=Journal of Balkan and Near Eastern Studies|language=en}}</ref> neoliberalizmin,<ref name="FEF 2011">{{Cite web|date=2011|title=Welfare states in transition|url=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/sofia/08711.pdf|publisher=Friedrich Ebert Foundation|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 shtator 2014|title=Karl Marx i neoliberal Milo|url=https://www.vijesti.me/zabava/219949/karl-marx-i-neoliberal-milo|publisher=Vijesti|language=cnr}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Baća|first=Bojan|date=14 qershor 2017|title=The Student's Two Bodies: Civic Engagement and Political Becoming in the Post‐Socialist Space|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/anti.12338|journal=Antipode|language=en|publisher=Bojan Baća|volume=49|issue=5|pages=1125–1144|doi=10.1111/anti.12338}}</ref> dhe pro-[[evropianizmi]]n.<ref name="Pro-EU">{{Cite web|title=Koalicija DPS SD – Evropski tim za Herceg Novi predala izbornu listu|url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/529741/koalicija-dps-sd-evropski-tim-za-herceg-novi-predala-izbornu-listu|url-status=live|website=vijesti.me|language=sr}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 janar 2021|title=Demokratske partije socijalista Crne Gore. Politički program|url=https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/dps.website/media/files/1611656008-politicki-program-dps-ix-kongres.pdf|access-date=17 tetor 2021|publisher=Democratic Party of Socialists of Montenegro|language=cnr|archive-date=7 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207193337/https://s3.eu-central-1.amazonaws.com/dps.website/media/files/1611656008-politicki-program-dps-ix-kongres.pdf|url-status=dead}}</ref> Që nga formimi i saj dhe futja e sistemi shumëpartiak, DPS ka luajtur një rol dominues në politikën malazeze, duke formuar shtyllën kurrizore të çdo koalicioni qeveritar deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur ajo hyri në opozitë. Kjo shënoi herën e parë që nga viti 1945 që partia, përfshirë paraardhësit, nuk kishte qenë në pushtet.<ref>{{Cite web|date=8 shtator 2020|title=Seizing the democratic opportunity in Montenegro|url=https://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2020/09/08/seizing-the-democratic-opportunity-in-montenegro/|url-status=live|access-date=17 tetor 2021|website=EUROPP|publisher=London School of Economics|language=en}}</ref> Para zgjedhjeve parlamentare, pati një zhvendosje të mëtejshme të mprehtë në të djathtë, pasi fraksioni nacionalist, me të cilin disa në parti si nacionalisti qytetar [[Filip Vujanoviq]] kishin probleme që nga viti 2011,<ref>{{Cite web|title=Вујановић: Нападају ме црногорски националисти|url=https://www.politika.rs/scc/clanak/196722/%D0%92%D1%83%D1%98%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B-%D0%9D%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%98%D1%83-%D0%BC%D0%B5-%D1%86%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8|url-status=live|access-date=2021-10-17|website=Politika Online|language=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ima li crnogorskog nacionalizma u Crnoj Gori|url=https://www.slobodnaevropa.org/a/ima_li_crnogorskog_nacionalizma_u_crnoj_gori/24381665.html|access-date=2021-10-17|website=Radio Slobodna Evropa|language=sh}}</ref> kishte fituar tërheqje gjithnjë e më të madhe në vitin 2019.<ref>{{Cite web|title=Нови програм ДПС: Миловa партијска црквa|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0.480.html:823361-%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B8-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC-%D0%94%D0%9F%D0%A1-%D0%9C%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2a-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%98%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2a|access-date=2021-10-17|website=NOVOSTI|language=sr}}</ref><ref>{{Cite web|title=ПРЕДЛОГ НОВОГ СТАТУТА ДПС-a: Радићемо на обнови Црногорске православне цркве|url=https://www.novosti.rs/%D0%B2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B8/%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0.480.html:823820-PREDLOG-NOVOG-STATUTA-DPS-a-Radicemo-na-obnovi-Crnogorske-pravoslavne-crkve|access-date=2021-10-17|website=NOVOSTI|language=sr}}</ref> == Shiko dhe == * [[Milo Gjukanoviqi]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://dps.me/ Faqja zyrtare] [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] 3vjhaukjwdbhze36e5t2cyise9jz5ta 2978069 2978028 2026-05-06T20:23:48Z Shqiperia2000 65435 2978069 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = Momir Bullatoviq<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>Pro-evropianizmi<br>Atlantizmi<br>Nacionalizmi malazez | position = Qendër deri në qendër të majtë | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' (malazisht: Demokratska partija socijalista Crne Gore, DPS) është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas Lëvizjes Evropa Tani.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi, në periudhën e shpërbërjes së Jugosllavisë. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me Serbinë, ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në referendumin e vitit 2006, partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti socialdemokrate dhe pro-evropiane. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në NATO dhe afrimit me Bashkimin Evropian. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] 7zep2ud2lwd6f7o92ka9bh986ia28wa 2978071 2978069 2026-05-06T20:28:43Z Shqiperia2000 65435 2978071 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = Momir Bullatoviq<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>Pro-evropianizmi<br>Atlantizmi<br>Nacionalizmi malazez | position = Qendër deri në qendër të majtë | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] ed4t25zygglaur8vi4kslptkb8qomek 2978072 2978071 2026-05-06T20:30:32Z Shqiperia2000 65435 2978072 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = Momir Bullatoviq<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br>Atlantizmi<br>[[Nacionalizmi malazez]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së majtë|qendër të majtë]] | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] r1065h2jto9ewtbd6802699ht4yrev2 2978073 2978072 2026-05-06T20:31:28Z Shqiperia2000 65435 2978073 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = [[Momir Bullatoviq]]<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br>Atlantizmi<br>[[Nacionalizmi malazez]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së majtë|qendër të majtë]] | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] gjmuatv9b0n15v0tlwexe7dmblql6oj 2978074 2978073 2026-05-06T20:31:48Z Shqiperia2000 65435 2978074 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = [[Momir Bullatoviq]]<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br>Atlantizmi<br>[[Nacionalizmi malazez]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së majtë|qendër të majtë]] | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] bsphwggtk1e7ydkiqomo805iul99wdj 2978114 2978074 2026-05-06T23:44:55Z Shqiperia2000 65435 /* Rezultatet zgjedhore */ 2978114 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = [[Momir Bullatoviq]]<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br>Atlantizmi<br>[[Nacionalizmi malazez]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së majtë|qendër të majtë]] | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 1990 | rowspan="3" | [[Momir Bullatoviq]] | 171.316 | 56,18 | 83 / 125 | — | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1992 | 126.083 | 42,66 | 46 / 85 | {{decrease}} 37 | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1996 | 150.237 | 49,92 | 45 / 71 | {{decrease}} 1 | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1998 | Milica Pejanović | 170.080 | 48,87 | 32 / 78 | {{decrease}} 13 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2001 | rowspan="7" | [[Milo Gjukanoviqi]] | 153.946 | 42,04 | 30 / 77 | {{decrease}} 2 | ECG | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2002 | 167.166 | 48,00 | 31 / 75 | {{increase}} 1 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2006 | 164.737 | 48,62 | 32 / 81 | {{increase}} 1 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2009 | 168.290 | 51,94 | 35 / 81 | {{increase}} 3 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2012 | 165.380 | 45,60 | 32 / 81 | {{decrease}} 3 | ECG | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2016 | 158.490 | 41,41 | 35 / 81 | {{increase}} 3 | — | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2020 | 143.548 | 35,06 | 29 / 81 | {{decrease}} 6 | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2023 | Danijel Zivkoviq | 70.228 | 23,22 | 17 / 81 | {{decrease}} 12 | Së bashku! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] 2nph6j4ijnkcmrti9or5ths02b7xzag 2978115 2978114 2026-05-06T23:45:24Z Shqiperia2000 65435 /* Rezultatet zgjedhore */ 2978115 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Partia Demokratike e Socialistëve | native_name = Demokratska partija socijalista Crne Gore | logo = Democratic Party of Socialists logo 2021.svg | leader = [[Danijel Zhivkoviq]] | president = Danijel Zhivkoviq | founder = [[Momir Bullatoviq]]<br>[[Milo Gjukanoviqi]]<br>Svetozar Maroviq | founded = 22 qershor 1991 | predecessor = [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi]] | headquarters = [[Podgoricë]], [[Mali i Zi]] | ideology = [[Socialdemokracia]]<br>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br>Atlantizmi<br>[[Nacionalizmi malazez]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së majtë|qendër të majtë]] | international = [[Internacionalja Socialiste]]<br>Aleanca Progresive | european = [[Partia e Socialistëve Evropianë]] {{small|(bashkëpunëtore)}} | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{composition bar|16|81|hex={{party color|Democratic Party of Socialists of Montenegro (2021)}}}} | website = {{URL|https://www.dps.me/}} | country = Mali i Zi }} '''Partia Demokratike e Socialistëve''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska partija socijalista Crne Gore'', '''DPS''') është një [[parti politike]] në [[Mal të Zi]]. Ajo u themelua më 22 qershor 1991 si pasardhëse e [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi]] dhe ka qenë një nga forcat kryesore të politikës malazeze pas vendosjes së sistemit shumëpartiak. DPS ishte partia dominuese në qeverisjen e Malit të Zi për gati tri dekada, deri në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, kur kaloi në opozitë. Pas humbjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviqit]] në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, partia hyri në një fazë të re drejtuese. Në janar 2024, Danijel Zhivkoviq u zgjodh kryetar i DPS-së në zgjedhjet e brendshme të partisë.<ref>{{cite web |title=Zivkovic elected DPS leader; Vukovic, Erakovic, Vukovic-Kuc and Dizdarevic DPS deputy leaders |url=https://www.cdm.me/english/zivkovic-elected-dps-leader-vukovic-erakovic-vukovic-kuc-and-dizdarevic-dps-deputy-leaders/ |website=CdM |date=28 janar 2024 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni “''Zajedno! Për të ardhmen që të takon ty''”, i udhëhequr nga DPS, fitoi 21 nga 81 vendet në Kuvendin e Malit të Zi, duke u renditur si forca e dytë parlamentare pas [[Evropa tani!|Lëvizjes Evropa Tani]].<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Historia == Partia u krijua në vitin 1991 nga transformimi i [[Lidhja e Komunistëve të Malit të Zi|Lidhjes së Komunistëve të Malit të Zi,]] në periudhën e [[Shpërbërja e Jugosllavisë|shpërbërjes së Jugosllavisë]]. Në vitet 1990, DPS mbështeti vazhdimësinë e lidhjeve shtetërore me [[Serbia|Serbinë]], ndërsa më pas u zhvendos gradualisht drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi. Në [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|referendumin e vitit 2006]], partia ishte një nga forcat kryesore politike në kampin pro-pavarësisë. Pas shpalljes së pavarësisë, DPS ruajti një rol qendror në qeverisjen e vendit dhe mbështeti integrimin euroatlantik të Malit të Zi. Zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 shënuan kalimin e parë të DPS-së në opozitë pas shumë vitesh qeverisjeje. Në vitin 2023, humbja e Millo Gjukanoviqit në zgjedhjet presidenciale dhe dorëheqja e tij nga drejtimi i partisë çuan në riorganizimin e brendshëm të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro's outgoing president resigns as head of party after election defeat |url=https://www.aa.com.tr/en/europe/montenegros-outgoing-president-resigns-as-head-of-party-after-election-defeat/2866033 |website=Anadolu Agency |date=7 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Ideologjia == DPS paraqitet si parti [[Socialdemokracia|socialdemokrate]] dhe [[Evropianizmi|pro-evropiane]]. Orientimi i saj politik ka ndryshuar gjatë viteve: nga trashëgimia post-komuniste dhe mbështetja e unionizmit serbo-malazez në vitet 1990, drejt mbështetjes së pavarësisë së Malit të Zi, integrimit në [[NATO]] dhe afrimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. == Rezultatet zgjedhore == Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni i udhëhequr nga DPS fitoi 21 mandate në Kuvendin prej 81 vendesh.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary elections 2023 |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 1990 | rowspan="3" | [[Momir Bullatoviq]] | 171.316 | 56,18 | 83 / 125 | — | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1992 | 126.083 | 42,66 | 46 / 85 | {{decrease}} 37 | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1996 | 150.237 | 49,92 | 45 / 71 | {{decrease}} 1 | — | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 1998 | Milica Pejanoviq | 170.080 | 48,87 | 32 / 78 | {{decrease}} 13 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2001 | rowspan="7" | [[Milo Gjukanoviqi]] | 153.946 | 42,04 | 30 / 77 | {{decrease}} 2 | ECG | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2002 | 167.166 | 48,00 | 31 / 75 | {{increase}} 1 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2006 | 164.737 | 48,62 | 32 / 81 | {{increase}} 1 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2009 | 168.290 | 51,94 | 35 / 81 | {{increase}} 3 | ECG | style="background:#90EE90;" | Shumicë |- | 2012 | 165.380 | 45,60 | 32 / 81 | {{decrease}} 3 | ECG | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2016 | 158.490 | 41,41 | 35 / 81 | {{increase}} 3 | — | style="background:#90EE90;" | Koalicion |- | 2020 | 143.548 | 35,06 | 29 / 81 | {{decrease}} 6 | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2023 | Danijel Zivkoviq | 70.228 | 23,22 | 17 / 81 | {{decrease}} 12 | Së bashku! | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |} == Shiko edhe == * [[Milo Gjukanoviq]] * [[Danijel Zhivkoviq]] * [[Politika e Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://www.dps.me/}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] ij6hf2nj3xwsgnb1avzno1pj6agkhh0 Bey (kthjellim) 0 318219 2978091 2957699 2026-05-06T21:31:32Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Bey]] te [[Bey (kthjellim)]] 2957699 wikitext text/x-wiki {{kthjellim}} * '''[[Bey, Ain|Bey]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Ain]] të rajonit [[Auvernia-Rhône-Alpes]]. * '''[[Bey, Saône-et-Loire|Bey]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Saône-et-Loire]] të rajonit [[Burgonja-Franche-Comté]]. * '''[[Bey-sur-Seille]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Meurthe-et-Moselle]] të rajonit [[Lindja e madhe]]. epnw8o7rsd7l6btgh788gmw94i6lyto Diskutim:Feyenoord 1 322006 2978182 2965723 2026-05-07T04:25:05Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Feyenoord/Arkivi 1]] 2978182 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Feyenoord/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} kf35waeknlfornx9z6xfredllub4c3v Mali i Zi Demokratik 0 329765 2978116 2962234 2026-05-06T23:54:36Z Shqiperia2000 65435 2978116 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Mali i Zi Demokratik | native_name = Demokratska Crna Gora<br/>Демократска Црна Гора | logo = | colorcode = #E21A22 | leader = [[Aleksa Beçiq]] | foundation = 19 prill 2015 | split = [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]] | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = Liberalizmi konservator<br/>[[Populizmi]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së djathtë|qendër e djathtë]] | national = Guximi llogaritet! | european = [[Partia Popullore Evropiane]] <small>(APKE)</small> | colours = E kuqe, portokalli | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|7|81|{{party color|Democratic Montenegro}}}} | website = {{URL|demokrate.me}} }} '''Mali i Zi Demokratik''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska Crna Gora'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Демократска Црна Гора''), i njohur edhe si '''Demokratët''' (''Demokrate''), është një parti politike në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia ka orientim liberal-konservator, qendror, populist dhe pro-evropian. Themeluesi dhe kryetari i saj është [[Aleksa Beçiq]], ish-kryetar i [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamentit të Malit të Zi]] dhe zëvendëskryeministër i Malit të Zi. Partia u themelua në vitin 2015 pas ndarjes së një grupi nga [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]]. Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, Demokratët u bënë pjesë e qeverisë së drejtuar nga [[Milojko Spajiq]]. == Historia == Mali i Zi Demokratik u formua në vitin 2015, pas largimit të Aleksa Beçiqit dhe një grupi përkrahësish nga [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]]. Në fillim, partia përfaqësohej në parlament me dy deputetë.<ref>{{cite web |title=Bečić predstavio "Demokratsku Crnu Goru" |url=https://rtcg.me/vijesti/politika/90065/becic-predstavio-demokratsku-crnu-goru.html |website=RTCG |language=sr}}</ref><ref>{{cite web |title=Bečić izabran za predsjednika Demokratske Crne Gore |url=https://www.portalanalitika.me/clanak/188998--becic-izabran-za-predsjednika-demokratske-crne-gore |website=Portal Analitika |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2016, Demokratët fituan 8 vende në parlament dhe u pozicionuan në opozitë. Pas këtyre zgjedhjeve, një pjesë e opozitës bojkotoi punimet e parlamentit, duke kundërshtuar rrethanat në të cilat ishin zhvilluar zgjedhjet.<ref>{{cite web |title=Novi izbori kao uslov opozicije za povratak u Parlament |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/crna-gora-opozicija-parlament/28148383.html |website=Radio Slobodna Evropa |date=30 nëntor 2016 |language=sr}}</ref> Në vitin 2018, Demokratët mbështetën kandidaturën e pavarur të Mladen Bojaniqit në zgjedhjet presidenciale. Bojaniq doli i dyti në raundin e parë, pas Milo Gjukanoviqit. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, partia mori pjesë në koalicionin ''Paqja është kombi ynë'' (''Mir je naša nacija''). Pas zgjedhjeve, tre listat opozitare siguruan shumicën parlamentare dhe i dhanë fund periudhës së gjatë të qeverisjes së [[Partia Demokratike e Socialistëve e Malit të Zi|Partisë Demokratike të Socialistëve]]. Më 2020, Aleksa Beçiq u zgjodh kryetar i Parlamentit të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Objavili dokument: Poslanici tri koalicije podržali Krivokapića za mandatara |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/471693/objavili-dokument-poslanici-tri-koalicije-podrzali-krivokapica-za-mandatara |website=Vijesti |date=23 shtator 2020 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, Aleksa Beçiq ishte kandidat i Demokratëve dhe mori 11,10% të votave në raundin e parë. Në zgjedhjet parlamentare të po atij viti, Demokratët morën pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' (''Hrabro se broji!'') së bashku me [[Veprimi i Bashkuar për Reforma|URA-në]]. Koalicioni fitoi 11 mandate, ndërsa Demokratët siguruan 7 vende në parlament. Pas formimit të qeverisë së Milojko Spajiqit, Demokratët u bënë pjesë e koalicionit qeverisës.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Deputy Prime Ministers of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/deputy-prime-minister |website=Qeveria e Malit të Zi |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | rowspan="3" | Aleksa Beçiq | 38.327 | 10,01 | 8 / 81 | — | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | 51.298 | 12,53 | 9 / 81 | {{increase}} 1 | Paqja është kombi ynë | style="background:#FFF2B2;" | Mbështetje 2020–2022<br/>Opozitë 2022–2023 |- | 2023 | 37.730 | 12,48 | 7 / 81 | {{decrease}} 2 | Guximi llogaritet! | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Vota ! % ! Rezultati |- | 2018 | Mladen Bojaniq | 111.711 | 33,40 | Nuk u zgjodh |- | 2023 | Aleksa Beçiq | 37.563 | 11,10 | Nuk u zgjodh |} == Pozicione të mbajtura == {| class="wikitable" ! Funksioni ! Përfaqësuesi ! Periudha |- | Kryetar i Parlamentit të Malit të Zi | Aleksa Beçiq | 2020–2022 |- | Zëvendëskryeministër i Malit të Zi | Aleksa Beçiq | 2023– |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] fe3i73pc8u3dag888xvf6pdxelk7cdh 2978117 2978116 2026-05-06T23:57:54Z Shqiperia2000 65435 2978117 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Mali i Zi Demokratik | native_name = Demokratska Crna Gora<br/>Демократска Црна Гора | logo = | colorcode = #E21A22 | leader = [[Aleksa Beçiq]] | foundation = 19 prill 2015 | split = [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]] | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = Liberalizmi konservator<br/>[[Populizmi]]<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] deri në [[Politika e qendrës së djathtë|qendër e djathtë]] | national = Guximi llogaritet! | european = [[Partia Popullore Evropiane]] <small>(APKE)</small> | colours = E kuqe, portokalli | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|7|81|{{party color|Democratic Montenegro}}}} | website = {{URL|demokrate.me}} }} '''Mali i Zi Demokratik''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Demokratska Crna Gora'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Демократска Црна Гора''), i njohur edhe si '''Demokratët''' (''Demokrate''), është një parti politike në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia ka orientim liberal-konservator, qendror, populist dhe pro-evropian. Themeluesi dhe kryetari i saj është [[Aleksa Beçiq]], ish-kryetar i [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamentit të Malit të Zi]] dhe zëvendëskryeministër i Malit të Zi. Partia u themelua në vitin 2015 pas ndarjes së një grupi nga [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]]. Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2023, Demokratët u bënë pjesë e qeverisë së drejtuar nga [[Milojko Spajiq]]. == Historia == Mali i Zi Demokratik u formua në vitin 2015, pas largimit të Aleksa Beçiqit dhe një grupi përkrahësish nga Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi. Në fillim, partia përfaqësohej në parlament me dy deputetë.<ref>{{cite web |title=Bečić predstavio "Demokratsku Crnu Goru" |url=https://rtcg.me/vijesti/politika/90065/becic-predstavio-demokratsku-crnu-goru.html |website=RTCG |language=sr}}</ref><ref>{{cite web |title=Bečić izabran za predsjednika Demokratske Crne Gore |url=https://www.portalanalitika.me/clanak/188998--becic-izabran-za-predsjednika-demokratske-crne-gore |website=Portal Analitika |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2016, Demokratët fituan 8 vende në parlament dhe u pozicionuan në opozitë. Pas këtyre zgjedhjeve, një pjesë e opozitës bojkotoi punimet e parlamentit, duke kundërshtuar rrethanat në të cilat ishin zhvilluar zgjedhjet.<ref>{{cite web |title=Novi izbori kao uslov opozicije za povratak u Parlament |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/crna-gora-opozicija-parlament/28148383.html |website=Radio Slobodna Evropa |date=30 nëntor 2016 |language=sr}}</ref> Në vitin 2018, Demokratët mbështetën kandidaturën e pavarur të Mladen Bojaniqit në zgjedhjet presidenciale. Bojaniq doli i dyti në raundin e parë, pas Milo Gjukanoviqit. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, partia mori pjesë në koalicionin ''Paqja është kombi ynë'' (''Mir je naša nacija''). Pas zgjedhjeve, tre listat opozitare siguruan shumicën parlamentare dhe i dhanë fund periudhës së gjatë të qeverisjes së [[Partia Demokratike e Socialistëve|Partisë Demokratike të Socialistëve]]. Më 2020, Aleksa Beçiq u zgjodh kryetar i Parlamentit të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Objavili dokument: Poslanici tri koalicije podržali Krivokapića za mandatara |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/471693/objavili-dokument-poslanici-tri-koalicije-podrzali-krivokapica-za-mandatara |website=Vijesti |date=23 shtator 2020 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, Aleksa Beçiq ishte kandidat i Demokratëve dhe mori 11,10% të votave në raundin e parë. Në zgjedhjet parlamentare të po atij viti, Demokratët morën pjesë në koalicionin ''Guximi llogaritet!'' (''Hrabro se broji!'') së bashku me [[Lëvizja qytetare URA|URA-në]]. Koalicioni fitoi 11 mandate, ndërsa Demokratët siguruan 7 vende në parlament. Pas formimit të qeverisë së Milojko Spajiqit, Demokratët u bënë pjesë e koalicionit qeverisës.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Deputy Prime Ministers of Montenegro |url=https://www.gov.me/en/deputy-prime-minister |website=Qeveria e Malit të Zi |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2016 | rowspan="3" | Aleksa Beçiq | 38.327 | 10,01 | 8 / 81 | — | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | 51.298 | 12,53 | 9 / 81 | {{increase}} 1 | Paqja është kombi ynë | style="background:#FFF2B2;" | Mbështetje 2020–2022<br/>Opozitë 2022–2023 |- | 2023 | 37.730 | 12,48 | 7 / 81 | {{decrease}} 2 | Guximi llogaritet! | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Vota ! % ! Rezultati |- | 2018 | Mladen Bojaniq | 111.711 | 33,40 | Nuk u zgjodh |- | 2023 | Aleksa Beçiq | 37.563 | 11,10 | Nuk u zgjodh |} == Pozicione të mbajtura == {| class="wikitable" ! Funksioni ! Përfaqësuesi ! Periudha |- | Kryetar i Parlamentit të Malit të Zi | Aleksa Beçiq | 2020–2022 |- | Zëvendëskryeministër i Malit të Zi | Aleksa Beçiq | 2023– |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 8qqydhgxpquos44ezzjicdbhs8t6uyo Evropa tani! 0 337827 2978118 2963554 2026-05-07T00:04:38Z Shqiperia2000 65435 2978118 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = Europe Now Movement logo.svg | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Qendra politike|Qendër]]<br/>[[Liberalizmi ekonomik]]<br/>[[Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Qendra politike|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamenti]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së Zdravko Krivokapiqit. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “Evropa tani”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 39shh7besannx453tiuj3yabfziyr2n 2978119 2978118 2026-05-07T00:04:50Z Shqiperia2000 65435 2978119 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Qendra politike|Qendër]]<br/>[[Liberalizmi ekonomik]]<br/>[[Pro-evropianizmi]]<br/>[[Antikorrupsioni]] | position = [[Qendra politike|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamenti]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së Zdravko Krivokapiqit. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “Evropa tani”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 3zgv6y8qe4q13e6d3yeadqp9h68dswj 2978120 2978119 2026-05-07T00:06:50Z Shqiperia2000 65435 2978120 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Politika Qendrore|Qendër]]<br/>Liberalizmi ekonomik<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Kundërkorrupsioni|Antikorrupsioni]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamenti]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së Zdravko Krivokapiqit. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “Evropa tani”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 6m7wvfuh4zutp5h367herfkjbq80f87 2978121 2978120 2026-05-07T00:08:39Z Shqiperia2000 65435 2978121 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Politika Qendrore|Qendër]]<br/>Liberalizmi ekonomik<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Kundërkorrupsioni|Antikorrupsioni]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamenti]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e Zdravko Krivokapiqit. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “Evropa tani”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet kuvendore të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] ltct7epenval9n2io70i6qiv1cijz3b 2978122 2978121 2026-05-07T00:09:29Z Shqiperia2000 65435 2978122 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Politika Qendrore|Qendër]]<br/>Liberalizmi ekonomik<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Kundërkorrupsioni|Antikorrupsioni]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi|Parlamenti]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së Zdravko Krivokapiqit. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “''Evropa tani''”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet kuvendore të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësimin e Malit të Zi në Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] g9ctjfwlecx5aaixjxg49qib4op5pnj 2978123 2978122 2026-05-07T00:09:39Z Shqiperia2000 65435 2978123 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Evropa tani! | native_name = Pokret Evropa sad!<br/>Покрет Европа сад! | logo = | colorcode = #D4A017 | leader = [[Milojko Spajiq]] | foundation = qershor 2022 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Politika Qendrore|Qendër]]<br/>Liberalizmi ekonomik<br/>[[Evropianizmi|Pro-evropianizmi]]<br/>[[Kundërkorrupsioni|Antikorrupsioni]] | position = [[Politika Qendrore|Qendër]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|19|81|hex=#D4A017}} | website = {{URL|evropasad.com}} }} '''Evropa tani!''' (malazisht dhe serbisht: ''Pokret Evropa sad!'' / ''Покрет Европа сад!'', shkurt '''PES!''') është një parti politike qendrore në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ajo u themelua në vitin 2022 nga [[Milojko Spajiq]] dhe [[Jakov Milatoviq]], ish-ministra në qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq|Zdravko Krivokapiqit]]. Partia ka një profil pro-evropian, ekonomikisht liberal dhe antikorrupsion. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa tani! doli forca e parë politike në vend, duke fituar 24 nga 81 vendet në Parlamentin e Malit të Zi. Pas zgjedhjeve, kryetari i partisë Milojko Spajiq u bë kryeministër i Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> == Historia == Lëvizja Evropa tani! u krijua në qershor 2022 nga Milojko Spajiq dhe Jakov Milatoviq, të cilët më parë kishin qenë pjesë e qeverisë së Zdravko Krivokapiqit. Emri i partisë lidhet me programin ekonomik “''Evropa tani''”, i cili synonte rritjen e pagave dhe reforma ekonomike.<ref>{{cite web |title=Pokret Evropa sad zvanično registrovan |url=https://www.vijesti.me/vijesti/politika/610205/pokret-evropa-sad-zvanicno-registrovan |website=Vijesti |date=29 qershor 2022 |language=sr}}</ref> Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i partisë, Jakov Milatoviq, fitoi zgjedhjet dhe u bë president i Malit të Zi, duke mundur presidentin në detyrë Milo Gjukanoviq.<ref>{{cite web |title=Jakov Milatović wins Montenegro presidential election |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/3/jakov-milatovic-wins-montenegro-presidential-election |website=Al Jazeera |date=3 prill 2023 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet kuvendore të 11 qershorit 2023, Evropa tani! u rendit e para me 25,53% të votave dhe 24 mandate. Pas negociatave politike, Milojko Spajiq formoi qeverinë e re dhe mori detyrën e kryeministrit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref> Në vitin 2024, Jakov Milatoviq u largua nga partia, pas tensioneve me Milojko Spajiqin lidhur me drejtimin politik të qeverisë dhe aleancat parlamentare.<ref>{{cite web |title=Montenegrin president Milatovic leaves ruling party Europe Now |url=https://seenews.com/news/montenegrin-president-milatovic-leaves-ruling-party-europe-now-1244616 |website=SeeNews |date=26 shkurt 2024 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Evropa tani! paraqitet si një forcë politike qendrore, me theks te reformat ekonomike, integrimi evropian dhe lufta kundër korrupsionit. Partia mbështet [[Anëtarësimi i Malit të Zi në Bashkimin Evropian|anëtarësimin e Malit të Zi në Bashkimin Evropian]] dhe një orientim pro-perëndimor në politikën e jashtme. == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2023 | Milojko Spajiq | 77.203 | 25,53 | 24 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Raundi i parë ! % ! Raundi i dytë ! % ! Rezultati |- | 2023 | Jakov Milatoviq | 97.858 | 28,92 | 221.592 | 58,88 | style="background:#90EE90;" | U zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Milojko Spajiq]] * [[Jakov Milatoviq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 3bikishvnzp5grcuhjx51729ili2rbp Milojko Spajiq 0 337831 2978063 2977949 2026-05-06T20:14:49Z Shqiperia2000 65435 2978063 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Millojko Spajiq | nickname = Mickey | native_name = Милојко Спајић | image = Milojko Spajić at EU-Montenegro Intergovernmental Conference European Council on 26 June 2024 (cropped).jpg | caption = Spajiqi më 2023 | office = Kryeministër i [[Mali i Zi|Malit të Zi]] | term_start = 31 tetor 2023 | president = [[Jakov Milatoviq]] | predecessor = [[Dritan Abazoviq]] | office1 = Ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale | term_start1 = 4 dhjetor 2020 | term_end1 = 28 prill 2022 | primeminister1 = [[Zdravko Krivokapiq]] | predecessor1 = Darko Radunoviq | successor1 = Aleksandar Damjanoviq | birth_date = {{birth date and age|1987|9|24|df=yes}} | birth_place = [[Plevla]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] | party = [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] (2022– ) | otherparty = I pavarur (deri më 2022) | nationality = Malazez | alma_mater = [[Universiteti i Saitamës]]<br />[[Universiteti i Osakës]]<br />[[HEC Paris]] | occupation = Politikan, inxhinier financiar | children = 2 }} '''Millojko Spajiq''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Milojko Spajić'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Милојко Спајић''; lindur më 24 shtator 1987) është politikan dhe inxhinier financiar malazez, i cili shërben si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Zi]] që nga 31 tetori 2023.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai është kryetar i lëvizjes politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] dhe më parë shërbeu si ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq]]it nga 4 dhjetori 2020 deri më 28 prill 2022.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Biografia == Spajiq lindi më 24 shtator 1987 në [[Plevla]], në atë kohë pjesë e Republikës Socialiste të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavisë]]. Ai përfundoi arsimin fillor dhe të mesëm në qytetin e lindjes.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Si bursist i qeverisë japoneze, ai studioi ekonomi dhe ekonometri në Japoni, në [[Universiteti i Saitamës|Universitetin e Saitamës]] dhe [[Universiteti i Osakës|Universitetin e Osakës]]. Në kuadër të programeve ndërkombëtare të shkëmbimit akademik, studioi gjithashtu në [[Universiteti Tsinghua|Universitetin Tsinghua]] në Kinë. Më vonë përfundoi studimet master në financë në [[HEC Paris]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/eu-enlargement-forum/milojko-spajic_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Përveç gjuhës amtare, ai flet anglisht, japonisht, kinezisht, rusisht dhe frëngjisht.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera financiare == Para hyrjes në politikë, Spajiq punoi në sektorin financiar ndërkombëtar. Ai ka punuar në qytete si Tokio, Singapori, Parisi dhe Nju Jorku, si dhe në institucione financiare ndërkombëtare, përfshirë [[Goldman Sachs]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka qenë gjithashtu i lidhur me sektorin e kapitalit sipërmarrës në Singapor.<ref>{{cite web |last=Cumbers |first=John |title=Could Montenegro Become Europe’s First Longevity State? |url=https://www.forbes.com/sites/johncumbers/2023/05/12/could-montenegro-become-europes-first-longevity-state/ |website=Forbes |date=12 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Spajiq e filloi karrierën politike si figurë jopartiake. Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2020, ai u bë pjesë e ekipit të ekspertëve të [[Zdravko Krivokapiq]]it. Më 4 dhjetor 2020 u emërua ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e re të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Gjatë mandatit të tij si ministër, së bashku me ministrin e Zhvillimit Ekonomik [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], ai paraqiti programin ekonomik ''Evropa Tani'', i cili synonte rritjen e pagave minimale, uljen e barrës fiskale mbi punën dhe reformimin e sistemit tatimor.<ref>{{cite web |title=Spajić, Milatović: Čvrsto stojimo iza programa Evropa sad! |url=https://www.gov.me/clanak/spajic-milatovic-cvrsto-stojimo-iza-programa-evropa-sad-onako-kako-ga-je-vlada-predlozila |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Evropa Tani! == Në vitin 2022, Spajiq dhe Millatoviq themeluan lëvizjen politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]], me Spajiqin si kryetar dhe Millatoviqin si zëvendëskryetar. Lëvizja u ngrit mbi popullaritetin e programit ekonomik me të njëjtin emër dhe mori pjesë në zgjedhjet lokale të vitit 2022.<ref>{{cite web |title="Evropa sad" izlazi na lokalne izbore |url=https://www.pobjeda.me/clanak/spajic-i-milartovic-predstavljaju-pokret-evropa-sad |website=Pobjeda |date=28 qershor 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Spajiq u përpoq të kandidonte për president në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, por kandidatura e tij u refuzua nga Komisioni Shtetëror Zgjedhor, pasi u raportua se ai kishte edhe shtetësi serbe.<ref>{{cite web |title=Odbijena predsjednička kandidatura Milojka Spajića |url=https://balkans.aljazeera.net/videos/2023/2/19/odbijena-predsjednicka-kandidatura-milojka-spajica |website=Al Jazeera Balkans |date=19 shkurt 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=bs}}</ref> Pas kësaj, kandidat i lëvizjes Evropa Tani! u bë [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], i cili fitoi zgjedhjet presidenciale kundër [[Milo Gjukanoviqi]]t.<ref>{{cite web |title=Montenegro's ex-economy minister Milatovic declares victory in presidential run-off |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegros-ex-economy-minister-milatovic-declares-victory-presidential-2023-04-02/ |website=Reuters |date=2 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa Tani! doli forca më e madhe politike në parlament. Më 31 tetor 2023, Spajiq u zgjodh kryeministër i Malit të Zi dhe formoi qeverinë e 44-t të vendit.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Kryeministër i Malit të Zi == Si kryeministër, Spajiq ka vendosur në qendër të programit të tij integrimin evropian, reformat ekonomike, rritjen e pagave dhe përmirësimin e standardit të jetesës. Qeveria e tij ka synuar zbatimin e programit ''Evropa Tani 2'', i cili parashikonte rritje të pagave mesatare dhe minimale, si dhe ndryshime në sistemin fiskal.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new government with Milojko Spajić as Prime Minister |url=https://europeanwesternbalkans.com/2023/10/31/montenegro-gets-new-government-with-milojko-spajic-as-prime-minister/ |website=European Western Balkans |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Spajiq ka deklaruar se Mali i Zi synon anëtarësimin në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] deri në vitin 2028 dhe ka theksuar rëndësinë e reformave institucionale dhe ekonomike për përmbushjen e këtij objektivi.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Pozicionet politike == Spajiq mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe ruajtjen e orientimit euroatlantik të vendit. Ai ka deklaruar se anëtarësimi në [[NATO]] ishte një hap i rëndësishëm për Malin e Zi, ndërsa ka mbështetur vazhdimin e sanksioneve kundër Rusisë pas pushtimit rus të Ukrainës.<ref>{{cite web |title=Spajić: Katastrofalna agresija Rusije, glasaću za sankcije |url=https://www.vijesti.me/vijesti/ekonomija/595162/spajic-katastrofalna-agresija-rusije-glasacu-za-sankcije |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Në lidhje me [[Kosova|Kosovën]], Spajiq ka kundërshtuar propozimet për tërheqjen e njohjes së pavarësisë së Kosovës nga Mali i Zi, duke e konsideruar këtë çështje si të mbyllur.<ref>{{cite web |title=Spajić: Kosovo je za mene nezavisna država |url=http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |website=Barski portal |access-date=6 maj 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415103804/http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |archive-date=15 prill 2023 |url-status=dead |language=sh}}</ref> Ai ka mbështetur gjithashtu marrëdhënie më të ngushta ndërmjet Malit të Zi dhe Serbisë.<ref>{{cite web |title=Prvi intervju za srpske medije: Milojko Spajić za Kurir |url=https://www.kurir.rs/vesti/politika/4141044/prvi-intervju-za-srpske-medije-nesudjeni-kandidat-za-predsednika-crne-gore-milojko-spajic-za-kurir-o-milu-odnosima-sa-srbijom |website=Kurir |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Polemika == Gjatë fushatës për zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Spajiq u përfshi në polemika lidhur me zhvilluesin koreano-jugor të kriptomonedhave Do Kwon, i cili ishte arrestuar në Mal të Zi. Kryeministri në detyrë [[Dritan Abazoviq]] dhe zyrtarë të tjerë ngritën pretendime për lidhje midis Do Kwon dhe Spajiqit, ndërsa lëvizja Evropa Tani! i mohoi akuzat.<ref>{{cite news |last=Šćepanović |first=Lela |title=Slučaj Do Kvon dio predizborne borbe u Crnoj Gori |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/do-kvon-crna-gora-izbori-kripto-valute/32447253.html |website=Radio Slobodna Evropa |date=6 qershor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=sh}}</ref> Pas zgjedhjeve, avokatët e Do Kwon deklaruan se ai kishte mohuar të kishte kryer ndonjë transaksion financiar në favor të Spajiqit.<ref>{{cite web |title=Advokati: Kvon negirao da je imao bilo kakvu novčanu transakciju prema Spajiću |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/661489/advokati-kvon-negirao-da-je-imao-bilo-kakvu-novcanu-transakciju-prema-spajicu |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Jeta personale == Spajiq është anëtar i [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]].<ref>{{cite web |last=Team |first=DFC |title=The overseas lobbying for the Serbian interests in Montenegro |url=https://dfcme.me/en/the-overseas-lobbying-for-the-serbian-interests-in-mne/ |website=DFC |date=1 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka dy fëmijë.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic Millojko Spajiq në faqen zyrtare të Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje më 1987]] [[Kategoria:Njerëz nga Plevla]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Malit të Zi]] [[Kategoria:Politikanë malazezë]] [[Kategoria:Ekonomistë malazezë]] 2y3msxp732bvhav9nm8pgnfq7lhv63r 2978064 2978063 2026-05-06T20:15:12Z Shqiperia2000 65435 2978064 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Milojko Spajiq | nickname = Mickey | native_name = Милојко Спајић | image = Milojko Spajić at EU-Montenegro Intergovernmental Conference European Council on 26 June 2024 (cropped).jpg | caption = Spajiqi më 2023 | office = Kryeministër i [[Mali i Zi|Malit të Zi]] | term_start = 31 tetor 2023 | president = [[Jakov Milatoviq]] | predecessor = [[Dritan Abazoviq]] | office1 = Ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale | term_start1 = 4 dhjetor 2020 | term_end1 = 28 prill 2022 | primeminister1 = [[Zdravko Krivokapiq]] | predecessor1 = Darko Radunoviq | successor1 = Aleksandar Damjanoviq | birth_date = {{birth date and age|1987|9|24|df=yes}} | birth_place = [[Plevla]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] | party = [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] (2022– ) | otherparty = I pavarur (deri më 2022) | nationality = Malazez | alma_mater = [[Universiteti i Saitamës]]<br />[[Universiteti i Osakës]]<br />[[HEC Paris]] | occupation = Politikan, inxhinier financiar | children = 2 }} '''Milojko Spajiq''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Milojko Spajić'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Милојко Спајић''; lindur më 24 shtator 1987) është politikan dhe inxhinier financiar malazez, i cili shërben si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Zi]] që nga 31 tetori 2023.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai është kryetar i lëvizjes politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] dhe më parë shërbeu si ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq]]it nga 4 dhjetori 2020 deri më 28 prill 2022.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Biografia == Spajiq lindi më 24 shtator 1987 në [[Plevla]], në atë kohë pjesë e Republikës Socialiste të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavisë]]. Ai përfundoi arsimin fillor dhe të mesëm në qytetin e lindjes.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Si bursist i qeverisë japoneze, ai studioi ekonomi dhe ekonometri në Japoni, në [[Universiteti i Saitamës|Universitetin e Saitamës]] dhe [[Universiteti i Osakës|Universitetin e Osakës]]. Në kuadër të programeve ndërkombëtare të shkëmbimit akademik, studioi gjithashtu në [[Universiteti Tsinghua|Universitetin Tsinghua]] në Kinë. Më vonë përfundoi studimet master në financë në [[HEC Paris]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/eu-enlargement-forum/milojko-spajic_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Përveç gjuhës amtare, ai flet anglisht, japonisht, kinezisht, rusisht dhe frëngjisht.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera financiare == Para hyrjes në politikë, Spajiq punoi në sektorin financiar ndërkombëtar. Ai ka punuar në qytete si Tokio, Singapori, Parisi dhe Nju Jorku, si dhe në institucione financiare ndërkombëtare, përfshirë [[Goldman Sachs]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka qenë gjithashtu i lidhur me sektorin e kapitalit sipërmarrës në Singapor.<ref>{{cite web |last=Cumbers |first=John |title=Could Montenegro Become Europe’s First Longevity State? |url=https://www.forbes.com/sites/johncumbers/2023/05/12/could-montenegro-become-europes-first-longevity-state/ |website=Forbes |date=12 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Spajiq e filloi karrierën politike si figurë jopartiake. Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2020, ai u bë pjesë e ekipit të ekspertëve të [[Zdravko Krivokapiq]]it. Më 4 dhjetor 2020 u emërua ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e re të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Gjatë mandatit të tij si ministër, së bashku me ministrin e Zhvillimit Ekonomik [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], ai paraqiti programin ekonomik ''Evropa Tani'', i cili synonte rritjen e pagave minimale, uljen e barrës fiskale mbi punën dhe reformimin e sistemit tatimor.<ref>{{cite web |title=Spajić, Milatović: Čvrsto stojimo iza programa Evropa sad! |url=https://www.gov.me/clanak/spajic-milatovic-cvrsto-stojimo-iza-programa-evropa-sad-onako-kako-ga-je-vlada-predlozila |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Evropa Tani! == Në vitin 2022, Spajiq dhe Millatoviq themeluan lëvizjen politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]], me Spajiqin si kryetar dhe Millatoviqin si zëvendëskryetar. Lëvizja u ngrit mbi popullaritetin e programit ekonomik me të njëjtin emër dhe mori pjesë në zgjedhjet lokale të vitit 2022.<ref>{{cite web |title="Evropa sad" izlazi na lokalne izbore |url=https://www.pobjeda.me/clanak/spajic-i-milartovic-predstavljaju-pokret-evropa-sad |website=Pobjeda |date=28 qershor 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Spajiq u përpoq të kandidonte për president në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, por kandidatura e tij u refuzua nga Komisioni Shtetëror Zgjedhor, pasi u raportua se ai kishte edhe shtetësi serbe.<ref>{{cite web |title=Odbijena predsjednička kandidatura Milojka Spajića |url=https://balkans.aljazeera.net/videos/2023/2/19/odbijena-predsjednicka-kandidatura-milojka-spajica |website=Al Jazeera Balkans |date=19 shkurt 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=bs}}</ref> Pas kësaj, kandidat i lëvizjes Evropa Tani! u bë [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], i cili fitoi zgjedhjet presidenciale kundër [[Milo Gjukanoviqi]]t.<ref>{{cite web |title=Montenegro's ex-economy minister Milatovic declares victory in presidential run-off |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegros-ex-economy-minister-milatovic-declares-victory-presidential-2023-04-02/ |website=Reuters |date=2 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa Tani! doli forca më e madhe politike në parlament. Më 31 tetor 2023, Spajiq u zgjodh kryeministër i Malit të Zi dhe formoi qeverinë e 44-t të vendit.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Kryeministër i Malit të Zi == Si kryeministër, Spajiq ka vendosur në qendër të programit të tij integrimin evropian, reformat ekonomike, rritjen e pagave dhe përmirësimin e standardit të jetesës. Qeveria e tij ka synuar zbatimin e programit ''Evropa Tani 2'', i cili parashikonte rritje të pagave mesatare dhe minimale, si dhe ndryshime në sistemin fiskal.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new government with Milojko Spajić as Prime Minister |url=https://europeanwesternbalkans.com/2023/10/31/montenegro-gets-new-government-with-milojko-spajic-as-prime-minister/ |website=European Western Balkans |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Spajiq ka deklaruar se Mali i Zi synon anëtarësimin në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] deri në vitin 2028 dhe ka theksuar rëndësinë e reformave institucionale dhe ekonomike për përmbushjen e këtij objektivi.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Pozicionet politike == Spajiq mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe ruajtjen e orientimit euroatlantik të vendit. Ai ka deklaruar se anëtarësimi në [[NATO]] ishte një hap i rëndësishëm për Malin e Zi, ndërsa ka mbështetur vazhdimin e sanksioneve kundër Rusisë pas pushtimit rus të Ukrainës.<ref>{{cite web |title=Spajić: Katastrofalna agresija Rusije, glasaću za sankcije |url=https://www.vijesti.me/vijesti/ekonomija/595162/spajic-katastrofalna-agresija-rusije-glasacu-za-sankcije |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Në lidhje me [[Kosova|Kosovën]], Spajiq ka kundërshtuar propozimet për tërheqjen e njohjes së pavarësisë së Kosovës nga Mali i Zi, duke e konsideruar këtë çështje si të mbyllur.<ref>{{cite web |title=Spajić: Kosovo je za mene nezavisna država |url=http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |website=Barski portal |access-date=6 maj 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415103804/http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |archive-date=15 prill 2023 |url-status=dead |language=sh}}</ref> Ai ka mbështetur gjithashtu marrëdhënie më të ngushta ndërmjet Malit të Zi dhe Serbisë.<ref>{{cite web |title=Prvi intervju za srpske medije: Milojko Spajić za Kurir |url=https://www.kurir.rs/vesti/politika/4141044/prvi-intervju-za-srpske-medije-nesudjeni-kandidat-za-predsednika-crne-gore-milojko-spajic-za-kurir-o-milu-odnosima-sa-srbijom |website=Kurir |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Polemika == Gjatë fushatës për zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Spajiq u përfshi në polemika lidhur me zhvilluesin koreano-jugor të kriptomonedhave Do Kwon, i cili ishte arrestuar në Mal të Zi. Kryeministri në detyrë [[Dritan Abazoviq]] dhe zyrtarë të tjerë ngritën pretendime për lidhje midis Do Kwon dhe Spajiqit, ndërsa lëvizja Evropa Tani! i mohoi akuzat.<ref>{{cite news |last=Šćepanović |first=Lela |title=Slučaj Do Kvon dio predizborne borbe u Crnoj Gori |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/do-kvon-crna-gora-izbori-kripto-valute/32447253.html |website=Radio Slobodna Evropa |date=6 qershor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=sh}}</ref> Pas zgjedhjeve, avokatët e Do Kwon deklaruan se ai kishte mohuar të kishte kryer ndonjë transaksion financiar në favor të Spajiqit.<ref>{{cite web |title=Advokati: Kvon negirao da je imao bilo kakvu novčanu transakciju prema Spajiću |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/661489/advokati-kvon-negirao-da-je-imao-bilo-kakvu-novcanu-transakciju-prema-spajicu |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Jeta personale == Spajiq është anëtar i [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]].<ref>{{cite web |last=Team |first=DFC |title=The overseas lobbying for the Serbian interests in Montenegro |url=https://dfcme.me/en/the-overseas-lobbying-for-the-serbian-interests-in-mne/ |website=DFC |date=1 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka dy fëmijë.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic Millojko Spajiq në faqen zyrtare të Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje më 1987]] [[Kategoria:Njerëz nga Plevla]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Malit të Zi]] [[Kategoria:Politikanë malazezë]] [[Kategoria:Ekonomistë malazezë]] auyk0mv3hyt90tg259xvqjboao5hrsx 2978065 2978064 2026-05-06T20:15:49Z Shqiperia2000 65435 2978065 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Milojko Spajiq | nickname = Mickey | native_name = Милојко Спајић | image = Milojko Spajić at EU-Montenegro Intergovernmental Conference European Council on 26 June 2024 (cropped).jpg | caption = Spajiqi më 2023 | office = [[Kryeministri i Malit të Zi|Kryeministër i Malit të Zi]] | term_start = 31 tetor 2023 | president = [[Jakov Milatoviq]] | predecessor = [[Dritan Abazoviq]] | office1 = Ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale | term_start1 = 4 dhjetor 2020 | term_end1 = 28 prill 2022 | primeminister1 = [[Zdravko Krivokapiq]] | predecessor1 = Darko Radunoviq | successor1 = Aleksandar Damjanoviq | birth_date = {{birth date and age|1987|9|24|df=yes}} | birth_place = [[Plevla]], [[Republika Socialiste e Malit të Zi]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë]] | party = [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] (2022– ) | otherparty = I pavarur (deri më 2022) | nationality = Malazez | alma_mater = [[Universiteti i Saitamës]]<br />[[Universiteti i Osakës]]<br />[[HEC Paris]] | occupation = Politikan, inxhinier financiar | children = 2 }} '''Milojko Spajiq''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Milojko Spajić'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Милојко Спајић''; lindur më 24 shtator 1987) është politikan dhe inxhinier financiar malazez, i cili shërben si [[Kryeministri i Malit të Zi|kryeministër i Malit të Zi]] që nga 31 tetori 2023.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai është kryetar i lëvizjes politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] dhe më parë shërbeu si ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e [[Zdravko Krivokapiq]]it nga 4 dhjetori 2020 deri më 28 prill 2022.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Biografia == Spajiq lindi më 24 shtator 1987 në [[Plevla]], në atë kohë pjesë e Republikës Socialiste të Malit të Zi brenda [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF Jugosllavisë]]. Ai përfundoi arsimin fillor dhe të mesëm në qytetin e lindjes.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Si bursist i qeverisë japoneze, ai studioi ekonomi dhe ekonometri në Japoni, në [[Universiteti i Saitamës|Universitetin e Saitamës]] dhe [[Universiteti i Osakës|Universitetin e Osakës]]. Në kuadër të programeve ndërkombëtare të shkëmbimit akademik, studioi gjithashtu në [[Universiteti Tsinghua|Universitetin Tsinghua]] në Kinë. Më vonë përfundoi studimet master në financë në [[HEC Paris]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/eu-enlargement-forum/milojko-spajic_en |website=European Commission |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Përveç gjuhës amtare, ai flet anglisht, japonisht, kinezisht, rusisht dhe frëngjisht.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera financiare == Para hyrjes në politikë, Spajiq punoi në sektorin financiar ndërkombëtar. Ai ka punuar në qytete si Tokio, Singapori, Parisi dhe Nju Jorku, si dhe në institucione financiare ndërkombëtare, përfshirë [[Goldman Sachs]].<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka qenë gjithashtu i lidhur me sektorin e kapitalit sipërmarrës në Singapor.<ref>{{cite web |last=Cumbers |first=John |title=Could Montenegro Become Europe’s First Longevity State? |url=https://www.forbes.com/sites/johncumbers/2023/05/12/could-montenegro-become-europes-first-longevity-state/ |website=Forbes |date=12 maj 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Karriera politike == Spajiq e filloi karrierën politike si figurë jopartiake. Pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2020, ai u bë pjesë e ekipit të ekspertëve të [[Zdravko Krivokapiq]]it. Më 4 dhjetor 2020 u emërua ministër i Financave dhe Mirëqenies Sociale në qeverinë e re të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Elects First Government Without Djukanovic Party |url=https://balkaninsight.com/2020/12/04/montenegro-elects-first-government-without-djukanovic-party/ |website=Balkan Insight |date=4 dhjetor 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Gjatë mandatit të tij si ministër, së bashku me ministrin e Zhvillimit Ekonomik [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], ai paraqiti programin ekonomik ''Evropa Tani'', i cili synonte rritjen e pagave minimale, uljen e barrës fiskale mbi punën dhe reformimin e sistemit tatimor.<ref>{{cite web |title=Spajić, Milatović: Čvrsto stojimo iza programa Evropa sad! |url=https://www.gov.me/clanak/spajic-milatovic-cvrsto-stojimo-iza-programa-evropa-sad-onako-kako-ga-je-vlada-predlozila |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Evropa Tani! == Në vitin 2022, Spajiq dhe Millatoviq themeluan lëvizjen politike [[Evropa tani!|Evropa Tani!]], me Spajiqin si kryetar dhe Millatoviqin si zëvendëskryetar. Lëvizja u ngrit mbi popullaritetin e programit ekonomik me të njëjtin emër dhe mori pjesë në zgjedhjet lokale të vitit 2022.<ref>{{cite web |title="Evropa sad" izlazi na lokalne izbore |url=https://www.pobjeda.me/clanak/spajic-i-milartovic-predstavljaju-pokret-evropa-sad |website=Pobjeda |date=28 qershor 2022 |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Spajiq u përpoq të kandidonte për president në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, por kandidatura e tij u refuzua nga Komisioni Shtetëror Zgjedhor, pasi u raportua se ai kishte edhe shtetësi serbe.<ref>{{cite web |title=Odbijena predsjednička kandidatura Milojka Spajića |url=https://balkans.aljazeera.net/videos/2023/2/19/odbijena-predsjednicka-kandidatura-milojka-spajica |website=Al Jazeera Balkans |date=19 shkurt 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=bs}}</ref> Pas kësaj, kandidat i lëvizjes Evropa Tani! u bë [[Jakov Milatoviq|Jakov Millatoviq]], i cili fitoi zgjedhjet presidenciale kundër [[Milo Gjukanoviqi]]t.<ref>{{cite web |title=Montenegro's ex-economy minister Milatovic declares victory in presidential run-off |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegros-ex-economy-minister-milatovic-declares-victory-presidential-2023-04-02/ |website=Reuters |date=2 prill 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Evropa Tani! doli forca më e madhe politike në parlament. Më 31 tetor 2023, Spajiq u zgjodh kryeministër i Malit të Zi dhe formoi qeverinë e 44-t të vendit.<ref>{{cite web |title=Montenegro finally gets new government and PM |url=https://apnews.com/article/95bd06363ac4609eca396e041099ab3f |website=Associated Press |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Kryeministër i Malit të Zi == Si kryeministër, Spajiq ka vendosur në qendër të programit të tij integrimin evropian, reformat ekonomike, rritjen e pagave dhe përmirësimin e standardit të jetesës. Qeveria e tij ka synuar zbatimin e programit ''Evropa Tani 2'', i cili parashikonte rritje të pagave mesatare dhe minimale, si dhe ndryshime në sistemin fiskal.<ref>{{cite web |title=Montenegro gets new government with Milojko Spajić as Prime Minister |url=https://europeanwesternbalkans.com/2023/10/31/montenegro-gets-new-government-with-milojko-spajic-as-prime-minister/ |website=European Western Balkans |date=31 tetor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Spajiq ka deklaruar se Mali i Zi synon anëtarësimin në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] deri në vitin 2028 dhe ka theksuar rëndësinë e reformave institucionale dhe ekonomike për përmbushjen e këtij objektivi.<ref>{{cite web |title=Montenegro hopes to join EU and euro zone in 2028, eyes bond sales |url=https://www.reuters.com/world/montenegro-hopes-join-eu-euro-zone-2028-eyes-bond-sales-2025-09-10/ |website=Reuters |date=10 shtator 2025 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Pozicionet politike == Spajiq mbështet anëtarësimin e Malit të Zi në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe ruajtjen e orientimit euroatlantik të vendit. Ai ka deklaruar se anëtarësimi në [[NATO]] ishte një hap i rëndësishëm për Malin e Zi, ndërsa ka mbështetur vazhdimin e sanksioneve kundër Rusisë pas pushtimit rus të Ukrainës.<ref>{{cite web |title=Spajić: Katastrofalna agresija Rusije, glasaću za sankcije |url=https://www.vijesti.me/vijesti/ekonomija/595162/spajic-katastrofalna-agresija-rusije-glasacu-za-sankcije |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> Në lidhje me [[Kosova|Kosovën]], Spajiq ka kundërshtuar propozimet për tërheqjen e njohjes së pavarësisë së Kosovës nga Mali i Zi, duke e konsideruar këtë çështje si të mbyllur.<ref>{{cite web |title=Spajić: Kosovo je za mene nezavisna država |url=http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |website=Barski portal |access-date=6 maj 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415103804/http://www.barskiportal.com/lat/politika/spaji%C4%87-kosovo-je-za-mene-nezavisna-dr%C5%BEava.php |archive-date=15 prill 2023 |url-status=dead |language=sh}}</ref> Ai ka mbështetur gjithashtu marrëdhënie më të ngushta ndërmjet Malit të Zi dhe Serbisë.<ref>{{cite web |title=Prvi intervju za srpske medije: Milojko Spajić za Kurir |url=https://www.kurir.rs/vesti/politika/4141044/prvi-intervju-za-srpske-medije-nesudjeni-kandidat-za-predsednika-crne-gore-milojko-spajic-za-kurir-o-milu-odnosima-sa-srbijom |website=Kurir |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Polemika == Gjatë fushatës për zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, Spajiq u përfshi në polemika lidhur me zhvilluesin koreano-jugor të kriptomonedhave Do Kwon, i cili ishte arrestuar në Mal të Zi. Kryeministri në detyrë [[Dritan Abazoviq]] dhe zyrtarë të tjerë ngritën pretendime për lidhje midis Do Kwon dhe Spajiqit, ndërsa lëvizja Evropa Tani! i mohoi akuzat.<ref>{{cite news |last=Šćepanović |first=Lela |title=Slučaj Do Kvon dio predizborne borbe u Crnoj Gori |url=https://www.slobodnaevropa.org/a/do-kvon-crna-gora-izbori-kripto-valute/32447253.html |website=Radio Slobodna Evropa |date=6 qershor 2023 |access-date=6 maj 2026 |language=sh}}</ref> Pas zgjedhjeve, avokatët e Do Kwon deklaruan se ai kishte mohuar të kishte kryer ndonjë transaksion financiar në favor të Spajiqit.<ref>{{cite web |title=Advokati: Kvon negirao da je imao bilo kakvu novčanu transakciju prema Spajiću |url=https://www.vijesti.me/vijesti/crna-hronika/661489/advokati-kvon-negirao-da-je-imao-bilo-kakvu-novcanu-transakciju-prema-spajicu |website=Vijesti |access-date=6 maj 2026 |language=sr}}</ref> == Jeta personale == Spajiq është anëtar i [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]].<ref>{{cite web |last=Team |first=DFC |title=The overseas lobbying for the Serbian interests in Montenegro |url=https://dfcme.me/en/the-overseas-lobbying-for-the-serbian-interests-in-mne/ |website=DFC |date=1 korrik 2020 |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> Ai ka dy fëmijë.<ref>{{cite web |title=Milojko Spajić |url=https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic |website=Government of Montenegro |access-date=6 maj 2026 |language=en}}</ref> == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Evropa tani!|Evropa Tani!]] * [[Kryeministri i Malit të Zi]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.gov.me/en/article/milojko-spajic Millojko Spajiq në faqen zyrtare të Qeverisë së Malit të Zi] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje më 1987]] [[Kategoria:Njerëz nga Plevla]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Malit të Zi]] [[Kategoria:Politikanë malazezë]] [[Kategoria:Ekonomistë malazezë]] tqy2hv5vw1sz8x5zxp7uz3o9shybnq4 Menstruacionet 0 339946 2978056 2964187 2026-05-06T19:55:53Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978056 wikitext text/x-wiki {{Short description|Shedding of the uterine lining}} {{About|menstruacionet tek njerzit|menstruacionet tek gjitarët e tjerë|Menstruacionet (gjitarët)}} {{Use dmy dates|date=January 2018}} [[File:Lining of Uterine Wall.jpg|thumb|Diagrami që ilustron se si [[Endometrium|rreshtimi i mitrës]] ndërtohet dhe prishet gjatë ciklit menstrual]] '''Menstruacioni''' (i njohur edhe si '''periodë''', ndër [[Kolokializmi|termat e tjerë të folura]] ) është shkarkimi i rregullt i gjakut dhe [[mukoza|indeve mukozale]] nga rreshtimi i brendshëm i mitrës përmes [[Vagina|vaginës]] . [[Cikli menstrual]] karakterizohet nga rritja dhe rënia e [[Hormonet|hormoneve]]. Menstruacioni shkaktohet nga rënia e nivelit të progesteronit dhe është një shenjë se shtatzënia nuk ka ndodhur. Periudha e parë, një pikë në kohë e njohur si [[menarke]], zakonisht fillon midis moshës 12 dhe 15 vjeç<ref name="Jones20112">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pj_ourS3PBMC&pg=PA94|title=Women's Gynecologic Health|date=2011|publisher=Jones & Bartlett Publishers|isbn=9780763756376|page=94|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626120253/https://books.google.ca/books?id=pj_ourS3PBMC&pg=PA94|archive-date=26 qershor 2015|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Menstruacionet që fillojnë që në moshën 8 vjeç do të konsiderohen prap normale.<ref name="Women2014Men2">{{Cite web|date=23 dhjetor 2014|title=Menstruation and the menstrual cycle fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|archive-date=26 qershor 2015|access-date=25 qershor 2015|website=Office of Women's Health|language=en}}</ref> Mosha mesatare e periudhës së parë është përgjithësisht e mëvonshme në botën në zhvillim dhe më e hershme në [[Shtetet e zhvilluara|botën e zhvilluar]].<ref name="Diaz20062">{{Cite journal|vauthors=Diaz A, Laufer MR, Breech LL|date=nëntor 2006|title=Menstruation in girls and adolescents: using the menstrual cycle as a vital sign|journal=Pediatrics|language=en|volume=118|issue=5|pages=2245–2250|doi=10.1542/peds.2006-2481|pmid=17079600|doi-access=free}}</ref> Kohëzgjatja tipike midis ditës së parë të një menstruacioni dhe ditës së parë të ditës tjetër është 21 deri në 45 ditë në gratë e reja. Tek të rriturit, diapazoni është midis 21 dhe 31 ditësh me mesataren 28 ditë.<ref name="Women2014Men2" /><ref name="Diaz20062" /> Gjakderdhja zakonisht zgjat rreth 2 deri në 7 ditë. Periodat ndalojnë gjatë [[Shtatzënia|shtatzënisë]] dhe zakonisht nuk rifillojnë gjatë muajve të parë të [[Gjidhënia|ushqyerjes me gji]].<ref name="Women2014Men2" /> Menstruacionet, dhe bashkë me të edhe mundësia e shtatzënisë, pushojnë pas [[Menopauza|menopauzës]], e cila zakonisht ndodh ndërmjet moshës 45 dhe 55 vjeç.<ref name="NIH2013Def2">{{Cite web|date=28 qershor 2013|title=Menopause: Overview|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111845/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|archive-date=2 prill 2015|access-date=8 mars 2015|website=National Institutes of Health|language=en}}</ref> Deri në 80% e grave nuk përjetojnë probleme të mjaftueshme për të prishur funksionimin e përditshëm qoftë gjatë menstruacioneve ose në ditët para menstruacioneve. Simptomat përpara menstruacioneve që ndërhyjnë në jetën normale quhen [[Sindromë premenstruale|sindroma premenstruale]] (PMS). Rreth 20 deri në 30% e grave përjetojnë PMS, me 3 deri në 8% që përjetojnë simptoma të rënda.<ref name="AFP20112">{{Cite journal|vauthors=Biggs WS, Demuth RH|date=tetor 2011|title=Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2011-10-15_84_8/page/n79|journal=American Family Physician|language=en|volume=84|issue=8|pages=918–924|pmid=22010771}}</ref> Këto përfshijnë aknet, gjoksin e butë, fryrjen e barkut, ndjenjën e lodhjes, nervozizmin dhe ndryshimet e humorit.<ref name="Women2014PMS2">{{Cite web|date=23 dhjetor 2014|title=Premenstrual syndrome (PMS) fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150628073755/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html|archive-date=28 qershor 2015|access-date=23 qershor 2015|website=Office on Women's Health|language=en}}</ref> Simptoma të tjera që disa gra përjetojnë përfshijnë periudha të dhimbshme dhe gjakderdhje të rëndë gjatë menstruacioneve dhe [[Gjakderdhje jonormale e mitrës|gjakderdhje jonormale]] në çdo kohë gjatë ciklit menstrual.<ref name="Women2014Men3">{{Cite web|date=23 dhjetor 2014|title=Menstruation and the menstrual cycle fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|archive-date=26 qershor 2015|access-date=25 qershor 2015|website=Office of Women's Health|language=en}}</ref> Mungesa e periodave, e njohur si [[Amenorrea|amenorrhea]], është kur periodat nuk ndodhin në moshën 15 vjeç ose nuk janë rishfaqur në 90 ditë.<ref name="Women2014Men3" />{{TOC limit|3}} == Karakteristikat == === Gjatësia dhe kohëzgjatja === Periudha e parë menstruale ndodh pas fillimit të rritjes së pubertetit dhe quhet menarke . Mosha mesatare e menarkës është 12 deri në 15 vjeç.<ref name="Jones20113">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pj_ourS3PBMC&pg=PA94|title=Women's Gynecologic Health|date=2011|publisher=Jones & Bartlett Publishers|isbn=9780763756376|page=94|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626120253/https://books.google.ca/books?id=pj_ourS3PBMC&pg=PA94|archive-date=26 qershor 2015|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Karapanou O, Papadimitriou A|date=shtator 2010|title=Determinants of menarche|journal=Reproductive Biology and Endocrinology|language=en|volume=8|pages=115|doi=10.1186/1477-7827-8-115|pmc=2958977|pmid=20920296|doi-access=free}}</ref> Megjithatë, mund të ndodhë që në tetë.<ref name="Women2014Men4">{{Cite web|date=23 dhjetor 2014|title=Menstruation and the menstrual cycle fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|archive-date=26 qershor 2015|access-date=25 qershor 2015|website=Office of Women's Health|language=en}}</ref> Mosha mesatare e periudhës së parë është përgjithësisht e mëvonshme në [[Bota në zhvillim|botën në zhvillim]] dhe më e hershme në [[Shtetet e zhvilluara|botën e zhvilluar]] .<ref name="Diaz20063">{{Cite journal|vauthors=Diaz A, Laufer MR, Breech LL|date=nëntor 2006|title=Menstruation in girls and adolescents: using the menstrual cycle as a vital sign|journal=Pediatrics|language=en|volume=118|issue=5|pages=2245–2250|doi=10.1542/peds.2006-2481|pmid=17079600|doi-access=free}}</ref><ref name="pmid297782702">{{Cite journal|vauthors=Alvergne A, Högqvist Tabor V|date=qershor 2018|title=Is Female Health Cyclical? Evolutionary Perspectives on Menstruation|journal=Trends in Ecology & Evolution|language=en|volume=33|issue=6|pages=399–414|arxiv=1704.08590|doi=10.1016/j.tree.2018.03.006|pmid=29778270}}</ref> Mosha mesatare e menarkës ka ndryshuar pak në Shtetet e Bashkuara që nga vitet 1950.<ref name="Diaz20063" /> Menstruacioni është faza më e dukshme e [[Cikli menstrual|ciklit menstrual]] dhe fillimi i tij përdoret si shënues ndërmjet cikleve. Dita e parë e gjakderdhjes menstruale është data e përdorur për periudhën e fundit menstruale (LMP). Kohëzgjatja tipike midis ditës së parë të një menstruacioni dhe ditës së parë të ditës tjetër është 21 deri në 45 ditë në gratë e reja dhe 21 deri në 31 ditë në të rriturit.<ref name="Women2014Men5">{{Cite web|date=23 dhjetor 2014|title=Menstruation and the menstrual cycle fact sheet|url=http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626134338/http://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/menstruation.html|archive-date=26 qershor 2015|access-date=25 qershor 2015|website=Office of Women's Health|language=en}}</ref><ref name="Diaz20064">{{Cite journal|vauthors=Diaz A, Laufer MR, Breech LL|date=nëntor 2006|title=Menstruation in girls and adolescents: using the menstrual cycle as a vital sign|journal=Pediatrics|language=en|volume=118|issue=5|pages=2245–2250|doi=10.1542/peds.2006-2481|pmid=17079600|doi-access=free}}</ref> Kohëzgjatja mesatare është 28 ditë; një studim e vlerësoi atë në 29.3 ditë.<ref name=":62">{{Cite journal|vauthors=Bull JR, Rowland SP, Scherwitzl EB, Scherwitzl R, Danielsson KG, Harper J|date=2019-08-27|title=Real-world menstrual cycle characteristics of more than 600,000 menstrual cycles|journal=npj Digital Medicine|language=en|volume=2|issue=1|pages=83|doi=10.1038/s41746-019-0152-7|pmc=6710244|pmid=31482137}}</ref> Ndryshueshmëria e gjatësisë së ciklit menstrual është më e lartë për gratë nën 25 vjeç dhe është më e ulëta, pra më e rregullta për moshat 25 deri në 39 vjeç.<ref name="Chiazze19682">{{Cite journal|vauthors=Chiazze L, Brayer FT, Macisco JJ, Parker MP, Duffy BJ|date=shkurt 1968|title=The length and variability of the human menstrual cycle|journal=JAMA|language=en|volume=203|issue=6|pages=377–380|doi=10.1001/jama.1968.03140060001001|pmid=5694118}}</ref> Ndryshueshmëria rritet pak për gratë e moshës 40 deri në 44 vjeç.<ref name="Chiazze19682" /> [[Menopauza|Perimenopauza]] është kur fertiliteti i një gruaje bie dhe menstruacionet ndodhin më rrallë në vitet që çojnë në periudhën përfundimtare të menstruacioneve, kur një grua ndalon plotësisht menstruacionet dhe nuk është më pjellore. Përkufizimi mjekësor i [[Menopauza|menopauzës]] është një vit pa perioda dhe zakonisht ndodh midis 45 dhe 55 vjet në vendet perëndimore.<ref name="NIH2013Def3">{{Cite web|date=28 qershor 2013|title=Menopause: Overview|url=http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111845/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/menopause/Pages/default.aspx|archive-date=2 prill 2015|access-date=8 mars 2015|website=National Institutes of Health|language=en}}</ref><ref name="Carlson_20042">{{Cite book|url=https://archive.org/details/newharvardguidet00carl|title=The new Harvard guide to women's health|vauthors=Carlson KJ, Eisenstat SA, Ziporyn TD|publisher=Harvard University Press|year=2004|isbn=0-674-01343-3|location=Cambridge, Massachusetts|language=en|url-access=registration}}</ref> {{Rp|381}}Menopauza para moshës 45 vjeçare konsiderohet ''e parakohshme'' në vendet e industrializuara.<ref>{{Cite web|title=Clinical topic&nbsp;— Menopause|url=http://www.cks.nhs.uk/menopause#-292420|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707095123/http://www.cks.nhs.uk/menopause#-292420|archive-date=7 korrik 2009|access-date=2 nëntor 2009|website=NHS|language=en}}</ref> Ashtu si mosha e menarkës, mosha e menopauzës është kryesisht rezultat i faktorëve kulturorë dhe biologjikë. Sëmundjet, operacionet e caktuara ose trajtimet mjekësore mund të bëjnë që menopauza të ndodhë më herët sesa mund të ndodhte ndryshe. === Gjakderdhja === [[File:Menstrual fluid in cup 2nd day 40s female.jpg|thumb|[[Kupa menstruale]] e mbushur me lëng menstrual]] Vëllimi mesatar i lëngjeve menstruale gjatë një periudhe mujore menstruale është {{Convert|35|ml|UStbsp}} me {{Convert|10|-|80|ml|UStbsp}} konsiderohet tipike. Lëngu menstrual është emri i saktë për rrjedhën, megjithëse shumë njerëz preferojnë t'i referohen atij si gjak menstrual. Lëngu menstrual është i kuqërremtë në kafe, një ngjyrë pak më e errët se gjaku venoz.<ref name="Carlson_20043">{{Cite book|url=https://archive.org/details/newharvardguidet00carl|title=The new Harvard guide to women's health|vauthors=Carlson KJ, Eisenstat SA, Ziporyn TD|publisher=Harvard University Press|year=2004|isbn=0-674-01343-3|location=Cambridge, Massachusetts|language=en|url-access=registration}}</ref> {{Rp|381}} Rreth gjysma e lëngjeve menstruale është gjak. Ky gjak përmban natrium, kalcium, fosfat, hekur dhe klorur, shkalla e të cilave varet nga gruaja. Ashtu si gjaku, lëngu përbëhet nga mukusi i qafës së mitrës, sekrecionet vaginale dhe indet endometriale . Lëngjet vaginale në menstruacione kryesisht kontribuojnë me ujë, elektrolite të zakonshme, pjesë të organeve dhe të paktën 14 proteina, duke përfshirë glikoproteinat.<ref>{{Cite book|title=The Vulva: Anatomy, Physiology, and Pathology|vauthors=Farage M|date=22 mars 2013|publisher=CRC Press|pages=155–158|language=en}}</ref> Shumë gra dhe vajza vërejnë mpiksje gjaku gjatë menstruacioneve. Këto shfaqen si grumbuj gjaku që mund të duken si inde. Nëse ka pasur një [[Aborti|abort]] ose një [[Lindja e vdekur|lindje të vdekur]], ekzaminimi nën një mikroskop mund të konfirmojë nëse ka qenë indi endometrial ose indi i shtatzënisë (produktet e ngjizjes).<ref>{{Cite web|title=Menstrual blood problems: Clots, color and thickness|url=http://women.webmd.com/menstrual-blood-problems-clots-color-and-thickness|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923151848/http://women.webmd.com/menstrual-blood-problems-clots-color-and-thickness|archive-date=23 shtator 2011|access-date=20 shtator 2011|website=WebMD|language=en}}</ref> Ndonjëherë mpiksjet menstruale ose derdhja e indit endometrial mendohet gabimisht se tregojnë një abort të hershëm të embrionit. Një [[Enzima|enzimë]] e quajtur [[plazmina]] – që gjendet në endometrium – tenton të pengojë [[Koagulimi|mpiksjen]] e gjakut. Sasia e hekurit të humbur në lëngun menstrual është relativisht e vogël për shumicën e grave.<ref>{{Cite web|date=27 korrik 2011|title=Iron-deficiency is not something you get just for being a lady|url=http://blogs.scientificamerican.com/context-and-variation/2011/07/27/iron-deficiency-anemia/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317152812/http://blogs.scientificamerican.com/context-and-variation/2011/07/27/iron-deficiency-anemia/|archive-date=17 mars 2012|publisher=SciAm|language=en}}</ref> Në një studim, grave në premenopauzë që shfaqnin simptoma të [[Pagjaksia|mungesës së hekurit]] iu dhanë endoskopi. 86% e tyre në fakt kishin [[Semundjet digjestive|sëmundje gastrointestinale]] dhe rrezikoheshin të diagnostikoheshin gabim thjesht sepse kishin menstruacione.<ref>{{Cite journal|vauthors=Kepczyk T, Cremins JE, Long BD, Bachinski MB, Smith LR, McNally PR|date=janar 1999|title=A prospective, multidisciplinary evaluation of premenopausal women with iron-deficiency anemia|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-gastroenterology_1999-01_94_1/page/109|journal=The American Journal of Gastroenterology|language=en|volume=94|issue=1|pages=109–115|doi=10.1111/j.1572-0241.1999.00780.x|pmid=9934740}}</ref> Gjakderdhja e rëndë menstruale, që ndodh çdo muaj, mund të rezultojë në anemi.<ref>{{Cite journal|vauthors=Mansour D, Hofmann A, Gemzell-Danielsson K|date=janar 2021|title=A Review of Clinical Guidelines on the Management of Iron Deficiency and Iron-Deficiency Anemia in Women with Heavy Menstrual Bleeding|journal=Advances in Therapy|language=en|volume=38|issue=1|pages=201–225|doi=10.1007/s12325-020-01564-y|pmc=7695235|pmid=33247314}}</ref> === Ndryshimet hormonale === Cikli menstrual është një seri ndryshimesh natyrore në prodhimin e hormoneve dhe strukturat e mitrës dhe vezoreve të sistemit riprodhues të femrës, që bën të mundur shtatzëninë. Cikli ovarian kontrollon prodhimin dhe lirimin e vezëve dhe lirimin ciklik të estrogjenit dhe progesteronit. Cikli i mitrës rregullon përgatitjen dhe mirëmbajtjen e rreshtimit të mitrës (mitrës) për të marrë një embrion. Këto cikle janë të njëkohshme dhe të koordinuara, zakonisht zgjasin nga 21 deri në 35 ditë, me një gjatësi mesatare prej 28 ditësh dhe vazhdojnë për rreth 30-45 vjet. Hormonet e natyrshme drejtojnë ciklet; rritja dhe rënia ciklike e hormonit stimulues të folikulit nxit prodhimin dhe rritjen e ovociteve (qelizat vezë të papjekura). Hormoni i estrogjenit stimulon shtresën e brendshme të mitrës (endometrium) të trashet për të akomoduar një embrion nëse ndodh fekondimi. Furnizimi me gjak i rreshtimit të trashë siguron lëndë ushqyese për një embrion të implantuar me sukses. Nëse implantimi nuk ndodh, shtresa e brendshme prishet dhe gjaku lirohet. Shkaktuar nga rënia e niveleve të progesteronit, menstruacionet (një "periudhë", në gjuhën e zakonshme) është derdhja ciklike e mukozës dhe është një shenjë se shtatzënia nuk ka ndodhur. == Efekte anësore == === Pasqyrë e shëndetit menstrual === Edhe pse një proces normal dhe i natyrshëm, disa gra përjetojnë sindromën premenstruale me simptoma që mund të përfshijnë aknet, gjoksin e butë dhe lodhjen.Simptomat më të rënda që ndikojnë në jetën e përditshme klasifikohen si çrregullim disforik premenstrual dhe përjetohen nga 3 deri në 8% e grave. Dismenorrea (ngërçe menstruale ose dhimbje menstruale) ndihet si ngërçe të dhimbshme në bark që mund të përhapen në pjesën e pasme dhe në pjesën e sipërme të kofshëve gjatë ditëve të para të menstruacioneve.Dhimbja dobësuese e menstruacioneve nuk është normale dhe mund të jetë shenjë e diçkaje të rëndë siç është endometrioza.Këto çështje mund të ndikojnë ndjeshëm në shëndetin dhe cilësinë e jetës së një gruaje dhe ndërhyrjet në kohë mund të përmirësojnë jetën e këtyre grave. Ka keqbesime të zakonshme të komunikuara kulturalisht se cikli menstrual ndikon në disponimin e grave, shkakton depresion ose nervozizëm, ose se menstruacionet janë një përvojë e dhimbshme, e turpshme ose e papastër. Shpesh ndryshimi normal i humorit të një gruaje i atribuohet gabimisht ciklit menstrual. Pjesa më e madhe e hulumtimit është e dobët, por duket se ka një rritje shumë të vogël në luhatjet e humorit gjatë fazave luteale dhe menstruale, dhe një rënie përkatëse gjatë pjesës tjetër të ciklit. Ndryshimet e niveleve të estrogjenit dhe progesteronit gjatë ciklit menstrual ushtrojnë efekte sistemike në aspekte të fiziologjisë duke përfshirë trurin, metabolizmin dhe sistemin muskuloskeletor. Rezultati mund të jetë ndryshime delikate fiziologjike dhe të dukshme në performancën atletike të grave, duke përfshirë performancën e forcës, aerobike dhe anaerobe === Gjendja shpirtërore dhe sindroma premenstruale (PMS) === Sindroma premenstruale (PMS) është një grup përçarës i simptomave emocionale dhe fizike që ndodhin rregullisht në një deri në dy javë përpara fillimit të çdo periudhe menstruale.Simptomat zgjidhen rreth kohës kur fillon gjakderdhja menstruale.Gra të ndryshme përjetojnë simptoma të ndryshme. Sindroma premenstruale zakonisht prodhon një ose më shumë simptoma fizike, emocionale ose të sjelljes, që zgjidhen me menstruacionet.Gama e simptomave është e gjerë dhe më së shpeshti janë ndjeshmëria e gjirit, fryrja e barkut, dhimbja e kokës, ndryshimet e humorit, depresioni, ankthi, zemërimi dhe nervozizmi. Për t'u diagnostikuar si PMS, në vend të një shqetësimi normal të ciklit menstrual, këto simptoma duhet të ndërhyjnë në jetën e përditshme, gjatë dy cikleve menstruale të regjistrimit të ardhshëm. Këto simptoma janë jospecifike dhe vërehen te gratë pa PMS. Shpesh simptomat e lidhura me PMS janë të pranishme për rreth gjashtë ditë. Modeli i simptomave të një individi mund të ndryshojë me kalimin e kohës.PMS nuk prodhon simptoma gjatë shtatzënisë ose pas menopauzës. Diagnoza kërkon një model të qëndrueshëm të simptomave emocionale dhe fizike që ndodhin pas ovulacionit dhe para menstruacioneve në një shkallë që ndërhyn në jetën normale.Simptomat emocionale nuk duhet të jenë të pranishme gjatë pjesës fillestare të ciklit menstrual.Një listë ditore e simptomave për disa muaj mund të ndihmojë në diagnostikimin. Çrregullime të tjera që shkaktojnë simptoma të ngjashme duhet të përjashtohen përpara se të vendoset një diagnozë. Shkaku i PMS është i panjohur, por mekanizmi themelor besohet të përfshijë ndryshime në nivelet e hormoneve gjatë gjithë ciklit menstrual. Reduktimi i kripës, alkoolit, kafeinës dhe stresit, së bashku me rritjen e ushtrimeve është zakonisht gjithçka që rekomandohet për menaxhimin e simptomave të lehta.[36] Plotësimi i kalciumit dhe vitaminës D mund të jetë i dobishëm në disa. Ilaçet anti-inflamatore si ibuprofeni ose naprokseni mund të ndihmojnë me simptomat fizike. Në ata me simptoma më domethënëse, pilulat e kontrollit të lindjes ose spironolactone diuretike mund të jenë të dobishme. Mbi 90% e grave raportojnë se kanë disa simptoma para menstruacioneve, të tilla si fryrje, dhimbje koke dhe humor. Simptomat premenstruale në përgjithësi nuk shkaktojnë ndërprerje të konsiderueshme dhe kualifikohen si PMS në afërsisht 20% të grave para menopauzës. Ilaqet kundër depresionit të klasës së frenuesve selektiv të rimarrjes së serotoninës mund të përdoren për të trajtuar simptomat emocionale të PMS. Çrregullimi disforik premenstrual (PMDD) është një gjendje më e rëndë që ka simptoma më të mëdha psikologjike. PMDD prek rreth 3% të grave të moshës për të lindur fëmijë. === Ngërçet === Në shumicën e grave, ndryshime të ndryshme fizike shkaktohen nga luhatjet e niveleve të hormoneve gjatë ciklit menstrual. Kjo përfshin kontraktimet e muskujve të mitrës (ngërçe menstruale) që mund t'i paraprijnë ose shoqërojnë menstruacionet. Shumë gra përjetojnë ngërçe të dhimbshme, të njohura gjithashtu si [[Dismenorrea|dismenorrhea]], gjatë menstruacioneve.<ref name="The prevalence and risk factors of2">{{Cite journal|vauthors=Ju H, Jones M, Mishra G|date=1 janar 2014|title=The prevalence and risk factors of dysmenorrhea|journal=Epidemiologic Reviews|language=en|volume=36|issue=1|pages=104–113|doi=10.1093/epirev/mxt009|pmid=24284871|doi-access=free}}</ref> Tek gratë e rritura, kjo dhimbje është mjaft e fortë sa të ndikojë në aktivitetin e përditshëm në vetëm 2%-28%.<ref name="The prevalence and risk factors of2" /> Simptomat e rënda që pengojnë aktivitetet dhe funksionimin e përditshëm mund të diagnostikohen si [[Çrregullimi disforik premenstrual|çrregullim disforik premenstrual]] .<ref name="WH20202">{{Cite web|date=12 korrik 2017|title=Premenstrual syndrome (PMS)|url=https://www.womenshealth.gov/menstrual-cycle/premenstrual-syndrome|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161208172815/https://www.womenshealth.gov/publications/our-publications/fact-sheet/premenstrual-syndrome.html|archive-date=8 dhjetor 2016|access-date=3 janar 2020|website=womenshealth.gov|language=en}}</ref> Këto simptoma mund të jenë mjaft të rënda sa të ndikojnë në performancën e një personi në punë, shkollë dhe në aktivitetet e përditshme në një përqindje të vogël të grave.<ref name="AFP20113">{{Cite journal|vauthors=Biggs WS, Demuth RH|date=tetor 2011|title=Premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2011-10-15_84_8/page/918|journal=American Family Physician|language=en|volume=84|issue=8|pages=918–924|pmid=22010771}}</ref> Kur dhimbja e rëndë e legenit dhe gjakderdhja ndodhin papritur ose përkeqësohen gjatë një cikli, kjo mund të jetë për shkak të [[Shtatzëni ektopike|shtatzënisë ektopike]] dhe [[Aborti|abortit spontan]] . Kjo kontrollohet duke përdorur një test shtatzënie, në mënyrë ideale sapo të fillojë dhimbja e pazakontë, sepse shtatzënitë ektopike mund të jenë kërcënuese për jetën.<ref>{{Cite web|title=Ectopic Pregnancy Clinical Presentation: History, Physical Examination|url=http://emedicine.medscape.com/article/2041923-clinical|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329020606/http://emedicine.medscape.com/article/2041923-clinical|archive-date=29 mars 2013|website=emedicine.medscape.com|language=en}}</ref> Trajtimi më i zakonshëm për [[Dhimbje menstruale|dhimbjet menstruale]] janë [[barnat anti-inflamatore jo-steroide]] (NSAIDs). NSAID-të mund të përdoren për të reduktuar dhimbjet e moderuara deri në të forta dhe të gjitha duken të ngjashme.<ref name="Dysmenorrhoea2">{{Cite journal|vauthors=Latthe PM, Champaneria R|date=tetor 2014|title=Dysmenorrhoea|journal=BMJ Clinical Evidence|language=en|volume=2014|pages=390–400|doi=10.1016/j.ajog.2017.08.108|pmc=4205951|pmid=25338194}}</ref> Rreth 1 në 5 gra nuk i përgjigjen NSAID-ve dhe kërkojnë terapi alternative, të tilla si analgjezikë të thjeshtë ose mbulesa ngrohëse.<ref>{{Cite journal|vauthors=Oladosu FA, Tu FF, Hellman KM|date=prill 2018|title=Nonsteroidal antiinflammatory drug resistance in dysmenorrhea: epidemiology, causes, and treatment|journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology|language=en|volume=218|issue=4|pages=390–400|doi=10.1016/j.ajog.2017.08.108|pmc=5839921|pmid=28888592}}</ref> Medikamente të tjera për menaxhimin e dhimbjes përfshijnë aspirinë ose paracetamol dhe kontraceptivë oralë të kombinuar. Megjithëse mund të përdoren kontraceptivë oralë të kombinuar, nuk ka prova të mjaftueshme për efikasitetin e progestogjenëve intrauterine.<ref name="Dysmenorrhoea2" /> Një rishikim gjeti prova paraprake se akupunktura mund të jetë e dobishme, të paktën në afat të shkurtër.<ref>{{Cite journal|vauthors=Woo HL, Ji HR, Pak YK, Lee H, Heo SJ, Lee JM, Park KS|date=qershor 2018|title=The efficacy and safety of acupuncture in women with primary dysmenorrhea: A systematic review and meta-analysis|journal=Medicine|language=en|volume=97|issue=23|pages=e11007|doi=10.1097/MD.0000000000011007|pmc=5999465|pmid=29879061}}</ref> Një rishikim tjetër gjeti prova të pamjaftueshme për të përcaktuar një efekt.<ref>{{Cite journal|vauthors=Smith CA, Armour M, Zhu X, Li X, Lu ZY, Song J|date=prill 2016|title=Acupuncture for dysmenorrhoea|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|language=en|volume=2016|issue=4|pages=CD007854|doi=10.1002/14651858.CD007854.pub3|pmc=8406933|pmid=27087494}}</ref> === Ndërveprimet me kushte të tjera === Ndërveprimet e njohura midis ciklit menstrual dhe kushteve të caktuara shëndetësore përfshijnë * Disa gra me [[Neurologjia|sëmundje neurologjike]] përjetojnë rritje të aktivitetit të kushteve të tyre pothuajse në të njëjtën kohë gjatë çdo cikli menstrual. Për shembull, rënia e niveleve të estrogjenit mund të shkaktojë [[Migrena|migrenë]] ,<ref>{{Cite journal|vauthors=Reddy N, Desai MN, Schoenbrunner A, Schneeberger S, Janis JE|date=mars 2021|title=The complex relationship between estrogen and migraines: a scoping review|journal=Systematic Reviews|language=en|volume=10|issue=1|pages=72|doi=10.1186/s13643-021-01618-4|pmc=7948327|pmid=33691790|doi-access=free}}</ref> veçanërisht kur gruaja që ka migrenë po merr gjithashtu pilulën e kontrollit të lindjes. * Shumë gra me [[Epilepsia|epilepsi]] kanë më shumë kriza në një model të lidhur me ciklin menstrual; kjo quhet " [[Epilepsia katameniale|epilepsi katameniale]] ".<ref name="pmid181646324">{{Cite journal|vauthors=Herzog AG|date=mars 2008|title=Catamenial epilepsy: definition, prevalence pathophysiology and treatment|journal=Seizure|language=en|volume=17|issue=2|pages=151–159|doi=10.1016/j.seizure.2007.11.014|pmid=18164632|doi-access=free}}</ref> Duket se ekzistojnë modele të ndryshme (të tilla si krizat që përkojnë me kohën e menstruacioneve, ose që përkojnë me kohën e ovulacionit), dhe shpeshtësia me të cilën ato ndodhin nuk është vërtetuar plotësisht. * Hulumtimet tregojnë se gratë kanë një probabilitet dukshëm më të lartë të lëndimeve të [[Ligamenti i kryqëzuar anterior|ligamentit të kryqëzuar anterior]] në fazën para ovulacionit sesa në fazën pas ovulacionit.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Renstrom P, Ljungqvist A, Arendt E, Beynnon B, Fukubayashi T, Garrett W, Georgoulis T, Hewett TE, Johnson R, Krosshaug T, Mandelbaum B, Micheli L, Myklebust G, Roos E, Roos H, Schamasch P, Shultz S, Werner S, Wojtys E, Engebretsen L|date=qershor 2008|title=Non-contact ACL injuries in female athletes: an International Olympic Committee current concepts statement|journal=British Journal of Sports Medicine|language=en|volume=42|issue=6|pages=394–412|doi=10.1136/bjsm.2008.048934|pmc=3920910|pmid=18539658}}</ref> === Aktiviteti seksual === Ndjenjat dhe sjelljet seksuale ndryshojnë gjatë ciklit menstrual. Para dhe gjatë ovulacionit, nivelet e larta të estrogjenit dhe [[Adrogjenet|androgjeneve]] rezultojnë që femrat të kenë një interes relativisht të shtuar për aktivitetin seksual dhe interes relativisht më të ulët direkt para dhe gjatë menstruacioneve.<ref>{{Cite book|title=Discovering Human Sexuality|url=https://archive.org/details/discoveringhuman0000leva_i9o8|vauthors=Levay S, Baldwin J, Baldwin J|publisher=Sinauer Associates, Inc.|year=2015|isbn=9781605352756|location=Massachusetts|pages=[https://archive.org/details/discoveringhuman0000leva_i9o8/page/44 44]|language=en|chapter=Women's Bodies|name-list-style=vanc}}</ref> Ndryshe nga gjitarët e tjerë, gratë mund të tregojnë interes për aktivitetin seksual gjatë gjithë ditëve të ciklit menstrual, pavarësisht nga fertiliteti.<ref>{{Cite book|title=The Evolutionary Biology of Human Female Sexuality|url=https://archive.org/details/evolutionarybiol0000thor|vauthors=Thornhill R, Gangestad SW|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=9780195340990|location=New York|pages=[https://archive.org/details/evolutionarybiol0000thor/page/12 12]|language=en|chapter=Background and Overview of the Book|name-list-style=vanc}}</ref> Nuk ka asnjë provë të besueshme shkencore që do të këshillonte kundër [[Marrëdhënia seksuale|marrëdhënieve seksuale]] gjatë menstruacioneve bazuar në baza mjekësore. === Aspektet e fertilitetit === Kulmi [[Fertiliteti|i fertilitetit]] (koha me gjasat më të larta të shtatzënisë si rezultat i marrëdhënieve seksuale) ndodh gjatë vetëm disa ditëve të ciklit: zakonisht dy ditë para dhe dy ditë pas datës së [[Ovulacioni|ovulacionit]] .<ref>{{Cite web|title=My Fertile Period|url=http://www.duofertility.com/en/my-body/my-cycle/my-fertile-period.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221225600/http://www.duofertility.com/en/my-body/my-cycle/my-fertile-period.html|archive-date=2008-12-21|access-date=2008-09-22|website=DuoFertility|publisher=Cambridge Temperature Concepts Limited|language=en}}</ref> Kjo korrespondon me javën e dytë dhe fillimin e javës së tretë në një cikël 28-ditor. Kjo [[Cikli menstrual|dritare pjellore]] ndryshon nga gruaja në grua, ashtu si data e ovulacionit shpesh ndryshon nga cikli në cikël për të njëjtën grua.<ref>{{Cite journal|vauthors=Creinin MD, Keverline S, Meyn LA|date=tetor 2004|title=How regular is regular? An analysis of menstrual cycle regularity|url=https://archive.org/details/sim_contraception_2004-10_70_4/page/289|journal=Contraception|language=en|volume=70|issue=4|pages=289–292|doi=10.1016/j.contraception.2004.04.012|pmid=15451332}}</ref> Janë zhvilluar një sërë metodash për të ndihmuar gratë individuale të vlerësojnë ditët relativisht pjellore dhe relativisht jopjellore në cikël; këto sisteme quhen [[Ndërgjegjësimi për fertilitetin|ndërgjegjësimi i fertilitetit]] == Çrregullimet menstruale == Ovulacioni i rrallë ose i parregullt quhet ''oligoovulim'' . Mungesa e ovulacionit quhet ''[[Anovulimi|anovulim]]'' . Rrjedha normale menstruale mund të ndodhë pa i paraprirë ovulacionit: një [[Cikli anovulator|cikël anovulues]] . Në disa cikle, zhvillimi folikular mund të fillojë por të mos përfundojë; megjithatë, estrogjenet do të formohen dhe do të stimulojnë rreshtimin e mitrës. Rrjedha anovuluese që rezulton nga një endometrium shumë i trashë i shkaktuar nga nivele të larta të zgjatura dhe të vazhdueshme të estrogjenit quhet ''gjakderdhje e zbulimit të estrogjenit'' . Gjakderdhja anovuluese e shkaktuar nga një rënie e papritur e niveleve të estrogjenit quhet [[gjakderdhje e tërheqjes]] . Ciklet anovuluese zakonisht ndodhin para [[Menopauza|menopauzës]] (perimenopauzë) dhe tek gratë me [[Sindroma e vezores policistike|sindromën e vezores policistike]].<ref name="emed22">{{EMedicine|med|146|Anovulation}}</ref> Rrjedha shumë e vogël (më pak se 10 ml) quhet ''[[Hipomenorrea|hipomenorre]]'' . Ciklet e rregullta me intervale prej 21 ditësh ose më pak janë ''[[Polymenorrea|polimenorrea]]'' ; [[Menstruacione të parregullta|menstruacionet e shpeshta por të parregullta]] njihen si ''[[Metroragjia|metroragji]]'' . Rrjedhat e mëdha të papritura ose sasitë më të mëdha se 80 ml quhen ''[[Menorragjia|menorragji]]''.<ref name="emed12">{{EMedicine|ped|2781|Menstruation Disorders}}</ref> Menstruacionet e rënda që ndodhin shpesh dhe në mënyrë të parregullt janë ''[[menometroragjia]]'' . Afati për cikle me intervale që tejkalojnë 35 ditë është ''[[oligomenorrhea]]''.<ref name="afp2">{{Cite journal|vauthors=Oriel KA, Schrager S|date=tetor 1999|title=Abnormal uterine bleeding|url=http://www.aafp.org/link_out?pmid=10524483|journal=American Family Physician|language=en|volume=60|issue=5|pages=1371–80; discussion 1381–2|pmid=10524483}}</ref> [[Amenorrea]] i referohet më shumë se tre<ref name="emed12" /> deri në gjashtë<ref name="afp2" /> muaj pa menstruacione (ndërsa nuk është shtatzënë) gjatë viteve riprodhuese të një gruaje. Termi për periodat e dhimbshme është ''[[dismenorrea]]'' . Ekziston një spektër i gjerë dallimesh në mënyrën se si gratë përjetojnë menstruacionet. Ka disa mënyra se si [[cikli menstrual]] i dikujt mund të ndryshojë nga norma: {| class="wikitable" |- ! Termi ! Kuptimi |- |Oligomenorrhea | Periudhat e rralla |- |Hypomenorrhea | Periudhat e shkurtra ose të lehta |- |Polymenorrhea | Periudhat e shpeshta (më shpesh se çdo 21 ditë) |- |Hypermenorrhea | Periudhat e rënda ose të gjata (njomja e një [[pecetë higjienike]] ose [[tamponi]] çdo orë, menstruacionet më të gjata se 7 ditë) |- |Dysmenorrhea | Periudhat e dhimbshme |- |Gjakderdhje ndërmenstruale | Gjakderdhje e përparuar (e quajtur edhe diktim) |- |Amenorrhea | Periudhat e munguara |} Stresi ekstrem psikologjik gjithashtu mund të rezultojë në ndalimin e periodave.<ref>{{Cite journal|vauthors=Meczekalski B, Katulski K, Czyzyk A, Podfigurna-Stopa A, Maciejewska-Jeske M|date=nëntor 2014|title=Functional hypothalamic amenorrhea and its influence on women's health|journal=Journal of Endocrinological Investigation|language=en|volume=37|issue=11|pages=1049–1056|doi=10.1007/s40618-014-0169-3|pmc=4207953|pmid=25201001}}</ref> Simptoma më të rënda të ankthit ose depresionit mund të jenë shenja të [[Çrregullimi disforik premenstrual|çrregullimit disforik premenstrual]] (PMDD) me është një çrregullim depresiv.<ref>{{Cite book|title=StatPearls|vauthors=Mishra S, Elliott H, Marwaha R|date=2022|publisher=StatPearls Publishing|language=en|chapter=Premenstrual Dysphoric Disorder|pmid=30335340|id={{NCBIBook2|NBK532307}}}}</ref> [[Gjakderdhje jofunksionale e mitrës|Gjakderdhja jofunksionale e mitrës]] është një anomali e gjakderdhjes e shkaktuar hormonalisht. Gjakderdhja jofunksionale e mitrës zakonisht ndodh në gratë para menopauzës që nuk ovulojnë normalisht (dmth. janë [[Anovulatore|anovuluese]] ). Të gjitha këto anomali të gjakderdhjes kanë nevojë për kujdes mjekësor; ato mund të tregojnë çekuilibër të hormoneve, fibroide të mitrës ose probleme të tjera. Meqenëse gratë shtatzëna mund të rrjedhin gjak, një [[Test shtatzanie|test shtatzënie]] është pjesë e vlerësimit të gjakderdhjes jonormale. Gratë që i janë nënshtruar [[Gjymtimi gjenital femëror|gjymtimit gjenital femëror]] (veçanërisht [[infibulimi]] i tipit III) një praktikë e zakonshme në pjesë të [[Afrika|Afrikës]], mund të përjetojnë probleme menstruale, të tilla si menstruacionet e ngadalta dhe të dhimbshme, që shkaktohen nga mbyllja pothuajse e plotë e vaginës.<ref>{{Cite web|title=Health risks of female genital mutilation (FGM)|url=https://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/health_consequences_fgm/en/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129035132/http://www.who.int/reproductivehealth/topics/fgm/health_consequences_fgm/en/|archive-date=29 nëntor 2014|website=World Health Organization|language=en}}</ref> === Dismenorrea === Dismenorrea, e njohur gjithashtu si dhimbje periodash, perioda të dhimbshme ose dhimbje menstruale, është dhimbje gjatë menstruacioneve. Fillimi i tij i zakonshëm ndodh rreth kohës që fillojnë menstruacionet. Simptomat zakonisht zgjasin më pak se tre ditë. Dhimbja është zakonisht në legen ose në fund të barkut. Simptoma të tjera mund të përfshijnë dhimbje shpine, diarre ose nauze. Dismenorrea mund të ndodhë pa ndonjë problem themelor. Çështjet themelore që mund të shkaktojnë dismenorre përfshijnë fibroidet e mitrës, adenomiozën dhe më së shpeshti, endometriozën. Është më e zakonshme tek ata me perioda të rënda, me perioda të parregullta, tek ata që kanë filluar periodat para moshës dymbëdhjetë vjeç dhe tek ata që kanë peshë të ulët trupore. Një ekzaminim i legenit dhe ultrazërit tek individët që janë seksualisht aktivë mund të jenë të dobishëm për diagnozën.Kushtet që duhet të përjashtohen përfshijnë shtatzëninë ektopike, sëmundjen inflamatore të legenit, cistitin intersticial dhe dhimbjen kronike të legenit. Dismenorrea shfaqet më rrallë tek ata që ushtrojnë rregullisht dhe ata që kanë fëmijë herët në jetë. Trajtimi mund të përfshijë përdorimin e një shtrese ngrohëse. Medikamentet që mund të ndihmojnë përfshijnë NSAID si ibuprofeni, kontrolli hormonal i lindjeve dhe IUD me progestogjen. Marrja e vitaminës B1 ose magnezit mund të ndihmojë.Provat për joga, akupunkturë dhe masazh janë të pamjaftueshme. Kirurgjia mund të jetë e dobishme nëse ekzistojnë disa probleme themelore. Vlerësimet e përqindjes së adoleshenteve femra dhe femrave të moshës riprodhuese të prekura janë ndërmjet 50% dhe 90%.Është çrregullimi më i zakonshëm menstrual.Në mënyrë tipike, ajo fillon brenda një viti nga menstruacioni i parë. Kur nuk ka asnjë shkak themelor, shpesh dhimbja përmirësohet me moshën ose pas lindjes së një fëmije. == Menaxhimi i higjienës menstruale == {{multiple image | align = right | image1 = Everyday_maxipad.jpg | width1 = {{#expr: (142 * 400 / 300) round 0}} | alt1 = Peceta higjienike njëpërdorimshe | caption1 = Peceta higjienike njëpërdorimshe | image2 = Elements_of_a_tampon_with_applicator.jpg | width2 = {{#expr: (142 * 400 / 300) round 0}} | alt2 = Tampon in plastic applicator | caption2 = Elementet e një tamponi me aplikues. Majtas: tubi më i madh ("depërtuesi"). Qendra: tampon pambuku me fije të bashkangjitur. Djathtas: tubi më i ngushtë. | footer = }} {{multiple image | align = right | image1 = Coupe-menstruelle.jpg | width1 = {{#expr: (150 * 591 / 713) round 0}} | alt1 = Menstrual cup | caption1 = Kupa e menstruacioneve | image2 = Clothpad.jpg | width2 = {{#expr: (150 * 320 / 216) round 0}} | alt2 = Cloth menstrual pad | caption2 = Pëlhurë për menstruacionet | footer = }} Produktet menstruale (të quajtura gjithashtu produkte " [[Higjiena femërore|higjiene femërore]] ") janë bërë për të thithur ose kapur gjakun menstrual. Një numër produktesh të ndryshme janë në dispozicion - disa janë të disponueshme, disa janë të ripërdorshme. Aty ku gratë mund ta përballojnë atë, artikujt që përdoren për thithjen ose kapjen e menstruacioneve janë zakonisht produkte të prodhuara komercialisht. Gratë me menstruacione menaxhojnë menstruacionet kryesisht duke veshur produkte menstruale si tampona, peceta ose gota menstruale për të kapur gjakun menstrual. Produktet kryesore të disponueshme (të prodhuara në mënyrë komerciale) përfshijnë: * [[Pecetë higjienike|Peceta higjienike]] (të quajtura edhe peshqirë higjienikë ose jastëkë) – Pjesë drejtkëndëshe të materialit të veshura me të brendshme për të thithur rrjedhën menstruale, shpesh me një mbështetëse ngjitëse për të mbajtur jastëkun në vend. Mbështesat e disponueshme mund të përmbajnë tul [[Pulpa druri|druri]] ose produkte [[xhel]], zakonisht me veshje plastike dhe të zbardhura. * [[Tamponi|Tampona]] – cilindra të disponueshëm me përzierje të trajtuara prej [[Rajon|pëlhure prej fije artificiale]] /pambuku ose lesh tërësisht prej pambuku, zakonisht të zbardhura, që futen në vaginë për të thithur rrjedhën menstruale. Produktet kryesore të ripërdorshme përfshijnë: * [[Kupa menstruale|Kupat e menstruacioneve]] – Një pajisje e fortë, fleksibël në formë zile, e veshur brenda vaginës për të mbledhur rrjedhën menstruale. * [[Pëlhurë për menstruacionet|Pëlhura të ripërdorshme]] - Mbështesat që janë bërë prej pambuku (shpesh [[Prodhimet organike|organik]] ), [[Terripë|leckë terri]] ose [[fanellë|fanelle]], dhe mund të jenë të qepura me dorë (nga materiale ose rroba të vjetra dhe peshqirë të ripërdorur) ose të blera në dyqan. * [[Të brendshme të periudhës|Brekë të mbushura ose të brendshme rezistente ndaj periudhës]] – [[Të brendshme]] të ripërdorshme (zakonisht pambuku) me shtresa shtesë absorbuese të qepura për të thithur rrjedhën. Për shkak të varfërisë, disa gra nuk mund të blejnë produkte komerciale të higjienës femërore.<ref name="Kaur_20182">{{Cite journal|vauthors=Kaur R, Kaur K, Kaur R|date=2018|title=Menstrual Hygiene, Management, and Waste Disposal: Practices and Challenges Faced by Girls/Women of Developing Countries|journal=Journal of Environmental and Public Health|language=en|volume=2018|pages=1730964|doi=10.1155/2018/1730964|pmc=5838436|pmid=29675047|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 mars 2017|title=Girls 'too poor' to buy sanitary protection missing school|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/uk-39266056|url-status=live|access-date=27 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427120746/https://www.bbc.com/news/uk-39266056|archive-date=27 prill 2019}}</ref> Në vend të kësaj, ata përdorin materiale që gjenden në mjedis ose materiale të tjera të improvizuara.<ref>{{Cite journal|vauthors=House S, Mahon T, Cavill S|date=2013|title=Menstrual Hygiene Matters: a resource for improving menstrual hygiene around the world|journal=Reproductive Health Matters|language=en|volume=21|issue=41|pages=257–259|jstor=43288983}}</ref> " Varfëria e periudhës " është një çështje globale që prek gratë dhe vajzat që nuk kanë akses në produkte të sigurta higjienike sanitare.<ref>{{Cite web|title=Period poverty|url=https://www.actionaid.org.uk/about-us/what-we-do/womens-economic-empowerment/period-poverty|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191030213257/https://www.actionaid.org.uk/about-us/what-we-do/womens-economic-empowerment/period-poverty|archive-date=30 tetor 2019|access-date=3 qershor 2020|website=ActionAid UK|language=en}}</ref> Për më tepër, sistemet e depozitimit të mbetjeve të ngurta në vendet në zhvillim shpesh mungojnë, që do të thotë se gratë nuk kanë vendin e duhur për të asgjësuar produktet e përdorura, si p.sh. Hedhja e papërshtatshme e materialeve të përdorura gjithashtu krijon presione në sistemet e kanalizimeve pasi produktet e higjienës menstruale mund të krijojnë bllokime të tualetit, tubacioneve dhe kanalizimeve.<ref name="Kaur_20182" /> == Shtypja e menstruacioneve == === Për shkak të kontracepsionit hormonal === [[File:pillpacketopen.jpg|thumb|right|Një paketë blister gjysmë e përdorur e një kontraceptivi oral të kombinuar. Pilulat e bardha janë [[placebo]], kryesisht për të kujtuar gruan që të vazhdojë të marrë pilulat.]] Menstruacioni mund të vonohet nga përdorimi i [[Progesteroni|progesteronit]] ose [[Progestin|progestineve]] . Për këtë qëllim, administrimi oral i progesteronit ose progestinës gjatë ditës së 20-të të ciklit është zbuluar se në mënyrë efektive vonon menstruacionet për të paktën 20 ditë, me fillimin e menstruacioneve pasi kanë kaluar 2-3 ditë nga ndërprerja e regjimit.<ref name="Goldstuck20112">{{Cite journal|vauthors=Goldstuck N|date=1 dhjetor 2011|title=Progestin potency – Assessment and relevance to choice of oral contraceptives|journal=Middle East Fertility Society Journal|language=en|volume=16|issue=4|pages=248–253|doi=10.1016/j.mefs.2011.08.006|doi-access=free}}</ref> [[Kontracepsioni hormonal]] ndikon në shpeshtësinë, kohëzgjatjen, ashpërsinë, vëllimin dhe rregullsinë e menstruacioneve dhe simptomave menstruale. Forma më e zakonshme e kontracepsionit hormonal është [[Pilula kontraceptive orale e kombinuar|pilula e kombinuar e kontrollit të lindjes]], e cila përmban [[Estrogjeni|estrogjen]] dhe [[progestogjen]] . Megjithëse funksioni kryesor i pilulës është të parandalojë shtatzëninë, ajo mund të përdoret për të përmirësuar [[Pilula kontraceptive orale e kombinuar|disa simptoma dhe sindroma menstruale që ndikojnë në menstruacione]], të tilla si [[sindroma e vezores policistike]] (PCOS), [[endometrioza]], [[Adenomyosis|adenomioza]], [[amenorrea]], [[Dismenorrea|dhimbjet menstruale]], [[Migrenë menstruale|migrena menstruale]], [[Gjakderdhje e rëndë menstruale|menorragjia]] . gjakderdhje e tepruar menstruale), [[Anemia|anemi]] të lidhura me menstruacionet ose fibroide dhe [[Dismenorrea|dismenorre]] (menstruacione të dhimbshme) duke krijuar rregullsi në ciklet menstruale dhe duke reduktuar rrjedhën e përgjithshme menstruale.<ref>{{Cite web|last=CYWH Staff|date=2011-10-18|title=Medical Uses of the Birth Control Pill|url=http://www.youngwomenshealth.org/med-uses-ocp.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205071228/http://www.youngwomenshealth.org/med-uses-ocp.html|archive-date=5 shkurt 2013|access-date=1 shkurt 2013|language=en}}</ref><ref name="auto2">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Curtis KM, Tepper NK, Jatlaoui TC, Berry-Bibee E, Horton LG, Zapata LB, Simmons KB, Pagano HP, Jamieson DJ, Whiteman MK|date=korrik 2016|title=U.S. Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use, 2016|journal=MMWR. Recommendations and Reports|language=en|volume=65|issue=3|pages=1–103|doi=10.15585/mmwr.rr6503a1|pmid=27467196|doi-access=free}}</ref> Duke përdorur [[Pilula kontraceptive e kombinuar orale|pilulën e kombinuar të kontrollit të lindjes]], është gjithashtu e mundur që një grua të vonojë ose eliminojë periudhat menstruale, një praktikë e quajtur [[shtypja e menstruacioneve]] . Disa gra e bëjnë këtë thjesht për lehtësi në afat të shkurtër,<ref>{{Cite web|title=How can I delay my period while on holiday?|url=http://www.nhs.uk/chq/Pages/830.aspx?CategoryID=60&SubCategoryID=179|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805003602/http://www.nhs.uk/chq/Pages/830.aspx?CategoryID=60&SubCategoryID=179|archive-date=5 gusht 2011|access-date=20 shtator 2011|publisher=National Health Service, United Kingdom|language=en}}</ref> ndërsa të tjera preferojnë të eliminojnë fare periodat kur është e mundur. Kjo mund të bëhet ose duke anashkaluar pilulat placebo, ose duke përdorur një [[Pilula kontraceptive orale e kombinuar me cikël të zgjatur|pilulë kontraceptive orale të kombinuar me cikël të zgjatur]], të cilat u tregtuan për herë të parë në SHBA në fillim të viteve 2000. Ky administrim i vazhdueshëm i pilulave aktive pa placebo mund të çojë në arritjen e amenorresë në 80% të përdoruesve brenda 1 viti nga përdorimi.<ref name=":42">{{Cite journal|vauthors=Strandjord SE, Rome ES|date=shtator 2015|title=Monthly Periods--Are They Necessary?|journal=Pediatric Annals|language=en|volume=44|issue=9|pages=e231–e236|doi=10.3928/00904481-20150910-11|pmid=26431242}}</ref> === Për shkak të ushqyerjes me gji === [[Gjidhënia|Ushqyerja me gji]] shkakton reagime negative për sekretimin e pulsit të hormonit çlirues të gonadotropinës (GnRH) dhe hormonit luteinizues (LH).<ref>{{Cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK148970/|title=Infant and Young Child Feeding|date=2009|publisher=World Health Organization|language=en|access-date=12 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20180119051121/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK148970/|archive-date=19 janar 2018|url-status=live}}</ref> Në varësi të fuqisë së reagimeve negative, gratë që ushqehen me gji mund të përjetojnë shtypje të plotë të zhvillimit të folikulave, zhvillimit të folikulave, por pa ovulim ose cikle normale menstruale mund të rifillojnë.<ref name="mcneilly2">{{Cite journal|vauthors=McNeilly AS|year=2001|title=Lactational control of reproduction|journal=Reproduction, Fertility, and Development|language=en|volume=13|issue=7–8|pages=583–590|doi=10.1071/RD01056|pmid=11999309}}</ref> Shtypja e ovulacionit ka më shumë gjasa kur thithja e gjirit ndodh më shpesh.<ref name="autogenerated12">{{Cite book|title=The Art of Natural Family Planning|url=https://archive.org/details/artofnaturalfami0000kipp|vauthors=Kippley J, Kippley S|publisher=The Couple to Couple League|year=1996|isbn=0-926412-13-2|edition=4th|location=Cincinnati, OH|page=[https://archive.org/details/artofnaturalfami0000kipp/page/347 347]|language=en}}</ref> Prodhimi i [[Prolaktina|prolaktinës]] në përgjigje të gjidhënies është i rëndësishëm për ruajtjen e amenorresë laktacionale.<ref>{{Cite journal|vauthors=Stallings JF, Worthman CM, Panter-Brick C, Coates RJ|date=shkurt 1996|title=Prolactin response to suckling and maintenance of postpartum amenorrhea among intensively breastfeeding Nepali women|journal=Endocrine Research|language=en|volume=22|issue=1|pages=1–28|doi=10.3109/07435809609030495|pmid=8690004}}</ref> Mesatarisht, gratë që ushqehen plotësisht me gji, foshnjat e të cilave thithin shpesh, përjetojnë një rikthim të menstruacioneve në katërmbëdhjetë muaj e gjysmë pas lindjes. Megjithatë, ka një gamë të gjerë reagimesh midis grave individuale që ushqehen me gji, me disa që përjetojnë rikthimin e menstruacioneve në dy muaj dhe të tjera mbeten amenorrheike deri në 42 muaj pas lindjes. == Shoqëria dhe kultura == [[File:Amra Padatik India.jpg|thumb|Amra Padatik India, kremtimi i [[Dita e higjienës menstruale|Ditës së Higjienës Menstruale]] në Indi]] === Etimologjia dhe terminologjia === Fjala ''menstruacione'' lidhet etimologjikisht me ''[[Hëna|hënën]]'' . Termat ''menstruacione'' dhe ''menstruacione'' rrjedhin nga [[Gjuha latine|latinishtja]] {{Lang|la|mensis}} ' , i cili nga ana tjetër lidhet me [[Greqishtja e lashtë|greqishten e lashtë]] mene ' dhe me rrënjët e fjalëve angleze ''muaj'' dhe ''hënë''.<ref name="Allen, Kevin 2007 2392">{{Cite book|title=The Reluctant Hypothesis: A History of Discourse Surrounding the Lunar Phase Method of Regulating Conception|vauthors=Allen K|publisher=Lacuna Press|year=2007|isbn=978-0-9510974-2-7|page=239|language=en|name-list-style=vanc}}</ref> Disa organizata kanë filluar të përdorin termin "menstruator" në vend të "gra me menstruacione", një term që ka qenë në përdorim të paktën që nga viti 2010.<ref name="chapter 682">{{Cite book|title=The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies|vauthors=Rydström K|date=2020|publisher=Springer Singapore|isbn=978-981-15-0613-0|veditors=Bobel C, Winkler IT, Fahs B, Hasson KA|location=Singapore|pages=945–959|language=en|chapter=Chapter 68: Degendering Menstruation: Making Trans Menstruators Matter|doi=10.1007/978-981-15-0614-7_68|pmid=33347169|doi-access=free}}</ref> ''Menstruatori'' përdoret nga disa aktivistë dhe studiues për të "shprehur solidaritet me gratë që nuk kanë menstruacione, [[Burra transgjinorë|burrat transgjinorë]] që kanë menstruacione dhe individët [[Interseks|interseksualë]] dhe [[Gjinia jobinare|gjinorë]] ".<ref name="chapter 682" /> {{Rp|950}}Megjithatë, përdorimi i termit është kritikuar edhe nga disa [[Feminizmi|feministe]] të cilat i konsiderojnë [[Dimorfizmi gjinor|dallimet gjinore]] të rëndësishme dhe termin ''grua'' si i nevojshëm për t'i rezistuar [[Patriarkati|patriarkatit]].<ref name="chapter 682" /> {{Rp|950}}Përdoret gjithashtu termi "njerëz që kanë menstruacione".<ref>{{Cite news|name-list-style=vanc|date=7 qershor 2020|title=J.K. Rowling accused of transphobia after mocking 'people who menstruate' headline|language=en|work=NBC News|url=https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/j-k-rowling-accused-transphobia-after-mocking-people-who-menstruate-n1227071|url-status=live|access-date=9 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220209142947/https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/j-k-rowling-accused-transphobia-after-mocking-people-who-menstruate-n1227071|archive-date=9 shkurt 2022}}</ref> === Traditat, tabutë dhe edukimi === Shumë fe kanë tradita të lidhura me menstruacionet, për shembull: Islami ndalon kontaktin seksual me gratë gjatë menstruacioneve në [[Surja el-Bekare|kapitullin e dytë të Kuranit]] .<ref name="Quran2">{{Cite web|title=Surah Al-Baqarah - 222|url=https://quran.com/al-baqarah/222|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220828013825/https://quran.com/al-baqarah/222|archive-date=28 gusht 2022|access-date=28 gusht 2022|website=Quran.com|language=en}}</ref> Disa studiues argumentojnë se gratë me menstruacione janë në një gjendje në të cilën ato nuk janë në gjendje të mbajnë [[Abdesi|abdes]], dhe për këtë arsye janë të ndaluara të prekin versionin arab të Kur'anit. Funksione të tjera biologjike dhe të pavullnetshme si të vjellat, gjakderdhjet, marrëdhëniet seksuale dhe shkuarja në banjë gjithashtu e prishin abdesin.<ref name="ahadith2">{{Cite web|title=Chapter: 6, Menstrual Periods|url=http://ahadith.co.uk/chapter.php?cid=28|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930090803/http://ahadith.co.uk/chapter.php?cid=28|archive-date=30 shtator 2018|access-date=18 shtator 2018|website=ahadith.co.uk|language=en}}</ref> Në [[Judaizmi|judaizëm]], një grua gjatë menstruacioneve quhet [[Niddah]] dhe mund të ndalohet nga disa veprime. Për shembull, [[Teurati|Tevrati]] hebre ndalon marrëdhëniet seksuale me një grua me menstruacione.<ref>Leviticus 15:19-30, 18:19, 20:18</ref> Në [[Hinduizmi|hinduizëm]], gratë me menstruacione [[Kultura dhe menstruacionet|tradicionalisht konsiderohen ritualisht të papastra]] dhe u jepen rregulla që duhen ndjekur.<ref>{{Cite journal|vauthors=Dunnavant NC, Roberts TA|date=janar 2013|title=Restriction and renewal, pollution and power, constraint and community: The paradoxes of religious women's experiences of menstruation.|journal=Sex Roles|language=en|volume=68|issue=1|pages=12–31|doi=10.1007/s11199-012-0132-8}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Garg S, Anand T|date=2015|title=Menstruation related myths in India: strategies for combating it|journal=Journal of Family Medicine and Primary Care|language=en|volume=4|issue=2|pages=184–186|doi=10.4103/2249-4863.154627|pmc=4408698|pmid=25949964|doi-access=free}}</ref> Edukimi i menstruacioneve shpesh mësohet në kombinim me edukimin seksual në shkolla në [[Bota perëndimore|vendet perëndimore]], megjithëse vajzat mund të preferojnë që nënat e tyre të jenë burimi kryesor i informacionit rreth menstruacioneve dhe pubertetit.<ref name="Sooki2">{{Cite journal|vauthors=Sooki Z, Shariati M, Chaman R, Khosravi A, Effatpanah M, Keramat A|date=mars 2016|title=The Role of Mother in Informing Girls About Puberty: A Meta-Analysis Study|journal=Nursing and Midwifery Studies|language=en|volume=5|issue=1|pages=e30360|doi=10.17795/nmsjournal30360|pmc=4915208|pmid=27331056}}</ref> Informacioni rreth menstruacioneve shpesh shpërndahet midis miqve dhe bashkëmoshatarëve, gjë që mund të nxisë një pikëpamje më pozitive për pubertetin.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hatami M, Kazemi A, Mehrabi T|date=2015-12-30|title=Effect of peer education in school on sexual health knowledge and attitude in girl adolescents|journal=Journal of Education and Health Promotion|language=en|volume=4|pages=78|doi=10.4103/2277-9531.171791|doi-broken-date=1 gusht 2023|pmc=4944604|pmid=27462620}}</ref> Cilësia e edukimit menstrual në një shoqëri përcakton saktësinë e të kuptuarit të procesit nga njerëzit.<ref name="Allen_20112">{{Cite journal|vauthors=Allen KR, Kaestle CE, Goldberg AE|date=shkurt 2011|title=More than just a punctuation mark: How boys and young men learn about menstruation|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-family-issues_2011-02_32_2/page/129|journal=Journal of Family Issues|language=en|volume=32|issue=2|pages=129–56|doi=10.1177/0192513x10371609}}</ref> Në shumë vende perëndimore ku menstruacionet janë një temë tabu, vajzat priren të fshehin faktin se mund të kenë menstruacione dhe përpiqen të sigurojnë që të mos japin asnjë shenjë menstruacioni.<ref name="Allen_20112" /> Programet efektive arsimore janë thelbësore për t'u ofruar fëmijëve dhe adoleshentëve informacion të qartë dhe të saktë rreth menstruacioneve. Shkollat mund të jenë një vend i përshtatshëm për edukimin menstrual.<ref name="Kirby_20022">{{Cite journal|vauthors=Kirby D|date=shkurt 2002|title=The impact of schools and school programs upon adolescent sexual behavior|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_2002-02_39_1/page/27|journal=Journal of Sex Research|language=en|volume=39|issue=1|pages=27–33|doi=10.1080/00224490209552116|pmid=12476253}}</ref> Programet e drejtuara nga kolegët ose agjencitë e palëve të treta janë një tjetër mundësi.<ref name="Kirby_20022" /> Vajzat me të ardhura të ulëta kanë më pak gjasa të marrin edukimin e duhur seksual në pubertet, gjë që çon në një kuptim më të ulët se përse ndodhin menstruacionet dhe ndryshimet fiziologjike të lidhura me to. Kjo është treguar se shkakton zhvillimin e një qëndrimi negativ ndaj menstruacioneve.<ref>{{Cite journal|vauthors=Herbert AC, Ramirez AM, Lee G, North SJ, Askari MS, West RL, Sommer M|date=prill 2017|title=Puberty Experiences of Low-Income Girls in the United States: A Systematic Review of Qualitative Literature From 2000 to 2014|journal=The Journal of Adolescent Health|language=en|volume=60|issue=4|pages=363–379|doi=10.1016/j.jadohealth.2016.10.008|pmid=28041680}}</ref> ==== Veçimi gjatë menstruacioneve ==== [[File:Mass-Community_Health_Teaching.JPG|left|thumb|Ngritja e ndërgjegjësimit nëpërmjet edukimit po zhvillohet midis grave dhe vajzave për të modifikuar ose eliminuar praktikën e [[chhaupadi]] në [[Nepali|Nepal]] .]] Në disa kultura, gratë ishin të izoluara gjatë menstruacioneve për shkak të [[Tabu|tabuve]] menstruale.<ref name="Gottlieb20202">{{Cite book|title=The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies|vauthors=Gottlieb A|publisher=Palgrave Macmillan|year=2020|isbn=978-981-15-0614-7|veditors=Bobel C, Winkler IG, Fahs B, Hasson KA, Kissling EA, Roberts T|language=en|chapter=Chapter 14: Menstrual Taboos: Moving Beyond the Curse|doi=10.1007/978-981-15-0614-7_14|pmid=33347165|access-date=27 shkurt 2021|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565616/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407151014/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565616/|archive-date=7 prill 2022|url-status=live}}</ref> Kjo për shkak se ato shihen si të papastër, të rrezikshëm ose që sjellin fat të keq për ata që i takojnë. Këto praktika janë të zakonshme në pjesë të Azisë Jugore duke përfshirë Indinë.<ref name="KleinmanGood19852">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=27UwDwAAQBAJ&pg=PA182|title=Culture and Depression: Studies in the Anthropology and Cross-Cultural Psychiatry of Affect and Disorder|vauthors=Kleinman A, Good BJ|publisher=University of California Press|year=1985|isbn=978-0-520-05883-5|pages=203–204|language=en}}</ref> Një raport i vitit 1983 zbuloi se gratë përmbaheshin nga punët e shtëpisë gjatë kësaj periudhe në Indi.<ref name="DelaneyLupton19882">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=njfQfrMr31EC&pg=PR9|title=The Curse: A Cultural History of Menstruation|vauthors=Delaney J, Lupton MJ, Toth E|publisher=University of Illinois Press|year=1988|isbn=978-0-252-01452-9|page=14|language=en}}</ref> [[Chhaupadi]] është një praktikë sociale që ndodh në pjesën perëndimore të Nepalit për gratë [[hindu]], e cila ndalon një grua të marrë pjesë në aktivitetet e përditshme gjatë menstruacioneve. Gratë konsiderohen [[Papastërti|të papastra]] gjatë kësaj kohe dhe mbahen jashtë shtëpisë dhe duhet të jetojnë në një kasolle. Edhe pse chhaupadi u shpall i jashtëligjshëm nga [[Gjykata e Lartë e Nepalit]] në vitin 2005, tradita po ndryshon ngadalë.<ref>{{Cite web|date=gusht 2011|title=Nepal: Emerging from menstrual quarantine|url=http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=publisher&publisher=IRIN&type=&coi=NPL&docid=4e3f7ae82&skip=0|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129030810/http://www.refworld.org/cgi-bin/texis/vtx/rwmain?page=publisher&publisher=IRIN&type=&coi=NPL&docid=4e3f7ae82&skip=0|archive-date=29 nëntor 2014|access-date=23 shkurt 2021|website=United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR)|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 shtator 2005|title=Women hail menstruation ruling|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4250506.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831235652/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4250506.stm|archive-date=31 gusht 2010|access-date=17 nëntor 2014|website=BBC News|language=en}}</ref> Gratë dhe vajzat në kulturat që praktikojnë një izolim të tillë shpesh kufizohen në [[Kasolle për menstruacionet|kasolle të menstruacioneve]], të cilat janë vende izolimi të përdorura nga kulturat me [[tabu]] të forta menstruale. Praktika kohët e fundit është vënë nën kritika për shkak të vdekjeve të lidhura. Nepali e kriminalizoi praktikën në vitin 2017 pasi u raportuan vdekje pas periudhave të zgjatura të izolimit, por "praktika e izolimit të grave dhe vajzave me menstruacione vazhdon".<ref name="FAWCO_20192">{{Cite web|name-list-style=vanc|date=shtator 2019|title=Menstrual Health and the Problem with Menstrual Stigma|url=https://www.fawco.org/global-issues/target-program/health/blog-health-matters/4146-sample|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814202359/https://www.fawco.org/global-issues/target-program/health/blog-health-matters/4146-sample|archive-date=14 gusht 2020|access-date=23 shkurt 2021|website=The Federation of American Women's Clubs Overseas, Inc. (FAWCO)|language=en}}</ref> === Besimet rreth sinkronisë === ==== Efektet e hënës ==== Edhe pse gjatësia mesatare e [[Cikli menstrual|ciklit menstrual]] të njeriut është e ngjashme me atë të [[Cikli hënor|ciklit hënor]], te njerëzit modernë nuk ka asnjë lidhje midis të dyjave.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=F_NaW1ZcSSAC&pg=PA361|title=Vertebrate Endocrinology|date=2013|publisher=Academic Press|isbn=9780123964656|edition=5|page=361|language=en}}</ref> Lidhja besohet të jetë një rastësi.<ref>{{Cite book|title=1001 things everyone should know about the universe|vauthors=Gutsch WA|date=1997|publisher=Doubleday|isbn=9780385482233|edition=1st|location=New York|page=57|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|title=How women got their curves and other just-so stories evolutionary enigmas|vauthors=Barash DP|date=2009|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231518390|edition=[Online-Ausg.].|location=New York|language=en|chapter=Synchrony and Its Discontents|chapter-url=https://books.google.com/books?id=fZM2AAAAQBAJ&pg=PT64}}</ref> Ekspozimi ndaj dritës nuk duket se ndikon në ciklin menstrual te njerëzit.<ref name="Kris20132">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=M4kEdSnS-pkC&pg=PA53|title=Human Reproductive Biology|vauthors=Lopez KH|date=2013|publisher=Academic Press|isbn=9780123821850|page=53|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621165031/https://books.google.ca/books?id=M4kEdSnS-pkC&pg=PA53|archive-date=21 qershor 2015|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Një meta-analizë e studimeve nga viti 1996 nuk tregoi asnjë korrelacion midis ciklit menstrual të njeriut dhe ciklit hënor, as të dhënat e analizuara nga aplikacioni për ndjekjen e periudhës Clue, të paraqitura nga 1.5{{Nbsp}}milion gra, nga 7.5{{Nbsp}}milion cikle menstruale, megjithatë cikli hënor dhe cikli mesatar menstrual u gjetën të jenë në thelb të barabartë në gjatësi.<ref name="Clue2">{{Cite web|date=3 dhjetor 2018|title=The myth of moon phases and menstruation|url=https://helloclue.com/articles/cycle-a-z/myth-moon-phases-menstruation|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181130164547/https://helloclue.com/articles/cycle-a-z/myth-moon-phases-menstruation|archive-date=30 nëntor 2018|access-date=3 dhjetor 2018|publisher=Clue|language=en}}</ref> ==== Bashkëjetesa ==== Duke filluar nga viti 1971, disa kërkime sugjeruan që ciklet menstruale të grave që bashkëjetonin u sinkronizuan ( [[Sinkronizimi menstrual|sinkronia menstruale]] ).<ref name="Mclintock2">{{Cite journal|vauthors=Stern K, McClintock MK|date=mars 1998|title=Regulation of ovulation by human pheromones|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1998-03-12_392_6672/page/176|journal=Nature|language=en|volume=392|issue=6672|pages=177–179|bibcode=1998Natur.392..177S|doi=10.1038/32408|pmid=9515961}}</ref> Hulumtimet e mëvonshme e kanë vënë në pikëpyetje këtë hipotezë.<ref>{{Cite web|author-link=Cecil Adams|name-list-style=vanc|date=20 dhjetor 2002|title=Does menstrual synchrony really exist?|url=http://www.straightdope.com/columns/021220.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080720115936/http://www.straightdope.com/columns/021220.html|archive-date=20 korrik 2008|access-date=10 janar 2007|website=The Straight Dope|publisher=The Chicago Reader|language=en}}</ref> Një rishikim i vitit 2013 arriti në përfundimin se sinkronia menstruale ka të ngjarë të mos ekzistojë.<ref name="Harris20132">{{Cite journal|vauthors=Harris AL, Vitzthum VJ|year=2013|title=Darwin's legacy: an evolutionary view of women's reproductive and sexual functioning|journal=Journal of Sex Research|language=en|volume=50|issue=3–4|pages=207–246|doi=10.1080/00224499.2012.763085|pmid=23480070}}</ref> === Puna === Disa vende, kryesisht në Azi, kanë [[Pushimi menstrual|leje menstruale]] për t'u siguruar grave pushime me pagesë ose pa pagesë nga puna e tyre gjatë periudhës së menstruacioneve.<ref name="Matchar_20142">{{Cite news|name-list-style=vanc|date=16 maj 2014|title=Should Paid 'Menstrual Leave' Be a Thing?|language=en|work=The Atlantic|url=https://www.theatlantic.com/health/archive/2014/05/should-women-get-paid-menstrual-leave-days/370789/|url-status=live|access-date=21 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180429054951/https://www.theatlantic.com/health/archive/2014/05/should-women-get-paid-menstrual-leave-days/370789/|archive-date=29 prill 2018}}</ref> Vendet me politika përfshijnë Japoninë, Tajvanin, Indonezinë dhe Korenë e Jugut.<ref name="Levitt_20202">{{Cite book|title=The Palgrave Handbook of Critical Menstruation Studies|vauthors=Levitt RA, Barnack-Tavlaris JL|publisher=Palgrave Macmillan|year=2020|isbn=978-981-15-0614-7|veditors=Bobel C, Winkler IG, Fahs B, Hasson KA, Kissling EA, Roberts T|language=en|chapter=Chapter 43: Addressing Menstruation in the Workplace: The Menstrual Leave Debate|doi=10.1007/978-981-15-0614-7_43|pmid=33347190|chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565643/}}</ref><ref name="King20212">King S. (2021) Menstrual Leave: Good Intention, Poor Solution. In: Hassard J., Torres L.D. (eds) ''Aligning Perspectives in Gender Mainstreaming. Aligning Perspectives on Health, Safety and Well-Being.'' Springer, Cham. {{Doi|10.1007/978-3-030-53269-7_9}}</ref> Praktika është e diskutueshme për shkak të shqetësimeve se ajo forcon perceptimin e grave si punonjëse të dobëta, joefikase,<ref name="Matchar_20142" /> si dhe shqetësimet se është e padrejtë ndaj burrave,<ref>{{Cite web|name-list-style=vanc|date=11 tetor 2006|title=Should women get paid menstruation leave?|url=http://www.salon.com/2006/10/11/menstruation_4/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327123049/https://www.salon.com/2006/10/11/menstruation_4/|archive-date=27 mars 2019|access-date=16 mars 2016|website=Salon|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 gusht 2013|title=Menstrual Leave: Delightful or Discriminatory?|url=http://lipmag.com/culture/menstrual-leave-delightful-or-discriminatory/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090204/http://lipmag.com/culture/menstrual-leave-delightful-or-discriminatory/|archive-date=27 mars 2019|access-date=16 mars 2016|website=Lip Magazine|language=en}}</ref> dhe se ajo nxit stereotipet gjinore dhe mjekimin e menstruacionet.<ref name="Levitt_20202" /> == Gjitarë të tjerë == Shumica e [[Femra|gjitarëve femra]] kanë një [[Cikli estros|cikël estrous]], por jo të gjitha kanë një cikël menstrual që rezulton në menstruacione. [[Menstruacionet (gjitarët)|Menstruacionet tek gjitarët]] ndodhin tek disa të afërm të afërt evolucionar si shimpanzetë.<ref name="strassmann2">{{Cite journal|vauthors=Strassmann BI|date=qershor 1996|title=The evolution of endometrial cycles and menstruation|url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1996-06_71_2/page/n4|journal=The Quarterly Review of Biology|language=en|volume=71|issue=2|pages=181–220|doi=10.1086/419369|pmid=8693059}}</ref> == Referime == {{reflist}} === Book sources === {{Refbegin|30em}} * {{cite book|title=The Psychology of Women and Gender: Half the Human Experience +|vauthors=Else-Quest N, Hyde JS|location=Los Angeles|publisher=[[SAGE Publishing]]|date=2021|edition=10th|isbn=978-1-544-39360-5|language=en|chapter=Psychology, gender, and health: psychological aspects of the menstrual cycle}} * {{cite book|vauthors=[[Jerilynn Prior|Prior JC]]|veditors=Ussher JM, Chrisler JC, Perz J|title=Routledge International Handbook of Women's Sexual and Reproductive Health|publisher=[[Routledge]]|edition=1st|date=2020|language=en|chapter=The menstrual cycle: its biology in the context of silent ovulatory disturbances|isbn=978-1-138-49026-0|location=[[Abingdon, Oxon]]|oclc=1121130010}} {{refend}} q33bn2rbfm9kb6tdam96ou54dnj8ame Diskutim:Federico Dimarco 1 340967 2978184 2965607 2026-05-07T04:25:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Federico Dimarco/Arkivi 1]] 2978184 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Federico Dimarco/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} g4xqg0eq01a6mdvnnymav798qn43laa Vejushat e zeza (Latrodectus) 0 352785 2978100 2966633 2026-05-06T22:06:13Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978100 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Vejushat e zeza | image = Latrodectus hesperus Berkeley, California.jpg | image_width = 211px | image_caption = ''Latrodectus hesperus'' | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Arthropoda]] | classis = [[Arachnida]] | ordo = [[Araneae]] | subordo = [[Araneomorphae]] | familia = [[Theridiidae]] | genus = '''''Latrodectus''''' | genus_authority = [[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1775 | subdivision_ranks = Llojet | subdivision = ''L. hesperus'' <small>[[Ralph Vary Chamberlin|Chamberlin]] & [[Wilton Ivie|Ivie]], 1935</small><br/> ''L. variolus'' <small>Walckenaer, 1837</small><br/> dhe shumë të tjera (shih tekstin) }} '''''Latrodectus''''' është një [[Gjinia (biologji)|gjini]] [[Merimanga|merimangash]] e përhapur gjerësisht me disa lloje që zakonisht njihen si '''vejushat e vërteta'''. Ky grup përbëhet nga ato që shpesh quhen lirshëm '''merimangat e veja të zeza''', '''merimangat e veja kafe''' dhe merimangat e ngjashme.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ushkaryov|first=Y. A.|year=2004|title=The multiple actions of black widow spider toxins and their selective use in neurosecretion studies|url=https://archive.org/details/sim_toxicon_2004-04_43_5/page/526|journal=Toxicon|volume=43|issue=5|pages=527–542|doi=10.1016/j.toxicon.2004.02.008|pmid=15066411}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last=Sari|first=I.|year=2008|title=Myocarditis after black widow spider envenomation.|journal=The American Journal of Emergency Medicine|volume=26|issue=5|pages=630.e1–3|doi=10.1016/j.ajem.2007.09.012|pmid=18534303}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Nentwig|first=N.|title=Impact of Biological Invasions on Ecosystem Services|publisher=Springer|year=2017|isbn=978-3-319-45119-0|pages=277–293|chapter=Impact of Non-native Animals and Plants on Human Health|doi=10.1007/978-3-319-45121-3_18}}</ref><ref name=":4">{{Cite journal|last=Müller|first=G. J.|year=1993|title=Black and brown widow spider bites in South Africa|url=https://www.ajol.info/index.php/samj/article/view/157941|journal=South African Medical Journal|volume=83}}</ref> Megjithatë, diversiteti i specieve është shumë më i madh. Një anëtar i familjes [[Theridiidae]], kjo gjini përmban 34 [[Lloji (biologji)|lloje]], të cilat përfshijnë disa "vejusha të zeza" të Amerikës së Veriut (vejusha e zezë jugore ''[[Vejushat e zeza jugore|Latrodectus mactans]]'', vejusha e zezë perëndimore ''[[Latrodectus hesperus]]'' dhe vejusha e zezë veriore ''[[Latrodectus variolus]]''). Përveç këtyre, Amerika e Veriut ka edhe vejushën e kuqe ''[[Latrodectus bishopi]]'' dhe vejushën kafe ''[[Latrodectus geometricus]]'', e cila, përveç Amerikës së Veriut, ka një shpërndarje shumë më të gjerë gjeografike. Diku tjetër, të tjerët përfshijnë [[Latrodectus tredecimguttatus|vejushën e zezë evropiane]] (''Latrodectus tredecimguttatus''), [[Latrodectus hasselti|merimangën australiane të kuqe]] (''Latrodectus hasseltii'') dhe [[Latrodectus katipo|katipō]] të Zelandës së Re të lidhur ngushtë (''Latrodectus katipo''), disa lloje të ndryshme në Afrikën Jugore që mund të quhen [[Merimanga me butona|merimangat me butona]], dhe Amerika e Jugut merimangat e zeza (''[[Latrodectus corallinus]]'' dhe ''[[Latrodectus curacaviensis]]''). Llojet ndryshojnë shumë në madhësi. Në shumicën e rasteve, femrat janë me ngjyrë të errët dhe mund të identifikohen lehtësisht nga shenjat e kuqërremta në pjesën e poshtme qendrore të barkut, të cilat shpesh janë në formë [[Orë rëre|orë rëre]]. Këto merimanga të vogla kanë një helm jashtëzakonisht të fuqishëm që përmban [[Neurotoksina|neurotoksinën]] [[Latrotoksina|latrotoxin]], e cila shkakton gjendjen [[Latrodektizmi|latrodectism]], të dyja të emëruara sipas gjinisë. Merimangat e veja femra kanë gjëndra helmi jashtëzakonisht të mëdha dhe [[Kafshimi i merimangës|pickimi]] i tyre mund të jetë veçanërisht i dëmshëm për vertebrorët e mëdhenj, përfshirë njerëzit. Megjithatë, pavarësisht nga fama e tyre, kafshimet ''e Latrodectus'' rrallë shkaktojnë vdekje ose shkaktojnë komplikime serioze. Vetëm kafshimet e femrave janë të rrezikshme për njerëzit. == Përshkrim == [[Skeda:Latrodectus_eye_group.svg|thumb|Rregullimi i syve të merimangave në gjininë ''Latrodectus'']] Merimangat femra të veja zakonisht kanë ngjyrë kafe të errët ose ngjyrë të zezë me shkëlqim kur janë rritur plotësisht, zakonisht shfaqin një orë rëre të kuqe ose portokalli në sipërfaqen [[Kushtet anatomike të vendndodhjes|e barkut]] (në anën e poshtme) të barkut ; disa mund të kenë një palë njolla të kuqe ose të mos kenë fare shenja. Merimangat meshkuj të veja shpesh shfaqin shenja të ndryshme të kuqe ose të kuqe dhe të bardhë në sipërfaqen [[Kushtet anatomike të vendndodhjes|dorsale]] (anën e sipërme) të barkut, duke filluar nga një shirit i vetëm deri te shufrat ose pikat, dhe të miturit shpesh janë të ngjashëm me modelin mashkullor. Femrat e disa llojeve janë kafe më të zbehta dhe disa nuk kanë shenja të ndritshme. Trupat e merimangave të veja të zeza variojnë nga 3–10 mm në madhësi; disa femra mund të jenë 13 mm në gjatësinë e trupit të tyre (pa përfshirë këmbët).<ref>{{Cite web|title=Black Widow Spiders|url=http://www.orkin.com/other/spiders/black-widows/|access-date=19 qershor 2017|website=Orkin Pest Control}}</ref> Duke përfshirë këmbët, femrat e veja të zeza të rritura zakonisht janë 25–38 mm.<ref>{{Cite web|date=2014-03-01|title=Black Widow|url=https://kids.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/facts/black-widow|access-date=2024-04-01|website=Animals|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Southern Black Widow Spider|url=https://extension.psu.edu/southern-black-widow-spider|access-date=2024-04-01|website=extension.psu.edu|language=en}}</ref> == Sjellja == [[Skeda:Black-widow-red-spots-yellow-legs.jpg|thumb|right|Vejusha e zezë jugore e mitur (''[[Vejushat e zeza jugore|Latrodectus mactans]]'')]] Prevalenca e [[Kanibalizëm seksual|kanibalizmit seksual]], një sjellje në të cilën femra ha mashkullin pas çiftëzimit, ka frymëzuar [[Emer i perbashket|emrin e zakonshëm]] "merimangat e veja".<ref>{{Cite journal|last=Breene|first=R. G.|last2=Sweet|first2=M. H.|year=1985|title=Evidence of insemination of multiple females by the male Black Widow Spider, ''Latrodectus mactans'' (Araneae, Theridiidae)|url=http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v13_n3/JoA_v13_p331.pdf|journal=The Journal of Arachnology|volume=13|issue=3|pages=331–335|access-date=3 prill 2024|archive-date=11 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811012823/http://americanarachnology.org/joa_free/joa_v13_n3/joa_v13_p331.pdf|url-status=dead}}</ref> Kjo sjellje mund të nxisë gjasat e mbijetesës së [[Pasardhës|pasardhësve]];<ref>{{Cite journal|last=Welke|first=Klaas W.|last2=Schneider|first2=Jutta M.|date=janar 2012|title=Sexual cannibalism benefits offspring survival|journal=Animal Behaviour|volume=83|issue=1|pages=201–207|doi=10.1016/j.anbehav.2011.10.027}}</ref> megjithatë, femrat e disa specieve vetëm rrallë e shfaqin këtë sjellje, dhe shumë nga provat e dokumentuara për kanibalizëm seksual janë vërejtur në kafaze laboratori ku meshkujt nuk mund të shpëtonin. Merimangat meshkuj të vejave të zeza kanë tendencë të zgjedhin bashkëshortët e tyre duke përcaktuar nëse femra ka ngrënë tashmë për të mos u ngrënë vetë. Ata janë në gjendje të tregojnë nëse femra është ushqyer duke ndjerë kimikate në rrjetë.<ref>{{Cite journal|last=Johnson|first=J. Chadwick|last2=Trubl|first2=Patricia|last3=Blackmore|first3=Valerie|last4=Miles|first4=Lindsay|date=gusht 2011|title=Male black widows court well-fed females more than starved females: silken cues indicate sexual cannibalism risk|journal=Animal Behaviour|volume=82|issue=2|pages=383–390|doi=10.1016/j.anbehav.2011.05.018}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Baruffaldi|first=Luciana|last2=Andrade|first2=Maydianne C.B.|date=prill 2015|title=Contact pheromones mediate male preference in black-widow spiders: avoidance of hungry sexual cannibals?|url=https://archive.org/details/sim_animal-behaviour_2015-04_102/page/25|journal=Animal Behaviour|volume=102|pages=25–32|doi=10.1016/j.anbehav.2015.01.007}}</ref> ''[[Latrodectus hesperus]]'' përmendet si një "kanibal oportunist" sepse në situata të rënda ai do t'i drejtohet kanibalizmit.<ref>{{Cite journal|last=Salomon|first=Maxence|date=prill 2011|title=The natural diet of a polyphagous predator, ''Latrodectus hesperus'' (Araneae: Theridiidae), over one year|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/229280|journal=Journal of Arachnology|volume=39|issue=1|pages=154–160|doi=10.1636/p10-25.1|issn=0161-8202}}</ref> Përveç kanibalizmit seksual, ''Latrodectus hesperus'' dihet gjithashtu se përfshihet në kanibalizmin e vëllezërve.<ref>{{Cite journal|last=Johnson|first=J. Chadwick|last2=Kitchen|first2=Kathryn|last3=Andrade|first3=Maydianne C. B.|date=gusht 2010|title=Family Affects Sibling Cannibalism in the Black Widow Spider, Latrodectus hesperus|journal=Ethology|volume=116|issue=8|pages=770–777|bibcode=2010Ethol.116..770J|doi=10.1111/j.1439-0310.2010.01792.x|issn=0179-1613}}</ref> Ashtu si anëtarët e tjerë të Theridiidae, merimangat e veja ndërtojnë një rrjetë fibrash mëndafshi të parregullt, të ngatërruar dhe ngjitës. Merimangat e veja të zeza preferojnë të bëjnë fole pranë tokës në zona të errëta dhe të patrazuara, zakonisht në vrima të vogla të prodhuara nga kafshët, ose rreth hapjeve të ndërtimit ose grumbujve të drurit. Foletë e brendshme janë në vende të errëta, të patrazuara, si poshtë tavolinave ose mobiljeve ose në një bodrum.<ref>{{Cite web|title=Black Widow Spider - Facts, Bite & Habitat Information|url=https://animalcorner.co.uk/animals/black-widow-spider/|access-date=4 nëntor 2016|website=Animal Corner}}</ref> Merimanga shpesh varet me kokë poshtë pranë qendrës së rrjetës së saj dhe pret që insektet të gabojnë dhe të ngecin. Më pas, para se insekti të mund të çlirohet, merimanga nxiton për ta helmuar dhe për ta mbështjellë me mëndafsh. Për t'u ushqyer, goja e merimangës pulson [[Acidi i stomakut|lëngje tretëse]] mbi gjahun, e cila lëngohet, të cilën merimanga e përvetëson me [[Veprimi kapilar|veprim kapilar]], duke thithur llumin në gojë.<ref name="Eberhard">{{Cite journal|last=Eberhard|first=W G|date=2006|title=The mystery of how spiders extract food without masticating prey|url=http://britishspiders.org.uk/bulletin/130908.pdf|journal=Bulletin of the British Arachnological Society|volume=13|issue=9|pages=372–6|access-date=3 prill 2024|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141524/http://britishspiders.org.uk/bulletin/130908.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="natgeo">{{Cite web|date=10 shtator 2010|title=Black Widow Spiders|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/group/black-widow-spiders/?beta=true|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141134/https://www.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/group/black-widow-spiders/?beta=true|archive-date=12 qershor 2018|access-date=19 qershor 2017|website=National Geographic}}</ref> Preja e tyre përbëhet nga insekte të vogla si mizat, mushkonjat, karkalecat, brumbujt dhe vemjet.<ref name="natgeo" /> Nëse merimanga percepton një kërcënim, ajo shpejt e lëshon veten në tokë në një linjë sigurie prej mëndafshi. Ashtu si me endësit e tjerë të rrjetave, këto merimanga kanë shikim shumë të dobët dhe varen nga dridhjet që i arrijnë përmes rrjetave të tyre për të gjetur gjahun e bllokuar ose për t'i paralajmëruar për kërcënime më të mëdha. Kur një merimangë e ve është e bllokuar, nuk ka gjasa të kafshojë, duke preferuar të luajë mëndafsh të ngordhur ose të lëkundet në kërcënimin e mundshëm; pickimet ndodhin kur nuk mund të shpëtojnë.<ref>{{Cite journal|last=Nelsen|first=David|last2=Kelln|first2=Wayne|last3=Hayes|first3=William|year=2014|title=Poke but don't pinch: risk assessment and venom metering in the western black-widow spider, Latrodectus hesperus|url=https://archive.org/details/sim_animal-behaviour_2014-03_89/page/107|journal=Animal Behaviour|volume=89|pages=107–114|doi=10.1016/j.anbehav.2013.12.019}}</ref> Shumë lëndime të njerëzve janë për shkak të kafshimeve mbrojtëse të shkaktuara kur një merimangë shtrydhet ose shtypet pa dashje. Lloji blu i baltës dauber, ''[[Chalybion californicum]]'', është një grenzë që, në Amerikën e Veriut perëndimore, është grabitqari kryesor i merimangave të vejave të zeza.<ref>{{Cite book|last=Drees|first=Bastiaan M.|title=Field Guide to Texas Insects|last2=Jackman|first2=John A.|publisher=[[Gulf Publishing Company]]|year=1999|isbn=978-0-87719-263-3|chapter=Mud Daubers|access-date=10 korrik 2007|chapter-url=http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg334.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070712045134/http://insects.tamu.edu/fieldguide/cimg334.html|archive-date=12 korrik 2007|url-status=dead}}</ref> [[Forca në tërheqje|Forca e fundit në tërheqje]] dhe vetitë e tjera fizike të mëndafshit ''[[Latrodectus hesperus]]'' (vejusha e zezë perëndimore) janë të ngjashme me vetitë e mëndafshit nga [[Araneidae|merimangat që thurin rruzullin]], të cilat janë testuar në studime të tjera. Forca në tërheqje për tre llojet e mëndafshit të matur në studimin Blackledge ishte rreth 1000 MPa. Forca përfundimtare e raportuar në një studim të mëparshëm për ''[[Nephila edulis|Trichonephila edulis]]'' ishte 1290 ± 160 MPa.<ref>{{Cite journal|last=Blackledge|first=T. A.|last2=Swindeman|first2=John E.|last3=Hayashi|first3=Cheryl Y.|date=15 maj 2005|title=Quasistatic and continuous dynamic characterization of the mechanical properties of silk from the cobweb of the black-widow spider ''Latrodectus hesperus''|url=http://jeb.biologists.org/content/jexbio/208/10/1937.full.pdf#page=11|journal=Journal of Experimental Biology|volume=208|issue=10|pages=1937–1949|doi=10.1242/jeb.01597|pmid=15879074|doi-access=free}}</ref> Forca në tërheqje e mëndafshit të merimangës është e krahasueshme me atë të telit të çelikut me të njëjtën trashësi.<ref>{{Cite web|title=Astm a36|url=http://www.onlinemetals.com/alloycat.cfm?alloy=A36|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509100958/http://www.onlinemetals.com/alloycat.cfm?alloy=A36|archive-date=9 maj 2013|publisher=OnlineMetals.com}}</ref> Megjithatë, meqenëse dendësia e çelikut është rreth gjashtë herë më e madhe se ajo e mëndafshit,<ref>{{Cite journal|last=Elices|first=Manuel|last2=Guinea|first2=Gustavo V.|last3=Pérez-Rigueiro|first3=José|last4=Plaza|first4=Gustavo R.|display-authors=etal|year=2005|title=Finding Inspiration in Argiope Trifasciata Spider Silk Fibers|url=http://www.tms.org/pubs/journals/JOM/0502/Elices-0502.html|url-status=dead|journal=JOM|volume=57|issue=2|pages=60–66|bibcode=2005JOM....57b..60E|doi=10.1007/s11837-005-0218-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20090115152853/http://www.tms.org/pubs/journals/JOM/0502/Elices-0502.html|archive-date=2009-01-15|access-date=2009-01-23}}</ref> mëndafshi është përkatësisht më i fortë se teli i çelikut me të njëjtën peshë. Merimangat e gjinisë ''[[Steatoda]]'' (gjithashtu e Theridiidae) shpesh ngatërrohen me merimangat e veja dhe njihen si "[[Steatoda|merimangat e veja rreme]]"; ndërsa pickimi i tyre mund të jetë i dhimbshëm, ato janë dukshëm më pak të dëmshme për njerëzit. == Taksonomia == <gallery> Skeda:Latrodectus.elegans.male.-.tanikawa.jpg|Mashkull ''L. elegans'' nga Japonia Skeda:Blackwidow_macro.jpg|Flokët dhe shenjat e ''L. hesperus'' Skeda:Black_Widow_spider,_Female.jpg|Profili i ''L. hesperus'' Skeda:Brown_widow_spider_Latrodectus_geometricus_underside.jpg|Ana barku e një ''L. geometricus'' që shfaq shenjën e orës së rërës Skeda:Brown_widow_spider_Latrodectus_geometricus_backside.jpg|Ana shpinore e një ''L. geometricus'' në [[Kolorado]], Shtetet e Bashkuara Skeda:Blackwidow_eggsac_silk.jpg|''L. hesperus'' me qese veze Skeda:Latrodectus_tredecimguttatus_female.jpg|''[[Latrodectus tredecimguttatus|L. tredecimguttatus]]'' (femër e fryrë me vezë) </gallery> Gjinia ''Latrodectus'' u ngrit nga [[Charles Athanase Walckenaer]] në 1805, për speciet ''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'' dhe ''[[Vejushat e zeza jugore|Latrodectus mactans]]''.<ref name="Walc05">{{Cite book|last=Walckenaer|first=C.A.|title=Tableau des aranéides ou caractères essentiels des tribus, genres, familles et races que renferme le genre Aranea de Linné, avec la désignation des espèces comprises dans chacune de ces divisions|date=1805|publisher=Dentu|location=Paris|pages=81–82|trans-title=Table of the aranid or essential characters of the tribes, genera, families and races contained in the genus Aranea de Linné, with the designation of the species included in each of these divisions}}</ref> Araknologu [[Herbert Walter Levi]] e rishikoi gjininë në vitin 1959, duke studiuar organet seksuale të femrës dhe duke vënë në dukje ngjashmërinë e tyre midis specieve të përshkruara. Ai arriti në përfundimin se variacionet e ngjyrave ishin të ndryshueshme në të gjithë botën dhe nuk ishin të mjaftueshme për të garantuar statusin e specieve, dhe riklasifikoi kuqja dhe disa lloje të tjera si nëngrupe të merimangës së vejushës së zezë.<ref name="levi 1959">{{Cite journal|last=Levi|first=Herbert W.|date=1959|title=The Spider Genus ''Latrodectus'' (Araneae, Theridiidae)|journal=Transactions of the American Microscopical Society|volume=78|issue=1|pages=7–43|doi=10.2307/3223799|jstor=3223799}}</ref> Levi gjithashtu vuri në dukje se studimi i gjinisë kishte qenë i diskutueshëm; në vitin 1902, si [[Frederick Octavius Pickard-Cambridge|FO Pickard-Cambridge]] ashtu edhe [[Friedrich Dahl]] e kishin rishikuar gjininë, ku secili kritikonte tjetrin. Kembrixhi vuri në pikëpyetje speciet ndarëse të Dahl-it për ato që ai konsideronte detaje të vogla anatomike, dhe ky i fundit e hodhi poshtë të parën si një "injorant".<ref name="levi 1959"/> === Llojet === {{As of|2023|11}}, [[Katalogu Botëror i Merimangave]] pranoi speciet e mëposhtme: * ''[[Latrodectus antheratus]]'' <small>(Badcock, 1932)</small> – [[Paraguaji|Paraguay]], [[Argjentina|Argentina]] * ''[[Latrodectus apicalis]]'' <small>[[Arthur Gardiner Butler|Butler]], 1877</small> – [[Ishujt Galapagos|Galapagos Islands]] * ''[[Latrodectus bishopi]]'' <small>[[Benjamin J. Kaston|Kaston]], 1938</small> – [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|USA]] * ''[[Latrodectus cinctus]]'' <small>[[John Blackwall|Blackwall]], 1865</small> – [[Kepi i Gjelbër|Cape Verde Is.]], [[Afrika|Africa]], [[Kuvajti|Kuwait]], [[Irani|Iran]] * ''[[Latrodectus corallinus]]'' <small>Abalos, 1980</small> – Argentina * ''[[Latrodectus curacaviensis]]'' <small>(Müller, 1776)</small> – [[Antilet e Vogla|Lesser Antilles]], [[Amerika Jugore|South America]] * ''[[Latrodectus dahli]]'' <small>Levi, 1959</small> – North Africa, [[Qiproja|Cyprus]], [[Turqia|Turkey]], [[Azerbajxhani|Azerbaijan]], [[Kazakistani|Kazakhstan]], [[Lindja e Mesme|Middle East]], Iran, [[Azia Qendrore|Central Asia]] * ''[[Latrodectus diaguita]]'' <small>Carcavallo, 1960</small> – Argentina * ''[[Latrodectus elegans]]'' <small>Thorell, 1898</small> – [[India]], [[Birmania|Myanmar]], [[Tajlanda|Thailand]], [[Kina|China]], [[Japonia|Japan]] * ''[[Latrodectus erythromelas]]'' <small>[[Günter Schmidt (arachnolog)|Schmidt]] & Klaas, 1991</small> – India, [[Sri Lanka]] * ''[[Latrodectus garbae]]'' <small>Rueda & Realpe, 2021</small> – [[Kolumbia|Colombia]] * ''[[Latrodectus geometricus]]'' <small>[[Ludwig Carl Christian Koch|C. L. Koch]], 1841</small> – Africa. Introduced to both Americas, [[Polonia|Poland]], Middle East, [[Pakistani|Pakistan]], India, Thailand, Japan, China, [[Papua Guinea e Re|Papua New Guinea]], [[Australia]], [[Havai|Hawaii]] * ''[[Latrodectus hasselti]]'' <small>Thorell, 1870</small> – [[Azia Juglindore|Southeast Asia]] to Australia. Introduced to Iran, Pakistan, India, Japan, [[Zelanda e Re|New Zealand]] * ''[[Latrodectus hesperus]]'' <small>[[Ralph Vary Chamberlin|Chamberlin]] & [[Wilton Ivie|Ivie]], 1935</small> – [[Kanadaja|Canada]], USA, [[Meksika|Mexico]]. Introduced to [[Izraeli|Israel]], [[Koreja|Korea]] * ''[[Latrodectus hurtadoi]]'' <small>Rueda & Realpe, 2021</small> – Colombia * ''[[Latrodectus hystrix]]'' <small>[[Eugene Simon|Simon]], 1890</small> – [[Jemeni|Yemen]] (mainland, Socotra) * ''[[Latrodectus tabularum]]'' <small>[[Octavius Pickard-Cambridge|O. Pickard-Cambridge]], 1904</small> – [[Namibia]], [[Republika Jugafrikane|South Africa]] * ''[[Latrodectus karrooensis]]'' <small>Smithers, 1944</small> – South Africa * ''[[Latrodectus katipo]]'' <small>Powell, 1871</small> – New Zealand * ''[[Latrodectus lilianae]]'' <small>Melic, 2000</small> – [[Spanja|Spain]], [[Algjeria|Algeria]]? * ''[[Vejushat e zeza jugore|Latrodectus mactans]]'' <small>(Fabricius, 1775)</small> – Probably native to [[Amerika Veriore|North America]] only. Introduced to South America, [[Azia|Asia]] * ''[[Latrodectus menavodi]]'' <small>Vinson, 1863</small> – [[Madagaskari|Madagascar]], [[Komoret|Comoros]], [[Sejshellet|Seychelles]] (Aldabra) * ''[[Latrodectus mirabilis]]'' <small>(Holmberg, 1876)</small> – Argentina * ''[[Latrodectus tabularum]]'' <small>[[Friedrich Dahl|Dahl]], 1902</small> – Cape Verde Is., [[Madagaskari|Madagascar]] * ''[[Latrodectus occidentalis]]'' <small>Valdez-Mondragón, 2023</small> – Mexico * ''[[Latrodectus pallidus]]'' <small>O. Pickard-Cambridge, 1872</small> – Cape Verde Is. to [[Libia|Libya]], Turkey, Kazakhstan, Iran, Central Asia * ''[[Latrodectus quartus]]'' <small>Abalos, 1980</small> – Argentina * ''[[Latrodectus renivulvatus]]'' <small>Dahl, 1902</small> – Africa, Yemen, [[Arabia Saudite|Saudi Arabia]], [[Iraku|Iraq]] * ''[[Latrodectus revivensis]]'' <small>Shulov, 1948</small> – [[Izraeli|Israel]], [[Irani|Iran]], possibly the [[Ishujt Kanare|Canary Islands]] * ''[[Latrodectus rhodesiensis]]'' <small>Mackay, 1972</small> – [[Afrika jugore|Southern Africa]] * ''[[Latrodectus thoracicus]]'' <small>Nicolet, 1849</small> – [[Kili|Chile]] * ''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'' <small>(Rossi, 1790)</small> (type) – Mediterranean, [[Ukraina|Ukraine]], [[Kaukazi (rajon)|Caucasus]], [[Rusia|Russia]] (Europe to South Siberia), Kazakhstan, Iran, Central Asia, China * ''[[Latrodectus umbukwane]]'' <small>B. M. O. G. Wright, C. D. Wright, Lyle & Engelbrecht, 2019</small> – South Africa * ''[[Latrodectus variegatus]]'' <small>Nicolet, 1849</small> – Chile, Argentina * ''[[Latrodectus variolus]]'' <small>Walckenaer, 1837</small> – USA, [[Kanadaja|Canada]] '''[[Nomen dubium|Nomina dubia]]''' * ''L. dotatus'' <small>C. L. Koch, 1841</small> * ''L. limacidus'' <small>Cantor, 1842</small> * ''L. pallidus'' <small>Caporiacco, 1933</small> == Shpërndarja == Merimangat e veja gjenden në çdo kontinent të botës përveç Antarktidës. Në Amerikën e Veriut, vejushat e zeza të njohura zakonisht si jugore (''[[Vejushat e zeza jugore|Latrodectus mactans]]''), perëndimore (''[[Latrodectus hesperus]]'') dhe veriore (''[[Latrodectus variolus]]'') gjenden në Shtetet e Bashkuara, njëlloj në [[Meksika|Meksikën]] perëndimore (''[[Latrodectus occidentalis]]''), si dhe pjesë të jugut. Kanadaja – veçanërisht në [[Lugina Okanagan|Luginën Okanagan]] të Kolumbisë Britanike, siç janë merimangat "gri" ose "merimangat e veja kafe" (''[[Latrodectus geometricus]]'') dhe "merimangat e veja të kuqe" (''[[Latrodectus bishopi]]'').<ref>Preston-Malfham, 1998.</ref> Lloji më i përhapur që ndodh në Azinë Lindore dhe Australi quhet zakonisht kuqja (''[[Latrodectus hasselti]]''). Ata shpesh ngatërrohen me merimangat në gjininë ''[[Steatoda]]'', të njohura si merimangat e veja të rreme, për shkak të pamjes së tyre të ngjashme.<ref>{{Cite web|date=17 tetor 2013|title=Poisonous false widow spiders spread across Ireland|url=https://www.independent.ie/world-news/poisonous-false-widow-spiders-spread-across-ireland-29668336.html|access-date=2020-12-15|website=independent|language=en}}</ref> == Helmi == {{Kryesor|Latrodectism}} Për shkak të pranisë së [[Latrotoksina|latrotoksinës]] në helmin e tyre, kafshimet e vejushës së zezë janë potencialisht të rrezikshme dhe mund të rezultojnë në efekte sistemike ([[Latrodektizmi|latrodektizëm]]) duke përfshirë dhimbje të forta muskulore, ngërçe abdominale, [[Djersitja|diaforezë]], [[takikardi]] dhe spazma muskulore.<ref name="ushkaryov171">{{Cite book|last=Ushkaryov|first=YA|title=alpha-Latrotoxin and its receptors|last2=Rohou|first2=A|last3=Sugita|first3=S|year=2008|isbn=978-3-540-74804-5|series=Handbook of Experimental Pharmacology|volume=184|pages=171–206|doi=10.1007/978-3-540-74805-2_7|pmc=2519134|pmid=18064415|issue=184}}</ref> Simptomat zakonisht zgjasin për 3-7 ditë, por mund të vazhdojnë për disa javë.<ref name="peterson187">{{Cite journal|last=Peterson|first=ME|date=nëntor 2006|title=Black widow spider envenomation|journal=Clinical Techniques in Small Animal Practice|volume=21|issue=4|pages=187–90|doi=10.1053/j.ctsap.2006.10.003|pmid=17265903}}</ref> Në vitin 1933, në një fakultet mjekësor [[Universiteti i Alabamës|të Universitetit të Alabamës]], [[Allan Blair]] kreu një eksperiment mbi veten e tij për të dokumentuar simptomat e një kafshimi të vejushës së zezë dhe për të testuar nëse dikush mund të krijojë imunitet pasi të kafshohet.<ref>{{Cite web|date=2015-06-23|title=Would you let a black widow bite you for science?|url=https://www.al.com/news/2015/06/how_a_ua_doctor_allowed_a_blac.html|access-date=2020-11-30|website=al|language=en}}</ref> Efektet e kafshimit ishin aq të dhimbshme dhe të ashpra sa Blair nuk arriti ta përfundonte eksperimentin dhe nuk e vazhdoi me kafshimin për herë të dytë. Në Shtetet e Bashkuara çdo vit, rreth 2,500<ref>{{Cite journal|last=Halmo|first=Laurie Seidel|last2=Hurst|first2=Irene A.|last3=Ng|first3=Patrick C.|last4=Wang|first4=George Sam|year=2019|title=Latrodectus Facies After Latrodectus Hesperus Envenomation in a Pediatric Patient|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31492593/|journal=The Journal of Emergency Medicine|publisher=ELSEVIER SCIENCE INC|volume=57|issue=4|pages=523–526|doi=10.1016/j.jemermed.2019.06.018|pmid=31492593|access-date=20 prill 2023}}</ref> njerëz raportojnë se janë kafshuar nga një vejushë e zezë, por shumica nuk kanë nevojë për trajtim mjekësor. Disa pickime nuk kanë helm të injektuar - një pickim "i thatë". Në Shtetet e Bashkuara, asnjë vdekje për shkak të vejushave të zeza nuk është raportuar në Shoqatën Amerikane të Qendrave të Kontrollit të Helmimeve që nga viti 1983.<ref>{{Cite journal|last=Mowry|first=James B.|last2=Spyker|first2=Daniel A.|last3=Cantilena|first3=Louis R.|last4=Bailey|first4=J. Elise|last5=Ford|first5=Marsha|date=dhjetor 2013|title=2012 Annual Report of the American Association of Poison Control Centers' National Poison Data System (NPDS): 30th Annual Report|url=https://aapcc.s3.amazonaws.com/pdfs/annual_reports/2012_NPDS_Annual_Report.pdf|journal=Clinical Toxicology|language=en|volume=51|issue=10|pages=949–1229|doi=10.3109/15563650.2013.863906|issn=1556-3650|pmid=24359283|access-date=3 prill 2024|archive-date=29 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190429080701/https://aapcc.s3.amazonaws.com/pdfs/annual_reports/2012_NPDS_Annual_Report.pdf|url-status=dead}}</ref> Vejushat e zeza nuk janë merimangat veçanërisht agresive dhe ato rrallë kafshojnë njerëzit nëse nuk tremben ose kërcënohen ndryshe.<ref>[http://www.livescience.com/49333-why-black-widow-spider-venom-is-so-potent.html Why Black Widow Spider Venom Is So Potent].</ref> Ndryshe nga besimi popullor, shumica e njerëzve që kafshohen nuk pësojnë dëmtime serioze, e lëre më vdekje. Kafshimet fatale u raportuan në fillim të shekullit XX kryesisht me ''[[Latrodectus tredecimguttatus]]'', vejushën e zezë mesdhetare.<ref>{{Cite journal|last=Bettini|first=S|year=1964|title=Epidemiology of latrodectism|url=https://archive.org/details/sim_toxicon_1964-1965_2/page/93|journal=Toxicon|volume=2|issue=2|pages=93–102|doi=10.1016/0041-0101(64)90009-1|pmid=14301291}}</ref> Meqenëse helmi zakonisht nuk është kërcënues për jetën, [[Kundërhelmi|antihelmi]] është përdorur si [[Analgjezik|qetësues dhimbjesh]] dhe jo për të shpëtuar jetë.<ref name="raveii">{{Cite journal|last=Isbister|first=Geoffrey K.|last2=Page|first2=Colin B.|last3=Buckley|first3=Nicholas A.|last4=Fatovich|first4=Daniel M.|last5=Pascu|first5=Ovidiu|last6=MacDonald|first6=Stephen P.J.|last7=Calver|first7=Leonie A.|last8=Brown|first8=Simon G.A.|date=2014|title=Randomized Controlled Trial of Intravenous Antivenom Versus Placebo for Latrodectism: The Second Redback Antivenom Evaluation (RAVE-II) Study|journal=Annals of Emergency Medicine|volume=64|issue=6|pages=620–8.e2|doi=10.1016/j.annemergmed.2014.06.006|pmid=24999282|hdl-access=free}}</ref> Megjithatë, një studim tregoi se [[Analgjezik|medikamentet e standardizuara të dhimbjes]], kur kombinohen ose me antihelm ose një placebo, kishin përmirësime të ngjashme në dhimbje dhe zgjidhjen e simptomave.<ref name="raveii" /> == Shiko gjithashtu == * [[Kafshimi i merimangës|Lista e merimangave të shoqëruara me reaksione të lëkurës]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] 31bju1pokavk0poiv41mev1qwfzzynd Qeverisë së Shqipërisë 0 360058 2978213 2687685 2026-05-07T11:23:17Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978213 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Diskutim:Malësia 1 360648 2978052 2689321 2026-05-06T19:31:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978052 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Malësia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2689320 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191021105601/http://www.bibliotekashkoder.com/doc/gegnia_6.pdf për lidhjen http://www.bibliotekashkoder.com/doc/gegnia_6.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 gusht 2024 23:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Malësia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978051 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131204142343/http://www.bookfinder.com/dir/i/Prek_Cali,_Kelmendi_Dhe_Kelmendasit/9994334077/ për lidhjen http://www.bookfinder.com/dir/i/Prek_Cali,_Kelmendi_Dhe_Kelmendasit/9994334077/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 21:31 (CEST) rfofvh8uyaufmz7g6ftsk3h6eay3ki3 Diskutim:Dita e Arafatit/Arkivi 1 1 361421 2978165 2858364 2026-05-07T04:21:25Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Dita e Arafatit]] 2978165 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Dita e Arafatit]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2002921 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080415115853/http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html për lidhjen http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.albislam.com/hutbe/Hutbe.asp?NrHutbe=256 *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060523160014/http://bihor-petnica.com/Pred-Arefat-10%20dana%20Zu-l-h.htm për lidhjen http://www.bihor-petnica.com/Pred-Arefat-10%20dana%20Zu-l-h.htm. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080105150828/http://www.sjenica-info.com/news.php?readmore=679 për lidhjen http://www.sjenica-info.com/news.php?readmore=679. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 06:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2117613 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080415115853/http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html për lidhjen http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.albislam.com/hutbe/Hutbe.asp?NrHutbe=256. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060523160014/http://bihor-petnica.com/Pred-Arefat-10%20dana%20Zu-l-h.htm për lidhjen http://bihor-petnica.com/Pred-Arefat-10%20dana%20Zu-l-h.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080105150828/http://www.sjenica-info.com/news.php?readmore=679 për lidhjen http://www.sjenica-info.com/news.php?readmore=679. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 16:45 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261807 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080415115853/http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html për lidhjen http://www.revfamilja.org/NR13/fami15.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 13:36 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2557606 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081004191954/http://islam.about.com/cs/hajj/f/dayofarafat.htm për lidhjen http://islam.about.com/cs/hajj/f/dayofarafat.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 qershor 2023 18:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2758751 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220703213855/http://www.jannah.org/articles/dayofarafat.html për lidhjen http://www.jannah.org/articles/dayofarafat.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 shkurt 2025 12:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2843353 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250221125757/http://www.albislam.com/hutbe/Hutbe.asp?NrHutbe=256 për lidhjen http://www.albislam.com/hutbe/Hutbe.asp?NrHutbe=256. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2025 02:10 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dita e Arafatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2964970 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200127012108/http://www.islamskazajednica.org/index.php?option=com_content&task=view&id=909&Itemid=788 për lidhjen http://www.islamskazajednica.org/index.php?option=com_content&task=view&id=909&Itemid=788. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 11:26 (CEST) fb0eil0texuln97ed9d3e8zol9p1f33 Diskutim:Floor Jansen/Arkivi 1 1 361550 2978171 2838011 2026-05-07T04:23:06Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Floor Jansen]] 2978171 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2136865 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090418033905/http://www.ragnarokradio.co.uk/2008/12/women-in-metal-part-1-floor-jansen-and-lori-linstruth.html për lidhjen http://www.ragnarokradio.co.uk/2008/12/women-in-metal-part-1-floor-jansen-and-lori-linstruth.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 korrik 2020 06:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169766 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091023143056/http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=127307934&blogId=514694775 për lidhjen http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&friendId=127307934&blogId=514694775. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131007214546/http://nightwish.com/en/news për lidhjen http://nightwish.com/en/news. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 05:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2231372 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190329223325/http://www.dprp.net/wp/interviews/?page_id=5329 për lidhjen http://www.dprp.net/wp/interviews/?page_id=5329. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 korrik 2021 23:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485255 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161020223245/http://www.revampmusic.com/ për lidhjen http://www.revampmusic.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 13:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2523646 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303171814/http://www.musicaldiscoveries.com/digest/?a=viewr&id=1027 për lidhjen http://www.musicaldiscoveries.com/digest/?a=viewr&id=1027. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shkurt 2023 11:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2534185 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927161800/http://www.metalblast.net/interviews/pulling-a-wild-card-an-interview-with-revamp/ për lidhjen http://www.metalblast.net/interviews/pulling-a-wild-card-an-interview-with-revamp/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 mars 2023 22:08 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2830768 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150927090824/http://crypticrock.com/interview-floor-jansen-of-revamp-nightwish/ për lidhjen http://crypticrock.com/interview-floor-jansen-of-revamp-nightwish/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170810132631/http://crypticrock.com/revamp-wildcard-album-review/ për lidhjen http://crypticrock.com/revamp-wildcard-album-review/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 shtator 2025 12:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Floor Jansen]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965781 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250917113755/https://www.planetmosh.com/nightwish-endless-forms-most-beautiful-preview/ për lidhjen http://planetmosh.com/nightwish-endless-forms-most-beautiful-preview/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 23:56 (CEST) 7g7h0b45tsv236nqgx5t8cbr4thpzmy Diskutim:Gjekë Marinaj/Arkivi 1 1 361568 2978173 2900566 2026-05-07T04:23:26Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Gjekë Marinaj]] 2978173 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2169856 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120722021848/http://stamford.patch.com/articles/albanian-americans-unite-through-love-of-the-written-word për lidhjen http://stamford.patch.com/articles/albanian-americans-unite-through-love-of-the-written-word. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20120805153035/http://www.rlc8.dcccd.edu/media/?p=737 për lidhjen http://www.rlc8.dcccd.edu/media/?p=737. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121108092004/http://www.utdallas.edu/alta/resources/public-profile-display?member=gmarinaj2005 për lidhjen http://www.utdallas.edu/alta/resources/public-profile-display?member=gmarinaj2005. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 07:13 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2570759 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823023605/https://www.zanimalsise.com/30-vite-me-pas-poezia-kuajt-e-gjeke-marinjat-kur-arti-ndeshej-me-diktaturen/ për lidhjen https://www.zanimalsise.com/30-vite-me-pas-poezia-kuajt-e-gjeke-marinjat-kur-arti-ndeshej-me-diktaturen/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230213063112/http://www.icdj.eu/delegazioni_10.html për lidhjen http://www.icdj.eu/delegazioni_10.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230213063108/http://www.icdj.eu/index.htm për lidhjen http://www.icdj.eu/index.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220821071005/https://www.workhaiku.com/new-textbook-expands-gjeke-marinajs-role-in-diversity-of-world-literature/ për lidhjen https://www.workhaiku.com/new-textbook-expands-gjeke-marinajs-role-in-diversity-of-world-literature. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 korrik 2023 14:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2576362 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220328105837/https://www.gazeta-shqip.com/ndryshe/5667d722243cfccdc96f5f3ec50e7651.html për lidhjen http://gazeta-shqip.com/ndryshe/5667d722243cfccdc96f5f3ec50e7651.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220311105231/https://www.utdallas.edu/dept/graddean/phds/phds1213.htm për lidhjen http://www.utdallas.edu/dept/graddean/phds/phds1213.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171213011136/http://www.mapo.al/2012/12/03/teoria-qe-sheh-bardhe-dhe-lart për lidhjen http://www.mapo.al/2012/12/03/teoria-qe-sheh-bardhe-dhe-lart. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 gusht 2023 14:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2581019 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.cubaliteraria.cu/alex-pausides-primer-poeta-cubano-que-recibe-el-premio-mundus-artium/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 gusht 2023 15:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2592836 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040403174357/https://www.ofipress.com/ për lidhjen https://www.ofipress.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2023 12:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2595131 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://revista-fjala.com/prof-dr-gjeke-marinaj-merr-titullin-qytetare-nderi-i-bashkise-m-madhe/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://revista-fjala.com/prof-dr-gjeke-marinaj-merr-titullin-qytetare-nderi-i-bashkise-m-madhe/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2023 02:17 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2638268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603135139/http://www.news-paper.co.kr/news/articleView.html?idxno=76370 për lidhjen http://www.news-paper.co.kr/news/articleView.html?idxno=76370. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 janar 2024 17:46 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2645435 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230530042025/https://nuu.uz/en/o%CA%BCzbekiston-milliy-universitetiga-%D0%B0lban-%D0%B0merika-shoiri-yozuvchi-tarjimon-adabiy-tanqidchi-noshir-va-faylasuf-gekyo-marinay-xorijiy-talabalar-bilan-uchrashdi/ për lidhjen http://nuu.uz/en/o%ca%bczbekiston-milliy-universitetiga-%d0%b0lban-%d0%b0merika-shoiri-yozuvchi-tarjimon-adabiy-tanqidchi-noshir-va-faylasuf-gekyo-marinay-xorijiy-talabalar-bilan-uchrashdi/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220825105133/https://nuu.uz/ozbekiston-milliy-universiteti-sayyoramizning-1000dan-ortiq-ommaviy-axborot-vositalari-sahifalarida-sayyoramizning-mingdan-ortiq-veb-sahifalarida-etirof-etilayotgan-universitet/ për lidhjen https://nuu.uz/ozbekiston-milliy-universiteti-sayyoramizning-1000dan-ortiq-ommaviy-axborot-vositalari-sahifalarida-sayyoramizning-mingdan-ortiq-veb-sahifalarida-etirof-etilayotgan-universitet/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230725140524/https://eprints.unite.edu.mk/541/1/34d7dfe6-bc42-45b8-b3e8-31b5b0aa1f5e_145-152.pdf për lidhjen https://eprints.unite.edu.mk/541/1/34d7dfe6-bc42-45b8-b3e8-31b5b0aa1f5e_145-152.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2024 04:19 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2655916 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823024802/https://diasporashqiptare.al/author/gjeke-marinaj/ për lidhjen https://diasporashqiptare.al/author/gjeke-marinaj/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 prill 2024 07:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2661159 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230529180008/https://www.dabitonto.com/cultura-e-spettacolo/tour-in-puglia-bitonto-inclusa-per-il-grande-poeta-americano-gjek-marinaj-della-secop-edizioni.htm për lidhjen https://www.dabitonto.com/cultura-e-spettacolo/tour-in-puglia-bitonto-inclusa-per-il-grande-poeta-americano-gjek-marinaj-della-secop-edizioni.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230628210249/https://www.dabitonto.com/cronaca/il-grande-poeta-americano-gjek-marinaj-a-bitonto-per-presentare-il-libro-schizzi-di-immaginazione.htm për lidhjen https://www.dabitonto.com/cronaca/il-grande-poeta-americano-gjek-marinaj-a-bitonto-per-presentare-il-libro-schizzi-di-immaginazione.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230607051924/https://www.dabitonto.com/cultura-e-spettacolo/incontriamo-la-poesia-angela-de-leo-e-gjeke-marinaj-svelano-il-vero-volto-della-poesia-moderna.htm për lidhjen https://www.dabitonto.com/cultura-e-spettacolo/incontriamo-la-poesia-angela-de-leo-e-gjeke-marinaj-svelano-il-vero-volto-della-poesia-moderna.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2024 02:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2679535 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603135136/https://cupdf.com/document/tinhthan-thep-va-the-h-tkm-gjeke-mrinaj-nns-tho-djch-gia.html për lidhjen https://cupdf.com/document/tinhthan-thep-va-the-h-tkm-gjeke-mrinaj-nns-tho-djch-gia.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 korrik 2024 12:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2733834 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230601115940/http://maivanphan.com/default.aspx?sname=MaiVanPhan&sid=32&pageid=398&catid=1102&id=2443&catname=Tho-tieng-ANBANI&title=Con-duong-khac-tim-den-tho-Viet-hien-dai---Nha-tho-tien-sy-Gjeke-Marinaj-thuc-hien-PV për lidhjen http://maivanphan.com/default.aspx?sname=MaiVanPhan&sid=32&pageid=398&catid=1102&id=2443&catname=Tho-tieng-ANBANI&title=Con-duong-khac-tim-den-tho-Viet-hien-dai---Nha-tho-tien-sy-Gjeke-Marinaj-thuc-hien-PV. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2024 09:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2736373 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823023258/https://www.apraksinblues.com/apk-author-tx/gjeke-marinaj/ për lidhjen https://www.apraksinblues.com/apk-author-tx/gjeke-marinaj/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 janar 2025 11:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2758882 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603151216/https://www.ziareonline24.ro/cez-deschide-festivalul-portile-poeziei-2022-in-calitate-de-partener-traditional-201659/ për lidhjen https://www.ziareonline24.ro/cez-deschide-festivalul-portile-poeziei-2022-in-calitate-de-partener-traditional-201659. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 shkurt 2025 20:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2789196 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230529130234/http://vanhaiphong.com/noi-sao-cho-het-ve-nguoi-con-gai-viet-nam-gjeke-marinaj-hoa-ky/ për lidhjen http://vanhaiphong.com/noi-sao-cho-het-ve-nguoi-con-gai-viet-nam-gjeke-marinaj-hoa-ky/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230529130229/http://vanhaiphong.com/mai-vn-phn-gjeke-marinaj-dch-sang-albania-ng/ për lidhjen http://vanhaiphong.com/mai-vn-phn-gjeke-marinaj-dch-sang-albania-ng/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230601115931/http://vanhaiphong.com/nha-vn-bao-v-tro-chuyn/ për lidhjen http://vanhaiphong.com/nha-vn-bao-v-tro-chuyn/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2025 14:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2791441 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603151216/http://www.knnews.co.kr/news/articleView.php?idxno=1358536 për lidhjen http://www.knnews.co.kr/news/articleView.php?idxno=1358536. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 prill 2025 18:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2802889 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220220051150/http://www.locuspoint.org/volume1/dallas/index.html për lidhjen http://www.locuspoint.org/volume1/dallas/index.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823081834/https://tsuull.uz/uz/content/universitetimizga-jahonga-mashhur-ijodkor-tashrif-buyurdi për lidhjen https://tsuull.uz/uz/content/universitetimizga-jahonga-mashhur-ijodkor-tashrif-buyurdi. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230213063102/https://nuu.uz/en/?s=Marinaj për lidhjen https://nuu.uz/en/?s=Marinaj. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 maj 2025 16:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2807461 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220823023558/http://www.ballikombit.org/index.php?option=com_content&task=view&id=389&Itemid=9 për lidhjen http://www.ballikombit.org/index.php?option=com_content&task=view&id=389&Itemid=9. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 qershor 2025 18:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2850788 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231208154027/http://www.cubaliteraria.cu/alex-pausides-primer-poeta-cubano-que-recibe-el-premio-mundus-artium/ për lidhjen http://www.cubaliteraria.cu/alex-pausides-primer-poeta-cubano-que-recibe-el-premio-mundus-artium/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 tetor 2025 15:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2871658 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211122172857/https://www.avvenire.it/rubriche/pagine/gjek-marinajil-fondo-senza-fondo-dell-amore për lidhjen https://www.avvenire.it/rubriche/pagine/gjek-marinajil-fondo-senza-fondo-dell-amore. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 nëntor 2025 05:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2895397 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230529131732/http://baobacgiang.com.vn/bg/tuan-van-hoa-du-lich-bac-giang/276566/ngay-tho-viet-nam-tai-bac-giang-xay-dung-van-hoa-con-nguoi-viet-nam-tu-tinh-hoa-dan-toc-va-nhan-loai.html për lidhjen http://baobacgiang.com.vn/bg/tuan-van-hoa-du-lich-bac-giang/276566/ngay-tho-viet-nam-tai-bac-giang-xay-dung-van-hoa-con-nguoi-viet-nam-tu-tinh-hoa-dan-toc-va-nhan-loai.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2026 02:34 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Gjekë Marinaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2966000 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603155050/https://olt-alert.ro/2022/06/23/cez-deschide-din-nou-festivalul-portile-poeziei-din-caras-severin-in-calitate-de-partener-traditional/ për lidhjen https://olt-alert.ro/2022/06/23/cez-deschide-din-nou-festivalul-portile-poeziei-din-caras-severin-in-calitate-de-partener-traditional/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230603152144/https://stirilecs.ro/a-x-a-editie-consecutiva-a-festivalului-portile-poeziei-din-caras-severin/ për lidhjen https://stirilecs.ro/a-x-a-editie-consecutiva-a-festivalului-portile-poeziei-din-caras-severin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2026 02:47 (CEST) suqkbp2hqih9bcb9gyw3vebduofy998 Diskutim:Eksperimenti i burgut në Stanford/Arkivi 1 1 361739 2978179 2743938 2026-05-07T04:24:27Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Eksperimenti i burgut në Stanford]] 2978179 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2240173 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304093021/http://www.psychology.nottingham.ac.uk/staff/msh/mh_teaching_site_files/a_lectures/C82SAD%20L07%20Social%20Influence%20II%20The%20BBC%20Prison%20Experiment%20(handout).doc për lidhjen http://www.psychology.nottingham.ac.uk/staff/msh/mh_teaching_site_files/a_lectures/C82SAD%20L07%20Social%20Influence%20II%20The%20BBC%20Prison%20Experiment%20(handout).doc. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210225105451/http://www.zimbardo.com/downloads/1973%20A%20Study%20of%20Prisoners%20and%20Guards,%20Naval%20Research%20Reviews.pdf për lidhjen http://www.zimbardo.com/downloads/1973%20A%20Study%20of%20Prisoners%20and%20Guards,%20Naval%20Research%20Reviews.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081210094533/http://www.in-mind.org/special-issue/from-heavens-to-hells-to-heroes.html për lidhjen http://www.in-mind.org/special-issue/from-heavens-to-hells-to-heroes.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 gusht 2021 19:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2377263 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20011031052646/http://www.stanford.edu/dept/news/pr/97/970108prisonexp.html për lidhjen http://www.stanford.edu/dept/news/pr/97/970108prisonexp.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 01:53 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2504822 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111118040323/http://news.stanford.edu/pr/97/970108prisonexp.html për lidhjen http://news.stanford.edu/pr/97/970108prisonexp.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2022 19:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2641521 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120915015430/https://alumni.stanford.edu/get/page/magazine/article/?article_id=40741 për lidhjen https://alumni.stanford.edu/get/page/magazine/article/?article_id=40741. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shkurt 2024 17:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2739858 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081219183946/http://www.lucifereffect.com/ për lidhjen http://www.lucifereffect.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 janar 2025 21:40 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksperimenti i burgut në Stanford]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965365 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ew.com/article/2015/07/17/stanford-prison-experiment-billy-crudup. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 15:26 (CEST) lgkraalxvq3zdb8aekr4cghetdzacx4 Diskutim:Feyenoord/Arkivi 1 1 361798 2978181 2886109 2026-05-07T04:24:55Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Feyenoord]] 2978181 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2496245 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.zanziball.it/en/26/91c.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.precision-football.com/scripts/news.asp?action=show&ID=1466&lang=en&sitetypID=2&sessionID=. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.zanziball.it/en/26/a50.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.zanziball.it/en/26/1033.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 nëntor 2022 11:25 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2497561 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160408050056/http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267 për lidhjen http://www.feyenoord.com/news/news-overview/68267. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120616231934/http://www.mcfc.co.uk/News/Team-news/2011/August/John-Guidetti-loaned-to-Feyenoord për lidhjen http://www.mcfc.co.uk/news/team-news/2011/august/john-guidetti-loaned-to-feyenoord. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 nëntor 2022 13:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2498471 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180427044822/https://www.fr12.nl/nieuws/7532-dani-fernandez-naar-feyenoord.html për lidhjen https://www.fr12.nl/nieuws/7532-dani-fernandez-naar-feyenoord.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 dhjetor 2022 14:06 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2500143 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141030162400/http://sport.leonardo.it/pelle-capocannoniere-in-olanda-e-il-quinto-italiano-topscorer-allestero/ për lidhjen http://sport.leonardo.it/pelle-capocannoniere-in-olanda-e-il-quinto-italiano-topscorer-allestero/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141102202258/http://www.feyenoord.com/feyenoord-1/fixtures-results/feyenoord-sc-cambuur-netherlands-eredivisie-2013-2014/post-match për lidhjen http://www.feyenoord.com/feyenoord-1/fixtures-results/feyenoord-sc-cambuur-netherlands-eredivisie-2013-2014/post-match. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 dhjetor 2022 10:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2521383 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.ph/20120715170916/http://kr.goal.com/en/Articolo.aspx?ContenutoId=688510 për lidhjen http://kr.goal.com/en/Articolo.aspx?ContenutoId=688510. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shkurt 2023 13:28 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2557661 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120715071655/http://www.vi.nl/nieuws/220566/Feyenoord-tweede-na-logische-zege-op-SC-Heerenveen.htm për lidhjen http://www.vi.nl/nieuws/220566/Feyenoord-tweede-na-logische-zege-op-SC-Heerenveen.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 qershor 2023 21:53 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565672 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190115234214/https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/2861642/feyenoord-wint-100ste-toto-knvb-beker për lidhjen https://www.foxsports.nl/nieuws/artikel/2861642/feyenoord-wint-100ste-toto-knvb-beker. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 korrik 2023 10:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2668412 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120414185058/http://www.nusport.nl/eredivisie/2786767/feyenoord-promoveert-categorie-ii.html për lidhjen http://www.nusport.nl/eredivisie/2786767/feyenoord-promoveert-categorie-ii.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2024 07:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2882238 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221026090329/https://www.transfermarkt.us/feyenoord-rotterdam/mitarbeiter/verein/234 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/feyenoord-rotterdam/mitarbeiter/verein/234. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221222060148/https://www.transfermarkt.us/feyenoord-rotterdam/mitarbeiterhistorie/verein/234 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/feyenoord-rotterdam/mitarbeiterhistorie/verein/234. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 dhjetor 2025 13:49 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Feyenoord]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965722 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130523061039/http://www.voetbal4u.com/2012/08/31/koeman-graziano-pelle-is-net-wat-we-nodig-hebben/ për lidhjen http://www.voetbal4u.com/2012/08/31/koeman-graziano-pelle-is-net-wat-we-nodig-hebben/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 23:04 (CEST) bewe0777puc8m2ughrc1mtfioycypge Diskutim:Federico Dimarco/Arkivi 1 1 361822 2978183 2886111 2026-05-07T04:25:15Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Federico Dimarco]] 2978183 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2597657 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221203162615/https://www.inter.it/en/teams/first-team/dimarco për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/dimarco. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190619204136/https://www.inter.it/it/news/71177 për lidhjen http://www.inter.it/it/news/71177. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190619204135/https://www.inter.it/it/news/74135/federico-dimarco-all-empoli për lidhjen http://www.inter.it/it/news/74135/federico-dimarco-all-empoli. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190619204135/https://www.inter.it/it/news/81661/federico-dimarco-al-sion për lidhjen http://www.inter.it/it/news/81661/federico-dimarco-al-sion. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2023 05:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2598305 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160103025818/http://www.inter.it/en/squadra/G0955 për lidhjen http://www.inter.it/en/squadra/G0955. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221203162615/https://www.inter.it/en/teams/first-team/dimarco për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/dimarco. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2023 06:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2599742 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230405001007/http://www.zonacalcio.net/2017/06/11/dimarco-prodigio-calvairate/ për lidhjen http://www.zonacalcio.net/2017/06/11/dimarco-prodigio-calvairate/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 tetor 2023 21:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2689952 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221109190843/https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/inter/2022/11/09-99658141/inter-bologna_diretta_ora_live_la_partita_di_oggi për lidhjen https://corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/inter/2022/11/09-99658141/inter-bologna_diretta_ora_live_la_partita_di_oggi. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 shtator 2024 03:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2744548 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200724165041/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-47-0605-ita-zam-fulltime-pdf-2892925.pdf?cloudid=cmgzn11ncfltjfarkkon për lidhjen https://resources.fifa.com/image/upload/eng-47-0605-ita-zam-fulltime-pdf-2892925.pdf?cloudid=cmgzn11ncfltjfarkkon. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200724163809/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-51-0611-uru-ita-fulltime-pdf-2894289.pdf?cloudid=rfizqqhkmnqebngqedvd për lidhjen https://resources.fifa.com/image/upload/eng-51-0611-uru-ita-fulltime-pdf-2894289.pdf?cloudid=rfizqqhkmnqebngqedvd. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200724165148/https://resources.fifa.com/image/upload/eng-50-0608-ita-eng-fulltime-pdf-2893730.pdf?cloudid=mzxhfuv0ufs1v0hdmxuy për lidhjen https://resources.fifa.com/image/upload/eng-50-0608-ita-eng-fulltime-pdf-2893730.pdf?cloudid=mzxhfuv0ufs1v0hdmxuy. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2025 10:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2882016 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230520061335/https://www.transfermarkt.us/federico-dimarco/profil/spieler/198116 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/federico-dimarco/profil/spieler/198116. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 dhjetor 2025 08:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Federico Dimarco]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965606 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gianlucadimarzio.com/it/dimarco-christian-federico-inter-fiorenzuola-feralpisalo-storia. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 21:12 (CEST) lb72emzxqxuale4ds10xsb2lhfr0aay Botafogo FR 0 365260 2977991 2831311 2026-05-06T13:29:17Z Makenzis 95633 2977991 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #000000 | writing color = #FFFFFF | nickname = ''Fogo'' <br> ''Estrela Solitária'' <br> ''O Glorioso'' <br> ''Alvinegro Carioca'' <br> ''O Mais Tradicional'' | ground = [[Estádio Olímpico Nilton Santos]] | capacity = 46,831 | clubname = Botafogo | image = Botafogo de Futebol e Regatas logo.svg | upright = 0.75 | fullname = Botafogo de Futebol e Regatas | founded = {{Start date and years ago|1904|08|12|df=yes}} | chairman = {{Flamuri|Brazili}} Durcesio Mello | owner = {{Flamuri|SHBA}} [[John Textor]] (90%) | manager = {{Flamuri|Brazili}} [[Artur Jorge (footballer, born 1972)|Artur Jorge]] | league = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] | season = 2025 | position = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], '''6të''' | website = | pattern_la1 = _botafogo2425h | pattern_b1 = _botafogo2425h | pattern_ra1 = _botafogo2425h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _botafogo24hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 555555 | pattern_la2 = _botafogo2425a | pattern_b2 = _botafogo2425a | pattern_ra2 = _botafogo2425a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _botafogo2425t | pattern_b3 = _botafogo2425t | pattern_ra3 = _botafogo2425t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _botafogo2425tl | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Botafogo de Futebol e Regatas''' është një klub futbolli i themeluar në vitin 1904 në [[Rio de Zhaneiro|Rio de Janeiro]]. == Historia == [[Skeda:Primeira_Sede_do_Club_de_Regatas_Botafogo.jpg|djathtas|parapamje|200x200px|Selia e parë e klubit]] [[Skeda:Time_Botafogo_1907.jpg|djathtas|parapamje|200x200px|Skuadra kampione e Carioca-s 1907.]] Ndeshja e tyre e parë miqësore u luajt më 2 tetor kundër [[Football Athletic Club|F.A.C.]] dhe udhëtimi në [[Tijuca (Rio de Janeiro)|Tijuca]] përfundoi me një humbje 3-0. Megjithatë, më 21 maj 1905, në ndeshjen e tyre të dytë, ata mundën të fitonin 1-0 kundër [[Petropolitano FBC|Petropolitano]] dhe Flávio Ramos shënoi golin e parë në historinë e Botafogos. Në vitin 1906, ata ishin në gjendje të vendosnin trofeun e tyre të parë në selinë e tyre, të cilin e fituan duke fituar Kupën Caxambu (kampionati i parë i [[Rio de Janeiro]]). Në të njëjtin vit, u organizua kampionati i parë shtetëror i futbollit, [[Campeonato Carioca|Carioca]], ku ata mundën të përfundonin vetëm në vendin e katërt. Një vit më vonë, në 1907, ata fituan kampionatin e tyre të parë shtetëror, duke e ndarë atë me [[Fluminense Football Club|Fluminense]]. Më 30 maj 1909, ata fituan 24-0 kundër [[SC Mangueira|Mangueira]], që është ende diferenca më e lartë e fitores në ndeshjet zyrtare në futbollin [[Brazili|brazilian]]. Edhe viti 1910 edhe viti 1912 sollën tituj shtetërorë, por më pas pati 18 vjet heshtje deri në vitin 1930, kur fituan trofeun e katërt të Carioca-s. Deri në mesin e viteve 1930, skuadra bardhezi ishte skuadra më e fortë në [[Rio de Janeiro (shteti)|shteti]], dhe nga viti 1932 deri në 1935 ata fituan katër tituj ligë radhazi. Më 8 dhjetor 1942, ata u bashkuan me klubin lokal të kanotazhit dhe morën emrin "'''Botafogo de Futebol e Regatas'''". == Nderimet == === Vendase === * '''[[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]]: 3''' ** 1968, 1995, 2024 * '''[[Campeonato Brasileiro Série B|Brasileirão Série B]]: 2''' ** 2015, 2021 === Rajonale === * '''[[Campeonato Carioca|Cariocão]]: 21''' ** 1907, 1910, 1912, 1930, 1932, 1933, 1934, 1935, 1948, 1957, 1961, 1962, 1967, 1968, 1989, 1990, 1997, 2006, 2010, 2013, 2018 === Kontinentale === * '''[[Copa Libertadores]]: 1''' ** 2024 * '''[[Copa CONMEBOL]]: 1''' ** 1993 == Skuadra aktuale == Redaktuar më 04-09-2024.{{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=Paraguay|pos=GK|name=[[Gatito Fernández]] [[Skeda:Vice Captain Sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=2|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Rafael (footballer, born 1990)|Rafael]]}} {{Fs player|no=3|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Lucas Halter]]}} {{Fs player|no=4|nat=Uruguay|pos=DF|name=[[Mateo Ponte]]}} {{Fs player|no=5|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Danilo Barbosa]]}} {{Fs player|no=6|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Tchê Tchê]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=7|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Luiz Henrique (footballer, born 2001)|Luiz Henrique]]}} {{Fs player|no=9|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Tiquinho Soares]]}} {{Fs player|no=10|nat=Venezuela|pos=FW|name=[[Jefferson Savarino]]}} {{Fs player|no=11|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Júnior Santos (footballer, born 1994)|Júnior Santos]]}} {{Fs player|no=12|nat=Brazil|pos=GK|name=[[John (footballer)|John]]}} {{Fs player|no=13|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Alex Telles]]}} {{Fs player|no=15|pos=DF|nat=Angola|name=[[Bastos (footballer, born 1991)|Bastos]]}} {{Fs player|no=16|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Hugo (footballer, born 2001)|Hugo]]}} {{Fs player|no=17|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Marlon Freitas]]}} {{Fs player|no=20|nat=Argentina|pos=DF|name=[[Alexander Barboza]]}} {{Fs player|no=21|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Fernando Marçal|Marçal]]}} {{fs player|no=22|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Vitinho (footballer, born July 1999)|Vitinho]]}} {{Fs player|no=23|nat=Argentina|pos=MF|name=[[Thiago Almada]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=25|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Kauê (footballer, born 2004)|Kauê]]}} {{Fs player|no=26|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Gregore]]}} {{Fs player|no=27|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Carlos Alberto (footballer, born 2002)|Carlos Alberto]]}} {{Fs player|no=28|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Allan (footballer, born 1991)|Allan]]}} {{Fs player|no=30|nat=Brazil|pos=GK|name=[[Lucas Fonseca Gomes Barreto|Lucas Barreto]]}} {{Fs player|no=33|nat=Brazil|pos=MF|name=[[Carlos Eduardo (footballer, born 1989)|Eduardo]]}} {{Fs player|no=34|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Adryelson]]|other=fra [[Olympique Lyonnais|Lyon]]}} {{Fs player|no=37|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Matheus Martins]]}} {{Fs player|no=38|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Jefferson Maciel Bento|Jefferson Maciel]]}} {{Fs player|no=47|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Jeffinho]]|other=fra [[Olympique Lyonnais|Lyon]]}} {{Fs player|no=66|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Cuiabano]]}} {{Fs player|no=67|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Yarlen Faustino Augusto|Yarlen]]}} {{Fs player|no=70|nat=Paraguay|pos=MF|name=[[Óscar Romero (footballer)|Óscar Romero]]}} {{Fs player|no=79|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Fabiano Rodrigues Pereira|Fabiano]]}} {{Fs player|no=90|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Matheus Nascimento (footballer, born 2004)|Matheus Nascimento]]}} {{Fs player|no=91|nat=Brazil|pos=DF|name=[[Pablo (footballer, born 1991)|Pablo]]|other=fra [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]]}} {{Fs player|no=97|nat=Brazil|pos=GK|name=[[Raul Jonas Steffens|Raul]]}} {{Fs player|no=99|nat=Brazil|pos=FW|name=[[Igor Jesus (footballer, born 2001)|Igor Jesus]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} <references /> == Lidhje të jashtme == * [https://www.botafogo.com.br/ Faqja zyrtare] [[Kategoria:Klube futbolli në Brazil]] jt4f99lnrjvw32sblmuakq1sucx5kac SC Internacional 0 365263 2977981 2969270 2026-05-06T12:42:28Z Makenzis 95633 2977981 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #E60006 | writing color = #FFFFFF | clubname = Internacional | image = Sport Club Internacional 2009.svg | image_size = 220px | nickname = ''Colorado'' <br/>''Clube do Povo'' <br/>''Celeiro de Ases'' <br/>''Rolo Compressor'' | clubcolors = [[File:600px SCI artistico su sfondo Rosso.png|20px]] | fullname = Sport Club Internacional | founded = [[4 prill]] [[1909]] | chairman = {{Flamuri|Brazili}} Alessandro Barcellos | manager = {{Flamuri|Brazili}} [[Roger Machado (futbollist)|Roger Machado]] | league = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] | season = 2025 | position = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], 16të | ground = [[Estádio Beira-Rio|Beira-Rio]] | capacity = 50,128 | website = | pattern_la1 = _inter24h | pattern_b1 = _inter24h | pattern_ra1 = _inter24h | pattern_sh1 = _inter24h | pattern_so1 = _color_3_stripes_red | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _inter24a | pattern_b2 = _inter24a | pattern_ra2 = _inter24a | pattern_sh2 = _inter24a | pattern_so2 = _color_3_stripes_red | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _inter24pa | pattern_b3 = _inter24pa | pattern_ra3 = _inter24pa | pattern_sh3 = _inter24pa | pattern_so3 = _inter24pal | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FF0000 | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Sport Club Internacional''' është një klub futbolli nga [[Porto Alegre]], [[Rio Grande do Sul]]. Klubi u themelua në 1909.<ref>{{Cite web|title=Faqja oficiale e Internacional|url=http://www.internacional.com.br/home.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824071454/http://www.internacional.com.br/home.php#|archive-date=24 gusht 2013|access-date=27 gusht 2013|language=pt}}</ref> Një anëtar i [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], ata kanë fituar tre tituj të ligës gjatë historisë së tyre. Në vitin 2006, ata fituan [[FIFA Kupa e Botës për Klube|Kupën e Botës për Klube]].<ref>{{Cite web|title=Copa Mundial de Clubes FIFA 2006|url=https://www.fmf.com.mx/copa_mundial_de_clubes_fifa_2006.htm|access-date=2024-10-29|website=www.fmf.com.mx|language=es}}</ref> == Nderimet == === Vendase dhe Rajonale === ==== Vendase ==== * '''[[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]]: 3''' ** 1975, 1976, 1979. * '''Kupa: 1''' ** 1992. ==== Rajonale ==== * '''[[Campeonato Gaúcho|Gauchão]]: 45''' ** 1927, 1934, 1940, 1941, 1942, 1943, 1944, 1945, 1947, 1948, 1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1961, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1981, 1982, 1983, 1984, 1991, 1992, 1994, 1997, 2002, 2003, 2004, 2005, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016. === Ndërkombëtare === * '''[[FIFA Kupa e Botës për Klube|Kupa e Botës për Klube]]: 1''' ** 2006. * '''[[Copa Libertadores]]: 2''' ** 2006, 2010. * '''[[Copa Sudamericana]]: 1''' ** 2008. * '''[[Recopa Sudamericana]]: 2''' ** 2007, 2011. == Skuadra aktuale == Redaktuar më 02-09-2024.{{fs start}} {{fs player|no=1|pos=GK|nat=URU|name=[[Sergio Rochet]]}} {{fs player|no=5|pos=MF|nat=BRA|name=[[Fernando (footballer, born 1987)|Fernando]]}} {{fs player|no=6|pos=DF|nat=BRA|name=[[Renê (footballer)|Renê]]}} {{fs player|no=7|pos=MF|nat=BRA|name=[[Hyoran]]}} {{fs player|no=8|pos=MF|nat=BRA|name=[[Bruno Henrique (footballer, born 1989)|Bruno Henrique]]}} {{fs player|no=10|pos=MF|nat=BRA|name=[[Alan Patrick (footballer)|Alan Patrick]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{fs player|no=11|pos=FW|nat=BEL|name=[[Wanderson (footballer, born October 1994)|Wanderson]]}} {{fs player|no=12|pos=GK|nat=BRA|name=[[Fabrício (footballer, born January 1986)|Fabrício]]}} {{fs player|no=13|pos=FW|nat=ECU|name=[[Enner Valencia]]}} {{fs player|no=15|pos=MF|nat=BRA|name=[[Bruno Gomes (footballer, born 2001)|Bruno Gomes]]}} {{fs player|no=17|pos=MF|nat=BRA|name=[[Bruno Tabata]]}} {{fs player|no=18|pos=DF|nat=URU|name=[[Agustín Rogel]]|other=fra [[Hertha BSC|Hertha]]}} {{fs player|no=19|pos=FW|nat=Colombia|name=[[Rafael Santos Borré]]}} {{fs player|no=20|pos=DF|nat=BRA|name=[[Clayton Sampaio]]}} {{fs player|no=21|pos=FW|nat=BRA|name=[[Wesley (footballer, born 1999)|Wesley]]}} {{Fs mid}} {{fs player|no=22|pos=GK|nat=BRA|name=[[Ivan (footballer, born 1997)|Ivan]]}} {{fs player|no=23|pos=DF|nat=BRA|name=[[Nathan Santos]]|other=fra [[Santos FC|Santos]]}} {{fs player|no=24|pos=GK|nat=BRA|name=[[Anthoni Spier Souza|Anthoni]]}} {{fs player|no=25|pos=DF|nat=ARG|name=[[Gabriel Mercado]] [[Skeda:Vice Captain Sports.svg|12px]]|other=}} {{fs player|no=26|pos=DF|nat=ARG|name=[[Alexandro Bernabei]]|other=fra [[Celtic F.C.|Celtic]]}} {{fs player|no=29|pos=MF|nat=BRA|name=[[Thiago Maia]]}} {{fs player|no=31|pos=FW|nat=ARG|name=[[Lucas Alario]]}} {{fs player|no=34|pos=MF|nat=BRA|name=[[Gabriel Carvalho Teixeira|Gabriel Carvalho]]}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=DF|name=[[Braian Aguirre]]}} {{fs player|no=40|pos=MF|nat=BRA|name=[[Rômulo Zwarg|Rômulo]]}} {{fs player|no=44|pos=DF|nat=BRA|name=[[Vitão (footballer, born February 2000)|Vitão]]}} {{fs player|no=45|pos=FW|nat=BRA|name=[[Lucca (footballer, born 2003)|Lucca]]}} {{fs player|no=47|pos=MF|nat=BRA|name=[[Gustavo Prado Alves|Gustavo Prado]]}} {{fs player|no=49|pos=FW|nat=BRA|name=[[Ricardo Mathias da Silva|Ricardo Mathias]]}} {{fs end}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://internacional.com.br/ Faqja zyrtare] {{Fituesit e FIFA Kupës së Botës për Klube}} [[Kategoria:Klube futbolli në Brazil|Internacional]] o5hgua01x9l9k805qm6os5ardjbb7uc Racing Club de Avellaneda 0 365517 2978205 2711378 2026-05-07T10:59:44Z Makenzis 95633 2978205 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Racing Club | image = Escudo de Racing Club (2014).svg | upright = 0.8 | fullname = Racing Club | nickname = ''La Academia'' <br/> ''El Primer Grande'' | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1903|3|25}}<br />si ''Racing Football Club'' | stadium = [[Estadio Presidente Juan Domingo Perón|Estadio Presidente Perón]] | capacity = 50,880 | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Víctor Blanco | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Gustavo Costas]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 5 | website = https://www.racingclub.com.ar/ | pattern_la1 = _racing2024h | pattern_b1 = _racing2024h | pattern_ra1 = _racing2024h | pattern_sh1 = _racing2024h | pattern_so1 = _racing2024h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _racing2024a | pattern_b2 = _racing2024a | pattern_ra2 = _racing2024a | pattern_sh2 = _racing2024h | pattern_so2 = _blacktop | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 27BEF8 | pattern_la3 = _racing2024t | pattern_b3 = _racing2024t | pattern_ra3 = _racing2024t | pattern_sh3 = _racing2024t | pattern_so3 = _blacktop | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = ffffff }}'''Racing Club''' '''de Avellaneda''' është një klub futbolli argjentinas me bazë në qytetin e [[Avellaneda]] në provincën e [[Buenos Aires]]. Klubi u themelua në 25 mars 1903 dhe është një nga "pesë klubet e mëdha" të futbollit argjentinas. == Nderimet == * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 18''' ** 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1921, 1925, 1949, 1950, 1951, 1958, 1961, 1966, Apertura 2001, 2014, 2018/19 * '''Copa Dr. Carlos Ibarguren (5):''' ** 1913, 1914, 1916, 1917, 1918 * '''Copa de Honor Municipalidad de Buenos Aires (4):''' ** 1912, 1913, 1915, 1917 * '''Copa de Honor Beccar Varela (1):''' ** 1932 * '''Copa de Competencia (LAF) (1):''' ** 1933 * '''Copa de Competencia Británica (1):''' ** 1945 * '''Trofeo de Campeones de la Superliga Argentina (1):''' ** 2019 * '''Trofeo de Campeones de la Liga Profesional (1):''' ** 2022 * '''Supercopa Internacional (1):''' ** 2022 == Skuadra aktuale == {{Fs start}}<!--start of 1st column for table--> {{Fs player|no=1|nat=ARG|pos=GK|name=Roberto León}} {{Fs player|no=2|nat=ARG|pos=DF|name=[[Agustín García Basso]]}} {{Fs player|no=3|nat=ARG|pos=DF|name=[[Marco Di Cesare]]}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=MF|name=[[Juan Nardoni]]}} {{Fs player|no=6|nat=ARG|pos=DF|name=[[Nazareno Colombo]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=FW|name=[[Maximiliano Salas]]}} {{Fs player|no=8|nat=Colombia|pos=MF|name=[[Juan Fernando Quintero]]}} {{Fs player|no=9|nat=ARG|pos=FW|name=[[Adrián Martínez (footballer, born July 1992)|Adrián Martínez]]}} {{Fs player|no=10|nat=Colombia|pos=FW|name=[[Roger Martínez]]}} {{Fs player|no=11|nat=ARG|pos=MF|name=[[Matías Acevedo]]}} {{Fs player|no=12|nat=ARG|pos=FW|name=[[Luciano Vietto]]}} {{Fs player|no=13|nat=ARG|pos=MF|name=[[Santiago Sosa]]|other=fra [[Atlanta United FC|Atlanta United]]}} {{Fs player|no=15|nat=URU|pos=DF|name=[[Gastón Martirena]]}} {{Fs player|no=16|nat=URU|pos=MF|name=[[Martín Barrios]]}} {{Fs player|no=17|nat=Colombia|pos=FW|name=[[Johan Carbonero]]}} {{Fs player|no=18|nat=ARG|pos=FW|name=[[Agustín Urzi]]|other=fra [[FC Juárez|Juárez]]}} {{Fs player|no=19|nat=ARG|pos=DF|name=Juan Manuel Elordi}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=20|nat=ARG|pos=DF|name=[[Germán Conti]]}} {{Fs player|no=21|nat=Chile|pos=GK|name=[[Gabriel Arias]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=22|nat=ARG|pos=MF|name=[[Baltasar Rodríguez]]}} {{Fs player|no=25|nat=ARG|pos=GK|name=[[Facundo Cambeses]]}} {{Fs player|no=27|nat=ARG|pos=DF|name=[[Gabriel Rojas]]}} {{Fs player|no=28|nat=ARG|pos=FW|name=Santiago Solari}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=MF|name=Santino Vera}} {{Fs player|no=30|nat=ARG|pos=DF|name=[[Leonardo Sigali]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=32|nat=ARG|pos=MF|name=[[Agustín Almendra]]}} {{Fs player|no=34|nat=ARG|pos=DF|name=[[Facundo Mura]]}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=DF|name=Santiago Quirós}} {{Fs player|no=36|nat=ARG|pos=MF|name=[[Bruno Zuculini]]}} {{Fs player|no=37|nat=ARG|pos=MF|name=Matías Bergara}} {{Fs player|no=41|nat=ARG|pos=FW|name=Ramiro Degregorio}} {{Fs player|no=43|nat=ARG|pos=DF|name=[[Gonzalo Escudero]]}} {{Fs player|no=44|nat=ARG|pos=GK|name=Francisco Gómez}} {{Fs player|no=49|nat=ARG|pos=MF|name=David González Torres}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] d15cdugi5byu000ers3vangop6msxrc Club Atlético Independiente 0 365519 2978194 2784191 2026-05-07T09:59:51Z Makenzis 95633 2978194 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Independiente | image = Escudo_del_Club_Atlético_Independiente_de_Avellaneda.svg | image_size = 170 | fullname = Club Atlético Independiente | nickname = ''El Rojo'' <br/> ''Los Diablos Rojos'' <br/> ''Rey de Copas'' <br/> ''El Orgullo Nacional'' | ground = [[Estadio Libertadores de América]] | capacity = 43,187 | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2024 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 7 | founded = {{Start date and age|df=yes|1905|1|1}}{{refn|Ndonëse takimi ku një grup entuziastësh të futbollit vendosën të themelonin një klub u mbajt më 4 gusht 1904, data zyrtare e themelimit të klubit u caktua më 1 janar 1905, më pas u nënshkrua dhe nënshkruhej në aktin e themelimit.}} | owner = 140,000 anëtarë | chrtitle = | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} [[Néstor Grindetti]] | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Julio Vaccari]] | website = https://clubaindependiente.com.ar | pattern_la1 = _independiente2324h | pattern_b1 = _independiente2324h | pattern_ra1 = _independiente2324h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 002040 | socks1 = 002040 | pattern_la2 = _independiente2324a | pattern_b2 = _independiente2324a | pattern_ra2 = _independiente2324a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _independiente2024t | pattern_b3 = _independiente2024t | pattern_ra3 = _independiente2024t | pattern_sh3 = _independiente2024t | pattern_so3 = | leftarm3 = 000040 | body3 = 000040 | rightarm3 = 000040 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 }} [[Skeda:Independiente first.svg|thumb|right|150px|Logoja e parë e Independiente.]] '''Club Atlético Independiente''' është një klub futbolli nga [[Avellaneda]]. Klubi u themelua në vitin 1905. == Nderimet == * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 16''' ** 1922 AAm, 1926 AAm, 1938, 1939, 1948, 1960, 1963, 1967 Nacional, 1970 Metropolitano, 1971 Metropolitano, 1977 Nacional, 1978 Nacional, 1983 Metropolitano, 1988/89, 1994 Clausura, 2002 Apertura * '''[[Copa Libertadores|Libertadores]]: 7''' ** 1964, 1965, 1972, 1973, 1974, 1975, 1984 * '''[[Kupa Ndërkontinentale]]: 2''' ** 1973, 1984 * '''[[Copa Sudamericana|Sudamericana]]: 2''' ** 2010, 2017 == Skuadra aktuale == {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=ARG|pos=DF|name=[[Joaquín Laso]]}} {{Fs player|no=3|nat=ARG|pos=DF|name=[[Adrián Spörle]]}} {{Fs player|no=4|nat=ARG|pos=DF|name=[[Federico Vera]]}} {{Fs player|no=5|nat=Chile|pos=DF|name=[[Felipe Loyola]]}} {{Fs player|no=6|nat=ARG|pos=DF|name=[[Marco Pellegrino]]|other=fra [[AC Milan|Milan]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=DF|name=[[Julio Buffarini]]}} {{Fs player|no=8|nat=URU|pos=MF|name=[[Baltasar Barcia]]}} {{Fs player|no=9|nat=Paraguay|pos=FW|name=[[Gabriel Ávalos]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=MF|name=[[Santiago Toloza]]}} {{Fs player|no=11|nat=ARG|pos=MF|name=[[Federico Mancuello]]}} {{Fs player|no=13|nat=URU|pos=GK|name=Manuel Tasso}} {{Fs player|no=15|nat=ARG|pos=DF|name=[[Damián Pérez]]}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|pos=FW|name=[[Santiago Hidalgo]]}} {{Fs player|no=17|nat=ARG|pos=MF|name=[[Lucas González (footballer, born 2000)|Lucas González]]}} {{Fs player|no=18|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ignacio Maestro Puch]]|other=fra [[Atlético Tucumán]]}} {{Fs player|no=19|nat=ARG|pos=FW|name=[[Alex Luna (footballer)|Alex Luna]]|other=fra [[Atlético de Rafaela|Atlético Rafaela]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=21|nat=ARG|pos=MF|name=David Martínez}} {{Fs player|no=23|nat=ARG|pos=MF|name=[[Iván Marcone]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=24|nat=ARG|pos=FW|name=[[Santiago López (footballer, born 2006)|Santiago López]]}} {{Fs player|no=25|nat=URU|pos=GK|name=Diego Segovia}} {{Fs player|no=26|nat=ARG|pos=DF|name=[[Kevin Lomónaco]]|other=fra [[Red Bull Bragantino|RB Bragantino]]}} {{Fs player|no=27|nat=ARG|pos=MF|name=Diego Tarzia}} {{Fs player|no=28|nat=ECU|pos=MF|name=[[Jhonny Quiñónez]]}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=DF|name=Juan Fedorco}} {{Fs player|no=31|nat=ARG|pos=FW|name=[[Nicolás Vallejo]]}} {{Fs player|no=32|nat=ARG|pos=FW|name=[[Alexis Canelo]]}} {{Fs player|no=33|nat=ARG|pos=GK|name=[[Rodrigo Rey]] [[Skeda:Vice Captain Sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=34|nat=ARG|pos=FW|name=Matías Giménez}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=MF|name=Santiago Salle}} {{Fs player|no=42|nat=ARG|pos=MF|name=Sergio Ortíz}} {{Fs player|no=44|nat=ARG|pos=DF|name=Santiago Montiel}} {{Fs end}} == Shënime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë|Independiente]] a59aswzogammeurln2hkbqi48o79que 2978195 2978194 2026-05-07T10:00:02Z Makenzis 95633 2978195 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Independiente | image = Escudo_del_Club_Atlético_Independiente_de_Avellaneda.svg | image_size = 170 | fullname = Club Atlético Independiente | nickname = ''El Rojo'' <br/> ''Los Diablos Rojos'' <br/> ''Rey de Copas'' <br/> ''El Orgullo Nacional'' | ground = [[Estadio Libertadores de América]] | capacity = 43,187 | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 11 | founded = {{Start date and age|df=yes|1905|1|1}}{{refn|Ndonëse takimi ku një grup entuziastësh të futbollit vendosën të themelonin një klub u mbajt më 4 gusht 1904, data zyrtare e themelimit të klubit u caktua më 1 janar 1905, më pas u nënshkrua dhe nënshkruhej në aktin e themelimit.}} | owner = 140,000 anëtarë | chrtitle = | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} [[Néstor Grindetti]] | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Julio Vaccari]] | website = https://clubaindependiente.com.ar | pattern_la1 = _independiente2324h | pattern_b1 = _independiente2324h | pattern_ra1 = _independiente2324h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 002040 | socks1 = 002040 | pattern_la2 = _independiente2324a | pattern_b2 = _independiente2324a | pattern_ra2 = _independiente2324a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _independiente2024t | pattern_b3 = _independiente2024t | pattern_ra3 = _independiente2024t | pattern_sh3 = _independiente2024t | pattern_so3 = | leftarm3 = 000040 | body3 = 000040 | rightarm3 = 000040 | shorts3 = 000040 | socks3 = 000040 }} [[Skeda:Independiente first.svg|thumb|right|150px|Logoja e parë e Independiente.]] '''Club Atlético Independiente''' është një klub futbolli nga [[Avellaneda]]. Klubi u themelua në vitin 1905. == Nderimet == * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 16''' ** 1922 AAm, 1926 AAm, 1938, 1939, 1948, 1960, 1963, 1967 Nacional, 1970 Metropolitano, 1971 Metropolitano, 1977 Nacional, 1978 Nacional, 1983 Metropolitano, 1988/89, 1994 Clausura, 2002 Apertura * '''[[Copa Libertadores|Libertadores]]: 7''' ** 1964, 1965, 1972, 1973, 1974, 1975, 1984 * '''[[Kupa Ndërkontinentale]]: 2''' ** 1973, 1984 * '''[[Copa Sudamericana|Sudamericana]]: 2''' ** 2010, 2017 == Skuadra aktuale == {{Fs start}} {{Fs player|no=2|nat=ARG|pos=DF|name=[[Joaquín Laso]]}} {{Fs player|no=3|nat=ARG|pos=DF|name=[[Adrián Spörle]]}} {{Fs player|no=4|nat=ARG|pos=DF|name=[[Federico Vera]]}} {{Fs player|no=5|nat=Chile|pos=DF|name=[[Felipe Loyola]]}} {{Fs player|no=6|nat=ARG|pos=DF|name=[[Marco Pellegrino]]|other=fra [[AC Milan|Milan]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=DF|name=[[Julio Buffarini]]}} {{Fs player|no=8|nat=URU|pos=MF|name=[[Baltasar Barcia]]}} {{Fs player|no=9|nat=Paraguay|pos=FW|name=[[Gabriel Ávalos]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=MF|name=[[Santiago Toloza]]}} {{Fs player|no=11|nat=ARG|pos=MF|name=[[Federico Mancuello]]}} {{Fs player|no=13|nat=URU|pos=GK|name=Manuel Tasso}} {{Fs player|no=15|nat=ARG|pos=DF|name=[[Damián Pérez]]}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|pos=FW|name=[[Santiago Hidalgo]]}} {{Fs player|no=17|nat=ARG|pos=MF|name=[[Lucas González (footballer, born 2000)|Lucas González]]}} {{Fs player|no=18|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ignacio Maestro Puch]]|other=fra [[Atlético Tucumán]]}} {{Fs player|no=19|nat=ARG|pos=FW|name=[[Alex Luna (footballer)|Alex Luna]]|other=fra [[Atlético de Rafaela|Atlético Rafaela]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=21|nat=ARG|pos=MF|name=David Martínez}} {{Fs player|no=23|nat=ARG|pos=MF|name=[[Iván Marcone]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=24|nat=ARG|pos=FW|name=[[Santiago López (footballer, born 2006)|Santiago López]]}} {{Fs player|no=25|nat=URU|pos=GK|name=Diego Segovia}} {{Fs player|no=26|nat=ARG|pos=DF|name=[[Kevin Lomónaco]]|other=fra [[Red Bull Bragantino|RB Bragantino]]}} {{Fs player|no=27|nat=ARG|pos=MF|name=Diego Tarzia}} {{Fs player|no=28|nat=ECU|pos=MF|name=[[Jhonny Quiñónez]]}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=DF|name=Juan Fedorco}} {{Fs player|no=31|nat=ARG|pos=FW|name=[[Nicolás Vallejo]]}} {{Fs player|no=32|nat=ARG|pos=FW|name=[[Alexis Canelo]]}} {{Fs player|no=33|nat=ARG|pos=GK|name=[[Rodrigo Rey]] [[Skeda:Vice Captain Sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=34|nat=ARG|pos=FW|name=Matías Giménez}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=MF|name=Santiago Salle}} {{Fs player|no=42|nat=ARG|pos=MF|name=Sergio Ortíz}} {{Fs player|no=44|nat=ARG|pos=DF|name=Santiago Montiel}} {{Fs end}} == Shënime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë|Independiente]] hohr3yafym78u3wacn5fdcicgsi2hyn Club Atlético Vélez Sarsfield 0 365648 2978215 2969342 2026-05-07T11:25:59Z Makenzis 95633 2978215 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Vélez Sarsfield | current = 2023 Club Atlético Vélez Sarsfield season | image = Escudo del Club Atlético Vélez Sarsfield.svg | upright = 0.7 | fullname = Club Atlético Vélez Sarsfield | nickname = ''El Fortín'' | founded = {{Start date and age|df=yes|1910|1|1}} | ground = [[Stadiumi José Amalfitani|José Amalfitani]] | capacity = 49,540 | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Fabian Berlanga | manager = {{Flamuri|Bolivia}}{{Flamuri|Argjentina}} [[Gustavo Quinteros]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 16 | website = http://www.velezsarsfield.com.ar/ | pattern_la1 = _velez2024h | pattern_b1 = _velez2024h | pattern_ra1 = _velez2024h | pattern_sh1 = _velez2024h | pattern_so1 = _navytop | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = ffffff | socks1 = ffffff | pattern_la2 = _velez2024a | pattern_b2 = _velez2024a | pattern_ra2 = _velez2024a | pattern_sh2 = _velez2024a | pattern_so2 = _whitetop | leftarm2 = 000040 | body2 = 000040 | rightarm2 = 000040 | shorts2 = 000040 | socks2 = 000040 }} '''Club Atlético Vélez Sarsfield''' është një klub futbolli [[Argjentina|argjentinas]] me bazë në [[Rrethi Liniers|rrethin Liniers]] të [[Buenos Aires]]. Klubi u themelua në 1910. == Historia == Ajo u themelua në një zonë të qetë të [[Buenos Aires]], e banuar kryesisht nga italianë, më 1 janar 1910, dhe mori emrin e saj nga stacioni hekurudhor aty pranë. Në fillim fanela e skuadrës ishte e bardhë, më vonë ngjyra kaltër u shfaq nën ndikimin e themeluesve italianë. Vélez luajti në divizionin e parë për herë të parë në vitin 1919, pastaj menjëherë doli i dyti pas ekipit, [[Racing Club de Avellaneda|Racing]].<ref name="vnet">{{cite web|title=Historia|url=http://www.velezsarsfield.net/club/historia/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090908154010/http://www.velezsarsfield.net/club/historia/|archive-date=2009-09-08|access-date=2010-10-27|publisher=VelezSarsfield.net|language=es}}</ref> == Nderimet == * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 11''' ** 1968 Nacional, 1993 Clausura, 1995 Apertura, 1996 Clausura, 1998 Clausura, 2005 Clausura, 2009 Clausura, 2011 Clausura, 2012 Inicial, 2012-13, 2024 * '''[[Superkupa e Argjentinës]]: 1''' ** 2013 * '''[[Copa Libertadores]]: 1''' ** 1994 * '''[[Kupa Ndërkontinentale]]: 1''' ** 1994 * '''[[Supercopa Sudamericana]]: 1''' ** 1996 * '''[[Copa Interamericana]]: 1''' ** 1994 * '''[[Recopa Sudamericana]]: 1''' ** 1997 == Skuadra aktuale == ''11 gusht 2024''{{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ARG|pos=GK|name=[[Tomás Marchiori]]}} {{Fs player|no=2|nat=ARG|pos=DF|name=[[Emanuel Mammana]]}} {{Fs player|no=3|nat=ARG|pos=DF|name=[[Elías Gómez (footballer, born 1994)|Elías Gómez]]}} {{Fs player|no=4|nat=ARG|pos=DF|name=[[Joaquín García (footballer, born 2001)|Joaquín García]]}} {{Fs player|no=5|nat=Syria|pos=MF|name=[[Jalil Elías]]|other=fra [[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Ta'zim]]}} {{Fs player|no=6|nat=ARG|pos=DF|name=[[Aarón Quirós]]}} {{Fs player|no=7|nat=URU|pos=FW|name=[[Michael Santos (footballer)|Michael Santos]]}} {{Fs player||no=9|nat=ARG|pos=FW|name=[[Braian Romero]]}} {{Fs player|no=11|nat=ARG|pos=FW|name=[[Matías Pellegrini]]}} {{Fs player|no=12|nat=URU|pos=GK|name=[[Randall Rodríguez]]}} {{Fs player|no=14|nat=ARG|pos=DF|name=[[Agustín Lagos]]}} {{Fs player|no=17|nat=URU|pos=FW|name=[[Rodrigo Piñeiro]]}} {{Fs player|no=20|nat=ARG|pos=FW|name=[[Francisco Pizzini]]}} {{Fs player|no=22|nat=ARG|pos=MF|name=[[Claudio Aquino]]}} {{Fs player|no=23|nat=ARG|pos=DF|name=Patricio Pernicone}} {{Fs mid}}<!--start of 2nd column for table--> {{Fs player|no=24|nat=ARG|pos=DF|name=[[Tomás Guidara]]}} {{Fs player|no=25|nat=ARG|pos=GK|name=Emmanuel Gómez}} {{Fs player|no=26|nat=ARG|pos=MF|name=[[Agustín Bouzat]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=27|nat=ARG|pos=FW|name=Thiago Fernández}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=DF|name=[[Leonardo Jara]]}} {{Fs player|no=30|nat=ARG|pos=FW|name=Alejo Sarco}} {{Fs player|no=31|nat=ARG|pos=DF|name=[[Valentín Gómez]]}} {{Fs player|no=32|nat=ARG|pos=MF|name=Christian Ordóñez}} {{Fs player|no=33|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ricardo Centurión]]}} {{Fs player|no=34|nat=ARG|pos=DF|name=[[Damián Fernández]]}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=MF|name=[[Santiago Cáseres]]}} {{Fs player|no=36|nat=ARG|pos=FW|name=[[Álvaro Montoro]]}} {{Fs player|no=37|nat=ARG|pos=DF|name=[[Tomás Cavanagh]]}} {{Fs player|no=42|nat=ARG|pos=GK|name=Lautaro Garzón}} {{Fs player|no=44|nat=Colombia|pos=MF|name=[[Yeison Gordillo]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë|Vélez Sarsfield]] qx5o57vsv7wc4gbrgnx3dyjflelqyjv Estudiantes de La Plata 0 365649 2978199 2969344 2026-05-07T10:24:29Z Makenzis 95633 2978199 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Estudiantes (LP) | current = 2024–25 Estudiantes de La Plata season | image = Escudo de Estudiantes de La Plata.svg | upright = 0.5 | fullname = Club Estudiantes de La Plata | nickname = ''Los Pincharratas'' <br />''El León'' | founded = {{Start date and age|df=yes|1905|8|4}} | ground = [[Estadio Jorge Luis Hirschi]] | capacity = 32,530 | owntitle = | owner = {{Flamuri|Argjentina}} [[Juan Sebastián Verón]] | manager = {{Flamuri|Argjentina}} [[Eduardo Domínguez]] | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2025 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 15 | website = https://www.estudiantesdelaplata.com/ | pattern_la1 = _edelp2023h | pattern_b1 = _edelp2023h | pattern_ra1 = _edelp2023h | pattern_sh1 = _whitesides | pattern_so1 = _edelp2023h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 7f7f7f | pattern_la2 = _redborder | pattern_b2 = _edelp2023a | pattern_ra2 = _redborder | pattern_sh2 = _whitesides | pattern_so2 = _manutdh0607 | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Estudiantes de La Plata''' është një klub futbolli nga [[La Plata]], [[Argjentina|Argjentinë]]. Klubi u themelua në 1905.<ref>{{cite web|title=Deportes&nbsp;— El Acta fundacional del club- Diario El Día, La Plata, Argentina|url=http://www.eldia.com.ar/edis/20090804/deportes27.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090907022812/http://www.eldia.com.ar/edis/20090804/deportes27.htm|archive-date=2009-09-07|access-date=2010-01-06|publisher=Eldia.com.ar|language=sq}}</ref> == Nderimet == * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 6''' ** 1913 FAF, 1967 Metropolitano, 1982 Metropolitano, 1983 Nacional, 2006 Apertura, 2010 Apertura * '''[[Kupa e Ligës Argjentinase]]: 1''' ** 2024 * '''[[Kupa e Argjentinës]]: 1''' ** 2023 * '''[[Copa Libertadores]]: 4''' ** 1968, 1969, 1970, 2009 * '''[[Kupa Ndërkontinentale]]: 1''' ** 1968 * '''[[Copa Interamericana]]: 1''' ** 1968 == Skuadra aktuale == ''6 shtator 2024''{{Fs start}}<!--start of 1st column for table--> {{Fs player|no=1|nat=ARG|pos=GK|name=Fabricio Iacovich}} {{Fs player|no=2|nat=ARG|pos=DF|name=[[Facundo Rodríguez (footballer, born 2000)|Facundo Rodríguez]]}} {{Fs player|no=4|nat=ARG|pos=DF|name=Santiago Flores}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=MF|name=[[Santiago Ascacíbar]]}} {{Fs player|no=6|nat=ARG|pos=DF|name=[[Federico Fernández (footballer)|Federico Fernández]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=MF|name=[[José Sosa]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=8|nat=URU|pos=MF|name=[[Gabriel Neves]]}} {{Fs player|no=9|nat=ARG|pos=FW|name=[[Guido Carrillo]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Pablo Piatti]]}} {{Fs player|no=12|nat=ARG|pos=GK|name=Matías Mansilla}} {{Fs player|no=13|nat=ARG|pos=DF|name=[[Gastón Benedetti]]}} {{Fs player|no=14|nat=URU|pos=DF|name=[[Sebastián Boselli]]|other=fra [[Club Atlético River Plate|River Plate]]}} {{Fs player|no=15|nat=Paraguay|pos=DF|name=[[Santiago Arzamendia]]}} {{Fs mid}}<!--start of 2nd column for table--> {{Fs player|no=16|nat=URU|pos=FW|name=[[Mauro Méndez]]}} {{Fs player|no=17|nat=Chile|pos=MF|name=[[Javier Altamirano]]}} {{Fs player|no=18|nat=Colombia|pos=FW|name=[[Edwuin Cetré]]}} {{Fs player|no=19|nat=Colombia|pos=FW|name=[[Alexis Manyoma]]}} {{Fs player|no=20|nat=ARG|pos=DF|name=[[Eric Meza]]}} {{Fs player|no=22|nat=ARG|pos=MF|name=[[Enzo Pérez]]}} {{Fs player|no=23|nat=ARG|pos=FW|name=[[Luciano Giménez]]}} {{Fs player|no=24|nat=ARG|pos=MF|name=Bautista Kociubinski}} {{Fs player|no=26|nat=ARG|pos=DF|name=[[Luciano Lollo]]}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=MF|name=[[Axel Atum]]}} {{Fs player|no=31|nat=ARG|pos=DF|name=Román Gómez}} {{Fs player|no=32|nat=URU|pos=FW|name=[[Tiago Palacios]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] 5nbkglnw3021l3mha2edmoitg17vodz Diskutim:Dreri/Arkivi 1 1 366043 2978175 2720724 2026-05-07T04:23:47Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Dreri]] 2978175 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182932 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160420142405/http://www.agmrc.org/commodities-products/livestock/deer-venison-ranching-profile/ për lidhjen http://www.agmrc.org/commodities-products/livestock/deer-venison-ranching-profile/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140316083756/http://www.snh.gov.uk/docs/C301114.pdf për lidhjen http://www.snh.gov.uk/docs/C301114.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2021 05:04 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2588205 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://library.fws.gov/pubs/nat_survey2006_final.pdf për lidhjen http://library.fws.gov/pubs/nat_survey2006_final.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 shtator 2023 12:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2626999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.reproduction-online.org/content/31/3/455.full.pdf për lidhjen http://www.reproduction-online.org/content/31/3/455.full.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 dhjetor 2023 02:24 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2649658 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171231200105/http://www.nsrl.ttu.edu/tmot1/cervaxis.htm për lidhjen http://www.nsrl.ttu.edu/tmot1/cervaxis.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 mars 2024 11:07 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2714185 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131029193608/http://www.duluth.umn.edu/~rmoen/Dld/Moen_1999.pdf për lidhjen http://www.duluth.umn.edu/~rmoen/Dld/Moen_1999.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 nëntor 2024 19:51 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dreri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965056 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.thejaps.org.pk/docs/21-4/34.pdf për lidhjen http://www.thejaps.org.pk/docs/21-4/34.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 12:29 (CEST) eanrlyww4f3ijbossaz5mkg0lfz29yv Abuzimi ekonomik 0 368713 2978053 2969856 2026-05-06T19:35:14Z InternetArchiveBot 115207 Adding 2 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978053 wikitext text/x-wiki '''Abuzimi ekonomik''' është një formë [[abuzimi]] kur një person abuziv ka kontroll mbi aksesin e viktimave në burimet ekonomike,<ref name="Adams (2008)">{{Cite journal|last=Adams|first=Adrienne E.|last2=Sullivan|first2=Cris M.|last3=Bybee|first3=Deborah|last4=Greeson|first4=Megan R.|date=maj 2008|title=Development of the Scale of Economic Abuse|url=https://archive.org/details/sim_violence-against-women_2008-05_14_5/page/n60|journal=Violence Against Women|volume=14|issue=5|pages=563–588|doi=10.1177/1077801208315529|pmid=18408173}}</ref> gjë që pakëson aftësinë e viktimës për të mbështetur veten dhe i detyron ata të varen financiarisht nga dhunuesi.<ref name="Adams (2008)" /><ref name="Brewster (2003)">{{Cite journal|last=Brewster|first=M. P.|year=2003|title=Power and Control Dynamics in Pre-stalking and Stalking Situations|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-family-violence_2003-08_18_4/page/n28|journal=Journal of Family Violence|volume=18|issue=4|pages=207–217|doi=10.1023/A:1024064214054}}</ref><ref name="Sanders (2004)">{{Cite journal|last=Sanders|first=Cynthia K.|last2=Schnabel|first2=Meg|date=2004|title=Organizing for Economic Empowerment of Battered Women: Women's Savings Accounts|url=https://csd.wustl.edu/publications/documents/wp04-15.pdf|journal=Center for Social Development, George Warren Brown School of Social Work, Washington University|series=Working Paper No. 04-15}}</ref> Ai lidhet ose njihet edhe si '''abuzim financiar,''' i cili është përdorimi i paligjshëm ose i paautorizuar i pasurisë, parave, librit të pensionit ose sendeve të tjera me vlerë të një personi (përfshirë ndryshimin e [[Testamenti|testamentit]] të personit për të emëruar abuzuesin si trashëgimtar), shpesh duke marrë [[Prokura|prokurën]] me mashtrim, e ndjekur nga privimi i parave ose pasurive të tjera, ose dëbimi nga shtëpia e tij. Abuzimi financiar vlen si për [[Abuzimi ndaj të moshuarve|abuzimin ndaj të moshuarve]] ashtu edhe për [[Dhuna në familje|dhunën në familje]].<ref>{{Cite book|last=Carnot|first=Edward J.|url=https://books.google.com/books?id=tOFrtWIKrncC&pg=PP1|title=Is Your Parent in Good Hands?: Protecting Your Aging Parent from Financial Abuse and Neglect|publisher=Capital Books|year=2004|isbn=978-1-931868-37-2}}</ref> Një dallim kyç midis abuzimit ekonomik dhe abuzimit financiar është se abuzimi ekonomik përfshin gjithashtu kontrollin e potencialit të tanishëm ose të ardhshëm të fitimit të dikujt duke i penguar ata të gjejnë një punë ose arsim. == Roli në dhunën në familje == Abuzimi ekonomik në një situatë shtëpiake mund të përfshijë: * Parandalimi i një bashkëjetuesi nga blerja e burimeve, të tilla si kufizimi i aftësisë së tyre për të gjetur punë, për të mbajtur ose për të avancuar karrierën e tyre dhe për të blerë pasuri. * Parandalimi i viktimës nga marrja e arsimit. * Shpenzoni paratë e viktimës pa pëlqimin e tyre dhe krijoni borxhe, ose shpenzoni plotësisht kursimet e viktimës për të kufizuar burimet në dispozicion. * Shfrytëzimi i burimeve ekonomike të viktimës.<ref name="Adams (2008)">{{Cite journal|last=Adams|first=Adrienne E.|last2=Sullivan|first2=Cris M.|last3=Bybee|first3=Deborah|last4=Greeson|first4=Megan R.|date=maj 2008|title=Development of the Scale of Economic Abuse|url=https://archive.org/details/sim_violence-against-women_2008-05_14_5/page/562|journal=Violence Against Women|volume=14|issue=5|pages=563–588|doi=10.1177/1077801208315529|pmid=18408173}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAdamsSullivanBybeeGreeson2008">Adams, Adrienne E.; Sullivan, Cris M.; Bybee, Deborah; Greeson, Megan R. (May 2008). "Development of the Scale of Economic Abuse". ''Violence Against Women''. '''14''' (5): 563–588. [[Identifikues digjital objektesh|doi]]:[[doi:10.1177/1077801208315529|10.1177/1077801208315529]]. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18408173 18408173]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:36997173 36997173].</cite></ref><ref name="Brewster (2003)">{{Cite journal|last=Brewster|first=M. P.|year=2003|title=Power and Control Dynamics in Pre-stalking and Stalking Situations|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-family-violence_2003-08_18_4/page/206|journal=Journal of Family Violence|volume=18|issue=4|pages=207–217|doi=10.1023/A:1024064214054}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBrewster2003">Brewster, M. P. (2003). "Power and Control Dynamics in Pre-stalking and Stalking Situations". ''Journal of Family Violence''. '''18''' (4): 207–217. [[Identifikues digjital objektesh|doi]]:[[doi:10.1023/A:1024064214054|10.1023/A:1024064214054]]. [[S2CID (identifier)|S2CID]]&nbsp;[https://api.semanticscholar.org/CorpusID:38354784 38354784].</cite></ref><ref name="Sanders (2004)">{{Cite journal|last=Sanders|first=Cynthia K.|last2=Schnabel|first2=Meg|date=2004|title=Organizing for Economic Empowerment of Battered Women: Women's Savings Accounts|url=https://csd.wustl.edu/publications/documents/wp04-15.pdf|journal=Center for Social Development, George Warren Brown School of Social Work, Washington University|series=Working Paper No. 04-15}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSandersSchnabel2004">Sanders, Cynthia K.; Schnabel, Meg (2004). [https://csd.wustl.edu/publications/documents/wp04-15.pdf "Organizing for Economic Empowerment of Battered Women: Women's Savings Accounts"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''Center for Social Development, George Warren Brown School of Social Work, Washington University''. Working Paper No. 04-15.</cite></ref> Në formën e saj ekstreme (dhe të zakonshme), kjo përfshin vendosjen e [[Viktimizimi|viktimës]] në një "lejim parash" të rreptë, mbajtjen e parave sipas dëshirës dhe detyrimin e viktimës të lyp për para derisa dhunuesi t'i japë viktimës disa para. Është e zakonshme që viktima të marrë gjithnjë e më pak para ndërsa abuzimi vazhdon. Kjo gjithashtu përfshin (por nuk kufizohet në) parandalimin e viktimës nga mbarimi [[Arsimi|i arsimit]] ose [[Punësimi|punësimit]], ose shpërdorimi ose keqpërdorimi i qëllimshëm i burimeve komunale.<ref>"Economic Abuse". BSAFE. September 6, 2009.{{Nevojitet citimi i plotë|date=September 2016}}</ref> === Mekanizmi kontrollues === Abuzimi ekonomik shpesh përdoret si një [[Pushteti dhe kontrolli abuziv|mekanizëm kontrollues]] si pjesë e një modeli më të madh të abuzimit në familje, i cili mund të përfshijë [[Abuzimi verbal|abuzim verbal]], [[Abuzimi psikologjik|emocional]], [[Dhuna fizike|fizik]] dhe [[Abuzimi seksual|seksual]]. Abuzimi fizik mund të përfshijë kërcënime ose përpjekje për të vrarë bashkëjetuesin. Duke kufizuar aksesin e viktimës në burimet ekonomike, shkelësi ka mundësi të kufizuara për të dalë nga marrëdhënia abuzive ose e dhunshme. Më poshtë janë mënyrat se si abuzuesit mund të përdorin abuzimin ekonomik me forma të tjera të dhunës në familje: * Përdorimi i forcës fizike ose kërcënimi me dhunë për të marrë para. * Sigurimi i parave për aktivitet seksual. * Kufizimi i aksesit në një telefon, automjet, ose mundësinë për të shkuar në pazar; forma të tjera të [[Izolimi për të lehtësuar abuzimin|izolimit]]. * Kërcënimi për të nxjerrë nga shtëpia bashkëjetuesin pa mbështetje financiare. * Shfrytëzimi i disavantazhit ekonomik të viktimës. * Shkatërrimi ose marrja e burimeve nga bashkëjetuesit. * [[Fajësimi i viktimës]] për paaftësi për të menaxhuar paratë; ose nxitja e formave të tjera të abuzimit ekonomik, si shkatërrimi i pronës. [[Viktimizimi]] ndodh në të gjitha nivelet socio-ekonomike dhe kur viktimat pyeten pse qëndrojnë në marrëdhënie abuzive, "mungesa e të ardhurave" është një përgjigje e zakonshme. === Ndikimet në lidhje me punën === Ekzistojnë disa mënyra në të cilat abuzuesit mund të ndikojnë në burimet ekonomike të viktimës. Siç u përmend më herët, abuzuesi mund ta pengojë viktimën të punojë ose ta bëjë shumë të vështirë mbajtjen e një pune. Gjithashtu, mund t’ia kufizojë mundësinë për të ndjekur arsimin. Telefonatat e shpeshta, vizitat e papritura dhe aktivitete të tjera ngacmuese ndërhyjnë në performancën e punës së bashkëjetuesit. Në rastet kur bashkëjetuesi është gej, biseksual, transgjinor ose në dyshim për orientimin e tyre seksual ([[LGBT|LGBTQ]]), abuzuesi mund ta kërcënojë me "zbulimin" e tyre para punëdhënësit. [[Koalicioni Kombëtar Kundër Dhunës në Familje]] në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] raporton se: * 25–50% e viktimave të abuzimit nga një partner kanë humbur punën e tyre për shkak të dhunës në familje. * 35–56% e viktimave të dhunës në familje ngacmohen në punë nga partnerët e tyre. === Ndikimi i mungesës së burimeve ekonomike === Duke i mohuar viktimës aksesin në para, si për shembull duke e ndaluar viktimën të mbajë një llogari bankare, ajo ose ai varet plotësisht financiarisht nga dhunuesi për strehim, ushqim, veshje dhe nevoja të tjera. Në disa raste abuzuesi mund t'i refuzojë këto nevoja, duke përfshirë edhe ilaçet dhe produktet e higjienës personale. Ata gjithashtu mund të kufizojnë shumë aftësinë e tyre për t'u larguar nga situata abuzive duke refuzuar të paguajnë mbështetjen e bashkëshortit ose fëmijës të urdhëruar nga gjykata. Abuzuesit gjithashtu mund t'i detyrojnë viktimat e tyre të marrin kredi dhe më pas përmes aktiviteteve të pakujdesshme të shkatërrojnë vlerësimin e tyre të kreditit dhe aftësinë për të marrë kredi. Kjo formë abuzimi quhet edhe si [https://survivingeconomicabuse.org/i-need-help/debt/what-is-coerced-debt/ borxh i detyruar]. === Menaxhimi i abuzimit ekonomik === Ka disa mënyra për të menaxhuar abuzimin ekonomik: të sigurohet që dikush të ketë akses të sigurt në të dhëna të rëndësishme personale dhe financiare, të sigurohet që aktivitetet e kërkimit të dikujt nuk janë të gjurmueshme dhe, nëse ata besojnë se do të largohen nga bashkëjetesa, duhet të përgatiten para kohe. Në Mbretërinë e Bashkuar, shoqata bamirëse [https://survivingeconomicabuse.org/i-need-help/ Surviving Economic Abuse] ka burime për shkëputjen nga abuzuesit, borxhet, bankat dhe strehimin. == Roli në krimin e bashkëshortit == Abuzimi ekonomik është një tipar i zakonshëm i [[Krim bashkëshortor|krimit miqësor]], i cili është akti i miqësisë me një person të cenueshëm me qëllim shfrytëzimin e tyre. Shembuj të abuzimit ekonomik në krimin miqësor përfshijnë:<ref>{{Cite web|title=Mate Crime|url=https://www.safeguardingchildren.co.uk/professionals/procedures-practice-guidance-and-one-minute-guides/mate-crime-one-minute-guide/|access-date=3 tetor 2024|website=North Yorkshire Safeguarding Children Partnership}}</ref> * Vjedhja e parave të viktimës * Huazimi i parave ose sendeve nga viktima pa asnjë qëllim ripagimi ose kthimi * Keqpërdorimi i sendeve të paguara me paratë e viktimës (p.sh. ngrënia e ushqimit të ruajtur në dollapët e viktimës) Autorët e krimit miqësor mund të vizitojnë në mënyrë rutinore kur viktimave të tyre u paguhen para (të tilla si [[Ndihma shoqërore|përfitimet e mirëqenies]]) për të maksimizuar një abuzim të tillë.<ref>{{Cite web|date=27 korrik 2012|title='Mate crime': Fake friend abuse that can end in murder|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-19009826.amp|access-date=3 tetor 2024|website=[[BBC News]]}}</ref> == Roli në abuzimin e të moshuarve == [[Skeda:Ohio_Elder_Abuse_Task_Force_report_-_DPLA_-_6486e2a33a1339f0d4109b413193aacf.jpg|parapamje| Abuzimi financiar me të moshuarit është kaq i zakonshëm saqë është një fushë intensive studimi në Shtetet e Bashkuara.]] Të moshuarit ndonjëherë janë viktima të abuzimit financiar nga njerëzit brenda familjes së tyre: * Paratë ose prona përdoren pa lejen e tyre ose u merren atyre. * Firma e tyre është e falsifikuar për transaksione financiare. * * I detyruar ose i ndikuar në nënshkrimin e akteve, testamenteve ose prokurës. * Të mashtruar duke besuar se paratë këmbehen me premtimin e kujdesit të përjetshëm. Anëtarët e familjes që përfshihen në abuzim financiar ndaj të moshuarve mund të përfshijnë bashkëshortët, fëmijët ose nipërit e mbesat. Ata mund të kryejnë këtë veprim duke u ndjerë të justifikuar, për shembull, duke menduar se po marrin atë që do të trashëgojnë më vonë ose duke pasur një ndjenjë "të drejte" për shkak të një marrëdhënieje personale negative me personin e moshuar. Gjithashtu, ata mund të marrin para ose prona për të penguar anëtarët e tjerë të familjes që t’i marrin ato ose nga frika se trashëgimia e tyre mund të humbasë për shkak të kostove të trajtimit të sëmundjeve. Në disa raste, anëtarët e familjes marrin para ose prona nga të moshuarit për shkak të problemeve me bixhozin, vështirësive financiare ose abuzimit me substanca. Vlerësohet se mund të ketë 5 milionë qytetarë të moshuar të Shteteve të Bashkuara që i nënshtrohen abuzimit financiar çdo vit. == Ligjet == === Shtetet e Bashkuara === Akti i Fuqizimit dhe Sigurisë Ekonomike të të Mbijetuarve u prezantua nga [[Kongresi i 110-të i Shteteve të Bashkuara]] në Senat (S. 1136) dhe Dhomën e Përfaqësuesve (HR 2395) për të lejuar liri më të madhe ekonomike për viktimat e dhunës në familje duke ofruar përfitime urgjente afatshkurtra ku nevojiten, duke garantuar pushimin e punësimit dhe kompensimin e papunësisë dhe ndalimin e kufizimit të sigurimit ose diskriminimit në punë për viktimat e dhunës në familje. === Mbretëria e Bashkuar === Abuzimi ekonomik njihet zyrtarisht në ligjin e Mbretërisë së Bashkuar. Ai u përcaktua për herë të parë në ligj në [[Ligji për Abuzimin në Familje 2021|Aktin e Abuzimit në Familje 2021]], i cili u prezantua në parlament në fillim të vitit 2020 dhe iu dha Pëlqimi Mbretëror më 29 Prill 2021. Ligji e përkufizon abuzimin ekonomik si çdo sjellje që ka një efekt negativ të konsiderueshëm në aftësinë e viktimës për të blerë, përdorur ose mirëmbajtur para ose pronë tjetër, ose për të marrë mallra ose shërbime. Akti kërkon gjithashtu një rol të Komisionerit të Abuzimit në Familje për të monitoruar reagimin e qeverisë ndaj abuzimit në familje. Më parë, abuzimi ekonomik mund të ndiqej penalisht si [https://survivingeconomicabuse.org/i-need-help/economic-abuse-and-the-law/controlling-or-coercive-behaviour/ sjellje kontrolluese ose shtrënguese] sipas [[Ligji për Krimet e Rënda 2015|Aktit të Krimeve të Rënda 2015]]. == Shihni gjithashtu  == {{Div col|content=* [[Pushteti dhe kontrolli abuziv]] * [[Kovarësia]] * [[Shantazhi]] * [[Zhvatja]] * [[Trafikimi i qenieve njerëzore]] * [[Raketa e mbrojtjes]] * [[Diskriminimi financiar (Redlining)]] * [[Gara drejt fundit]] * [[Ofertë e maskuar me kërcënim (Throffer)]]|colwidth=20em}} == Referime == [[Kategoria:Abuzim]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] bg3lonlmpzoqkc9rogd69y8sda86ftm Baza e të dhënave relacionale 0 368799 2978044 2974760 2026-05-06T18:37:48Z InternetArchiveBot 115207 Adding 2 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978044 wikitext text/x-wiki {{Duhen më shumë referime|date=January 2024}} Një '''bazë të dhënash relacionale''' ('''RDB'''<ref name="codd">{{Cite journal|last=Hastings|first=Jordan|year=2003|title=Portable Software Tools for Managing and Referencing Taxonomies|url=https://pubs.usgs.gov/of/2003/of03-471/hastings/index.html|url-status=live|journal=Communications of the ACM|language=en|volume=U.S. Geological Survey Open-File Report 03–471|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021070621/https://pubs.usgs.gov/of/2003/of03-471/hastings/index.html|archive-date=2014-10-21|access-date=2024-04-06}}</ref>) është një [[Baza e të dhënave|bazë të dhënash]] e bazuar në [[:en:Relational_model|modelin relacional]] të të dhënave, siç është propozuar nga [[:en:Edgar_F._Codd|E.F.Codd]] në vitin 1970.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Codd|first=E.F.|author-link=Edgar F. Codd|year=1970|title=A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks|journal=Communications of the ACM|language=en|volume=13|issue=6|pages=377–387|doi=10.1145/362384.362685|doi-access=free}}</ref> Një [[Baza e të dhënave|Sistem i Menaxhimit të Bazës së të Dhënave]] Relacionale (RDBMS) është një lloj sistemi i menaxhimit të bazës së të dhënave që ruan të dhënat në një [[:en:Content_format|format]] të strukturuar duke përdorur [[:en:Row_(database)|rreshta]] dhe [[Kolona (arkitekturë)|kolona]] . Shumë sisteme të bazave të të dhënave relacionale janë të pajisura me mundësinë e përdorimit të [[SQL]] (Structured Query Language) për pyetjet dhe përditësimin e bazës së të dhënave.<ref>{{Cite web|last=Ambler|first=Scott|date=21 mars 2023|title=Relational Databases 101: Looking at the Whole Picture|url=http://www.agiledata.org/essays/relationalDatabases.html|language=sq}}</ref> == Historia == Koncepti i bazës së të dhënave relacionale u përcaktua nga [[:en:Edgar_F._Codd|E.F.Codd]] në [[IBM]] në vitin 1970.Codd e prezantoi termin ''relacional'' në punimin e tij kërkimor "A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks".<ref name=":0" /> Në këtë punim dhe në punimet e mëvonshme, ai përcaktoi se çfarë nënkuptonte me ''relacion''.Një përkufizim i njohur i asaj që përbën një sistem i bazës së të dhënave relacionale përbëhet nga [[:en:Codd's_12_rules|12 rregullat e Codd-it]] . Megjithatë, asnjë implementim komercial i modelit relacional nuk përputhet me të gjitha rregullat e Codd-it,<ref name=":1">{{Cite book|last=Date|first=Chris|title=Database in depth: relational theory for practitioners|url=https://archive.org/details/databaseindepthr0000date|date=5 maj 2005|publisher=O'Reilly|isbn=0-596-10012-4|language=en}}</ref> kështu që termi gradualisht ka filluar të përshkruajë një klasë më të gjerë të sistemeve të bazave të të dhënave, të cilat të paktën: # Paraqesin të dhënat te përdoruesi si [[:en:Relation_(database)|relacione]](një paraqitje në formë tabelare, d.m.th. si një ''koleksion'' [[:en:Table_(database)|tabelash]] ku secila tabelë përbëhet nga një grup [[:en:Row_(database)|rreshtash]] dhe [[:en:Column_(database)|kolonash]]); # Sigurojnë [[:en:Relational_operator|operatorë relacionalë]] për të manipuluar të dhënat në formë tabelare. Në vitin 1974, IBM filloi të zhvillonte [[:en:IBM_System_R|System R]], një projekt kërkimor për të zhvilluar një prototip të RDBMS-së.<ref name="ST_1">{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=wvCbAgAAQBAJ}}|title=Funding a Revolution: Government Support for Computing Research|date=8 janar 1999|publisher=National Academies Press|isbn=0309062780|language=en}}</ref><ref name="SIG_1">{{Cite book|last=Sumathi|first=S.|title=Fundamentals of Relational Database Management Systems|url=https://archive.org/details/fundamentalsofre0000suma|last2=Esakkirajan|first2=S.|date=13 shk 2008|publisher=Springer|isbn=978-3540483977|language=en|quote=The product was called SQL/DS (Structured Query Language/Data Store) and ran under the DOS/VSE operating system environment}}</ref> Sistemi i parë i shitur si RDBMS ishte [[:en:Multics_Relational_Data_Store|Multics Relational Data Store]] (qershor 1976).<ref name="PS_1">{{Cite news|last=Leavitt|first=Don|date=6 shtator 1976|title=MDBM' Backs Network, Relational Approaches|language=en|work=Computerworld|publisher=IDG Enterprise|url=https://books.google.com/books?id=OohpOVF5L-IC&pg=PA11}}</ref><ref name="Todd 1976">{{Cite book|last=Schmidt|first=Joachim W.|url=https://books.google.com/books?id=E9upCAAAQBAJ&pg=PA185|title=Relational Database Systems: Analysis and Comparison|last2=Brodie|first2=Michael L.|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-3-642-68847-8|pages=181–220|language=en}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="Due to significance of nature of claim, specific unambiguous cite that it is indeed the first is required (January 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Oracle_Database|Oracle]] u publikua në vitin 1979 nga Relational Software, tani [[:en:Oracle_Corporation|Oracle Corporation]].<ref name=":2">{{Cite journal|date=maj 2007|title=Oracle Timeline|url=http://www.oracle.com/us/corporate/profit/p27anniv-timeline-151918.pdf|journal=Profit Magazine|language=en|publisher=Oracle|volume=12|issue=2|page=26|access-date=2013-05-16}}</ref> [[:en:Ingres_(database)|Ingres]] dhe [[:en:IBM_Business_System_12|IBM BS12]] pasuan. Shembuj të tjerë të një RDBMS përfshijnë [[:en:IBM_Db2|IBM Db2]], [[:en:Adaptive_Server_Enterprise|SAP Sybase ASE]] dhe [[:en:Informix|Informix]].Në vitin 1984, filloi zhvillimi i RDBMS-it të parë për [[:en:Macintosh_128K|Macintosh]], me emrin e koduar Silver Surfer, dhe u publikua në vitin 1987 si [[:en:4th_Dimension_(software)|4th Dimension]] i njohur sot si 4D.<ref name=":3">{{Cite web|date=28 qershor 1987|title=New Database Software Program Moves Macintosh Into The Big Leagues|url=https://www.chicagotribune.com/1987/06/28/new-database-software-program-moves-macintosh-into-the-big-leagues/|access-date=2016-03-17|website=tribunedigital-chicagotribune|language=sq}}</ref> Sistemet e para që ishin zbatime relativisht besnike të modelit relacional ishin nga: * Universiteti i Michigan – [[:en:MICRO_Relational_Database_Management_System|Mikro DBMS]] (1969)<ref>{{Cite journal|last=Hershey, W.R.|last2=Easthope, C.H.|date=1 dhjetor 1972|title=A set theoretic data structure and retrieval language|url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/1095495.1095500|journal=ACM SIGIR Forum|language=en|publisher=Association for Computing Machinery|volume=7|issue=4|pages=45-55|doi=10.1145/1095495.1095500|url-access=subscription|access-date=4 janar 2024}}</ref> * Instituti i Teknologjisë i Massachusetts (1971)<ref>{{Cite book|url=https://dl.acm.org/doi/book/10.1145/800297|title=SIGFIDET '74: Proceedings of the 1974 ACM SIGFIDET (Now SIGMOD) Workshop on Data Description, Access and Control: Data Models: Data-Structure-Set versus Relational|date=1 janar 1975|publisher=Association for Computing Machinery|isbn=978-1-4503-7418-7|language=en|doi=10.1145/800297|access-date=4 janar 2024}}</ref> * Qendra Shkencore e IBM në UK në Peterlee – [[:en:IBM_IS1|IS1]] (1970–72),<ref>{{Cite book|last=Notley, M.G.|url=https://scholar.google.com/scholar?lookup=0&q=NOTLEY,+M.G.+The+Peterlee+IS/1+System,+I.B.M.+(U.K.)+Scientific+Centre+Report,+March+1972.+UKSC-0018.&hl=en&as_sdt=0,5|title=The Peterlee IS/1 System|date=1972|publisher=IBM United Kingdom Scientific Centre|language=en|access-date=4 janar 2024}}</ref> dhe pasuesi i tij, [[:en:IBM_Peterlee_Relational_Test_Vehicle|PRTV]] (1973–79).<ref>{{Cite journal|last=Todd|first=Stephen|year=1976|title=The Peterlee Relational Test Vehicle - A System Overview|url=https://archive.org/details/sim_ibm-systems-journal_1976_15_4/page/284|journal=IBM Systems Journal|language=en|volume=15|issue=4|pages=285–308|doi=10.1147/sj.154.0285}}</ref> Përkufizimi më i zakonshëm i një RDBMS është një produkt që paraqet një pamje të të dhënave si një koleksion rreshtash dhe kolonash, edhe nëse nuk bazohet në mënyrë strikte në [[:en:Relational_model|teorinë relacionale]].Sipas këtij përkufizimi, produktet RDBMS zakonisht zbatojnë disa, por jo të gjitha, nga 12 rregullat e Codd-it. Një qasje tjetër argumenton se nëse një bazë të dhënash nuk i zbaton të gjitha rregullat e Codd-it (ose kuptimin aktual mbi modelin relacional, siç shprehet nga [[:en:Christopher_J._Date|Christopher J. Date]], [[:en:Hugh_Darwen|Hugh Darwen]] dhe të tjerë), atëherë ajo nuk është relacionale. Ky këndvështrim, i ndarë nga shumë teoricienë dhe ndjekës të rreptë të parimeve të Codd-it, do të skualifikonte shumicën e DBMS-ve si jo relacionale. Për sqarim, ata shpesh i referohen disa RDBMS-ve si ''sisteme të menaxhimit të bazave të të dhënave vërtet relacionale'' (TRDBMS), ndërsa të tjerët i quajnë ''sisteme pseudo-relacionale të menaxhimit të bazave të të dhënave'' (PRDBMS). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="no references (January 2024)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Që nga viti 2009, shumica e DBMS-ve relacionale komerciale përdorin [[SQL]] si gjuhën e tyre për pyetje ([[:en:Query_language|query language]]).<ref>{{Cite journal|last1=Ramakrishnan|last2=Donjerkovic|last3=Ranganathan|last4=Beyer|last5=Krishnaprasad|first1=Raghu|first2=Donko|first3=Arvind|first4=Kevin S.|first5=Muralidhar|year=1998|title=SRQL: Sorted Relational Query Language|journal=E Proceedings of SSDBM|language=en|url=http://pages.cs.wisc.edu/~beyer/papers/srql_ssdbm98.pdf}}</ref> Janë propozuar dhe zbatuar edhe gjuhë alternative për pyetje, veçanërisht implementimi i [[:en:QUEL_query_languages|Ingres QUEL]] para vitit 1996. == Modeli relacional == Një model relacional organizon të dhënat në një ose më shumë [[:en:Table_(database)|tabela]] (ose "relacione") [[:en:Column_(database)|kolonash]] dhe [[:en:Row_(database)|rreshtash]], me një [[:en:Unique_key|çelës unik]] që identifikon secilin rresht. Rreshtat quhen gjithashtu [[:en:Record_(computer_science)|regjistra]] ose [[:en:Tuple|tuples]].<ref>{{Cite web|title=A Relational Database Overview|url=https://docs.oracle.com/javase/tutorial/jdbc/overview/database.html|website=oracle.com|language=sq}}</ref> Kolonat quhen gjithashtu atribute. Në përgjithësi, çdo tabelë/relacion përfaqëson një "lloj entiteti" (siç është klienti ose produkti).Rreshtat përfaqësojnë instanca të atij lloji [[entiteti]] (siç është "Lee" ose "chair") dhe kolonat përfaqësojnë vlerat e atribuara asaj instance (siç është adresa ose çmimi). Për shembull, çdo rresht i një tabele klase korrespondon me një klasë, dhe një klasë korrespondon me shumë studentë, kështu që marrëdhënia midis tabelës së klasës dhe tabelës së studentëve është "një me shumë"<ref>{{Cite conference|access-date=2020-11-01|date=1992|doi=10.1007/3-540-55493-9_5|isbn=978-3-540-55493-6|pages=109–135|place=Berlin, Heidelberg|publisher=Springer Berlin Heidelberg|series=Lecture Notes in Computer Science|title=A universal relation model for a nested database|url=http://dx.doi.org/10.1007/3-540-55493-9_5|url-access=subscription|volume=595|work=The Nested Universal Relation Database Model|language=en}}</ref> == Çelësat == Çdo rresht në një tabelë ka çelësin e vet unik. Rreshtat në një tabelë mund të lidhen me rreshtat në tabela të tjera duke shtuar një kolonë për çelësin unik të rreshtit të lidhur (kolona të tilla njihen si [[:en:Foreign_key|çelësa të huaj]] ). Codd tregoi se marrëdhëniet e të dhënave me kompleksitet arbitrar mund të përfaqësohen nga një grup i thjeshtë konceptesh.<ref name=":0" /> Një pjesë e këtij përpunimi përfshin mundësinë e vazhdueshme për të zgjedhur ose modifikuar vetëm një rresht në një tabelë. Prandaj, shumica e implementimeve fizike kanë një [[Çelësi parësor|çelës primar]] unik (PK) për secilin rresht në një tabelë. Kur një rresht i ri shkruhet në tabelë, gjenerohet një vlerë e re unike për çelësin primar; ky është çelësi që sistemi përdor kryesisht për të aksesuar tabelën. Performanca e sistemit është e optimizuar për PK-të. Çelësa të tjerë, më "natyralë" ([[:en:Natural_key|natural keys]]), gjithashtu mund të identifikohen dhe përcaktohen si [[Çelësi parësor|çelësa alternativë]] (AK). Shpesh nevojiten disa kolona për të formuar një AK (kjo është një nga arsyet pse zakonisht një kolonë e vetme me numer i behet PK). Si PK-të ashtu edhe AK-të kanë aftësinë për të identifikuar në mënyrë unike një rresht brenda një tabele. Teknologji shtesë mund të aplikohet për të siguruar një ID unik në të gjithë botën, një [[:en:Universally_unique_identifier|identifikues globalisht unik]], kur ka kërkesa më të gjera të sistemit. Çelësat primarë brenda një baze të dhënash përdoren për të përcaktuar marrëdhëniet midis tabelave. Kur një [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK) migron në një tabelë tjetër, ai bëhet një çelës i huaj (FK) në tabelën tjetër. Kur çdo qelizë mund të përmbajë vetëm një vlerë dhe [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK) migron në një tabelë të rregullt entiteti, ky model dizajni mund të përfaqësojë një marrëdhënie [[:en:One-to-one_(data_model)|një-me-një]] ose [http://en.wikipedia.org/wiki/One-to-many_(data_model) një-me-shumë] . Shumica e dizajneve të bazave të të dhënave relacionale zgjidhin marrëdhëniet [[:en:Many-to-many_(data_model)|shumë-me-shumë]] duke krijuar një tabelë shtesë që përmban [[Çelësi parësor|çelësat primarë]](PK-të) nga të dy tabelat e tjera të entitetit.{{Snd}} Marrëdhënia bëhet një entitet; tabela e rezolucionit emërtohet më pas në mënyrë të përshtatshme dhe dy FK-të kombinohen për të formuar një [[Çelësi parësor|çelës primar(]]PK). Migrimi i [[Çelësi parësor|çelësave primarë(]]PK-ve) në tabela të tjera është arsyeja e dytë kryesore pse zakonisht përdoren numra të caktuar nga sistemi si [[Çelësi parësor|çelës primar]](PK); zakonisht nuk ka efikasitet apo qartësi në migrimin e një grupi të llojeve të tjera të kolonave. === Marrëdhëniet === Marrëdhëniet janë një lidhje logjike midis tabelave (entiteteve) të ndryshme, të vendosura në bazë të bashkëveprimit midis këtyre tabelave. Këto marrëdhënie mund të modelohen si një [[:en:Entity–relationship_model|model entitet-marrëdhënie]]. == Transaksionet == Që një sistem menaxhimi i bazës së të dhënave (DBMS) të funksionojë në mënyrë efikase dhe të saktë, ai duhet të përdorë [[:en:ACID|transaksione ACID]].<ref>{{Cite web|date=1998-11-23|title=Gray to be Honored With A. M. Turing Award This Spring|url=http://www.microsoft.com/presspass/features/1998/11-23gray.mspx|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090206084720/http://www.microsoft.com/presspass/features/1998/11-23gray.mspx|archive-date=6 shkurt 2009|access-date=2009-01-16|publisher=Microsoft PressPass|language=sq}}</ref><ref>{{Cite conference|access-date=2006-11-09|author-link=Jim Gray (computer scientist)|book-title=Proceedings of the 7th International Conference on Very Large Databases|date=shtator 1981|first=Jim|last=Gray|location=Cupertino, CA|pages=144–154|publisher=Tandem Computers|title=The Transaction Concept: Virtues and Limitations|url=http://research.microsoft.com/~gray/papers/theTransactionConcept.pdf|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gray|first=Reuter|last2=Jim|first2=Andreas|year=1993|title=Distributed Transaction Processing: Concepts and Techniques.|url=https://archive.org/details/transactionproce0000gray|language=en|isbn=1-55860-190-2}}</ref> == Procedurat e ruajtura == Një pjesë e programimit brenda një RDBMS kryhet duke përdorur [[:en:Stored_procedure|procedura të ruajtura]] (SP).Shpesh procedurat mund të përdoren për të reduktuar ndjeshëm sasinë e informacionit të transferuar brenda dhe jashtë një sistemi.Për siguri më të madhe, dizajni i sistemit mund të japë akses vetëm në procedurat e ruajtura dhe jo direkt në tabela.Procedurat themelore të ruajtura përmbajnë logjikën e nevojshme për të futur të dhëna të reja dhe përditësuar të dhënat ekzistuese.Procedurat më komplekse mund të shkruhen për të zbatuar rregulla dhe logjikë shtesë që lidhen me përpunimin ose përzgjedhjen e të dhënave. == Terminologjia == [[Skeda:Relational_database_terms.svg|djathtas|parapamje|350x350px|Terminologjia e bazës së të dhënave relacionale]] Baza e të dhënave relacionale u përcaktua për herë të parë në qershor të vitit 1970 nga [[:en:Edgar_F._Codd|Edgar Codd]], nga [[:en:IBM_Research#Almaden_in_Silicon_Valley|Laboratori Kërkimor San Jose]] i IBM-it.<ref name=":0" /> Pikëpamja e Codd-it për atë që përbën një RDBMS është përmbledhur në [[:en:Codd's_12_rules|12 rregullat e Codd-it]].Një bazë të dhënash relacionale është bërë lloji dominues i bazave të të dhënave.Modele të tjera përveç ''modelit relacional'' përfshijnë [[:en:Hierarchical_database_model|modelin hierarkik]] të bazës së të dhënave dhe [[:en:Network_model|modelin e rrjetit]]. Tabela më poshtë përmbledh disa nga termat më të rëndësishëm të bazave të të dhënave relacionale dhe termat përkatës në [[SQL]]: {| class="wikitable" !Termi SQL ! Termi i bazës së të dhënave relacionale ! Përshkrimi |- | [[:en:Row_(database)|'''Rresht''']] | '''''[[:en:Tuple|Tuple]]''''' ose '''[[:en:Record_(computer_science)|Record]]''' | Një grup të dhënash që paraqet një objekt të vetëm |- | [[:en:Column_(database)|'''Kolonë''']] | '''''Atribut''''' ose '''''fushë''''' | Një element i etiketuar i një tuple, p.sh. "Adresa" ose "Data e lindjes" |- | [[:en:Table_(database)|'''Tabel''']] | '''[[:en:Relation_(database)|Relacion]]''' ose '''[[:en:Relvar|Base relvar]]''' | Një bashkësi tuplesh që ndajnë të njëjtat atribute; një bashkësi kolonash dhe rreshtash |- | [[:en:View_(SQL)|'''View''']] ose ''[[:en:Result_set|'''grup rezultatesh''']]'' | '''''Relvar i derivuar''''' | Çdo bashkësi tuplesh; një raport të dhënash nga RDBMS në përgjigje të një pyetjeje([[:en:Query_language|query]]) |} == Relacionet ose tabelat == Në një bazë të dhënash [[:en:Relation_(database)|relacionale]], një ''relacion'' është një grup i tuple-ave që kanë të njëjtat atribute.Një tuple zakonisht përfaqëson një objekt dhe informacion rreth atij objekti.Objektet janë zakonisht objekte fizike ose koncepte.Një relacion zakonisht përshkruhet si një [[:en:Table_(database)|tabelë]], e cila është e organizuar në [[:en:Row_(database)|rreshta]] dhe [[:en:Column_(database)|kolona]].Të gjitha të dhënat që i referohen një atributi ndodhen në të njëjtën [[:en:Data_domain|domen]] dhe përputhen me të njëjtat kufizime. Modeli relacional specifikon që tuple-t e një relacioni nuk kanë një rend specifik dhe se [[:en:Tuple|tuple-t]], nga ana tjetër, nuk imponojnë mbi [[:en:Attribute_(programming)|atributet]]. Aplikacionet qasen në të dhëna duke specifikuar pyetje, të cilat përdorin operacione të tilla si ''select'' për të identifikuar tuple-t, ''project'' për të identifikuar atributet dhe ''join'' për të kombinuar relacionet. Relacionet mund të modifikohen duke përdorur operatorët ''insert'', ''delete'' dhe ''update'' . Tuple-t e reja mund të japin vlera të qarta ose të nxirren nga një pyetje. Në mënyrë të ngjashme, pyetjet identifikojnë tuple-t për përditësim ose fshirje. Tuple-t sipas përkufizimit janë unike.Nëse tuple-i përmban një çelës [[:en:Candidate_key|kandidat]] ose primar, atëherë padyshim që ai është unik; megjithatë, një çelës primar nuk ka nevojë të përcaktohet që një [[:en:Row_(database)|rresht]] ose regjistrim të jetë një tuple.Përkufizimi i një tuple-i kërkon që ajo të jetë unike, por nuk kërkon që të përcaktohet një çelës primar.Meqenëse një tuple është unike, atributet e saj sipas përkufizimit përbëjnë një [[:en:Superkey|superkey]] . == Marrëdhëniet bazë dhe të derivuara == Të gjitha të dhënat ruhen dhe aksesohen përmes [[relacioneve]].Relacionet që ruajnë të dhëna quhen "relacione bazë", dhe në implementime quhen "tabela". Relacionet e tjera nuk ruajnë të dhëna, por llogariten duke aplikuar operacionet relacionale në relacione të tjera. Këto relacione ndonjëherë quhen "relacione të derivuara".Në implementime këto quhen "[[:en:View_(SQL)|views]]" ose "queries". Relacionet e derivuara janë të përshtatshme sepse sillen si një relacion i vetëm, edhe pse mund të marrin informacion nga disa relacione te tjera.Gjithashtu, relacionet e derivuara mund të përdoren si një [[:en:Abstraction_layer|shtresë abstraksioni]]. === Domena === Një domen përshkruan grupin e vlerave të mundshme për një atribut të caktuar dhe mund të konsiderohet si një kufizim mbi vlerën e atij atributi. Matematikisht, lidhja e një domeni me një atribut nënkupton që çdo vlerë për atributin duhet të jetë një element i grupit të specifikuar.për shembull, Vargu i karaktereve ''"ABC"'' nuk është në domenin e numrave të plotë, por vlera e numrave të plotë ''123'' është. Një shembull tjetër, domen-i përshkruan vlerat e mundshme për fushën "CoinFace" si ("Heads", "Tails"). Pra, fusha "CoinFace" nuk do të pranojë vlera hyrëse si (0,1) ose (H,T). == Kufizimet == Kufizimet përdoren shpesh për të bërë të mundur kufizimin e mëtejshëm të domenit të një atributi. Për shembull, një kufizim mund të kufizojë një atribut të caktuar numerik vetëm në vlerat midis 1 dhe 10. Kufizimet ofrojnë një mënyrë për zbatimin e [[:en:Business_rule|rregullave të biznesit]] në bazën e të dhënave dhe mbështesin përdorimin pasues të të dhënave brenda shtresës së aplikacionit. SQL zbaton funksionalitetin e kufizimeve në formën e [[:en:Check_constraint|check constraints]]. Kufizimet kufizojnë të dhënat që mund të ruhen në [[:en:Relation_(database)|relacione]] . Këto zakonisht përcaktohen duke përdorur shprehje që rezultojnë në një vlerë [[:en:Boolean_data_type|booleane]], e cila tregon nëse të dhënat i plotësojnë apo jo kufizimet. Kufizimet mund të zbatohen për atribute të vetme, për një tuple (duke kufizuar kombinime atributësh), ose për një relacion të tërë. Meqenëse çdo atribut ka një domen të shoqëruar, ekzistojnë kufizime ( '''kufizimet e domenit''' ). Dy rregullat kryesore për modelin relacional njihen si '''[[:en:Entity_integrity|integriteti i entitetit]]''' dhe '''[[:en:Referential_integrity|integriteti referencial]]''' . === Çelësi kryesor === Çdo [[:en:Relation_(database)|relacion]]/tabelë ka një çelës primar, kjo është pasojë e faktit që një relacion është një [[Bashkësitë|bashkësi]].<ref name=":4">{{Cite book|last=Connolly|first=Thomas M|title=Database systems: a practical approach to design, implementation, and management|url=https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5|last2=Begg|first2=Carolyn E|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-1-292-06118-4|edition=global|location=Boston Columbus Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5/page/416 416]|language=en}}</ref> Një çelës primar specifikon në mënyrë unike një tuple brenda një tabele. Ndërsa atributet natyrore (atributet e përdorura për të përshkruar të dhënat që regjistrohen) ndonjëherë janë çelësa të mirë primarë, shpesh përdoren [[:en:Surrogate_key|çelësa zëvendësues]] në vend të tyre. Një çelës zëvendësues është një atribut artificial i caktuar një objekti që e identifikon atë në mënyrë unike (për shembull, në një tabelë me informacion rreth nxënësve në një shkollë, të gjithëve mund t'u caktohet një ID studenti për t'i dalluar ata). Çelësi zëvendësues nuk ka kuptim të brendshëm (të natyrshëm), por është i dobishëm për shkak të aftësisë së tij për të identifikuar në mënyrë unike një tuple. Një tjetër dukuri e zakonshme, veçanërisht në lidhje me kardinalitetin N:M është [[:en:Composite_key|çelësi i përbërë]] . Një çelës i përbërë është një çelës i përbërë nga dy ose më shumë atribute brenda një tabele që së bashku identifikojnë në mënyrë unike një rekord.<ref name=":4" /> === Foreign key === Çelësi i huaj i referohet një fushe në një tabelë relacionale që përputhet me kolonën e çelësit primar të një tabele tjetër. Ai lidh dy çelësat. Çelësat e huaj nuk kanë nevojë të kenë vlera unike në relacionin referues. Një çelës i huaj mund të përdoret për të [[:en:Cross-reference|kryqëzuar tabela]] dhe ai përdor në mënyrë efektive vlerat e atributeve në relacionin e referuar për të kufizuar domenin e një ose më shumë atributeve në relacionin referues. Koncepti përshkruhet formalisht si: "Për të gjitha tuple-t në relacionin referues të projektuara mbi atributet referuese, duhet të ekzistojë një tuple në relacionin e referuar të projektuar mbi të njëjtat atribute në mënyrë të tillë që vlerat në secilin prej atributeve të referencimit të përputhen me vlerat përkatëse në atributet e referuara." === Procedurat e ruajtura === Një procedurë e ruajtur është kod i ekzekutueshëm që lidhet me bazën e të dhënave dhe në përgjithësi ruhet brenda saj. Procedurat e ruajtura zakonisht mbledhin dhe përshtatin operacione të zakonshme, si futja e një [[:en:Tuple|tuple]] në një [[:en:Relation_(database)|relacion]], mbledhja e informacionit statistikor rreth modeleve të përdorimit ose kapsulimi i [[:en:Business_logic|logjikës komplekse të biznesit]] dhe llogaritjeve. Shpesh ato përdoren si një [[Interfejsi për programimin e aplikacioneve|ndërfaqe programimi aplikacionesh]] (API) për siguri ose thjeshtësi. Implementimet e procedurave të ruajtura në RDBMS SQL shpesh u lejojnë zhvilluesve të përfitojnë nga zgjerimet [[:en:Procedural_programming|procedurale]] (shpesh specifike për prodhuesin) të sintaksës standarde [[:en:Declarative_programming|deklarative]] SQL. Procedurat e ruajtura nuk janë pjesë e modelit të bazës së të dhënave relacionale, por të gjitha implementimet komerciale i përfshijnë ato. === Indeksi === Një indeks është një mënyrë për të siguruar akses më të shpejtë në të dhëna. Indekset mund të krijohen në çdo kombinim të atributeve në një [[:en:Relation_(database)|relacion]] . Pyetjet(queries) që filtrojnë duke përdorur ato atribute mund të gjejnë tuple-t që përputhen direkt duke përdorur indeksin (ngjashëm me kërkimin në [[:en:Hash_table|tabelën Hash]] ), pa pasur nevojë të kontrollojnë secilën tuple një nga një. Kjo është e ngjashme me përdorimin e [[:en:Index_(publishing)|indeksit të një libri]] për të shkuar direkt në faqen në të cilën gjendet informacioni që po kërkon, në mënyrë që të mos keni nevojë të lexoni të gjithë librin.Bazat e të dhënave relacionale zakonisht ofrojnë teknika indeksimi, secila është optimale për kombinime te ndryshme të shpërndarjes së të dhënave, madhësisë së relacionit dhe modelit tipik të aksesit. Indekset zakonisht implementohen me [[:en:B+_tree|B+ trees]], [[:en:R-tree|R-trees]] dhe [[:en:Bitmap_index|bitmap-eve]] . Indekset zakonisht nuk konsiderohen pjesë e bazës së të dhënave, pasi ato konsiderohen një detaj implementimi, megjithëse indekset zakonisht mirëmbahen nga i njëjti grup që mirëmban pjesët e tjera të bazës së të dhënave. Përdorimi i indekseve efikase si në çelësat primarë(primary key) ashtu edhe në ata të huaj(foreign key) mund të përmirësojë ndjeshëm performancën e pyetjeve. Kjo ndodh sepse indekset e tipit B-tree rezultojnë në kohë pyetjesh proporcionale me log(n), ku n është numri i [[:en:Row_(database)|rreshtave]] në tabelë dhe indekset hash rezultojnë në pyetje me kohë konstante (pa varësi nga madhësia për sa kohë që pjesa përkatëse e indeksit futet në memorie). == Operacione relacionale == Pyetjet(queries) e bëra ndaj bazës së të dhënave relacionale dhe [[:en:Relvar|relvar-et]] të derivuara në bazën e të dhënave shprehen në një [[:en:Relational_calculus|kalkulus relacional]] ose një [[:en:Relational_algebra|algjebër relacionale]]. Në algjebrën e tij origjinale relacionale, Codd prezantoi tetë operatorë relacionalë të ndarë në dy grupe me nga katër operatorë secili. Katër operatorët e parë bazohen në [[Teoria e vendosur|operacionet tradicionale matematikore të bashkësive]]: * Operatori i [[Bashkimi (teoria e bashkësive)|bashkimit]] (υ) kombinon tuple-t e dy [[:en:Relation_(database)|relacioneve]] dhe largon të gjitha tuple-t e dyfishta nga rezultati. Operatori racional i bashkimit është ekuivalent me operatorin [[:en:Set_operations_(SQL)#UNION_operator|SQL UNION]] . * Operatori i [[:en:Intersection_(set_theory)|prerjes]] (∩) prodhon bashkësinë e tuple-ve që dy relacione kanë të përbashkëta. Prerja zbatohet në SQL në formën e operatorit [[:en:Set_operations_(SQL)#INTERSECT_operator|INTERSECT]] . * Operatori i [[:en:Complement_(set_theory)|diferencës së bashkësive]] (-) vepron mbi dy relacione dhe prodhon bashkësinë e tuple-ve nga relacioni i parë që nuk ekzistojnë në relacionin e dytë. Diferenca implementohet në SQL përmes operatorit [[:en:Set_operations_(SQL)#EXCEPT_operator|EXCEPT]] ose MINUS. * [[:en:Cartesian_product|Prodhimi kartezian]] (X) i dy relacioneve është një bashkim që nuk kufizohet nga asnjë kriter, duke rezultuar në krahasimin e çdo tuple të relacionit të parë me çdo tuple të relacionit të dytë. Prodhimi kartezian zbatohet në SQL si operatori [[:en:Join_(SQL)#Cross_join|Cross join]] . Operatorët e mbetur të propozuar nga Codd përfshijnë operacione specifike për bazat e të dhënave relacionale: * Operacioni i përzgjedhjes, ose kufizimit, (σ) rikthen tuple nga një relacion, duke kufizuar rezultatin vetëm te ato që plotësojnë një kriter specifik, dmth. një [[:en:Subset|nënbashkësi]] në terma të teorisë së bashkësive. Ekuivalenti SQL i përzgjedhjes është deklarata e pyetjes [[Select (SQL)|SELECT]] me një klauzolë WHERE. * [[:en:Projection_(relational_algebra)|Operacioni i projeksionit]] (π) nxjerr vetëm atributet e specifikuara nga një tuple ose bashkësi tuplesh. * Operacioni i join-it i përcaktuar për bazat e të dhënave relacionale shpesh quhet një natural join(⋈), në këtë lloj bashkimi, dy relacione janë të lidhura nga atributet e tyre të përbashkëta. Në MySQL, përafërsisht realizohet me [[:en:Join_(SQL)#Inner_join|INNER JOIN]] . Në SQL, një INNER JOIN parandalon që të ndodhë një prodhim kartezian kur ka dy tabela në një query. Për çdo tabelë të shtuar në një query SQL, shtohet një INNER JOIN shtesë për të parandaluar një prodhim kartezian. Kështu, për N tabela në një querySQL, duhet të ketë N−1 INNER JOIN. * Operatori i [[:en:Relational_algebra#Division|divizionit relacional]] (÷) është një operacion pak më kompleks dhe në thelb përfshin përdorimin e tuple-ve të një relacioni (dividendi) për të ndarë një relacion të dytë. Operatorë e divizionit janë praktikisht e kundërta e operatorëve të produktit kartezian (pra emri). Operatorë të tjerë janë prezantuar ose propozuar që nga prezantimi i tetë operatorëve origjinalë nga Codd, duke përfshirë operatorët e krahasimit relacional dhe zgjerimet që ofrojnë mbështetje për të dhënat e futura(nested) dhe ato hierarkike, ndër të tjera. == Normalizimi == Normalizimi u propozua për herë të parë nga Codd si një pjesë thelbësore e modelit relacional. Ai përfshin një sërë procedurash të krijuara për të eliminuar domenet jo të thjeshta (vlerat jo-atomike) dhe tepricat (dyfishimet) e të dhënave, gjë që nga ana tjetër parandalon anomalitë gjatë manipulimit të të dhënave dhe humbjen e integritetit të të dhënave. Format më të zakonshme të normalizimit të aplikuara në bazat e të dhënave quhen [[Normalizimi i databazës|format normale]] . == RDBMS == [[Skeda:RDBMS_structure.png|djathtas|parapamje|Struktura e përgjithshme e një baze të dhënash relacionale]] Connolly and Begg e përkufizojnë sistemin për menaxhimin e bazave të të dhënave(DBMS) si një "sistem softuerik që u mundëson Përdoruesve të përcaktojnë, krijojnë, mirëmbajnë dhe kontrollojnë qasjen në bazën e të dhënave".<ref>{{Cite book|last=Connolly|first=Thomas M|title=Database systems: a practical approach to design, implementation, and management|url=https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5|last2=Begg|first2=Carolyn E|publisher=Pearson|year=2015|isbn=978-1-292-06118-4|edition=global|location=Boston Columbus Indianapolis|pages=[https://archive.org/details/databasesystemsp0000conn_j8i5/page/416 416]|language=en}}</ref> RDBMS është një zgjerim i këtij akronimi, i cili përdoret ndonjëherë kur baza e të dhënave në themel ështe relacionale. Një përkufizim alternativ për një '''sistem për menaxhimin e bazës së të dhënave relacionale''' është një sistem menaxhimi të bazës së të dhënave (DBMS) i bazuar në [[:en:Relational_model|modelin relacional]] . Shumica e bazave të të dhënave që përdoren gjerësisht sot bazohen në këtë model.<ref>{{Cite book|last=Pratt|first=Philip J.|title=Concepts of Database Management|last2=Pratt|first2=Mary Z.|date=2014-09-08|publisher=Course Technology|isbn=9781285427102|edition=8|page=29|language=en}}</ref> RDBMS-të kanë qenë një opsion i zakonshëm për ruajtjen e informacionit në bazat e të dhënave që përdoren për të dhënat financiare, informacionet e prodhimit dhe logjistikës, të dhënat e personelit dhe aplikacione të tjera që nga vitet 1980. Bazat e të dhënave relacionale shpesh kanë zëvendësuar [[:en:Hierarchical_database_model|bazat e të dhënave hierarkike]] të trashëguara dhe [[:en:Network_model|bazat e të dhënave të rrjetit]], sepse RDBMS-të ishin më të lehta për t'u implementuar dhe administruar. Megjithatë, të dhënat e ruajtura në mënyrë relacionale morën vazhimisht sfida te pasuksesshme, nga sistemet për menaxhimin e [[:en:Object_database|bazave të të dhënave me objekteve]] në vitet 1980 dhe 1990 (të cilat u prezantuan si një përpjekje për të adresuar të ashtuquajturën o[[:en:Object–relational_impedance_mismatch|bject–relational impedance mismatch]] midis bazave të të dhënave relacionale dhe programeve të aplikacioneve të orientuara nga objektet), si dhe nga sistemet për menaxhimin e [[:en:XML_database|bazave të të dhënave XML]] në vitet 1990.<ref>{{Cite book|last=Feuerlich|first=George|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=a61bad77f48d8438f47393c720292f5dc33a4c0d#page=169|title=Dateso 10; Database Trends and Directions: Current Challenges and Opportunities|date=21 prill 2010|publisher=MATFYZPRESS|isbn=978-80-7378-116-3|edition=1st|location=Prague, Sokolovsk|pages=163–174|language=en}}</ref> Megjithatë, për shkak të zgjerimit të teknologjive, siç është [[Zgjerueshmëria|shkallëzimi horizontal]] i [[Grupet kompjuterike|grupeve kompjuterike]], bazat e të dhënave [[NoSQL]] janë bërë kohët e fundit të njohura si një alternativë ndaj bazave të të dhënave RDBMS.<ref>{{Cite web|date=4 mars 2015|title=NoSQL databases eat into the relational database market|url=https://www.techrepublic.com/article/nosql-databases-eat-into-the-relational-database-market|access-date=2018-03-14|language=sq}}</ref> == Bazat e të dhënave relacionale të shpërndara == [[:en:DRDA|Arkitektura e Bazës së të Dhënave Relacionale të Shpërndarë]] (DRDA) u projektua nga një grup pune brenda IBM-së gjatë periudhës 1988 deri në 1994. DRDA u mundëson bazave të të dhënave relacionale të lidhura në rrjet të bashkëpunojnë për të përmbushur kërkesat SQL.<ref>{{Cite journal|last=Reinsch|first=R.|date=1988|title=Distributed database for SAA|url=https://archive.org/details/sim_ibm-systems-journal_1988_27_3/page/362|journal=IBM Systems Journal|language=en|volume=27|issue=3|pages=362–389|doi=10.1147/sj.273.0362}}</ref><ref>{{Cite book|title=Distributed Relational Database Architecture Reference|date=1990|publisher=IBM Corp. SC26-4651-0|language=en}}</ref> Mesazhet, protokollet dhe komponentët strukturorë të DRDA-s përcaktohen nga [[:en:Distributed_Data_Management_Architecture|Arkitektura e Menaxhimit të të Dhënave të Shpërndara]] . == Lista e motorëve të bazës së të dhënave == Sipas [[:en:DB-Engines_ranking|DB-Engines]], në dhjetor 2024 sistemet më të njohura në faqen e internetit db-engines.com ishin:<ref>{{Cite web|date=2024-12-01|title=DB-Engines Ranking of Relational DBMS|url=https://db-engines.com/en/ranking/relational+dbms|website=DB-Engines|language=sq}}</ref> # [[:en:Oracle_Database|Oracle Database]] # [[:en:MySQL|MySQL]] # [[:en:Sybase|Microsoft SQL Server]] # [[PostgreSQL]] # [[:en:Snowflake_Inc.|Snowflake]] # [[:en:IBM_Db2|IBM Db2]] # [[:en:SQLite|SQLite]] # [[:en:Microsoft_Access|Microsoft Access]] # [[:en:Databricks|Databricks]] # [[:en:MariaDB|MariaDB]] Sipas kompanisë kërkimore [[:en:Gartner|Gartner]], në vitin 2011, pesë shitësit kryesorë të bazave të të dhënave relacionale të [[:en:Proprietary_software|softuerëve të patentuar]] sipas të ardhurave ishin [[:en:Oracle_Corporation|Oracle]] (48.8%), [[IBM]] (20.2%), [[Microsoft]] (17.0%), [[SAP SE|SAP]] duke përfshirë [[:en:Sybase|Sybase]] (4.6%) dhe [[:en:Teradata|Teradata]] (3.7%).<ref>{{Cite news|date=2012-04-12|title=Oracle the clear leader in $24 billion RDBMS market|language=en|work=Eye on Oracle|url=http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/|url-status=dead|access-date=2013-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108030546/http://itknowledgeexchange.techtarget.com/eye-on-oracle/oracle-the-clear-leader-in-24-billion-rdbms-market/|archive-date=2014-01-08}}</ref> == Shih edhe == * [[:en:Comparison_of_relational_database_management_systems|Comparison of relational database management systems]] * [[:en:Database_schema|Database schema]] * [[:en:Datalog|Datalog]] * [[:en:Data_warehouse|Data warehouse]] * [[:en:List_of_relational_database_management_systems|List of relational database management systems]] * [[:en:Object_database|Object database]] (OODBMS) * [[:en:Online_analytical_processing|Online analytical processing]] (OLAP) dhe [[:en:Online_analytical_processing#Relational_OLAP_(ROLAP)|ROLAP]] (Relational Online Analytical Processing) * [[:en:Relational_transducer|Relational transducer]] * [[:en:Snowflake_schema|Snowflake schema]] * [[SQL]] * [[:en:Star_schema|Star schema]] == Referime == {{Reflist}} == Referime == * {{Cite book|last=Date|first=C. J.|url=https://archive.org/details/guidetodb2users00date|title=A Guide to DB2|date=1984|publisher=[[Addison-Wesley]]|isbn=0201113171|edition=student|language=en|oclc=256383726|ol=OL2838595M|author-link=Christopher J. Date}} {{Database}} [[Kategoria:Modeli relacional]] [[Kategoria:Teoria e bazës së të dhënave]] [[Kategoria:Llojet e bazave të të dhënave]] [[Kategoria:Shpikjet angleze]] [[Kategoria:Risitë e lidhura me kompjuterët në vitin 1969]] [[Kategoria:Sistemet për menaxhimin e bazave të të dhënave relacionale]] [[Kategoria:Sistemet për menaxhimin e bazave të të dhënave]] 5xdk49jbxoscceu57dkgb6cuw6hix2x Deus ex machina 0 369359 2978110 2970104 2026-05-06T23:14:14Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978110 wikitext text/x-wiki [[File:Medea_rappresentation_(2009)_07.JPG|parapamje|''Deus ex machina'' në ''Medean'' e Euripidit, interpretuar në vitin 2009 në Sirakuzë, Itali; perëndia e diellit dërgon një karrocë të artë për të shpëtuar Medean.]] '''''Deus ex machina''''' (latinisht), shumës: ''dei ex machina,'' shqip'':'' "zoti nga një makinë" është një pajsije komploti ku një problem në dukje i pazgjidhshëm në një histori zgjidhet befas nga një dukuri e papritur dhe e pamundur. == Origjina e shprehjes == Termi u shpik nga konventat e teatrit të lashtë grek, ku aktorët që luanin perënditë silleshin në skenë duke përdorur një makinë. Makina mund ishte një vinç, që përdorej për të ulur aktorët nga lart, ose një ngritës, që i afronte ata përmes një dere të fshehtë. [[Eskili]] prezantoi idenë dhe ajo u përdor shpesh për të zgjidhur konfliktin dhe për të përfunduar dramën. Pajisja lidhet kryesisht me tragjedinë greke, megjithëse u shfaq edhe në komedi.<ref name="machine">{{Cite journal|last=Chondros|first=Thomas G.|last2=Milidonis|first2=Kypros|last3=Vitzilaios|first3=George|last4=Vaitsis|first4=John|date=shtator 2013|title="Deus-Ex-Machina" reconstruction in the Athens theater of Dionysus|journal=Mechanism and Machine Theory|volume=67|pages=172–191|doi=10.1016/j.mechmachtheory.2013.04.010}}</ref> === Shembuj të lashtë === [[Eskili]] e përdori pajisjen në ''tragjeditë'' e tij, por ajo u bë një makinë skenike e përdorur dhe nga [[Euripidi]] . Më shumë se gjysma e tragjedive ekzistuese të Euripidit përdorin një ''deus ex machina'' në zgjidhjen e tyre dhe disa kritikë pretendojnë se Euripidi e shpiku atë, jo Eskili. Një shembull i përmendur shpesh është ''Medea'' e Euripidit, në të cilën ''deus ex machina'' është një karrocë e tërhequr nga dragoi, e dërguar nga perëndia e diellit [[Heliu|Helios]], e përdorur për të përcjellë mbesën e tij [[Medea]] larg burrit të saj Jason në sigurinë e Athinës. Në ''Alcestis'', heroina pranon të heqë dorë nga jeta e saj për të kursyer jetën e burrit të saj Admetus. Në fund, [[Herakliu]] shfaqet dhe rrëmben Alkestis nga Vdekja, duke e rikthyer në jetë dhe në Admetus. Drama e [[Aristofani|Aristofanit]] ''Thesmophoriazusae'' parodizon përdorimin e shpeshtë të vinçit nga Euripidi duke e bërë vetë Euripidin personazh në shfaqje dhe duke e sjellë në skenë me anë të ''mekanizmit'' . Pajisja prodhoi një reagim të menjëhershëm emocional në audiencën greke. Ata kishin një ndjenjë habie nga pamja e perëndive, gjë që shtoi efektin moral të dramës.<ref>{{Cite journal|last=Cunningham|first=Maurice P.|date=korrik 1954|title=Medea ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1954-07_49_3/page/n3|journal=Classical Philology|volume=49|issue=3|pages=151–160|doi=10.1086/363788|jstor=265931}}</ref> === Shembuj modernë teatrorë === [[File:Set_design_Act5_of_Andromède_by_P_Corneille_1650_-_Gallica_2010.jpg|parapamje|Personazhet ngjiten në qiell për t'u bërë perëndi në fund të shfaqjes së vitit 1650 ''Andromède'' .]] [[William Shakespeare|Shekspiri]] e përdor pajisjen në komedinë e tij ''Ashtu si ju pëlqen'', te ''Perikliu, Princi i Tiros'' dhe ''Cymbeline'' . John Gay e përdor atë në ''The Beggar's Opera'' ku një personazh thyen veprimin dhe rishkruan fundin si një pushim nga varja për MacHeath. == Pajisja e komplotit<p></p> == [[Aristoteli]] ishte i pari që përdori një term grek ekuivalent me frazën latine ''deus ex machina'' për të përshkruar teknikën e zgjidhjes së komplotit të tragjedive. Kjo lloj teknike shpesh nënkupton mungesë krijimtarie nga ana e autorit. === Shembuj === * Në pjesën kur Shqiponjat e Mëdha në ''[[The Lord of the Rings (libri)|"The Lord of the Rings"]]'' të [[J. R. R. Tolkien|JRR Tolkien]] nxjerrin Frodon dhe Samuajsin nga Mordori , është përdorur një ''deus ex machina'' .<ref>{{Cite web|title=Top 10 Deus Ex Machina moments|url=https://bestforfilm.com/film-blog/top-10-deus-ex-machina-moments/|access-date=2024-12-23|website=Best For Film|language=en-GB|archive-date=2 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200502180545/https://bestforfilm.com/film-blog/top-10-deus-ex-machina-moments/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|last=Vaninskaya|first=Anna|url=https://books.google.al/books?id=tRvHDwAAQBAJ&dq=deus+ex+machina+eagles+Tolkien+OR+%22lord+of+the+rings%22&pg=PA184&redir_esc=y#v=onepage&q=deus%20ex%20machina%20eagles%20Tolkien%20OR%20%22lord%20of%20the%20rings%22&f=false|title=Fantasies of Time and Death: Dunsany, Eddison, Tolkien|date=2019-12-26|publisher=Springer Nature|isbn=978-1-137-51838-5|language=en}}</ref> * ''Zoti i mizave'': Një oficer i marinës që kalon, shpëton disa fëmijë të ngecur në një ishull. [[William Golding|Uilliam Golding]] e quajti atë një "mashtrim"; kritikë të tjerë e shohin atë si një ''deus ex machina'' . Fundi i papritur përcjell fatin e tmerrshëm që do t'i kishte goditur fëmijët nëse oficeri nuk do të kishte mbërritur në atë moment.<ref>{{Cite book|last=Bloom|first=Harold|url=https://books.google.al/books?id=j1ZJcFqQ7V8C&q=Lord+of+the+Flies,+deus+ex+machina&pg=PA67&redir_esc=y#v=snippet&q=Lord%20of%20the%20Flies,%20deus%20ex%20machina&f=false|title=William Golding's Lord of the Flies|date=2008|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-7910-9826-4|language=en}}</ref> * ''[[Oliver Twist|Oliver Tuist]]'': [[Çarls Dikens]] e përdori teknikën kur Roz Mejli rezulton të jetë motra e humbur prej kohësh e Agnes, dhe rrjedhimisht tezja e Oliverit; ajo martohet me të dashurin e saj prej shumë kohësh, Harrin, duke e lejuar Oliverin të jetojë i lumtur me shpëtimtarin e tij z. Braunlou. * ''[[Lufta mes boteve|Lufta e Botëve]]'': Marsianët në romanin e H.G. Uells kanë shkatërruar gjithçka në rrugën e tyre dhe me sa duket kanë triumfuar mbi njerëzimin, por ata vriten papritur nga bakteret.<ref name="Greenwood">{{Cite book|title=The Greenwood Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy: Themes, Works, and Wonders, Volume 1|date=2005|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=0313329516|editor-last=Westfahl|editor-first=Gary|page=[https://books.google.com/books?id=SQMQQyIaACYC&pg=PA195 195]}}</ref> == Referime == awnsujj0n37n4nt82giex13jk1oaj2a Përdoruesi diskutim:Analfabeti 3 370604 2978031 2911871 2026-05-06T17:23:10Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Igor Lukshiq */ 2978031 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Analfabeti}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 12 janar 2025 17:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ann Beattie]]'' == Përshëndetje, Analfabeti! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2741737|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ann Beattie]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20janar%202025,%2013:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 janar 2025 14:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Inteligjenca artificiale në mjekësi]]'' == Përshëndetje, Analfabeti! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2824052|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Inteligjenca artificiale në mjekësi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202025,%2023:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2025 01:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Zgjatja e jetës]]'' == Përshëndetje, Analfabeti! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Zgjatja e jetës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20mars%202026,%2023:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 mars 2026 00:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Igor Lukshiq]]'' == Përshëndetje, Analfabeti! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2978025|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Igor Lukshiq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202026,%2017:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2026 19:23 (CEST) rwgjsyhdg3cckf25e1pwkcgrfc50yos Qeverisë Shqiptare 0 370723 2978212 2740202 2026-05-07T11:23:07Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978212 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Qeverinë Shqiptare 0 370724 2978211 2740203 2026-05-07T11:22:57Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978211 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Përdoruesi diskutim:Artan Kacani 3 371435 2978035 2977645 2026-05-06T17:38:15Z Artan Kacani 145731 /* Xhamia e Madhe e Durrësit */ Përgjigje 2978035 wikitext text/x-wiki == Xhamia e Madhe e Durrësit == {{ping|Artan Kacani}} Keni edhe ju informacione dhe foto historike të [[Xhamia e Fatihut|Xhamisë Fatih]] si në [[Xhamia e Madhe e Durrësit]]? Pse është bërë johistorik dhe i shëmtuar rindërtimi i [[minare]]s? [[Përdoruesi:Sojetz|Sojetz]] ([[Përdoruesi diskutim:Sojetz|diskutimet]]) 27 janar 2025 16:10 (CET) :pershendetje @[[Përdoruesi:Sojetz|Sojetz]], di qe minarja e Xhamise Vogel asnjeher nuk ka qene origjinalja, sepse qe ne 1501, deri vone, ne 1700, merrej shenjester nga anije veneciane kur tregtia nuk shkonte sic duhej. (Shih shenimet e Injac Zamputi). Kulla prapa murit, ka pasur peme te medha fiku, qe te kamuflonte minaren ne kohen osmane. restaurimi i sotcem eshte bere pas viteve 90. duhet me kerkuar me shume me siguri [[Përdoruesi:Artan Kacani|Artan Kacani]] ([[Përdoruesi diskutim:Artan Kacani|diskutimet]]) 3 mars 2026 23:48 (CET) ::{{ping|Artan Kacani}} dëshironi ta shtoni këtë informacion në artikullin me burime? Kur do të restaurohet minarja e kësaj ndërtese të vjetër historike? Për momentin, duket shumë e papërshtatshme dhe e shëmtuar dhe nuk përfaqëson stilin historik dhe origjinal të minareve prej guri shqiptaro-osman - si shumë minare të ndërtuara pas vitit 1990. [[Përdoruesi:Sojetz|Sojetz]] ([[Përdoruesi diskutim:Sojetz|diskutimet]]) 5 maj 2026 16:15 (CEST) :::si je? po shihe, bera disa ndryshime dhe me thuaj. te pershendes [[Përdoruesi:Artan Kacani|Artan Kacani]] ([[Përdoruesi diskutim:Artan Kacani|diskutimet]]) 6 maj 2026 19:38 (CEST) s2w4wi7hdjl4tm0svpumxsin707ws2i Qeveria Shqiptare 0 377345 2978208 2788401 2026-05-07T11:22:27Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978208 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Diskutim:Eksplorimet detare portugeze 1 378460 2978186 2966437 2026-05-07T04:25:52Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Eksplorimet detare portugeze/Arkivi 1]] 2978186 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Eksplorimet detare portugeze/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} odlo7g7yyq4m1wxe2lp420lqga2ydk9 Epoka e Artë Holandeze 0 382796 2978054 2971733 2026-05-06T19:46:52Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978054 wikitext text/x-wiki {{Short description|Periudhë e Historisë Holandeze nga viti 1588 deri në vitin 1672}} [[File:1649 Toonneel Blaeu.jpg|parapamje|Emblema të Republikës Holandeze]] '''Epoka e Artë Holandeze''' ({{lang|nl|Gouden Eeuw}} {{IPA|nl|ˈɣʌudən ˈeːu, ˈɣʌudə ˈʔeːu|}}) ishte një periudhë që pak a shumë zgjati nga viti [[1588]], kur u themelua [[Republika Holandeze]], deri në vitin [[1672]], kur ndodhi ''Rampjaar-i'' (viti katastrofik). Gjatë kësaj periudhe, [[tregtia]], shkenca dhe teknologjia, [[Arti Holandez|arti]] dhe [[Perandoria Koloniale Holandeze|kolonizimi përtejdetar holandez]] ishte ndër më të shquarit në [[Evropa|Europë]]. Gjysma e parë e periudhës shtrihet nga fillimi i [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftës Tetëdhjetë Vjeçare]] deri në përfundimin e saj në vitin [[1648]], me gjysmën e dytë që do të zgjaste deri në shpërthimin e Luftës Franko-Holandeze. Gjatë kësaj periudhe, [[Perandoria Koloniale Holandeze|kolonistët holandezë]], shumë prej të cilëve të lidhur me [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|kompanitë e Indisë Lindore (VOC)]] dhe [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore|Indisë Perëndimore (GWIC)]], krijuan pika tregtare dhe ngulime në [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Amerikë]], [[Kolonia Holandeze e Kepit|Afrikën Jugore]] dhe [[Azia|Azi]], të mbrojtura nga Marina e Shteteve Holandeze. [[Holandezët]] mbizotëruan në tregtinë trekëndore dhe atë atlantike të skllevërve. Kultura holandeze përjetoi një rilindje. Megjithatë, nga fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], konfliktet me fuqitë fqinje, ashtu si dhe ndikimi i një rënie ekonomike çuan në lëkundjen e fuqisë holandeze. Proçesi nëpërmjet të cilit [[Republika Holandeze]] u bë një nga [[Thalasokracia|fuqitë më të rëndësishme detare]] dhe ekonomike të botës, gjatë periudhës që përmendet si "Mrekullia Holandeze" nga [[historiani]] Koenraad Wolter Swart.<ref>{{cite book|last=Swart|first=Koenraad Wolter|year=1969|publisher=H. K. Lewis & Co Ltd|url=http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|title=The miracle of the Dutch Republic as Seen in the Seventeenth Century|language=en|location=Londër|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319225519/http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|archive-date=19 mars 2015}}</ref> Termi "Epoka e Artë Holandeze" ka qenë kundërthënëse në [[shekulli XXI|shekullin e XXI]], si rrjedhojë e përfshirjes së gjerë të [[holandezët|holandezëve]] në [[skllavëria|tregtinë e skllevërve]] dhe [[kolonializmi|kolonializëm]] gjatë periudhës dhe është kritikuar nga mjaft muze në [[Holanda|Holandë]], duke përfshirë edhe Muzeun e Amsterdamit.<ref>{{Cite web|last=Trouw|title=Het debat over de naam Gouden Eeuw is waardevol en nodig|url=https://www.trouw.nl/opinie/het-debat-over-de-naam-gouden-eeuw-is-waardevol-en-nodig~b64e6ac2/|date=21 shtator 2019|website=Trouw|language=nl-NL|access-date=13 maj 2023}}</ref><ref>{{Cite web|title=Amsterdam Museum gebruikt term 'Gouden Eeuw' niet meer|url=https://historiek.net/amsterdam-museum-gebruikt-term-gouden-eeuw-niet-meer/125421/|date=13 shtator 2019|website=Historiek|language=nl|access-date=13 maj 2023}}</ref> ==Sfondi== {{See also|Luftërat e Grepit dhe Merlucit|Holanda Burgunde|Holanda Habsburge|Shtatëmbëdhjetë Provincat|Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze}} [[File:La ronda de noche, por Rembrandt van Rijn.jpg|parapamje|majtas|372px|''Patrulla e Natës'' nga [[Rembrandt]] ([[1642]])]] Në vitin [[1568]], [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] që më vonë do të nënshkruanin Bashkimin e Utrehtit ({{lang|nl|Unie van Utrecht}}) filluan një rrebelim kundër [[Filipi II i Spanjës|Filipit të II të Spanjës]], që çoi në [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftën Tetëdhjetë Vjeçare]].<ref>{{Cite book|last=Hart|first=Marjolein C. 't|chapter=1. Military events: from the Dutch Revolt to ‘la Guerre de Hollande’, c. 1570-1680|year=2014|language=en|url=https://books.google.al/books?id=xf3pAgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA12|title=The Dutch Wars of Independence: Warfare and Commerce in the Netherlands 1570-1680|publisher=Routledge, Taylor & Francis Group|isbn=978-1-315-81707-1|series=Modern Wars in Perspective|location=Londër; Nju Jork|pages=12-38}}</ref> Para se [[Vendet e Ulëta]] të ripushtoheshin plotësisht, shpërtheu një luftë midis [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]] dhe [[Perandoria Spanjolle|Spanjës Habsburge]], Lufta Anglo-Spanjolle e viteve [[1585]]-[[1604]].<ref>{{Cite book|last=Limm|first=Peter|title=The Dutch Revolt, 1559-1648|url=https://books.google.al/books?id=ibmOAwAAQBAJ|year=2013|chapter=6. The Birth of the Dutch Republic to the Twelve Years' Truce, 1584-1609|orig-date=18 dhjetor 1989|publisher=Routledge, Taylor & Francis Group|language=en|isbn=978-0-582-35594-1|series=Seminar Studies in History|location=Londër; Nju Jork|pages=56–67}}</ref> Ndërhyrja angleze i detyroi trupat spanjolle ta ndërprisnin përparimin e tyre, duke mbajtur kontrollin e qyteteve të rëndësishme tregtare të [[Bruzhi]]t dhe [[Gent]]it, por pa kontrollin e [[Antwerp|Antverpenit]], i cili atëherë konsiderohej si [[porti]] më i rëndësishëm në [[Evropa|Evropë]]. [[Antwerp|Antverpeni]] do të binte më 17 gusht [[1585]], pas një rrethimi dhe duke krijuar ndarjen midis [[Shtatëmbëdhjetë Provincat|Holandave]] [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|veriore]] dhe [[Holanda Spanjolle|jugore]] (kjo e fundit përputhet kryesisht me [[Belgjika|Belgjikën]] moderne). [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Shtatë Provincat e Bashkuara]] (e përputhur pak a shumë me [[Holanda|Holandën]] e sotme) vazhdoi të luftonte deri në Armëpushimin Dymbëdhjetë Vjeçar, i cili nuk u dha fund armiqësive.<ref>{{Cite book|last=Beller|first=E. A.|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/new-cambridge-modern-history/thirty-years-war/050EDB21B4A75EBDC8E16AC07D529585|year=1970|chapter=11. The Thirty Years War|title=The New Cambridge Modern History|volume=4. The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/59|editor-last=Cooper|editor-first=J. P.|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/chol9780521076180.012|language=en|isbn=978-1-139-05579-6|access-date=20 nëntor 2024|place=Kembrixh|url-access=subscription|pages=306–358}}</ref> Paqja e Vestfalisë në vitin [[1648]], e cila i dha fund [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftës Tetëdhjetë Vjeçare]] midis [[Republika Holandeze|Republikës Holandeze]] dhe [[Perandoria Spanjolle|Spanjës]] bashkë me [[Lufta Tridhjetëvjeçare|Luftën Tridhjetëvjeçare]] midis fuqive të tjera evropiane, solli njohjen formale të pavarësisë së [[Republika Holandeze|Republikës Holandeze]] nga [[Perandoria Spanjolle|Kurora Spanjolle]].<ref>{{Cite book|last=Prak|first=Maarten|chapter=2. A New Country (1609–1650)|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/dutch-republic-in-the-seventeenth-century/new-country-16091650/C234BDE3753AD69F11FFFC56CF725EAF|title=The Dutch Republic in the Seventeenth Century|translator=Diane Webb|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2023|doi=10.1017/9781009240581.004|language=en|isbn=978-1-009-24058-1|access-date=20 nëntor 2024|edition=i 2-të|place=Kembrixh|url-access=subscription|pages=30–45}}</ref><ref>{{Cite book|last=van Der Lem|first=Anton|url=https://books.google.al/books?id=d9KDDwAAQBAJ|title=Revolt in the Netherlands: The Eighty Years War 1568-1648|publication-date=2019|publisher=Reaktion Books|language=en|isbn=978-178914086-6|pages=201–202}}</ref> [[File:De zielenvisserij - Fishing for souls (Adriaen Pietersz. van de Venne).jpg|parapamje|432px|''Peshkimi për Shpirtra'', alegori e përplasjeve protestantë-katolikë, pikt. e Adriaen Pietersz van de Venne]] ===Mërgimi i punëtorëve të aftë drejtë Holandës=== {{Kryesor|Demografia e Holandës}} Protestantët ishin veçanërisht të mirë-përfaqësuar mes artizanëve të aftë dhe tregtarëve të pasur të qyteteve porte të Bruzhit, [[Gent]]it dhe [[Antwerp|Antverpenit]]. Nën kushtet e dorëzimit të Antverpenit në vitin [[1585]], popullsia protestante (nëse nuk dëshironin të rikonvertoheshin në katolikë) iu dha katër vite që të rregullonin punët e tyre, para se të largoheshin nga qyteti dhe [[Holanda Spanjolle|territori Habsburg]].<ref>{{cite book|last=Boxer|first=Charles Ralph|title=The Dutch Seaborne Empire, 1600–1800|publisher=Taylor & Francis|url=https://books.google.com/books?id=Fx4OAAAAQAAJ&pg=PA18|year=1977|language=en|isbn=0-09-131051-2|via=Google Books|page=18}}</ref> Situata të ngjashme u krijuan edhe në vende të tjera. Më shumë protestantantë u zhvendosën në veri midis viteve [[1585]] dhe [[1630]], sesa u zhvendosën katolikë në drejtimin e anasjelltë, megjithëse gjithashtu edhe shumë prej tyre. Shumë nga ata që u zhvendosën në veri, u vendosën në [[Amsterdami|Amsterdam]], duke e shndërruar atë nga një liman të vogël në një nga portet dhe qendrat tregtare më të rëndësishme në botë në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Përveç masës së mërgimit të [[protestantizmi|protestantëve]] holandezë nga [[Holanda Spanjolle|Holandat jugore]] drejtë [[Republika Holandeze|Holandave veriore]], pati vërshime të edhe të refugjatëve jo holandezë, që më parë i kishin ikur [[përndjekja fetare|përndjekjes fetare]], veçanërisht [[judejtë sefardikë]] nga [[Portugalia]] dhe [[Spanja]], dhe më vonë [[Hygenotët|protestantët francezë]]. Etërit Pelegrnë gjithashtu kaluan kohë aty, para udhëtimit të tyre në [[Bota e Re|Botën e Re]]. ===Etika protestante e punës=== {{Kryesor|Feja në Holandë}} Ekonomistët Ronald Findlay dhe Kevin H. O'Rourke ia atribuojnë pjesës së Ngritjes Holandeze etikës së saj protestante të punës, bazuar te [[Kalvinizmi]], i cili promovonte zhvillimin dhe arsimimin. Kjo kontribuoi në "nivelin më të ulët të interesit dhe nivelin më të lartë të [[Shkrim-leximi|alfabetizmit]] në [[Evropa|Europë]]. Mbushullia e [[kapitali]]t bëri të mundur të mbahej një depozitë e mbresëlënëse [[pasuria|pasurie]], e mishëruar jo vetëm në flotën e madhe, por edhe në depozitat me shumicë të një game komoditetesh, që përdoreshin për të stabilizuar dhe përfituar nga mundësitë e fitimeve".<ref name=":1">{{Cite book|last1=Findlay|chapter-url=https://www.nber.org/chapters/c9585.pdf|first1=Ronald|first2=Kevin H.|last2=O'Rourke|chapter=Commodity Market Integration, 1500–2000|title=Globalization in Historical Perspective|editor-first=Michael D.|editor-last=Bordo|editor2-first=Alan M.|editor2-last=Taylor|editor3-first=Jeffrey G.|editor3-last=Williamson|publisher=University of Chicago Press|year=2003|language=en|isbn=0-226-06598-7|pages=13–64|url-status=live|archive-date=4 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004074134/http://www.nber.org/chapters/c9585.pdf}}</ref> [[File:Abraham Storck - A river landscape with fishermen in rowing boats (1679).jpg|parapamje|396px|Një panoramë lumore me peshkatarë në varka me rrema, më sfond mullinj ere, [[1679]]]] ===Burimet e lira energjitike=== {{See also|Mullinjët e erës në Kinderdijk|Ir.D.F. Woudagemaal|Energjia e erës}} Mjaft faktorë të tjerë gjithashtu kontribuan në lulëzimin e tregtisë, industrisë, arteve dhe shkencës në [[Republika Holandeze|Republikën Holandeze]] gjatë kësaj kohe. Një kusht i nevojshëm ishte furnizimi me energji të lirë nga mullinjtë e erës dhe nga torfa, lehtësisht e transportueshme nëpërmjet kanaleve drejtë qyteteve. Shpikja e sharrave të mullinjve [[energjia e erës|me erë]]<ref>Sipas {{cite book|author=Jan Adriaansz Leeghwater|title=Haerlemmer-meer Boeck|chapter=Van de Saag Molens|url=http://www.dbnl.org/tekst/leeg001haer01_01/leeg001haer01_01_0028.php|year=1973|publisher=DBNL – Pieter Visser|language=nl|url-status=live|archive-date=24 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024133609/http://www.dbnl.org/tekst/leeg001haer01_01/leeg001haer01_01_0028.php}} u shpikën në [[Uitgeest]].</ref> mundësoi ndërtimin e një flote masive anijesh për tregtinë botërore dhe mbrojtjen ushtarake të interesave ekonomike të republikës. ===Financa korporative=== {{Further|Perandoria Koloniale Holandeze|India Hollandeze|Inditë Lindore Holandeze|Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Ekonomia e Holandës}} [[File:Rembrandt - De Staalmeesters- het college van staalmeesters (waardijns) van het Amsterdamse lakenbereidersgilde - Google Art Project.jpg|parapamje|majtas|381px|''Zyrtarët e Gildës së Tekstileve'', pikt. e [[Rembrandt]]it, që paraqet qytetarë të pasur të [[Amsterdami]]t, [[1662]].]] Në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] [[holandezët]] – tradicionalisht detarë dhe hartografë të zotë – filluan të tregtojnë me [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]] dhe në mbarim të shekullit, ata fituan një pozicion gjithmonë e më mbizotërues në tregtinë botërore, pozicion që më parë zihej nga [[Perandoria Portugeze|Portugalia]] dhe [[Perandoria Spanjolle|Spanja]]. Hartat e përdorura nga Fernando Álvarez de Toledo, duka i III-të i Albës për të sulmuar qytetet holandeze ishin bërë nga hartografë holandezë. Në vitin [[1602]] u themelua [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] (''VOC''). Ajo ishte një nga [[korporata shumëkombëshe|korporatat e para shumëkombëshe]], të financuara nga aksione, duke themeluar Bursën e Amsterdamit. Kompania mori një monopol holandez mbi tregtinë aziatike, të cilin do ta mbante për dy shekuj, duke u bërë sipërmarrja më e madhe komerciale në botë për [[shekulli XVII|shekullin e XVII. [[Erëzat]] importoheshin me shumicë, duke sjellë fitime të stërmëdha, për shkak të përpjekjeve dhe risqeve dhe kërkesës së përfshirë. Kjo kujtohet edhe sot në [[gjuha holandeze|fjalën holandeze]] ''[[Wiktionary:peperduur|peperduur]]'' (i shtrenjtë si piperi), duke nënkuptuar se diçka është shumë e shtrenjtë, duke pasqyruar çmimet e erëzave në atë kohë. Për të financuar tregtinë në rritje brenda rajonit, në vitin [[1609]] u themelua Banka e Amsterdamit, pararendësja, nëse jo first true [[banka qendrore|banka e parë qendrore]] e vërtetë.<ref>{{cite book|last1=Quinn|first1=Stephen|last2=Roberds|first2=William|url=http://www.frbatlanta.org/filelegacydocs/wp0516.pdf|title=The Big Problem of Large Bills: The Bank of Amsterdam and the Origins of Central Banking|publisher=Federal Reserve Bank of Atlanta|date=gusht 2005|language=en|archive-date=23 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723195946/http://www.frbatlanta.org/filelegacydocs/wp0516.pdf|url-status=dead}}</ref> Megjithëse [[tregtia]] me [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]] ishte ndër veprat më të shquara të [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-ut]], burimi kryesor i pasurisë për [[Republika Holandeze|republikën]] në fakt ishte tregtia e saj me [[Deti Baltik|vendet Baltike]] dhe [[Polonia|Poloninë]] (atëherë [[Komonuelthi Polako-Lituanez]]). E quajtur "tregtia mëmë" ({{lang|nl|Moedernegotie}}), [[holandezët]] importonin sasi të mëdha burimesh si [[gruri]] dhe [[druri]], duke i depozituar ato në [[Amsterdami|Amsterdam]], në mënyrë që [[Holland]]a të mos kishte kurrë mungesa të mallrave themelore, ashtu dhe për të qenë e aftë ti shiste ato për fitime. Kjo donte të thoshte se, ndryshe nga rivalët e saj kryesorë, [[Republika Holandeze|republika]] nuk do të përballej me pasojat e ashpra të një viti të keq dhe vuajtjen nga uria që e shoqëron. Në vend të përfitimit kur kjo ndodhte në shtete të tjera (vitet e këqija ishin të zakonshëm në [[Mbretëria e Francës|Francë]] dhe [[Mbretëria e Anglisë|Angli]] në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], gjë që kontribuoi gjithashtu në suksesin e [[Republika Holandeze|republikës]] në atë kohë). [[File:Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.svg|parapamje|327px|[[Republika Holandeze]] midis v. [[1715]] dhe [[1785]]]] === Gjeografia === {{Kryesor|Gjeografia e Holandës}} Sipas Ronald Findlay dhe Kevin H. O'Rourke, geografia e favorizoi [[Republika Holandeze|Republikën Holandeze, duke kontribuar në pasurinë e saj. Ata shkruajnë se "Themelet ishin vendosur duke përfituar nga vendndodhja, midis Gjirit të Biskajës dhe [[Deti Baltik|Balltikut]]. Portet e [[Sevilja|Seviljes]] dhe [[Lisbona|Lisbonës]] ishin tepër larg me ata të [[Deti Baltik|Balltikut]] për tregti të drejtpërdrejtë midis dy pikave teminale, duke u mundësuar holandezëve të krijononin një ndërmjetësim fitimprurës, duke bartur [[kripa|kripë]], [[vera (pije alkoolike)|verë]], veshje dhe më vonë [[argjendi|argjend]], [[erëzat|erëza]] dhe prodhime koloniale në lindje, ndërsa sillnin [[gruri]]n, peshkun dhe depozitime navale balltike në perëndim. Pjesa holandeze e [[transporti detar|transportit detar]] europian ishte i stërmadh, mjaft mbi gjysmën gjatë shumicës së periudhës së ngritjes së tyre."<ref name=":1" /> ==Perandoria Holandeze== {{See also|Perandoria Koloniale Holandeze|India Hollandeze|Bengali Hollandez|Inditë Lindore Holandeze|Kolonia Holandeze e Kepit|Kolonizimi Holandez i Amerikës|Antilet Holandeze}} Jashtë [[Evropa|Europës]], [[Republika Holandeze|Republika]] gjithashtu lulëzoi. [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] (''VOC'') dhe [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] (''WIC'') jo vetëm kishin [[monopoli]]n mbi tregtinë e [[erëzat|erëzave]], anijet e tyre kontrollonin gjithashtu detet dhe oqeanet. Kjo ishte shumë në kundërshtim me dëshirat e [[Mbretëria e Anglisë|Anglisë]], e cila ishte ziliqare për suksesin ekonomike të [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Republikës]]. Megjithëse të dyja kishin luftuar kundër [[Perandoria Spanjolle|Perandorisë Spanjolle]] gjatë [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftës Tetëdhjetë Vjeçare]], dy vendet qenë në kundërvënie diametralisht të kundërta, kur [[Republika Holandeze|Republika Holandeze]] vuri nën kontroll një [[Perandoria Koloniale Holandeze|perandori të madhe koloniale]]. Kjo çoi në Luftërat Anglo-Holandeze. Begatia e fituar nga kjo u shoqërua nga tmerret kundër popullsisë vendore. Për shembull, në vitin [[1621]], Jan Pieterszoon Coen i masakroi pothuajse të gjithë banorët e Ishujve Banda në [[Inditë Lindore Holandeze]]. [[File:Een aantal Oostindiëvaarders voor de kust Rijksmuseum SK-A-3108.jpeg|parapamje|majtas|444px|Në [[shekulli XVII|shek. XVII]], [[holandezët]] kishin flotën më të madhe tregtare në Europë]] Për një kohë të shkurtër, [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Republika]] dukej shumë e sukseshme në [[Brazili Holandez|Brazil]]. [[Holandezët]] kishin arritur të merrnin bregdetin midis grykëderdhjes së [[Lumi i Amazonës|Amazonës]] dhe Lumit São Francisco (një lum në jug të Recifes) nga [[Perandoria Portugeze|Portugalia]]. Nën guvernatorin Jan Mauris, princi i Nasau-Siegenit ([[1637]]-[[1644]]), [[tregtia]] fitimprurës e [[sheqeri]]t zotërohej gjerësisht nga [[holandezët]]. [[Curaçao]] u pushtua në vitin [[1634]]. Në vitin [[1648]], [[Aruba]] dhe Bonejr gjithashtu zotëroheshin nga [[holandezët]. Një koloni premtuese në [[Amerika Veriore|Amerikën e Veriut]] ishte Amsterdami i Ri ([[Nju Jork Siti]] i tanishëm). Roli që [[Republika Holandeze]] qe e aftë të luante në tregtinë trans-atlantike të skllevërve ishte pasojë e një serie pushtimesh ndaj [[Perandoria Portugeze|Perandorisë Portugeze]]. Rrugët tregtare të skllevërve afrikanë në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] kalonin gjerësisht përgjatë [[Kështjella Sao Jorge da Mina|Elminës]] në [[Bregu i Artë Holandez|Bregun e Artë Holandez]] për në [[Brazili Holandez|Brazil]] dhe [[Deti i Karaibeve|Ishujt e Karaibeve]]. [[Kështjella Sao Jorge da Mina|Elmina]] u pushtua në vitin [[1637]], ndërsa Aksimi në vitin [[1642]]. Në vitin [[1641]], nën drejtimin e Cornelis Jol, u pushtua gjithashtu [[Loango-Angola Holandeze|Angola]]. Vlerësohet se më shumë se 550,000 njerëz u sollën në [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Amerikë]] si skllevër nga anijet holandeze. Kushtet gjatë këtyre udhëtimeve ishin tepër të mjera dhe në mënyrë të zakonshme shumë skllevër vdisnin para se të arrinin destinacionin e tyre. Përveç vështirësive personale të skllevërve, gjithashtu tregtia masive e skllevërve i çrregulloi shoqëritë [[afrika]]ne. Vlerësimet e fitimeve të drejtpërdrejta variojnë, por pa [[skllavëria|skllavërinë]] [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Kolonizimi i Amerikës]] do të ishte dukur shumë ndryshe. Skllevërit [[azia]]tik gjithashtu tregtoheshin gjerësisht. Skllevërit ishin të domosdoshëm në ekonominë e [[Perandoria Koloniale Holandeze|Perandorisë Koloniale Holandeze]] gjatë Epokës së Artë si forcë punëtore; në gjysmën e dytë të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], gjysma e banorëve të [[Xhakarta|Batavias]] ishin skllevër.<ref>{{cite web|title=Thema’s over de Geschiedenis van de VOC|url=http://voc-kenniscentrum.nl/themas.html#Slavernij|website=VOC-kenniscentrum|language=nl|url-status=dead|archive-date=26 nëntor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231126153655/http://voc-kenniscentrum.nl/themas.html#Slavernij}}</ref> ===Monopoli i tregtisë me Japoninë=== {{Further|Periudha Sengoku|Anijet e Zeza|Sakoku|Periudha Edo|Bakumatsu|Shogunati Tokugava|Abel Tasman|Ekspedita e Perry|Matthew C. Perry|Festivali i Anijeve të Zeza}} Pozicioni mbizotërues i [[Amsterdami]]t si një qendër tregtare u përforcua në vitin [[1640]] me një [[monopoli|monopol]] për [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] (''VOC'') për tregtinë me [[Japonia|Japoninë]] nëpërmjet stacionit të saj tregtar në Dexhima, një ishull në Gjirin e [[Nagasaki]]t. Nga aty, [[holandezët]] tregtonin midis [[Kina|Kinës]] dhe [[Japonia|Japonisë]] duke i paguar tribut ''[[shoguni]]t''. Deri në vitin [[1854]], [[holandezët]] ishin dritarja e vetme e [[Japonia|Japonisë]] me Botën Perëndimore.<ref>{{cite journal|author=Sinnappah Arasaratnam|title=Monopoly and Free Trade in Dutch-Asian Commercial Policy: Debate and Controversy within the VOC|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=4|issue=1|year=1973|language=en|pages=1-15}}</ref> [[File:Trippenhuis.jpg|parapamje|321px|Vëllezërit Trip, tregtarë armësh, ndërtuan ''Trippenhuis'' në Amsterdam, tashmë selia e Akademisë Holandeze të Arteve dhe Shkencave, shembull tipik i arkitekturës së [[shekulli XVII|shek. XVII]].]] Koleksioni i studimeve shkencore i futur nga [[Europa]] u bë i njohur në [[Japonia|Japoni]] si ''Rangaku'' ose Studimet Holandeze.<ref>{{cite journal|author=Marius B. Jansen|title=Rangaku and Westernization|url=https://archive.org/details/sim_modern-asian-studies_1984-10_18_4/page/n16|journal=Modern Asian Studies|volume=18|issue=4|year=1984|language=en|pages=541-553}}</ref> [[Holandezët]] ishin ndërmjetës në transmetimin në [[Japonia|Japoni]] të disa njohurive të [[Revolucioni Industrial|Revolucionit Industrial]] dhe shkencor që zhvillohej atëherë në [[Evropa|Europë]]. [[Japonezët]] blenë dhe përkthyen libra të shumtë shkencorë nga [[holandezët]], të mara nga kuriozitetet dhe manufakturat e atëhershme perëndimore (siç ishin orat) dhe morën demostrime të risive të ndryshme perëndimore (si fenomeni i elektricitetit dhe fluturimi i një balone me ajër të nxehtë në fillim të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]). Në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] dhe [[shekulli XVIII|të XVIII]], [[holandezët]] ishin kombi më i pasur ekonomikisht dhe me shkencën më të zhvilluar nga të gjithë kombet evropiane, duke i vendosur ata në një pozicion të privilegjuar për të transferuar diturinë perëndimore në [[Japonia|Japoni]].<ref>{{cite book|author=Grant K. Goodman|title=Japan and the Dutch 1600-1853|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=rn6V_IYziy4C|chapter=19. Rangaku and Tokugawa intellectual ferment|publisher=RoutledgeCurzon|language=en|isbn=978-113683173-7|pages=190-222}}</ref><ref>{{Cite book|author=Grant K. Goodman|publisher=Brill|url=https://books.google.al/books?id=Ld5BEQAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA63|title=The Dutch Impact on Japan (1640-1853)|chapter=7. Tokugawa Yoshimune and Western Learning|year=2025|language=en|isbn=978-900464525-7|pages=63-78}}</ref> ===Fuqitë e Mëdha Europiane=== [[Holandezët]] e mbizotëruan edhe tregtinë midis vendeve europiane. [[Vendet e Ulëta]] të vendosura në mënyrë të favorshme në kryqëzimin e rrugëve tregtare lindje-perëndim dhe veri-jug, gjithashtu të lidhur me brendësi të madhe të [[Gjermania|Gjermanisë]] nëpërmjet [[Lumi i Rinit|Lumit Rin]]. Tregtarët holandezë transportonin [[vera (pije alkoolike)|verë]] nga [[Franca]] dhe [[Portugalia]] në [[Deti Baltik|vendet Balltike]] dhe mernin [[gruri|grurë]] për vendet përreth [[Mesdheu]]t. Nga vitet [[1680]], gati 1000 anije holandeze hynin mesatarisht çdo vit në [[Deti Baltik|Detin Balltik]],<ref>{{Cite web|title=Baltic Connections: Mercantilism in the West Baltic|website=Baltic Connections|language=en|url=http://www.balticconnections.net/index.cfm?article=Mercantilism+in+the+West+Baltic|url-status=dead|archive-date=23 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923181844/http://www.balticconnections.net/index.cfm?article=Mercantilism+in+the+West+Baltic}}</ref> për ti tregtuar në tregjet e zbehura të [[Lidhja Hanseatike|Lidhjes Hanseatike]]. [[Holandezët]] ishin të aftë të mernin kontrollin e një pjese të madhe të tregtisë me [[Zotërimet Angleze të Përtejdetit|kolonitë në angleze]] në formim në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]]; dhe pas fundit të [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|luftës]] me [[Perandoria Spanjolle|Spanjën]] në vitin [[1648]], tregtia holandeze me atë vend, gjithashtu do të lulëzonte. ===Industri të tjera=== Industritë kombëtare gjithashtu u zgjeruan. [[Ndërtimtaria navale]] dhe rafineritë e [[sheqeri]]t janë shembujt kryesorë. Pasi gjithmonë e më shumë toka përdoreshin, pjesërisht nëpërmjet shndërrimit të vendeve ujore në polderë, si [[Beemster]]-i, [[Schermer]]-i dhe Purmeri, prodhimi vendor i [[gruri]]t dhe [[qumështaria|bulmeteve]] u rrit shumë. [[File:Interior of the Sint-Laurenskerk in Rotterdam by Cornelis de Man.jpg|parapamje|345px|Brendësia e Laurenskerkut në [[Roterdami|Roterdam]], rr. v. [[1664]]]] == Feja == {{Further|Feja në Holandë|Adriani VI}} [[Kalvinizmi]] ishte [[feja shtetërore]]] e [[Republika Holandeze|Republikën Holandeze]], megjithëse kjo nuk do të thotë se uniteti nuk ekzistonte. Megjithëse [[holandezët]] ishin një komb tolerant krahasuar me shtetet fqinje, pasuria dhe statusi shoqëror i përkisnin pothuajse përjashtimisht protestantëve. Qytetet me sfond kryesisht katolik, siç ishte [[Utrecht|Utrehti]] dhe [[Gouda]], nuk gëzonin përfitimet e Epokës së Artë. Si për qytetet protestante, uniteti i besimit ishte gjithashtu largë nga të qenit standard. Në fillim të shekullit, kundërthëniet e ashpra midis kalvinistëve striktë dhe protestantëve më tolerantë, të njohur si remonstrantë, e ndanë vendin. Remonstrantët e mohonin predestinimit dhe mbronin lirinë e ndërgjegjes, ndërsa kundërshtarët e tyre dogmatikë (të njohur si Kundra-Remonstrantë) arritën një fitore të rëndësishme në Sinodin e Dortit ([[1618]]–[[1619]]). Larmia e sekteve mund të ketë vepruar për ta bërë intolerancën fetare të pa praktikueshme. [[Humanizmi i Rilindjes]], nga i cili [[Erazmo Roterdami|Desider Erazm Roterdami]] (rr. [[1466]]–[[1536]]) ishte një mbrojtës i rëndësishëm, që kishte arritur një ndikim të rëndësishëm dhe qe pjesërisht përgjegjës për një kolimë tolerance. Toleranca përkundrejtë katolikëve nuk ishte aq e lehtë për tu mbajtur, pasi feja kishte luajtur një pjesë të rëndësishme në [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftën Tetëdhjetë Vjeçare]] të pavarësisë kundër [[Perandoria Spanjolle|Spanjës]] (me lirinë politike dhe ekonomike, që ishin motivet të tjera të rëndësishme). Prirjet intolerante, gjithësesi, mundën të tejkaloheshin nëpërmjet parave. Kështu, katolikët mund të blinin privilegjin për të zhvilluar ceremoni në një konventikul (një shtëpi që e dyfishonte në mënyrë jo të dallueshme një kishë), por meshat publike ishin jashtë diskutimi. Katolikët prireshin të qëndronin në zonën e tyre të secilit qytet, megjithëse ishin një nga besimet më të rëndësishme: për shembull, piktori katolik [[Johannes Vermeer]] jetonte në ''Këndin Papist'' të qytetit të [[Delft]]it. E njëjta gjë ndodhte edhe me anabaptistët dhe [[judejtë]]. Në përgjithësi, vendi ishte mjaft tolerant për të tërhequr refugjatë fetarë nga vendet e tjera, veçanërisht tregtarët judejë nga [[Portugalia]], që sollën shumë pasuri me vete. Revokimi i [[Edikti i Nantës|Ediktit të Nantës]] në [[Mbretëria e Francës|Francë]] në vitin [[1685]] rrjedhoi në emigrimin e shumë [[hygenotët|hygenotëve]] francezë, shumë prej të cilëve ishin dyqanxhinjë ose shkencëparë. Gjithësesi, disa figura, si [[filozofi]] [[Baruk Spinoza]] ([[1632]]–[[1677]]), përjetuan stigmën shoqërore. == Shkenca == {{Further|Hugo Grotius|Christiaan Huygens|Antonie van Leeuwenhoek|Arsimi në Holandë|Rëne Dekart|Baruk Spinoza|Marcus Zuerius van Boxhorn}} [[File:G. Dou - De astroloog - B 565 - Museum De Lakenhal.jpg|parapamje|majtas|347px|Astronomi, nga Gerrit Dou, rr. v. [[1650]]]] Si pasojë e klimës së tolerancës intelektuale, [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Republika Holandeze]] tërhoqi shkencëtarë dhe mendimtarë të tjerë nga e gjithë [[Evropa]]. Në veçanti, [[Universiteti i Lejdenit]] (i themeluar në vitin [[1575]] nga stadtholderi holandez [[Uilliami i Heshtur|Ëillem van Oranje]] si një simbol mirënjohjeje për qëndresën e ashpër të [[Leiden]]it kundër [[Perandoria Spanjolle|Perandorisë Spanjolle]] gjatë [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftës Tetëdhjetë Vjeçare) u bë një vend grumbullimi për intelektualët. Jan Amos Comenius, arsimtar dhe shkrimtar çek, njihej për teoritë e tij për [[arsimi]]n, por edhe si një pioner i [[protestantizmi]]t çek gjatë [[shekulli XVII|shekullit të XVII]]. Për ti ikur [[Kundër-Reformimi]]t, ai mërgoi drejtë [[Republika Holandeze|Republikës Holandeze]] dhe është varrosur në [[Naarden]], [[Hollanda e Veriut]]. Comenius pranoi ftesën e Laurens de Geer për të vizituar [[Amsterdami]]n, ku ai jetonte 14 vjetët e fundit të jetës së tij ([[1656]]–[[1670]]). Aty ai publikoi veprat e tij më të rëndësishme: 43 volume në tërësi, rreth gjysmës së prodhimtarisë së tij të përgjithshme. [[Filozofi]] dhe [[matematikani]] francez [[Rëne Dekart]] ([[1596]]-[[1650]]) jetoi në [[Holland]] nga viti [[1628]] deri në vitin [[1649]]. Gjithashtu, veprat e tij më të rëndësishme ai i publikoi në [[Amsterdami|Amsterdam]] dhe [[Leiden]]. Një tjetër filozof me prejardhje franceze, Pierre Bayle, e la [[Franca|Francën]] në vitin [[1681]] për [[Republika Holandeze|Republikën Holandeze]], ku ai u bë profesor i historisë dhe filozofisë në shkollën e shquar të [[Roterdami]]t. Ai jetoi në Roterdam deri në vdekjen e tij në vitin [[1706]]. Siç ka vërejtur [[Bertrand Russell]] në veprën e tij ''A History of Western Philosophy'' ([[1945]]), ''Ai [Dekarti] jetoi në [[Holland]] për njëzet vjetë ([[1629]]–[[1649|'49]]), përveç pak vizitave të shkurtëra në [[Franca|Francë]] dhe një në [[Anglia|Angli]], të gjitha për punë. Është e pamundur ta teprosh rëndësinë e [[Holland]]ës në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], si një vend ku kishte liri hamendësimi. [[Thomas Hobbes]]-it iu desh ti shtypte aty librat e tij; [[John Locke]] u strehua aty gjatë pesë viteve më të këqija të reaksionit në [[Mbretëria e Anglisë|Angli]] para vitit [[1688]]; Pierre Bayle (i ''Fjalorit'') e pati të nevojshme për të jetuar aty; dhe [[Baruk Spinoza]] vështirë të ishte lejuar ta kryente veprën e tij në ndonjë vend tjetër''.<ref>{{Cite book|author=Bertrand Russell|url=https://books.google.al/books?id=QcayAAAAIAAJ|year=1945|title=A History of Western Philosophy, and Its Connection with Political and Social Circumstances from the Earliest Times to the Present Day|author-link=Bertrand Russell|publisher=Simon and Schuster|language=en|location=Nju Jork|isbn=978-067120158-6|page=559}}</ref> [[File:Anthonie van Leeuwenhoek (1632-1723). Natuurkundige te Delft Rijksmuseum SK-A-957.jpeg|parapamje|Portreti i [[Antonie van Leeuwenhoek]], pikt. nga Jan Verkolje.]] Juristët holandezë ishin të famshëm për njohurinë e tyre të ligjit ndërkombëtar të detit dhe ligjin tregtar. [[Hugo Grotius]] ([[1583]]–[[1645]]) luajti një pjesë kryesore në themelimin e [[Ligji ndërkombëtar|ligjit ndërkombëtar]]. Ai krijoi konceptin e ''deteve të lira'' ({{lang|la|Mare liberum}}), i cili u kontestua ashtpërsisht nga [[Perandoria Spanjolle|Spanja]] dhe [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]], rivalët kryesorë holandez për mbizotërimin e tregtisë botërore. Ai formuloi gjithashtu ligjet mbi konfliktet midis shteteve në librin e tij ''De Iure Belli ac Pacis'' (''Mbi ligjin e luftës dhe paqes''). [[Christiaan Huygens]] ([[1629]]–[[1695]]) ishte një [[astronomi|astronom]], [[fizikanti|fizikant]] dhe [[matematikani|matematikan]] i shquar. Ai shpiku orën lavjerrës, e cila qe një hap i rëndësishëm përpara drejtë kohëmbajtjes së saktë. Midis kontributeve të tij në astronomi, ishte shpjegimi i tij i rrathëve planetarë të [[Saturni]]t.<ref>{{cite book|author=Peter Bond|url=https://books.google.com/books?id=ZtMINcZh8kgC&pg=PA186|title=Distant Worlds: Milestones in Planetary Exploration|year=2010|publisher=Springer Science & Business Media|language=en|edition=i ilustruar|isbn=978-0-387-68367-6|page=186}}</ref> Ai kontribuoi gjithashtu edhe në fushën e [[optika|optikës]]. Shkencëtari më i famshëm holandez në fushën e [[optika|optikës]] është [[Antonie van Leeuwenhoek]], i cili ishte i pari që studioi në mënyrë metodologjike jetën mikrospopike—ai ishte personi i parë që përshkroi [[bakteri]]et — duke vendosur kështu themelet e fushës së [[mikrobiologjia|mikrobiologjisë]].<ref>{{cite book|author1=Jeremy Burgess|year=1990|url=https://books.google.com/books?id=30A5AAAAIAAJ&pg=PA186|title=Under the Microscope: A Hidden World Revealed|author2=Michael Marten|author3=Rosemary Taylor|publisher=[[Cambridge University Press|Cambridge University Press Archive]]|edition=i ilustruar|language=en|isbn=978-0-521-39940-1|page=186}}</ref> ''Mikroskopët'' ishin zmadhues të thjeshtë, jo mikroskopë të ndërlikuar.<ref>{{Cite web|title=Antony van Leeuwenhoek|url=http://www.ucmp.berkeley.edu/history/leeuwenhoek.html|work=ucmp.berkeley.edu|language=en|url-status=live|archive-date=10 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120810124748/http://www.ucmp.berkeley.edu/history/leeuwenhoek.html}}</ref> Aftësia e tij në lëmimin e thjerrëzave (disa më të vogla se 1mm në diametër) rezultuan në një zmadhim deri në 245 herë. Inxhinieri i famshëm hidraulik holandez Jan Leeghwater ([[1575]]–[[1650]]) arriti fitore të rëndësishme në luftën e përjetshme të [[Holanda|Holandës]] kundër [[deti]]t. Leeghwater i shtoi një sasi të konsiderueshme toke [[Republika Holandeze|republikës]] duke shndërruar mjaft liqene në polderë, duke e pompuar ujin jashtë me millinjtë e erës. == Kultura == [[File:Osias Beert the Elder - Dishes with Oysters, Fruit, and Wine - Google Art Project.jpg|parapamje|majtas|379px|Osias Beert i Vjetri, Pjata me stridhe, fruta, ëmbëlsira dhe verë, rr. v. [[1620]]/[[1625]]]] Zhvillimi kulturor në [[Vendet e Ulëta]] qëndroi largë vendeve fqinje. Me disa përjashtime (në mënyrë të shquar dramaturgu holandez Joost van den Vondel) Lëvizja [[Baroku|Baroke]] nuk arriti ndikim shumë të madh. Tepria e tij nuk përputhej me kursimtarinë e popullsisë gjerësisht [[kalvinizmi|kalviniste]]. Forca kryesore mbrapa zhvillimeve të reja ishte qytetaria, në mënyrë të shquar provincat perëndimore: e para dhe më e shquara [[Holland|provinca Holland]], në një masë më të vogël [[Zeeland (provincë)|Zelanda]] dhe [[Utrecht (provincë)|Utrehti]]. Në vendet e tjera, fisnikët e pasur u bënë shpesh patronë të artit, por si pasojë e krahasimisht mungesës së tyre në [[Holanda|Holandë]], ky rol u luajt nga tregtarët e pasur dhe patricë të tjerë. Qendrat e veprimtarisë kulturore ishin milicitë qytetase ({{lang|nl|schutterij}}) dhe dhomat e retorikës ({{lang|nl|rederijkerskamer}}). Të parat u krijuan për mbrojtjen e qyteteve dhe mbajtjen e rendit, por shërbyen edhe si vendtakime për të pasurit, që ishin krenarë të luanin një pjesë të shquar dhe të paguar mirë për ta parë atë të ruajtur për të ardhmen nëpërmjet një portreti grupi. Ndërsa të dytat ishin asosacione në nivelin e një qyteti, që promovonin veprimtaritë letrare, si poezinë, dramën dhe diskutimet, shpesh nëpërmjet garave. Qyetet lëvdoheshin me këto asosacione, duke i promovuar. Në Epokën e Artë Holandeze, vaktet e [[klasa e mesme|klasës së mesme]] përbëheshin nga një larmi e pasur pjatash.<ref>{{cite web|last=de Graaf|first=Reitze A.|language=nl|work=Wereld Expat|title=De rijke Hollandse dis|date=16 gusht 2004|url=http://www.wereldexpat.nl/nl/typischNL/recepten/kookboek_rijksmuseum.htm|archive-date=23 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223110810/http://www.wereldexpat.nl/nl/typischNL/recepten/kookboek_rijksmuseum.htm}}</ref><ref>{{cite web|work=Antiqbook|url=http://www.antiqbook.nl/gastronomie/nedkook.phtml/|title=De Nederlandse keuken|year=2006|language=nl|archive-date=28 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928083626/http://www.antiqbook.nl/gastronomie/nedkook.phtml/}}</ref> Gjatë [[shekulli XV|shekullit të XV]] filloi të shfaqej ''haute cuisine'', e kufizuar përgjithësisht te aristokracia, por që nga [[shekulli XVII]] e tëhu pjatat e këtij lloji u bënë të disponueshme edhe për qytetarët e pasur. [[Perandoria Koloniale Holandeze]] mundësoi që [[erëzat]], [[sheqeri]] dhe frutat ekzotike të importoheshin në vend. Nga fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], konsumi i [[çaji]]t dhe [[kafeja|kafesë]] po rriteshin dhe bëheshin pjesë e jetës së përditshme. [[Çaji]] shërbehej me ëmbëlsira, sheqerka ose ''marzipan'' dhe biskota. Një vakt i pasur holandez i kohës përmbante shumë pjata dhe pije ekstravagante.<ref name="Rose">{{cite journal|last=Rose|first=Peter G.|title=Culinary History of New York|volume=16|issue=1|language=en|url=http://www.culinaryhistoriansny.org/files/Newsletters/Newsletter_2002_F.pdf|year=2002|pages=1–12|format=PDF|journal=Culinary Historians of New York|archive-date=21 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131221000513/http://www.culinaryhistoriansny.org/files/Newsletters/Newsletter_2002_F.pdf}}</ref> Elita vishte rroba të zeza si një simbol statusi. Ky status e mori origjinën nga vështirësia e proçesit të ngjyrosjes dhe kostoja e zbukurimeve të përpunuara, dhe ishte në kundërshtim me besimin popullor se ajo bëhej përjashtimisht nga vetë-kufizimet [[Puritanët|puritane]].<ref>{{Cite news|last=Pound|first=Cath|date=14 mars 2018|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2018/03/14/arts/high-society-rijksmuseum.html|title=When the Old Masters Were the P.R. Agents of the Rich and Powerful|language=en|access-date=26 qershor 2024|archive-date=14 mars 2018|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20180314203736/https://www.nytimes.com/2018/03/14/arts/high-society-rijksmuseum.html}}</ref><ref>{{Cite news|last=Higgins|first=Charlotte|date=22 qershor 2007|title=The old black|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2007/jun/22/art.fashion|access-date=26 qershor 2024}}</ref> [[File:Meisje met de parel.jpg|parapamje|upright=1.1|Piktura e [[Johannes Vermeer]] ''Vajza me vëth perle'']] === Piktura === {{Further|Piktura e Epokës së Artë Holandeze|Rembrandt|Gerard van Honthorst}} Piktura e Epokës së Artë Holandeze ndoqi shumë prirje që mbizotëronin [[Arti Barok|Artin Barok]] në pjesët e tjera të [[Evropa|Europës]], siç ishte [[Karavaxho|Karavaxhizmi]] dhe natyralizmi, por ishte udhëheqëse në zhvillimin e subjekteve të natyrës së qetë, peizazheve dhe pikturës së zhanrit. [[Portreti]] ishte gjithashtu popullor, por piktura historike – tradicionalosjt zhanri më i lartë – përpiqej për të gjetur blerës. Arti kishtar ishte virtualisht inekzistent dhe prodhohej ndonjë lloj skulpture e paktë. Ndërsa koleksionimi i artit dhe pikturës për tregun e hapur ishte gjithashtu i zakonshëm kudo, historianët e artit vërejnë se numri në rritje i holandezëve të pasur të klasës së mesme dhe patronët e suksesshëm tregtarë si forcat shtytëse në popullaritetin e disa lloj subjekteve piktoriale.<ref name="gardner">{{cite book|author1=Helen Gardner|author2=Fred S. Kleiner|author3=Christin J. Mamiya|url=https://books.google.al/books?id=ULkzAQAAIAAJ|title=Gardner's Art Through the Ages|year=2005|volume=1|publisher=Thomson/Wadsëorth|language=en|location=Belmont, CA|isbn=978-015505090-7|pages=718–719}}</ref> Kjo prirje, bashkë me mungesën e patronazhit të Kishës së [[Kundër-Reformimi|Kundër Reformës]] që mbizotëronte artet në Evropën Katolike, rezultoi në një numër të madh ''skenash të jetës së përditshme'' ose ''piktura zhanri'' dhe subjekte të tjera shekullare. Peizazhet dhe pamjet detare, për shembull, pasqyrojnë rrëmbimin e tokës nga [[deti]] dhe burimet e tregtisë dhe fuqisë navale, që shënuan Epokën e Artë të [[Republika Holandeze|Republikës]]. Një subjekt që është mjaft karakteristik i [[Piktura Baroke Holandeze|pikturës baroke holandeze]] është portreti grupi i madh, veçanërisht gildat civile dhe milicore, siç është ''Patrulla e Natës'' e [[Rembrandt|Rembrandt van Rijn]]it. Një zhanër special i natyrës së qetë ishte i ashtuquajturi {{lang|nl|pronkstilleven}} ([[gjuha holandeze|holandisht]] për ''natyrë e qetë këmbëngulëse''). Ky stil i zbukuruar i natyrës së qetë u zhvillua në vitet [[1640]] në [[Antwerp|Antverpen]] nga artisët flamandë si Frans Snyders, Osias Beert, Adriaen van Utrecht dhe një brez i tër piktorësh të Epokës së Artë Holandeze. Ata pikturonin natyra të qeta që theksonin mbushullinë, duke pikturuar një larmi sendesh, frutash, lulesh dhe gjahë të vrarë, shpesh bashkë me njerëz dhe kafshë të gjalla. Stili shpejt u përshtat nga artistët nga [[Republika Holandeze]].<ref>{{Cite web|title=The Most Trusted Place for Answering Life's Questions|website=Answers|access-date=17 shkurt 2021|url=https://www.answers.com/redirectSearch|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113060323/https://www.answers.com/redirectSearch|archive-date=13 nëntor 2020}}</ref> Sot, piktorët më të mirënjohur të Epokës së Artë Holandeze janë figura më mbizotëruese e periudhës, [[Rembrandt]]i, mjeshtri i [[Delft]]it të zhanrit, [[Johannes Vermeer]], piktori inovativ i peizazhit, [[Jacob van Ruisdael]] dhe [[Frans Hals]], i cili injektoi jetë të re në portrete. Disa stile dhe prirje të shquara artistike përfshijnë [[Manierizmi]]n e [[Haarlem]]it, [[Karavaxho|Karavaxhizmin]] e [[Utrecht|Utrehtit]], [[Shkolla e Delftit]], ''fijnschilder-ët'' e [[Leiden]]it dhe klasicizmi holandez. === Arkitektura === {{Further|Arkitektura Baroke Holandeze}} [[File:Gouda waaggebouw februari 2003b.jpg|parapamje|majtas|345px|''Kaaswaag'' (Shtëpia e Peshimit të Djathit) në [[Gouda]], e përfunduar në v. [[1667]], u projektua nga arkitekti Pieter Post ([[1608]]–[[1669]]), si ''Waag-u'' në [[Leiden]].]] [[Arkitektura Holandeze]] në Epokën e Artë arriti lartësi të reja. Qytetet u zgjeruan shumë pas lulëzimit të ekonomisë. U ndërtuan bashki, shtëpi peshimi dhe depo të reja. Tregtarët që ishin pasuruar porosisnin një shtëpi të re përkrahë një prej shumë kanaleve të reja që ishin gërmuar brenda dhe përreth shumë qyteteve (për qëllime mbrojtjeje dhe transporti), një shtëpi me një façatë të zbukuruar që i përshtatej statusit të tyre të ri. Në zonat rurale, shumë kështjella dhe rezidenca të reja u ndërtuan; por shumica e tyre nuk kanë mbijetuar. Herët në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], elemente të [[Arkitektura Gotike|Gotikut të vonë]] mbizotëronin ende, të kombinuar me motive [[Rilindja|Rilindase]]. Pas pak dekadave, arriti mbizotërimin [[klasicizmi]] francez: theksoheshin elementet vertikale, përdoreshin më pak zbukurime dhe gurët natyrorë parapëlqeheshin ndaj tullave. Në dekadat e fundit të shekullit kjo prirje drejtë kthjelltësisë u intesifikua. Rreth vitit [[1670]], tipari më i shquar i një shtëpie ishte hyrja e saj ballore, me kolona në secilën anë dhe mundësisht një ballkon mbi të, por pa zbukurime të tjera. Duke nisur nga viti [[1595]], u porositën kisha të reformuara, shumë prej të cilave janë akoma vende-emblematike edhe sot. Arkitektët e famshëm holandezë të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] ishin Jacob van Campen, Pieter Post, Philips Vingboons, Lieven de Key dhe Hendrick de Keyser. === Skulptura === Arritjet holandeze në skulpturë në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] janë më pak të shquara sesa në pikturë dhe arkitekturë dhe pak shembuj u krijuan krahasimisht me vendet fqinje, pjesërisht si pasojë e mungesës së tyre në brendësitë e kishave protestante, si kundërvënie ndaj adhurimit të shtatoreve në [[Kisha Katolike|Kishën Katolike]], që kishte qenë një nga pikat dalluese të [[Reformimi protestant|Reformacionit]]. Një tjetër arsye ishte klasa krahasimisht e vogël e fisnikëve. Skulpturat porositeshin për ndërtesat qeveritare, ndërtesat private (shpesh zbukuronin ballinat e shtëpive) dhe eksterioret e kishave. Kishte gjithashtu një treg për monumente mortore dhe buste portrete. Hendrick de Keyser, që ishte aktiv në agim të Epokës së Artë, është një nga pak skulptorët e shquar vendas. Në vitet [[1650]] dhe [[1660]], skulptori flamand Artus I Quellinus, bashkë me familjen e tij dhe ndjekësit, si Rombout Verhulst, qenë përgjegjës për dekorimet klasikexhante për Bashkinë e [[Amsterdami]]t (tashmë Pallati Mbretëror, Amsterdam). Ky mbetet monumenti kryesor i skulpturës holandeze të Epokës së Artë. === Letërsia === Epoka e Artë ishte gjithashtu një kohë e rëndësishme për zhvillime në letërsi. Disa nga figurat kryesore të kësaj periudhe ishin Gerbrand Bredero, Jacob Cats, Pieter Hooft dhe Joost van den Vondel. Gjatë kësaj kohe, u zhvillua një klimë tolerance krahasimisht me shtetet e tjera evropiane, me censurë strikte duke hapur rrugën që holandezët të bëheshin një të fuqishëm në botime dhe tregtinë e librave. Ky shndërrim është përshkruar nga historianët modernë si ''Mrekullia Holandeze''. Gjithashtu, holandezët gëzonin nivele të larta [[shkrim-leximi|alfabetizmi]] dhe sipërmarrësit holandezë përfituan nga kjo. Si rrjedhojë, [[Holanda]] e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] u bë një qendër e madhe për prodhimin e lajmeve, biblave, pamfleteve politike. Louis Elzevir dhe pasardhësit e tij krijuan atë që është konsideruar si një nga dinastitë më të shquara të tregtisë së librave. Shtëpia Elzevir prodhonte botime xhepi të teksteve klasike latine, të cilat ishin studime të besueshme dhe me çmime të arsyeshme. Dinastia Elzevir u shua në vitin [[1712]] dhe ''Mrekullia Holandeze'' u zbeh pasi konkurenca ndërkombëtare do ta kapte tregtinë holandeze të librave.<ref>{{Cite book|last=Lyons|first=Martyn|url=https://books.google.al/books?id=4G-quQAACAAJ|year=2011|title=Books: A Living History|publisher=J. Paul Getty Museum|language=en|location=Los Angeles|isbn=978-160606083-4}}</ref> == Struktura shoqërore == {{Further|Demografia e Holandës}} [[File:LeidenOudeRijn.jpg|parapamje|majtas|372px|Kanal in [[Leiden]]]] Në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] në [[Republika Holandeze|Holanë]], statusi shoqëror përcaktohej gjerësisht nga të ardhurat. Fisnikëria e tokave kishte relativisht pak rëndësi, duke qenë se jetonte më së shumti në provincat e brendshme, më pak të zhvilluara. Ishte klasa e tregtarëve qytetarë që e mbizotëronte shoqërinë holandeze. Kleri nuk kishte ndikim civil gjithashtu: [[Kisha Katolike]] kishte qenë pak a shumë e shtypur që nga fillimi i [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Luftës Tetëdhjetë Vjeçare]] me [[Perandoria Spanjolle|Spanjën]]. [[Protestantizmi|Lëvizja e re protestante]] u nda, megjithëse ushtronte kontroll shoqëror në shumë zona deri në një shtrirje më të madhe sesa nën Kishën Katolike.<ref>{{cite book|author=Derek L. Phillips|title=Well-being in Amsterdam's Golden Age|year=2008|url=https://books.google.al/books?id=_8o7-GHpuzgC|publisher=Amsterdam University Press|language=en|isbn=978-90-8555-042-6}}</ref> Kjo nuk do të thotë se aristokratët nuk kishin status shoqëror. Përkundrazi, tregtarët e pasur i blenin vetes fisnikërinë duke u bërë pronarë tokash dhe mernin një emblemë dhe një vulë. Aristokratët gjithashtu përziheshin me klasat e tjera për arsye financiare: ata i martonin bijat e tyre me tregtarë të pasur, bëheshin vetë tregtarë ose mernin poste ushtarake ose publike. Tregtarët gjithashtu filluan të vlerësonin postet publike si mjete për fuqi dhe prestigj më të madh ekonomik. Universitetet bëheshin shkallë drejtë posteve publike. Tregtarët e pasur dhe aristokratët i dërgonin bijtë e tyre në të ashtuquajturin Udhëtimi i Madhe përmes [[Evropa|Europës]]. Shpesh të shoqëruar nga një kujdestar privat, në mënyrë të parapëlqyeshme një shkencëtar, këta të rinjë vizitonin universitetet në vende të mjaft vende europiane. Kjo përzierje e ''patricëve'' dhe aristokratëve qe më e shquar në gjysmën e dytë të shekullit.<ref>{{cite book|last1=Klaske|first1=Muizelaar|author2=Derek L. Phillips|url=https://books.google.al/books?id=EUbl6fdYdXEC|title=Picturing Men and Women in the Dutch Golden Age: Paintings and People in Historical Perspective|publisher=Yale University Press|year=2003|language=en|isbn=978-0-300-09817-4}}</ref> Pas aristokratëve dhe patricëve vinte [[klasa e mesme]] e shumtë, e përbërë nga pastorë protestantë, juristë, mjekë, tregtarë të vegjël, industrialistë dhe punonjës të institucioneve shtetërore. Statusi më i ulët i atribuohej bujqëve, artizanëve dhe tregtarëve, dyqanxhinjve dhe burokratëve qeveritarë. Poshtë tyre qëndronin punëtorët e aftë, shërbëtorët, detarët dhe njerëzit e tjerë të punësuar në industrinë e shërbimeve. Në fund të piramidës ishin ''pauperët'': fshatarë të varfër, shumë prej të cilëve e provonin fatin e tyre në një qytet si lypsa ose punëtorë ditorë. Punëtorët dhe punonjësit përgjithësisht paguheshin më mirë se në shumicën e [[Evropa|Evropës]] dhe gëzonin relativisht standarde të larta jetese, megjithëse ata paguanin gjithashtu taksa më shumë se normalja. Bujqit u begatuan nga të mbjellat për tregti të nevojshme për të mbështetur popullsinë urbane dhe detarinë. [[File:Gillis van Tilborgh - Family Portrait (detail) - WGA22404.jpg|parapamje|381px|Një portret familjeje, gjysma e dytë e [[shekulli XVII|shek. XVII]]]] ===Rolet e grave=== Roli qendror i grave në [[Republika Holandeze|Holandën]] e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] vërtiteshin rreth shtëpisë dhe detyrave shtëpiake.<ref name="www1.umassd.edu">{{cite book|first=Gerard|last=Koot|year=2015|url=http://www1.umassd.edu/euro/resources/imagesessays/theportrayalofwomenindutchartofthedutchgoldenage.pdf|title=The Portrayal of Women in Dutch Art of the Dutch Golden Age: Courtship, Marriage and Old Age|publisher=University of Massachusetts|language=en|url-status=dead|archive-date=24 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224173323/http://www1.umassd.edu/euro/resources/imagesessays/theportrayalofwomenindutchartofthedutchgoldenage.pdf}}</ref> Në kulturën holandeze, shtëpia konsiderohet si një strehë e sigurt nga mungesa e virtyteve të krishtera dhe imoraliteti i botës së jashtme. Gjithashtu, shtëpia përfaqësonte një mikrokozmos të [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze|Republikës Holandeze]], në atë drejtim të mbarë të një shtëpie ideale që pasqyron qëndrueshmërinë relative dhe begatinë e qeverisjes. Shtëpia ishte një pjesë integrale e jetës publike në shoqërinë holandeze. Kalimtarët publikë mund të shikonin qartësisht sallat hyrëse të shtëpive holandeze të zbukuruara për të paraqitur pasurinë e një familjeje të veçantë dhe qëndrimin shoqëror. Gjithashtu, shtëpia ishte një vend për fqinjët, miqtë dhe ndërveprimin e familjes së gjerë, duke e forcuar më tej rëndësinë e saj në jetët shoqërore të qytetarëve holandezë të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]].<ref name="pages.wustl.edu">{{Cite journal|last=Schama|first=Simon|year=1980|journal=The Oxford Art Journal|volume=3|language=en|url=https://pages.wustl.edu/files/pages/imce/goingdutch/schama_-_wives_and_wantons.pdf|title=Wives and Wantons: Versions of Womanhood in 17th Century Dutch Art|publisher=Washington University in St. Louis|doi=10.1093/oxartj/3.1.5|pages=5–13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226134533/https://pages.wustl.edu/files/pages/imce/goingdutch/schama_-_wives_and_wantons.pdf|url-status=live|archive-date=26 shkurt 2017}}</ref> Hapsira fizike e shtëpive holandeze ndërtohej përgjatë vijave gjinore. Në ballinën e shtëpisë, burrat kishin kontrollin mbi një hapsirë të vogël, ku ata mund të kryenin punët ose drejtonin sipërmarrjen e tyre, të njohur si {{lang|nl|Voorhuis}}, ndërsa gratë kontrollonin shumicën e hapsirave të tjera të shtëpisë, siç ishte kuzhina dhe dhomat private të familjes.<ref name="Fitzwilliam Museum">{{cite book|author1=Marjorie E. Wieseman|url=https://books.google.al/books?id=zsmluAAACAAJ|author2=H. Perry Chapman|author3=Wayne E. Franits|title=Vermeer's Women: Secrets and Silence|year=2011|publisher=Fitzwilliam Museum|language=en|others=Jan Vermer van Delft|isbn=978-0-300-17899-9|location=Kembrixh}}</ref> Megjithëse kishte një ndarje të qartë të sferave të veprimit midis burrit dhe gruas (autoriteti i burrit në jetën publike, gruaja në jetën shtëpiake dhe private), gratë në shoqërinë holandeze të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] gëzonin prapë një gamë të gjerë lirish brenda sferës së tyre të kontrollit.<ref name="www1.umassd.edu"/><ref name="pages.wustl.edu"/> Gratë e reja të pamartuara dihet se gëzonin liri të ndryshme me të dashurit dhe mëtuesit e tyre, ndërsa gratë e martuara gëzonin të drejtën ti fajësonin publikisht burrat e tyre që mbështesnin bordellot. Për më tepër, gratë e martuara mund të refuzonin ligjërisht dëshirat seksuale të burrave të tyre nëse kishte prova ose arsye për të besuar se një marrëdhënie seksuale mund të shkaktonte përcjelljen e sifilizit ose sëmundjeve të tjera venerike.<ref name="www1.umassd.edu"/> Gratë holandeze gjithashtu lejoheshin të bashkoheshin përkrahë burrave, ndërsa të vejat mund të trashëgonin pasurinë dhe të mbanin kontrollin e financave të tyre dhe dëshirave të burrave.<ref name="pages.wustl.edu"/> Megjithatë, një sferë e autoritetit të grave qëndronte më së pari në detyrat shtëpiake, megjithëse ekzistojnë dëshmi historike që tregojnë disa raste të grave që kishin kontroll të konsiderueshëm në sipërmarrjet familjare.<ref name="www1.umassd.edu"/> Manualet e shkruara nga burra për të udhëzuar gratë dhe bashkëshortet në aspektet e ndryshme të detyrave shtëpiake lulëzuan, ku më popullori ishte ''Houwelyck'' i Jacob Cats-it. Siç dëshmohet nga piktura të shumta holandeze të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], detyrat më të rëndësishme shtëpiake të kryera nga gratë përfshinin mbikëqyrjen e shërbëtoreve, gatimin, pastrimin, punimet me gjilpërë dhe tjerrjen.<ref name="Fitzwilliam Museum"/><ref>{{cite journal|author=Vegard Skirbekk|title=Fertility Trends by Social Status|url=https://books.google.al/books?id=HF3SioCoTkkC&lpg=PP1&pg=PA145|year=2008|journal=Demographic Research|volume=18|issue=5|language=en|isbn=978-3-8370-3199-7|pages=145-180}}</ref> ==== Gratë e pamartuara ==== [[File:Jan Steen - The Dancing Couple - Google Art Project.jpg|parapamje|majtas|379px|''Çifti Kërcimtar'', pikt. e Jan Steen, [[1663]]]] Siç shihet në artin dhe letërsinë e kohës, gratë e reja të pamartuara vlerësoheshin për mbajtjen e përultësisë dhe [[zelli|zell]], pasi kjo kohë, në jetën e gruas konsiderohej si më e paqëndryeshmja. Nga një moshë e re, grave qytetare u mësoheshin detyrat shtëpiake nga nënat e tyre, duke përfshirë leximin, në mënyrë që ti përgatisnin ato për jetët e tyre si shtëpiake.<ref name="www1.umassd.edu"/> Arti holandez në këtë kohë tregon situatën e idealizuar në të cilën një vajzë e re duhet të çonte veten e saj në situata si oborrtaria, e cila zakonisht përfshinte tema të lidhura me kopshtet ose natyrën, mësime muzike ose festa, punime me gjilpërë dhe marrjen e letrave të dashurisë.<ref name="Fitzwilliam Museum"/> Megjithatë, idealet e grave të reja të piktura e gjinisë dhe [[Françesko Petrarka|poezia petrarkiane]] nuk pasqyronin realitetin. Rrëfimet e udhëtarëve përshkruanin liri të ndryshme që kishin gratë e reja në fushën e oborrtarisë. Mbizotërimi i predikimeve [[Kalvinizmi|kalviniste]] në lidhje me pasojat e lënies së grave të reja të pa mbikqyrura flasin gjithashtu për një prirje të përgjithshme të mungesës së mbikqyrjes prindërore në çështjen e dashurisë së të rinjve.<ref name="www1.umassd.edu"/> ==== Gratë e martuara dhe nënat ==== Shkrimtarët holandezë, si Jacob Cats, paraqesin opinionin mbizotërues në lidhje me martesën. Ai dhe autoritete të tjera kulturore ishin të ndikuar nga idealet [[Kalvinizmi|kalviniste]] që theksonin barazinë midis burrit dhe gruas, duke e konsideruar shoqërimin arsyen parësore për martesën dhe e konsideronin riprodhimin si një pasojë të thjeshtë të asaj shoqërie. Megjithatë, idetë jo barazitare ekzistonin akoma në lidhje me gratë si seksi më i dobët dhe zakonisht përdorej përfytyrimi i breshkës për të shprehur sferat dhe autoritetet e ndara të dy gjinive. Përveç mbikqyrjes së shërbëtoreve, gatimit, pastrimit dhe ushtrimit të punës me gjilpërë, gratë inkurajoheshin edhe të ushtronin një farë kontrolli financiar mbi çështjet shtëpiake, siç ishte shkuarja në pazar për të blerë ushqime.<ref name="www1.umassd.edu"/> Mëmësia dhe të qenit nëna ishin tepër të vlerësuara në kulturën holandeze. Nënat inkurajoheshin ti ushqenin fëmijët e tyre me gji, pasi përdorimi i një dadoje mund të pengonte formimin e një lidhjeje midis nënës dhe fëmijës. [[Holandezët]] besonin se qumështi i nënës vinte nga gjaku origjinal në mitrën e saj dhe se ushqimi i foshnjës me të do të jepte dobi fiziologjike dhe shëndeti. Shoqëria holandeze e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] diktonte se fëmija duhet ta mësonte fenë në fillim në shtëpi. Në këtë mënyrë, bashkë me burrat e tyre, gratë e përdornin kohën e ngrënies për të diskutuar tema fetare dhe për tu përqëndruar në lutje.<ref name="www1.umassd.edu"/> ==== Plakat dhe të vejat ==== Kultura holandeze e [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] kishte sjellje kontradiktore në lidhje me të moshuarit, në veçanti me gratë e moshuara. Disa shkrimtarë holandezë e idealizonin moshën e pleqërisë si një kalim poetik nga jeta në vdekje. Të tjerët e konsideronin pleqërinë si një sëmundje në të cilën përkeqësohesh gradualisht deri sa arrihet destinacioni fundor, ndërsa disa e lavdëronin pleqërinë si të mençur dhe njerëz që meritonin formën më të lartë të respektit. Megjithatë, traktate mbi sjelljen për gratë e moshuara dhe të vejat theksonin jo nevojshmërisht mënçurinë e tyre të trashëguar, por se ato duhet të ruanin mëshirën, të praktikonin përmbajtjen dhe të zhvillonin një jetë të mbyllur.<ref name="www1.umassd.edu"/> Ndryshe nga traditat e tjera artistike evropiane, Arti Holandez rrallë paraqet plaka si të shpifura ose krijesa groteske, por ato idhujtarizohen si figura të mëshirës dhe dëlirësisë, të cilat brezat e rinj të grave duhet ti ndjekin.<ref name="pages.wustl.edu"/> ==Kundërthëniet== Termi ''Epoka e Artë Holandeze'' është bërë një burim kundërthëniesh gjatë [[shekulli XXI|shekullit të XXI]], për shkak të përfshirjes së gjerë të holandezëve në [[skllavëria|skllavëri]] gjatë kësaj periudhe; afërsisht 1.7 milionë njerëz u skllavëruan nga [[holandezët]] nga [[shekulli XVII]] deri në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]] si pjesë e tregtisë së skllevërve të [[Oqeani Atlantik|Oqeanit Atlantik]] dhe [[Oqeani Indian|Indian]].<ref>{{Cite journal|first=Nora|last=McGreevy|journal=Smithsonian|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/major-rijksmuseum-exhibition-confronts-brutal-history-enslavement-180977857/|title=Confronting the Netherlands' Role in the Brutal History of Slavery|language=en|date=1 qershor 2021|access-date=25 mars 2023}}</ref> Në një ekspozitë të vitit [[2019]] në Muzeun e Amsterdamit, muzeu shpalli se do të ndalonte së përdoruri frazën, me drejtoren e tij artistike Margriet Schavemaker që pohoi se ''Epoka e Artë është, në një mënyrë, historia e fitimtarëve dhe ajo fsheh të kaluarën koloniale të [Holandës]. Ajo fsheh skllavërinë, si dhe në mënyrë më të përgjithshme, mbulon varfërinë. Jo çdokush mori pjesë në Epokën e Artë, aspak''. Shpallja e muzeut u prit me kriticizëm, duke përfshirë kryeministrin holandez [[Mark Rutte]] dhe politikanin Michel Rog.<ref>{{Cite news|first=Nina|last=Siegal|title=A Dutch Golden Age? That's Only Half the Story|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2019/10/25/arts/design/dutch-golden-age-and-colonialism.html|date=25 tetor 2019|language=en|access-date=25 mars 2023}}</ref> Në dallim, veprimtari dhe artisti kuraçaos, Quinsy Gario shkroi se ''Shumica e njerëzve [në Holandë] e kupton se Epoka e Artë është një term i gabuar''.<ref>{{Cite web|first=Anna|last=Holligan|title=Netherlands slavery: Saying sorry leaves Dutch divided|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-63993283|website=BBC News|date=19 dhjetor 2022|language=en|access-date=25 mars 2023}}</ref> ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze]] * [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare]] * [[Holanda Burgunde]] * [[Adriani VI]] * [[Holanda Habsburge]] * [[Erazmo Roterdami]] * [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] * [[Armada Spanjolle]] * [[Holanda Spanjolle]] * [[Uilliami i Heshtur]] * [[Perandoria Spanjolle]] * [[Piktura holandeze dhe flamande e Rilindjes]] * [[Rilindja në Vendet e Ulta]] * [[Piktura e Epokës së Artë Holandeze]] * [[Rembrandt]] * [[Piktura Baroke Flamande]] * [[Arkitektura Baroke Holandeze]] * [[Piktura Flamande]] * [[Peter Paul Rubens]] * [[Gerard van Honthorst]] * [[Piktura e hershme holandeze]] * [[Luftërat e Grepit dhe Merlucit]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Holanda gjatë Periudhës Romake]] * [[Parahistoria e Holandës]] * [[Perandoria Koloniale Holandeze]] * [[Hugo Grotius]] * [[Epoka e Artë Holandeze]] * [[Lufta Tridhjetëvjeçare]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] * [[India Hollandeze]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[Hollanda e Re (Australi)]] * [[Abel Tasman]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] * [[Loango-Angola Holandeze]] * [[Bregu i Artë Holandez]] * [[Senegambia]] * [[Bregu Holandez i Skllevërve]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Marcus Zuerius van Boxhorn]] * [[Christiaan Hygens]] * [[Antonie van Leeuwenhoek]] * [[Baruk Spinoza]] * [[Universiteti i Lejdenit]] * [[Rëne Dekart]] * [[Mullinjët e erës në Kinderdijk]] * [[Süleyman Reis]] * [[Roche Braziliano]] * [[Holanda Austriake]] * [[Hapsburgët]] * [[Monarkia Hapsburge]] * [[Perandoria Austriake]] * [[Austro-Hungaria]] * [[Historia e Austrisë]] * [[Republika Batave]] * [[Holanda Napoleonike]] * [[Mbretëria e Bashkuar e Holandës]] * [[Revolucioni Belg]] * [[Historia e Belgjikës]] * [[Historia e Holandës]] * [[Historia e Holandës (1900-Tani)]] * [[Perandoria Koloniale Belge]] * [[Vendet e Ulëta]] * [[Beneluksi]] {{Div col end}} == Referime == ===Shpjegime=== {{reflist|group=Shpjegimi}} === Referime === {{Reflist|2}} ===Bibliografia=== {{Refbegin|2}} * {{cite journal|author=Sinnappah Arasaratnam|title=Monopoly and Free Trade in Dutch-Asian Commercial Policy: Debate and Controversy within the VOC|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=4|issue=1|year=1973|language=en|pages=1-15}} * {{Cite book|last=Beller|first=E. A.|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/new-cambridge-modern-history/thirty-years-war/050EDB21B4A75EBDC8E16AC07D529585|year=1970|chapter=11. The Thirty Years War|title=The New Cambridge Modern History|volume=4. The Decline of Spain and the Thirty Years War, 1609-48/59|editor-last=Cooper|editor-first=J. P.|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-1-139-05579-6|doi=10.1017/chol9780521076180.012|access-date=20 nëntor 2024|place=Kembrixh|url-access=subscription|pages=306–358}} * {{cite book|author=Peter Bond|title=Distant Worlds: Milestones in Planetary Exploration|url=https://books.google.com/books?id=ZtMINcZh8kgC|year=2010|publisher=Springer Science & Business Media|language=en|edition=i ilustruar|isbn=978-0-387-68367-6}} * {{cite book|last=Boxer|first=Charles Ralph|title=The Dutch Seaborne Empire, 1600–1800|url=https://books.google.com/books?id=Fx4OAAAAQAAJ|year=1977|publisher=Taylor & Francis|language=en|isbn=0-09-131051-2|via=Google Books}} * {{cite book|author1=Jeremy Burgess|author2=Michael Marten|author3=Rosemary Taylor|url=https://books.google.com/books?id=30A5AAAAIAAJ|title=Under the Microscope: A Hidden World Revealed|year=1990|publisher=[[Cambridge University Press|Cambridge University Press Archive]]|edition=i ilustruar|language=en|isbn=978-0-521-39940-1}} * {{cite book|last=Cook|first=Harold|title=Matters of Exchange: Commerce, Medicine, and Science in the Dutch Golden Age|url=https://archive.org/details/mattersofexchang0000haro|year=2007|publisher=Yale University Press|language=en|location=Nju Haven, CT}} * {{Cite book|last=van Der Lem|first=Anton|publication-date=2019|language=en|url=https://books.google.al/books?id=d9KDDwAAQBAJ|title=Revolt in the Netherlands: The Eighty Years War 1568-1648|publisher=Reaktion Books|isbn=978-178914086-6}} * {{Cite book|last1=Findlay|first1=Ronald|first2=Kevin H.|last2=O'Rourke|year=2003|language=en|chapter-url=https://www.nber.org/chapters/c9585.pdf|chapter=Commodity Market Integration, 1500–2000|title=Globalization in Historical Perspective|editor-first=Michael D.|editor-last=Bordo|editor2-first=Alan M.|editor2-last=Taylor|editor3-first=Jeffrey G.|editor3-last=Williamson|publisher=University of Chicago Press|isbn=0-226-06598-7|pages=13–64|url-status=live|archive-date=4 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004074134/http://www.nber.org/chapters/c9585.pdf}} * {{cite web|last=Freist|first=Dagmar|url=http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0159-2012101701|title=The "Dutch Century"|work=European History Online|publisher=Institute of European History|year=2010|language=en|location=Mainz}} * {{cite book|author1=Helen Gardner|title=Gardner's Art Through the Ages|author2=Fred S. Kleiner|url=https://books.google.al/books?id=ULkzAQAAIAAJ|year=2005|author3=Christin J. Mamiya|volume=1|publisher=Thomson/Wadsworth|language=en|location=Belmont, CA|isbn=978-015505090-7}} * {{cite book|author=Grant K. Goodman|title=Japan and the Dutch 1600-1853|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=rn6V_IYziy4C|chapter=19. Rangaku and Tokugawa intellectual ferment|publisher=RoutledgeCurzon|language=en|isbn=978-113683173-7|pages=190-222}} * {{Cite book|author=Grant K. Goodman|title=The Dutch Impact on Japan (1640-1853)|url=https://books.google.al/books?id=Ld5BEQAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA63|year=2025|chapter=7. Tokugawa Yoshimune and Western Learning|publisher=Brill|language=en|isbn=978-900464525-7|pages=63-78}} * {{Cite book|last=Hart|first=Marjolein C. 't|publisher=Routledge, Taylor & Francis Group|url=https://books.google.al/books?id=xf3pAgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA12|title=The Dutch Wars of Independence: Warfare and Commerce in the Netherlands 1570-1680|chapter=1. Military events: from the Dutch Revolt to ‘la Guerre de Hollande’, c. 1570-1680|language=en|year=2014|isbn=978-1-315-81707-1|series=Modern Wars in Perspective|location=Londër; Nju Jork|pages=12-38}} * {{cite book|editor1=Helmer J. Helmers|editor2=Geert H. Janssen|title=The Cambridge Companion to the Dutch Golden Age|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2018|url=http://www.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=53529|language=en}} * {{cite web|last=Hoftijzer|first=Paul G.|website=European History Online|url=http://ieg-ego.eu/de/threads/hintergruende/buchmarkt/the-dutch-republic-centre-of-the-european-book-trade-in-the-17th-century-dutch-book-trade-be-freigabe|title=The Dutch Republic, Centre of the European Book Trade in the 17th Century|year=2015|publisher=Institute of European History|language=en|location=Mainc|access-date=8 mars 2020}} * {{cite journal|author=Marius B. Jansen|title=Rangaku and Westernization|url=https://archive.org/details/sim_modern-asian-studies_1984-10_18_4/page/540|journal=Modern Asian Studies|volume=18|issue=4|year=1984|language=en|pages=541-553}} * {{cite book|last1=Klaske|first1=Muizelaar|author2=Derek L. Phillips|year=2003|url=https://books.google.al/books?id=EUbl6fdYdXEC|title=Picturing Men and Women in the Dutch Golden Age: Paintings and People in Historical Perspective|publisher=Yale University Press|language=en|isbn=978-0-300-09817-4}} * {{cite book|last=Koot|first=Gerard|title=The Portrayal of Women in Dutch Art of the Dutch Golden Age: Courtship, Marriage and Old Age|publisher=University of Massachusetts|url=http://www1.umassd.edu/euro/resources/imagesessays/theportrayalofwomenindutchartofthedutchgoldenage.pdf|year=2015|language=en|archive-date=24 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224173323/http://www1.umassd.edu/euro/resources/imagesessays/theportrayalofwomenindutchartofthedutchgoldenage.pdf|url-status=dead}} * {{cite book|author=Jan Adriaansz Leeghwater|title=Haerlemmermeer Boeck|year=1973|chapter=Van de Saag Molens|url=http://www.dbnl.org/tekst/leeg001haer01_01/leeg001haer01_01_0028.php|publisher=DBNL – Pieter Visser|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024133609/http://www.dbnl.org/tekst/leeg001haer01_01/leeg001haer01_01_0028.php|url-status=live|archive-date=24 tetor 2012}} * {{Cite book|last=Limm|first=Peter|title=The Dutch Revolt, 1559-1648|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=ibmOAwAAQBAJ|chapter=6. The Birth of the Dutch Republic to the Twelve Years' Truce, 1584-1609|orig-date=18 dhjetor 1989|publisher=Routledge, Taylor & Francis Group|language=en|isbn=978-0-582-35594-1|series=Seminar Studies in History|location=Londër; Nju Jork|pages=56–67}} * {{Cite book|last=Lyons|first=Martyn|title=Books: A Living History|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=4G-quQAACAAJ|publisher=J. Paul Getty Museum|language=en|location=Los Angeles|isbn=978-160606083-4}} * {{cite book|last=Margócsy|first=Dániel|title=Commercial Visions: Science, Trade, and Visual Culture in the Dutch Golden Age|publisher=University of Chicago Press|year=2014|language=en}} * {{Cite journal|last=McGreevy|first=Nora|journal=Smithsonian|date=1 qershor 2021|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/major-rijksmuseum-exhibition-confronts-brutal-history-enslavement-180977857/|title=Confronting the Netherlands' Role in the Brutal History of Slavery|language=en|access-date=25 mars 2023}} * {{cite book|author=Derek L. Phillips|title=Well-being in Amsterdam's Golden Age|year=2008|url=https://books.google.al/books?id=_8o7-GHpuzgC|publisher=Amsterdam University Press|language=en|isbn=978-90-8555-042-6}} * {{Cite book|last=Prak|first=Maarten|chapter=2. A New Country (1609–1650)|year=2023|url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/dutch-republic-in-the-seventeenth-century/new-country-16091650/C234BDE3753AD69F11FFFC56CF725EAF|title=The Dutch Republic in the Seventeenth Century|translator=Diane Webb|publisher=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/9781009240581.004|language=en|isbn=978-1-009-24058-1|access-date=20 nëntor 2024|edition=i 2-të|place=Kembrixh|url-access=subscription|pages=30–45}} * {{cite book|last1=Quinn|first1=Stephen|last2=Roberds|first2=William|year=2005|url=http://www.frbatlanta.org/filelegacydocs/wp0516.pdf|title=The Big Problem of Large Bills: The Bank of Amsterdam and the Origins of Central Banking|publisher=Federal Reserve Bank of Atlanta|language=en|url-status=dead|archive-date=23 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723195946/http://www.frbatlanta.org/filelegacydocs/wp0516.pdf}} * {{cite journal|last=Rose|first=Peter G.|title=Culinary History of New York|year=2002|url=http://www.culinaryhistoriansny.org/files/Newsletters/Newsletter_2002_F.pdf|volume=16|issue=1|language=en|format=PDF|journal=Culinary Historians of New York|pages=1–12|archive-date=21 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131221000513/http://www.culinaryhistoriansny.org/files/Newsletters/Newsletter_2002_F.pdf}} * {{Cite book|author=Bertrand Russell|author-link=Bertrand Russell|year=1945|url=https://books.google.al/books?id=QcayAAAAIAAJ|title=A History of Western Philosophy, and Its Connection with Political and Social Circumstances from the Earliest Times to the Present Day|publisher=Simon and Schuster|language=en|location=Nju Jork|isbn=978-067120158-6}} * {{Cite journal|last=Schama|first=Simon|year=1980|journal=The Oxford Art Journal|url=https://pages.wustl.edu/files/pages/imce/goingdutch/schama_-_wives_and_wantons.pdf|title=Wives and Wantons: Versions of Womanhood in 17th Century Dutch Art|volume=3|language=en|publisher=Washington University in St. Louis|doi=10.1093/oxartj/3.1.5|pages=5–13|url-status=live|archive-date=26 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170226134533/https://pages.wustl.edu/files/pages/imce/goingdutch/schama_-_wives_and_wantons.pdf}} * {{cite book|last=Schama|first=Simon|year=1987|title=The Embarrassment of Riches: An Interpretation of Dutch Culture in the Golden Age|url=https://archive.org/details/embarrassmentofr00scha|publisher=Alfred Knopf|language=en|location=Nju Jork}} * {{cite journal|author=Vegard Skirbekk|title=Fertility Trends by Social Status|year=2008|url=https://books.google.al/books?id=HF3SioCoTkkC&lpg=PP1&pg=PA145|journal=Demographic Research|volume=18|issue=5|language=en|isbn=978-3-8370-3199-7|pages=145-180}} * {{cite book|last=Swart|first=Koenraad Wolter|year=1969|publisher=H. K. Lewis & Co Ltd|url=http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|title=The miracle of the Dutch Republic as Seen in the Seventeenth Century|language=en|location=Londër|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319225519/http://www.dianamuirappelbaum.com/?p=583|url-status=live|archive-date=19 mars 2015}} * {{cite book|author1=Marjorie E. Wieseman|author2=H. Perry Chapman|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=zsmluAAACAAJ|author3=Wayne E. Franits|title=Vermeer's Women: Secrets and Silence|publisher=Fitzwilliam Museum|language=en|others=Jan Vermer van Delft|isbn=978-0-300-17899-9|location=Kembrixh}} *{{cite book|last1=de Vries|first1=Jan|last2=van der Woude|first2=Ad|title=The First Modern Economy: Success, failure, and perseverance of the Dutch economy, 1500–1815|year=2010|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-0-521-57825-7}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Kategoria:Dutch Golden Age|Epoka e Artë Holandeze}} * {{cite web|title=Castles, palaces and stately homes in the Dutch golden age|language=en|url=http://www.17castles.00freehost.com/index.html|work=17castles.00freehost.com}} * {{cite web|title=Dutch Golden Age|website=Art Painting Artist|language=en|url=http://artpaintingartist.org/dutch-golden-age-new-breakthrough-dutch-art-renaissance/}} [[Kategoria:Shekulli XVI në Evropë]] [[Kategoria:Shekulli XVII në Evropë]] [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Evropa në periudhën e hershme moderne]] [[Kategoria:Perandoria Spanjolle]] [[Kategoria:Vende të mëparshme në Evropë]] [[Kategoria:Republika të mëparshme]] [[Kategoria:Evropë Veriperëndimore]] [[Kategoria:Rritje ekonomike]] 0prwng4tm4qe4j0e1y83usw9sl6ot1r Qeveria e Republikës së Shqipërisë 0 384948 2978209 2825538 2026-05-07T11:22:37Z EmausBot 19029 Robot: Fixing dyfishtë përcjellëse tek [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] 2978209 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë]] boblt2ufbvls7x0tu33idifiyc0ijo4 Diskutim:Ferizaji/Arkivi 1 1 387337 2978149 2850097 2026-05-07T04:16:27Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ferizaji]] 2978149 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Zhvendosje te Ferizaj == @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]? Sikur [[Komuna e Ferizajt]] dhe [[Rajoni i Ferizajt]]. Ngjashëm është [[Skenderaj]] dhe jo ''Skenderaji'' Besoj se këta emra duhet të mbesin si të pashquar edhepse në parim duhet të jenë të gjithë titujt të shquar! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 shtator 2025 23:47 (CEST) :Jam dakort, nuk ka sens Ferizaj'''i''' , '''FERIZAJ''' eshte emrini duhuri velfshem per te gjithe titujt e ngjashem. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 24 shtator 2025 00:01 (CEST) :Në pamje të parë mendoj se duhen shquar gjithsesi. Këtë e them duke u nisur nga dy ngjarje më shumë anektodike që nuk lidhen drejtpërdrejtë me këtë rast por ishin gjërat më të përafërta që më erdhën ndërmend. :# Më parë ka pasur një kërkesë për t'i kthyer të gjitha emrat e zonave gjeografike shqipfolëse në të pashquarën. Përdoruesi në fjalë argumentonte se shqifolësit thonin "Tiranë" apo "Prishtinë" si termi i parë që i shkonte ndërmend kur mendonin për qytetin e tyre dhe jo formën e shquar. Ai vazhdonte të argumentonte se forma e shquar e përdorur kaq shumë në Wikipedia për zonat gjeografike kishte ardhur si kalk nga anglishtja duke qenë se ata nuk kanë në të njëjtin sistem shquarësie gjuhësore si ne me mbaresa (thjesht vendosin ''the'' përpara të njëjtit term) dhe për pasojë u duhej vetëm 1 formë bazë për emrin e zonës dhe duke qenë se zakonisht bëhet fjalë për të zgjedhur mes një emri që mbaron me një shkronjë që ata e njohin përkundrejt një termi që mbaron me shkronjën Ë që ata nuk dinë ta shqiptojnë, instinktivisht kanë vajtur me versionin e parë. Dhe ne e mbajmë në zhvillim këtë cikël padashje gjithashtu. Nisma e tij së fundmi u kundërshtua pasi u zgjodh të respektohej rregulli i përgjithshëm që thotë se çdo artikull duhet të jetë në të shquarën, pavarësisht tematikës. :# Për shumë vite të jetës sime, unë instinktivisht nuk e kam lakuar emrin tim por e kam trajtuar si të ruajtur në një formë të ngrirë pavarësisht fjalive që ndërtoheshin, gjithnjë ''Klein''. Kjo sepse praktikisht ai është forma kallëzore e versionit "Klei" dhe padashje dhe të tjerë thonin "Isha me Klein." kur më referoheshin mua. Me kalimin e kohës teksa njihja njerëz të rinj, filluan të shtoheshin njerëzit që e lakonin atë dhe shpreheshin "Isha me Kleinin." Herët e para më ngjau shumë çuditshëm por gradualisht u mësova. :- [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 shtator 2025 11:31 (CEST) ::Dakort por ahih dhe emertimet ne harta si i kane qe ti kemi si reference paresore (mendoj) . [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 24 shtator 2025 11:34 (CEST) ::Mirë, @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. Unë nuk po kërkoj të vendosim standarde të reja gjuhësore për këtë punë, por të bëjmë përjashtim për raste të veqanta si ky. Në rastin e Ferizaj dhe Skenderaj, duke shtuar një 'i' në fund emri po del me tjetër kuptim. I barasvlefshëm do ishte '[[Vuthaj]]' nëse e zhvendosim te ''Vuthaji'' do humbasë kuptimin. Pra, jo rregull i ri, por përjashtim i rregullit që të gjithë të jenë të shquar sepse po humbet kuptimi. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 shtator 2025 18:09 (CEST) :::Thashe pak a shume te njejten gje, qe ne raste te tilla specifike sic u cek me siper eshte me e udhes te pwrdoret ky standartizim sic e the dhe ti, ne te kundert mbase eksperte linguistik mund te japin mendim tjeter por une kshu e mendoj dhe logjikoj. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 24 shtator 2025 18:11 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ferizaji]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965640 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131203001314/http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm për lidhjen http://pop-stat.mashke.org/kosovo-ethnic-loc2011.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 21:39 (CEST) e3vq0nduws1v94zledztvzqqd1pkian Toni Gogu 0 387411 2978075 2972239 2026-05-06T20:45:27Z ~2026-27556-26 187113 2978075 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Toni Gogu | birth_name = Oltion Gogu | birth_date = {{birth date and age|df=yes|24|7|1972}} | birth_place = [[Fier]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Jurist, politikan | education = Diplomë në drejtësi; Master në të drejtën publike | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | office = [[Ministria e Drejtësisë (Shqipëri)|Ministër i Drejtësisë i Shqipërisë]] | term_start = 6 Mars 2026 | predecessor = [[Besfort Lamallari]] | prime_minister = [[Edi Rama]] | president = [[Bajram Begaj]] | office1 = [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin (Shqipëri)|Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | term_start1 = 19 Shtator 2025 | term_end1 = 6 Mars 2026 | predecessor1 = [[Taulant Balla]] | successor1 = [[Erjona Ismaili]] | office2 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Anëtar i Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start2 = 2021 | term_end2 = 2025}} '''Toni Gogu''' (lindur më 24 korrik 1972) është jurist dhe politikan shqiptar. Që prej Marsit të vitit 2026 ai shërben si Ministër i Drejtësisë së Republikës së Shqipërisë. Më përpara ai ka shërbyer si Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin nga Shtatori 2025 deri në Mars 2026 dhe si deputet në Kuvendin e Shqipërisë nga Shtatori i vitit 2021 deri në Shtator të vitit 2025. Gjithashtu ka mbajtur disa pozita të rëndësishme në administratën publike dhe sektorin financiar.<ref name="CV">{{cite web|title=Toni Gogu CV|url=https://spending.data.al/files/money_power/TR-PS-11-TONI-GOGU.pdf|website=Spending.Data.al|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Gogu ka lindur në [[Fier]], Shqipëri. Ka studiuar drejtësi në [[Universiteti i Tiranës]], Fakulteti i Drejtësisë, nga viti 1990 deri më 1994. Më pas, ka përfunduar një master në të drejtën publike në të njëjtin fakultet gjatë viteve 2004–2008.<ref name="CV"/> == Karriera profesionale == Nga viti 2001 deri më 2005, ka shërbyer si kancelar në Gjykatën e Rrethit Tiranë. Në vitin 2005, u emërua Drejtor i Departamentit të Kërkimeve Shkencore në Këshillin e Lartë të Drejtësisë.<ref name="CV"/> Nga viti 2005 deri më 2012, ka qenë Drejtor i Departamentit Ligjor në [[Banka e Shqipërisë|Bankën e Shqipërisë]]. Më pas, nga nëntori 2012 deri në korrik 2015, ka qenë Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë së Sigurimit të Depozitave.<ref name="CV"/> Nga shtatori 2015 deri në tetor 2017, ka qenë Drejtor Kombëtar i organizatës World Vision për Ballkanin Perëndimor.<ref name="CV"/> == Karriera politike == Në tetor 2017, Gogu u emërua Zëvendësministër i Drejtësisë, post të cilin e mbajti deri në vitin 2019.<ref>{{cite web|title=Deputy Minister of Justice Toni Gogu is dismissed from office|url=https://www.balkanweb.com/en/vendimi-lirohet-nga-detyra-zevendesministri-i-drejtesise-toni-gogu/#gsc.tab=0|website=Balkanweb|date=20 shtator 2019|access-date=22 shtator 2025|language=en}}</ref> Nga viti 2019 deri në shtator 2020, ka qenë Kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu zgjidhet kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës|url=https://top-channel.tv/2019/07/30/toni-gogu-zgjidhet-kryetari-i-keshillit-bashkiak-te-tiranes/|website=Top Channel|date=30 korrik 2019|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Nga nëntori 2020 deri në mars 2021, ka shërbyer si Prefekt i Qarkut Tiranë.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu emërohet prefekt i Tiranës|url=https://tvklan.al/toni-gogu-emerohet-prefekt-i-tiranes|website=TV Klan|date=11 nëntor 2020|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në vitin 2021, u zgjodh deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]], ku shërbeu deri në vitin 2025. Gjatë mandatit të tij, ka qenë Nënkryetar i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe Nënkryetar i Këshillit Kombëtar për Integrimin Evropian. Ka marrë pjesë në punimet e Komitetit të Stabilizim-Asociimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]].<ref>{{cite web|title=Fjalimi i fundit si deputet, Toni Gogu: Integrimi, konsensusi më i madh kombëtar|url=https://www.oranews.tv/politike/fjalimi-i-fundit-si-deputet-toni-gogu-integrimi-konsensusi-me-i-madh-ko-i1252557|website=Ora News|date=3 korrik 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Këshilli Kombëtar i Integrimit: Gogu: Shqipëria, hapa përpara për sa i përket integrimit drejt BE-së|url=https://ata.gov.al/2023/10/18/keshilli-kombetar-i-integrimit-gogu-shqiperia-hapa-perpara-per-sa-i-perket-integrimit-drejt-be-se/?amp=1|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|date=18 tetor 2023|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në shtator 2025, Gogu u emërua Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu, ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin/ Rama: I duhuri në këtë fazë|url=https://abcnews.al/toni-gogu-minister-per-marredheniet-me-parlamentin-rama-i-duhuri-ne-kete-faze/|website=ABC News|date=11 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në Mars 2026, Gogu u emërua Ministër i Drejtësisë i Republikës së Shqipërisë. == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Juristë shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] oxzyjuv31rjqq46qjfa5opnrrziicvg 2978076 2978075 2026-05-06T20:47:07Z ~2026-27556-26 187113 Riperditesim 2978076 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Toni Gogu | birth_name = Oltion Gogu | birth_date = {{birth date and age|df=yes|24|7|1972}} | birth_place = [[Fier]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Jurist, politikan | education = Diplomë në drejtësi; Master në të drejtën publike | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | office = [[Ministria e Drejtësisë (Shqipëri)|Ministër i Drejtësisë i Shqipërisë]] | term_start = 6 Mars 2026 | predecessor = [[Besfort Lamallari]] | prime_minister = [[Edi Rama]] | president = [[Bajram Begaj]] | office1 = [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin (Shqipëri)|Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | term_start1 = 19 Shtator 2025 | term_end1 = 6 Mars 2026 | predecessor1 = [[Taulant Balla]] | successor1 = [[Erjona Ismaili]] | office2 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Anëtar i Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start2 = 2021 | term_end2 = 2025}} '''Toni Gogu''' (lindur më 24 korrik 1972) është jurist dhe politikan shqiptar. Që prej Marsit të vitit 2026 ai shërben si Ministër i Drejtësisë së Republikës së Shqipërisë. Më përpara ai ka shërbyer si Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin nga Shtatori 2025 deri në Mars 2026 dhe si deputet në Kuvendin e Shqipërisë nga Shtatori i vitit 2021 deri në Shtator të vitit 2025. Gjithashtu ka mbajtur disa pozita të rëndësishme në administratën publike dhe sektorin financiar.<ref name="CV">{{cite web|title=Toni Gogu CV|url=https://spending.data.al/files/money_power/TR-PS-11-TONI-GOGU.pdf|website=Spending.Data.al|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Gogu ka lindur në [[Fier]], Shqipëri. Ka studiuar drejtësi në [[Universiteti i Tiranës]], Fakulteti i Drejtësisë, nga viti 1990 deri më 1994. Më pas, ka përfunduar një master në të drejtën publike në të njëjtin fakultet gjatë viteve 2004–2008.<ref name="CV"/> == Karriera profesionale == Nga viti 2001 deri më 2005, ka shërbyer si kancelar në Gjykatën e Rrethit Tiranë. Në vitin 2005, u emërua Drejtor i Departamentit të Kërkimeve Shkencore në Këshillin e Lartë të Drejtësisë.<ref name="CV"/> Nga viti 2005 deri më 2012, ka qenë Drejtor i Departamentit Ligjor në [[Banka e Shqipërisë|Bankën e Shqipërisë]]. Më pas, nga nëntori 2012 deri në korrik 2015, ka qenë Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë së Sigurimit të Depozitave.<ref name="CV"/> Nga shtatori 2015 deri në tetor 2017, ka qenë Drejtor Kombëtar i organizatës World Vision për Ballkanin Perëndimor.<ref name="CV"/> == Karriera politike == Në tetor 2017, Gogu u emërua Zëvendësministër i Drejtësisë, post të cilin e mbajti deri në vitin 2019.<ref>{{cite web|title=Deputy Minister of Justice Toni Gogu is dismissed from office|url=https://www.balkanweb.com/en/vendimi-lirohet-nga-detyra-zevendesministri-i-drejtesise-toni-gogu/#gsc.tab=0|website=Balkanweb|date=20 shtator 2019|access-date=22 shtator 2025|language=en}}</ref> Nga viti 2019 deri në shtator 2020, ka qenë Kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu zgjidhet kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës|url=https://top-channel.tv/2019/07/30/toni-gogu-zgjidhet-kryetari-i-keshillit-bashkiak-te-tiranes/|website=Top Channel|date=30 korrik 2019|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Nga nëntori 2020 deri në mars 2021, ka shërbyer si Prefekt i Qarkut Tiranë.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu emërohet prefekt i Tiranës|url=https://tvklan.al/toni-gogu-emerohet-prefekt-i-tiranes|website=TV Klan|date=11 nëntor 2020|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në vitin 2021, u zgjodh deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]], ku shërbeu deri në vitin 2025. Gjatë mandatit të tij, ka qenë Nënkryetar i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe Nënkryetar i Këshillit Kombëtar për Integrimin Evropian. Ka marrë pjesë në punimet e Komitetit të Stabilizim-Asociimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]].<ref>{{cite web|title=Fjalimi i fundit si deputet, Toni Gogu: Integrimi, konsensusi më i madh kombëtar|url=https://www.oranews.tv/politike/fjalimi-i-fundit-si-deputet-toni-gogu-integrimi-konsensusi-me-i-madh-ko-i1252557|website=Ora News|date=3 korrik 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Këshilli Kombëtar i Integrimit: Gogu: Shqipëria, hapa përpara për sa i përket integrimit drejt BE-së|url=https://ata.gov.al/2023/10/18/keshilli-kombetar-i-integrimit-gogu-shqiperia-hapa-perpara-per-sa-i-perket-integrimit-drejt-be-se/?amp=1|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|date=18 tetor 2023|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në shtator 2025, Gogu u emërua Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu, ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin/ Rama: I duhuri në këtë fazë|url=https://abcnews.al/toni-gogu-minister-per-marredheniet-me-parlamentin-rama-i-duhuri-ne-kete-faze/|website=ABC News|date=11 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në Mars 2026, Gogu u emërua Ministër i Drejtësisë i Republikës së Shqipërisë.<ref>{{Cite web |url=https://www.drejtesia.gov.al/ministri/ |access-date=2026-05-06 |website=www.drejtesia.gov.al}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Juristë shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] lfattezxujy5pnhh9bsj9vtjza1xz27 2978077 2978076 2026-05-06T20:48:08Z ~2026-27556-26 187113 2978077 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Toni Gogu | birth_name = Oltion Gogu | birth_date = {{birth date and age|df=yes|24|7|1972}} | birth_place = [[Fier]], Shqipëri | nationality = Shqiptar | occupation = Jurist, politikan | education = Diplomë në drejtësi; Master në të drejtën publike | party = [[Partia Socialiste e Shqipërisë]] | office = [[Ministria e Drejtësisë (Shqipëri)|Ministër i Drejtësisë i Republikës së Shqipërisë]] | term_start = 6 Mars 2026 | predecessor = [[Besfort Lamallari]] | prime_minister = [[Edi Rama]] | president = [[Bajram Begaj]] | office1 = [[Ministria e Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin (Shqipëri)|Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin]] | term_start1 = 19 Shtator 2025 | term_end1 = 6 Mars 2026 | predecessor1 = [[Taulant Balla]] | successor1 = [[Erjona Ismaili]] | office2 = [[Kuvendi i Shqipërisë|Anëtar i Kuvendit të Shqipërisë]] | term_start2 = 2021 | term_end2 = 2025 }} '''Toni Gogu''' (lindur më 24 korrik 1972) është jurist dhe politikan shqiptar. Që prej Marsit të vitit 2026 ai shërben si Ministër i Drejtësisë së Republikës së Shqipërisë. Më përpara ai ka shërbyer si Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin nga Shtatori 2025 deri në Mars 2026 dhe si deputet në Kuvendin e Shqipërisë nga Shtatori i vitit 2021 deri në Shtator të vitit 2025. Gjithashtu ka mbajtur disa pozita të rëndësishme në administratën publike dhe sektorin financiar.<ref name="CV">{{cite web|title=Toni Gogu CV|url=https://spending.data.al/files/money_power/TR-PS-11-TONI-GOGU.pdf|website=Spending.Data.al|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> == Jeta dhe arsimi == Gogu ka lindur në [[Fier]], Shqipëri. Ka studiuar drejtësi në [[Universiteti i Tiranës]], Fakulteti i Drejtësisë, nga viti 1990 deri më 1994. Më pas, ka përfunduar një master në të drejtën publike në të njëjtin fakultet gjatë viteve 2004–2008.<ref name="CV"/> == Karriera profesionale == Nga viti 2001 deri më 2005, ka shërbyer si kancelar në Gjykatën e Rrethit Tiranë. Në vitin 2005, u emërua Drejtor i Departamentit të Kërkimeve Shkencore në Këshillin e Lartë të Drejtësisë.<ref name="CV"/> Nga viti 2005 deri më 2012, ka qenë Drejtor i Departamentit Ligjor në [[Banka e Shqipërisë|Bankën e Shqipërisë]]. Më pas, nga nëntori 2012 deri në korrik 2015, ka qenë Drejtor i Përgjithshëm i Agjencisë së Sigurimit të Depozitave.<ref name="CV"/> Nga shtatori 2015 deri në tetor 2017, ka qenë Drejtor Kombëtar i organizatës World Vision për Ballkanin Perëndimor.<ref name="CV"/> == Karriera politike == Në tetor 2017, Gogu u emërua Zëvendësministër i Drejtësisë, post të cilin e mbajti deri në vitin 2019.<ref>{{cite web|title=Deputy Minister of Justice Toni Gogu is dismissed from office|url=https://www.balkanweb.com/en/vendimi-lirohet-nga-detyra-zevendesministri-i-drejtesise-toni-gogu/#gsc.tab=0|website=Balkanweb|date=20 shtator 2019|access-date=22 shtator 2025|language=en}}</ref> Nga viti 2019 deri në shtator 2020, ka qenë Kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu zgjidhet kryetar i Këshillit Bashkiak të Tiranës|url=https://top-channel.tv/2019/07/30/toni-gogu-zgjidhet-kryetari-i-keshillit-bashkiak-te-tiranes/|website=Top Channel|date=30 korrik 2019|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Nga nëntori 2020 deri në mars 2021, ka shërbyer si Prefekt i Qarkut Tiranë.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu emërohet prefekt i Tiranës|url=https://tvklan.al/toni-gogu-emerohet-prefekt-i-tiranes|website=TV Klan|date=11 nëntor 2020|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në vitin 2021, u zgjodh deputet në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]], ku shërbeu deri në vitin 2025. Gjatë mandatit të tij, ka qenë Nënkryetar i Grupit Parlamentar të Partisë Socialiste dhe Nënkryetar i Këshillit Kombëtar për Integrimin Evropian. Ka marrë pjesë në punimet e Komitetit të Stabilizim-Asociimit me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]].<ref>{{cite web|title=Fjalimi i fundit si deputet, Toni Gogu: Integrimi, konsensusi më i madh kombëtar|url=https://www.oranews.tv/politike/fjalimi-i-fundit-si-deputet-toni-gogu-integrimi-konsensusi-me-i-madh-ko-i1252557|website=Ora News|date=3 korrik 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Këshilli Kombëtar i Integrimit: Gogu: Shqipëria, hapa përpara për sa i përket integrimit drejt BE-së|url=https://ata.gov.al/2023/10/18/keshilli-kombetar-i-integrimit-gogu-shqiperia-hapa-perpara-per-sa-i-perket-integrimit-drejt-be-se/?amp=1|website=Agjencia Telegrafike Shqiptare|date=18 tetor 2023|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në shtator 2025, Gogu u emërua Ministër i Shtetit për Marrëdhëniet me Parlamentin.<ref>{{cite web|title=Toni Gogu, ministër për Marrëdhëniet me Parlamentin/ Rama: I duhuri në këtë fazë|url=https://abcnews.al/toni-gogu-minister-per-marredheniet-me-parlamentin-rama-i-duhuri-ne-kete-faze/|website=ABC News|date=11 shtator 2025|access-date=22 shtator 2025|language=sq}}</ref> Në Mars 2026, Gogu u emërua Ministër i Drejtësisë i Republikës së Shqipërisë.<ref>{{Cite web |url=https://www.drejtesia.gov.al/ministri/ |access-date=2026-05-06 |website=www.drejtesia.gov.al}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Juristë shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] og2hcqh98sb5bjoksn5164ixt54hljj Red Bull Bragantino 0 389793 2977980 2972514 2026-05-06T12:15:34Z Makenzis 95633 2977980 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #E50C48 | writing color = #fff | clubname = RB Bragantino | nickname = ''Massa Bruta'' (Masa e ashpër) <br />''Braga''<br />''Braga Boys''<ref>{{Cite web|last=Superesportes|date=13 nëntor 2021|title=Bragantino e Fortaleza fazem confronto direto pelo G4 no Brasileiro|url=https://www.mg.superesportes.com.br/app/noticias/futebol/bragantino/2021/11/13/noticia_bragantino,3947541/bragantino-e-fortaleza-fazem-confronto-direto-pelo-g4-no-brasileiro.shtml|access-date=7 maj 2023|website=Superesportes|language=pt-br|archive-date=6 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006173259/https://www.mg.superesportes.com.br/app/noticias/futebol/bragantino/2021/11/13/noticia_bragantino,3947541/bragantino-e-fortaleza-fazem-confronto-direto-pelo-g4-no-brasileiro.shtml|url-status=live}}</ref> | image = Red_Bull_New_York.svg | clubcolors = [[Skeda:Red_Bull_New_York.svg|20px]] | fullname = Red Bull Bragantino | founded = {{Start date and age|1928|01|08|df=yes}} (si ''Clube Atlético Bragantino'') | chrtitle = CEO | chairman = {{flamuri|Brazili}} Diego Cerri | mgrtitle = Kryetrajner | manager = {{flamuri|Brazili}} [[Fernando Seabra]] | ground = [[Estádio Cícero de Souza Marques|Cícero de Souza Marques]] | capacity = 12,000 | owner = {{flamuri|Austria}} [[Red Bull|Red Bull GmbH]] | league = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]] | season = 2025 | position = [[Campeonato Brasileiro Série A|Brasileirão]], 10të | website = [https://www.redbullbragantino.com.br/ redbullbragantino.br] | pattern_la1 = _rbl2425h | pattern_b1 = _redbullbraga25h | pattern_ra1 = _rbl2425h | pattern_sh1 =  | pattern_so1 = _redbullbraga25hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _redbullbraga25a | pattern_b2 = _redbullbraga25a | pattern_ra2 = _redbullbraga25a | pattern_sh2 =  | pattern_so2 = _redbullbraga25al | leftarm2 = 000088 | body2 = 000088 | rightarm2 = 000088 | shorts2 = 000088 | socks2 = 000088 | pattern_la3 = _redbullbraga25t | pattern_b3 = _redbullbraga25t | pattern_ra3 = _redbullbraga25t | pattern_sh3 =  | pattern_so3 = _redbullbraga25tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''Red Bull Bragantino''' ({{IPA|pt-BR|ˈʁɛdʒi ˈbuw bɾaɡɐ̃ˈtʃinu|lang}}) është një klub [[Futbolli në Brazil|brazilian i futbollit]] me qendër në [[Bragança Paulista]], [[São Paulo (shtet)|São Paulo]]. Ai garon në [[Campeonato Brasileiro Série A|Série A]], niveli më i lartë i [[Sistemi i ligës braziliane të futbollit|sistemit brazilian të ligës së futbollit]], si dhe në [[Campeonato Paulista|Campeonato Paulista Série A1]], niveli më i lartë i [[Lidhjet shtetërore të futbollit në Brazil|ligës shtetërore të futbollit]] të São Paulo. Klubi njihej si '''Clube Atlético Bragantino''', përpara se administrimi i klubit të merrej nga [[Red Bull GmbH]] në 2020, i cili e riemërtoi klubin në '''RB Bragantino''' dhe ndryshoi ngjyrat e tij nga e zeza dhe e bardha tradicionale në të kuqe dhe të bardhë.<ref>{{cite web|url=https://sponsorship.sportbusiness.com/news/red-bull-expands-global-football-empire-takes-over-at-bragantino/|title=Red Bull expands global football empire, takes over at Bragantino|date=28 mars 2019|publisher=SportBusiness SPONSORSHIP|access-date=26 prill 2019|archive-date=30 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130023233/https://sponsorship.sportbusiness.com/news/red-bull-expands-global-football-empire-takes-over-at-bragantino/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://globoesporte.globo.com/sp/vale-do-paraiba-regiao/futebol/noticia/bragantino-anuncia-acordo-com-o-rb-brasil-para-gestao-do-time-na-serie-b.ghtml|title=Bragantino anuncia acordo com o RB Brasil para gestão do time na Série B|date=26 mars 2019|publisher=Globo|language=pt|access-date=26 prill 2019|archive-date=4 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404155434/https://globoesporte.globo.com/sp/vale-do-paraiba-regiao/futebol/noticia/bragantino-anuncia-acordo-com-o-rb-brasil-para-gestao-do-time-na-serie-b.ghtml|url-status=live}}</ref> Megjithëse partneriteti filloi në prill 2019, gjatë [[Campeonato Brasileiro Série B 2019|Série B 2019]] (divizioni i dytë i futbollit brazilian), ekipi u quajt 'Bragantino' dhe Red Bull u shfaq vetëm si sponsor. Në sezonin 2020 emri ndryshoi në 'Red Bull Bragantino'.<ref>{{cite web|url=https://globoesporte.globo.com/sp/vale-do-paraiba-regiao/futebol/times/bragantino/noticia/bragantino-divulga-mudanca-de-nome-e-novo-escudo-para-2020.ghtml|title=Bragantino divulga mudança de nome e novo escudo para 2020|date=1 janar 2020|publisher=Globo|language=pt|access-date=1 janar 2020|archive-date=23 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923231547/https://globoesporte.globo.com/sp/vale-do-paraiba-regiao/futebol/times/bragantino/noticia/bragantino-divulga-mudanca-de-nome-e-novo-escudo-para-2020.ghtml|url-status=live}}</ref> Në sezonin e tyre të parë, ata ishin kampionë të [[Campeonato Brasileiro Série B 2019|Série B 2019]] duke u ngritur në Série A dhe duke u kualifikuar për raundin e 16-të të [[Copa do Brasil 2020]].<ref>{{cite web|url=https://www.cbf.com.br/futebol-brasileiro/noticias/campeonato-brasileiro-serie-b/bragantino-empata-com-criciuma-e-conquista-a-serie-b-do-brasileirao|title=Bragantino empata com Criciúma e conquista a Série B do Brasileirão|date=15 nëntor 2019|publisher=CBF|language=pt|access-date=17 nëntor 2019|archive-date=24 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024154226/https://www.cbf.com.br/futebol-brasileiro/noticias/campeonato-brasileiro-serie-b/bragantino-empata-com-criciuma-e-conquista-a-serie-b-do-brasileirao|url-status=live}}</ref> ==Historia== Më 8 janar 1928, ish-anëtarët e Bragança Futebol Clube themeluan '''Clube Atlético Bragantino'''.<ref>{{Cite web|last=Camargo|first=Solé|date=2024|title=Sports Marketing and Globalization: The Red Bull Case in Brazil|url=https://diposit.ub.edu/dspace/bitstream/2445/215101/1/TFM-DEE_Camargo%2BSole_2024.pdf|website=University of Barcelona Digital Repository|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 maj 2023|title=Red Bull Bragantino: a franchise in Brazil|url=https://breakingthelines.com/squad-analysis/red-bull-bragantino-a-franchise-in-brazil/|website=Breaking The Lines|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref> Në vitin 1949, klubi luajti në Divizionin e Dytë të [[Campeonato Paulista]] për herë të parë. Në vitin 1965, Bragantino u ngrit në Divizionin e Parë të Campeonato Paulista për herë të parë. Megjithatë, në vitin 1966, klubi u rrëzua në [[Campeonato Paulista Série A2|Divizionin e Dytë të Campeonato Paulista]].<ref>{{Cite web|date=18 gusht 2022|title=Red Bull Bragantino: from small-town club to continental contender|url=https://historyfut.com.br/en/red-bull-bragantino/|website=HistoryFut|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref> Në vitin 1988, Bragantino ishte kampion i Divizionit të Dytë të Campeonato Paulista. Në vitin 1989, klubi u ngrit në [[Campeonato Brasileiro Série A]] për herë të parë pas fitores në [[Campeonato Brasileiro Série B]]. Në vitin 1990, Bragantino mposhti [[Grêmio Esportivo Novorizontino|Novorizontino]] për të fituar Divizionin e Parë të Campeonato Paulista. Finalja u quajt ''[[Caipira|finalja caipira]]'' (''finalja fshatare'', në gjuhën portugeze).<ref>{{Cite web|date=7 mars 2023|title=How Red Bull transformed modest Bragantino into a Brazilian success story|url=https://www.flashscoreusa.com/news/soccer-serie-a-betano-flashfocus-how-red-bull-transformed-modest-bragantino-to-achieve-success-in-brazil/vBJcnyWO/|website=Planet Football / Flashscore USA|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref> Në [[Campeonato Brasileiro Série A 1991|1991]], klubi ishte nënkampion i Campeonato Brasileiro Série A. Në finale, Bragantino u mposht nga [[São Paulo FC|São Paulo]]. Në [[Copa CONMEBOL 1992|1992]], klubi garoi në [[Copa CONMEBOL]], duke debutuar në garat ndërkombëtare. Në [[Copa CONMEBOL 1993|1993]], Bragantino garoi në Copa CONMEBOL për herë të dytë. Në vitin 1995, klubi u rrëzua në Divizionin e Dytë të Campeonato Paulista. Në [[Copa CONMEBOL 1996|1996]], Bragantino garoi në Copa CONMEBOL për herë të tretë.<ref>{{Cite web|date=2 shkurt 2023|title=Red Bull Bragantino’s historical milestones|url=https://historyfut.com.br/en/red-bull-bragantino/|website=HistoryFut|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref> Në [[Campeonato Brasileiro Série A 1998|1998]], klubi u rrëzua në Campeonato Brasileiro Série B. Në [[Campeonato Brasileiro Série B 2002|2002]], pas një fushate të dobët, Bragantino u rrëzua në [[Campeonato Brasileiro Série C]]. Në vitin 2005, klubi u ngrit në Divizionin e Parë të Campeonato Paulista. Në [[Campeonato Brasileiro Série C 2007|2007]], Bragantino fitoi Campeonato Brasileiro Série C, duke u ngritur kështu në Campeonato Brasileiro Série B të [[Campeonato Brasileiro Série B 2008|vitit pasues]].<ref>{{Cite web|date=18 gusht 2022|title=Red Bull Bragantino: from small-town club to continental contender|url=https://historyfut.com.br/en/red-bull-bragantino/|website=HistoryFut|access-date=26 tetor 2025|language=en}}</ref> === Që nga viti 2019: Blerje nga Red Bull === Në fund të marsit 2019, u njoftua se klubi kishte mbyllur negociatat për një bashkim me [[Red Bull Brasil]]. Pasi [[Red Bull|Red Bull GmbH]] e bleu klubin, Red Bull Brasil tërhoqi operacionet e tij në përfundim të [[Campeonato Paulista|kampionatit shtetëror]] dhe u bashkua me Bragantino.<ref>{{Cite web|last=Antunes|first=Pedro|date=2019-03-26|title=Red Bull compra Bragantino e unifica operações com o time de Campinas|url=https://ge.globo.com/sp/sorocaba/futebol/times/bragantino/noticia/red-bull-compra-bragantino-e-unifica-operacoes-com-o-time-de-campinas.ghtml|website=Globo Esporte|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Gjithashtu u njoftua se, duke filluar nga [[Campeonato Brasileiro Série A 2020|Brasileirão 2020]], klubi do të riemërohej "Red Bull Bragantino".<ref>{{Cite web|date=2019-04-26|title=Red Bull completes takeover of Brazilian club Bragantino|url=https://www.reuters.com/article/uk-soccer-brazil-redbull-bragantino-idUKKCN1S21F7|website=Reuters|access-date=2025-10-26}}</ref> Më 27 prill 2019, në ditën e parë të ndeshjes së [[Campeonato Brasileiro Série B 2019|sezonit 2019]] të [[Campeonato Brasileiro Série B 2019|Serie B]], klubi u prezantua për herë të parë nën udhëheqjen e [[Red Bull]] me fanella të reja, të ngjashme me ato të klubeve që ata menaxhojnë në [[Shtetet e Bashkuara]] ([[New York Red Bulls]]) dhe [[Evropë]] ([[Red Bull Salzburg]] dhe [[RasenBallsport Leipzig|RB Leipzig]]), por duke ruajtur të njëjtën stemë tradicionale të Bragantino-s, e cila, që nga viti 2020, është bërë e ngjashme me ato të veshura nga ekipet e futbollit në pronësi të Red Bull.<ref>{{Cite web|date=2019-04-29|title=Red Bull Bragantino estreia com nova camisa e goleia na Série B|url=https://ge.globo.com/sp/sorocaba/futebol/times/bragantino/noticia/red-bull-bragantino-estreia-com-nova-camisa-e-goleia-na-serie-b.ghtml|website=Globo Esporte|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Pasi përfundoi i pari në [[Campeonato Brasileiro Série B 2019|Serie B Brazilian 2019]], klubi u rikthye në kategorinë e parë pas 22 vitesh.<ref>{{Cite web|date=2019-11-05|title=Red Bull Bragantino garante acesso à Série A após 22 anos|url=https://www.espn.com.br/futebol/artigo/_/id/6177577/red-bull-bragantino-garante-acesso-a-serie-a-apos-22-anos|website=ESPN Brasil|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në [[Kampionatin Brazilian të Serie A 2020|2020 Brasileirao]], sezonin e tyre të parë në Serie A pas kthimit të tyre, ata përfunduan në vendin e dhjetë, gjë që u dha atyre të drejtën për të garuar në [[Copa Sudamericana 2021]] për herë të parë.<ref>{{Cite web|date=2021-01-01|title=Red Bull Bragantino termina o Brasileirão em 10º e vai à Sul-Americana|url=https://ge.globo.com/sp/sorocaba/futebol/times/bragantino/noticia/red-bull-bragantino-termina-o-brasileirao-em-10o-e-vai-a-sul-americana.ghtml|website=Globo Esporte|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në atë kampionat, ata u kurorëzuan nënkampionë pasi humbën në finale 1-0 ndaj Athletico Paranaense të të njëjtit vend.<ref>{{Cite web|date=2021-11-20|title=Athletico-PR vence o Red Bull Bragantino e é campeão da Copa Sul-Americana|url=https://ge.globo.com/pr/futebol/copa-sul-americana/jogo/20-11-2021/red-bull-bragantino-athletico-pr.ghtml|website=Globo Esporte|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në vitin 2022, Bragantino mori pjesë në [[Copa Libertadores 2022|Copa Libertadores]] për herë të parë në historinë e tyre, pasi arritën vendin e 6-të në [[Kampionatin Brazilian të Serie A 2021|sezonin Brasileirao 2021]]. Performanca e tyre në garën ndërkombëtare ishte zhgënjyese, duke përfunduar të fundit në Grupin C, pas Club Estudiantes de La Plata, Vélez Sarsfield dhe Nacional de Uruguay, duke fituar vetëm një nga gjashtë ndeshjet e luajtura.<ref>{{Cite web|date=2022-05-26|title=Bragantino é eliminado da Libertadores após derrota para o Nacional|url=https://ge.globo.com/sp/sorocaba/futebol/times/bragantino/noticia/bragantino-e-eliminado-da-libertadores-apos-derrota-para-o-nacional.ghtml|website=Globo Esporte|language=pt|access-date=2025-10-26}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-05-15|title=Red Bull Bragantino: a franchise in Brazil|url=https://breakingthelines.com/squad-analysis/red-bull-bragantino-a-franchise-in-brazil/|website=Breaking The Lines|access-date=2025-10-26}}</ref> == Stadiumi == {{Main|Cícero de Souza Marques}} ==Lojtarët== === Skuadra aktuale === {{updated|10 tetor 2025<ref>{{cite web|url=https://www.redbullbragantino.com.br/red-bull-bragantino-masculino#elenco|title=Elenco|trans-title=Skuadra|publisher=Red Bull Bragantino|language=pt-BR|access-date=25 qershor 2021|archive-date=2 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210902014853/https://www.redbullbragantino.com.br/red-bull-bragantino-masculino#elenco|url-status=dead}}</ref>}} {{Fs start}} {{fs player|no=1|nat=BRA|pos=GK|name=[[Cleiton (futbollist, lindur më 1997)|Cleiton]]|other=[[Kapiten (futboll)|kapiteni]]}} {{fs player|no=2|nat=URU|pos=DF|name=[[Guzmán Rodríguez]]}} {{fs player|no=3|nat=BRA|pos=DF|name=[[Eduardo Santos (futbollist)|Eduardo Santos]]}} {{fs player|no=4|nat=BRA|pos=DF|name=[[Alix Vinicius]]|other=në huazim nga [[Atlético Clube Goianiense|Atlético Goianiense]]}} {{fs player|no=5|nat=BRA|pos=MF|name=[[Fabinho (futbollist, lindur më 2002)|Fabinho]]}} {{fs player|no=6|nat=BRA|pos=MF|name=[[Gabriel (futbollist, lindur në korrik 1992)|Gabriel]]}} {{fs player|no=7|nat=BRA|pos=MF|name=[[Eric Ramires]]}} {{fs player|no=8|nat=BRA|pos=FW|name=[[Eduardo Sasha]]}} {{Fs player|no=9|nat=PAR|pos=FW|name=[[Isidro Pitta]]}} {{fs player|no=10|nat=BRA|pos=MF|name=[[Jhon Jhon]]}} {{fs player|no=11|nat=BRA|pos=FW|name=[[Fernando (futbollist, lindur në mars 1999)|Fernando]]}} {{fs player|no=12|nat=BRA|pos=DF|name=[[Vanderlan]]}} {{Fs player|no=14|nat=BRA|pos=DF|name=[[Pedro Henrique (futbollist, lindur më 1995)|Pedro Henrique]]}} {{Fs player|no=16|nat=BRA|pos=DF|name=[[Gustavo Marques]]|other=në huazim nga [[S.L. Benfica|Benfica]]}} {{fs player|no=17|nat=BRA|pos=FW|name=[[Vinicius Pereira|Vinicinho]]}} {{fs player|no=18|nat=URU|pos=FW|name=[[Thiago Borbas]]}} {{fs player|no=21|nat=BRA|pos=MF|name=[[Lucas Barbosa (futbollist, lindur më 2001)|Lucas Barbosa]]}} {{Fs mid}} {{fs player|no=22|nat=BRA|pos=FW|name=[[Gustavinho (futbollist, lindur më 2004)|Gustavo Neves]]}} {{fs player|no=24|nat=BRA|pos=GK|name=[[Fernando Henrique Pires Costa|Fernando Costa]]}} {{fs player|no=25|nat=BRA|pos=MF|name=[[Bruno Praxedes|Praxedes]]}} {{fs player|no=29|nat=BRA|pos=DF|name=[[Juninho Capixaba]]}} {{fs player|no=30|nat=COL|pos=FW|name=[[Henry Mosquera]]}} {{fs player|no=31|nat=BRA|pos=DF|name=[[Guilherme (futbollist, lindur më 2002)|Guilherme Lopes]]}} {{fs player|no=32|nat=URU|pos=DF|name=[[Agustín Sant'Anna]]}} {{fs player|no=33|nat=URU|pos=FW|name=[[Ignacio Laquintana|Nacho Laquintana]]}} {{fs player|no=34|nat=ECU|pos=DF|name=[[José Hurtado (futbollist)|Andrés Hurtado]]}} {{fs player|no=35|nat=BRA|pos=MF|name=[[Matheus Fernandes]]}} {{fs player|no=37|nat=BRA|pos=GK|name=[[Fabrício Oliveira de Souza|Fabrício]]}} {{fs player|no=40|nat=BRA|pos=GK|name=[[Lucão (futbollist, lindur më 2001)|Lucão]]}} {{fs player|no=45|nat=BRA|pos=DF|name=[[Nathan (futbollist, lindur më 2002)|Nathan Mendes]]}} {{fs player|no=57|nat=BRA|pos=FW|name=[[Marcelo Braz da Silva|Marcelinho Braz]]}} {{fs player|no=59|nat=BRA|pos=FW|name=[[Athyrson Ferreira Prates|Athyrson]]}} {{fs player|no=80|nat=BRA|pos=MF|name=[[João Neto (futbollist, lindur në maj 2003)|João Neto]]}} {{Fs end}} ===Ekipi i të rinjve=== {{Fs start}} {{fs player|no=13|nat=COL|pos=DF|name=[[Sergio Palacios]]}} {{fs player|no=27|nat=BRA|pos=FW|name=[[Davi Gomes]]}} {{fs player|no=38|nat=BRA|pos=DF|name=[[Kevyn Henrique Monteiro de Souza|Kevyn]]}} {{fs player|no=51|nat=BRA|pos=DF|name=[[Cauê Nascimento Santos|Cauê]]}} {{fs player|no=52|nat=BRA|pos=DF|name=[[Vinícius dos Santos Lago|Vinícius Lago]]}} {{Fs mid}} {{fs player|no=56|nat=BRA|pos=GK|name=[[Gustavo Reis de Alcantara|Gustavo Reis]]}} {{fs player|no=60|nat=GHA|pos=DF|name=[[Stanley Boateng]]|other=në huazim nga [[Ceará Sporting Club|Ceará]]}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Bruno Gonçalves (futbollist, lindur më 2003)|Bruno Gonçalves]]}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Juliano Viana Papille|Juliano]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{Fs start}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=DF|name=[[Diego Kauan Silva Santos|Dija]]|other=tek [[Ituano FC|Ituano]] deri më 31 tetor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=DF|name=[[Lucas Cunha (futbollist, lindur në janar 1997)|Lucas Cunha]]|other=tek [[Sport Club do Recife|Sport Recife]] deri më 31 dhjetor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=DF|name=[[Luan Cândido]]|other=tek [[Grêmio FBPA|Grêmio]] deri më 31 dhjetor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[André Cardoso da Silva Júnior|André Cardoso]]|other=tek [[Tombense Futebol Clube|Tombense]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Gabriel Caetano Godoy de Andrade|Caetano]]|other=tek [[Boavista Sport Club|Boavista]] deri më 30 shtator 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Nathan Camargo]]|other=tek [[Guarani FC|Guarani]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Riquelme (futbollist, lindur në janar 2006)|Riquelme]]|other=tek [[FC Liefering]] deri më 30 qershor 2026}} {{Fs mid}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=MF|name=[[Willian da Silva Santos|Willian Chumbinho]]|other=tek [[S.C.U. Torreense|Torreense]] deri më 30 qershor 2026}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Arthur Sousa]]|other=tek [[América Futebol Clube (MG)|América Mineiro]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Gabriel Novaes]]|other=tek [[Criciúma Esporte Clube|Criciúma]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Kawê]]|other=tek [[Botafogo Futebol Clube (SP)|Botafogo-SP]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Talisson de Almeida|Talisson]]|other=tek [[Criciúma Esporte Clube|Criciúma]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Vitinho Mota]]|other=tek [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] deri më 30 nëntor 2025}} {{fs player|no=|nat=BRA|pos=FW|name=[[Werik Popó]]|other=tek [[Criciúma Esporte Clube|Criciúma]] deri më 31 dhjetor 2025}} {{Fs end}} ==Personeli== ===Stafi aktual=== {{updated|22 dhjetor 2022|}} {| width=38% class="wikitable" |- ! Pozicioni ! Emri |- ! colspan="2" style="background:#dcdcdc; text-align:center"|Stafi i trajnerëve |- |Menaxher |{{flagicon|BRA}} [[Fernando Seabra]]<ref>{{cite web|url=https://www.redbullbragantino.com.br/noticia/massa-bruta-tem-novo-treinador-10-12-2022|title=Português Pedro Caixinha é o novo técnico do Red Bull Bragantino|trans-title=Portugezi Pedro Caixinha është kryetrajneri i ri i Red Bull Bragantino|publisher=Red Bull Bragantino|language=pt|date=10 dhjetor 2022|access-date=22 dhjetor 2022|archive-date=11 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221211153125/https://www.redbullbragantino.com.br/noticia/massa-bruta-tem-novo-treinador-10-12-2022|url-status=live}}</ref> |- |Ndihmës menaxher |{{flagicon|BRA}} Vinicius Rovaris |- |Trajner fitnesi |{{flagicon|BRA}} Fred Pozzebon |- |Trajner i portierëve |{{flagicon|BRA}} Rodrigo Bruns |- |} == Shih edhe == * [[RB Leipzig]] * [[New York Red Bulls|New York Red Bulls]] * [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] * [[FC Liefering]] * [[Red Bull Ghana]] * [[Red Bull Brasil]] == Referime == {{reflist|4}} [[Kategoria:Klube futbolli në Brazil|Bragantino]] ll91zxpqrnn42qpalbesqr27z2rwg7a Rahid Ulusel 0 391259 2978191 2908308 2026-05-07T09:07:47Z ~2026-10594-92 186499 Korrigjim gabim shtypi 2978191 wikitext text/x-wiki '''Rahid Ulusel''' (emri i plotë Rahid Suleyman Khalilov) është një shkencëtar azerbajxhanas, studiues i lartë në Akademinë Kombëtare të Shkencave të Azerbajxhanit dhe profesor në Universitetin Perëndimor (2005–2007).[1] {{Infobox person | name = Rahid Ulusel | image = Rahid Ulusel Stokholmda.jpg | title = | birth_name = Rahid Suleyman oglu Khalilov | birth_date = {{DLM|13|8|1954}} | birth_place = [[Baku]], [[Azerbajxhan]] | death_date = | death_place = | citizenship = {{AZE}}<br>{{RUS}} | alma_mater = Ulusel | occupation = proffossori | years_active = 1976–prezent | height = 1.82 | spouse = Elane Mehrebova Suleymanlı 1983 | children = 3 | relatives = [[Metin Niftiyev]](nip) | family = Niftiyews<br>Suleymanlı | awards = | website = | signature = }} == Biografia == Rahid Ulusel lindi në fshatin Kəlbəhüseynli të Distriktit Masally të Republikës së Azerbajxhanit më 13 gusht 1954. Fëmijëria e Ulusel është shumë e paqartë, megjithëse dihet që ai humbi babanë e tij kur ishte rreth 15 vjeç dhe u rrit nga nëna e tij.[1] U diplomua në Universitetin Shtetëror Pedagogjik të Azerbajxhanit. Tema e tezës së tij të doktoraturës është "Lirika Filozofike Bashkëkohore Azerbajxhane". Numri i përgjithshëm i botimeve shkencore të shtypura të Ulusel është 215.[1] Veprat e vlefshme të Ulusel kanë të bëjnë me problemet aktuale të filozofisë, estetikës, kulturologjisë, filologjisë dhe kritikës. Ato u botuan në Azerbajxhan dhe jashtë vendit. Ulusel është anëtar i Unionit të Shkrimtarëve Azerbajxhanë, Këshillit të Disertacionit të Institutit të Filozofisë të ANAS, Federatës Ndërkombëtare të Shoqërive Filozofike, nënkryetar i Shoqatës së Biokosmologjisë për Lindjen e Mesme. Rahid Ulusel përfaqësoi Azerbajxhanin në disa kongrese ndërkombëtare mbi shkencat humanitare (SHBA, Suedi, Greqi, Kore, etj.).[2] == Personale == Martesa, 3 fëmijë dhe 5 nipër e mbesa == Çmime dhe shpërblime == Medalje e Ministrisë së Arsimit të ish-BRSS-së (1990) [nevojitet citim] Grant i Presidentit të Republikës së Azerbajxhanit (2009) [nevojitet citim] ==Udhëtimi i Rahid Ulusel== {{GRE}}<br>{{DEU}}<br>{{RUS}}<br>{{TUR}}<br>{{SCO}}<br>{{UK}}<br>{{UKR}}<br>{{NLD}}<br>{{SWE}}<br>{{ESP}}<br>{{ITA}}<br>{{FRA}}<br>{{EST}}<br>{{ALB}}<br>{{SLO}}<br>{{MKD}}<br>{{CRO}} ovr169f61jx9qo4hcp1ih5c7mro5s97 Kisha e Shën Nikollë Arbanasit 0 392978 2977985 2974164 2026-05-06T12:59:18Z Gefälligst 186895 Gefälligst zhvendosi faqen [[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]] te [[Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] 2974164 wikitext text/x-wiki '''kisha e Shën Nikolla Arbanasit''' është një [[Kisha|kishë]] mesjetare në rrënoja, e vendosur në qytetin e [[Ohri|Ohrit]] . Kisha i përket Peshkopatës së Strugës në Dioqezën Dibër-Kërçovë të [[Kisha Ortodokse Maqedonase|Kishës Ortodokse Maqedonase - OA]] . Është shpallur trashëgimi kulturore e Maqedonisë . == Vështrim == Mbetjet e kishës ndodhen në rrugën "Kuzman Kapidan" (emri i vjetër "Strašo Pindžur") nr. 16-a, në oborrin e familjes Çobanovci, në pjesën e sipërme të lagjes Varosh. Është ndërtuar gjatë Mesjetës . Vërehet se është rrënuar që në vitet 1930.<ref name="Преглед">{{Cite book|last=Велев|first=Илија|title=Преглед на средновековни цркви и манастири во Македонија|publisher=Наша Книга|year=1990|pages=137}}</ref> Pjesë të pjesës lindore apsidale të kishës janë ruajtur.<ref name="Ст 59">{{Cite book|last=Петровска|first=Светлана, Александар Целески, Надежда Поп-Костова, Горан Патчев|url=https://ohrid.gov.mk/wp-content/uploads/2017/08/Studija_integrirana_zastita_staro_gradsko_jadro_prv_del.pdf|title=Студија за интегрирана заштита на Старото градско јадро (предлог план). Дел 1|publisher=Национална Установа –Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј –Охрид|year=2016|location=Охрид|pages=59}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Është ndërtuar me gurë të latuar dhe [[tulla]] të fragmentuara. Muratura përmban spolia (elementë arkitektonikë) nga ndërtesat e lashta, veçanërisht nga bazilika e vjetër e Plaošnikut, e vendosur në kreshtën në perëndim.<ref name="Ст 59" /> == Shih edhe == * [[Komuna e Ohrit]] * [[Shqiptarët në Maqedoni të Veriut]] == Referime == [[Kategoria:Kisha në Komunën e Ohrit]] 57ghits91ewc8n58sdyk9zp3atuqgw8 Thermae 0 393202 2978104 2973053 2026-05-06T22:29:07Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978104 wikitext text/x-wiki {{Short description|Shërbim publik për banja në Romën e Lashtë}} {{About|Ndërtesa të përdorura nga romakët për rekreacion dhe pastrim|Veprimtaria e larjes në përgjithësi|Larja në Romën e Lashtë}} {{Italic title}} [[Skeda:A l’ intérieur des thermes.JPG|parapamje|291px|Bulla Regia, brenda banjave termale]] Në [[Roma e Lashtë|Romën e Lashtë]], '''{{Lang|la|thermae}}''' (nga [[Greqishtja e lashtë|greqishtja]] {{Lang|grc|θερμός}} ''thermos'', "nxehtë") dhe '''{{Lang|la|balneae}}''' (nga [[greqishtja e lashtë|greqishtja]] {{Lang|grc|βαλανεῖον}} ''balaneion'') ishin shërbime banjash. {{Lang|la|Thermae}} zakonisht i referohet komplekseve të mëdha të banjave publike [[Perandoria Romake|perandorake]], ndërsa {{Lang|la|balneae}} ishin infrastruktura në shkallë më të vogël, publike ose private, që ekzistonin në numra të shumtë përgjatë perandorisë.<ref>{{cite book|author=Harry B. Evans|publisher=University of Michigan Press|url=https://books.google.com/books?id=hYIVlENKMD4C|title=Water Distribution in Ancient Rome: The Evidence of Frontinus|year=1997|language=en|isbn=0-472-08446-1|pages=9–10|url-status=live}}</ref> Shumica e qyteteve romake kishin të paktën një – nëse jo më shumë – ndërtesa të tilla, që ishin qendra jo vetëm për larje, por për socializim dhe gjithashtu lexim. Banjat mundësoheshin edhe për [[Vila Romake|vilat private]] të të pasurve, [[domus|shtëpitë fisnike]] dhe [[castra|fortesat]].<ref>{{Cite book|editor=Brian K. Harvey|title=Daily Life in Ancient Rome: A Sourcebook|year=2016|publisher=Hackett Publishing Company|language=en|isbn=978-1-58510-795-7|location=Indianapolis|oclc=924682988}}</ref> Ato furnizoheshin me ujë nga një lum ose përrua i afërt, ose brenda qytetit nga një [[Ujësjellësi Romak|ujësjellës]]. Uji do të ngrohej në caldarium (dhomë larjeje e ngrohtë). Dizajni i banjave diskutohet nga Vitruvi te ''De architectura''<ref>Mark Vitruvius Pollioni, [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Vitruvius/5*.html#10 De architectura, V.10].</ref> ==Terminologjia== [[Skeda:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.|parapamje|majtas|upright=1.4|Banjat Romake publike në Bath, Angli]] {{Lang|la|Thermae}}, ''{{Lang|la|balneae}}'', ''{{Lang|la|balineae}}'', ''{{Lang|la|balneum}}'' dhe ''{{Lang|la|balineum}}'' mund të përkthehen si 'banjë' ose 'banja', megjithëse burimet latine bëjnë dallim midis këtyre termave. {{Lang|la|Balneum}} ose {{Lang|la|balineum}}, rrjedh nga [[Greqishtja e lashtë|fjala greke]] {{lang|grc|βαλανεῖον}}<ref>{{Cite encyclopedia|title=βαλανεῖον|author1=Henry George Liddell|author2=Robert Scott|title=A Greek-English Lexicon|url=https://archive.org/details/greekenglishlex00lidduoft/page/272/|volume=1|year=1901|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|page=272}}</ref><ref>[[Varroni]], De Lingua Lat. ix. 68, ed. Müller (cituar nga Rich, 183)</ref> do të thotë, në kuptimin e saj kryesor, një banjë ose enë larjeje, si shumica e personave të ndonjë rëndësie midis romakëve zotëronin në shtëpitë e tyre,<ref>[[Ciceroni]], ''Ad Atticum'' ii. 3.</ref> dhe kështu dhoma në të cilën bëhej banja,<ref>[[Ciceroni]], Ad Fam. xiv. 20 (cituar nga Rich, 183).</ref> e cila është gjithashtu përkthimi i duhur i fjalës {{Lang|la|balnearium}}. Zvogëluesja {{Lang|la|balneolum}} është përshtatur nga [[Lucius Annaeus Seneca|Seneka i Riu]]<ref>[[Lucius Annaeus Seneca]], Epistulae 86 (cituar nga Rich, 183)</ref> për të përkufizuar dhomën e larjes së Shipion Afrikanit në vilën në Liternum, dhe është përdorur shprehimisht për të karakterizuar modestinë e mënyrave republikane krahasuar me luksin e kohës së tij. Por kur banjat e individëve privatë do të bëheshin më madhështore dhe përfshinin shumë dhoma, në vend të një dhome të vogël të përshkruar nga Seneka, do të përdorej shumësi {{Lang|la|balnea}} ose {{Lang|la|balinea}}, i cili prapë, në gjuhën korrekte, kishte referenca vetë në banjat e individëve privatë. Kështu, [[Ciceroni]] i quan banjat në vilë të vëllait të tij, Kuint Tullius Ciceronit<ref>[[Ciceroni]], Ad Q. Frat. iii. 1. § 1 (cituar nga Rich, 183)</ref> {{Lang|la|balnearia}}. {{Lang|la|Balneae}} dhe {{Lang|la|balineae}}, që sipas [[Varroni]]t<ref>[[Varroni]], De Lingua Lat. viii. 25, ix. 41, ed. Müller</ref> nuk ka numër njëjës, ishin banjat publike, por kjo përpikmëri dalluese shpërfillet nga shkrimtarët pasues dhe veçanërisht nga poetët, midis të cilëve {{Lang|la|balnea}} nuk përdoret rrallë në numrin shumës për të kuptuar banjat publike, meqë fjala {{Lang|la|balneae}} nuk mund të futej në një varg hekzametër. [[Plini i Riu|Plini]] gjithashtu, në të njëjtin paragraf, përdor shumësin asnjanës {{Lang|la|balnea}} për banjat publike dhe {{Lang|la|balneum}} për banjat private.<ref>[[Plini i Riu]], Epistulae, ii. 17.</ref> [[Skeda:Termat antike durres.jpg|parapamje|432px|Termat romake të Durrësit]] {{Lang|la|Thermae}} ([[Greqishtja e lashtë|greqisht]]: {{lang|grc|Θέρμαι}}, ''Thermai'', 'burime të ngrohta, banja të ngrohta'',<ref>{{Cite encyclopedia|title=Θέρμαι|author1=Henry George Liddell|author2=Robert Scott|editor1=Henry Stuart Jones|url=https://archive.org/details/b31364949_0001/page/792/|editor2=Roderick McKenzie|volume=1|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en, grc|page=793}}</ref> nga mbiermi grek ''thermos'', 'i nxehë') që nënkupton pikërisht burimet e ngrohta, ose banjat me ujë të ngrohtë; por do të përdorej për atë ndërtesa madhështore të cilat do të zhvilloheshin nën [[Perandoria Romake|Periudhën Perandorake]], në vend të {{Lang|la|balneae}} të thjeshta të [[Republika Romake|Periudhës Republikane]] dhe të cilat përfshinin brenda gamës së tyre të ndërtesave të gjitha pjesët që i përkisnin [[Gjimnazi i lashtë|gjimnazit të lashtë grek]], ashtu si dhe ndërtesat apostafat për tu larë.<ref>[[Juvenali]] Satira vii. 233 (cituar nga Rich, 184)</ref> Shkrimtarët, megjithatë, i përdornin këta terma pa dallim. Kështu banjat e ndërtuara nga Klaudius Etrusku, skllavi i liruar nga perandor [[Klaudi]], janë përmendur nga [[Publius Papinius Statius|Statiusi]]<ref>[[Publius Papinius Statius]], Sylv. i. 5. 13.</ref> si {{Lang|la|balnea}}, dhe nga [[Mark Valerio Marciali|Marciali]]<ref>[[Mark Valerio Marciali]], vi. 42.</ref> si {{Lang|la|etrusci thermulae}}. Në një epigram të ''[[Mark Valerio Marciali|Marcialit]]''<ref>[[Mark Valerio Marciali]], Epigram ix. 76.</ref>—{{Lang|la|subice balneum thermis}}—termat nuk janë përdorur për të gjithë ndërtesën, por për dy dhoma të ndryshme të të njëjtës ndërtesë. == Ndikimi grek == {{Shiko gjithashtu|Banjat e lashta greke}} Disa nga përshkrimet më të hershme të praktikave perëndimore të larjeve vijnë nga [[Greqia e lashtë]]. Grekët filluan regjimet e larjeve që do të formonin themelet e procedurave moderne të spave. Këta banorë egjeas përdornin vaska të vogla, enë larjeje dhe larjen e këmbëve për pastërtinë personale. Gjetjet të tilla më të hershme janë banjat në Kompleksin Pallator të Knososit në Kretë dhe vaskat luksoze prej alabastri të zbuluara në Akrotiri, [[Santorini]]; të dyja të datuara nga mesi i mijëvjeçarit të II p.e.s.. Ata krijuan banja publike dhe dushe brenda [[Gjimnazi i lashtë|komplekseve të gjimanzeve]] të tyre për relaksim dhe higjenë personale.<ref name="Reuel Smith">{{cite book|last1=Reuel Smith|first1=James|title=Springs and Wells in Greek and Roman Literature Their Legends and Locations|year=1922|url=https://books.google.com/books?id=Z3JbAAAAMAA|language=en|publisher=G. P. Putnam and Sons|access-date=19 tetor 2024}}</ref> [[Mitologjia greke]] specifikon se disa lloj burimesh natyrore ose pellgje baticore ishin të bekuar nga zotat për të kuruar sëmundje. Rreth këtyre pellgjeve të shenjta, grekët krijonin shërbime banjash për ata që dëshironin të shëroheshin. Nevojtarët linin oferta ndaj zotave për shërim në këto vende dhe laheshin me shpresën e shërimit. [[Sparta]]nët zhvilluan një banjë primitive avulli. Një Serangeum, një balneum i hershëm grek (e përkthyer pak a shumë banjë), dhoma larjeje ishin gërmuar në faqen e kodrës në shkëmb sipër dhomave që mbanin veshjet e larësve. Një nga dhomat e larjes kishte një dysheme të dekoruar me mozaikë që paraqisnin një karrocierë me karrocën e tërhequr nga katër kuaj, një grua e ndjekur nga dy qenë dhe një delfin poshtë. Kështu, grekët e hershëm përdornin tiparet natyrore, por i zgjeronin atë dhe shtonin pajisjet tyre, siç ishin dekorimet dhe sirtarët. Gjatë qytetërimit të vonë grekë, banjot shpesh ndërtoheshin bashkangjitur fushave atletike.<ref name="Reuel Smith" /> == Planimetria e ndërtesës == [[Skeda:Public bath sign - Sabratha.JPG|parapamje|majtas|379px|Shenjë banjeje në mozaik nga Sabratha, [[Libia|Libi]], që tregon sandale banjoje, tre strigila dhe frazën SALVOM LAVISSE, duke shprehur shpresën se larësi do ta shijonin larjen e tyre.<ref>{{Cite book|author1=Stefano De Luca|author2=Anna Lena|title=The Mosaic of the Thermal Bath Complex of Magdala Reconsidered: Archaeological Context, Epigraphy and Iconography|url=https://www.academia.edu/12021022/|via=Academia.edu|language=en}}</ref><ref>"SALVOM LAVISSE (GAVDEO)", "(Jam i kënaqur) që u lave i sigurtë", një formulë e zakonshme latine për urime të tilla.</ref>]] Një banjë publike ndërtohej përreth tre dhomave kryesore: ''tepidarium'' (dhoma e ngrohtë), ''caldarium'' (dhoma e nxehtë) dhe ''frigidarium'' (dhoma e ftohtë). Disa {{Lang|la|thermae}} paraqesin gjithashtu banja avulli: ''sudatorium'', një banjë avulli të lagësht dhe ''laconicum'', një dhomë e ngrohtë dhe e thatë. Si mënyrë ilustrimi, do të përshkruhet modeli i Banjave të Vjetra të Pompejit, ndryshe të njohura si Banjat e Forumit, që janë ndër banjat e ruajtura më mirë romake. Këto banja ishin të lidhura me forumin e Pompejit, prej nga kanë marrë emrin. Modeli i referohet planit dysheme të paraqitur më lartë.<ref>{{Cite encyclopedia|editor=Harry Thurston Peck|year=1898|title=balneae|publisher=Harpers & Brothers|language=en|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-harpers|encyclopedia=Harpers Dictionary of Classical Antiquity}}</ref> [[Skeda:Plan of the Old Baths at Pompeii by Overbeck.jpg|parapamje|upright=1.35|Plani i Banjave të Vjetra (Banjat e Forumit) në Pompeji]] Ky kompleks specifik përbëhej nga një grup i dyfishtë banjash, një për burrat dhe një për gratë. Ai kishte gjashtë hyrje të ndryshme nga rruga, një nga të cilat (''b'') futet në sektorin më të vogël të grave. Pesë hyrjet e tjera çojnë drejtë sektorit të burrave, nga të cilat dy (''c'' dhe ''c2''), komunikojnë drejtpërdrejtë me furrat, ndërsa tre të tjerat (''a3, a2, a'') me dhomat e larjesve. === Palaestra === Duke kaluar nëpërmjet hyrjes kryesore, ''a'' (mezi e dukshme, në krahun e djathtë, një e treta e gjatësisë nga lartë), e cila është hequr nga rruga nëpërmjet një rrugice të ngushtë që rrethonte ndërtesën dhe pasi zbriteshin tre shkallë, vizitori do të gjente një dhomë të vogël në të majtën e tij (''x'') me një tualet (''latrina'') dhe vijonte në një portik të mbuluar (''g, g''), i cili shtrihej përreth tre krahëve të një oborri të hapur (''palaestra, A''). Këto së bashku formonin vestibulin e banjave ({{Lang|la|vestibulum balnearum}}),<ref>Pro Cael. 26 (cituar nga {{Cite encyclopedia|editor=Harry Thurston Peck|year=1898|title=balneae|publisher=Harper’s & Brothers|language=en|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-harpers|encyclopedia=Harpers Dictionary of Classical Antiquities}})</ref> në të cilin prisnin shërbëtorët. ==== Përdorimi i palestrës ==== Kjo palaestra ishte terreni i stërvitjes për të rinjtë ose ndoshta shërbente si një shëtitore për vizitorët e banjave. Brenda këtij oborri qëndronte gjithashtu mbajtësi i banjave, ({{Lang|la|balneator}}), që merte ''quadrans'' të paguar nga secili vizitor. Dhoma (''f)'' që gjendej në pjesën e mbrapme të portikut, mund të ketë qenë apostafat për të; por shumica e saj ishte një ''oecus'' ose ''exedra'', për t’iu përshtatur më mirë klasave, ndërsa prisnin kthimin e të njohurve të tyre nga brenda. Në këtë oborr, paraqiteshin njoftime për teatro ose shpallje të tjera të interesit të përgjithshëm, një nga të cilat shpallte shfaqjet [[gladiatori]]ale gjendet akoma. Në krahët e hyrjes ndodheshin ulëse ({{Lang|la|scholae}}). Botimi i vitit [[1898]] i ''Harper's Dictionary of Classical Antiquities'' jepte ilustrime që paraqisnin dhomat e Banjave të Vjetra të Pompejit: <gallery mode=packed heights="192px" caption="Ilustrime nga Harper’s"> Skeda:Apodyterium of the Old Baths at Pompeii by Overbeck.png|''Apodyterium'' Skeda:Tepidarium of the Old Baths at Pompeii by Overbeck.png|''Tepidarium'' Skeda:Caldarium of the Old Baths at Pompeii by Overbeck.png|''Caldarium'' Skeda:Frigidarium of the Old Baths at Pompeii by Overbeck.png|''Frigidarium'' </gallery> ===Apodyterium dhe frigidarium=== Një kalim (''c'') çonte te ''apodyterium'' (''B''), një dhomë për zhveshjen në të cilën të gjithë vizitorët duhet të takoheshin para se të hynin në banjën e mirëfilltë. Aty, vizitorët hiqnin rrobat e tyre, të cilat mereshin në ngarkim nga skllevërit e njohur si capsarii të njohur në lashtësi për pandershmërinë e tyre.<ref>Dig. xlvii. 17 (cituar nga {{Cite encyclopedia|editor=Harry Thurston Peck|publisher=Harper’s & Brothers|title=balneae|year=1898|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-harpers|encyclopedia=Harpers Dictionary of Classical Antiquities|language=en}})</ref> {{Lang|la|Apodyterium}} ishte një dhomë e madhe, me ulëse guri përgjatë tre krahëve të mureve (''h''). Vrimat që janë akoma të dukshme në mure me shumë gjasa shënonin vendet ku vareshin rrobat. Dhoma ndriçohej nga një dritare qelqi dhe kishte gjashtë dyer. Një nga këto çonte në ''tepidarium'' (''D''), ndërsa një tjetër në ''frigidarium'' (''C''), me banjën e zhytjes së ftohtë të referuar si ''baptisterium'' (më zakonisht e quajtur ''natatorium'' ose {{Lang|la|piscina}}), {{Lang|la|loutron}} (nga greqishtja {{Lang|grc|λουτρόν}}), {{Lang|la|natatio}}, ose {{Lang|la|puteus}}; termat {{Lang|la|natatio}} dhe {{Lang|la|natatorium}} sugjerojnë se disa nga këto banja përdoreshin gjithashtu si [[pishina]]. Banja në këtë dhomë është veshur me mermer të bardhë, e rrethuar nga dy shkallë mermeri. ===Tepidarium=== [[Skeda:Tepidarium at the Forum baths in Pompeii by Hansen, Joseph Theodor (1848-1912).jpg|parapamje|372px|''Tepidarium në Banjat e Forumit në Pompeji'', pikturë e Joseph Theodor Hansen (1848–1912)]] Nga {{Lang|la|apodyterium}} vizitorët që dëshironin të shkonin përmes banjës së ngrohtë dhe proçesit të djersitjes hynin në {{Lang|la|tepidarium}} (''D''). Ai nuk kishte ujë as në Pompeji, as një Banjat e Hipias, por ishte thjeshtë i ngrohur me ajër të nxehtë në një temperaturë të pranueshme, në mënyrë që ta përgatiste trupin për nxehtësinë e madhe të avullit dhe banjave të nxehta, dhe, gjatë kthimit, të parandalonte një kalim të nxituar në ajër të hapur. Në banjat në Pompeji kjo dhomë shërbente edhe si një {{Lang|la|apodyterium}} për kë përdorte banjën e ngrohtë. Muret paraqesnin një numër kamaresh apo kompartamentesh të veçanta për mbajtjen e rrobave të hequra. Kamaret ndaheshin nga njëra-tjetra me figura të llojit të quajtur atlantes ose telamones, që dalin nga muret dhe mbështesin kornizën e pasur mbi ta në një hark të gjerë. Në dhomë gjendeshin tre banka bronzi, e cila ngrohej gjithashtu nga afërsia me hipokaustin e dhomës ngjitur, ashtu dhe nga një prushierë bronzi (''foculus''), në të cilën kishin mbetur akoma thëngjinjë të shuar qymyri, kur u kryen punimet. Duke u ulur dhe djersitur përkrahë një prushiereje të tillë quhej {{Lang|la|ad flammam sudare}}.<ref>[[Svetoni]], Divi Augusti, 82.</ref> {{Lang|la|Tepidarium}} është përgjithësisht dhoma më e zbukuruar në banja. Ajo ishte thjeshtë një dhomë për tu ulur dhe për tu vajosur. Në Banjat e Forumit në Pompej dyshemeja ka mozaikë, tavani i harkuar është zbukuruar me stuko dhe piktura mbi një sfond të ngjyrosur, muret ishin me të kuqe. Vajosja kryhej nga skllevër të quajtur ''unctores'' dhe ''aliptae''. Ajo ndonjëherë zhvillohej përpara shkuarjes në banjën e nxehtë dhe ndonjëher pas banjës së ftohtë, për veshjes së rrobave, në mënyrë që të pengonte djersitjen.<ref>{{Cite book|author=Klaud Galeni|author-link=Galeni|title=Claudii Galeni Opera omnia|editor=Karl Gottlob Kühn|year=1833|url=https://books.google.al/books?id=pX5bAAAAQAAJ|publisher=Prostat in officina libraria Car. Cnoblochii|language=la|chapter=X. 49}}</ref> Disa banja kishin një dhomë të posaçme (''destrictarium'' ose ''unctorium'') për këtë qëllim. ===Caldarium=== Nga {{Lang|la|tepidarium}} një derë hapej për në {{Lang|la|caldarium}} (''E''), dyshemeja me mozaikë e të cilës ndodhej drejtpërdrejtë mbi furrën ose hipokaustin. Muret e saj ishin të zgavërta, mbrapa suvasë së dekorur një pjesë e murit përbëhej nga tulla me vrima të quajtura {{Lang|la|tubuli lateraci}}, duke formuar një tubi të madh të mbushur me ajër të nxehtë. Në njërin skaj ndodhenjë vaskë e rrumbullakët (''labrum''), ndërsa në skajin tjetër një vend katërkëndor larjeje ({{Lang|la|puelos}}, {{Lang|la|alveus}}, {{Lang|la|solium}}, {{Lang|la|calida piscina}}), të arritshëm nëpërmjet platformës me shkallë. {{Lang|la|Labrum}} mbante ujë të ftohtë, për tu hedhur mbi kokën e personit që do të lahej, para se të largohej nga dhoma. Këto vaska në Banjat e Vjetra ishin prej mermeri, por përmenden raste të {{Lang|la|alvei}} prej [[argjendi]] solid.<ref>[[Plini Plaku|Plini i Vjetri]], Historia Naturalis, xxxiii. 152.</ref> Për shkak të nxehtësisë së madhe të dhomës, {{Lang|la|caldarium}} zbukurohej pak. ===Laconicum=== Banjat e Vjetra nuk kishin ''laconicum'', i cili ishte një dhomë edhe më e nxehtë sesa {{Lang|la|caldarium}}, dhe përdorej thjeshtë si një dhomë djersitjeje, që nuk kishte banjë. Thuhej se ishte futur në Romë nga Mark Vipsanius Agripa<ref>[[Dion Kasi]]. liii. 27.</ref> dhe quhej edhe ''sudatorium'' dhe {{Lang|la|assa}}. === Zonat e shërbimit === [[Skeda:Milarium.jpg|parapamje|majtas|Një bolier me tre nivele uji ({{Lang|la|miliarium}})]] {{Lang|la|Apodyterium}} kishte një kalim (q) që lidhej me grykën e furrës (i), i quajtur {{Lang|la|praefurnium}} ose {{Lang|la|propigneum}} dhe, duke zbritur nëpërmjet atij kalimi, mbërrihej në dhomën M, në të cilën dilte {{Lang|la|praefurnium}}, dhe që arrihej nga rruga në ''c''. Ajo u caktohej {{Lang|la|fornacatores}}, ose personave në ngarkim të zjarrit. Nga dy shkallët e saj, njëra të çonte në çatinë e banjave, ndërsa tjetra në bolierët me ujë. Ndodheshin tre boljerë, një prej të cilëve ({{Lang|la|caldarium}}) mbante ujë të nxehtë; një i dytë, të vakët ({{Lang|la|tepidarium}}); dhe i treti, të ftohtë ({{Lang|la|frigidarium}}). Uji i ngrohtë mbushej në banjën e ngrohtë nëpërmjet një tubi përmes murit, shënonte planin. Nën dhomën e nxehtë gjendej furra rrethore ''d'', me një diametër prej më shumë se {{convert|2|m|abbr=on|0}}, e cila ngrohte ujin dhe frynte ajër të ngrohtë në qelat e zgavërta të hipokaustit. Ai kalonte nga furra nën kazanët e parë dhe të dytë nëpërmjet dy tubave, që janë shënuar në plan. Boljeri që mbanjte ujë të nxehtë ishte vendosur menjëherë mbi furrë; pasi uji tërhiqej nga aty, do të furnizohej nga tjetri, {{Lang|la|tepidarium}}, i cili ngrihej pak më lartë dhe qëndronte pak më largë furrës. Ishte tashmë i ngrohur në mënyrë të konsiderueshme nga afërsia e tij me furrën apo hipokaustin poshtë tij, kështu që furnizonte zbrazjen e të parim pa e zvogëluar materialisht temperaturën e tij; dhe vakumi këtë të fundit mbushej prapë nga më i largëti, i cili mbante ujë të ftohtë të marë drejtpërdrejtë nga ujëmbledhësi apo depozita që shihet mbrapa tyre. Boljerët vetë nuk kanë mbetur më, por gjurmët që ata kanë lënë në llaçin ku ata ishin vendosur janë qartësisht të dukshme dhe na mundësojnë të përcaktojmë pozicionet dhe përmasat e tyre përkatëse. Boljerë të tillë bakri duket se quheshin {{Lang|la|miliaria}}, nga ngjashmëria e tyre me formën e një [[miliarium]]i.<ref>Pallad. i. 40; v. 8 (cituar nga {{Cite encyclopedia|editor=Harry Thurston Peck|publisher=Harpers & Brothers|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-harpers|encyclopedia=Harpers Dictionary of Classical Antiquities|title=balneae|year=1898|language=en}})</ref> Mbrapa boljerëve, një tjetër korridor çonte në obrr ose palaestra (''K''), e caktuar për shëmbëtorët e larjes. === Banja e grave === Banjat më të vogla ngjitur u ishin caktuar grave. Hyrja bëhej nëpërmjet derës ''b'', e cila të çonte në një vestibul të vogël (''m'') dhe nga aty te {{Lang|la|apodyterium}} (''H''), i cili, si ai i banjave të burrave, kishte një ulëse ({{Lang|la|pulvinus}}, {{Lang|la|gradus}}) në të dy anët përballë murit. Ajo hapej në një banjë të ftohtë (''J''), duke përkuar me {{Lang|la|natatio}} të sektorit të burrave, por me përmasa shumë më të vogla. Ndodhen katër shkallë në brendësi për të zbritur në të. Përballë derës së hyrjes në {{Lang|la|apodyterium}} ndodhet një tjetër derë që të çon në {{Lang|la|tepidarium}} (''G''), i cili lidhet edhe me dhomën termale (''F''), në një anë të së cilës ndodhet një banjë e ngrohtë në një kamare katrore dhe në skajin më të largët të {{Lang|la|labrum}}. Dyshemeja e kësaj dhome është pezull dhe muret e saj janë të depërtuara nga tuba, si ajo përkuese në banjën e burrave. {{Lang|la|Tepidarium}} në banjën e grave nuk ka prushore, por ajo ka një dysheme pezull apo të varur. == Qëllimi == [[Skeda:Bradashesh, Albania – Ad Quintum Thermae 04.jpg|parapamje|396px|Thermae e [[Ad Quintum]], Bradashesh, Elbasan.]] Banjat shpesh përfshinin, përveç tre dhomave kryesore të listuara më sipër, një ''[[Palestra (Greqi e lashtë)|palaestra]]'', ose [[gjimnazi i lashtë|gymnasium]], ku burrat do të angazhoheshin në stërvitje dhe lojëra të ndryshme me top. Aty, mes gjërave të tjera, ngriheshin pesha dhe hidhej disku. Burrat do ta lyenin veten dhe ta hiqnin tepricën me një strigil (p.sh.: Apoxyomenos i mirënjohur i Lisiposit nga Musei Vaticani). Shpesh klientët e pasur do të sillte një {{Lang|la|capsarius}}, një skllav që do të mbante peshqirët, vajërat dhe strigilët e pronarit të tij për tu larë dhe kur të shikonte nga ata kur ishte në banjë, pasi hajdutët dhe bracët dihej se frekuentonin banjat. Dhoma e zhveshjes ishte e njohur si ''apodyterium'' (nga [[greqishtja e lashtë]] ''apodyterion'' nga ''apoduein'', 'të heqësh'). == Domethënia kulturore == Në shumë mënyra, banjat ishin të barasvlefshmet romake të qendrave komunitare. Për shkak se proçesi i banjave zgjaste kaq shumë, bisedat ishin të nevojshme. Shumë romakë do ti përdornin banjat si një vend për të ftuar shokët për gosti dhe shumë politikanë do të shkonin në banja për të bindur romakët ti bashkoheshin kauzave të tyre. {{Lang|la|Thermae}} kishte shumë atribute përveç larjes. Kishte biblioteka, dhoma lexim poezish dhe vende për të blerë dhe ngrënë ushqim. I barasvlefshmi modern do të ishte një kombinim i një biblioteke, galerie arti, qendre tregtare, restoranti, palestre dhe [[spa]]je.<ref>{{cite book|author=Garrett G. Fagan|title=Bathing in Public in the Roman World|url=https://books.google.com/books?id=R6tz_TzSVkAC&pg=PR9|year=2002|publisher=University of Michigan Press|language=en|isbn=0-472-08865-3|page=9|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Roman bath - Butrint (7912516400).jpg|parapamje|majtas|389px|Mbetje të banjës romake në Butrint]] Një funksion i rëndësishëm i banjave në shoqërinë romake ishte roli i tyre si që ne sot e konsiderojmë një "degë biblioteke". Shumë në publikun e përgjithshëm nuk kishin akses në bibliotekat e mëdha në Romë dhe kështu si një institucion kulturor, banjat shërbenin si një burim i rëndësishëm, ku qytetarë më të zakonshëm mund të shijonin libra të mirë. Banjat e Trajanit, Banjat e Karakalës dhe Banjat e Dioklecianit, të gjitha përmbajnë dhoma kushtuar librave. Ato janë identifikuar nëpërmjet arkitekturës së vetë banjave.Prania e kamareve në mure konsiderohet se kanë qenë rafte librash dhe tregojnë se ishin mjaftueshëm të thella për të përmbajtur rrotulla të lashta librash. Ka pak dokumentim konkludues nga shkrimtarët e kohës, se ekzistonin biblioteka publike të mbajtura në banja, por janë gjetur të dhëna që tregojnë se një skllav nga shtëpia perandorake etiketohej {{Lang|la|vilicus thermarum bybliothecae Graecae}} (''mbajtësi i bibliotekës greke të banjave''). Megjithatë, kjo mund të tregojë vetëm se i njëjti person mbante dy pozicione njëri pas tjetrit: "mbajtjësi i banjave" ({{Lang|la|vilicus thermarum}}) dhe "punonjësi në bibliotekën greke" (një {{Lang|la|bybliothecae Graecae}}). Arsyeja për këtë debat është se, megjithëse [[Jul Çezari]] dhe Asinius Polioni mbështesnin aksesin në libra dhe bibliotekat të ishin të hapura ndaj të gjithë lexuesve, ka pak të dhëna se bibliotekat publike ekzistonin në kuptimin modern siç i njohim sot. Ka shumë të ngjarë që këto rezerva mbaheshin për elitën e pasur.<ref>{{cite journal|last1=Dix|first1=Keith|title='Public Libraries' in Ancient Rome: Ideology and Reality|journal=Libraries & Culture|year=1994|volume=29|issue=3|language=en|page=288}}</ref> Banjat ishin një vend për skulptura të rëndësishme; mes veprave të zbuluara nga Banjat e Karakalës janë ''Demi Farnese'' dhe ''Farnese Hercules'' dhe figurat patriotike mbi përmasat natyrore të fillimit të [[shekulli III|shekullit të III]], (tani në Museo di Capodimonte, [[Napoli]]). [[Skeda:ULPIANA-lokaliteti arkeologjik 23.JPG|parapamje|389px|Hipokausti i banjove romake të [[Ulpiana|Ulpianës]], Kosovë]] [[Romakët]] besonin se shëndeti i mirë vinte nga larja, ngrënia, masazhet dhe stërvitjet. Banjat, në këtë mënyrë, i kishin të gjitha këto gjëra me shumicë. Meqë qytetarët do të laheshin shumë herë në javë, shoqëria romake ishte në mënyrë befasuese e pastër.<ref>{{Cite book|author-last=Andrews|author-first=Cath|title=Ancient Roman Baths: Cleanliness and Godliness Under One Roof|publisher=Explore Italian Culture. Web|date=22 prill 2012|language=en}}</ref> Kur u pyet nga një i huaj se pse ai lahej një herë në ditë, një perandor romak thuhet se u përgjigj "Se nuk kam kohë të lahem dy herë në ditë."<ref>{{cite web|publisher=PBS|language=en|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/lostempires/roman/day.html|title=NOVA Online &#124; Secrets of Lost Empires &#124; Roman Bath &#124; A Day at the Baths|archive-url=https://web.archive.org/web/20121113234550/http://www.pbs.org/wgbh/nova/lostempires/roman/day.html|url-status=live|archive-date=13 nëntor 2012}}</ref> Perandorët shpesh ndërtonin banja për të fituar mbështetje popullore dhe për të krijuar një monument jetëgjatë për bujarinë e tyre. Nëse një romak i pasur dëshironte të fitonte mbështetjen e popullit, ai mund të organizonte hyrjen falas një ditë në emrin e tij. Për shembull, një senator, duke shpresuar të bëhej një tribun mund të paguante të gjitha tarifat e hyrjes në një banjë të caktuar për ditëlindjen e tij për tu bërë i mirënjohur ndaj banorëve të zonës.<ref>{{cite book|last1=Shephard|first1=Roy J.|title=An Illustrated History of Health and Fitness, from Pre-History to our Post-Modern World|year=2014|publisher=Springer|url=https://books.google.com/books?id=sI6eBQAAQBAJ&pg=PA227|language=en|isbn=978-331911671-6|page=227|access-date=19 shtator 2023}}</ref> == Vendndodhja == Banjat do të përhapeshin në të gjithë perandorinë. Ku ekzistonin [[burimi termal|burime termale]] natyrore (si në Bath, Angli; Băile Herculane, [[Rumania|Rumani]] ose Aquae Calidae, afër Burgasit dhe Serdica, [[Bullgaria|Bullgari]]) {{Lang|la|thermae}} ndërtoheshin përreth tyre. Në mënyrë alternative, përdorej një sistem ''hypocausta'' (nga [[greqishtja e lashtë]] ''hypo'' – 'poshtë' dhe ''kaio'' – 'të djegësh') për të ngrohur ujin në tuba nga një furrë ({{Lang|la|praefurnium}}). == Shqetësime rreth praktikave të larjes == Ndërsa banjat shijoheshin nga pothuajse çdo romak, disa i kritikonin ato. Uji nuk rinovohej shpesh dhe mbetjet e vajit, papastërtisë ose edhe ekskremente mbaheshin të ngrohta, duke mundësuar një mjedis për bakteriet.<ref name="Knapp">{{cite book|first=Robert C.|last=Knapp|url=https://books.google.al/books?id=OZM0yvBjMcYC&lpg=PP1&pg=PA5|year=2011|title=Invisible Romans' Profile|chapter=1. In the Middle: Ordinary Men|publisher=Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-06199-6|pages=5-52}}</ref> [[Skeda:De medicina V00117 00000006.tif|parapamje|282px|''De Medicina'', një traktat mjeksor i Aul Kornelius Celsit]] Perandor [[Mark Aureli]] u ankua rreth papastërtisë: «''Siç të shfaqet larja tyjë, vaji, djersa, papastërtia, uji i pistë, të gjitha gjëra të gërditshme, kështu është çdo pjesë e jetës dhe gjithçka.''»<ref name="Aurelius">{{Cite book|author=Mark Aureli|author-link=Mark Aureli|title=The Meditations of Marcus Aurelius|url=https://books.google.al/books?id=G3VCAQAAIAAJ&pg=PA123|chapter=Book VIII|year=1887|editor=Alice Zimmern|translator=Jeremy Collier|publisher=Walter Scott|language=en|pages=123-140}} cituar te {{Cite book|author=Robert C. Knapp|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=OZM0yvBjMcYC&lpg=PP1&pg=PA5|title=Invisible Romans' Profile|chapter=1. In the Middle: Ordinary Men|publisher=Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-06199-6|pages=5-52}}</ref> Aul Kornelius Celsi,<ref name="Celsus">{{cite book|author=Aul Kornelius Celsi|title=De Medicina|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/5*.html|date=1935–1938|editor=F. Marx|via=University of Chicago (penelope.uchicago.edu)|chapter=V, 26–28|translator=W. G. Spencer|language=en|pages=91-97}}</ref> ndërsa lëvdonte vlerat e saj terapeutike, paralajmëronte të mos shkohej me një plagë të freskët për shkak të rriskut të [[gangrena|gangrenës]]. Në fakt, mjaft gure varresh nga e gjithë perandoria pohojnë: : ''''balnea vina Venus'' : ''corrupt corpora'' : ''nostra se[t] Vitam faciunt'' : ''balnea vina Venus'' :::: — epitaf i Tiberius Klaudius Sekundit ([[shekulli I]]) [[Corpus Inscriptionum Latinarum]] VI.15258, Romë. ::: "Banjat, vera, dhe seksi ::: mund të korruptojnë trupat tanë, ::: por banjat, vera dhe seksi ::: e bëjnë jetën t’ia vlejë për tu jetuar"<ref name="Harvey2016">{{cite book|first=Brian K.|last=Harvey|year=2016|title=Daily Life in Ancient Rome: A Sourcebook|publisher=Hackett Publishing Company|language=en|isbn=978-1-58510-795-7|oclc=924682988|page=256}}</ref> Filosofi [[Lucius Annaeus Seneca|Seneka]] ankohej për zhurmën që i ndërpriste punën kur ai qëndronte sipër një banje.<ref name="Knapp Seneca">{{cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|title=Epistulae morales ad Lucilium|at=[[s:Moral letters to Lucilius/Letter 56|56]].1, 2|via=wikisource|language=en}} cituar te {{Cite book|author=Robert C. Knapp|year=2011|title=Invisible Romans' Profile|language=en|url=https://books.google.al/books?id=OZM0yvBjMcYC&lpg=PP1&pg=PA5|chapter=1. In the Middle: Ordinary Men|publisher=Harvard University Press|pages=91-97}}</ref> == Mbetje të banjave publike == [[Skeda:Cyark Weissenburg Reconstruction.jpg|parapamje|majtas|412px|Rindërtim virtual i banjave romake në Weißenburg, Gjermani, duke përdorur të dhëna nga skanimi me teknologji lazer]] Mjaft banja publike romake mbijetojnë, ose si rrënoja ose në shkallë të ndryshme ruajtjeje. Mes më të njohurave janë Banjat e Karakalës, Banjat e Dioklecianit, Banjat e Titit, Banjat e Trajanit në [[Roma|Romë]] dhe banjat e [[Sofja|Sofjes]], Serdikës dhe [[Varna|Varnës]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ancient-bulgaria.com/2008/05/09/the-roman-thermae-in-varna/|title=The Roman Thermae in Varna|work=ancient-bulgaria.com|language=en|url-status=dead|archive-date=10 maj 2008|archive-url=https://archive.today/20080510210220/http://www.ancient-bulgaria.com/2008/05/09/the-roman-thermae-in-varna/}}</ref> [[Romakët]] ndërtuan edhe në [[Kolonia Romake|kolonitë e tyre]] banja, duke përfituar nga burimet natyrore termale që haseshin në Afrikën Veriore, si në Hamam Asalihinin [[Algjeria|algjerian]], ashtu si në Evropë ato që i japin emrin qytetit anglez të Bathit dhe Ravenglass Roman Bath House në Angli ashtu si dhe banjat në [[Aix-en-Provence]] dhe [[Vichy]], të Francës, Aken, [[Vizëbadeni|Visbaden]], dhe [[Baden (Gjermani)|Baden]] në Gjermani, dhe Aquincum në [[Hungaria|Hungari]], ashtu si ato në Durrës Burtrin,<ref>{{Cite book|editor1=Inge Lyse Hansen|editor2=Richard Hodges|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=yTRREAAAQBAJ|title=Roman Butrint: An Assessment|publisher=Oxbow[ Books|language=en|isbn=978-1-78925-829-5}}</ref> [[Ad Quintum]] (Bradashesh), [[Ulpiana|Ulpianë]] si dhe në shumë vende të tjera. Këto banjash bëheshin qendra veprimtarish rekreacionale dhe shoqërore në bashkësitë romake. Bibliotekat, sallat e leximit, [[gjimnazi i lashtë|gimnasium]] dhe [[kopshtet romake|kopshtet formale]] bëheshin pjesë e disa komplekseve të banjave. Gjithashtu, [[romakët]] e përdornin ujin e nxehtë termal për të lehtësuar vuajtjet e tyre nga [[reumatizma]], [[artriti]] dhe dhënies ndaj ushqimit dhe pijes.<ref name="Paige-Harrison-1987">{{cite book|last1=Paige|first1=John C.|last2=Harrison|first2=Laura Woulliere|year=1987|language=en|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf|title=Out of the Vapors: A Social and Architectural History of Bathhouse Row, Hot Springs National Park|publisher=U.S. Department of the Interior|via=nps.gov|series=National Park Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528190147/http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf|url-status=dead|archive-date=28 maj 2008}}</ref> Pjesët e ndryshme të ritualit të larjes (zhveshja, larja, djersitja, bërja e masazhit dhe pushimi), kërkonin dhoma të veçanta, që romakët do ti ndërtonin për ti bujtur ato funksione. Ndarja e gjinive dhe shtimet e diversioneve jo të lidhura drejtpërdrejë me larjen gjithashtu e ndikonin drejtpërdrejë formën e banjove. Rituali i rafinuar romak i larjes dhe arkitektura e saj pasuese do të shërbenin si modele për shërbimet e mëvonshme evropiane dhe amerikane të banjave. Haprsirat e kopshtit formal dhe organizimi i fuqishëm arkitekturor i barabartë me atë të romakëve do të rishfaqej në Evropë nga fundi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]]. Spatë kryesore amerikane do ta ndiqnin modelin një shekull më vonë.<ref name="Paige-Harrison-1987"/> Me gjasa më të plotat janë banjat e ndryshme publike dhe private në Pompeji dhe sitet e afërta. Hamami Asalihin ({{Lang|la|Aquae Flavianae}}) në Algjeri janë akoma në përdorim. Në vitin [[1910]], Pennsylvania Station u hap në [[Nju Jork Siti]], me një Dhomë Kryesore Pritjeje që huazonte tepër nga frigidariumi i Banjave të Dioklecianit, veçanërisht përdorimi i përsëritur i kupolës së kryqëzuar të tavanit. Suksesi i dizajnit të stacionit të Pensilvanisë nga ana tjetër do të kopjohej edhe në stacionet e tjera hekurudhore përreth botës. == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Larja në Romën e Lashtë]] * [[Banjat e lashta greke]] * [[Balnoterapia]] * [[Gjimnazi i lashtë]] * [[Palestra (Greqi e lashtë)]] * [[Llixha]] * [[Hamami]] * [[Historia e mjekësisë]] * [[Banja e Madhe e Mohenxho-daros]] * [[Paidea]] * [[Kalokagathia]] * [[Agoga]] * [[Efebia]] * [[Kopshtet e lashta greke]] * [[Larja]] * [[Banja]] * [[Qendra hidrotermale]] * [[Burimi termal]] * [[Banjat e Dibrës]] * [[Burimet termale në Shqipëri]] * [[Kujdesi shëndetësor]] * [[Veprimtaria e kujdesit shëndetësor]] * [[Higjiena personale]] * [[Kopshtet e lashta greke]] * [[Veshjet në Greqinë e lashtë]] * [[Jus]] * [[E drejta romake]] * [[Amicitia]] * [[Hospitium]] * [[Imperium]] * [[Civitas]] * [[Contio]] * [[Mos maiorum]] * [[Municipium]] * [[Patronazhi në Romën e Lashtë]] * [[Rogatio]] * [[Statusi në sistemin ligjor romak]] * [[Aerarium]] * [[Amfiteatri Romak]] * [[Anijet Romake]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arkitektura e Teatrove Romake]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arti romak]] * [[Besimet e lashta mesdhetare]] * [[Bujqësia në Romën e lashtë]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Vigiles]] * [[Institucionet politike të Romës së lashtë]] * [[Magjistratët romakë]] * [[Magjistratët e Perandorisë Romake]] * [[Cirku Romak]] * [[Panteoni, Romë]] * [[Cursus honorum]] * [[Çitadela]] * [[Dashuria Greke]] * [[Domus]] * [[Ekonomia Romake]] * [[Equites]] * [[Festivalet Romake]] * [[Filozofia e lashtë romake]] * [[Forumet Romake]] * [[Harku i Triumfit]] * [[Horreum]] * [[Insula (ndërtesë)]] * [[Insula (hapsirë urbane)]] * [[Kalendari Romak]] * [[Klasa shoqërore në Romën e Lashtë]] * [[Klima e Romës së Lashtë]] * [[Kolona e Fitores]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kolumbarium]] * [[Konsulli Romak]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kufijtë ushtarakë dhe fortifimet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Kuvendet Romake]] * [[Kuzhina antike romake]] * [[Latinët e Lashtë]] * [[Latium]] * [[Legjioni romak]] * [[Letërsia e vjetër greke e romake]] * [[Limes Britannicus]] * [[Lista e toponimeve latine në Ballkan]] * [[Llaçi romak]] * [[Ludi]] * [[Luftërat Romako-Latine]] * [[Lupanari]] * [[Lustrum]] * [[Lustratio]] * [[Marrdhëniet Indiano-Romake]] * [[Marrdhëniet Sino-Romake]] * [[Marina Romake]] * [[Martesa në Romën e lashtë]] * [[Misteret greko-romake]] * [[Mjekësia Romake]] * [[Moda e flokëve në Romën e lashtë]] * [[Muret mbrojtëse romake]] * [[Muri i Antoninit]] * [[Nikopoli i Epirit]] * [[Njësitë matëse romake]] * [[Optimates dhe populares]] * [[Ordines]] * [[Pallatet perandorake të Romës]] * [[Patricët romakë]] * [[Pax Romana]] * [[Periudha e Ngrohtë Romake]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Plebejtë]] * [[Pomerium]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Principati (Roma)]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Rrugët romake]] * [[Selitë perandorake romake]] * [[Shpyllëzimi gjatë periudhës romake]] * [[Shtetësia Romake]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Skllavëria në Romën e lashtë]] * [[Skulptura Romake]] * [[Spektaklet Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Teknologjia në Romën e lashtë]] * [[Traditat romake të emërtimit]] * [[Trashëgimia romake në Kosovë]] * [[Tregtia romake me Indinë]] * [[Triumfi Romak]] * [[Ujësjellësi Romak]] * [[Ura e Trajanit]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Ushqimi dhe darka në Perandorinë Romake]] * [[Ushtria Romake]] * [[Valetudinarium]] * [[Veshjet në Romën e lashtë]] * [[Veshjet ushtarake të Romës së lashtë]] * [[Vila Romake]] * [[Villa rustica]] * [[Vivarium]] * [[Zgjedhjet në Republikë Romake]] * [[Zjarrfikja në Romën e Lashtë]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == ===Burime të lashta=== {{Refbegin|41em|small=yes|indent=yes}} * {{Cite book|author=Apiani i Aleksandrisë|author-link=Apiani|title=Historia Romana (Ῥωμαϊκά)|volume=VII e VIII|language=grc}} Versioni anglisht [http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html këtu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151120053128/http://www.livius.org/ap-ark/appian/appian_0.html |data=20 nëntor 2015 }}. * {{Cite book|author=Publius Elius Aristides|editor=Charles Allison Behr|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=vsgUAAAAIAAJ&lpg=PP9&pg=PA388|title=The Complete Works|volume=I: Orationes I-XVI, With an Appendix Containing the Fragments and Inscriptions|publisher=Brill Archive|language=en|isbn=978-90-04-07844-4}} * {{Cite book|author=Arriani i Nikomedisë|author-link=Arriani|year=2013|language=en|url=https://archive.org/details/alexandergreatan0000arri|title=Alexander the Great: The Anabasis and the Indica|translator-last=Hammond|translator-first=Martin|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford World's Classics|url-access=registration|isbn=978-0-19-958724-7}} * {{Cite book|author=Mark Aureli|author-link=Mark Aureli|title=The Meditations of Marcus Aurelius|chapter=Book VIII|url=https://books.google.al/books?id=G3VCAQAAIAAJ&pg=PA123|year=1887|editor=Alice Zimmern|translator=Jeremy Collier|publisher=Walter Scott|language=en|pages=123-140}} * {{cite book|author=Aul Kornelius Celsi|title=De Medicina|editor=F. Marx|translator=W. G. Spencer|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/5*.html|chapter=V, 26–28|via=University of Chicago (penelope.uchicago.edu)|language=en, la|date=1935–1938|pages=91-97}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor1=Niall Rudd|year=1998|url=https://books.google.al/books?id=Fo37_E0HCBwC&lpg=PT6&pg=PT67|title=The Republic and The Laws|editor2=Jonathan Powell|isbn=978-0-19-283236-8|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|editor=George Long|year=1855|url=https://books.google.al/books?id=B9cLAAAAYAAJ&pg=PA380|title=M. Tullii Ciceronis Orationes: With A Commentary|volume=II|publisher=George Bell, Whitaker and co.|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Tulius Ciceroni|author-link=Ciceroni|title=De officiis|editor=Walter Miller|url=https://archive.org/details/deoffiiciiswithen00ciceuoft/page/1/|publisher=William Heinemann ltd.|year=1928|language=en}} * {{Cite book|author=Diodor Sikuli|author-link=Diodor Sikuli|title=The Complete Works of Diodorus Siculus|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=54vfAwAAQBAJ|publisher=Delphi Classics|language=en}} * [[Dion Kasi|Kasius Dion Koceiani]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html Historia Romana]; (Versioni anglisht) * [[Dionisi i Halikarnasit]], [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Antiquitates Romana]. * {{Cite book|author=Eratosteni|author-link=Eratosteni|title=Eratosthenica|url=https://books.google.al/books?id=TpQRHunOEJ8C&pg=RA3-PA238|chapter=VII. De Chronographis|year=1822|editor=Gottfried Bernhardy|publisher=Impensis Ge. Reimeri|language=la, grc|pages=231-262}} * [[Eutropi]], [[Wikisource:la:Breviarium historiae romanae|''Breviarium historiae romanae'' (teksti latin), I-X]]. * {{Cite book|author=Klaud Galeni|author-link=Galeni|title=Claudii Galeni Opera omnia|editor=Karl Gottlob Kühn|year=1833|url=https://books.google.al/books?id=pX5bAAAAQAAJ|publisher=Prostat in officina libraria Car. Cnoblochii|language=la}} * {{Cite book|author=Juvenali|editor=P. Austin Nuttall|author-link=Juvenali|year=1836|url=https://books.google.al/books?id=LdgNAAAAQAAJ&pg=PA1|title=The Satires of Decimus Junius Juvenalis|translator=William Gifford|publisher=Nichols and Son|language=en}} * {{Cite book|author1=Mark Porcius Katoni|author2=Mark TerencVarroni|author2-link=Varroni|author3=Lucius Junius Moderat Kolumela|author-link=Lucio Giunio Moderato Columella|url=https://gallica.bnf/fr/ark:/12148/bpt6k2820632|author4=Rutilius Taur Emilian Paladi|title=Les Agronomes latins: Caton, Varron Columelle, Palladius|translator=Charles-François Saboureux de La Bonneterie|year=1864|via=Gallica|publisher=Firmin Didot Fréres|language=fr}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author1=Gaius Sallustius Krispi|author2=Jul Çezari|author2-link=Jul Çezari|url=https://archive.org/details/sallustejulesc00salluoft/page/|author3=Vellej Paterkuli|author3-link=Vellej Paterkuli|author4=Lucius Ane Flori|author4-link=Luc An Flori|title=Salluste, Jules César, C. Velléius Paterculus et A. Florus: œuvres completes avec la traduction en français|editor=Désiré Nisard|year=1850|publisher=Firmin Didot frères|language=fr, la}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1834|url=https://books.google.al/books?id=BLBmJCvaDokC|title=The History of Rome (Ab Urbe Condita)|editor=George Baker|volume=I|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Tit Livi|author-link=Tit Livi|via=Google Books|year=1835|url=https://books.google.al/books?id=K-OCUOmiCNcC|title=Ab Urbe Condita|editor=George Baker|volume=II|publisher=Jones & Co.|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Valerio Marciali|author-link=Mark Valerio Marciali|url=https://books.google.al/books?id=EesNAAAAYAAJ|editor=Henry George Bohn|title=The Epigrams of Martial|year=1877|publisher=George Bell and Sons|language=en}} * {{Cite book|author=Plini i Vjetri|author-link=Plini Plaku|title=Naturalis Historia|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:latinLit:phi0978.phi001.perseus-lat1:8.1|year=1906|publisher=Teubner|language=en|editor=Karl Friedrich Theodor Mayhoff}} * {{Cite book|author=Plini i Riu|author-link=Plini i Riu|year=1890|url=https://books.google.al/books?id=ikfJdoGyecgC&pg=72|title=The Letters of the Younger Pliny|publisher=Kegan Paul, Trench, Trübner & Co.|translator=John Delaware Lewis|language=en|location=Londër, Angli}} * {{Cite book|author=Plutarku|author-link=Plutarku|title=Plutarch’s Lives Translated from the Original Greek|url=https://archive.org/details/plutarchslives01plut_0/page/57/|editor1=John Langhorne|editor2=William Langhorne|volume=1|publisher=Harper & Brothers|year=1878|language=en}} * {{Cite book|author=Polibi|author-link=Polibi|editor=H. J. Edwards|title=The Histories|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html|publisher=Harvard University Press|date=1922–1927|translator=William Roger Paton|language=en}} * {{Cite book|author=Mark Vitruvius Polioni|editor1=Morris Hicky Morgan|year=1914|url=https://archive.org/details/vitruviustenbook00vitruoft/page/n35/|title=The Ten Books on Architecture|editor2=Herbert Langford Warren|publisher=Harvard University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Procopi i Çezaresë|author-link=Prokopi i Çezaresë|year=1916|volume=The Vandalic War|title=The History of the Wars|translator=H. B. Dewing|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|year=1998|url=https://archive.org/details/seneca.-lettere-a-lucilio-ocr-1995_202509/page/852/|title=Lettere a Lucilio|editor=Umberto Boella|publisher=Unione Tipografico-Editrice Torinese|language=it|isbn=88-02-02664-5}} * {{Cite book|author=Lucius Ane Seneka|author-link=Lucius Annaeus Seneca|url=https://archive.org/details/physicalsciencei00seneiala/|title=Phycical Science in the Time of Nero: Being a Translation of the Quaestiones Naturales of Seneca|editor=Archibald Geikie|translator=John Clarke|publisher=Macmillan and Co.|year=1910|language=en}} * {{Cite book|author=Straboni|author-link=Straboni|title=The Geography|date=1917–1932|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/home.html|language=en|translator=H. L. Jones|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author=Publius Kornelius Taciti|author-link=Taciti|editor=Moses Hadas|url=https://archive.org/details/church-and-brodribb-complete-works-1942-en/page/|title=The Complete Works of Tacitus: The Annals – The Hisstory – The Life of Cnaeus Julius Agricola – Germany and Its Tribes – A Dialogue on Oratory|translator1=Alfred John Church|translator2=William Jackson Brodribb|publisher=Random House|language=en|year=1942|isbn=978-039430953-8}} {{Refend}} ===Burime historiografike moderne=== {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{cite web|last=Aaland|first=Mikkel|title=Mass Bathing: The Roman Balnea and Thermae|url=http://www.cyberbohemia.com/Pages/massbathing.htm|date=15 maj 1998|work=Cyber-Bohemia|language=en|url-status=dead|archive-date=26 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160626010826/http://www.cyberbohemia.com/Pages/massbathing.htm}} * {{cite book|last=Abbott|first=Frank Frost|title=Municipal Administration in the Roman Empire|url=https://archive.org/stream/municipaladminis032553mbp#page/n27/|first2=Allan Chester|last2=Johnson|year=1926|location=Prinston|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Frank Frost Abbott|title=A History and Description of Roman Political Institutions|url=https://books.google.al/books?id=2mH7R8bs5qMC|year=1999|publisher=Adegi Graphic LLC|language=en|isbn=978-0-543-92749-1}} * Jean-Pierre Adam, ''L'arte di costruire presso i romani. Materiali e tecniche'' Editore: Longanesi, 2003. * {{Cite book|author-last=Andrews|author-first=Cath|title=Ancient Roman Baths: Cleanliness and Godliness Under One Roof|publisher=Explore Italian Culture. Web|date=22 prill 2012|language=en}} * {{Cite book|author=Alberto Angela|title=Una giornata nell'antica Roma. Vita quotidiana, segreti e curiosità|publisher=Mondadori|location=Milano|year=2017|language=it|ISBN=978-88-04-66668-4|series=Rai Eri}} * {{Cite book|author1=Philippe Aries|author2=Georges Duby|title=La vita privata, in 5 volumi|year=2001|publisher=Editori Laterza|language=it}} * Ranuccio Bianchi Bandinelli dhe Mario Torelli, ''L'arte dell'antichità classica, Etruria-Roma'', Utet, Torino 1976. * {{cite book|last=Beard|first=Mary|year=2008|title=The Fires of Vesuvius: Pompeii Lost and Found|url=https://archive.org/details/firesofvesuviusp00mary|location=Kembrixh, MA|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-02976-7|oclc=225874239}} * {{cite book|last1=Bevan|first1=William Latham|title=The Student's Manual of Ancient Geography|url=https://archive.org/details/studentsmanuala00smitgoog|last2=Smith|first2=William|location=Londër|publisher=John Murray|language=en|year=1875}} * {{cite book|last1=Boëthius|first1=Axel|first2=John Bryan|last2=Ward-Perkins|year=1970|title=Etruscan and Roman Architecture|url=https://archive.org/details/bwb_S0-BLX-302|publisher=Penguin|language=en|location=Harmondsworth|isbn=0-14-056032-7}} * {{Cite book|last=Brizzi|first=Giovanni|title=Storia di Roma. 1. Dalle origini ad Azio|year=1997|publisher=Pàtron|location=Bolonja|language=it}} * {{Cite book|author1=Christer Bruun|publisher=Helsinki: Societas Scientiarum Fennica|title=The Water Supply of Ancient Rome: A Study of Roman Imperial Administration|language=en|year=1991}} * {{Cite book|author=Viscount James Bryce Bryce|editor=Hans Ferdinand Helmolt|url=https://books.google.com/books?id=ykDTAAAAMAAJ&pg=PA343|title=The World's History: The Mediterranean nations|publisher=William Heinemann|year=1902|language=en|location=Londër}} * {{Cite book|author=J. B. Bury|title=History of the Later Roman Empire|location=Londër|publisher=Macmillan|year=1889|language=en|volume=1}} * {{Cite web|author1=Carlos Cabanillas|author2=Santiago Apóstol|title=La vida cotidiana en Roma|url=http://www.santiagoapostol.net/latin/vida_roma.html|year=2003|language=es|website=Santiagoapostol.net|url-status=dead|archive-date=10 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120410235402/http://www.santiagoapostol.net/latin/vida_roma.html}} * {{Cite book|editor=Andrea Carandini|title=Atlante di Roma antica|publisher=Mondadori Electa|language=it|location=Milano|year=2012|isbn=978-88-370-8510-0}} * {{Cite book|editor1=Andrea Carandini|editor2=Paolo Carafa|title=The Atlas of Ancient Rome, Biography and Portraits of the City|translator=Andrew Campbell Halavais|publisher=Princeton University Press|year=2012|language=en|pages=216-217|ISBN=978-0-691-16347-5}} * {{Cite book|author=Jérôme Carcopino|year=1971|title=La vita quotidiana a Roma|publisher=Universale Laterza|language=it|location=Bari}} * {{cite book|last1=Cary|first1=M.|last2=Scullard|first2=H. H.|title=A History of Rome: Down to the Reign of Constantine|year=1975|edition=i 3-të|location=Nju Jork|publisher=St. Martin's Press|language=en|isbn=031238395-9}} * {{Cite book|last=Caves|first=R. W.|title=Encyclopedia of the City|year=2004|publisher=Routledge|language=en}} * {{cite conference|last=Dasen|first=Véronique|title=Hoops and Coming of Age in Greek and Roman Antiquity|conference=8th International Toy Research Association World Conference|url=https://hal-univ-paris13.archives-ouvertes.fr/hal-02170802|date=11 korrik 2018|language=en|location=Paris, FR}} * {{Cite journal|author=Janet DeLaine|journal=Journal of Roman Archaeology|title=The Baths of Caracalla: A Study In the Design, Construction, and Economics of Large-Scale Building Projects In Imperial Rome|language=en|year=1997}} * {{Cite journal|author1=Janet DeLaine|author2=David E. Johnston|journal=Journal of Roman Archaeology|title=Roman Baths and Bathing: Proceedings of the First International Conference On Roman Baths Held At Bath, England, 30 March-4 April 1992|language=en|year=1999}} * {{Cite book|last1=Dillon|first1=Matthew|last2=Garland|first2=Lynda|title=Ancient Rome: From the Early Republic to the Assassination of Julius Caesar|year=2005|publisher=Routledge|language=en|isbn=978-041522458-1}} * {{cite journal|last1=Dix|first1=Keith|title='Public Libraries' in Ancient Rome: Ideology and Reality|journal=Libraries & Culture|year=1994|volume=29|issue=3|language=en|page=288}} * {{Cite book|last=Duncan-Jones|first=Richard|year=1974|title=The Economy of the Roman Empire|url=https://archive.org/details/economyofromanem0000dunc_f3v6|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-20165-9}} * {{Cite book|author=Victor Ehrenberg|title=Society and Civilization in Greece and Rome|url=https://books.google.al/books?id=F0liAAAAMAAJ|publisher=Oberlin College|language=en|year=1964|isbn=978-067481510-0}} * Eilers, Claude. 2002. Roman Patrons of Greek Cities. Oxford: Oxford University Press. * {{Cite book|author1=Yaron Z. Eliav|publisher=Princeton University Press|title=A Jew in the Roman Bathhouse: Cultural Interaction in the Ancient Mediterranean|language=en|year=2023}} * {{Cite book|editor=Andrew Erskine|title=A Companion to Ancient History|publisher=John Wiley & Sons|language=en|year=2012|isbn=978-1-118-58153-7}} * {{cite book|author=Harry B. Evans|title=Water Distribution in Ancient Rome: The Evidence of Frontinus|year=1997|language=en|url=https://books.google.com/books?id=hYIVlENKMD4C|publisher=University of Michigan Press|isbn=0-472-08446-1|url-status=live}} * {{Cite journal|author1=Garrett G. Fagan|title=The Genesis of the Roman Public Bath: Recent Approaches and Future Directions|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_2001-07_105_3/page/n23|journal=American Journal of Archaeology|volume=105|issue=3|language=en|year=2001|pages=403–426}} * {{Cite book|author-last=Fox|author-first=Robin Lane|title=The Classical World: An Epic History From Homer to Hadrian|url=https://archive.org/details/classicalworldep00lane|publisher=Basic Books|year=2006|language=en}} * {{Cite book|author=Jean-Claude Fredouille|title=Dictionaire de la civilisation romaine|year=1986|publisher=Larousse|language=fr|location=Paris}} * {{Cite book|author=Emilio Gabba|display-authors=et al.|title=Introduzione alla storia di Roma|year=1999|publisher=LED|location=Milano|isbn=88-7916-113-X|language=it}} * {{Cite book|author=Andrea Giardina|title=L'uomo romano|year=1993|publisher=Economica Laterza|language=it}} * {{Cite book|last=Gibbon|first=Edward|title=The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|url=https://www.cambridge.org/core/books/history-of-the-decline-and-fall-of-the-roman-empire/741B385CB8EEA8A14163430E872EDF34|volume=4|year=2015|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113933357-3}} * {{Cite journal|last=Gillett|first=Andrew|title=Rome, Ravenna and the Last Western Emperors|url=https://www.jstor.org/stable/40311008|journal=Papers of the British School at Rome|publisher=British School at Rome|year=2001|volume=69|issue=69|language=en|doi=10.1017/S0068246200001781|jstor=40311008|pages=131–167}} * {{Cite book|author1=Marcel Le Glay|author2=Jean-Louis Voisin|author3=Yann Le Bohec|url=https://books.google.al/books?id=p4fVAAAACAAJ|title=Storia romana|year=2002|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-1508779-9}} * {{Cite book|author=Michael Grant|title=History of Rome|publisher=Scribner’s|year=1978|url=https://books.google.al/books?id=rF07AAAAMAAJ|language=en|isbn=978-068415986-7}} * Pierre Gros - Mario Torelli, ''Storia dell'urbanistica. Il mondo romano'', Laterza 2007. * {{Cite book|author=Gorge Grote|volume=VII|chapter=LXVII. The Drama|year=1872|url=https://books.google.al/books?id=9lb40uKiSqMC&pg=PA1|title=A History of Greece: From Earliest Period to the Close of the Genereation|publisher=John Murray|language=en|pages=1–19}} * {{Cite book|author=Erich S. Gruen|volume=1|title=The Hellenistic World and the Coming of Rome|publisher=University of California Press|year=1986|language=en}} * {{Cite book|author=Mogens Herman Hansen|year=2004|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=h7kRDAAAQBAJ|title=An Inventory of Archaic and Classical Poleis: An Investigation Conducted by The Copenhagen Polis Centre for the Danish National Research Foundation|others=Danmarks Grundforskningsfond|language=en|isbn=978-0-19-814099-3}} * {{Cite book|editor=Mogens Herman Hansen|title=A Comparative Study of Thirty City-state Cultures: An Investigation|url=https://books.google.al/books?id=8qvY8pxVxcwC|publisher=Kgl. Danske Videnskabernes Selskab|year=2000|language=en|isbn=978-877876177-4}} * {{Cite book|author=Mogens Herman Hansen|title=Polis: An Introduction to the Ancient Greek City-State|year=2006|url=https://books.google.al/books?id=pNUTDAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-920849-4}} * {{Cite book|editor1=Mogens Herman Hansen|editor2=Kurt A. Raaflaub|year=1996|url=https://books.google.al/books?id=E1JwaNcuT0sC|title=More Studies in the Ancient Greek Polis|publisher=Franz Steiner Verlag Stuttgart|language=en|isbn=978-3-515-06969-4}} * {{Cite book|editor1=Inge Lyse Hansen|editor2=Richard Hodges|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=yTRREAAAQBAJ|title=Roman Butrint: An Assessment|publisher=Oxbow Books|language=en|isbn=978-1-78925-829-5}} * {{cite book|editor-last=Harvey|editor-first=Brian K.|year=2016|title=Daily Life in Ancient Rome: A Sourcebook|publisher=Focus Books (Hackett Publishing Company)|language=en|place=Indianapolis, IN|oclc=924682988|isbn=978-1-58510-795-7}} * {{Cite book|author=Peter Heather|title=The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians|url=https://archive.org/details/fallofromanempir0000heat|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006|language=en}} * {{cite journal|last=Henderson|first=Tanya|date=24 mars 2008|title=Roman Baths: An Alternate Mode of Viewing the Evidence|journal=Past Imperfect|volume=13|orig-year=2007|url=https://journals.library.ualberta.ca/pi/index.php/pi/article/view/1590|s2cid=191339893|doi=10.21971/P7WC7T|doi-access=free|issn=1718-4487|via=University of Alberta|language=en|page=1589-1591}} * Léon Homo, ''Rome impériale et l'urbanisme dans l'Antiquité'', Parigi, A. Michel (coll. L'évolution de l'Humanité), 2e éd., 1971. * {{Cite book|author1=Peregrine Horden|author2=Nicholas Purcell|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=R8GhRYNrkzYC|title=The Corrupting Sea: A Study of Mediterranean History|publisher=Wiley-Blackwell|language=en|isbn=978-063121890-6}} * {{Cite book|author=Karl-J. Hölkeskamp|title=Reconstructing the Roman Republic: An Ancient Political Culture and Modern Research|publisher=Princeton University Press|year=2010|language=en}} * {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=Il Tramonto del Mondo Antico|location=Bari|publisher=Casa Editrice Giuseppe Laterza & Figli|year=1972|language=it|id=CL 20-0462-3}} (titulli origjinal i veprës {{Cite book|author=Arnold H. M. Jones|title=The Decline of the Ancient World|publisher=Lonmans, Green and Co. Ltd|location=Londër|year=1966|language=en}} * {{Cite book|author=Robert C. Knapp|title=Invisible Romans' Profile|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=OZM0yvBjMcYC&lpg=PP1&pg=PA5|chapter=1. In the Middle: Ordinary Men|publisher=Harvard University Press|language=en|isbn=978-0-674-06199-6|pages=5-52}} * {{cite book|last=Laurence|first=Ray|year=2009|title=Roman Passions: A History of Pleasure in Imperial Rome|location=Londër, MB|publisher=Bloomsbury Publishing PLC|language=en|isbn=978-1-4411-0339-0|oclc=1027148260}} * {{Cite book|last=Lee|first=A.|title=From Rome to Byzantium AD 363 to 565: The Transformation of Ancient Rome|url=https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctt1g0b1z1|year=2013|publisher=Edinburgh University Press|jstor=10.3366/j.ctt1g0b1z1|language=en|isbn=978-074862790-5}} * {{Cite book|author1=Stefano De Luca|title=The Mosaic of the Thermal Bath Complex of Magdala Reconsidered: Archaeological Context, Epigraphy and Iconography|url=https://www.academia.edu/12021022/|author2=Anna Lena|via=Academia.edu|language=en}} * {{Cite book|editor1=Sandra K. Lucore|editor2=Monika Trümper|language=en|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=aeAInQEACAAJ|title=Greek Baths and Bathing Culture: New Discoveries and Approaches|publisher=Peeters|isbn=978-90-429-2897-8|location=Leuven|oclc=843861843}} * {{Cite journal|author1=Hubertus Manderscheid|title=Ancient Baths and Bathing: A Bibliography for the Years 1988-2001|journal=Portsmouth, RI: Journal of Roman Archaeology|language=en|year=2004}} * {{Cite journal|author=M. Marvin|journal=American Journal of Archaeology|title=Freestanding sculptures from the Baths of Caracalla|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1983-07_87_3/page/346|volume=87|language=en|year=1983|pages=347–384}} * {{Cite book|author=Ralph W. Mathisen|title=Ancient Roman Civilization: History and Sources, 753 BCE to 640 CE|url=https://books.google.al/books?id=UYT1twEACAAJ|year=2019|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-084960-3|location=[[Nju Jork Siti]], [[Nju Jork]]|oclc=1038024098}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|author=Charles Merivale|year=1880|publisher=Harper & Brothers|language=en|url=https://archive.org/details/ageneralhistory18unkngoog/page/n53/|title=A General History of Rome: From the Foundation of the City to the Fall of Augustulus, B.C. 753 – A.D. 476|location=Nju Jork}} * {{Cite book|last=Miles|first=Margaret M.|title=A Companion to Greek Architecture|year=2016|publisher=Wiley|language=en|isbn=978-1-118-32760-9|location=Somerset|oclc=952247410}} * {{Cite book|author=Fergus Millar|chapter=The Political Character of the Classical Roman Republic, 200–151 B.C.|title=Rome, the Greek World, and the East: The Roman Republic and the Augustan Revolution|url=https://archive.org/details/romegreekworldea0002mill|publisher=University of North Carolina Press|year=2002|language=en|pages=[https://archive.org/details/romegreekworldea0002mill/page/136 136]-138}} * {{Cite book|editor=G. Mokhtar|title=General History of Africa – II: Ancient Civilizations of Africa|url=https://books.google.com/books?id=gB6DcMU94GUC&pg=PA515|publisher=Heinemann-University of California-UNESCO|language=en|year=1981|isbn=978-0-520-03913-1}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2023|url=https://books.google.com/books?id=o0_mEAAAQBAJ|title=The History of Rome: From the Foundation of the City to the Rule of Julius Caesar|publisher=DigiCat|translator=William Purdie Dickson|language=en}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2016|url=https://books.google.com/books?id=SpguEQAAQBAJ|title=L’Impero di Roma|publisher=Il Saggiatore|editor=Antonio G. Quattrini|language=it|isbn=978-88-6576543-2}} * {{Cite book|author=Theodor Mommsen|author-link=Theodor Mommsen|year=2018|url=https://books.google.com/books?id=o0_mEAAAQBAJ|title=The Provinces of the Roman Epire (Illustrated Edition)|publisher=Musaicum Books|translator=William Purdie Dickson|language=en|isbn=978-80-272-4412-6}} * Muhlberger, S., ''The Fifth Century Chroniclers: Prosper, Hydatius and the Gallic Chronicler of 452'' (Leeds, 1990). * {{Cite book|last=Nelson|first=Eric|year=2001|title=The Complete Idiot's Guide to the Roman Empire|url=https://archive.org/details/completeidiotsgu0000nels_z7e5|publisher=Alpha Books|language=en|ISBN=0-02-864151-5}} * {{Cite book|author=Inge Nielsen|publisher=Aarhus University Press|title=Thermae Et Balnea: The Architecture and Cultural History of Roman Public Baths|language=en|year=1993|location=Aarhus, Danimarkë}} * {{cite book|last1=Paige|first1=John C.|last2=Harrison|first2=Laura Woulliere|via=nps.gov|url=http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf|title=Out of the Vapors: A Social and Architectural History of Bathhouse Row, Hot Springs National Park|year=1987|publisher=U.S. Department of the Interior|language=en|series=National Park Service|url-status=dead|archive-date=28 maj 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528190147/http://www.nps.gov/history/history/online_books/hosp/bathhouse_row.pdf}} * {{Cite book|author=Ugo Enrico Paoli|title=Vita romana|publisher=Oscar Mondadori|year=2005|language=it}} * {{Cite encyclopedia|editor=Harry Thurston Peck|title=balneae|language=en|year=1898|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0062%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-harpers|encyclopedia=Harpers Dictionary of Classical Antiquities|publisher=Harper & Brothers}} * {{Cite book|author=Gabriella Poma|title=Le istituzioni politiche del mondo romano|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=nLUuAQAAIAAJ|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-1513430-1}} * {{Cite book|author1=David Stone Potter|author2=D. J. Mattingly|year=1999|title=Life, Death, and Entertainment in the Roman Empire|url=https://archive.org/details/lifedeathenterta0000unse|publisher=University of Michigan Press|language=en|ISBN=0-472-08568-9}} * {{Cite book|editor1=Anders Holm Rasmussen|editor2=Susanne William Rasmussen|url=https://books.google.al/books?id=WnUWAQAAMAAJ|title=Religion and Society: Rituals, Resources and Identity in the Ancient Graeco-Roman World: the BOMOS-conferences 2002-2005|year=2008|publisher=Quasar|language=en|isbn=978-88-7140371-7}} * {{Cite book|author=Claudio Rendina|title=Roma ieri, oggi e domani|year=2007|publisher=Newton Compton Editori|location=Roma|ISBN=978-88-541-1025-0|language=it}} * {{Cite encyclopedia|author=Anthony Rich|editor=William Smith|title=Balneae|encyclopedia=Dictionary of Greek and Roman Antiquities|year=1890|language=en|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0063%3Aalphabetic+letter%3DB%3Aentry+group%3D1%3Aentry%3Dbalneae-cn|page=183 et seq.}} * {{Cite journal|author1=James W. Ring|journal=American Journal of Archaeology|title=Windows, Baths and Solar Energy in the Roman Empire|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-archaeology_1996-10_100_4/page/716|volume=100|language=en|year=1996|pages=717–724}} * {{cite encyclopedia|author=Betsey A. Robinson|title=Ancient Mediterranean Baths and Bathing|year=2021|url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195389661/obo-9780195389661-0370.xml|encyclopedia=Oxford Bibliographies|access-date=28 prill 2022|language=en-UK|doi=10.1093/obo/9780195389661-0370|isbn=978-0-19-538966-1}} * Ralph M. Rosen (2006) ''[http://repository.upenn.edu/classics_papers/29/ Comic Aischrology and the Urbanization of Agroikia]'', fq. 219–238 * Roth, Jonathan. ''The logistics of the Roman Army at war (264 B.C. – A.D. 235)''. Köln : Brill, 1998 (Columbia studies in the classical tradition; Vol. 23) {{ISBN|90-04-11271-5}} * {{Cite book|author1=Ian D. Rotherham|publisher=Stroud: Amberley|title=Roman Baths In Britain|language=en|year=2012}} * {{Cite journal|author1=N. Roupas|journal=Archaeology|volume=65|issue=2|title=Roman Bath Tiles|language=en|year=2012|page=12}} * {{Cite book|last=Salzman|first=Michele R.|title=The Falls of Rome. Crises, Resilience, and Resurgence in Late Antiquity|url=https://www.cambridge.org/core/books/falls-of-rome/3745CA2DE407FA2A894383A94C723103|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2021|language=en|isbn=978-131627592-4}} * {{Cite book|author1=Walter Scheidel|author2=Ian Morris|author3=Richard P. Saller|url=https://www.vlebooks.com/vleweb/product/openreader?id=none&isbn=9781139054140|title=The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World|year=2013|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-113905414-0|oclc=1277066427|access-date=7 qershor 2022|page=18}} * {{Cite book|last=Shephard|first=Roy J.|title=An Illustrated History of Health and Fitness, from Pre-History to our Post-Modern World|url=https://books.google.com/books?id=sI6eBQAAQBAJ&pg=PA227|date=17 nëntor 2014|publisher=Springer|language=en|isbn=978-3-319-11671-6}} * {{cite book|last1=Reuel Smith|first1=James|publisher=G. P. Putnam and Sons|year=1922|language=en|url=https://books.google.com/books?id=Z3JbAAAAMAA|title=Springs and Wells in Greek and Roman Literature Their Legends and Locations|access-date=19 tetor 2024}} * {{Cite book|last=Stearns|first=Peter N.|title=The Encyclopedia of World History|url=https://archive.org/details/encyclopediaofwo00stea|publisher=Houghton Mifflin|year=2001|language=en|ISBN=0-395-65237-5}} * {{Cite journal|author=Rein Taagepera|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|url=https://www.jstor.org/stable/1170959|year=1979|journal=Social Science History|doi=10.2307/1170959|publisher=Duke University Press|volume=3|issue=3/4|language=en|page=124–126}} * {{Cite book|last1=Thomas|first1=Carol G.|title=Citadel to City-State: The Transformation of Greece, 1200-700 BC|last2=Conant|first2=Craig|publisher=Indiana University Press|year=2003|language=en|isbn=978-025321602-1}} * {{cite book|first=Thomas A.J.|last=McGinn|year=2004|title=The Economy of Prostitution in the Roman World|url=https://archive.org/details/economyofprostit0000mcgi|place=An Arbor, MI|publisher=The University of Michigan Press|language=en}} * {{Cite book|author=Steven L. Tuck|title=Pompeii: Daily Life in an Ancient Roman City|year=2010|publisher=Teaching Company|language=en|oclc=733795148|pages=92}} * {{Cite book|author1=Allen Mason Ward|author2=Fritz Moritz Heichelheim|author3=Cedric A. Yeo|url=https://books.google.al/books?id=44cNAQAAMAAJ|title=A History of the Roman People|year=2003|publisher=Prentice Hall|language=en|isbn=978-013038480-5}} * {{Cite book|author=Roy Bowen Ward|title=Women In Roman Baths|publisher=Miami University|language=en|location=Oksford, Ohajo}} * {{Cite book|author=Bryan Ward-Perkins|title=The Fall of Rome: And the End of Civilization|url=https://archive.org/details/fallofromeendofc0000brya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|language=en|ISBN=0-19-280728-5}} * {{Cite book|editor=Örjan Wikander|title=Handbook of Ancient Water Technology|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=M61xEQAAQBAJ|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-47382-9|location=Leiden|oclc=43286505}} * {{Cite book|author1=Fikret K. Yegül|publisher=New York: Architectural History Foundation|title=Baths and Bathing in Classical Antiquity|language=en|year=1992}} * {{Cite book|author=Fikret K. Yegül|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Bathing In the Roman World|url=https://archive.org/details/bathinginromanwo0000yegl|language=en|year=2010}} * {{Cite book|author1=Fikret Yegül|author2=Diane Favro|publisher=[[Cambridge University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=G8CkDwAAQBAJ|title=Roman Architecture and Urbanism: From the Origins to Late Antiquity|language=en|year=2019|isbn=978-0-521-47071-1}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Ancient Roman thermae|Thermae}} * William Smith [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/SMIGRA*/Balneae.html Roman Baths (Balneae)] from "A Dictionary of Greek and Roman Antiquities", pub. John Murray, London, 1875. * [http://www.thermenmuseum.nl/default.asp?taal=eng ThermeMuseum (Museum of the Thermae) in Heerlen] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20080316050602/http://www.thermenmuseum.nl/default.asp?taal=eng|date =16 mars 2008}} * [http://traianus.rediris.es/ Traianus] – Technical investigation of Roman public w[orks * [https://www.pbs.org/wgbh/nova/lostempires/roman/day.html Roman Bath: a day at the baths] An interactive site using the Baths of Caracalla as an example * Barbara F. McManus [http://www.vroma.org/~bmcmanus/baths.html Roman baths and bathing] * Rindërtim 3d i një banje romake [http://www.limes.co.at/index_en.php?sub=vindobona2_inhalt_en Limes in Austria] {{Webarchive|url =https://web.archive.org/web/20110531204902/http://www.limes.co.at/index_en.php?sub=vindobona2_inhalt_en|date =31 05 2011}} * [http://archive.cyark.org/roman-baths-intro Roman Baths of Weissenburg Digital Media Archive] {{Webarchive|url = https://web.archive.org/web/20111202001326/http://archive.cyark.org/roman-baths-intro|date =2 dhjetor 2011}} (creative commons-licensed photos, laser scans, panoramas) with data from a City of Weissenburg/CyArk research partnership * [http://www.victorianturkishbath.org Victorian Turkish bath] Information regarding a 19th-century version of the Roman or "Turkish" bath * {{cite web|title=The Roman Baths and Solar Heating|publisher=solarhousehistory.com|url=http://solarhousehistory.com/blog/2014/1/19/the-roman-baths-and-solar-heating|date=20 janar 2014|language=en}} * {{cite web|title=Museum of the Thermae|website=ThermeMuseum.nl|language=en|place=Heerlen, NL|url=http://www.thermenmuseum.nl/default.asp?taal=eng|archive-url=https://web.archive.org/web/20080316050602/http://www.thermenmuseum.nl/default.asp?taal=eng|url-status=dead|archive-date=16 mars 2008}} [[Kategoria:Cilësi e jetës]] [[Kategoria:Higjiena personale]] [[Kategoria:Arkitektura Romake]] [[Kategoria:Histori e sportit]] [[Kategoria:Kujdes shëndetësor]] [[Kategoria:Kultura Romake]] [[Kategoria:Histori shoqërore]] [[Kategoria:Banja]] [[Kategoria:Balneoterapia]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në periudhën antike]] b6gbjje3n7y749mdrdcmf72i2y3oggw 2026 0 393205 2978041 2912631 2026-05-06T18:28:45Z ~2026-27488-33 187107 2978041 wikitext text/x-wiki {{Future}} {{AV|XXI|202}} Mbi vitin '''2026'''. == Ngjarje == == [[Lindje në vite|Lindje]] == == [[Vdekje në vite|Vdekje]] == ===Janar=== *[[1 janar]]: [[Nexhat Daci]], 81 vjec, politikan kosovar (l. [[1944]]) *[[3 janar]]: [[Rushit Ramabaja]], 77 vjec, autor shqiptar (l. [[1948]]) *[[7 janar]]: [[Roland Çene]], 80 vjec, pedagog shqiptar (l. [[1945]]-[[1946]]) *[[9 janar]]: [[Edmond Mhilli]], 78 vjec, aktor dhe regjisor shqiptar (l. [[1947]]) *[[10 janar]]: [[Erich von Däniken]], 90 vjec, shkrimtar zviceran (l. [[1935]]) *[[31 janar]]: [[Fitim Makashi]], 81 vjec, aktor shqiptar (l. [[1944]]) ===Shkurt=== *[[1 shkurt]]: [[Rezarta Reçi]], 64 vjec, gazetare shqiptare (l. [[1961]]-[[1962]]) *[[15 shkurt]]: [[Robert Duvall]], 95 vjec, aktor amerikan (l. [[1931]]) *[[18 shkurt]]: [[Jan Timman]], 74 vjec, shahu holandez (l. [[1951]]) *[[22 shkurt]]: [[Nemesio Oseguera Cervantes]], 59 vjec, vrasësi serial meksikan (l. [[1966]]) *[[23 shkurt]]: [[Ramiz Abdyli]], 81 vjec, historian shqiptar (l. [[1944]]) *[[25 shkurt]]: [[Zhani Ziçishti]], 85 vjec, aktor shqiptar (l. [[1940]]) *[[28 shkurt]]: [[Ali Hamenei]], 86 vjec, politikan iranit (l. [[1939]]) ===Mars=== *[[1 mars]]: [[Mane Lumani]], 79 vjec, aktor shqiptar (l. [[1946]]-[[1947]]) *[[19 mars]]: [[Chuck Norris]], 86 vjec, aktor amerikan (l. [[1940]]) *[[22 mars]]: [[Lionel Jospin]], 88 vjec, politikan francez (l. [[1937]]) ===Prill=== *[[4 prill]]: [[Ilir Shkurti]], 68 vjec, aktor shqiptar (l. [[1957]]) *[[15 prill]]: [[Skënder Kamberi]], 87 vjec, piktor shqiptar (l. [[1939]]) *[[23 prill]]: [[Rexhep Qosja]], 89 vjec, shkrimtar shqiptar nga kosova (l. [[1936]]) ===Maj=== *[[2 maj]]: [[Abaz Hoxha]], 96 vjec, historian i kinemase shqiptar (l. [[1930]]) ===Qershor=== ===Korrik=== ===Gusht=== ===Shtator=== ===Tetor=== ===Nëntor=== ===Dhjetor=== itoeikf8l0v4zzdwi0ir9iixi30sjoo Arkitektura Mesjetare Skandinave 0 393497 2978048 2974637 2026-05-06T19:12:48Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978048 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stil arkitekturor i Evropës Veriore në Mesjetë}} [[File:Borgund stavkirke.JPG|parapamje|281px|Kisha Borgund Stave, në Borgund, Lærdal, [[Norvegjia|Norvegji]], ndërtuar në shekullin e XII]] Aspektet kryesore të '''Arkitekturës Mesjetare Skandinave''' janë shtëpitë e anijeve, ndërtesat fetare (përpara dhe pasi [[Krishtërimi]] mbërriti në rajon) dhe ndërtesat e përgjithshme (si në qytete ashtu dhe jashtë tyre). == Shtëpitë e anijve == [[Skeda:Vikingtid naust avaldsnes.jpg|parapamje|majtas|379px|Shtëpi anijeje vikinge e rindërtuar në Bukkøy, Avaldsnes]] Shtëpitë e anijeve, të njohura në kulturën skandinave si "Nausts", janë ndërtesat e përdorura për të mbajtur anijet vikinge gjatë [[dimri]]t dhe ndonjë periudhe që ata nuk mund të lundrojnë dot. Ato ndërtoheshin zakonisht pak metra mbrapa vijës ujore duke e bërë të lehtë bartjen e tyre për në ujë dhe nga uji. Për ta lehtësuar transportin gërmoheshin hulli në tokë për të futur kallumën e anijes. Trarët e çatisë vinin të gjithë në tokë në një formë të lakuar që krijonte një strukturë vetë-mbajtëse. Ndërsa shumca e strukturave krijoheshin në këtë formë të përmbysur anijeje, kishte forma dhe stile të ndryshme shtëpi anijesh në varësi të zonës dhe përmasave të anijes që bujtej. Muret bëheshin prej druri me gurë të grumbulluar pjesën e poshtme dhe për themelet. Ndonjëherë trarët vertikalë ndërtoheshin përgjatë brendësisë së ndërtesës për të shtuar qëndrueshmëri shtesë. Për shkak të përmasave të anijeve (afërsisht 25–30&nbsp;m të gjatë, 15&nbsp;m të gjera, dhe 5&nbsp;m të larta) shtëpitë e anijeve duhet të ishin të mëdha mjaftueshëm për të bujtur anijet. Gjatë stinës së verës, kur shtëpitë e anijeve nuk ishin në përdorim, [[vikingët]] i përdornin këto struktura për gosti dhe madje me raste edhe festivale mbretërore. Për më tepër, anija dhe nausti i saj mund të përdoreshin për të paraqitur statusin shoqëror të pronarit. Secila mbante vetëm një anije, por shumë shtëpi anijesh mund të ndërtoheshin përkrahë njëra-tjetrës, nëse nevojitej të strehoheshin anije të shumta.<ref>{{Cite web|title=Leidangsnaust vikingskip vikinggarden avaldsnes krigsskip viking|url=https://avaldsnes.info/en/vikinggard/skipsnaust/|access-date=1 dhjetor 2023|website=Avaldsnes|language=en, no}}</ref> [[Skeda:Trelleborg Modell.JPG|parapamje|389px|Maket i një kështjelle unazë vikinge në Muzeun në qiell të hapur të Trelleborgut]] == Ndërtimet ushtarake == === Fortesat unaza vikinge === Ka pesë fortesa kryesore unaza në Danimarkë; ato datojnë nga mbretërimi i Harald "Blututhit" të Danimarkës (vdekur në v. [[986]]). Fortesat janë Trelleborg, Agersborg, Fyrkat, Nonebaken dhe Borgring. Nga këto pesë, Trelleborg ka qenë ruajtur më mirë dhe është unike pasi ajo përmbanë një rrethim të fortifikuar.<ref>{{Cite web|title=The Viking fortress Trelleborg has been added to UNESCO’s World Heritage List|language=en|url=https://en.natmus.dk/museums-and-palaces/trelleborg/unesco/|access-date=1 dhjetor 2023|website=National Museum of Denmark}}</ref> Fortesa përdorte gjeografinë e saj rrethuese për të ndihmuar forcimin e mbrojtjes. [[Skeda:Trelleborg airphoto.JPG|parapamje|majtas|396px|Pamje ajrore e rrënojave të Kështjellës së Trelleborgut]] Natyra dhe qëllimi i vërtetë i këtyre ndërtesave nuk janë kuptuar mirë pasi ka një mungesë dokumentimi në lidhje me ndërtesat. Teoria më e paranuar është se këto fortesa ishin ndërtuar nga Blututhi, jo vetëm për të treguar forcën e mbretërisë dhe pushtetin e tij sovran, por edhe si një përpjekje për të kombinuar dhe krijuar një mbretëri të vetën të bashkuar nën sundimin e tij. Kompleksiteti dhe përmasat e strukturës tregojnë se duhet të ishte një pushtet tepër i qendërzuar për ti ndërtuar ato dhe për ti mbajtur në funksionim. Megjithatë, për shkak të trazirave të periudhës kohore me luftëra të ndryshme për pushtet, këto struktura me shumë gjasa ishte e vështirë të mbaheshin, duke çuar në daljen e tyre jashtë përdorimit brenda vetëm një dekade.<ref>{{Cite web|title=Viking-Age Ring Fortresses|website=UNESCO World Heritage Centre|url=https://whc.unesco.org/en/list/1660/|language=en|access-date=1 dhjetor 2023}}</ref> Vetë strukturat janë ndërtuar në një mënyrë të posaçme gjeometrike për të siguruar aftësitë mbrojtëse dhe fortësi. Secila fortesë u ndërtua në një formë të saktë rrethore prej nga ka rrjedhur emërtimi "fortesa unaza". Kishin katër porta kryesore të vendosura në largësi të njëjtë nga njëra-tjetra me shkallë të vendosura në secilën prej tyre duke qenë të lidhura me rrugët. Kanë një rrugë kryesore rrethore që lidhet me këto rrugë aksiale. Brenda fortesës ndodhet një numër shtëpish të gjata, që janë renditur në përputhje me strukturën gjeometrike të fortesës unazë. Shkallët e jashtme ishin krijuar prej druri dhe dheu, dhe më e madhja e këtyre fortesave ishte Agersborgu.<ref>{{Cite web|last=Price|first=Michael|date=16 gusht 2017|title=Thousand-year-old Viking Fortress Reveals Technologically Advanced Society|url=https://www.science.org/content/article/thousand-year-old-viking-fortress-reveals-technologically-advanced-society|work=Science.org|language=en}}</ref> == Ndërtesat fetare == [[Skeda:Gol stavkirke.jpg|parapamje|291px|Kisha stave e Golit, ndërtuar mes v. [[1157]]–[[1216]], [[Gol (Norvegjia)|Gol]], [[Buskerud]], Norvegji]] === Shtëpitë rituale === Para se krishtërimit ti hapej rruga për vikingët dhe në Skandinavi, ishte një bashkësi kryesisht pagane. Kjo kërkonte shtëpi rituale që nuk ishin vetëm ndërtesa fetare, por në kohët më të hershme përdorej edhe si një mënyrë për të shfaqur armët e armiqve të mundur, duke treguar fuqinë e luftëtarëve dhe bashkësisë. Arkitektura e strukturave të hershme ishte mjaft e thjeshtë dhe e ngjashme me strukturat e tjera të bashkësisë. Me kalimin e kohës dizajni nisi të bëhet më shumë si ai i një kishe me çati të çuditshme dhe me shumë nivele. Hyrja për në shtëpitë rituale kishte dizajne zbukuruese. Ritualet kryheshin jashtë strukturës, pasi shpesh ajo përfshinte djegien dhe flijimin e kafshëve; për këtë arsye, [[vikingët]] do ti zhvillonin pjesën e jashtme të shtëpive rituale për të qenë të zbukuruare, sesa të përqëndroheshin në dekorimin e brendshëm. === Kishat Stave === [[File:Stave church Borgund interior.jpg|parapamje|majtas|354px|Brendësia e Kishës stave të Borgunit]] Kishat Stave ndërtoheshin për tu përdorur për mbledhjen e të krishterëve në rajonin nors pas kristianizimit të Skandinavisë. Çatitë shpesh ishin me nivele të shumta dhe zakonisht kishin një kullë ose majëz në mes të nivelit më të lartë të çatisë. Ato ndërtoheshin prej druri dhe kishin mure guri përrthe themeleve. Dizajni i kishave stave ka shumë të ngjarë të jetë zhvilluar nga shtëpitë rituale. Por brendësia ishte tepër e dekoruar me dizajne të ndërlikuara. Shumica e këtyre dizajneve paraqesin Jezusin, një kryq, ose dishepuj. Një nga kishat më popullore stave, pasi është njohur nga [[UNESCO]]-ja, është Kisha Stave e Urnes, e vendosur në Sognefjord të Norvegjisë, e cila është në përdorim edhe tani. Hapsira përdor stilin romanik në formën e drurit, në vend të materialeve të zaknoshme prej guri. Ajo përmban kolona gjysmë-të rrumbullakta dhe harqe të lakuara. Panelet e punuara me shirita të stilizuar paraqet traditën vikenge bashkë me gdhendjet në murë që paraqesin kafshë duke luftuar. Dekorimet janë një lidhje thelbësore midis traditave para-kristiane nordike dhe krishtërimit të mëvonshëm mesjetar ashtu si dhe paraqitjen e stilit artistik të kulturës skaninave.<ref>{{Cite web|title=Urnes Stave Church|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|url=https://whc.unesco.org/en/list/58/|access-date=1 dhjetor 2023}}</ref> == Ndërtesat e përgjithshme == === Rurale === Këto ndërtesa bëheshin prej druri, zakonisht trungje të ngjashme me “''Lincoln Logs''" ose trungje në stilin e kabinave. Çatitë mbuloheshin me dhe për të ruajtur nxehtësinë brenda shtëpisë, dhe në dheun e çatisë do të mbillej bar për ta ruajtur atë nga rrëshkitja. Këto ndërtesa bëheshin në fermat e ashpra dhe të pjerrta të fjordeve. Ndërtesat për fermat ndaheshin në dy pjesë, ''innhus'' dhe ''uthus''. Innhus ishte për depozitimin e ushqimit, fjetje dhe ndenjje. Uthus ishin ndërtesat e kafshëve, veglave dhe ushqimit të kafshëve, me fjalë të tjera, uthus ishin hajate dhe silos.<ref>{{Cite web|publisher=Norse Folkemuseum Oslo|title=The Countryside|url=http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/|language=en|access-date=6 janar 2026|archive-date=1 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801192711/https://norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Countyrside/|url-status=dead}}</ref> [[Skeda:Landa - Viking house.JPG|parapamje|379px|Shtëpi e gjatë vikinge, rindërtim në nga muzeu i hapur i Landës, [[Sandnes]], Norvegji]] === Shtëpitë e gjata vikinge === Përgjatë tokave norse, njerëzit jetonin në shtëpi të gjata (''langhús''), të cilat ishin në mënyrë tipike {{convert|5|to|7|m|ft|sp=us}} të gjera dhe diku nga {{convert|15|to|75|m|ft|sp=us}} të gjata, në varësi të pasurisë dhe pozicionit shoqëror të pronarit. Në një pjesë të madhe të rajonit nors, shtëpitë e gjata ndërtoheshin përreth kornizave prej druri mbi themele të thjeshta prej guri. Muret ndërtoheshin me dërrasa, trungje, ose baltë dhe thupra. Muret ishin të lakuara nga brenda për të krijuar një formë si anije, të ngjashme me shtëpitë anije. Muret visheshin me baltë dhe hunjtë vertikalë rreshtoheshin brenda për të ndihmuar për të krijuar mbështetje. Hunj të shumtë të brendshëm ndërtoheshin për të krijuar mbështetje të mëtejshme. Çatitë ishin me kashtë dhe të pjerrëta. Brenda shtëpisë ndodhej një vatër zjarri dhe krevate të sheshtë për tu ndenjur ose për të fjetur. Nëse pronari nuk kishte stalla, kafshët strehoheshin në fund të shtëpisë, në një kthinë të veçuar. Mikpritja ishte një traditë e rëndësishme për vikingët dhe udhëtarët mund të futeshin në shtëpi të gjata. Banketet zhvilloheshin shpesh për të kremtuar festivale të ndryshme, ashtu si dhe martesat dhe funeralet. Gosti të veçanta zhvilloheshin për të mësuar sjelljen e përshtatshme ashtu si dhe promovimin e mikpritjes dhe se si pritësit duhet të silleshin kundrejtë mysafirëve të tyre.<ref>{{Cite web|title=Viking Homes|language=en|url=https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-people/viking-homes/|access-date=1 dhjetor 2023|website=National Museum of Denmark}}</ref> ===Shtëpitë Islandeze prej torfe === [[Skeda:Glaumbaer9.JPG|parapamje|majtas|372px|Çatia prej torfe e një shtëpie në Glaumbær, Islandë]] Shtëpitë e zakonshme islandeze prej torfe do të kenë themele të mëdha prej gurësh të sheshtë; mbi këtë ndërtohet një strukturë druri, që do të mbajë peshën e torfës. Torfa pastaj do të përfshtatet përreth kornizës në blloqe shpesh me një shtresë të dytë, ose në stilin më në modë zigzake. Dera vendosej përgjatë anës gjatësore të shtëpisë dhe ishte hyrja e vetme. Druri i vetë i jashtëm do të ishte dera, e cila shpesh ishte dekorative; dera do të çonte në sallën në të cilën zakonisht do të gjendej një vatër e madhe zjarri. Një tjetër aspekt interesant i shtëpisë islandeze prej torfe ishte futja e banjave të bashkangjitura, që ishin të përbashkët dhe akti i shkuarjes në banjat e bashkangjitura shpesh bëhej në grupe të mëdha. Dyshemeja e shtëpisë prej torfe mund të mbulohej me dru, gurë ose dhe, në varësi të funksionit të ndërtesës. Ato shpesh kishin një vatër që do të ishte një qendrën shtëpisë duke e ngrohur dhe ndriçuar të gjithë shtëpinë. Përgjatë kohës, shtëpitë prej torfe do të ndryshonin në përmasa, të cilat lidheshin drejtpërdrejtë me funksionin e tyre dhe statusin e pronarit. Tradita e shtëpive prej torfe do të çohej në Islandë nga kolonët nordikë, pasi ishte krijuar në Evropën Veriore. Pak banorë e njohin akoma praktikën e ndërtimit me torfë deri më sot dhe origjina e vërtetë e zhvillimit të praktikës së ndërtimit me torfë është humbur me kalimin e kohës.<ref>{{Cite web|title=The Turf House Tradition|language=en|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5589/|access-date=1 dhjetor 2023|website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> === Oslo === Deri në vitin [[1624]] [[Oslo]]ja ishte si çdo qytet tjetër nors (shumë ndërtime prej druri bashkë përdoreshin për qëllime të ndryshme), por në vitin [[1624]], një zjarr do ta digjte të gjithë Oslon. Për shkak të zjarreve, mbreti Kristiani IV e zhvendosi Oslon në perëndim dhe urdhëroi që të gjitha ndërtesat në qytet të ndërtoheshin prej guri ose tullash për të penguar zjarret. Gjithashtu për të penguar zjarret, rrugët do të ishin të gjera dhe do të priteshin në kënd të drejtë me rrugë të tjera. Pas një kohe, mbreti i lejoi banorët të “ndërtonin struktura përgjysmë prej druri," të cilat kishin korniza druri si brenda ashtu dhe jashtë ndërtesës.<ref>{{Cite web|url=http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town/|title=Norse Folkemuseum Oslo, The Old Town|access-date=6 janar 2026|archive-date=26 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240226101849/https://norskfolkemuseum.no/en/exhibits/The-Open-Air-Museum/The-Old-Town|url-status=dead}}</ref> == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Arti paleokristian]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Fiset Nordike|Fiset Norse]] * [[Vikingët]] * [[Epoka e Vikingëve]] * [[Arti Viking]] * [[Garda Varangiane]] * [[Varangianët]] * [[Skandinavia]] * [[Gadishulli Skandinav]] * [[Historia e Suedisë]] * [[Hovgården]] * [[Historia e Danimarkës]] * [[Kultura e Islandës]] * [[Norvegjia]] * [[Arti Ravenas]] * [[Monumentet paleokristiane të Ravenës]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Dyndjet Barbare]] * [[Mbretëritë Barbare]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Arti Mesjetar]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arkitektura Anglo-Saksone]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arti dhe Arkitektura e Repoblación]] * [[Arkitektura Asturiane]] * [[Arti Karoling]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Rilindja Otoniane]] * [[Rilindja e shekullit të XI]] * [[Rilindja e shekullit të XII]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Arti Longobard]] * [[Arkitektura Longobarde]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Varangianët]] * [[Anijet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Arti Romanik]] * [[Arti gotik]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Gjermanikët]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Longobardët]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Gotët]] * [[Visigotët]] * [[Ostrogotët]] * [[Vandalët]] * [[Teutonët]] * [[Skithët]] * [[Arti romak]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arti romak]] * [[Beteja e Pyllit Teutoburg]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Vardariotai]] * [[Domus]] * [[Goto-grekët]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Llaçi romak]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|language=es|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|chapter=Las artes del metal|year=1998|publisher=Encuentro|isbn=978-84-7490488-8|pages=130–140}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia: Volume 9 – L'Altomedioevo|year=1994|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author=Peter Anker|author2=Aron Andersson|year=1968|title=L’art scandinave|publisher=Zodiaque|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|translator=Norbert Vaillant|series=La nuit des temps|language=fr}} * {{Cite book|author=Maria Giovanna Arcamone|title=Magistra barbaritas, i barbari in Italia|publisher=Libri Scheiwiller|url=https://books.google.al/books?id=4jZBAQAAIAAJ|editor=Giovanni Pugliese Carratelli|publication-place=Milano|language=it|year=1984|isbn=978-88-7644018-2}} * {{Cite encyclopedia|author-first=E. A.|author-last=Arslan|title=Longobardi|year=1996|volume=7|language=it|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/longobardi_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana|publication-place=Romë}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|author4=Juan Haro Sabater|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite book|author=Beatus|title=Commentaires sur l’Apocalypse|via=Gallica.bnf.fr|language=fr|year=2005|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10507217r/f5.image}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Bede i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|volume=II|year=1843|url=https://archive.org/details/historicalëorkso02bede/page/82/|chapter=III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en|pages=83-102}} * {{Cite book|editor=Henry Adams Bellows|title=The Poetic Edda|year=1936|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Carlo Bertelli|chapter=I cicli pittorici e gli stucchi della basilica di San Salvatore|editor=Renata Stradiotti|title=San Salvatore - Santa Giulia a Brescia. Il monastero nella storia|publisher=Skira|language=it|location=Milano|year=2001|page=84}} * {{Cite encyclopedia|author=F. Betti|title=LIUTPRANDO|year=1996|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|language=it|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/liutprando_(Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale)/|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana}} * {{Cite book|editor-last=Boltin|editor-first=Lee|title=Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland|publisher=Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art|year=1977|language=en|ISBN=0-87099-164-7}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|author1=Emma C. Bunker|author2=Bruce Chatwin|author3=Ann Elizabeth Farkas|url=https://books.google.al/books?id=xKZPAAAAMAAJ|title=Animal Style Art from East to West|year=1970|publisher=Asia Society|language=en}} * {{cite book|author-last=Bunker|author-first=Emma C.|title=Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections|year=2002|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96120/rec/302|location=New York|isbn=978-030009688-0}} * {{Cite encyclopedia|author=G. Bertelli Buquicchio|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|title=Benevento|year=1992|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/benevento_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|publication-place=Romë|publisher=Istituto Italiano dell'Enciclopedia|language=it}} * {{Cite journal|author=Alejandro Villa Castillo|title=Tallares escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado "Grupo Mozárabe Leonés"|url=https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670|journal=Arqueología y Territorio Medieval|issue=24|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|language=es|issn=2386-5423|date=27 nëntor 2017|access-date=7 janar 2024|pages=151–184}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite journal|author=Javier Caballero Chica|date=13 dhjetor 2017|volume=XIV|language=es|url=https://buleria.unileon.es/bitstream/handle/10612/11602/Santiago%20de%20Pe%c3%b1alba%20y%20los%20influjos%20Hispano-musulmanes%2c%20ProMonumenta%20n%c2%ba14%2c%20diciembre%202017.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Santiago de Peñalba y los influjos Hispano-Musulmanes|journal=ProMonumenta: Revista de la Asociación de Amigos del Patrimonio Cultural de León|access-date=7 janar 2024|pages=72-80}} * {{Cite book|author=Deborah Mauskopf Deliyannis|title=Ravenna in Late Antiquity|url=https://archive.org/details/ravennainlateant0000deli|year=2010|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|location=Kembrixh|isbn=0-521-83672-7}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|title=Storia dei Longobardi|editor=Antonio Zanella|url=https://archive.org/details/paolo-diacono.-storia-dei-longobardi-ocr-2000/page/|others=Bruno Luiselli|publication-place=Milano|publisher=Biblioteca Universale Rizzoli|year=2000|language=it, la|isbn=88-17-16824-6}} * {{Cite book|author=Jerrilynn D. Dodds|title=Dictionary of the Middle Ages|chapter=VISIGOTHIC ART|publisher=Sons of Charles Scribner|year=1988|language=en|location=New York|isbn=978-068418278-0|pages=465–467|volume=12}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|language=en|year=1993|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|author=Nancy Edwards|title=Life in Early Medieval Wales|year=2023|url=https://books.google.al/books?id=Cc3MEAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-873321-8}} * {{Cite book|last1=Effros|first1=Bonnie|title=Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914|date=14 qershor 2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-969671-0}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite encyclopedia|author=Joachim E. Gaehde|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|year=1989|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es|page=328}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{cite journal|author=Fernando Regueras Grande|year=2018|issue=28|language=es|issn=1697-5804|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6975376|title=Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés|journal=Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras|access-date=7 janar 2024|pages=27-45}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Univers des formes|location=Paris|publisher=Gallimard|language=fr|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|publisher=Hacker Art Book|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Günther Haseloff|year=1979|title=Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit|publisher=Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum|language=de}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|year=2000|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|chapter=Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality|language=en|isbn=978-90-04-10902-5|pages=15-58}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{cite book|editor-last1=Hourihane|editor-first1=Colum|year=2012|chapter=Visigothic art|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|volume=6. Stave to Zyvele|url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Oksford|page=316-318|isbn=978-0-19-539536-5|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|year=1968|language=fr|publisher=Gallimard}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|author3=Wolfgang Fritz Volbach|url=https://books.google.al/books?Id=QZ7cHAAACAAJ|title=L'Europa delle invasioni barbariche|publication-place=Milano|publisher=Rizzoli editore|year=1980|language=it|isbn=978-881729012-8}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|author-first=Saverio|author-last=Lomartire|language=it|via=Academia.edu|access-date=28 maj 2021|url=https://www.academia.edu/6710091/Commacini_e_marmorarii_Temi_e_tecniche_della_scultura_nella_Langobardia_maior_tra_VII_e_VIII_secolo|title=Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo}} * {{Cite conference|last=Domingo Magaña|first=J. A.|publisher=L’Erma di Bretschneider|title=The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/3070637|conference=Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012|year=2015|language=en|pages=527–535}} * {{Cite book|editor1=John Manley|editor2=Stephen Grenter|editor3=Fiona Gale|year=1991|language=en|url=https://books.google.al/books?id=TnXCAAAACAAJ|title=The Archaeology of Clwyd|publisher=Clwyd County Council|isbn=978-090444942-6}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|year=2025|chapter=The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|title=The Iberian Chronicle|language=en|access-date=13 korrik 2025}} * Diego Marin, La Civilizacion Espanola, pp.&nbsp;34 –47, 1969, Holt, Rinehart and Winston, New York. * {{Cite journal|author=Lara Nebreda Martín|journal=Boletín del Archivo Epigráfico|year=2018|language=es|issn=2603-9117|url=https://www.academia.edu/36344573/AEHTAM_29_La_arqueta_del_obispo_Arias_de_la_catedral_de_Oviedo|title=AEHTAM 29: La arqueta del obispo Arias de la catedral de Oviedo|issue=1|volume=1|publisher=Archivo Epigráfico de Hispania|pages=53-58}} * {{Cite journal|author=H. E. del Medico|year=1943|title=La mosaïque de l’abside orientale de Germigny-des-Prés (Loiret)|journal=Monuments et mémoires de la Fondation Eugène Piot|volume=36|issue=1|language=fr|pages=81-84}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|chapter=Visigoths to the Muslim Invasion|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|year=2003|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8|page=586–711}} * {{Cite book|author=Carl Nordenfalk|title=L’enluminure au Moyen-Âge|year=1988|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00120-2}} * {{Cite book|author=Otto Pächt|title=Book Illumination in the Middle Ages|year=1986|language=en|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|publisher=Harey Miller Publishers|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author=Ivo Petricioli|chapter=Sculpture from the 8th to the 12th Century|editor=Ivan Supičić|language=en|url=https://archive.org/details/croatiainearlymi0000unse|title=Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey|year=1999|publisher=Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU|isbn=085667499-0|pages=475–492}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Mohamemd and Charlemagne|language=en|publisher=Courier Corporation|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=QdUoAwAAQBAJ|isbn=978-048642011-0}} * {{Cite journal|author=Maurice Prou|year=1914|url=http://www.persee.fr/doc/minf_0398-3609_1914_num_39_1_1601|title=Chancel carolingien orné d’entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)|journal=Mémoires de l’Institut national de France|volume=39|issue=1|language=fr|pages=123-138}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|year=1994|title=L'Empire carolingien. La vie quotidienne|publisher=Hachette|language=fr}} * {{Cite journal|last1=Sánchez-Pardo|first1=José C.|last2=Blanco-Rotea|first2=Rebeca|last3=Sanjurjo-Sánchez|doi=10.15184/aqy.2017.83|first3=Jorge|date=gusht 2017|title=The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results|journal=Antiquity|language=en|volume=91|issue=358|s2cid=164322469|issn=0003-598X|doi-access=free|pages=1011–1026}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|title=Historia del arte|year=1986|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite encyclopedia|author=Christian Sapin|title=Pre-Romanesque Art|year=2000|volume=1|editor1=André Vauchez|url=http://books.google.al/books?id=om4olQhrE84C&pg=PA1182&dq=pre-romanesque+art|encyclopedia=Encyclopedia of the Middle Ages|editor2=Michael Lapidge|translator=Adrian Walford|others=Richard Barrie Dobson|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|language=en|isbn=978-157958282-1|page=1182}} * {{Cite book|author=Valentin V. Sedov|url=http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|title=Slavs in the Early Middle Ages|year=1995|translator=N. Lopatin|publisher=Archaelogy|language=en|archive-date=11 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211445/http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|url-status=dead}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|chapter=Spain: A History|title=Art|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden City, NJ|pages=52–56}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|language=en|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|publisher=Garland|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=ll Pavone del Museo Cristiano di Brescia|title=Miscellanea di Studi bresciani sull'Altomedioevo|publication-place=Bresha|publisher=Comitato bresciano per l'VIII Congresso Internazionale dell'arte dell'Altomedioevo|language=it|year=1959|pages=55-71}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=Aspetti e rapporti di scultura barbarica nei ducati longobardi del Friuli e della Lombardia|title=Memorie Storiche Forogiuliesi|volume=XLIV|publisher=Deputazione di Storia Patria per il Friuli|date=1960–1961|language=it|publication-place=Udine|pages=97-111}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|chapter=7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|orig-date=2010|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite conference|author=Luigina Tomay|title=Benevento longobarda: dinamiche insediative e processi di trasformazione|url=https://www.academia.edu/8586409/Benevento_longobarda_dinamiche_insediative_e_processi_di_trasformazione|editor1=Gabriella D'Henry|editor2=Chiara Lambert|year=2009|format=PDF|language=it|conference=Il popolo dei Longobardi meridionali: testimonianze storiche e monumentali|publisher=Gruppo Archeologico Salernitano|publication-place=Salerno|pages=119-151}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|series=Summa Artis: Historia General del Arte|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|volume=VIII|publisher=Espasa Calpe|year=2001|language=es|isbn=978-84-2398732-0}} * {{Cite book|author=J. M. Wallace-Hadrill|year=1982|title=The Long-Haired Kings|publisher=University of Toronte Press|location=Toronto|language=en|isbn=0-8020-6500-7}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walter|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|publisher=Taschen|language=en|year=2005|location=Këln}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|year=1984|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite book|author-last=De Vecchi|author-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|chapter=Tomo II: I Longobardi in Italia|language=it|page=311-316}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|year=1991|chapter=I Longobardi a Cividale|title=L’Arte nel tempo|volume=1.2|publisher=Bompiani|language=it|isbn=88-450-4219-7|pages=315-317}} * {{Cite journal|author=Carol L. Neuman De Vegvar|title=The Origin of the Genoels-Elderen Ivories|journal=Gesta|volume=29|year=1990|language=en|pages=8-24}} * {{Cite book|author=Manuel Antonio López Villa|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|volume=1|language=es|url=http://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|year=2003|chapter=Arquitectura medieval|publisher=Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite encyclopedia|author1=Dudák Vladislav|author2=Pošva Rudolf|author3=Neškudla Bořek|year=2000|title=Vizigótska Architektura|encyclopedia=Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu|publisher=Baset|language=pl|isbn=80-86223-08-6|pages=981–982}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== * [http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/ The stave churches in Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511031439/http://scandinaviacityguide.com/the-stave-churches-in-norway/ |date=11 maj 2016 }} {{DEFAULTSORT:Arkitektura Mesjetare Skandinave}} [[Kategoria:Lëvizje artistike]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Skandinavi]] [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Vikingë]] [[Kategoria:Kultura e Norvegjisë]] [[Kategoria:Historia e Suedisë]] [[Kategoria:Arti Perëndimor]] [[Kategoria:Mbretëri e Danimarkës]] [[Kategoria:Kultura e Islandës]] ltql850gwas1oqcqhqdibdqxzigb94d Arkitektura Longobarde 0 393716 2978097 2974577 2026-05-06T22:00:28Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978097 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Chiesa di santa sofia, benevento.jpg|parapamje|Brendësia e Kishës së Santa Sofias, Benevento]] '''Arkitektura Longobarde''' përbëhet nga bashkësia e veprave arkitekturore të realizuara gjatë sundimit të longobardëve ([[568]]-[[774]]), me qëndrim që në Italinë Jugore do të vijonte deri në [[shekulli X|shekullin e X]]-[[shekulli XI|XI]] (Langobardia Minor) dhe të porositura nga mbretërit dhe dukët longobardë. Veprimtaria arkitekturore e zhvilluar në Langobardia Maior në pjesën më të madhe ka humbur, më së shumti për shkak të rindërtimeve pasuese të ndërtesave të shenjta dhe profane të ndërtuara midis [[shekulli VII|shekullit të VII]] dhe [[shekulli VIII|të VIII]]. Pjesërisht Tempullthi Longobard i Cividale del Friuli, i mbetur në shumicë e paprekur, ndërtesat civile dhe fetare të Pavias, [[Monza]]s apo vendeve të tjera janë rimodeluar gjerësisht në shekujt pasues. Akoma të plota mbeten vetëm pak ndërtesa, ose sepse të përfshira në zgjerimet pasuese - si Kisha e San Salvatores në [[Bresha]] -, ose sepse periferike dhe me përmasa modeste - si Kisha e Santa Maria foris portas në Castelseprio. Dëshmi më tepër besnike ndaj formës origjinale gjenden, përkundrazi, në Langobardia Minor. Në [[Provinca e Salernos|Salerno]] kapela palatine, tashmë pjesë e Kompleksit Arkeologjik të San Pietro a Corte, ishte salla e fronit të Arekit II në brendësi të pallatit të ndërtuar nga ai në shekullin e VIII mbi mbetjet e një [[Thermae|strukture termale romake]]. Në [[Provinca e Beneventos|Benevento]] ruhen Kisha e Santa Sofias, një pjesë e gjerë e mureve dhe Rocca dei Rettori, shembujt e vetëm të mbijetuar nga arkitektura ushtarake longobarde, ndërsa dëshmi të tjera janë ruajtur në qendra më të vogla të Dukatin e Beneventos dhe Spoletos. Një bashkësi prej shtatë vendesh të dendura në dëshmi arkitekturore, [[Piktura Longobarde|pikturore]] dhe [[Skulptura Longobarde|skulptorore]] të [[Arti Longobard|Artit Longobard]], të përfshira në vargun e vendeve "I Longobardi in Italia. I luoghi del potere (568-774 d.C.)", është futur në [[Vende të trashëgimisë botërore|Listën e vendeve të trashëgimisë botërore]] të [[UNESCO]]-s në qershor [[2011]]. == Konteksti historik == [[Skeda:Lombard (Kingdom of) Italy.png|parapamje|majtas|389px|Zotërimet longobarde {{Rreth}} [[740]], në shtrirjen maksimale]] Të mbërritur në [[Italia|Itali]] në vitin [[568]], [[longobardët]] nuk do të arrinin kurrë ta pushtonin tërësisht Gadishullin Italik dhe mbretëria e tyre mbeti gjithmonë e ndarë në dy zonë qartësisht të dallueshme: Langobardia Maior, përkuese me Italinë e sotme Veriore deri në Tushia dhe më ngushtësisht të kontrolluar nga mbretërit e vendosur në Pavia, dhe Langobardia Minor, në Italinë Qedrore dhe Jugore. Për më tepër mbretëria ishte e ndarë në dukate të ndryshme, prirjet autonomiste të të cilëve do të vazhdonin deri në rënien e mbretërisë ([[774]]), megjithëse në rënie progresive në favor të pushtetit qendror. Fragmentimit të pjesshëm politik, gjithësesi, nuk i përkon një mungesë homogjeniteti kulturor: shoqëria longobarde i ruajti karakteristikat dhe vijat evoluese të përbashkëta në të gjithë territoret, duke favorizuar zhvillimin e një arti me veçori të dallueshme të përbashkëta. Afrimi progresiv midis sunduesve të rinjë longobardë dhe popullsive vendase, paralel me përzierjen e hierarkive shoqërore, do të favorizohej nga proçesi i konvertimit në krishtërimin kanonik të nisur nga Dinastia Bavareze që do të arrinte në shekullin e VIII në një integrim që, megjithëse kurrë i plotë, mundësoi pjesëmarrjen e të dyja komponenteve të mbretërisë në zhvillimin e Artit Longobard, sa e bën shpesh të pamundur të dallosh origjinën etniko-kulturore të artistëve. Zhvillimi artistik i arkitekturës fetare, civile dhe ushtarake longobarde përjetoi ndikime të shumta nga traditat e tjera evropiane: veçanërisht do të ndikohej nga raportet, fillimisht nga prejardhja e modeleve dhe në vijim nga kontaminimi drejtë formave të reja dhe origjinale espresive, me traditën [[Arkitektura Paleokristiane|paleokristiane]] të [[Roma|Romës]] dhe me atë [[Arkitektura Bizantine|bizantine]] të afermuar në [[Ravena|Ravenë]].<ref name="devecchi">{{cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|chapter=I Longobardi in Italia|title=L’arte nel tempo|year=1991|publisher=Bompiani|language=it|publication-place=Milano|volume=1.2|isbn=88-450-4219-7|pages=309-314}}</ref> Në kontekstin evropian, funksion të ngjashëm modeli dhe pikë referimi patën raportet politike, por edhe artistike dhe kulturore, me [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]], ndërsa me mbretërinë franke fluksi i njohurive dhe stilemave pati më tepër drejtim të anasjelltë. I rëndësishëm, në kuadrin fetar që nxitja e dhënë nga sovranë të ndryshëm longobardë (Teodolinda, Liutprandi, Desideri) në themelimin e manastireve, instrumente në të njëjtën kohë të kontrollit politik të territorit dhe të ungjillizimit në kuptimin kanonik të të gjithë popullsisë së mbretërisë. Midis manastireve të themeluara gjatë periudhës longobarde, spikat Abacia e Bobios, e themeluar nga Shën Kolombani. == Veçori == {{Shiko gjithashtu|Arti Longobard}} [[Skeda:Benevento-Port'Arsa.jpg|parapamje|379px|Një pjesë e mureve të Beneventos në Portën Arsa, porta [[Arkitektura Romake|romake]] përgjatë [[Via Appia]] e përfshirë në ndërtimin pasues ushtarak longobard]] Ndërtesat më të vjetra të ngritura në periudhën longobarde në Itali dhe në veçanti në kryeqytetin e mbretërisë, Pavia, në pjesën më të madhe janë shkatërruar ose janë modifikuar gjerësisht në periudhat pasuese; megjithatë, është e mundur të identifikohet një prirje zhvillimi në drejtim antiklasike nëpërmjet mbetjeve të paktë akoma të dukshme dhe disa rindërtime grefike. Kisha e shkatërruar paveze e Santa Maria alle Pertiche paraqiste, për shembull, një plan tipikisht [[Arkitektura Romake|romak]] – tetëkëndor me deambulator dhe rreth të brendshëm kolonash -, por trupi shumë i lartë qendror përbënte një strukturë tërësisht të pashembullt. Në të njëjtën mënyrë, pagëzimorja e San Giovanni ad Fontes e Lomellos shënoi shkëputjen nga kompaktësia paleokristiane nëpërmjet vertikalizmit të tetëkëndëshit qendror.<ref name="devecchi" /> Megjithë humbjen e pjesës më të madhe të ndërtesave të ngritura midis [[shekulli VI|shekullit të VI]] dhe [[shekulli VII|të VII]], gjurmët e mbijetuara janë të mjaftueshme për të konfirmuar veprimtarinë arkitekturore të porositur nga [[longobardët]], që në ndërtimin e godinave prestigjioze civile dhe fetare shikonin, ashtu si [[romakët]], një mjet për të afirmuar dhe legjitimuar autoritetin e tyre.<ref name="candidatura">{{cite web|publisher=Ministero per i Beni e le Attività Culturali|language=it, en|url=http://cividale-html.synergie-web.it/www.cividale.net/notizie/via-libera-del-ministero-alla-candidatura-unesco-di-cividale/Ministero%20Beni%20Culturali%20-%20La%20candidatura.pdf|title=Italia Langobardorum. Centri di potere e di culto (568-774 d.C.) - I beni oggetto della candidatura", documento a sostegno della candidatura a patrimonio dell'umanità Unesco|date=29 dhjetor 2012|url-status=dead|archive-date=13 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313154343/http://cividale-html.synergie-web.it/www.cividale.net/notizie/via-libera-del-ministero-alla-candidatura-unesco-di-cividale/Ministero%20Beni%20Culturali%20-%20La%20candidatura.pdf}}</ref> Midis shekullit të VII dhe [[shekulli VIII|të VIII]] Arkitektura Longobarde do të evoluonte në një drejtim origjinal: u rregjistrua një rimëkëmbje e interesit rreth aritit klasik, siç dëshmojnë referime të shumta ndaj shprehjeve artistike të zonës mesdhetare. Gërshetimi i modeleve të ndryshme, ndonjëherë edhe në mënyrë kontradiktore dhe zhvillimi i teknikave të reja ndërtimore do të kulminonin në ndërtime të ngritura gjatë mbretërimit të Liutprandit ([[712]]-[[744]]), në veçanti në Cividale del Friuli. Longobardët do ti përmirësonin me kalimin e kohës të raporteve me nënshtetasit e tyre romanikë dhe do të tregonin një shtysë drejtë një rilindjeje kulturore;<ref name="devecchi" /> në fushën arkitekturore, ndërtesa të ndryshme longobarde të kësaj periudhe, nga Tempullthi Longobard i Cividale në Kishën e San Salvatores në [[Bresha]], do të shfaqnin [[Arti Ravenas|jehona ravenase]].<ref name="adorno">{{cite book|author=Piero Adorno|chapter=L’Alto Medioevo|title=L’Arti Italiana|year=1992|volume=1.2|publisher=D’Anna|language=it|page=564}}</ref> Nxitje të veçantë morën në këtë periudhë themelimi i manastireve, qoftë si shfaqje e besimit të financuesit, qoftë si krijim i vendeve të strehimit për të mirat dhe, ndonjëherë, vetë personat që vendosnin themelimin e tyre. Mbreti Desider ([[756]]-[[774]]), i imituar nga dukë të shumtë, do ti jepte prirjeve të tilla një shtysë, duke promovuar sipërmarrje ambicioze arkitekturore, që nuk gjenjë krahasim në Evropën e asaj periudhe.<ref name="candidatura" /> Nëse në Langobardia Maior zhvillimi autonom i Artit Longobard do të njihte një pushim në vitin [[774]], në vijim të humbjes së Desiderit ndaj [[frankët|frankëve]] të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] dhe nga përfshirja pasuese të Mbretërisë Longobarde në [[Perandoria Karolinge|Perandorinë Karolinge]], në Langobardia Minor rrugëtimi artistik i Artit Longobard mundi të vijonte të zhvillohej akoma për shekuj, deri në mbërritjen e [[Normanët|normanëve]] ([[shekulli XI]]). Por njëtrajtshmëria thelbësore arkitekturore longobarde dëshmohet nga ndërtesa më e rëndësishme longobarde në [[Italia e Jugut|Italinë Jugore]], Kisha e Santa Sofias në Benevento: e ndërtuar në shekullin e VIII, që ndjek qartësisht modelin me trup qendror të lartë të Kishës së Santa Maria alle Pertiche, por e integruar nga elemente bizantine si artikulimi i volumeve, shenjë e raportit dialektik dhe jo thjeshtë refuzim me modele të ndryshme kulturore,<ref name="devecchi" /> dhe vetë struktura bazë, që ndërlidhet me [[Aja Sofia|Bazilikën e Shën Sofisë]] së [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]].<ref name="adorno" /> Pa një traditë të vetën arkitekturore, [[longobardët]] iu drejtuan mjeshtrive vendore, falë edhe ekzistencës së një industrie të ndërtimit tashmë të organizuar në korporata dhe specializime të afta të garantonin nevele të larta ekzekutive. Për këtë motiv, ndaj njëtrajtshmërisë së përgjithshme artistike të komplekseve monumentale të dashura nga longobardët iu bashkangjit një lloj varieteti zbatues, me përngjasime të ndryshme: më të theksuara qenë trajtat me prejardhje [[Arkitektura Merovinge|merovinge]] në Neustri, ndërsa patën ndikime më të mëdha bizantine në Dukatin e Friulit, edhe pse në një rrjet referimesh dhe imitimesh reciproke të përbashkëta në të gjithë Italinë.<ref name="candidatura" /> == Kronologjia == Ecuria kronologjike e punimeve ndërtimore të veprave kryesore arkitekturore longobarde, nga të cilat ruhen mbetje ose të dhëna. Në raste të shumta nuk bëhej fjalë për ndërtime ''ex novo'', por për restaurime, rinovime dhe rindërtime, edhe radikale, të ndërtesave të mëparshme, që i përkisnin Arkitekturës [[Arkitektura Paleokristiane|Paleokristiane]] apo asaj [[Arkitektura Romake|romake]]. Datat e sjella janë ato të lidhura me ndërtesa të ndryshme nga tradita, apo që përkojnë me periudhën e mbretërimit të sovranit që do të promovonte punimet në bazë të burimeve. === Shekulli VI === [[Skeda:Fara Gera d'Adda3.JPG|parapamje|309px|Bazilika Autarena (Fara Gera d'Adda), absida]] * {{Rreth}} [[585]] - Bazilika Autarena (Fara Gera d'Adda) * {{Rreth}} [[595]] - Palazzo Reale, [[Monza]] * {{Rreth}} [[595]] - Bazilika e San Giovanni Battista, [[Monza]] * ndërtesa të tjera që i përkasin shekullit të VI, por për të cilat nuk njihen datat e sakta të ndërtimit: ** Muret e Beneventos, pjesa e parë. === Shekulli VII === * {{Rreth}} [[610]] - Kompleksi i San Giovanni Battista, [[Torino]] * [[614]] - Abacia e San Colombano-s (Bobio) * {{Rreth}} [[635]] - Bazilika e San Giovanni Battista (Pavia) * {{Rreth}} [[650]] – Kisha e Sant'Eusebios (Pavia) * [[657]] - Manastiri i San Salvatores (Pavia) * {{Rreth}} [[662]]- [[671]] - Bazilika e San Michele Maggiore-s (Pavia) * {{Rreth}} [[671]]- [[688]] - Kisha e Sant'Agata al Monte (Pavia) * [[677]] – Kisha e Santa Maria alle Pertiche (Pavia) * [[680]] – Kisha e San Pietro in Vincoli (Pavia) * {{Rreth}} [[680]] - Palazzo Reale (Pavia), zgjerime të Perktaritit (Porta Palatina) * ndërtesa të tjera që i përkasin shekullit të VII, por për të cilat nuk njihen datat e sakta të ndërtimit: ** Pagëzimorja e San Giovanni ad Fontes (Lomello) ** Manastiri i Santa Maria Teodotes (Pavia) ** Bazilika e San Giovanni Evangelista (Castelseprio), rindërtim ** Kisha e Santo Stefano Protomartire (Rogno) ** Rocca dei Rettori (Benevento) ** Faltorja e San Michele Arcangelo ([[Monte Santanxhelo|Monte Sant’Angelo]]), rindërtim ** Tempullthi i Klitumnit (Campello sul Clitunno) === Shekulli VIII === [[Skeda:Spoleto SSalvaore Navata.jpg|parapamje|Kisha e San Salvatores (Spoleto), navata]] * {{Rreth}} [[730]]-[[740]] - Bazilika e San Pietro in Ciel d'Oro (Pavia) * {{Rreth}} [[730]] - Palazzo Reale (Corteolona) * {{Rreth}} [[730]] - Manastiri i Santa Cristina-s * {{Rreth}} [[730]]-[[740]] - Palazzo Reale (Pavia), zgjerime të Liutprandit (kapela palatine) * {{Rreth}} [[740]] - Kompleksi peshkopal i patriarkut Kallist (Cividale del Friuli) * {{Rreth}} [[749[[-[[756]] – Kisha e San Marinos (Pavia) * {{Rreth}} [[750]] - Tempullthi Longobard (Cividale del Friuli) * [[753]] - Manastiri i Santa Giulia-s me Kishën e San Salvatores ([[Bresha]]) * [[758]] - Badia Leonense (Leno) * [[760]] Manastiri i San Felices (Pavia) * [[760]] – Kisha e Santa Sofias (Benevento) * [[760]]-[[770]] - Muret e Beneventos, zgjerime të Arekit të II * {{Rreth}} [[774]] - Konventi i Santa Sofias (Benevento) * {{Rreth}} [[774]] - Palazzo di Arechi II në Salerno * ndërtesa të tjera që i përkasin shekullit të VIII, por për të cilat nuk njihen datat e sakta të ndërtimit: ** Manastiri i Torbas (Castelseprio), kripta dhe ristrukturimi i Torriones ** Kisha e Santa Maria delle Cacce (Pavia) ** Manastiri i San Pietro in Verzolo (Pavia) ** Kisha e San Teodoros (Pavia) ** Bazilika e Santa Marias (Cubulteria) ** Kisha e San Salvatores (Spoleto) ** Abacia e San Pietro in Valle (Ferentillo) === Shekulli IX === * {{Rreth}} [[830]]-[[840]] – Kisha e Santa Maria foris portas (Castelseprio) == Arkitektura e në Langobardia Maior == === Pavia === [[Skeda:Interno della cripta.jpg|parapamje|majtas|379px|Kisha e Sant'Eusebios (Pavia), kripta]] Qendra më e rëndësishme e kulturës longobarde do të ishte Pavia, kryeqyteti i mbretërisë, por ku pjesa më e madhe e ndërtesave të ngritura midis shekullit të VII dhe [[shekulli VIII|të VIII]] është shkatërruar ose ka pësuar modifikime radikale mbi të gjitha midis shekullit të XI dhe të XII. Por mbeten, përkrahë fragmenmteve arkitekturore të ruajtura në museo civico (midis të cilave plutejtë e njohur të Teodotes dhe ''korpusi'' më i pasur i [[Epigrafia|epigrafik]] i Periudhës Longobarde), rindërtimeve grafike dhe disa mbetje akoma të dukshme. E themeluar në vitin [[677]] dhe tashmë e shkatërruar, Kisha e Santa Maria alle Pertiche ia detyron emrin e saj traditës së vjetër longobarde, me prejardhje pagane, të nderimit me shtylla apo hunj të ngulur në tokë (pikërisht ''perticae'') të luftëtarëve të rënë në beteja të largëta.<ref>{{cite book|author=Sergio Rovagnati|title=I Longobardi|year=2003|publisher=Xenia|language=it|publication-place=Milano|isbn=88-7273-484-3|pages=102-103}}</ref> Me plan rrethor, kishte një deambulator që formonte një unazë, të kufizuar nga gjashtë kolona. Trupi qendror, në dallim nga bazilika të tjera me plan rrethor si ato të [[Kostandinopoja|Kostandinopojës]] apo [[Monumentet paleokristiane të Ravenës|Ravenës]], ishte tepër i lartë dhe qe referenca më e afërt për arkitekturat pasuese, si Kapela Palatine e Akenit apo Kisha e Santa Sofias në Benevento.<ref name="devecchi" /> Një shembull longobard i të njëjtës tipologji i mbijetuar deri më sot është Pagëzimorja e San Giovanni ad Fontes, në Lomellon e afërt. [[File:Chiesa di San Felice - Pavia.jpg|parapamje|389px|Manastiri i San Felices, Pavia]] Ndërtesa kryesore fetare paveze në Periudhën Longobarde qe Kisha e Sant'Eusebios, atëherë e ndërtuar si [[Katedralja|katedrale]] ariane nga Rotari ([[636]]-[[652]]) dhe në vijim qendra e konvertimit në krishtërimin perëndimor të longobardëve, e nisur nga Teodolinda dhe në vijim e mbështetur, pikërisht në Pavia, nga mbreti Ariperti I ([[653]]-[[661]]) dhe nga peshkopi Anastas. Nga [[shekulli VII]] mbijeton deri sot kripta, që, megjithëse e rimodeluar në Periudhën [[Arkitektura Romanike|Romanike]], tregon akoma disa kapitelë, dëshmi e rrallë e [[Skulptura Longobarde|Skulpturës Longobarde]] që tregon një largim nga [[Arti romak|Arti Klasik]] nëpërmjet formah origjinale të frymëzuara nga [[Argjendaria Longobarde|argjendaria]].<ref name="devecchi" /> Edhe Kisha e Santa Maria delle Cacce, e themeluar në shekullin e VIII nga Rakisi, ruan disa dritare dhe kriptën e ndërtesës origjinale longobarde,<ref>{{Cite book|year=1995|author1=Hugo Blake|author2=Donata Vicini|title=Archeologia urbana a Pavia|volume=1|url=https://www.academia.edu/3026084/S_Maria_delle_Cacce_Pavia_lo_scavo_archeologico_del_1979_with_omitted_p_190_|chapter=Santa Maria delle Cacce [Pavia]: lo scavo archeologico del 1979|editor=Hugo Blake|publisher=Comune di Pavia, Musei Civici|language=it, en|access-date=19 maj 2021|pages=162-191}}</ref> ndërsa elemente arkitekturore të Periudhës Longobarde ruhen në Kishën e San Giovanni Domnarum (e themeluar nga mbretëresha Gundeperga në vitin [[654]]) dhe në Manastirin e San Felice-s, të themeluar nga Desideri rreth vitit [[760]]. Kisha e San Marinos, e themeluar nga mbreti Astulf midis viteve [[749]] dhe [[756]] (në të cilën pastaj do të varrosej), ruan nga ndërtesa origjinale pjesë të mureve dhe absidës, ndërsa në brendësi të saj gjenden fragmente plutejsh dhe një mbishkrim i priftit Gisulf nga [[shekulli VIII]]. Mbetjet e mangëta të Periudhës Longobarde të Bazilikës së San Pietro in Ciel d'Oro, e ndërtuar sipas traditës nga Liutprandi për të bujtur mbetjet mortore të [[Agostini|Shën Agustinit]] dhe tërësisht e rindërtuar midis shekullit të XI dhe të XII, ashtu si dhe Bazilika e San Michele Maggiore (e themeluar nga mbreti Grimuald), Manastiri i Santa Maria Tedotes (themeluar nga mbreti Kunipert midis viteve [[679]] dhe [[700]]) dhe të Palazzo Reale, ndërtesa kryesore civile e Arkitekturës Longobarde, e shkatërruar në shekullin e XI. Tërësisht të humbura janë ndërtesat longobarde të Manastirit të San Salvatores, themeluar nga mbreti Ariperti I në vitin [[657]].<ref>{{Cite web|title=MONASTERI REGI O IMPERIALI|language=it|url=https://www.monasteriimperialipavia.it/cosa-sono-i-monasteri-imperiali/|work=Monasteriimperialipavia.it}}</ref> === Monza === Qyteti i [[Monza|Monzës]] u përdor si kryeqytet veror i mbretërisë, mbi të gjitha me nxitjen e Teodolindës, mbretëreshë e longobardëve nga viti [[589]] deri në vitin [[626]]. Sovrania do të ndërtonte një pallat mbretëror si rezidencë verore dhe i bashkangjiti një kapelë palatine kushtuar Shën [[Gjon Pagëzori]]t ({{Rreth}} [[595]]). Shpej oratori u zgjerua dhe shndërrua në një bazilikë, kushtuar po [[Gjon Pagëzori]]t, që në vitin [[603]] ishte pa dyshim tashmë e shenjtëruar, sa që abati Secondo di Non mundi të pagëzonte të birin e Teodolindës dhe Agilulfit, trashëgimtarin e fronit, Adalualdin. Pallati dhe bazilika do të shkatërroheshin tërësisht midis [[shekulli XIII|shekullit të XIII]] dhe [[shekulli XIV|të XIV]] për ti bërë vend ndërtimit të Katedrales së tanishme të Monzës; nga ndërtesat longobarde kanë mbetur vetëm pak materiale ndërtimore dhe një kullë e përfshirë në absidën e katedrales së tanishme. Burime të shkruara dëshmojnë se bazilika ishte me tre navata dhe e paraprirë nga një atrium kuadriportik.<ref>{{cite web|title=Duomo di Monza. Dalle origini al '300|work=Duomomonza.it|language=it|url=http://www.duomomonza.it//index.php?option=com_content&task=view&id=75&Itemid=26|publisher=Uebsajti zyrtar i bazilikës}}</ref> === Kastelseprio === [[File:Santa Maria foris portas2.JPG|parapamje|majtas|354px|Kisha e Santa Maria foris portas (Castelseprio), eksteriori]] E shkatërruar midis viteve [[1490]] dhe [[1492]], edhe kompleksi i shenjtë i San Giovanni-t të [[Torino]]s nga kardinali Domenico Della Rovere,<ref>{{cite book|author=Giovanni Battista Semeria|title=Storia della Chiesa Metropolitana di Torino|publisher=Torino|language=it|pages=219-220}}</ref> aktualisht dëshmia kryesore arkitekturore longobarde e Neustrisë jashtë Pavias është zona arkeologjike e Kastelseprios ([[Provinca e Varezes|Vareze]]), qytezë e vjetër, e braktisur longobarde.<ref name="devecchi castelseprio">{{cite book|author1=Pierluigi de Vecchi|author2=Elda Cerchiari|chapter=I Longobardi in Italia|title=L’Arte Italiana|year=1991|publisher=Bompiani|language=it|publication-place=Milano|volume=1.2|isbn=88-450-4219-7|pages=346-349}}</ref> Në vijim të shkatërrimit të zhvilluar nga viskontët në fundin e shekullit të XIII, të fortesës kodrinore longobarde, shembull i lidhjes së drejtpërdrejtë me arkitekturën ushtarake romake të ''[[castra|castrum]]'', mbeten vetëm disa gjurmë arkeologjike, që megjithatë lejojnë të identifikohet një ind banimi që dëshmon ripërdorimin longobard të [[çitadela|çitadelës]] së mëparshme romake dhe një rrethim imponues me mure.<ref name="candidatura" /> Shekullit të VIII i përket themelimi, pranë mureve i Manastirit të Torbas; Kisha e Santa Marias, e rindërtuar gjatë [[Mesjeta e vonë|Mesjetës së Vonë]], ruan akoma gjurmë të dukshme të një kambanoreje me plan katror, një kripte me ambulakër dhe mbetje të vogal afreskesh të ndërtimit origjina.<ref name="sironi">{{cite book|author=Pier Giuseppe Sironi|title=Castelseprio. Storia e monumenti|year=1997|language=it|publisher=Tradate, Colombo|pages=134-145}}</ref> Akoma e plotë është nga ana tjetër Torrionja, në krye të mureve rrethuese; e ndërtuar me material të rekuperuar nga ''[[castra|castrum]]'' romak, i përket ndoshta Periudhës së Ostrogotëve dhe në periudhën e vonë longobarde do të bashkangjitej me manastirin, që do të zinte katin e parë dhe të dytë si vendvarrim dhe orator. Në këtë fazë bëjnë pjesë afresket, pjesërisht të ruajtur, që paraqesin badesën Aliperga dhe një Jezus midis shenjtësh dhe apostujsh<ref name="sironi" /> me një ikonografi që përngjason në disa aspekte atë të Tempullthit të Cividales.<ref name="candidatura" /> Kompleksi kryesor fetare i Kastelseprios ishte Bazilika e San Giovanni Evangelista me pagëzimoren tetëkëndore bashkangjitur, të ristrukturuara nga longobardët në shekullin e VII dhe sot në rrënoja; ndërsa akoma e plotë është Kisha e Santa Maria foris portas, që i përket fazës së fundit të Periudhës Longobarde (por ka të ngjarë që ndërtimi të jetë pak më i vonë, në vitet e parë të mbizotërimit karoling<ref name="devecchi castelseprio" />) dhe që bujt një nga ciklet më të rafinuara pikturore të [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së Hershme]].<ref name="candidatura" /> [[File:Rogno parrocchia 01.JPG|parapamje|291px|Kisha e Santo Stefano Protomartire (Rogno), façata]] === Bergamo === Pranë [[Bergamo]]s, seli e një prej dukateve më të rëndësishme longobarde të Austrisë Longobarde, ruhen disa gjurmë ndërtimesh të vjetra fetare longobarde, gjerësisht të modifikuara në periudhat pasuese. Në Fara Gera d'Adda Bazilika Autarena, e themeluar nga Autari ([[584]]-[[590]]), fillimisht kishte një strukturë bazilikore me tre navate me faqe muresh të veshura me tulla; nga ndërtimi origjinal tashmë mbetet vetëm absida qendrore, poligonale, së jashtmi e ritmuar nga lezena të sheshta të përputhura me harqe të plota. Midis lezenave qendrore të absidës ishin futur hapje të ngushta monofore.<ref>{{cite book|author1=Lorenzo Moris|author2=Alessandro Pellegrini|title=Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo|year=2003|publisher=Provincia di Bergamo|language=it|publication-place=Bergamo|page=248}}</ref> Në Rogno, në Val Camonica, Kisha e Santo Stefano Protomartire ruan façatën longobarde që i përket shekullit të VII, pastaj të përfshirë në rimodelimet pasuese. Gjurmët e mbetura lejojnë të identifikohet një portal me hark të plotë, i hapur me tulla në façatën prej guri, të kryesuar nga tre dritare (njëra prej të cilave në vijim e mbyllur me mur), edhe ato me harqe të plota dhe me tulla, përkrahë dhe me përmasa të njëllojta.<ref>{{cite book|author1=Lorenzo Moris|author2=Alessandro Pellegrini|title=Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo|year=2003|publisher=Provincia di Bergamo|language=it|publication-place=Bergamo|page=209}}</ref> === Breshia === [[File:San salvatore1 brescia.jpg|parapamje|majtas|291px|Brendësia e Kishës së San Salvatores (Breshia)]] Midis monumenteve longobarde të [[Bresha]]s, për vlerën arkitektonike spikat Kompleksi konventual i Santa Giulia-s, që përfshin Kishën e San Salvatores. Manastiri, i themeluar në vitin [[753]] nga mbreti Desider (atëherë akoma dukë i Breshias) dhe nga gruaja e tij, Ansa, që vunën në krye të kompleksit bijën Anselperga si badesë të parë, edhe pse do të rimodelohej dhe pasurohej gjerësisht në shekujt pasues, sa që stilit karakteristik longobardë do ti shtoheshin tipologji të tjera të shumta arkitekturore, përveç afreskeve të Paolo da Caylina. Nga bërthama origjinale ruhet struktura me tre navate të ritmuara nga kolona dhe kapitele pjesërisht të periudhës klasike dhe ripërdorur në ndërtesën e re, pjesërisht të prodhimit bizantin, dhe pjesërisht krijime origjinale ''in loco''. Kisha me transeptin me tre absida, ishte dekoruar tërësisht nga stuko dhe [[Afresku|afreske]], sa përbënin me Tempullthin e Cividales një nga aparatet më të pasura dhe të ruajtura më mirë të zbukurimeve [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së Hershme]]. Në pjesën më të madhe të humbura, dekorimet e kriptës, edhe ajo me tre absida, pjesorisht ruahet korredi liturgjik prej [[mermeri]].<ref name="candidatura" /> Një tjetër monument arkitektonik longobard i [[Provinca e Breshas|breshan]] është Abacia Leonense, mananstiri i vjetër [[Benediktinët|benedektin]] i themeluar nga Desideri në vitin [[758]] pranë Lenos me qëllim përhapjen e Rregullit Benedektin në zonën e Ultësirës Padane. Tashmë nga abacia e vjetër mbeten vetëm mbetjet arkeologjike, nga të cilat janë zbuluar sende të ndryshme monastike.<ref>{{Cite book|last=Baronio|first=Angelo|chapter=Il "dominatus" dell'abbazia di San Benedetto di Leno|publisher=Bixia Sacra|year=2002|language=it|url=http://www1.popolis.it/abbazia/Temi/dominatus.asp|title=L'Abbazia di San Benedetto di Leno. Mille anni nel cuore della pianura padana, Atti del convegno, Leno 26 maj 2001|pages=129–162|url-status=dead|archive-date=15 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115234215/http://www1.popolis.it/abbazia/Temi/dominatus.asp}}</ref> [[File:Tempietto di Cividale del Friuli.jpg|parapamje|318px|Brendësia e Tempullthit Longobard (Cividale del Friuli)]] === Cividale === Një nga monumentet më të shquar dhe më mirë të ruajtur të Arkitekturës Longobarde gjendet në Cividale, kryeqendër e dukatit të rëndësishëm të Friulit, dhe i ashtuquajturi Tempullth Longobard.<ref>{{Cite book|author=Vittorio Foramitti|publisher=Edizioni del Confine|year=2008|language=it|title=Il Tempietto longobardo nell'Ottocento: Selvatico, Valentinis e i Primi Restauri dell’Oratorio di S. Maria in Valle di Cividale|url=http://books.google.al/books?id=Fh-qW0sLOSoC&pg=PA9&dq=tempietto+longobardo+cividale+del+friuli|chapter=1. Il Tempietto Longobardo. Descrizione Generale e Cenni Storici|isbn=978-88-87768-10-7|pages=9-14}}</ref> Dëshmi e Rilindjes Liutprandease, do të ndërtohej rreth mesit të shekullit të VIII, me gjasa me nismë të Astulfit (duka i Friulit nga viti [[744]] deri në vitin [[749]] dhe mbret i longobardëve nga viti [[749]] deri në vitin [[756]]) si kapelë palatine, në vendin ku dikur ngrihej Gastaldia. Kur kjo e fundit do të shndërrohej në manastir tempullthi do të merte emërtimin "oratorio di Santa Maria in Valle". Përbëhet nga një sallë me plan katror, me presbiter nën një lozhatë me tre kampata me voltë barrelë paralele. Krahu perëndimor ishte faqja e vjetër e hyrjes dhe ku gjenden mbetje të rëndësishme të një dekorimi të jashtëzakonshëm me stuko dhe afreske; në ''frizë'' në nivelin e sipërm, të mbivendosur lirisht ndaj elementeve arkitekturore të ndërtesës, si dritare, spikasin gjashtë figara në reliev shenjtoresh, në stuko, të ruajtura jashtë zakonisht mirë.<ref>{{Cite web|title=Tempietto longobardo: gli apparati decorativi del termpietto|language=it|url=http://www.tempiettolongobardo.it/_it/apparati_decorativi.asp|work=Tempiettolongobardo.it|access-date=11 janar 2026|archive-date=9 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709025030/http://www.tempiettolongobardo.it/_it/apparati_decorativi.asp|url-status=dead}}</ref> Absida fillimisht kishte mozaikë, por tashmë nuk kanë mbetur gjurmë të dekorimit.<ref name="candidatura" /> Tempullthi është veçanërisht i rëndësishëm sepse shënon bashkëjetesën e motiveve pastërtisht longobarde (në friza, për shembull) dhe një rimarrjeje të modeleve klasike, duke krijuar një lloj ''continuum'' aulik të pandërprerë midis [[Arti romak|Artit Klasik]], [[Arti Longobard|Artit Lonbobard]] dhe [[Arti Karoling|Artit Karoling]] (në kantieret e të cilëve shpesh punuan mjeshtri longobarde, si në [[Bresha]]) dhe [[Arti Otonian|Otonian]].<ref name="devecchi cividale">{{cite book|author1=Pierluigi de Vecchi|author2=Elda Cerchiari|chapter=I Longobardi in Italia|title=L’Arte nel tempo|year=1991|publisher=Bompiani|volume=1.2|language=it|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|pages=315-317}}</ref> Gati tërësisht i humbur, po në Cividale, është Kompleksi Ipeshkvnor që i përket patriarkut Kallisto, që në vitin [[737]] kishte spostuar selinë ipeshkvnore nga Akuileja në Cividale,<ref name="devecchi cividale" /> të përbërë nga një bashkësi ndërtesash që përfshinin bazilikën, Pagëzimoren e San Giovanni Battista dhe Pallatin Patriarkal. Gërmimet arkeologjike ka nxjerë në dritë vetëm pak gjurmë të veprave arkitekturore, por kanë lujuar që të rikuperohen disa nga artifaktet më të rafinuara të [[Skulptura Longobarde|Skulpturës Longobarde]], si ''Kroi Pagëzimor i Patriarkut Kallisto'' dhe ''Altarin e dukës Rakis''.<ref name="candidatura" /> == Arkitektura e Langobardia Minor == === Dukati i Beneventos === [[Skeda:Rocca dei Rettori, a castle in Benevento, southern Italy.jpg|parapamje|majtas|379px|Rocca dei Rettori, e parë nga veriut. Majtas ''Torrione-ja'', pjesa e vetme, e mbetur nga ndërtimi origjinal longobard]] Qendra kryesore politike dhe kulturore e Langobardia Minor, Benevento, kryeqyteti i Dukatit të Beneventos nga viti [[774]], ruan disa nga mbetjet arkitekturore të ruajtura më mirë, falë autonomisë së princave longobardë deri në shekullin e XI. Akoma besnike të planit origjinal është Kisha e Santa Sofias, e themeluar në vitin [[760]] nga Areki II; ndërtimi i një ndërtese fetare me ndikim të fort monumental ishte pjesë e politikës së tij të prestigjit, që do të zhvillohej edhe nëpërmjet si mecenatizmit] arkitekturor.<ref name="candidatura" /> E karkaterizuar nga një plan qendror dhe nga një strukturë origjinale me kamare të yjëzuara, zotëron tre absida dhe mbetje të rëndësishme afreskesh në mure. Referimet artistike janë të shumëfishta: nga një krahë, trupi qendror i lartë mbështetet te tradita e vetë longobardëve tashmë e afirmuar në Pavia, te Kisha e Santa Maria alle Pertiche; ndërsa nga krahu tjetër, artikulimi i volumeve qartëson raportet dialektike me Arkitekturën Bizantine.<ref name="devecchi" /> Frymëzimet monumentale të Arekit u përkthyen në një strukturë komplekse, të ritmuar nga kolona dhe shtylla të renditura në formë ekzagoni qendror dhe një dekagoni koncentrik. Bazat dhe kapitelet e kolonave janë shembuj të ripërdorimit të materialeve të Periudhës Klasike, të zgjedhura me kujdes. Bashkangjitur me Santa Sofian ndodhej edhe një manastir femëror, tërësisht i [[Arkitektura Romanike|Periudhës Romanike]]; nga ndërtesa e mëparshme longobarde ruhen vetëm disa gjurmë të kolonadës.<ref name="candidatura" /> Beneventoja ruan akoma një pjesë të madhe të mureve dhe të Rocca dei Rettori (fortesa e Oratorëve), shembujt e vetëm të mbijetuar të arkitekturës ushtarake longobarde. Muret, të ngritura midis shekullit të VI dhe të VII dhe të zgjeruara në shekullin e VIII nga Areki II, ngrihen mbi një themel me blloqe gurësh gëlqerorë dhe shtuforë, ndërsa pjesa më e lartë është një ''opus incertum'' guralecësh lumorë të lidhur me smalt, me skalitje të parregullta tullash dhe gurësh të rikuperuar nga zhvatja e ndërtesave më të vjetra. Te rrethimi me mure bëjnë pjesë edhe pjesë të mbijetuara të mureve romake, me disa porta (si ''Port'Arsa'', e hapur drejtë [[Via Appia]]); në gjendje rrënojash janë kullat që plotësojnë në intervale muret, mes të cilave ''Kulla e Vargonjve.''<ref>{{cite web|author=Flavia Belardelli|language=it|date=korrik 2006|url=http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/Il%20paramento.htm|title="Il paramento lapideo povero" delle mura longobarde di Benevento: criteri di individuazione e intervento|publisher=Soprintendenza per i beni architettonici, paesaggistici, storico-artistici ed etnoantropologici per le province di Caserta e Benevento|url-status=dead|archive-date=15 nëntor 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115222550/http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/Il%20paramento.htm}}; {{Cite book|author=Marcello Rotili|title=Benevento romana e longobarda. L’immagine urbana|year=1986|publisher=La Stampa di Ercolano|language=it|publication-place=Napoli}}</ref> Rocca dei Rettori ishte fortifikimi më i lartë i [[çitadela|citadelës]] së Beneventos; nga Periudha Longobarde mbetet ''Torrione-ja'' këndore, ndërsa pjesa tjetër e këhtjellës është pasojë e rimodelimeve pasuese. E lartë 28&nbsp;metra, ''Torrione-ja'' ka plan poligonal dhe në faqet e saj dallohen gurë të ndryshëm me prejardhje nga ndërtesa të Periudhës Romake. Së jashtmi hapen dritare bifore ogivale, ndërsa mbi tarracë ngrihen dy kullëza.<ref>{{cite web|author=Flavia Belardelli|title=La Rocca dei Rettori a Benevento|language=it|date=korrik 2006|url=http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/la_rocca.htm|publisher=Soprintendenza per i beni architettonici, paesaggistici, storico-artistici ed etnoantropologici per le province di Caserta e Benevento|url-status=dead|archive-date=13 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613041527/http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/la_rocca.htm}}; {{Cite book|author=Almerico Meomartini|title=I monumenti e le opere d’arte della città di Benevento|publisher=De Martini|year=1979|language=it|publication-place=Benevento}}</ref> [[Skeda:Santa Maria di Cubulteria.jpg|parapamje|379px|Façata e Bazilikës së Santa Maria di Cubulteria (Alvignano)]] ==== Qendra minore të Dukatit të Beneventos ==== Në afërsi të Beneventos, në Alvignano, Bazilika e Santa Maria di Cubulteria është një shembull i sintezës midis stilemave longobarde dhe stilemave bizantine: e ndërtuar midis shekullit të VIII dhe të IX mbi mbetjet e një tempulli [[Tempulli Romak|romak]], ka tre navata të ritmuara nga shtylla tullash të kryesuara nga harqe të plota. Brendësia, skajshmërisht lineare, mbyllet nga një absidë e verbër gjysmë rruzullore, ndërsa së jashtmi façata e shtyllëzuar karakterizohet nga një protir dhe nga portale dh dritare monofore me hark të plotë, po tërësisht në tulla.<ref>{{cite web|title=Scheda della basilica sul sito della Pro loco alvignanese|work=Alvignano.net|url=http://www.alvignano.net/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=39|url-status=dead|language=it|archive-date=22 tetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022155016/http://www.alvignano.net/index.php?option=com_content&task=vieë&id=15&Itemid=39}}</ref> Në territorin e Dukatit të Beneventos ngrihej edhe Faltorja e San Michele Arcangelo, e ndërtuar para mbërritjes së longobardëve, por e përshtatur nga ata si faltore kombëtare duke nisur nga pushtimi i tyre i [[Gargano]]s, në shekullin e VII. Pas konvertimit në krishtërimin kanonik, luftëtarët gjermanikë do t’i rezervonin një adhurim të veçantë [[Mëhilli (kryeengjëll)|Kryeëngjëllit Mikel]], të cilit i atribuan virtyte luftëtare dikur të adhuruara në [[Mitologjia nordike|perëndisë gjermanike]] [[Odini|Odin]],<ref name="candidatura" /> i dalluar si veçanërisht i afërt me [[longobardët]] që nga miti i tyre i origjinës.<ref>{{cite book|editor=Georg Waitz|title=Monumenta Germaniae Historica – Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum saeculae VI–IX|year=1878|publisher=Impensis Bibliopolii Hahniani|language=la|url=https://archive.org/details/bub_gb_IBs6AAAAMAAJ|publication-place=Hanover|series=Annales Hildesheimenses}}; {{cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|url=https://books.google.al/books?id=lpFDBJHGUMwC|title=Storia dei Longobardi: in appendice Storia dei Longobardi di Benevento di Erchemberto|chapter=Libri I, 8|year=1990|author2=Erkemberti|editor=Italo Pin|publisher=Edizioni Studio Tesi|language=it|isbn=978-88-7692-231-2|pages=8-9}}</ref> === Spoleto === [[Skeda:Spoleto SSalvatore Presbiterio1.jpg|parapamje|majtas|312px|Presbiteri i Kishës së San Salvatores (Spoleto)]] Në Spoleto, seli e një tjetër dukati të madh të ''Langobardia Minor'', frymëzimi monumental i dukëve longobardë u shfaq në rimodelimin e Kishës së San Salvatores, tashmë bazilikë paleokristiane e [[shekulli IV|shekullit të IV]]-[[shekulli V|të V]] dhe gjerësisht e rinovuar në shekullin e VIII. Me tre navata, ka një presbiter tripjesësh të mbuluar nga një voltë me bazë tetëkëndore; brendësia e ka humbur dekorimin origjinal me stuko dhe pikturat, por ruan trabeacionin e pasur me frizë [[Rendi dorik|dorike]], të vendosur mbi kolona gjithashtu [[Rendi dorik|dorike]] (në navatë) ose të [[Rendi korintik|korintike]] (në presbiter). Nga façata origjinale e shekullit të VIII, e ritmuar nga lezena dhe e ndarë në dy rende nga një kornizë, e ka humbur dekorimin e pasur, përveç kornizave të dritareve dhe tre portaleve të skalitura me motive klasike.<ref name="candidatura" /> Pranë Spoletos, në Campello sul Clitunno, ngrihet Tempullthi i Klitumnit. Në këtë rast, në dallim nga veprat e tjera arkitekturore longobarde, zbukurimet e skalitura janë origjinale dhe jo ripërdorime të elementeve të Periudhës Romake; punimi i tyre, gjithësesi, futet përsosmërisht në hullinë e [[Skulptura Romake|Skulpturës Romake]], sa që deri Andrea Palladio besonte se Tempullthi ishte vepër origjinale e [[Perandoria Romake|Periudhës Perandorake]]. Është një ''sacellum'' [[Rendi korintik|korintik]] [[Tempulli Grek|tetrastil ''in antis'']] i pasuruar nga dy portikë anësorë; në tre krahë shtrihet një arkitra me një lutje Zotit në karaltere romakë maiuskul katrorë, shembull shumë i rrallë i [[epigrafia|epigrafisë]] monumentale të [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së Hershme.<ref name="candidatura" /> Në Ferentillo, në Valnerina, Abacia e San Pietro in Valle ruan navatën origjinale që i përket shekullit të VIII dhe dy pllaka të altarit kryesor, të skalitura në basoriliev, midis të cilave ''Lastra di Orso''. [[Skeda:Castello salerno dal drone.jpg|parapamje|396px|Pamje ajrore e Kështjellës së Arekit]] === Salerno === Në vitin [[774]] princi i Beneventos, Areki II, vendosi ta zhvendoste oborrin e tij në Salerno, që u popullua me shumë familje longobarde, duke nisur mbi tre shekuj mbizotërimi longobard me Principatën longobarde të Salernos. Qyteti mori rëndësi dhe u ndërtuan shumë vepra, midis të cilave rezidenca mbretërore, nga e cila mbeten gjurmë të shpërndara në qendrën historike. Kjo rezidencë (tani gati tërësisht e zhdukur) ishte një ndërtim, në të cilën bashkangjitej kapela palatine (tashmë Kisha e San Pietro a Corte). Mbetjet e këtij kompleksi arkeologjik longobard të San Pietro a Corte në qendrën historike të Salernos janë dëshmia e vetme arkeologjike e arkitekturës pallatore të Periudhës Longobarde të mbetura në [[Italia e Jugut|Italinë Jugore]]. Edhe muret e Salernos u rindërtuan nga Areki dhe nga pasuesit e tij, duke krijuar një sistem mbrojtës trekëndor të Salernos longobarde, të përqëndruara në Kështjellën e Arekit. Princat longobardë të Salernos do të ndërtonin një dyzinë kishash, midis të cilave ato të San Massimo-s, Sant'Andrea de Lavinas dhe Santa Maria de Lamas,<ref>{{cite web|title=Chiesa di Santa Maria de Lama|work=amientesa.beniculturali.it|access-date=19 shkurt 2025|url=http://ambientesa.beniculturali.it/BAP/?q=luoghi&luogo=&provincia=&comune=&src=&ID=10|language=it}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> ku gjenden dëshmitë më të mira (megjithëse fragmentare) të [[Piktura Longobarde|Pikturës Longobarde]] në Salerno.<ref>{{cite web|title=La chiesa di Santa Maria de Lama|language=it|url=https://www.progettostoriadellarte.it/2021/03/17/la-chiesa-di-santa-maria-de-lama/|work=Progettostoriadellarte.it|access-date=21 shkurt 2025}}</ref> == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Arti Ravenas]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti paleokristian]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arkitektura Mesjetare Skandinave]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Dyndjet Barbare]] * [[Mbretëritë Barbare]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Arti Mesjetar]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arkitektura Anglo-Saksone]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arti dhe Arkitektura e Repoblación]] * [[Arkitektura Asturiane]] * [[Arti Karoling]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Arti Viking]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Rilindja Otoniane]] * [[Rilindja e shekullit të XI]] * [[Rilindja e shekullit të XII]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Arti Longobard]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Varangianët]] * [[Anijet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Arti Romanik]] * [[Arti gotik]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Gjermanikët]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Longobardët]] * [[Mbretëria e Longobardëve]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Gotët]] * [[Visigotët]] * [[Ostrogotët]] * [[Vandalët]] * [[Teutonët]] * [[Skithët]] * [[Arti romak]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arti romak]] * [[Beteja e Pyllit Teutoburg]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Vardariotai]] * [[Domus]] * [[Goto-grekët]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Llaçi romak]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} ==Bibliografia== {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|chapter=Las artes del metal|year=1998|publisher=Encuentro|language=es|isbn=978-84-7490488-8|pages=130–140}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia: Volume 9 – L'Altomedioevo|year=1994|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author=Peter Anker|author2=Aron Andersson|year=1968|title=L’art scandinave|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|translator=Norbert Vaillant|publisher=Zodiaque|series=La nuit des temps|language=fr}} * {{Cite book|author=Maria Giovanna Arcamone|title=Magistra barbaritas, i barbari in Italia|url=https://books.google.al/books?id=4jZBAQAAIAAJ|year=1984|editor=Giovanni Pugliese Carratelli|publisher=Libri Scheiwiller|publication-place=Milano|language=it|isbn=978-88-7644018-2}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Storia dell'arte italiana: dall'antichità a Duccio|url=https://archive.org/details/storiadellarteit0000arga|publisher=Sansoni|year=1988|language=it}} * {{Cite encyclopedia|author-first=E. A.|author-last=Arslan|title=Longobardi|year=1996|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/longobardi_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/|volume=7|language=it|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana|publication-place=Romë}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|author4=Juan Haro Sabater|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite book|last=Baronio|first=Angelo|chapter=Il "dominatus" dell'abbazia di San Benedetto di Leno|url=http://www1.popolis.it/abbazia/Temi/dominatus.asp|publisher=Bixia Sacra|year=2002|title=L'Abbazia di San Benedetto di Leno. Mille anni nel cuore della pianura padana, Atti del convegno, Leno 26 maj 2001|language=it|pages=129–162|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115234215/http://www1.popolis.it/abbazia/Temi/dominatus.asp|url-status=dead|archive-date=15 nëntor 2011}} * {{Cite book|author=Beatus|title=Commentaires sur l’Apocalypse|via=Gallica.bnf.fr|year=2005|language=fr|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10507217r/f5.image}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Bede i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|url=https://archive.org/details/historicalworkso02bede/page/82/|chapter=III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow|volume=II|year=1843|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en|pages=83-102}} * {{cite web|author=Flavia Belardelli|title="Il paramento lapideo povero" delle mura longobarde di Benevento: criteri di individuazione e intervento|language=it|url=http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/Il%20paramento.htm|date=korrik 2006|publisher=Soprintendenza per i beni architettonici, paesaggistici, storico-artistici ed etnoantropologici per le province di Caserta e Benevento|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111115222550/http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/Il%20paramento.htm|archive-date=15 nëntor 2011}} * {{cite web|author=Flavia Belardelli|title=La Rocca dei Rettori a Benevento|language=it|date=korrik 2006|url=http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/la_rocca.htm|publisher=Soprintendenza per i beni architettonici, paesaggistici, storico-artistici ed etnoantropologici per le province di Caserta e Benevento|url-status=dead|archive-date=13 qershor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613041527/http://www.ambientece.arti.beniculturali.it/soprintendenza/didattica/2006-07/Castelli%20e%20borghi/la_rocca.htm}} * {{Cite book|editor=Henry Adams Bellows|title=The Poetic Edda|year=1936|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author=Carlo Bertelli|chapter=I cicli pittorici e gli stucchi della basilica di San Salvatore|editor=Renata Stradiotti|title=San Salvatore - Santa Giulia a Brescia. Il monastero nella storia|publisher=Skira|language=it|location=Milano|year=2001|page=84}} * {{Cite encyclopedia|author=F. Betti|title=LIUTPRANDO|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/liutprando_(Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale)/|year=1996|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana|language=it}} * {{Cite book|author1=Hugo Blake|author2=Donata Vicini|year=1995|volume=1|url=https://www.academia.edu/3026084/S_Maria_delle_Cacce_Pavia_lo_scavo_archeologico_del_1979_with_omitted_p_190_|chapter=Santa Maria delle Cacce [Pavia]: lo scavo archeologico del 1979|title=Archeologia urbana a Pavia|editor=Hugo Blake|publisher=Comune di Pavia, Musei Civici|language=it, en|access-date=19 maj 2021|pages=162-191}} * {{Cite book|editor-last=Boltin|editor-first=Lee|title=Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland|publisher=Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art|year=1977|language=en|ISBN=0-87099-164-7}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|editor1=Gian Pietro Brogiolo|editor2=Alexandra Chavarria Arnau|title=I Longobardi. Dalla caduta dell'Impero all'alba dell'Italia|year=2007|publisher=Silvana|publication-place=Cinisello Balsamo|language=it}} * {{Cite book|author1=Emma C. Bunker|author2=Bruce Chatwin|author3=Ann Elizabeth Farkas|url=https://books.google.al/books?id=xKZPAAAAMAAJ|title=Animal Style Art from East to West|year=1970|publisher=Asia Society|language=en}} * {{cite book|author-last=Bunker|author-first=Emma C.|title=Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections|year=2002|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96120/rec/302|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en|location=New York|isbn=978-030009688-0}} * {{Cite encyclopedia|author=G. Bertelli Buquicchio|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/benevento_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|title=Benevento|year=1992|publication-place=Romë|publisher=Istituto Italiano dell'Enciclopedia|language=it}} * {{Cite journal|author=Alejandro Villa Castillo|title=Tallares escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado "Grupo Mozárabe Leonés"|journal=Arqueología y Territorio Medieval|url=https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670|issue=24|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|language=es|issn=2386-5423|date=27 nëntor 2017|access-date=7 janar 2024|pages=151–184}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author=Pascale Chevalier|editor1=Bonnie Effros|editor2=Isabel Moreira|url=https://books.google.al/books?id=xyT3DwAAQBAJ&lpg=PA657&pg=657|title=The Oxford Handbook of the Merovingian World|chapter=30. Merovingian Religious Architecture: Some New Reflections|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2020|language=en|isbn=978-0-19-023418-8|pages=657–692}} * {{Cite journal|author=Javier Caballero Chica|date=13 dhjetor 2017|language=es|url=https://buleria.unileon.es/bitstream/handle/10612/11602/Santiago%20de%20Pe%c3%b1alba%20y%20los%20influjos%20Hispano-musulmanes%2c%20ProMonumenta%20n%c2%ba14%2c%20diciembre%202017.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Santiago de Peñalba y los influjos Hispano-Musulmanes|volume=XIV|journal=ProMonumenta: Revista de la Asociación de Amigos del Patrimonio Cultural de León|access-date=7 janar 2024|pages=72-80}} * {{Cite book|author=Nicola Coldstream|title=Medieval Architecture|language=en|url=https://books.google.al/books?id=GFReqRIMXdwC|year=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|isbn=978-0-19-284276-3}} * {{Cite encyclopedia|author1=James Stevens Curl|author2=Jane Turner|title=Merovingian architecture|date=29 maj 2018|url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/art-and-architecture/european-art-1599/merovingian-art-and-architecture|encyclopedia=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|via=Encyclopedia.com|language=en|access-date=31 dhjetor 2025}} * {{Cite book|author=Deborah Mauskopf Deliyannis|title=Ravenna in Late Antiquity|url=https://archive.org/details/ravennainlateant0000deli|year=2010|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|location=Kembrixh|isbn=0-521-83672-7}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|author2=Erkemberti|editor=Italo Pin|url=https://books.google.al/books?id=lpFDBJHGUMwC|title=Storia dei Longobardi: in appendice Storia dei Longobardi di Benevento di Erchemberto|year=1990|publisher=Edizioni Studio Tesi|language=it|isbn=978-88-7692-231-2}} * {{Cite book|author=Jerrilynn D. Dodds|title=Dictionary of the Middle Ages|chapter=VISIGOTHIC ART|publisher=Sons of Charles Scribner|year=1988|language=en|location=New York|isbn=978-068418278-0|pages=465–467|volume=12}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|language=en|year=1993|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|author=Nancy Edwards|title=Life in Early Medieval Wales|year=2023|url=https://books.google.al/books?id=Cc3MEAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-873321-8}} * {{Cite book|last1=Effros|first1=Bonnie|title=Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914|date=14 qershor 2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-969671-0}} * {{Cite book|author=Camille Enlart|title=Manuel d'archéologie française depuis les temps mérovingiens jusqu'à la Renaissance – Architecture religieuse: Périodes merovingienne, carolingienne et romane|volume=1.1|year=1927|publisher=Éditions Auguste Picard|language=fr|orig-year=1919|location=Paris}} * {{Cite book|author=Manuela Farneti|title=Glossario tecnico-storico del mosaico: con una breve storia del mosaico|publisher=Longo|year=1993|language=it}} * {{Cite book|editor1=Eric Fernie|editor2=Paul Crossley|year=1990|title=Medieval Architecture and Its Intellectual Context: Studies in honour of Peter Kidson|url=https://books.google.al/books?id=j-j0qMhoLUQC|publisher=The Hambledon Press|language=en|isbn=978-1-85285-034-0}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite book|author=Vittorio Foramitti|chapter=1. Il Tempietto Longobardo. Descrizione Generale e Cenni Storici|year=2008|language=it|url=http://books.google.al/books?id=Fh-qW0sLOSoC&pg=PA9&dq=tempietto+longobardo+cividale+del+friuli|title=Il Tempietto longobardo nell'Ottocento: Selvatico, Valentinis e i Primi Restauri dell’Oratorio di S. Maria in Valle di Cividale|publisher=Edizioni del Confine|isbn=978-88-87768-10-7|pages=9-14}} * {{Cite encyclopedia|author=Joachim E. Gaehde|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|year=1989|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es|page=328}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{Cite book|author=André Grabar|title=Le origini dell'estetica medievale|publisher=Jaka Book|year=2001|publication-place=Milano|language=it}} * {{cite journal|author=Fernando Regueras Grande|year=2018|issue=28|language=es|issn=1697-5804|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6975376|title=Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés|journal=Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras|access-date=7 janar 2024|pages=27-45}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Univers des formes|location=Paris|publisher=Gallimard|language=fr|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|author1=James Harpur|author2=Elizabeth M. Hallam|year=1995|publisher=Konecky & Konecky|url=https://books.google.al/books?id=gUaqBpHiA1oC|language=en|title=Secrets of Middle Ages|chapter=The Iberian Crucible|isbn=978-156852307-1|pages=22–29}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|publisher=Hacker Art Book|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Günther Haseloff|year=1979|title=Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit|publisher=Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum|language=de}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|chapter=Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-10902-5|pages=15-58}} * {{Cite book|author=J. N. Hillgarth|title=The Visigoths in History and Legend|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=F90sAQAAIAAJ|publisher=Pontifical Institute of Medieval Studies|language=en|isbn=978-088844166-9}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{cite book|editor-last1=Hourihane|editor-first1=Colum|year=2012|chapter=Visigothic art|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|volume=6. Stave to Zyvele|url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Oksford|page=316-318|isbn=978-0-19-539536-5|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|year=1968|language=fr|publisher=Gallimard}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|author3=Wolfgang Fritz Volbach|url=https://books.google.al/books?Id=QZ7cHAAACAAJ|title=L'Europa delle invasioni barbariche|publication-place=Milano|publisher=Rizzoli editore|year=1980|language=it|isbn=978-881729012-8}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|author=Wilfred Koch|year=2013|author2=Waldemar Baraniewski|language=pl|url=https://books.google.al/book?id=zYzbnQEACAAJ|title=Style w architekturze: arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne|publisher=Świat Książki|isbn=978-83-7943007-9}} * {{Cite book|author-first=Saverio|author-last=Lomartire|language=it|via=Academia.edu|access-date=28 maj 2021|url=https://www.academia.edu/6710091/Commacini_e_marmorarii_Temi_e_tecniche_della_scultura_nella_Langobardia_maior_tra_VII_e_VIII_secolo|title=Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo}} * {{Cite conference|last=Domingo Magaña|first=J. A.|publisher=L’Erma di Bretschneider|title=The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/3070637|conference=Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012|year=2015|language=en|pages=527–535}} * {{Cite book|editor1=John Manley|editor2=Stephen Grenter|editor3=Fiona Gale|year=1991|language=en|url=https://books.google.al/books?id=TnXCAAAACAAJ|title=The Archaeology of Clwyd|publisher=Clwyd County Council|isbn=978-090444942-6}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|chapter=The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|language=en|title=The Iberian Chronicle|year=2025|via=Google Books|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|title=Gathering History: The Globe’s Chronicle|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|language=en|year=2025|publisher=Amazon Digital Services LLC - Kdp|isbn=979-828513403-9|access-date=3 janar 2025}} * {{Cite book|author=Diego Marin|title=La Civilizacion Espanola|url=https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522|year=1969|publisher=Holt, Rinehart and Winston|language=es|publication-place=New York|pages=[https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522/page/34 34]–47}} * {{Cite journal|author=Lara Nebreda Martín|journal=Boletín del Archivo Epigráfico|url=https://www.academia.edu/36344573/AEHTAM_29_La_arqueta_del_obispo_Arias_de_la_catedral_de_Oviedo|issn=2603-9117|title=AEHTAM 29: La arqueta del obispo Arias de la catedral de Oviedo|issue=1|volume=1|year=2018|language=es|publisher=Archivo Epigráfico de Hispania|pages=53-58}} * {{Cite journal|author=Leardo Mascanzoni|journal=Storia e Dossier|title=Ravenna: una storia millenaria|date=tetor 1990|url=https://www.academia.edu/30201566/Ravenna_una_storia_millenaria|issue=44|publisher=Giunti Barbera Editore|language=it|publication-place=Firence|pages=3-50}} * {{Cite journal|author=H. E. del Medico|year=1943|title=La mosaïque de l’abside orientale de Germigny-des-Prés (Loiret)|journal=Monuments et mémoires de la Fondation Eugène Piot|volume=36|issue=1|language=fr|pages=81-84}} * {{Cite book|author=Charles B. McClendon|publisher=Yale University Press|year=2005|url=https://books.google.al/books?id=P572amlqdksC|title=The Origins of Medieval Architecture: Building in Europe, A.D. 600–900|language=en|isbn=978-0-300-10688-6}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|last=Meomartini|first=Almerico|title=I monumenti e le opere d'arte della città di Benevento|year=1979|publisher=De Martini|language=it|publication-place=Benevento}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|chapter=Visigoths to the Muslim Invasion|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|year=2003|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8|page=586–711}} * {{Cite book|last=Moris|first=Lorenzo|author2=Alessandro Pellegrini|title=Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo|year=2003|publisher=Provincia di Bergamo|publication-place=Bergamo|language=it}} * {{Cite book|author=Rexford Newcomb|title=Outlines of the History of Architecture: Medieval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=OWFPAQAAMAAJ|year=1932|publisher=Edwards Brothers, Inc.|language=en}} * {{Cite book|author=Carl Nordenfalk|title=L’enluminure au Moyen-Âge|year=1988|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00120-2}} * {{cite book|author1=Paola Novara|author2=Serena Ciliani|author3=Elisa Emaldi|title=50 oggetti del Museo Nazionale, 1 racconto di Ravenna|year=2024|publisher=Museo Nazionale di Ravenna|language=it|publication-place=Ravenna}} * {{Cite book|author=Otto Pächt|title=Book Illumination in the Middle Ages|year=1986|language=en|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|publisher=Harey Miller Publishers|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author=Ivo Petricioli|chapter=Sculpture from the 8th to the 12th Century|editor=Ivan Supičić|language=en|url=https://archive.org/details/croatiainearlymi0000unse|title=Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey|year=1999|publisher=Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU|isbn=085667499-0|pages=475–492}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Mohamemd and Charlemagne|language=en|publisher=Courier Corporation|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=QdUoAwAAQBAJ|isbn=978-048642011-0}} * {{Cite book|author=Arthur Kingsley Porter|publisher=Baker and Taylor Company|year=1909|url=https://books.google.al/books?id=KxHqAAAAMAAJ|title=Medieval Architecture: Its Origins and Development, with Lists of Monuments and Bibliographies|volume=1|language=en}} * {{Cite journal|author=Maurice Prou|year=1914|url=http://www.persee.fr/doc/minf_0398-3609_1914_num_39_1_1601|title=Chancel carolingien orné d’entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)|journal=Mémoires de l’Institut national de France|volume=39|issue=1|language=fr|pages=123-138}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|year=1994|title=L'Empire carolingien. La vie quotidienne|publisher=Hachette|language=fr}} * {{Cite journal|last1=Sánchez-Pardo|first1=José C.|last2=Blanco-Rotea|first2=Rebeca|last3=Sanjurjo-Sánchez|doi=10.15184/aqy.2017.83|first3=Jorge|date=gusht 2017|title=The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results|journal=Antiquity|language=en|volume=91|issue=358|s2cid=164322469|issn=0003-598X|doi-access=free|pages=1011–1026}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|title=Historia del arte|year=1986|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite book|last=Rotili|first=Marcello|title=Benevento romana e longobarda. L'immagine urbana|year=1986|publisher=La Stampa di Ercolano|publication-place=Napoli|language=it}} * {{Cite book|last=Rovagnati|first=Sergio|title=I Longobardi|year=2003|publisher=Xenia|language=it|publication-place=Milano|isbn=88-7273-484-3}} * {{Cite book|author=Howard Saalman|title=Medieval Architecture: European Architecture: 600–1200|url=https://books.google.al/books?id=GrzZAAAAMAAJ|year=1962|publisher=G. Braziller|language=en|isbn=978-080760336-9}} * {{Cite encyclopedia|author=Christian Sapin|title=Pre-Romanesque Art|year=2000|editor1=André Vauchez|url=http://books.google.al/books?id=om4olQhrE84C&pg=PA1182&dq=pre-romanesque+art|encyclopedia=Encyclopedia of the Middle Ages|volume=1|editor2=Michael Lapidge|translator=Adrian Walford|others=Richard Barrie Dobson|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|language=en|isbn=978-157958282-1|page=1182}} * {{Cite book|author=George Gilbert Scott|title=Lectures on the Rise and Development of Mediæval Architecture|chapter=Lecture II: Sketch of the Rise of Mediæval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=0JVAAQAAMAAJ&pg=PA37|year=1879|volume=1|publisher=John Murray|language=en|pages=37–68}} * {{Cite book|author=Valentin V. Sedov|url=http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|title=Slavs in the Early Middle Ages|year=1995|translator=N. Lopatin|publisher=Archaelogy|language=en|archive-date=11 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211445/http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Semeria|first=Giovanni Battista|publisher=Tipografia Fontana|year=1840|url=https://books.google.al/books?id=Gwlf5DKnKaAC|title=Storia della Chiesa Metropolitana di Torino descritta dai tempi apostolici sino all’anno 1840|publication-place=Torino|language=it}} * {{Cite book|last=Sironi|first=Pier Giuseppe|title=Castelseprio. Storia e monumenti|year=1997|publisher=Colombo|publication-place=Tradate|language=it}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|chapter=Spain: A History|title=Art|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden City, NJ|pages=52–56}} * {{Cite book|author=Roger A. Stalley|title=Early Medieval Architecture|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=7qWcmCBUPO0C|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|language=en|isbn=978-0-19-284223-7}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|publisher=Garland|language=en|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=ll Pavone del Museo Cristiano di Brescia|title=Miscellanea di Studi bresciani sull'Altomedioevo|publication-place=Bresha|publisher=Comitato bresciano per l'VIII Congresso Internazionale dell'arte dell'Altomedioevo|language=it|year=1959|pages=55-71}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=Aspetti e rapporti di scultura barbarica nei ducati longobardi del Friuli e della Lombardia|title=Memorie Storiche Forogiuliesi|volume=XLIV|publisher=Deputazione di Storia Patria per il Friuli|date=1960–1961|language=it|publication-place=Udine|pages=97-111}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|chapter=7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|orig-date=2010|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite conference|author=Luigina Tomay|title=Benevento longobarda: dinamiche insediative e processi di trasformazione|url=https://www.academia.edu/8586409/Benevento_longobarda_dinamiche_insediative_e_processi_di_trasformazione|editor1=Gabriella D'Henry|editor2=Chiara Lambert|year=2009|format=PDF|language=it|conference=Il popolo dei Longobardi meridionali: testimonianze storiche e monumentali|publisher=Gruppo Archeologico Salernitano|publication-place=Salerno|pages=119-151}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|series=Summa Artis: Historia General del Arte|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|volume=VIII|publisher=Espasa Calpe|year=2001|language=es|isbn=978-84-2398732-0}} * {{cite book|editor=Georg Waitz|title=Monumenta Germaniae Historica – Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum saeculae VI–IX|publisher=Impensis Bibliopolii Hahniani|url=https://archive.org/details/bub_gb_IBs6AAAAMAAJ|publication-place=Hanover|year=1878|language=la|series=Annales Hildesheimenses}} * {{Cite book|author=J. M. Wallace-Hadrill|year=1982|title=The Long-Haired Kings|publisher=University of Toronte Press|location=Toronto|language=en|isbn=0-8020-6500-7}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walter|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|publisher=Taschen|language=en|year=2005|location=Këln}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|year=1984|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite book|author=Ian Wood|title=The Merovingian Kingdoms 450–751|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=f_PgAwAAQBAJ|publisher=Taylor & Francis|language=en|isbn=978-0-582-49372-8}} * {{Cite book|author-last=De Vecchi|author-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|chapter=Tomo II: I Longobardi in Italia|language=it|page=311-316}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|year=1991|chapter=I Longobardi a Cividale|title=L’Arte nel tempo|volume=1.2|publisher=Bompiani|language=it|isbn=88-450-4219-7|pages=315-317}} * {{Cite journal|author=Carol L. Neuman De Vegvar|title=The Origin of the Genoels-Elderen Ivories|journal=Gesta|volume=29|year=1990|language=en|pages=8-24}} * {{Cite book|author-last=Verzone|author-first=Paolo|chapter=Architettura longobarda a Spoleto e a Pavia|url=https://books.google.al/books?id=B99rAAAAIAAJ|language=it|title=Atti del IV Congresso internazionale del Centro italiano di studi sull'alto medioevo 10-14 shtator 1967|year=1969|publisher=Centro italiano di studi sull’alto Medioevo|publication-place=Pavia|pages=221-230}} * {{Cite book|author=Manuel Antonio López Villa|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|volume=1|language=es|url=http://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|year=2003|chapter=Arquitectura medieval|publisher=Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite encyclopedia|author1=Dudák Vladislav|author2=Pošva Rudolf|author3=Neškudla Bořek|year=2000|title=Vizigótska Architektura|encyclopedia=Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu|publisher=Baset|language=pl|isbn=80-86223-08-6|pages=981–982}} {{Refend}} == Lidhje të jashtme == * {{Commons category|Lombard architecture|Arkitektura Longobarde}} * ''Italia Langobardorum. Centri di potere e di culto (568-774 d.C.)'', kandidatura për tu futur në [[Vende të trashëgimisë botërore|Listën e trashëgimisë botërore të njerëzimit]] [[UNESCO]]: ** {{Cite web|url=http://www.italialangobardorum.it/index.asp|title=Sito ufficiale del patrimonio|language=en, it|url-status=dead|archive-date=23 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161023200037/http://www.italialangobardorum.it/index.asp}} ** {{Cite web|url=http://www.italialangobardorum.it/eng/sito/|title=Sito ufficiale della candidatura|language=en|url-status=dead|archive-date=29 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130129203512/http://www.italialangobardorum.it/eng/sito/}} ** {{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1318|title=Scheda Unesco|language=ar, en, es, fr, ru, zh|work=Whc.unesco.org}} ** {{Cite web|title=Scheda del patrimonio sul sito del ministero per i Beni e le Attività culturali|date=3 tetor 2008|url=http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Comunicati/visualizza_asset.html_1468318012.html|language=it|publisher=Ministero per i Beni e le Attività Culturali|archive-date=30 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161030220341/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Comunicati/visualizza_asset.html_1468318012.html|url-status=dead}} ** {{Cite web|url=http://cividale-html.synergie-web.it/www.cividale.net/notizie/via-libera-del-ministero-alla-candidatura-unesco-di-cividale/Ministero%20Beni%20Culturali%20-%20La%20candidatura.pdf|title="Italia Langobardorum. Centri di potere e di culto (568-774 d.C.) - I beni oggetto della candidatura", documento a sostegno della candidatura a patrimonio dell'umanità Unesco|publisher=Ministero per i Beni e le Attività Culturali|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313154343/http://cividale-html.synergie-web.it/www.cividale.net/notizie/via-libera-del-ministero-alla-candidatura-unesco-di-cividale/Ministero%20Beni%20Culturali%20-%20La%20candidatura.pdf|archive-date=13 mars 2013}} * {{Cite web|title=Sito ufficiale del Duomo di Monza|language=it|work=Duomomonza.it|url=http://www.duomomonza.it//index.php?option=com_content&task=view&id=75&Itemid=26}} * {{Cite web|url=http://lombardia.thule-italia.org/?page=Castelseprio_storia|title=Testi e immagini sulle rovine di Castelseprio, da "Thule Lombardia"|work=Lombardia.thule-italia.org|language=it}} * {{Cite web|url=http://www.donatocalabrese.it/benevento/cintamur.htm|title=Immagini delle Mura di Benevento|work=donatocalabrese.it|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205080756/http://www.donatocalabrese.it/benevento/cintamur.htm|archive-date=5 dhjetor 2008}} * {{Cite web|title=La basilica di Cubulteria sul sito della Pro loco alvignanese|language=it|url=http://www.alvignano.net/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=39|work=Alvignano.net|url-status=dead|archive-date=22 tetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022155016/http://www.alvignano.net/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=39}} * {{Cite web|url=http://www.archeopg.arti.beniculturali.it/index.php?it/126/trevi|title=Il Tempietto del Clitunno sul sito della Soprintendenza per i Beni archeologici dell'Umbria|work=Archeopg.arti.beniculturali.it|language=it|archive-date=20 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520221251/http://www.archeopg.arti.beniculturali.it/index.php?it%2F126%2Ftrevi|url-status=dead}} {{DEFAULTSORT:Arkitektura Longobarde}} [[Kategoria:Mesjeta e hershme]] [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Historia e Italisë]] [[Kategoria:Historia e arteve pamore]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Popujt gjermanikë lindorë]] [[Kategoria:Histori e artit]] aj176ag90t8n1d9cjbgfbpe7swrw86r Arti dhe Arkitektura e Repoblación 0 393774 2978068 2974368 2026-05-06T20:21:52Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978068 wikitext text/x-wiki {{Short description|Stil artistik i Spanjës Mesjetare}} {{DISPLAYTITLE:Arti dhe Arkitektura e ''Repoblación''}} [[Skeda:Pinturas de San Baudelio de Berlanga.jpg|parapamje|347px|Eremitëria e San Baudelio de Berlanga, kollona qendrore me kapitel në formë palme]] Termi "'''arte de repoblación'''" (tekstualisht, "Arti ose Arkitektura e Repopullimit") i referohet kishave [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike|Para-Romanike]] të ndërtuara në mbretëritë e krishtera të Spanjës Veriore, midis fundit të shekullit të IX dhe fillimit të shekullit të XI. Kjo ishte koha kur këto mbretëri po fuqizoheshin pas [[Pushtimi mysliman i Gadishullit Iberik|pushtimit mysliman]]. Këto kisha tregojnë stile të ndryshme të përziera, duke përfshirë [[Arti dhe Arkitektura Visigote|Visigot]], [[Arkitektura Asturiane|Asturian]], [[Arti dhe arkitektura mozarabe|Mozarabik]], [[Arti Karoling|Karoling]], madje edhe ndikime Andaluziane [[Arti islam|Islamike]]. Kjo përzierje stilesh pasqyron kulturat e ndryshme që jetonin bashkë në atë kohë. Nga kjo periudhë mund të shihen grupe të ndryshme kishash, si kishash mozarabike në mbretërinë e Leonit ose grupin Serrablo, secila me stilin e vetë dallues. Në shekullin e X, ndikimi mysliman mund të shihet në shumë ndërtesa në Spanjën Veriore, madje edhe ato fetare. Kjo pasi këto mbretëri të krishtera ishin fqinje me [[Kalifati i Kordobës|Kalifatin e fuqishëm të Kordobës]]. Megjithatë, termi "Arti i Repoblación" thekson se këto kisha nuk ndërtoheshin gjithmonë nga grupe të vogla banorësh mozarabik, që zhvendoseshin në këto zona nga territoret e kontrolluara nga myslimanët. Termi "Arti i Repoblación" përfshin disa nga ndërtesat që më parë quheshin "mozarabike" nga studjuesit që ndiqnin veprën e Manuel Gómez-Moreno Martínez. Gjithësesi, ka akoma ca debate rreth këtij termi dhe shumë autorë përdorin "[[Arti dhe arkitektura mozarabe|Artin Mozarabik]]" për të përshkruar këtë periudhë.<ref name="Rutas">Canellas López and San Vicente (1996), fq. 93.</ref> Në historiografinë spanjolle, ''Repoblación'' përbën zgjerimin e territoreve të krishtera në basenin e Dueros dhe Mesetas Qendrore në shekujt IX–X. == Historia == [[Skeda:Monasterio mozárabe de San Miguel de Escalada.jpg|parapamje|majtas|412px|Manastiri i San Miguel de Escalada (S.X), një shembull i [[Arti dhe arkitektura mozarabe|Artit Mozarabik Leonez]] me ndikime nga [[Kalifati i Kordobës]]]] Ndikimet fetare ishin të pashmangshme duke parë praninë e shtetit islamik të [[Kalifati i Kordobës|Kalifatit të Kordobës]], i cili kulturalisht, artistikisht dhe ekonomikisht ishte shumë i zhvilluar. Megjithatë, është sugjeruar prej kohësh se ndërtesat monumentale në Spanjën Veriore nga kjo periudhë u ndërtuan nga grupe modeste të emigrantëve mozarabikë, që u vendosën në zonat e ripopulluara, kur kushtet e jetesës në [[Al-Andalus]]in mysliman do të bëheshin të vështira për tu përballuar. Siç pohon profesor Isidro Bango Torviso, duke sugjeruar se këta emigrantë ishin përgjegjës për këto ndërtesa do të ishte e afërt me sugjerimin se: «''Kur lugina e lumit Duero u ripopullua nën mbështetjen e mbretërisë Asturiano-Leoneze, kolonët veriorë do ti kishin harruar të gjitha njohuritë dhe përvojat e tyre dhe do t’u nënshtroheshin 'kapacitetit shumë të pasur dhe të treguar krijues' të emigrantëve të varfër, rural jugorë''.» Arti dhe Arkitektura e ''Repoblación'' identifikohej si nënndarja e tretë e [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike|Periudha Para-Romanike Hispanike]], nga fazat që përkojnë me [[Arti dhe Arkitektura Visigote|Periudhën Visigote]] dhe [[Arkitektura Asturiane|Asturiane]]. Arkitektura e saj është një përmbledhje e elementet të origjinave të ndryshme, të shpërndara në mënyrë të ç‘rregullt, në një mënyrë të tillë që elementet me origjinë paleo-kristiane, visigote ose asturiane të mbizotërojnë, ndërsa në kohë të tjera të mbizotëronin karakteristikat myslimane. == Karakteristikat == Disa nga karakteristikat identifikuese të arkitekturës kishtare të ''Repoblación'' janë: * Plan bazilikor ose të qendërzuar; ndonjëherë me absida përkundrejtë njëra-tjetrës. * Kapela kryesore mbi një plan drejtkëndor së jashtmi dhe ultra-gjysmërrethor së brendshmi. * Përdorimi i harkut patkua me prejardhje myslimane, disi më të mbyllur dhe të pjerrët se ai visigot. * Përdorimi i përgjithësuar i portave me harqe patkua ose ''alfiz''. * Përdorimi i dritare të dyfishta ose të trefishta të traditës asturiane. * Çati të përbëra nga volta të segmentuara, duke përfshirë volat tradicionale barrela. * Kolona të grupuara që formonin shtylla të përbëra, me [[Rendi korintik|kapitele korintike]] të dekoruara me elemente të stilizuara dhe breza që bashkonin kapitelet me kolonat. * Mure të përforcuara nga mbështetje të jashtme. * Evoluimi i zbukurimeve trarëve me vargje të mëdha lobesh, që mbështesin strehë shumë të theksuara. * Dekorime të ngjashme me ato visigote në spërdredhje, [[svastika]] dhe tema bimore dhe shtazore që formonin bordura të dala. * Një zotërim mjeshtror i teknikës së ndërtimit, duke përdorur kryesisht muraturë të rregullt së gjati dhe së gjeri. * Mungesa ose kursimi i dekorimeve të jashtme. * Larmia e planeve dysheme, me përmasa të vogla dhe hapsira jo vijuese të mbuluara nga [[kupola]] (të zgavruara, të segmentuara, të brinjëzuara të transeptit patkua, etj.). == Shembuj tipikë == [[Skeda:Pinturas murales de Santiago de Peñalba.jpg|parapamje|Murale në stilin e [[Kalifati i Kordobës|Kalifatit të Kordobës]] në brendësinë e Santiago de Peñalba]] Poshtë është një klasifikim i tempujve të Artit të Repoblación në grupe të ndryshme bazuar në karakteristikat e tyre: === Arti Mozarabik Leonez === [[Arti dhe arkitektura mozarabe|Arti Mozarabik]] i mbretërisë së Leonit është bashkimi i Artit të Repoblación të karakterizuar nga të qenit më i rafinuara i kësaj periudhe, duke pasqyruar kontributet kulturore dhe stilistike nga [[Kalifati i Kordobës]]. Këto ndikime shfaqen në harqet patkua përsosmërisht të formuara, artikulimet e përpunuara hapsinore dhe në disa raste, si në Kishën e Santiago de Peñalba (León), në praninë e muraleve që evidentojnë marrëdhënien estetike me Artin Andaluzian.<ref>{{Cite journal|last=Villa del Castillo|first=Alejandro|url=https://doi.org/10.17561/aytm.v24i0.5|title=Talleres escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado 'Grupo Mozárabe Leonés'|date=27 nëntor 2017|journal=Arqueología y Territorio Medieval|volume=24|access-date=25 dhjetor 2024|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|issn=2386-5423|doi-access=free|language=es|pages=151–184}}</ref> * Kisha e Santiago de Peñalba ([[Provinca León|León]]) * Manastiri i San Miguel de Escalada ([[Provinca León|León]]) * Kisha e San Salvador de Palat del Rey ([[Provinca León|León]]) * Eremitëria e Santo Tomás de las Ollas ([[Provinca León|León]]) * Kapela e San Miguel e [[Celanova]]s ([[Provinca Ourense|Orense]]) * Kisha e San Ciprianit të San Cebrián de Mazote ([[Provinca Valladolid|Valladolid]]) * Kisha e Santa María de Lebeña ([[Kantabria]]) [[Skeda:San Pedro de Larrede.jpg|parapamje|Kisha e San Pedro de Lárrede, konsideruar si prototipi i grupit arkitekturor të Serrablos]] * Kisha e Santa María de Wamba ([[Provinca Valladolid|Valladolid]]) === Kishat e Serrablos === Kishat e Serrablos, të vendosura në Aragonën e Epërme dhe që datojnë midis shekujve të X dhe të XI, bëjnë bashkë një grup kishash me karakteristika homogjene dhe klasifikim të vështirë, pasi ato kombinojnë karakteristika Para-Romanike, Mozarabike, Longobarde dhe Proto-Romanike, që është arsyeja pse quhen Proto-Romanike ose Romaniku i Hershëm Aragonez. Këto ndërtime zakonisht kanë një navatë të vetme ose plane të thjeshta ndarjeje, harqe patkua me ndikim mozarabik, kambanare të bashkangjitura dhe një përdorim fillestar të voltave barrela.<ref>{{Citation|title=IGLESIAS RURALES COMARCA ALTO ARAGON - TIERRAS DE SERRABLO|url=http://www.jdiezarnal.com/serrablo.html|access-date=25 dhjetor 2024|work=Jdiezarnal.com|language=es}}</ref><ref>{{Citation|author=A. Garcia Omedes|url=https://www.romanicoaragones.com/5-MapaActivo/02Altogallego.htm|title=RUTAS ROMANICAS POR LA COMARCA DEL ALTO GÁLLEGO|access-date=25 dhjetor 2024|work=Romanicoaragones.com|language=es}}</ref> * Kisha e San Pedro de Lárrede ([[Provinca Huesca|Huesca]]) * Kisha e San Juan de Busa ([[Provinca Huesca|Huesca]]) * Kisha e San Bartolomé de Gavín ([[Provinca Huesca|Huesca]]) * Kisha e San Martín de Oliván ([[Provinca Huesca|Huesca]]) * Kisha e San Andrés de Satué ([[Provinca Huesca|Huesca]]) * Eremitëria e San Juan Bautista de Rasal ([[Provinca Huesca|Huesca]]) === Kisha repoblación me klasifikim të vështir ose tranzicional === [[Skeda:Monasterio de San Millán de Suso. Interior de la iglesia.jpg|parapamje|345px|Manastiri i San Millán de Suso]] Këto kisha paraqesin karakteristika hibride, duke kombinuar kontributet mozarabike në tempujt me origjinë visigote dhe, në shumë raste, me zgjerime të mëvonshme gjatë Periudhës Romanike. Shembuj të shquar përfshijnë Manastirin e San Millán de Suso në La Rioja, i cili ruan gjurmë visigote dhe mozarabike bashkë me rimodelime romanike, si dhe eremitëria e San Baudelio de Berlanga në Soria, e shquar për strukturën e saj të veçantë me një kolonë qendrore që mban një voltë në formë palme dhe muralet e saj. * Manastiri i San Millán de Suso ([[Rioha|La Rioja]]) * Eremitëria e San Baudelio de Berlanga ([[Caltojar]], [[Provinca Soria|Soria]]) * Eremitëria e San Román de Moroso ([[Arenas de Iguña]], [[Kantabria]]) * Eremitëria e Santa Céntola y Santa Elena (Siero, [[Provinca Burgos|Burgos]]) * Kisha e San Vicente del Valle ([[Provinca Burgos|Burgos]]) * Manastiri i San Juan de la Peña (Jaca, [[Provinca Huesca|Huesca]]) * Kisha e Manastirit të Lejres ([[Navara]]) * Manastiri i San Salvadorit të Tábara-s ([[Provinca Zamora|Zamora]]) * Kisha e San Quirico de Pedret ([[Provinca Barcelona|Barcelona]]) * Kisha e San Cristóbal de Cabrils ([[Provinca Barcelona|Barcelona]]) * Eremitwria e San Julián de Boada ([[Provinca Girona|Gerona]]) * Kisha e Santa María de Matadars ([[Provinca Barcelona|Barcelona]]) == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Spanja në Mesjetë]] * [[Pushtimi mysliman i Gadishullit Iberik]] * [[Kalifati i Kordobës]] * [[Al-Andalus]] * [[Ripushtimi i Andaluzisë|Reconquista]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arti paleokristian]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Arti Ravenas]] * [[Monumentet paleokristiane të Ravenës]] * [[Arkitektura Mesjetare Skandinave]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Dyndjet Barbare]] * [[Mbretëritë Barbare]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Arti Mesjetar]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arkitektura Anglo-Saksone]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arkitektura Asturiane]] * [[Arti Karoling]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Arti Viking]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Rilindja Otoniane]] * [[Rilindja e shekullit të XI]] * [[Rilindja e shekullit të XII]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Arti Longobard]] * [[Arkitektura Longobarde]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Varangianët]] * [[Anijet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Arti Romanik]] * [[Arti gotik]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Gjermanikët]] * [[Lista e fiseve të hershme gjermanike]] * [[Longobardët]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Gotët]] * [[Visigotët]] * [[Ostrogotët]] * [[Vandalët]] * [[Teutonët]] * [[Skithët]] * [[Arti romak]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arti romak]] * [[Beteja e Pyllit Teutoburg]] * [[Burgus]] * [[Cannaba]] * [[Castellum]] * [[Castra]] * [[Vardariotai]] * [[Domus]] * [[Goto-grekët]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Llaçi romak]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Prokopi i Çezaresë]] * [[Romanitas]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author-last=Utrero Agudo|author-first=María de los Ángeles|year=2006|language=es|url=https://books.google.al/books?id=457w8IGP8HkC|title=Iglesias Tardoantiguas y Altomedievales en la Península Ibérica: Análisis Arqueológico y Sistemas de Abovedamiento|publisher=Consejo Superior de Investigaciones Científicas, Instituto de Historia, Departamento de Historia Antigua y Arquelogía|publication-place=Madrid|isbn=978-84-00-08510-0}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|chapter=Las artes del metal|year=1998|publisher=Encuentro|language=es|isbn=978-84-7490488-8|pages=130–140}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|year=1994|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia: Volume 9 – L'Altomedioevo|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author=Peter Anker|author2=Aron Andersson|title=L’art scandinave|translator=Norbert Vaillant|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|year=1968|publisher=Zodiaque|series=La nuit des temps|language=fr}} * {{Cite book|author=Maria Giovanna Arcamone|title=Magistra barbaritas, i barbari in Italia|editor=Giovanni Pugliese Carratelli|url=https://books.google.al/books?id=4jZBAQAAIAAJ|year=1984|publisher=Libri Scheiwiller|publication-place=Milano|language=it|isbn=978-88-7644018-2}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Storia dell'arte italiana: dall'antichità a Duccio|url=https://archive.org/details/storiadellarteit0000arga|publisher=Sansoni|year=1988|language=it}} * {{Cite encyclopedia|author-first=E. A.|author-last=Arslan|title=Longobardi|year=1996|volume=7|language=it|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/longobardi_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana|publication-place=Romë}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite journal|author=J. Camón Aznar|title=Arquitectura española del siglo X: Mozárabe y de la repoblación|journal=Goya: Revista de arte|issue=52|year=1963|language=es|pages=206–219}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|author4=Juan Haro Sabater|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite book|author=Beatus|title=Commentaires sur l’Apocalypse|via=Gallica.bnf.fr|year=2005|language=fr|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10507217r/f5.image}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Bede i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|url=https://archive.org/details/historicalworkso02bede/page/82/|chapter=III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow|volume=II|year=1843|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en|pages=83-102}} * {{Cite book|editor=Henry Adams Bellows|title=The Poetic Edda|year=1936|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author-last=Monedero Bermejo|author-first=Miguel Ángel|title=La arquitectura de la repoblación en la provincia de Cuenca|year=1982|publisher=Excma Diputación Provincial|language=es|publication-place=Cuenca|isbn=978-84-5007625-7}} * {{Cite encyclopedia|author=F. Betti|title=LIUTPRANDO|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|year=1996|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/liutprando_(Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale)/|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana|language=it}} * {{Cite book|author1=Hugo Blake|author2=Donata Vicini|year=1995|volume=1|publisher=Comune di Pavia, Musei Civici|url=https://www.academia.edu/3026084/S_Maria_delle_Cacce_Pavia_lo_scavo_archeologico_del_1979_with_omitted_p_190_|chapter=Santa Maria delle Cacce [Pavia]: lo scavo archeologico del 1979|title=Archeologia urbana a Pavia|editor=Hugo Blake|language=it, en|access-date=19 maj 2021|pages=162-191}} * {{Cite book|editor-last=Boltin|editor-first=Lee|title=Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland|publisher=Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art|year=1977|language=en|ISBN=0-87099-164-7}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|editor1=Gian Pietro Brogiolo|editor2=Alexandra Chavarria Arnau|title=I Longobardi. Dalla caduta dell'Impero all'alba dell'Italia|year=2007|publisher=Silvana|publication-place=Cinisello Balsamo|language=it}} * {{Cite book|author1=Emma C. Bunker|author2=Bruce Chatwin|author3=Ann Elizabeth Farkas|url=https://books.google.al/books?id=xKZPAAAAMAAJ|title=Animal Style Art from East to West|year=1970|publisher=Asia Society|language=en}} * {{cite book|author-last=Bunker|author-first=Emma C.|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en|year=2002|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96120/rec/302|title=Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections|location=New York|isbn=978-030009688-0}} * {{Cite encyclopedia|author=G. Bertelli Buquicchio|encyclopedia=Enciclopedia dell'Arte Medievale|title=Benevento|year=1992|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/benevento_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|publication-place=Romë|publisher=Istituto Italiano dell'Enciclopedia|language=it}} * {{Cite journal|last=Villa del Castillo|first=Alejandro|journal=Arqueología y Territorio Medieval|date=27 nëntor 2017|url=https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670|title=Talleres escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado 'Grupo Mozárabe Leonés'|volume=24|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|issn=2386-5423|access-date=25 dhjetor 2024|doi-access=free|language=es|pages=151–184}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author=Pascale Chevalier|editor1=Bonnie Effros|editor2=Isabel Moreira|url=https://books.google.al/books?id=xyT3DwAAQBAJ&lpg=PA657&pg=657|title=The Oxford Handbook of the Merovingian World|chapter=30. Merovingian Religious Architecture: Some New Reflections|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2020|language=en|isbn=978-0-19-023418-8|pages=657–692}} * {{Cite journal|author=Javier Caballero Chica|date=13 dhjetor 2017|language=es|volume=XIV|access-date=7 janar 2024|url=https://buleria.unileon.es/bitstream/handle/10612/11602/Santiago%20de%20Pe%c3%b1alba%20y%20los%20influjos%20Hispano-musulmanes%2c%20ProMonumenta%20n%c2%ba14%2c%20diciembre%202017.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=Santiago de Peñalba y los influjos Hispano-Musulmanes|journal=ProMonumenta: Revista de la Asociación de Amigos del Patrimonio Cultural de León|pages=72-80}} * {{Cite book|author=Nicola Coldstream|title=Medieval Architecture|language=en|url=https://books.google.al/books?id=GFReqRIMXdwC|year=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|isbn=978-0-19-284276-3}} * {{Cite encyclopedia|author1=James Stevens Curl|author2=Jane Turner|title=Merovingian architecture|language=en|date=29 maj 2018|url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/art-and-architecture/european-art-1599/merovingian-art-and-architecture|encyclopedia=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|via=Encyclopedia.com|access-date=31 dhjetor 2025}} * {{Cite book|author=Deborah Mauskopf Deliyannis|title=Ravenna in Late Antiquity|url=https://archive.org/details/ravennainlateant0000deli|year=2010|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|location=Kembrixh|isbn=0-521-83672-7}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|author2=Erkemberti|editor=Italo Pin|publisher=Edizioni Studio Tesi|url=https://books.google.al/books?id=lpFDBJHGUMwC|title=Storia dei Longobardi: in appendice Storia dei Longobardi di Benevento di Erchemberto|year=1990|language=it|isbn=978-88-7692-231-2}} * {{Cite book|author=Jerrilynn D. Dodds|title=Dictionary of the Middle Ages|chapter=VISIGOTHIC ART|publisher=Sons of Charles Scribner|year=1988|language=en|location=New York|isbn=978-068418278-0|pages=465–467|volume=12}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|language=en|year=1993|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|author=Nancy Edwards|title=Life in Early Medieval Wales|year=2023|url=https://books.google.al/books?id=Cc3MEAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-873321-8}} * {{Cite book|last1=Effros|first1=Bonnie|title=Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914|date=14 qershor 2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-969671-0}} * {{Cite book|author=Camille Enlart|title=Manuel d'archéologie française depuis les temps mérovingiens jusqu'à la Renaissance – Architecture religieuse: Périodes merovingienne, carolingienne et romane|volume=1.1|year=1927|publisher=Éditions Auguste Picard|language=fr|orig-year=1919|location=Paris}} * {{Cite book|author=Manuela Farneti|title=Glossario tecnico-storico del mosaico: con una breve storia del mosaico|publisher=Longo|year=1993|language=it}} * {{Cite book|editor1=Eric Fernie|editor2=Paul Crossley|year=1990|title=Medieval Architecture and Its Intellectual Context: Studies in honour of Peter Kidson|url=https://books.google.al/books?id=j-j0qMhoLUQC|publisher=The Hambledon Press|language=en|isbn=978-1-85285-034-0}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite encyclopedia|author=Joachim E. Gaehde|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|year=1989|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es|page=328}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{Cite book|author=André Grabar|title=Le origini dell'estetica medievale|publisher=Jaka Book|year=2001|publication-place=Milano|language=it}} * {{cite journal|author=Fernando Regueras Grande|year=2018|issue=28|language=es|issn=1697-5804|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6975376|title=Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés|journal=Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras|access-date=7 janar 2024|pages=27-45}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Univers des formes|location=Paris|publisher=Gallimard|language=fr|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|author1=James Harpur|author2=Elizabeth M. Hallam|year=1995|publisher=Konecky & Konecky|language=en|url=https://books.google.al/books?id=gUaqBpHiA1oC|title=Secrets of Middle Ages|chapter=The Iberian Crucible|isbn=978-156852307-1|pages=22–29}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|publisher=Hacker Art Book|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Günther Haseloff|title=Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit|year=1979|publisher=Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum|language=de}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|year=2000|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|chapter=Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality|language=en|isbn=978-90-04-10902-5|pages=15-58}} * {{Cite book|author=J. N. Hillgarth|title=The Visigoths in History and Legend|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=F90sAQAAIAAJ|publisher=Pontifical Institute of Medieval Studies|language=en|isbn=978-088844166-9}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{cite book|editor-last1=Hourihane|editor-first1=Colum|year=2012|chapter=Visigothic art|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|volume=6. Stave to Zyvele|url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Oksford|page=316-318|isbn=978-0-19-539536-5|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|year=1968|language=fr|publisher=Gallimard}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|author3=Wolfgang Fritz Volbach|url=https://books.google.al/books?Id=QZ7cHAAACAAJ|title=L'Europa delle invasioni barbariche|publisher=Rizzoli editore|year=1980|language=it|publication-place=Milano|isbn=978-881729012-8}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|author=Wilfred Koch|year=2013|author2=Waldemar Baraniewski|language=pl|url=https://books.google.al/book?id=zYzbnQEACAAJ|title=Style w architekturze: arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne|publisher=Świat Książki|isbn=978-83-7943007-9}} * {{Cite book|author-first=Saverio|author-last=Lomartire|language=it|via=Academia.edu|access-date=28 maj 2021|url=https://www.academia.edu/6710091/Commacini_e_marmorarii_Temi_e_tecniche_della_scultura_nella_Langobardia_maior_tra_VII_e_VIII_secolo|title=Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo}} * {{Cite book|author-last=Canellas López|author-first=Ángel|year=1996|author2-last=San Vicente|author2-first=Ángel|url=https://books.google.al/books?id=c-_Wj5SroSoC|publisher=Ediciones Encuentro|title=Rutas románicas en Aragón|language=es|publication-place=Madrid|isbn=978-84-7490-388-1}} * {{Cite conference|last=Domingo Magaña|first=J. A.|publisher=L’Erma di Bretschneider|title=The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/3070637|conference=Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012|year=2015|language=en|pages=527–535}} * {{Cite book|editor1=John Manley|editor2=Stephen Grenter|editor3=Fiona Gale|year=1991|publisher=Clwyd County Council|url=https://books.google.al/books?id=TnXCAAAACAAJ|title=The Archaeology of Clwyd|language=en|isbn=978-090444942-6}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|chapter=The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy|year=2025|via=Google Books|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|language=en|title=The Iberian Chronicle|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|title=Gathering History: The Globe’s Chronicle|language=en|year=2025|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|publisher=Amazon Digital Services LLC - Kdp|isbn=979-828513403-9|access-date=3 janar 2025}} * {{Cite book|author=Diego Marin|title=La Civilizacion Espanola|url=https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522|year=1969|publisher=Holt, Rinehart and Winston|language=es|publication-place=New York|pages=[https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522/page/34 34]–47}} * {{Cite journal|author=Lara Nebreda Martín|journal=Boletín del Archivo Epigráfico|issue=1|volume=1|year=2018|language=es|url=https://www.academia.edu/36344573/AEHTAM_29_La_arqueta_del_obispo_Arias_de_la_catedral_de_Oviedo|issn=2603-9117|title=AEHTAM 29: La arqueta del obispo Arias de la catedral de Oviedo|publisher=Archivo Epigráfico de Hispania|pages=53-58}} * {{Cite journal|author=Leardo Mascanzoni|journal=Storia e Dossier|title=Ravenna: una storia millenaria|date=tetor 1990|url=https://www.academia.edu/30201566/Ravenna_una_storia_millenaria|issue=44|publisher=Giunti Barbera Editore|language=it|publication-place=Firence|pages=3-50}} * {{Cite journal|author=H. E. del Medico|year=1943|title=La mosaïque de l’abside orientale de Germigny-des-Prés (Loiret)|journal=Monuments et mémoires de la Fondation Eugène Piot|volume=36|issue=1|language=fr|pages=81-84}} * {{Cite book|author=Charles B. McClendon|publisher=Yale University Press|year=2005|url=https://books.google.al/books?id=P572amlqdksC|title=The Origins of Medieval Architecture: Building in Europe, A.D. 600–900|language=en|isbn=978-0-300-10688-6}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|last=Meomartini|first=Almerico|title=I monumenti e le opere d'arte della città di Benevento|publisher=De Martini|year=1979|language=it|publication-place=Benevento}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|chapter=Visigoths to the Muslim Invasion|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|year=2003|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8|page=586–711}} * {{Cite book|author-last=Moreno|author-first=Manuel-Gómez|title=Iglesias mozárabes: arte español de los siglos IX à XI|url=https://books.google.al/books?id=kks3AQAAMAAJ|year=1919|publisher=Centro de estudios históricos|language=es|publication-place=Madrid}} * {{Cite book|last=Moris|first=Lorenzo|author2=Alessandro Pellegrini|title=Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo|year=2003|publisher=Provincia di Bergamo|publication-place=Bergamo|language=it}} * {{Cite book|author=Rexford Newcomb|title=Outlines of the History of Architecture: Medieval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=OWFPAQAAMAAJ|year=1932|publisher=Edwards Brothers, Inc.|language=en}} * {{Cite book|author=Carl Nordenfalk|title=L’enluminure au Moyen-Âge|year=1988|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00120-2}} * {{cite book|author1=Paola Novara|author2=Serena Ciliani|author3=Elisa Emaldi|title=50 oggetti del Museo Nazionale, 1 racconto di Ravenna|year=2024|publisher=Museo Nazionale di Ravenna|language=it|publication-place=Ravenna}} * {{Cite book|author=Otto Pächt|title=Book Illumination in the Middle Ages|year=1986|language=en|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|publisher=Harey Miller Publishers|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author=Ivo Petricioli|chapter=Sculpture from the 8th to the 12th Century|editor=Ivan Supičić|language=en|url=https://archive.org/details/croatiainearlymi0000unse|title=Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey|year=1999|publisher=Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU|isbn=085667499-0|pages=475–492}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Mohamemd and Charlemagne|language=en|publisher=Courier Corporation|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=QdUoAwAAQBAJ|isbn=978-048642011-0}} * {{Cite book|author=Arthur Kingsley Porter|publisher=Baker and Taylor Company|year=1909|volume=1|language=en|url=https://books.google.al/books?id=KxHqAAAAMAAJ|title=Medieval Architecture: Its Origins and Development, with Lists of Monuments and Bibliographies}} * {{Cite journal|author=Maurice Prou|year=1914|url=http://www.persee.fr/doc/minf_0398-3609_1914_num_39_1_1601|title=Chancel carolingien orné d’entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)|journal=Mémoires de l’Institut national de France|volume=39|issue=1|language=fr|pages=123-138}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|year=1994|title=L'Empire carolingien. La vie quotidienne|publisher=Hachette|language=fr}} * {{Cite journal|last1=Sánchez-Pardo|first1=José C.|last2=Blanco-Rotea|first2=Rebeca|last3=Sanjurjo-Sánchez|doi=10.15184/aqy.2017.83|first3=Jorge|date=gusht 2017|title=The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results|journal=Antiquity|language=en|volume=91|issue=358|s2cid=164322469|issn=0003-598X|doi-access=free|pages=1011–1026}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|title=Historia del arte|year=1986|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite book|last=Rotili|first=Marcello|title=Benevento romana e longobarda. L'immagine urbana|year=1986|publisher=La Stampa di Ercolano|publication-place=Napoli|language=it}} * {{Cite book|last=Rovagnati|first=Sergio|title=I Longobardi|year=2003|publisher=Xenia|language=it|publication-place=Milano|isbn=88-7273-484-3}} * {{Cite book|author=Howard Saalman|title=Medieval Architecture: European Architecture: 600–1200|publisher=G. Braziller|url=https://books.google.al/books?id=GrzZAAAAMAAJ|year=1962|language=en|isbn=978-080760336-9}} * {{Cite encyclopedia|author=Christian Sapin|title=Pre-Romanesque Art|year=2000|editor1=André Vauchez|editor2=Michael Lapidge|url=http://books.google.al/books?id=om4olQhrE84C&pg=PA1182&dq=pre-romanesque+art|encyclopedia=Encyclopedia of the Middle Ages|translator=Adrian Walford|others=Richard Barrie Dobson|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|language=en|volume=1|isbn=978-157958282-1|page=1182}} * {{Cite book|author=George Gilbert Scott|title=Lectures on the Rise and Development of Mediæval Architecture|chapter=Lecture II: Sketch of the Rise of Mediæval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=0JVAAQAAMAAJ&pg=PA37|year=1879|volume=1|publisher=John Murray|language=en|pages=37–68}} * {{Cite book|author=Valentin V. Sedov|url=http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|title=Slavs in the Early Middle Ages|year=1995|translator=N. Lopatin|publisher=Archaelogy|language=en|archive-date=11 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211445/http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|url-status=dead}} * {{Cite book|last=Semeria|first=Giovanni Battista|publisher=Tipografia Fontana|year=1840|language=it|url=https://books.google.al/books?id=Gwlf5DKnKaAC|title=Storia della Chiesa Metropolitana di Torino descritta dai tempi apostolici sino all’anno 1840|publication-place=Torino}} * {{Cite book|last=Sironi|first=Pier Giuseppe|title=Castelseprio. Storia e monumenti|year=1997|publisher=Colombo|publication-place=Tradate|language=it}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|chapter=Spain: A History|title=Art|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden City, NJ|pages=52–56}} * {{Cite book|author=Roger A. Stalley|title=Early Medieval Architecture|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=7qWcmCBUPO0C|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|language=en|isbn=978-0-19-284223-7}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|publisher=Garland|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|language=en|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=ll Pavone del Museo Cristiano di Brescia|title=Miscellanea di Studi bresciani sull'Altomedioevo|publication-place=Bresha|publisher=Comitato bresciano per l'VIII Congresso Internazionale dell'arte dell'Altomedioevo|language=it|year=1959|pages=55-71}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Amelio Tagliaferri|chapter=Aspetti e rapporti di scultura barbarica nei ducati longobardi del Friuli e della Lombardia|title=Memorie Storiche Forogiuliesi|volume=XLIV|publisher=Deputazione di Storia Patria per il Friuli|date=1960–1961|language=it|publication-place=Udine|pages=97-111}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|chapter=7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|orig-date=2010|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite conference|author-last=Martínez Tejera|author-first=Artemio Manuel|title=El contraábside en la arquitectura de la repoblación: el grupo castellano-leonés|url=https://books.google.al/books?id=M6t4tAEACAAJ|conference=Actas del III Curso de Cultura Medieval: Repoblación y Reconquista. Aguilar de Campoo, septiembre 1991|language=es|year=1993|publisher=Centro de Estudios del Románico|publication-place=Madrid|pages=57–76}} * {{Cite journal|author-last=Martínez Tejera|author-first=Artemio Manuel|title=La arquitectura cristiana hispánica de los siglos IX y X en el "Regnum" Astur-leonés|journal=Argutorio|issue=14|year=2004|language=es|pages=9–12}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite conference|author=Luigina Tomay|title=Benevento longobarda: dinamiche insediative e processi di trasformazione|url=https://www.academia.edu/8586409/Benevento_longobarda_dinamiche_insediative_e_processi_di_trasformazione|editor1=Gabriella D'Henry|editor2=Chiara Lambert|year=2009|format=PDF|language=it|conference=Il popolo dei Longobardi meridionali: testimonianze storiche e monumentali|publisher=Gruppo Archeologico Salernitano|publication-place=Salerno|pages=119-151}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|volume=VIII|publisher=Espasa Calpe|series=Summa Artis: Historia General del Arte|year=2001|language=es|isbn=978-84-2398732-0}} * {{Cite journal|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arquitectura de la decima centuria: Repoblación o mozárabe?|issue=122|journal=Goya: Revista de arte|language=es|year=1974|pages=68–75}} * {{Cite book|author-last=Bango Torviso|author-first=Isidro Gonzalo|chapter=Arquitectura de repoblación|year=1996|url=https://books.google.al/books?id=4kau0AEACAAJ|editor1=Alfonso Moure Romanillo|editor2=Javier Rivera Blanco|editor3=Francisco Javier de la Plaza Santiago|editor4=Simón Marchán Fiz|title=Historia del arte de Castilla y León|volume=1. Prehistoria, Edad Antigua y arte prerrománico|publisher=Junta de Castilla y Leon Consejeria de Cultura y Turismo|language=es|publication-place=Valladolid|isbn=978-84-8183000-2|pages=167–216}} * {{cite book|editor=Georg Waitz|title=Monumenta Germaniae Historica – Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum saeculae VI–IX|publisher=Impensis Bibliopolii Hahniani|url=https://archive.org/details/bub_gb_IBs6AAAAMAAJ|publication-place=Hanover|year=1878|language=la|series=Annales Hildesheimenses}} * {{Cite book|author=J. M. Wallace-Hadrill|year=1982|title=The Long-Haired Kings|language=en|publisher=University of Toronte Press|publication-place=Toronto|isbn=0-8020-6500-7}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walter|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|publisher=Taschen|language=en|year=2005|location=Këln}} * {{Cite book|author=O. K. Werckmeister|title=The Art of Medieval Spain, A.D. 500–1200|url=https://books.google.com/books?id=WdXQnaME1gMC&pg=PA121|year=1993|chapter=Art of the Frontier: Mozarabic Monasticism|publisher=Metropolitan Museum of Art|language=en|publication-place=Nju Jork|isbn=978-081096433-4|pages=121–166}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|year=1984|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite book|author=Ian Wood|title=The Merovingian Kingdoms 450–751|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=f_PgAwAAQBAJ|publisher=Taylor & Francis|language=en|isbn=978-0-582-49372-8}} * {{Cite book|author-last=De Vecchi|author-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|chapter=Tomo II: I Longobardi in Italia|language=it|page=311-316}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|year=1991|chapter=I Longobardi a Cividale|title=L’Arte nel tempo|volume=1.2|publisher=Bompiani|language=it|isbn=88-450-4219-7|pages=315-317}} * {{Cite journal|author=Carol L. Neuman De Vegvar|title=The Origin of the Genoels-Elderen Ivories|journal=Gesta|volume=29|year=1990|language=en|pages=8-24}} * {{Cite conference|author-last=Verzone|author-first=Paolo|title=Architettura longobarda a Spoleto e a Pavia|year=1969|url=https://books.google.al/books?id=B99rAAAAIAAJ|language=it|conference=Atti del IV Congresso internazionale del Centro italiano di studi sull'alto medioevo 10-14 shtator 1967|publisher=Centro italiano di studi sull’alto Medioevo|publication-place=Pavia|pages=221-230}} * {{Cite book|author=Manuel Antonio López Villa|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|volume=1|language=es|url=http://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|year=2003|chapter=Arquitectura medieval|publisher=Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite encyclopedia|author1=Dudák Vladislav|author2=Pošva Rudolf|author3=Neškudla Bořek|year=2000|title=Vizigótska Architektura|encyclopedia=Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu|publisher=Baset|language=pl|isbn=80-86223-08-6|pages=981–982}} {{Refend}} {{DEFAULTSORT:Arti dhe Arkitektura e Repoblacion}} [[Kategoria:Histori e artit]] [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Ripushtimi i Andaluzisë]] [[Kategoria:Historia e arteve pamore]] [[Kategoria:Lëvizje artistike]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Historia e Spanjës]] [[Kategoria:Historia e Portugalisë]] 3s5i46wn5bqnb71sj0folu0m3juyb11 Arti Karoling 0 394051 2978045 2974581 2026-05-06T18:48:35Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978045 wikitext text/x-wiki {{Short description|Arti i Perandorisë Franke, midis viteve 780–900}} [[Skeda:Lorsch schefers2000 pl01.jpg|parapamje|309px|Kapaku prej fildishi i Codex Aureus të Lorsch-it]] '''Arti Karoling''' është arti i zhvilluar në [[Perandoria Karolinge|Perandorinë Franke]] në periudhën e pak a shumë 120 viteve nga rreth viti [[780]] deri në vitin [[900]]—gjatë mbretërimit të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] dhe trashëgimtarëve të tij të menjëherëshëm—i konsideruar në mënyrë popullore si [[Rilindja Karolinge]]. Arti do të prodhohej nga dhe për rrethin e oborrit dhe një grup të rëndësishëm manastiresh nën patronazhin perandorak; mbijetesa nga jashtë këtij rrethi paraqesin një rënie të konsiderueshme të cilësisë së punimit dhe sofistifikimit të dizajnit. Arti prodhohej në mjaft qendra në atë tani janë [[Franca]], [[Gjermania]], [[Austria]], [[Italia veriore|Italia Veriore]] dhe [[Vendet e Ulëta]], duke marë ndikime të konsiderueshme, nëpërmjet qendrave misionare kontinentale, nga Arti Insular i Ishujve Britanikë, ashtu si dhe një numër artistësh bizantinë që duket se kanë qenë rezidentë në qendrat karolinge. Pati për herë të parë një përpjekje të përgjithshme në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]] për të përtëritur dhe imituar format dhe stilet e artit klasik mesdhetar, që do të rezultonte në një përzierje të elementeve klasike dhe veriore në një stil madhështor dhe të dinjifikuar, në veçanti duke futur vetëbesim në paraqitjen veriore të figurës njerëzore dhe krijimin e bazës për ngritjen e [[Arti Romanik|Artit Romanik]] dhe në vijim për [[Arti gotik|Artin Gotik]] në Perëndim. Periudha Karolinge është pjesë e periudhës së Artit Mesjetar, ndonjëherë të quajtur "[[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike|Para-Romanik]]". Pas një intervale mjaft kaotik në vijim të Periudhës Karolinge, [[Dinastia Otoniane]] do ta rimëkëmbëte artin perandorak nga rreth viti [[950]], duke ndërtuar dhe zhvilluar më tej stilin Karoling në [[Arti Otonian|Artin Otonian]]. == Përmbledhje == [[Skeda:Aachener Pfalz.jpg|parapamje|majtas|408px|Pikturë e përfytyruar e Pallatit të perandorak të Akenit]] Duke krijuar një perandori po aq të madhe sa [[Perandoria Bizantine]] e kohës dhe duke rivalizuar në përmasa [[Perandoria Romake Perëndimore|Perandorinë e Rënë Perëndimore]], oborri Karoling duhet të ketë qenë i vetëdijshëm se atyre u mungonte një stil artistik për tu krahasuar me to, ose madje Arti Post-Antik (ose "nën-antike" siç e quan atë Ernst Kitzinger)<ref>{{Cite book|author-last=Kitzinger|author-first=Ernst|title=Early Medieval Art at the British Museum|orig-year=1940|year=1955|publisher=British Museum|language=en|page=8}}</ref> prodhohej akoma në sasi të vogla në [[Roma|Romë]] dhe pak qendra të tjera në Itali, të cilin [[Karli i Madh]] e njohu nga fushatat e tij dhe ku ai do të kurorëzohej si Perandor i Shenjtë Gjermaniko-Romak në Romë në vitin [[800]]. Si përfaqësus simbolik i Romës ai u përpoq pë një ''renovatio'' (ripërtëritje) të kulturës dhe studimeve romake në Perëndim, duke iu nevojitur një art i aftë të rrëfente histori dhe të paraqitje figurative me një efektivitet që [[Arti i Dyndjeve Barbare]] [[gjermanikët|gjermanike]] nuk mundëte.<ref>{{Cite book|author-last=Kitzinger|author-first=Ernst|title=Early Medieval Art at the British Museum|orig-year=1940|year=1955|publisher=British Museum|language=en|pages=40–42}}</ref> Ai dëshironte ta vendoste veten si trashëgimtar të sunduesve të së kaluarës, për të imituar dhe lidhur simbolikisht arritjet artistike të [[Arti paleokristian|krishtërimit të hershëm]] dhe [[Arti Bizantin|Kulturës Bizantine]] me të vetin. [[Skeda: Karolingischer Buchmaler um 820 001.jpg|parapamje|291px|Ungjilltari i Akenit, fillimi i shekullit të IX, thesari kishtar i Kapelës Palatine të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]], tashmë Katedralja e Akenit, [[Gjermania|Gjermani]]]] Por ishte më shumë sesa një dëshirë e vetëdijshme për të përtërirë [[Kultura e Romës së lashtë|Kulturën e Lashtë Romake]]. Gjatë mbretërimit të [[Karli i Madh|Karlit të Madh]] kontroversiteti i Ikonoklastizmit Bizantin po e ndante [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]]. Ai do të mbështeste refuzimin këmbëngulës të Kishës Perëndimore për të ndjekur ikonoklastizmin; ''Libri Carolini'' përcakton pozicionin e rrethit të tij oborrtar, pa dyshim nën drejtimin e tij. Pa pengesa nga një kujtesë kulturore e [[Idhujtaria|idhujtarisë]] mesdhetare pagane, ai do të fuste skulpturën e parë të krishterë monumentale fetare, një preçedent i rëndësishëm për Artin Perëndimor. [[Skeda:Lothair Crystal AD 855-869 (Carolingian Empire).jpg|parapamje|majtas|345px|Kristali i Lotairit, kristal shkëmbor i gravuar, mesi i shek. IX]] Sasi të arsyeshme dorëshkrimesh në miniaturë [[Miniatura Karolinge|karolinge]] dhe skultpura në shkallë të vogël, kryesisht në fildish, kanë mbijetuar, por shumë më pak shembuj të punimit të metaleve, mozaikësh dhe afreskesh dhe veprash të llojeve të tjera. Shumë dorëshkrime në veçanti janë kopje ose ri-interpretime të modeleve të Antikitetit të Vonë ose Bizantine, pothuajse të gjitha tashmë të humbura dhe natyra e ndikimit të modeleve të veçanta mbi veprat individuale karolinge mbetet një temë e vazhdueshme në historinë e artit. Ashtu si dhe këto ndikime, energjia ekstravagante e Artit Insular do t'i shtonte një shije të përcaktuar veprave karolinge, të cilat ndonjëherë përdornin dekorimet e gërshetuara dhe ndiqte më me kujdes lirinë insulare, duke e lejuar dekorimin të përhapej përreth dhe në tekstet e faqeve të dorëshkrimeve. [[Skeda:Saint Remigius binding Medieval Picardie Museum.jpg|parapamje|281px|Pllakatë fildishi, me gjasa nga një kapak libri, [[Reims]] fundi i shek. IX, me dy skena nga jeta e Shën Remigit dhe Pagëzimit të Klodoveut]] Me fundin e Sundimit Karoling rreth vitit [[900]], cilësia e lartë e prodhimtarisë artistike do të binte gjerësisht për rreth tre breza në perandori. Nga fundi i [[shekulli X|shekullit të X]] me lëvizjen e reformës kluniense dhe një shpirt përtëritje për idenë e perandorisë, pridhimtaria artistike filloi prapë. Stilet e reja Para-Romanike do të shfaqeshin në Gjermani me [[Arti Otonian|Artin Otonian]] të dinastisë pasuese të qëndrueshme, në Angli me [[Arti Anglo-Sakon|Artin e vonë Anglo-Sakson]], pasi kërcënimi nga [[vikingët]] ishte larguar dhe në Spanjë. == Dorëshkrimet e iluminuara në miniaturë == [[Skeda:DrogoSacramentaryFol71vAscension.jpg|parapamje|majtas|246px|Sakramentari Drogo, {{Rreth}} [[850]]: në nistore e historizuar 'C' përmban Ngjitjen e Krishtit. Teksti është në bojë të artë. ([[Bibliothèque nationale de France]])]] Veprat më të shumta të mbijetuara të Rilindjes Karolinge janë [[Dorëshkrimi në miniaturë|dorëshkrimet e iluminuara]]. Një numër dorëshkrimesh luksoze, kryesisht ungjilltarish, kanë mbijetuar, të dekoruara me një numër relativisht të vogël [[Miniatura|miniaturash]] faqesh të plota, shpesh duke përfshirë portretet e ungjilltarëve dhe tabela të çmuara kanonesh, duke ndjekur preçedentin e Artit Insular të Britanisë dhe Irlandës. Imazhet narrative dhe veçanërisht ciklet janë më të rralla, por megjithatë ekzistojnë mjaft, kryesisht të [[Besëlidhja e Vjetër|Besëlidhjes së Vjetër]], veçanërisht [[Libri i Zanafillës|Zanafilla]]; skena nga [[Besëlidhja e Re]] gjenden më shpesh në relieve fildishi mbi kapakë.<ref>{{Cite book|author-last=Kitzinger|author-first=Ernst|title=Early Medieval Art at the British Museum|orig-year=1940|year=1955|publisher=British Museum|language=en|page=69}}; {{Cite book|author-last=Dodwell|author-first=C. R.|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw|year=1993|publisher=Yale University Press|language=en|ISBN=0-300-06493-4|page=[https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/48 49]}} diskuton arsyet për këtë.</ref> Do të adoptoheshin nistoret e tejmëdha dhe të dekoruara rëndë të Artit Insular dhe [[Iniciali|nistore historiate]] të zhvilluara më tej, me skena të vogla narrative të para për herë të parë rreth fundit të periudhës—në mënyrë të shquar te Sakramentari Drogo. Dorëshkrimeve luksoze u jepej në lidhje argjendarie ose kapakë të pasur me xhevahire vendosur në ar dhe panele fildishi të skalitura, si dhe, si në Artin Insular, ishin sende prestigji të mbajtura në kishë ose në thesare. [[Skeda:Codexaureus 19.jpg|parapamje|281px|Faqe e Codex Aureus të Lorsch-it]] Një klasë e ndryshme sendesh nga punimet e dorëshkrimeve mbaheshin në biblioteka, ku disa iniciale mund të dekoroheshin dhe tu shtoheshin vizatime me penë në pak vende. Pak nga dorëshkrimet më madhështore perandorake shkruheshin në [[Pergamena|pergamena të purpurta]]. Fiziologu i Bernës është një shembull relativisht i rrallë i një dorëshkrimi shekullar tepër të ilustruar me miniatura plotësisht të pikturuara, të vendosura midis këtyre dy klasave dhe ndoshta të prodhuara në bibliotekën private të një individi të rëndësishëm, siç ishte ''Terenci i Vatikanit''. Psalteri i Utrehtit, qëndron veçmas si një version biblioteke i ilustruar shumë rëndë i [[Psalteri|psalmeve]], kryer me penë dhe bojë uji, si dhe pothuajse me siguri i kopjuar nga një dorëshkrim më i hershëm. Vepra të tjera liturgjike ndonjëherë prodhoheshin në dorëshkrime luksoze, siç janë sakramentarët, por asnjë Bibël Karolinge nuk është dekoruar aq rëndë sa shembujt e Antikitektit të Vonë që mbijetojnë në fragmente. Librat e studimeve si veprat teologjike, historike, letrare dhe shkencore nga autorët e lashtë do të kopjoheshin dhe përgjithësisht ilustroheshin vetëm me bojë, nëse ilustroheshin. Kronografia e 354-së ishte një dorëshkrim i vonë romak që duket se u kopjua në Periudhën Karolinge, megjithëse kjo kopje duket se ka humbur në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. === Qendrat e iluminimit === [[Skeda:Codexaureus 25.jpg|parapamje|majtas|281px|Ungjilltari i Lorsch-it, [[778]]–[[820]]. Shkolla e Oborrit të Karlit të Madh.]] [[Miniatura Karolinge|Dorëshkrimet Karolinge]] mendohet se prodhoheshin gjerësisht ose tërësisht nga klerikë, në pak punishte përreth Perandorisë Karolinge, secila me stilin e vetë, që do të zhvillohej bazuar në artistët dhe ndikimet e atij vendi dhe kohe të veçantë.<ref>{{Cite book|author-last=Dodwell|author-first=C. R.|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw|year=1993|publisher=Yale University Press|language=en|ISBN=0-300-06493-4|page=[https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52 52]}}</ref> Shpesh dorëshkrimet kishin shkrime, jo domosdoshmërisht bashkëkohëse, sipa atyre që i porosisnin ata dhe cilës kishë ose manastir u ishin dhënë për tu punuar, por pak data ose emra dhe vende të atyre që i prodhonin ata jepen. Dorëshkrimet e mbijetuara u janë atribuar dhe shpesh ri-atribuar punishteve nga studjuesit, duke shkaktuar kontroversitete që pasojnë këtë proçes janë shumar gjerësisht. Punishtja më e hershme ishte Shkolla e Oborrit të Karilit të Madh; pastaj një stil [[Reims]]ian, i cili do të bëhej stili më me ndikim në Periudhën Karolinge; Një stil Turonian; një stil Drogonian; dhe në fund një Shkollë e Oborrit të Karl Tullacit. Këto janë qendrat kryesore, por ekzistojnë edhe të tjera, të karakterizuara nga vepra arti të prodhuara aty. [[Skeda:Utrecht 15v 2.jpg|parapamje|379px|Nga Psalteri i Utrehtit, vizatimet lineare energjike të figurinave natyrore të shek. të IX ishin tërësisht të reja dhe do të bëheshin risia më ndikuese e Artit Karoling në periudhën e vonë.]] Shkolla e Oborrit të Karlit të Madh (e njohur edhe si '''Shkolla e Adës''') prodhoi dorëshkrimet më të hershme, duke përfshirë Ungjilltari i Godeskalkut ([[781]]–[[783]]); Kodex Aureus i Lorsch-it (i njohur edhe si Ungjilltari i Lorsch-it) ([[778]]–[[820]]); Ungjilltari i Adës; Ungjilltari i Suasonit; Ungjilltari i Artë Harleian ([[800]]-[[820]]); dhe Ungjilltari i Kurorëzimit të Vjenës; përgjithësisht njihen dhjetë dorëshkrime në tërësi. Dorëshkrimet e Shkollës së Oborrit ishin të zbukuruar dhe pompozë, përngjasues të fildishëve të shekullit të VI dhe mozaikëve nga [[Arti Ravenas|Ravena]], Itali. Ata ishin dorëshkrimet më të hershëm karolingë dhe do të nisnin një ripërtëritje të [[Arti romak|klasicizmit romak]], por prapë duke ruajtur ndikime të traditave [[Arti i Dyndjeve Barbare|Artit të Dyndjeve]] ([[Arti dhe Arkitektura Merovinge|meroving]] dhe insulare) në paraqitjen e tyre bazike lineare, pa shqetësim për volumin dhe marrëdhëniet hapsinore. Në fillim të shekullit të IX arkipeshkvi Ebon i Reimsit, në Ovile (afër [[Reims]]it), mblodhi artistë dhe e transformoi Artin Karoling në diçka tërësisht të re. Libri Ungjilltar i Ebonit ([[816]]–[[835]]) u pikturua me penelata të shkathëta, të freskëta dhe vibrante, duke evokuar një frymëzim dhe energji të panjohur në format klasike mesdhetare. Libra të tjerë të lidhur me Shkollën e Reimsit përfshijnë Psalterin e Utrehtit, i cili ishte me gjasa më i rëndësishmi i të gjithë dorëshkrimeve karolinge dhe ''Fizilogu i Bernës'', botimi më i hershëm latin teksteve [[Alegoria|alegorike]] të krishtera mbi kafshët. Animimi ekspresiv i Shkollës së Reimsit, në veçanti Psalteri i Utrehtit me vizatimet e tij natyraliste të figurinave me linja ekspresive, do të kishin ndikim mbi Artin Mesjetar Verior për shekujt në vazhdim, në Periudhën Romanike. [[Skeda:GodescalcGospels.jpg|parapamje|majtas|379px|Ungjilltari i Godeskalkut, {{Rreth}} [[783]]]] Një tjetër stil i zhvilluar në manastirin e e [[Martini i Tursit|Shën Martinit të Tursit]], në të cilin Bibla të mëdha ilustroheshin bazuar në ilustrime të biblës nga Antikiteti i Vonë. Do të krijoheshin tre bibla të mëdha turoniane, shembulli i fundit dhe më i mirë, do të krijohej rreth vitit [[845]]/[[846]] për Karl Tullacin, e quajtur Bibla Viviane. Shkolla e [[Tours]]it do të ndërpritej nga pushtimi i [[Normanët|normanëve]] në vitin [[853]], por stili i saj tashmë kishte lënë një shenjë të përhershme mbi qendrat e tjera në Perandorinë Karolinge. Dioqeza e Metzit ishte një tjetër qendër e Artit Karoling. Midis viteve [[850]] dhe [[855]] do të krijohej një sakramentar për peshkop Drogon, duke u quajtur Sakramentari i Drogos. Nistoret e iluminuara me dekorim "historiat" do të ndikonin në Periudhën Romanike, duke qenë një bashkim harmonik i gërmëzimit klasik me skena figurash. [[Skeda:Couverture des Évangiles de Drogon.jpg|parapamje|291px|Kapak i Ungjilltarit të Drogonit]] Në gjysmën e dytë të shekullit të IX, traditat e gjysmës së parë do të vijonin. Një numër biblash të dekoruara në mënyrë të pasur do të prodhoheshin për Karl Tullacin, duke shkrirë format e Antikitetit të Vonë me stilet e zhvilluara në [[Reims]] dhe [[Tours]]. Qe gjatë kësaj kohe që do të shfaqej një stil Franko-Sakson në Francën Veriore, duke integruar gërshetimet Hiberno-Saksone dhe do të zgjaste përtej stileve Karolinge në shekullin tjetër. Karl Tullaci, si gjyshi i tij, themeloi gjithashtu një Shkollë të Oborrit. Vendndodhja e tij është e paqartë, por mjaft dorëshkrime i janë atribuar asaj, me Codex Aureus të Shën Emeramit ([[870]]), duke qenë i fundit dhe më spektakolari. Ai përmbante elemente turoniane dhe reimsiane, por do të shkrihej me dorëshkrimet më formale të stilit që karakterizonte Shkollën e Oborrit të Karlit të Madh. Me vdekjen e Karl Tullacit, patronazhi i dorëshkrimeve do të binte, duke sinjalizuar fillimin e fundit, por disa vepra do të vazhdonin për pak kohë. Abacia e Shën Galit do të krijonte Psalterin e Folkardit ([[872]]) dhe Psalterin e Artë ([[883]]). Ky stil gal ishte unik, por i mungonte niveli i mjeshtrisë teknike të parë në rajonet e tjera. == Skulptura dhe punimi i metaleve == [[Skeda:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|parapamje|majtas|291px|Kapak i veshur me xhevahire i Codex Aureus të Shën Emeramit, 870]] Dorëshkrimet luksoze karolinge mendoheshin të kishin lidhje argjendarie—kapakë të zbukuruar me metale të çmuara të mbushur me xhevahire përreth paneve qendrore të skalitur prej fildishi—ndonjëherë këto dhuroheshin disa kohë pasi vetë dorëshkrimi prodhohej. Vetëm pak kapakë të tillë kanë mbijetuar të plotë, por shumë prej paneleve prej fildishi mbijetojnë të shkëputur, ku kapakët janë copëtuar për materialet e tyre. Subjektet shpesh ishin skena narrative fetare në sekcione vertikale, të rrjedhura gjerësisht nga piktura dhe gdhendje të Antikitetit të Vonë, siç ishin ato me më shumë imazhe hieratike të rrjedhur nga diptikët konsullarë dhe [[Arti romak|arte të tjera perandorake]], si kapaku ballor dhe i mbrapëm i Ungjilltarit të Lorsch-it, i cili adapton një trium perandorak të shekullit të VI për triumfin e Krishtit dhe Virgjëreshës. Shembuj të rëndësishëm karolingë të punimeve të argjendarisë poërfshijnë kapakun e sipërm të Ungjilltarit të Lindaut; kapakun e Codex Aureus të Shën Emeramit, i cili mund të datohet saktësisht në vitin [[870]], është me gjasa një prodhim i të njëtës punishte, megjithëse janë stile të ndryshme. Kjo punishte është e lidhur me perandorine e shenjtë gjermaniko-romak Karli II (Tullaci) dhe shpesh quhet "Shkolla e Pallatit të tij". Vendndodhja e saj (nëse ka pasur një të tillë të ngulitur) mbetet e paqartë dhe shumë e diskutuar, por një mundësi kryesore është Abacia e Shën Denisit jashtë [[Parisi]]t.<ref>{{Cite book|author-last=Lasko|author-first=Peter|title=Ars Sacra, 800-1200|url=https://archive.org/details/arssacra800120000unse|publisher=Yale University Press|year=1972|language=en|series=Penguin History of Art|ISBN=978-0-14056036-7|pages=[https://archive.org/details/arssacra800120000unse/page/60 60]–68}}</ref> ''Arnulf Ciborium'' (një ciborium arkitekturor miniaturë në vend të enës për të ftuarit), tani në Rezidencën e Mynihut, është vepra e tretë e rëndësishme në grup; të tre kanë figura të përkryera në reliev në ar ''repoussé''. Një tjetër vepër e lidhur me punishten është korniza e një pjate antike serpentini në [[Muzeu i Luvrit|Luvër]].<ref>{{Cite book|author-last=Lasko|author-first=Peter|title=Ars Sacra, 800-1200|url=https://archive.org/details/arssacra800120000unse|publisher=Yale University Press|year=1972|language=en|series=Penguin History of Art|ISBN=978-0-14056036-7|pages=[https://archive.org/details/arssacra800120000unse/page/64 64]–65, 66–67}}</ref> Studjuesit e fundit priren ti grupojnë Ungjilltarin e Lindaut dhe Arnulf Ciborium në marrëdhënie të ngushta me njëra-tjetrën, sesa Codex Aureus me të dyja. [[Skeda:Serpentine paten Louvre MR415.jpg|parapamje|347px|Pjata prej serpentini, fundi nga shek. I, buzët nga gjysma e dytë e shek. IX]] [[Karli i Madh]] e përtëriti derdhjen në shkallë të madhe në bronz, kur krijoi një fonderi në Aken, e cal derdhi dyert e kapelës së tij palatine, në përngjasim me dizajnet romake. Kapela kishte një kryqëzim në përmasa njerëzore, tashmë të humbur, me figurën e Krishtit në ar, vepra e parë e njohur e këtij lloji, e cila do të bëhej një veçori shumë e rëndësishme e Artit Kishtar Mesjetar. Me gjasa një figurë druri ishte praruar mekanikisht, si me Madonën e Artë Otoniane të Esenit. Një nga shembujt më të rafinuar të punimeve të Argjendarisë Karolinge është Altari i Artë ([[824]]–[[859]]), një ''paliotto'' apo antependium, në Bazilikën e Sant'Ambrogio-s në [[Milano]]. Katër faqet e altarit janë dekoruar me imazhe prej ari dhe [[argjendi]] në teknikën ''repoussé'', të kornizuara nga borde [[filigrani]], gurë të çmuar dhe smalt. Kristali i Lotairit, i mesit të shekullit të IX, është një nga grupet më të mëdha të rreth 20 pjesëve të gravuara prej [[Kuarci|kristalesh shkëmbore]] që mbijetojnë; kjo paraqet figura të shumta në mjaft skena që paraqesin subjeke të pazakonta të historisë së Suzanës. == Mozaikë dhe afreske == [[Skeda:Scenes of saints' lives.jpg|parapamje|majtas|381px|Skena jeta e shenjtorëve, {{Rreth}} [[825]], Kisha e Shën Benediktit, Mals, Tiroli Jugor, Itali]] Burimet dëshmojnë për shumësinë e pikturave murale të para në kisha dhe pallate, shumica e të cilave nuk kanë mbijetuar. Rregjistrime të mbishkrimeve tregojnë se tema e subjektit të tyre ishte kryesisht fetare.<ref>{{Cite book|author-last=Dodwell|author-first=C. R.|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw|year=1993|publisher=Yale University Press|language=en|ISBN=0-300-06493-4|page=[https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/44 45]}}</ref> Mozaikët e vendosur në Kapelën Palatine të Karlit të Madh tregonin Krishtin e fronëzuar të adhuruar nga [[Katër ungjilltarë|simbolet e ungjilltarëve]] dhe Njëzet e katër pleqtë e [[Apokalipsi]]t. Ky mozaik nuk mbijeton më, por një mbetet një i tillë i mbi-restauruar në absidën e oratorit në Germigny-des-Prés ([[806]]), i cili tregon Arkën e Besëlidhjes së adhuruar nga engjëjt, të zbuluar në vitin [[1820]] nën një shtresë suvaje. [[Skeda:Germigny Des Pres 2007 01.jpg|parapamje|381px|Mozaik i Arkës së Besëlidhjes, Germigny-des-Prés, {{Rreth}} [[806]], por i restauruar. Subjekti duke se mbështetet nga bibla judaike të iluminuara dhe lidhet me Libri Carolini, me gjasa i shkruar nga Theodulfi, ku Arka përmendet si miratim hyjnor i imazheve të shenjta.]] Vila me të cilën oratori ishte bashkangjitur i përkiste në bashkëpunëtri kyç të Karlit të Madh, peshkop Theodulfit të Orlinsit. Ajo do të shkatërrohej më vonë në atë shekull, por kishte [[Afresku|afreske]] të [[Shtatë artet e lira|Shtatë Arteve Liberale]], [[Stina|Katër Stinët]] dhe ''Mappa Mundi''.<ref>{{Cite book|author-last=Beckwith|author-first=John|title=Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque|url=https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0|year=1969|publisher=Thames & Hudson|orig-year=1964|language=en|ISBN=0-500-20019-X|pages=[https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0/page/12 13]–17}}</ref> Nga burimet e shkruara dimë për afreske të tjera në kisha dhe pallate, pothuajse tërësisht të zhdukura. Pallati i Karlit të Madh në Aken përmbante piktura murale të [[Shtatë artet e lira|Arteve Liberale]], ashtu si dhe skena narrative nga lufta e tij në Spanjë. Pallati i Ludvigut të Përkushtuar në Ingelhajm përmbante imazhe historike nga lashtësia deri në kohën e Karlit të Madh, ndërsa kisha e pallatit përmbante skena tipologjike të [[Besëlidhja e Vjetër|Besëlidhjeve të Vjetër]] dhe [[Besëlidhja e Re|të Re]], të vendosura përkundrejtë njëra-tjetrës. Piktura fragmentare kanë mbijetuar në [[Auxerre]], [[Koblenci|Koblenc]], Lorsch, [[Këlni|Këln]], [[Fulda (qytet)|Fulda]], Korvej, [[Triri|Trir]], Myshtair, Mals, Naturns, Cividale del Friuli, [[Bresha]] dhe [[Milano]]. == Spolia == [[Skeda:2020 Torhalle Lorsch.jpg|parapamje|majtas|354px|Torhalle e Lorsch-it, ndërtuar {{Rreth}}[[900]])]] ''Spolia'' është termi latin për "plaçkitjet" dhe përdoret për t’iu referuar përvetësimit të veprave monumentale ose vepra të tjera për tu përdorurime të reja ose vende të tjera. Dimë se shumë mermere dhe kolona u sollën nga [[Roma]] drejtë veriut përgjatë kësaj periudhe. [[Skeda:Krypta Saint-Germain 4.jpg|parapamje|281px|Afreske të degraduara karolinge nga viti [[850]] në kriptën e Abacisë së Saint-Germain, [[Auxerre]]]] Ndoshta shembulli më i famshëm i spolia karolinge është rrëfimi i një shatoreje kalëruese. Në Romë, [[Karli i Madh]] kishte parë Shtatoren Kalëruese të Mark Aurelit në Pallatin Lateran. Ishte shtatorja e vetme e mbijetuar e një perandori romak jo të krishter, pasi mendohej gabimisht, në atë kohë, se ishte ajo e [[Kostandini i Madh|Kostandinit]] dhe kështu kishte miratim të gjerë—Karli i Madh solli një shtatore kalëruese nga Ravena, atëherë besohej se ishte ajo e [[Teodoriku i Madh|Teodorikut të Madh]], në Aken, për tu krahasuar me shtatoren e "Kostandinit" në Romë. [[Bizhuteritë e lashta romake|Gurët e çmuar të lashtë]] të skalitur do të ripërdoreshin në situata të ndryshme, pa shumë konsideratë rreth ikonografisë së tyre origjinale. == Shiko gjithashtu == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Arti Mesjetar]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arti paleokristian]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arti Ravenas]] * [[Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arti Romanik]] * [[Monumentet paleokristiane të Ravenës]] * [[Arkitektura Romanike]] * [[Arti Ravenas]] * [[Arti gotik|Arti Gotik]] * [[Arkitektura Gotike]] * [[Arkitektura shekullare dhe shtëpiake Romanike]] * [[Arti Bizantin]] * [[Arkitektura Mesjetare Skandinave]] * [[Arkitektura Bizantine]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arkitektura Romanike Portugeze]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Arkitektura Romanike Franceze]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Romaniku Spanjoll]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Miniatura Karolinge]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Argjendaria Karolinge]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Anglo-Saksone]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Romanike në Itali]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Romaniku Pizan]] * [[Arti dhe Arkitektura e Repoblación]] * [[Arkitektura Romanike në Spanjë]] * [[Arti Longobard]] * [[Arkitektura Cistercense]] * [[Arkitektura Longobarde]] * [[Arkitektura e Hershme Gotike]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Gotiku i Lartë]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Gotiku Klasik]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Arkitektura Gotike Franceze]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Miniatura Merovinge]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Arkitektura shekullare dhe shtëpiake Gotike]] * [[Gjermanikët]] * [[Rayonnant]] * [[Flamboyant]] * [[Gotiku Perpendikular]] * [[Lista e mbretërve frankë]] * [[Gotiku Brabantin]] * [[Gotët]] * [[Sondergotiku]] * [[Visigotët]] * [[Gotiku Balltik]] * [[Ostrogotët]] * [[Gotiku Ndërkombëtar]] * [[Vandalët]] * [[Romano-Gotiku]] * [[Teutonët]] * [[Arkitektura Normane]] * [[Arti romak]] * [[Kultura Normano-Arabo-Bizantine]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arti Gotik në Milano]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arkitektura Gotike Veneciane]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Arkitektura Gotike Italiane]] * [[Burgus]] * [[Arti i Gotikut Ndërkombëtar në Itali]] * [[Cannaba]] * [[Arkitektura Gotike Angleze]] * [[Castellum]] * [[Arkitektura Gotike Spanjolle]] * [[Castra]] * [[Arkitektura Gotike Izabeline]] * [[Domus]] * [[Gotiku Katalan]] * [[Kolonia Romake]] * [[Gotiku Levantin]] * [[Kopshtet romake]] * [[Gotiku Valencian]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Arkitektura Gotike Portugeze]] * [[Masakra e Latinëve]] * [[Perandoria Karolinge]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Dinastia Karolinge]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Goto-grekët]] * [[Arkitektura Asturiane]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Arti Viking]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Rilindja Otoniane]] * [[Romanitas]] * [[Rilindja e shekullit të XI]] * [[Rilindja e shekullit të XII]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Varangianët]] * [[Anijet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Karli i Madh]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Longobardët]] * [[Llaçi romak]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] {{Div col end}} == Citime fundore == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author-last=Utrero Agudo|author-first=María de los Ángeles|language=es|url=https://books.google.al/books?id=457w8IGP8HkC|year=2006|title=Iglesias Tardoantiguas y Altomedievales en la Península Ibérica: Análisis Arqueológico y Sistemas de Abovedamiento|publisher=Consejo Superior de Investigaciones Científicas, Instituto de Historia, Departamento de Historia Antigua y Arquelogía|publication-place=Madrid|isbn=978-84-00-08510-0}} * {{Cite journal|last=Alexander|first=Jonathan J. G.|year=1993|jstor=23923571|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/23923571|title=Iconography and Ideology: Uncovering Social Meanings in Western Medieval Christian Art|journal=Studies in Iconography|volume=15|issn=0148-1029|pages=1–44}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|publisher=Encuentro|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|year=1998|language=es|isbn=978-84-7490488-8}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|year=1994|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia|volume=IX|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author1=Peter Anker|author2=Aron Andersson|title=L’art scandinave|translator=Norbert Vaillant|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|publisher=Zodiaque|year=1968|series=La nuit des temps|language=fr}} * {{Cite book|author=Maria Giovanna Arcamone|title=Magistra barbaritas, i barbari in Italia|editor=Giovanni Pugliese Carratelli|url=https://books.google.al/books?id=4jZBAQAAIAAJ|year=1984|publisher=Libri Scheiwiller|publication-place=Milano|language=it|isbn=978-88-7644018-2}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Storia dell'arte italiana: dall'antichità a Duccio|url=https://archive.org/details/storiadellarteit0000arga|publisher=Sansoni|year=1988|language=it}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=L'Architettura Protocristiana, Preromanica e Romanica|publisher=Edizioni Dedalo|url=https://books.google.al/books?id=fbVyMPR73pQC|year=1993|language=it|publication-place=Bari|isbn=978-88-2203313-0}} * {{Cite journal|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|url=https://books.google.al/books?id=gNJUAAAAMAAJ|title=Orders and Continuous Orders in Romanesque Architecture|volume=34|issue=3|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|publisher=Society of Architectural Historians|date=tetor 1975|language=en|pages=173–188}} * {{Cite book|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|title=Studies in Romanesque Architecture and Sculpture: Cluny, Jumièges, Montceaux-L'Étoile and Paray-le-Monial|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=4AhEzwEACAAJ|publisher=L’Erma di Bretschneider|language=en|isbn=978-88-9132612-6}} * {{Cite book|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2012|url=https://books.google.al/books?id=6wz0ugAACAAJ|title=Design and Construction in Romanesque Architecture: First Romananesque Architecture and the Pointed Arch in Burgundy and Northern Italy|language=en|isbn=978-110740726-8}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite journal|author=J. Camón Aznar|title=Arquitectura española del siglo X: Mozárabe y de la repoblación|journal=Goya: Revista de arte|issue=52|year=1963|language=es|pages=206–219}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite journal|last=Barley|first=Maurice W.|title=Nottinghamshire Medieval Manor Houses|date=janar 1988|url=https://www.brepolsonline.net/doi/10.1484/J.NMS.3.163|journal=Nottingham Medieval Studies|language=en|volume=32|doi=10.1484/J.NMS.3.163|issn=0078-2122|url-access=subscription|pages=165–175}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|author4=Juan Haro Sabater|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite book|author-last=Beckwith|author-first=John|title=Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque|url=https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0|year=1969|publisher=Thames & Hudson|orig-year=1964|language=en|ISBN=0-500-20019-X}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Bede i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|volume=II|year=1843|url=https://archive.org/details/historicalworkso02bede/page/82/|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en}} * {{Cite book|editor=Henry Adams Bellows|title=The Poetic Edda|year=1936|publisher=Princeton University Press|language=en}} * {{Cite book|author-last=Monedero Bermejo|author-first=Miguel Ángel|title=La arquitectura de la repoblación en la provincia de Cuenca|year=1982|publisher=Excma Diputación Provincial|language=es|publication-place=Cuenca|isbn=978-84-5007625-7}} * {{Cite book|author=Carlo Bertelli|title=Lombardia medievale: Arte e architettura|others=Maria Teresa Donati|url=https://books.google.al/books?id=uUZJAQAAIAAJ|year=2002|language=it|publisher=Skira|publication-place=Milano|isbn=978-88-8491300-5}} * {{Cite book|author1=Hugo Blake|author2=Donata Vicini|year=1995|language=it, en|volume=1|editor=Hugo Blake|url=https://www.academia.edu/3026084/S_Maria_delle_Cacce_Pavia_lo_scavo_archeologico_del_1979_with_omitted_p_190_|title=Archeologia urbana a Pavia|publisher=Comune di Pavia, Musei Civici|access-date=19 maj 2021|pages=162-191}} * {{Cite book|editor-last=Boltin|editor-first=Lee|title=Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland|publisher=Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art|year=1977|language=en|ISBN=0-87099-164-7}} * {{Cite journal|last=Bonser|first=Wilfrid|year=1962|title=The Cult of Relics in the Middle Ages|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/1258503|journal=Folklore|volume=73|issue=4|issn=0015-587X|jstor=1258503|pages=234–256}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|author-last=Braun|author-first=Hugh|title=An Introduction to English Mediaeval Architecture|year=1951|publisher=Faber and Faber|language=en|publication-place=Londër}} * {{Cite book|editor1=Gian Pietro Brogiolo|editor2=Alexandra Chavarria Arnau|title=I Longobardi. Dalla caduta dell'Impero all'alba dell'Italia|year=2007|publisher=Silvana|publication-place=Cinisello Balsamo|language=it}} * {{Cite journal|last=Bucher|first=François|year=1972|title=Medieval Architectural Design Methods, 800-1560|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/766593|journal=Gesta|language=en|volume=11|issue=2|pages=37–51|doi=10.2307/766593|issn=0016-920X|jstor=766593|url-access=subscription}} * {{Cite book|author1=Emma C. Bunker|author2=Bruce Chatwin|author3=Ann Elizabeth Farkas|title=Animal Style Art from East to West|url=https://books.google.al/books?id=xKZPAAAAMAAJ|year=1970|publisher=Asia Society|language=en}} * {{cite book|author-last=Bunker|author-first=Emma C.|language=en|year=2002|publisher=The Metropolitan Museum of Art|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96120/rec/302|title=Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections|location=New York|isbn=978-030009688-0}} * {{Cite book|author-last=i Cadafalch|author-first=Josep Puig|title=Decorative Forms of the First Romanesque Style: Their Diffusion by Moslem Art|year=1928|language=en|url=https://books.google.al/books?id=3LvVmgEACAAJ|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author-last=i Cadafalch|author-first=Josep Puig|title=Les influences lombarde en Catalogne|year=1908|url=https://books.google.al/books?id=v0YInQEACAAJ|publisher=H. Delesques|language=fr}} * {{Cite book|author1-last=i Cadafalch|author1-first=Josep Puig|author2=Antonio de Falgura|author3=Josep Goday i Casals|url=https://books.google.al/books?id=j3iJHAAACAAJ|title=L’arquitectura romànica a Catalunya: L’arquitectura romànica fins a la darreria del segle XI|others=Xavier Barral i Altet|publisher=Institut d’Estudis Catalans|language=ca|year=2001|isbn=978-84-7283592-4}} * {{Cite journal|last=Villa del Castillo|first=Alejandro|journal=Arqueología y Territorio Medieval|date=27 nëntor 2017|url=https://revistaselectornicas.ujaen.es/index.php/ATM/article/view/3670|title=Talleres escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado 'Grupo Mozárabe Leonés'|volume=24|doi=10.17561/aytm.v24i0.5|issn=2386-5423|access-date=25 dhjetor 2024|doi-access=free|language=es|pages=151–184}}{{Lidhje e vdekur}} * {{Cite book|author=F. Cervini|title=Encyclopedia dell’Arte Medievale|publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/lombardia_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|year=1996|language=it}} * {{Cite book|author=Pascale Chevalier|editor1=Bonnie Effros|title=The Oxford Handbook of the Merovingian World|url=https://books.google.al/books?id=xyT3DwAAQBAJ&lpg=PA657&pg=657|editor2=Isabel Moreira|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2020|language=en|isbn=978-0-19-023418-8}} * {{Cite book|author=Nicola Coldstream|title=Medieval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=GFReqRIMXdwC|year=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|series=Oxford History of Art|isbn=978-0-19-284276-3}} * {{Cite encyclopedia|last=Coldstream|first=Nicola|title=Gothic|editor=Hugh Brigstocke|year=2001|language=en|url=https://search.worldcat.org/title/4811499450|encyclopedia=The Oxford Companion to Western Art|access-date=10 dhjetor 2024|publisher=[[Oxford University Press]]|doi=10.1093/acref/9780198662037.001.0001|isbn=978-0-19-866203-7|url-access=subscription}} * {{Cite book|author-last=Conant|author-first=Kenneth John|title=Carolingian and Romanesque|publisher=Yale University Press|language=en|year=1959}} * {{Cite book|author=Roberto Coroneo|title=Architettura romanica dalla metà del Mille al primo '300|publisher=Ilisso|url=https://books.google.al/books?id=GBdJAQAAIAAJ|series=collana "Storia dell'arte in Sardegna"|year=1993|language=it|publication-place=Nuoro|isbn=978-88-8509824-4}} * {{Cite encyclopedia|author1=James Stevens Curl|author2=Jane Turner|title=Merovingian architecture|language=en|date=29 maj 2018|url=https://www.encyclopedia.com/literature-and-arts/art-and-architecture/european-art-1599/merovingian-art-and-architecture|encyclopedia=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|via=Encyclopedia.com|access-date=31 dhjetor 2025}} * {{Cite book|author=Heinrich Decker|title=Italia Romanica: die hohe Kunst der romanischen Epoche in Italien|year=1966|url=https://books.google.al/books?id=W4VOAAAAYAAJ|publisher=A. Schroll|language=de|publication-place=Vienë-Mynih|isbn=978-370310028-4}} * {{Cite book|author=Raffaello Delogu|title=L'architettura del medioevo in Sardegna|publisher=Libreria dello Stato|url=https://books.google.al/books?id=3nhYAAAAMAAJ|year=1953|language=it|publication-place=Romë}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|author2=Erkemberti|editor=Italo Pin|language=it|url=https://books.google.al/books?id=lpFDBJHGUMwC|title=Storia dei Longobardi: in appendice Storia dei Longobardi di Benevento di Erchemberto|publisher=Edizioni Studio Tesi|year=1990|isbn=978-88-7692-231-2}} * {{Cite book|author=Jerrilynn D. Dodds|title=Dictionary of the Middle Ages|publisher=Sons of Charles Scribner|year=1988|language=en|location=New York|isbn=978-068418278-0|volume=12}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|publisher=Yale University Press|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|language=en|year=1993|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|last1=Effros|first1=Bonnie|title=Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914|date=14 qershor 2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-969671-0}} * {{Cite book|author=Camille Enlart|title=Manuel d'archéologie française depuis les temps mérovingiens jusqu'à la Renaissance – Architecture religieuse: Périodes merovingienne, carolingienne et romane|volume=1.1|year=1927|publisher=Éditions Auguste Picard|language=fr|orig-year=1919|location=Paris}} * {{Cite book|author=Manuela Farneti|title=Glossario tecnico-storico del mosaico: con una breve storia del mosaico|publisher=Longo|year=1993|language=it}} * {{Cite book|editor1=Eric Fernie|editor2=Paul Crossley|title=Medieval Architecture and Its Intellectual Context: Studies in honour of Peter Kidson|url=https://books.google.al/books?id=j-j0qMhoLUQC|year=1990|publisher=The Hambledon Press|language=en|isbn=978-1-85285-034-0}} * {{Cite encyclopedia|last1=Fernie|first1=Eric|last2=Lyman|first2=Thomas W.|last3=Hicks|first3=Carola|last4=Baylé|first4=Maylis|url=https://www.oxfordartonline.com/groveart/display/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000072835|last5=Tcherikover|first5=Anat|last6=Camus|first6=M. T.|title=Romanesque|access-date=10 dhjetor 2024|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T072835|encyclopedia=Grove Encyclopedia of Medieval Art|language=en|last7=Johnson|first7=Danielle Valin|last8=Stratford|first8=Neil|last9=Borg|first9=Alan|last10=Moralejo|first10=S.|last11=d'Emilio|first11=James|last12=Dias|first12=Pedro|last13=Johnson|first13=Faith|last14=West|first14=Jeffrey|last15=Thurlby|first15=Malcolm|last16=Kahn|first16=Deborah|last17=Garton|first17=Tessa|last18=Stalley|first18=Roger|last19=Hülsen|first19=A. V.|last20=Verzar|first20=Christine|last21=Buchwald|first21=Hans|last22=Claussen|first22=P. Cornelius|last23=Williamson|first23=Paul|last24=Glass|first24=Dorothy F.|last25=d'Elia|first25=Pina Belli|last26=Sheppard|first26=Carl D.|last27=Smith|first27=Elizabeth B.|last28=Niehoff|first28=F.|last29=Will|first29=Robert|last30=Semff|first30=Michael|year=2003|isbn=978-1-884446-05-4|display-authors=6}} * {{Cite book|author-last1=Fletcher|author-first1=Banister|author2-last=Cruickshank|author2-first=Dan|title=Sir Banister Fletcher's a History of Architecture|url=https://archive.org/details/sirbanisterfletc0000flet_c4l9|publisher=Architectural Press|edition=i 20-të|year=1996|orig-year=1896|language=en|ISBN=0-7506-2267-9}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite book|author=Renato De Fusco|title=Mille anni d'architettura in Europa|editor=Livio Sacchi|language=it|url=https://books.google.al/books?id=7gI3AQAAIAAJ|publisher=Laterza|year=1993|publication-place=Bari|isbn=978-88-4204295-2}} * {{Cite encyclopedia|author-last=Gaehde|author-first=Joachim E.|year=1989|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite book|author-last=Chueca Goitia|author-first=Fernando|title=Historia de la Arquitectura Española, Edad Antigua y Edad Media|url=https://books.google.al/books?id=scFIAQAAIAAJ|volume=1|year=2001|language=es|publisher=Editorial DOSSAT|ISBN=978-84-923918-4-4}} *{{Cite book|author-last=Chueca Goitia|author-first=Fernando|url=https://books.google.al/books?id=F1asSQAACAAJ|title=Historia de la Arquitectura occidental: Edad Media cristiana en España|year=2000|language=es|publisher=CIE Inversiones editoriales-DOSSAT|ISBN=978-84-95312-35-8}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{Cite book|author=André Grabar|title=Le origini dell'estetica medievale|publisher=Jaka Book|year=2001|publication-place=Milano|language=it}} * {{cite journal|author=Fernando Regueras Grande|year=2018|issue=28|language=es|issn=1697-5804|url=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6975376|title=Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés|journal=Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras|access-date=7 janar 2024|pages=27-45}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Univers des formes|location=Paris|publisher=Gallimard|language=fr|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|last=Hanawalt|first=Barbara|title=Ceremony and Civility: Civic Culture in Late Medieval London|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|year=2017|isbn=978-0-19-049043-0|location=Nju Jork Siti, NJ}} * {{Cite book|author1=James Harpur|author2=Elizabeth M. Hallam|year=1995|publisher=Konecky & Konecky|language=en|url=https://books.google.al/books?id=gUaqBpHiA1oC|title=Secrets of Middle Ages|isbn=978-156852307-1}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|publisher=Hacker Art Book|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Günther Haseloff|title=Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit|year=1979|publisher=Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum|language=de}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|year=2000|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|language=en|isbn=978-90-04-10902-5}} * {{Cite encyclopedia|last=Hicks|first=Carola|editor=Hugh Brigstocke|title=Romanesque|date=1 janar 2003|url=https://search.worldcat.org/title/4811512610|encyclopedia=The Oxford Companion to Western Art|publisher=[[Oxford University Press]]|doi=10.1093/acref/9780198662037.001.0001|access-date=9 dhjetor 2024|language=en|isbn=978-0-19-866203-7|url-access=subscription}} * {{Cite book|author=J. N. Hillgarth|title=The Visigoths in History and Legend|year=2009|language=en|url=https://books.google.al/books?id=F90sAQAAIAAJ|publisher=Pontifical Institute of Medieval Studies|isbn=978-088844166-9}} * {{Cite book|author1-last=Hillson|author1-first=J.|author2-last=Buchanan|author2-first=A.|publisher=Taylor & Francis|url=https://books.google.com/books?id=O8EyEAAAQBAJ|author3-last=Webb|author3-first=N.|title=Digital Analysis of Vaults in English Medieval Architecture|year=2021|language=en|publication-place=Londër}} * {{Cite book|author-last=Hinks|author-first=Roger|title=Carolingian Art|year=1974|orig-year=1935|publisher=University of Michigan Press|language=en|ISBN=0-472-06071-6}} * {{Cite book|author=M. Holcomb|title=Pen and Parchment: Drawing in the Middle Ages|url=https://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/95658|year=2009|location=Nju Jork|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{Cite book|editor-last1=Hourihane|editor-first1=Colum|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ|volume=6. Stave to Zyvele|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|year=2012|location=Oksford|isbn=978-0-19-539536-5|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|year=1968|language=fr|publisher=Gallimard}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|url=https://books.google.al/books?Id=QZ7cHAAACAAJ|title=L'Europa delle invasioni barbariche|author3=Wolfgang Fritz Volbach|publisher=Rizzoli editore|year=1980|language=it|publication-place=Milano|isbn=978-881729012-8}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|last1=Kaufmann|first1=Joseph Erich|title=The Medieval Fortress: Castles, Forts and Walled Cities of the Middle Age|url=https://archive.org/details/medievalfortress0000kauf_v5l8|last2=Kaufmann|first2=Hanna Wanda|year=2001|publisher=Combined Publishing|language=en|location=Konshohoken (Pa.)|isbn=978-1-58097-062-4}} * {{Cite encyclopedia|last1=Kidson|first1=Peter|last2=Davis|first2=Michael T.|title=Gothic|last3=Crossley|first3=Paul|url=https://search.worldcat.org/title/5116109272|editor=Colum P. Hourihane|year=2012|encyclopedia=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T033435|access-date=10 dhjetor 2024|last4=Sandron|first4=Dany|last5=Morrison|first5=Kathryn|last6=Bräm|first6=Andreas|last7=Blum|first7=Pamela Z.|last8=Sekules|first8=V.|last9=Lindley|first9=Phillip|last10=Henze|first10=Ulrich|last11=Holladay|first11=Joan A.|last12=Kreytenberg|first12=G.|last13=Tigler|first13=Guido|last14=Grandi|first14=R.|last15=d'Achille|first15=Anna Maria|last16=Aceto|first16=Francesco|last17=Steyaert|first17=J.|last18=Dias|first18=Pedro|last19=Svanberg|first19=Jan|last20=Mata|first20=Angela Franco|last21=Evelyn|first21=Peta|last22=Tångeberg|first22=Peter|last23=Hicks|first23=Carola|last24=Campbell|first24=Marian|last25=Taburet-Delahaye|first25=Elisabeth|last26=Koldeweij|first26=A. M.|last27=Reinheckel|first27=G.|last28=Kolba|first28=Judit|last29=Karlsson|first29=Lennart|last30=Boehm|first30=Barbara Drake|isbn=978-1-884446-05-4|display-authors=6|language=en}} * {{Cite book|author-last=Kitzinger|author-first=Ernst|title=Early Medieval Art at the British Museum|orig-year=1940|year=1955|publisher=British Museum|language=en}} * {{Cite book|author=Wilfred Koch|year=2013|url=https://books.google.al/book?id=zYzbnQEACAAJ|title=Style w architekturze: arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne|author2=Waldemar Baraniewski|publisher=Świat Książki|language=pl|isbn=978-83-7943007-9}} * {{Cite book|author-last=Kostof|author-first=Spiro|title=A History of Architecture: Settings and Rituals|year=1995|url=https://books.google.al/books?id=SytUAAAAMAAJ|editor=Greg Castillo|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|publication-place=Oksford|isbn=978-0-19-508378-1}} * {{Cite book|author=Hans Erich Kubach|title=Romanesque Architecture|url=https://books.google.al/books?id=CtVPAAAAMAAJ|year=1988|publisher=Electa/Rizzoli|language=en|isbn=978-084780920-2}} * {{Cite book|author-last=Lasko|author-first=Peter|title=Ars Sacra, 800-1200|url=https://archive.org/details/arssacra800120000unse|publisher=Yale University Press|year=1972|language=en|series=Penguin History of Art|ISBN=978-0-14056036-7}} * {{Cite book|author-last=Lomartire|author-first=Saverio|via=Academia.edu|language=it|access-date=28 maj 2021|url=https://www.academia.edu/6710091/Commacini_e_marmorarii_Temi_e_tecniche_della_scultura_nella_Langobardia_maior_tra_VII_e_VIII_secolo|title=Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo}} * {{Cite book|author1-last=Canellas López|author1-first=Ángel|author2-last=San Vicente|author2-first=Ángel|year=1996|url=https://books.google.al/books?id=c-_Wj5SroSoC|publisher=Ediciones Encuentro|title=Rutas románicas en Aragón|language=es|publication-place=Madrid|isbn=978-84-7490-388-1}} * {{Cite journal|last1=Luengas-Carreño|first1=D.|last2=Crespo de Antonio|first2=M.|last3=Sánchez-Beitia|first3=S.|url=https://isprs-archives.copernicus.org/articles/XLIV-M-1-2020/65/2020/|date=24 korrik 2020|title=Typological Study and Cataloguing of Late Medieval Manor Houses of the Basque Country (Spain)|volume=XLIV-M-1-2020|journal=The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences|doi=10.5194/isprs-archives-XLIV-M-1-2020-65-2020|language=en|doi-access=free|bibcode=2020ISPAr44M1...65L|issn=1682-1750|hdl=10810/68996|hdl-access=free|pages=65–71}} * {{Cite conference|last=Domingo Magaña|first=J. A.|year=2015|title=The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration|url=https://www.torrossa.com/en/resources/an/3070637|conference=Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012|publisher=L’Erma di Bretschneider|language=en|pages=527–535}} * {{Cite book|author=Mariaclotilde Magni|title=Architettura romanica comasca|publisher=Casa Editrice Ceschina|language=it|url=https://books.google.al/books?id=3rFcoAEACAAJ|year=1960|publication-place=Milano}} * {{Cite book|editor1=John Manley|editor2=Stephen Grenter|editor3=Fiona Gale|publisher=Clwyd County Council|url=https://books.google.al/books?id=TnXCAAAACAAJ|title=The Archaeology of Clwyd|year=1991|language=en|isbn=978-090444942-6}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|year=2025|title=The Iberian Chronicle|via=Google Books|language=en|access-date=13 korrik 2025}} * {{Cite book|last1=De Marco|first1=Pasquale|title=Gathering History: The Globe’s Chronicle|language=en|year=2025|url=https://books.google.com/books?id=SppNEQAAQBAJ|publisher=Amazon Digital Services LLC - Kdp|isbn=979-828513403-9|access-date=3 janar 2025}} * {{Cite book|author=Diego Marin|title=La Civilizacion Espanola|url=https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522|year=1969|publisher=Holt, Rinehart and Winston|language=es|publication-place=New York|pages=[https://archive.org/details/bwb_O5-RRW-522/page/34 34]–47}} * {{Cite journal|author=Leardo Mascanzoni|journal=Storia e Dossier|title=Ravenna: una storia millenaria|issue=44|url=https://www.academia.edu/30201566/Ravenna_una_storia_millenaria|date=tetor 1990|publisher=Giunti Barbera Editore|language=it|publication-place=Firence|pages=3-50}} * {{Cite book|author=Charles B. McClendon|title=The Origins of Medieval Architecture: Building in Europe, A.D. 600–900|url=https://books.google.al/books?id=P572amlqdksC|year=2005|publisher=Yale University Press|language=en|isbn=978-0-300-10688-6}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|author3=John Buckler|year=2006|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|year=2003|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8}} * {{Cite book|author-last=Moreno|author-first=Manuel-Gómez|title=Iglesias mozárabes: arte español de los siglos IX à XI|url=https://books.google.al/books?id=kks3AQAAMAAJ|year=1919|publisher=Centro de estudios históricos|language=es|publication-place=Madrid}} * {{Cite book|last1=Moris|first1=Lorenzo|author2=Alessandro Pellegrini|title=Sulle tracce del romanico in provincia di Bergamo|year=2003|publisher=Provincia di Bergamo|publication-place=Bergamo|language=it}} * {{Cite book|author=Rexford Newcomb|title=Outlines of the History of Architecture: Medieval Architecture|language=en|url=https://books.google.al/books?id=OWFPAQAAMAAJ|year=1932|publisher=Edwards Brothers, Inc.}} * {{Cite book|author1=Cesare Rota Nodari|author2=Paolo Manzoni|publisher=Lyasis|year=1997|language=it|url=https://books.google.al/books?id=ICTqAAAAMAAJ|title=La rotonda di San Tomè: analisi di un’architettura romanica lombarda|isbn=978-88-8671118-0}} * {{Cite book|author=Carl Nordenfalk|title=L’enluminure au Moyen-Âge|year=1988|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00120-2}} * {{Cite journal|last1=Oulmas|first1=Mohand|last2=Abdessemed-Foufa|first2=Amina|last3=Avilés|first3=Angel Benigno Gonzalez|last4=Conesa|first4=José Ignacio Pagán|date=janar 2024|title=Assessing the Defensibility of Medieval Fortresses on the Mediterranean Coast: A Study of Algerian and Spanish Territories|journal=ISPRS International Journal of Geo-Information|language=en|volume=13|issue=1|doi-access=free|issn=2220-9964|doi=10.3390/ijgi13010002|hdl=10045/139477|hdl-access=free|pages=1-3}} * {{Cite book|author=Otto Pächt|title=Book Illumination in the Middle Ages|publisher=Harey Miller Publishers|language=en|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|year=1986|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author=Carlo Perogali|editor=Enzo Pifferi|url=https://books.google.al/books?id=-aaPHAAACAAJ|title=Romanico in Lombardia|others=Laura Tettamanzi|publisher=E. P. I.|year=1981|language=it}} * {{Cite book|author=Ivo Petricioli|editor=Ivan Supičić|title=Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey|year=1999|url=https://archive.org/details/croatiainearlymi0000unse|publisher=Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU|language=en|isbn=085667499-0}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author=Henri Pirenne|title=Mohamemd and Charlemagne|publisher=Courier Corporation|year=2001|language=en|url=https://books.google.al/books?id=QdUoAwAAQBAJ|isbn=978-048642011-0}} * {{Cite book|author=Arthur Kingsley Porter|publisher=Baker and Taylor Company|year=1909|volume=1|language=en|url=https://books.google.al/books?id=KxHqAAAAMAAJ|title=Medieval Architecture: Its Origins and Development, with Lists of Monuments and Bibliographies}} * {{Cite journal|author=Maurice Prou|year=1914|url=http://www.persee.fr/doc/minf_0398-3609_1914_num_39_1_1601|title=Chancel carolingien orné d’entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)|journal=Mémoires de l’Institut national de France|volume=39|issue=1|language=fr|pages=123-138}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|year=1994|title=L'Empire carolingien. La vie quotidienne|publisher=Hachette|language=fr}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|title=Historia del arte|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite book|author=Giovanni Teresio Rivoira|title=Le origini della Architettura Lombarda e delle sue principali derivazioni nei paesi d’oltr’Alpe|url=https://books.google.al/books?id=jN9cAAAAcAAJ|year=1908|publisher=Ermano Loescher|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|last=Rovagnati|first=Sergio|title=I Longobardi|publisher=Xenia|language=it|year=2003|publication-place=Milano|isbn=88-7273-484-3}} * {{Cite book|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Radical Art History|editor=Wolfgang Kersten|chapter=Building-Miracles as Artistic Justification in the Early and Mid-Twelfth Century|year=1997|publisher=Internationale Anthologie|language=en|pages=398–410}} * {{Cite journal|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Building the House of God: Architectural Metaphor and "The Mystic Ark"|issue=31|url=https://www.romanicodigital.com/sites/default/files/2019-09/C31-2_Conrad%20Rudolph.pdf|journal=Codex Aquilarensis: Revista de arte medieval|language=en, es|year=2015|pages=47-67}} * {{Cite book|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|chapter=The Architectural Metaphor in Western Medieval Artistic Culture: From the Cornerstone to "The Mystic Ark"|title=The Cambridge History of Religious Architecture|editor=Stephen Murray|language=en|year=2016|publisher=[[Cambridge University Press]]}} * {{Cite journal|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Medieval Architectural Theory, the Sacred Economy, and the Public Presentation of Monastic Architecture: The Classic Cistercian Plan|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|issue=78|year=2019|language=en|pages=259–275}} * {{Cite book|author-last=Nowell Rush|author-first=Simon John|title=The First Romanesque Architecture of Conflent, Pyrénées-Orientales, France: Tradition, System and Style|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=7-imzwEACAAJ|publisher=Birkbeck, University of London|language=en}} * {{Cite book|author=Howard Saalman|title=Medieval Architecture: European Architecture: 600–1200|year=1962|url=https://books.google.al/books?id=GrzZAAAAMAAJ|publisher=G. Braziller|language=en|isbn=978-080760336-9}} * {{Cite journal|last1=Sánchez-Pardo|first1=José C.|last2=Blanco-Rotea|first2=Rebeca|last3=Sanjurjo-Sánchez|first3=Jorge|doi=10.15184/aqy.2017.83|date=gusht 2017|title=The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results|journal=Antiquity|language=en|volume=91|issue=358|s2cid=164322469|issn=0003-598X|doi-access=free|pages=1011–1026}} * {{Cite book|author=Christian Sapin|editor1=André Vauchez|editor2=Michael Lapidge|url=http://books.google.al/books?id=om4olQhrE84C&dq=pre-romanesque+art|title=Encyclopedia of the Middle Ages|year=2000|translator=Adrian Walford|volume=1|others=Richard Barrie Dobson|publisher=Fitzroy Dearborn Publishers|language=en|isbn=978-157958282-1|page=1182}} * {{Cite book|author=George Gilbert Scott|title=Lectures on the Rise and Development of Mediæval Architecture|chapter=Lecture II: Sketch of the Rise of Mediæval Architecture|url=https://books.google.al/books?id=0JVAAQAAMAAJ&pg=PA37|year=1879|volume=1|publisher=John Murray|language=en|pages=37–68}} * {{Cite book|author=Valentin V. Sedov|url=http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html|title=Slavs in the Early Middle Ages|year=1995|translator=N. Lopatin|publisher=Archaelogy|language=en|url-status=dead|archive-date=11 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111211445/http://www.rastko.org.rs/arheologija/vsedov-slavs_2.html}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|chapter=Spain: A History|title=Art|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden City, NJ|pages=52–56}} * {{Cite book|author=Roger A. Stalley|title=Early Medieval Architecture|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=7qWcmCBUPO0C|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|language=en|isbn=978-0-19-284223-7}} * {{Cite book|author1=Helmut Stampfer|author2=Thomas Stephan|title=Affreschi romanici in Tirolo e Trentino|publisher=Jaca Book|year=2008|language=it|ISBN=978-88-16-60389-9}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|publisher=Garland|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|language=en|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Paola Tamborini|editor1=Alfredo Bosisio|editor2=Giovanni Anzani|url=https://books.google.al/books?id=DLCGAQAACAAJ|title=Storia di Monza e della Brianza: L’arte dall’età romana al Rinascimento|language=it|editor3=Giulio Vismara|editor4=Luciano Caramel|publisher=Il Polifilo|year=1984|publication-place=Milano|isbn=978-88-7050465-1}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|orig-date=2010|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite conference|author-last=Martínez Tejera|author-first=Artemio Manuel|title=El contraábside en la arquitectura de la repoblación: el grupo castellano-leonés|year=1993|url=https://books.google.al/books?id=M6t4tAEACAAJ|conference=Actas del III Curso de Cultura Medieval: Repoblación y Reconquista. Aguilar de Campoo, septiembre 1991|language=es|publisher=Centro de Estudios del Románico|publication-place=Madrid|pages=57–76}} * {{Cite journal|author-last=Martínez Tejera|author-first=Artemio Manuel|title=La arquitectura cristiana hispánica de los siglos IX y X en el "Regnum" Astur-leonés|journal=Argutorio|issue=14|year=2004|language=es|pages=9–12}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite book|last=Thompson|first=Michael W.|title=Medieval Bishops' Houses in England and Wales|year=2018|publisher=Routledge: Taylor & Francis Group|language=en|isbn=978-0-429-45084-6|edition=ribotim|publication-place=Abingdon Nju Jork, NJ}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|publisher=Espasa Calpe|year=2001|volume=VIII|language=es|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|series=Summa Artis: Historia General del Arte|isbn=978-84-2398732-0}} * {{Cite journal|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arquitectura de la decima centuria: Repoblación o mozárabe?|issue=122|journal=Goya: Revista de arte|language=es|year=1974|pages=68–75}} * {{Cite book|author-last=Bango Torviso|author-first=Isidro Gonzalo|year=1996|editor1=Alfonso Moure Romanillo|url=https://books.google.al/books?id=4kau0AEACAAJ|editor2=Javier Rivera Blanco|editor3=Francisco Javier de la Plaza Santiago|editor4=Simón Marchán Fiz|title=Historia del arte de Castilla y León|volume=1. Prehistoria, Edad Antigua y arte prerrománico|publisher=Junta de Castilla y Leon Consejeria de Cultura y Turismo|language=es|publication-place=Valladolid|isbn=978-84-8183000-2}} * {{Cite book|editor=Georg Waitz|title=Monumenta Germaniae Historica – Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum saeculae VI–IX|publisher=Impensis Bibliopolii Hahniani|url=https://archive.org/details/bub_gb_IBs6AAAAMAAJ|publication-place=Hanover|year=1878|language=la|series=Annales Hildesheimenses}} * {{Cite book|author=J. M. Wallace-Hadrill|year=1982|title=The Long-Haired Kings|language=en|publisher=University of Toronte Press|publication-place=Toronto|isbn=0-8020-6500-7}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walter|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|publisher=Taschen|language=en|year=2005|location=Këln}} * {{Cite book|last=Warner|first=Philip|title=The Medieval Castle: Life in a Fortress in Peace and War|year=1971|publisher=Taplinger Pub. Co.|language=en|isbn=978-0-8008-5186-6|publication-place=Nju Jork}} * {{Cite book|author=O. K. Werckmeister|title=The Art of Medieval Spain, A.D. 500–1200|url=https://books.google.com/books?id=WdXQnaME1gMC&pg=PA121|year=1993|publisher=Metropolitan Museum of Art|language=en|publication-place=Nju Jork|isbn=978-081096433-4}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|year=1984|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite book|author=Ian Wood|title=The Merovingian Kingdoms 450–751|year=2014|url=https://books.google.al/books?id=f_PgAwAAQBAJ|publisher=Taylor & Francis|language=en|isbn=978-0-582-49372-8}} * {{Cite book|author1-last=De Vecchi|author1-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|chapter=Tomo II: I Longobardi in Italia|language=it|page=311-316}} * {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|year=1991|title=L’Arte nel tempo|volume=1.2|publisher=Bompiani|language=it|isbn=88-450-4219-7}} * {{Cite book|author=Paolo Verzone|title=L'architettura religiosa dell'alto Medioevo nell'Italia settentrionale|year=1942|url=https://books.google.al/books?id=fGkvAAAAMAAJ|publisher=Officine grafiche Esperia|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite conference|author-last=Verzone|author-first=Paolo|title=Architettura longobarda a Spoleto e a Pavia|year=1969|url=https://books.google.al/books?id=B99rAAAAIAAJ|language=it|conference=Atti del IV Congresso internazionale del Centro italiano di studi sull'alto medioevo 10-14 shtator 1967|publisher=Centro italiano di studi sull’alto Medioevo|publication-place=Pavia|pages=221-230}} * {{Cite book|author=Manuel Antonio López Villa|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|volume=1|url=http://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|year=2003|chapter=Arquitectura medieval|publisher=Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|language=es|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite book|author-last=Yarza|author-first=Joaquín|title=Arte y arquitectura en España, 500–1250|language=es|url=https://books.google.al/books?id=GQblAAAAMAAJ|publisher=Cátedra|year=1979|series=Manuales arte Cátedra|ISBN=978-84-376-0201-1}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Carolingian art|Arti Karoling}} * [http://www.britannica.com/eb/article-9020436/Carolingian-art "Carolingian art"]. In ''[[Encyclopædia Britannica]]'' Online * Ross, Nancy, ''[http://smarthistory.khanacademy.org/carolingian-art.html Carolingian Art] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006183501/http://smarthistory.khanacademy.org/carolingian-art.html|date =6 tetor 2014}}'', Smarthistory {{DEFAULTSORT:Arti Karoling}} [[Kategoria:Mesjeta e hershme]] [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Historia e Italisë]] [[Kategoria:Historia e arteve pamore]] [[Kategoria:Historia e arkitekturës]] [[Kategoria:Evropa gjatë Mesjetës së Hershme]] [[Kategoria:Histori e artit]] [[Kategoria:Historia e Gjermanisë]] [[Kategoria:Historia e Francës]] [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Arti Perëndimor]] ap8gi31dkhy068zyje9tx68lae1psz9 Mësimi problemor 0 394323 2978094 2976615 2026-05-06T21:34:41Z InternetArchiveBot 115207 Adding 2 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978094 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Awesome_PBL_group.jpg|parapamje|Mësimi problemor në grup në Spitalin Dentar të Sidneit]] '''Mësimi problemor''' është një [[Metodat e mësimdhënies|metodë mësimdhënieje]] në të cilën nxënësit synojnë të mësojnë rreth një teme përmes përvojës së zgjidhjes së një problemi të hapur që gjendet në materialin shkaktar. Këtu procesi nuk përqendrohet në [[Zgjidhja e problemit|zgjidhjen e problemeve]] me një zgjidhje të përcaktuar, por është hartuar për zhvillimin e aftësive dhe atributeve të tjera. Kjo përfshin përvetësimin e njohurive, bashkëpunimin dhe [[Komunikimi|komunikimin]] e përmirësuar në grup. Procesi i mësimit problemor u zhvillua për edukimin mjekësor dhe që atëherë është përdorur për programe të tjera mësimore. Procesi synon t'u lejojë nxënësve të zhvillojnë aftësi të përdorura për praktikën e tyre të ardhshme. Procesi mësimor problemor shpesh përfshin punën në grupe të vogla nxënësish. Çdo student merr një rol brenda grupit që mund të jetë formal ose joformal dhe roli shpesh alternohet. Ai përqendrohet në reflektimin dhe [[Arsyeja|arsyetimin]] e nxënësit / studentit për të ndërtuar të nxënit e vet. == Përmbledhje == Procesi i shtatë hapave të Maastrichtit përfshin sqarimin e termave, përcaktimin e problemit/problemeve, shkëmbimin e ideve, strukturimin dhe hipotezën, objektivat e të nxënit, studimin dhe sintezën e pavarur.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Wood|first=D. F.|year=2003|title=ABC of learning and teaching in medicine: Problem based learning|journal=BMJ|volume=326|issue=7384|pages=328–330|doi=10.1136/bmj.326.7384.328|pmc=1125189|pmid=12574050}}</ref> Shkurt, ai është identifikimi i asaj që ata tashmë e dinë, asaj që duhet të dinë dhe si dhe ku të kenë akses në informacion të ri që mund të çojë në zgjidhjen e problemit. Roli i mësuesit brenda këtij procesi është të lehtësojë të nxënit duke mbështetur, udhëzuar dhe monitoruar procesin e të nxënit.<ref name="Schmidt_2011">{{Cite journal|last=Schmidt|first=Henk G|last2=Rotgans|first2=Jerome I|last3=Yew|first3=Elaine HJ|year=2011|title=The process of problem-based learning: What works and why|journal=Medical Education|volume=45|issue=8|pages=792–806|doi=10.1111/j.1365-2923.2011.04035.x|pmid=21752076}}</ref> Mësuesi privat synon të ndërtojë vetëbesimin e një studenti për të adresuar problemet, ndërkohë që zgjeron edhe të kuptuarit e tyre. Ky proces bazohet në konstruktivizëm dhe është përshkruar si një ndryshim paradigme nga filozofia tradicionale e mësimdhënies dhe të nxënit,<ref name="Hung2011">{{Cite journal|last=Hung|first=Woei|year=2011|title=Theory to reality: A few issues in implementing problem-based learning|url=https://archive.org/details/sim_educational-technology-research-and-development_2011-08_59_4/page/528|journal=Educational Technology Research and Development|volume=59|issue=4|pages=529–552|doi=10.1007/s11423-011-9198-1}}</ref> e cila më shpesh bazohet në [[Leksioni|leksione]] . Konstruktet për mësimdhënien problemore mund të jenë të ndryshme nga mësimdhënia tradicionale në klasë ose [[Leksioni|në leksione]] në një stil leksioni. Wood (2003) e përcakton të nxënit e bazuar në probleme si një proces që përdor çështjet e identifikuara brenda një skenari për të rritur njohuritë dhe të kuptuarit.<ref name=":4"/> Parimet e këtij procesi janë renditur më poshtë: # Qëllime dhe rezultate të vetë-identifikuara të nxitura nga nxënësi # Studentët bëjnë studim të pavarur dhe të vetë-drejtuar përpara se të kthehen në një grup më të madh # Mësimi zhvillohet në grupe të vogla prej 8-10 personash, me një tutor për të lehtësuar diskutimin. # Mund të përdoren materiale nxitëse si skenarë klinikë në letër, të dhëna laboratorike, fotografi, artikuj ose video ose pacientë (realë ose të simuluar). # Procesi i Maastricht 7 ndihmon në udhëheqjen e procesit mësimor problemor. # Bazuar në parimet e teorisë së të mësuarit të të rriturve # Të gjithë anëtarët e grupit kanë një rol për të luajtur # Lejon përvetësimin e njohurive përmes punës së kombinuar dhe intelektit # Përmirëson punën në grup dhe komunikimin, zgjidhjen e problemeve dhe inkurajon përgjegjësinë e pavarur për të nxënë të përbashkët - të gjitha aftësi thelbësore për praktikën e ardhshme. # Kushdo mund ta bëjë këtë për sa kohë që është e drejtë në varësi të shkaqeve dhe skenarit të dhënë. Mastrihti 7 përfshin shtatë hapa, të cilët janë:<ref>{{Cite web|title=Problem-Based Learning - Education - Maastricht University|url=https://www.maastrichtuniversity.nl/education/why-um/problem-based-learning|access-date=2022-04-14|website=www.maastrichtuniversity.nl|archive-date=27 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127183230/https://www.maastrichtuniversity.nl/education/why-um/problem-based-learning|url-status=dead}}</ref> # Diskutoni rastin dhe sigurohuni që të gjithë e kuptojnë problemin # identifikoni pyetjet që duhen përgjigjur për të hedhur dritë mbi rastin # të diskutojnë atë që grupi tashmë e di dhe të identifikojnë zgjidhje të mundshme # analizoni dhe strukturoni rezultatet e seancës së stuhisë së ideve # formuloni objektiva të të nxënit për njohuritë që ende mungojnë # Bëni studim të pavarur, individualisht ose në grupe më të vogla: lexoni artikuj ose libra, ndiqni ushtrime praktike ose merrni pjesë në leksione për të fituar njohuritë e kërkuara. # diskutoni gjetjet == Shih edhe == * [[Mësimi zbulues]] * [[Aftësitë e shekullit 21]] * [[Psikologjia pedagogjike]] * [[Të nxënët përmes mësimit]] (LdL) * [[Të nxënit e mbështetur në dukuri]] * [[Mësim i bazuar në projekte]] == Literatura == * {{cite journal|doi=10.1080/00091383.1995.10544672|title=From TeachingtoLearning —A New Paradigm for Undergraduate Education|year=1995|last1=Barr|first1=Robert B.|last2=Tagg|first2=John|journal=[[Change: The Magazine of Higher Learning]]|volume=27|issue=6|pages=12–26|lang=en}} * {{cite journal|doi=10.1207/s15326985ep4102_1|title=Why Minimal Guidance During Instruction Does Not Work: An Analysis of the Failure of Constructivist, Discovery, Problem-Based, Experiential, and Inquiry-Based Teaching|year=2006|last1=Kirschner|first1=Paul A.|last2=Sweller|first2=John|last3=Clark|first3=Richard E.|journal=Educational Psychologist|volume=41|issue=2|pages=75–86|hdl=1874/16899|s2cid=17067829|url=https://research.ou.nl/en/publications/f52dc05c-2fdf-4ec6-888a-1ffa9af85100|hdl-access=free|lang=en}} * {{cite journal|doi=10.1002/pfi.4140410709|title=A pebble-in-the-pond model for instructional design|url=https://archive.org/details/sim_performance-improvement_2002-08_41_7/page/40|year=2002|last1=Merrill|first1=M. David|journal=Performance Improvement|volume=41|issue=7|pages=41–46|lang=en}} * {{cite journal|doi=10.1111/j.1365-2923.1993.tb00296.x|title=Foundations of problem-based learning: Some explanatory notes|year=1993|last1=Schmidt|first1=H. G.|journal=Medical Education|volume=27|issue=5|pages=422–32|pmid=8208146|s2cid=29515|url=https://repub.eur.nl/pub/2709|hdl=1765/2709|hdl-access=free|lang=en}} * {{cite journal|doi=10.1111/j.1365-2923.1983.tb01086.x|title=Problem-based learning: Rationale and description|year=1983|last1=Schmidt|first1=H. G.|journal=Medical Education|volume=17|pages=11–6|pmid=6823214|issue=1|hdl=1765/2745|s2cid=12088195|url=https://repub.eur.nl/pub/2745|hdl-access=free|lang=en}} == Referime == [[Kategoria:Praktika arsimore]] [[Kategoria:Arsim mjekësor]] [[Kategoria:Didaktikë]] [[Kategoria:Psikologji mësimore]] 3p2fguouhfbeninka7rn6r3sba7i5s7 Miniatura Paleokristiane 0 395014 2978111 2974753 2026-05-06T23:20:15Z InternetArchiveBot 115207 Adding 4 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978111 wikitext text/x-wiki [[Skeda:· Cruz Copta · Crux Ansata · Cruz Anj del Codex Glazier ·.png|parapamje|281px|Kryqi kopt, nga Codex Glazier, [[shekulli IV]]-V, një dorëshkrim kopt i Biblës]] '''Miniatura Paleokristiane''' paraqet dorëshkrimet e para të krishtera të iluminuara me zbukurime dhe miniatura, në [[Lashtësia e vonë|Antikitetin e Vonë]] dhe Mesjetën e Hershme. Me rrallësi të madhe, disa nga këta kodikë janë të njohur vetëm nga kopje të bëra në periudhën e mëvonshme. Format bartin dëshmi të kalimit nga arti monumental (basorelievet) në pikturën në pergamenë, që lulëzoi në Miniaturën Insulare dhe [[Miniatura Merovinge|Merovinge]]. == Historia == [[Skeda:Papyrus from Oxyrhynchus - drawing - Christ and Apostles.jpg|parapamje|majtas|432px|Krishti me Apostujt, vizatim nga Papirusi PSI 920, [[shekulli V]], Museo Archeologico Nacionale di Firence]] Në kundërvënie me [[Arti romak|Artin Romak]] pagan, krishtërimi i mbështeste përmbajtjen e tij në tekstet e shenjta të Biblës, duke i përshtatur dorëshkrimet me ilustrime dh iluminime, të rëndësisë së lartë në proçesin e ruajtjes dhe përhapjes së shkrimeve. Duke e shoqëruar këtë rritje të prodhimtarisë gjithashtu me zhvillimin e teknikave të mjeteve të prodhimit të dorëshkrimeve. Deri atëherë përdoreshin rrotullat e [[papirusi]]t, të cilat nuk lejonin liri të madhe artistike në lidhje me iluminimin. Rrotullimi dhe çrrotullimi i vazhdueshëm i [[rrotulla e shkrimit|rrotulave]]] të papirusit shkaktonte degradimin e bojës. Me futjen e pergamenës, në shekullin e II p.e.s., e cila mund të palosej pa e dëmtuar, do të shfaqeshin librat e parë me lidhje të pasura prej druri dhe dekorime në metal dhe gurë të çmuar, [[Kodiku|kodikët]] (vellum codex) në pergamena velum, ku liria formale dhe kromatike nuk kufizohej nga materiali. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Papiruse paleokristiane</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="210px"> Skeda:Papiro con madonna lactans, tra le più antiche immagini della galaktotrophousa, V-VI secolo (PSI 1574).jpg|''Madonna lactans'', Papirusi PSI 1574, shekulli V-VI, Museo Archeologico Nacionale di Firence Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 1 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 1 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 2 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 2 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 3 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 3 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 4 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 4 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 5 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 5 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 6 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 6 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 7 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 7 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 8 Recto.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] Skeda:Alexandrian World Chronicle - Pl. 8 Verso.jpg|''Kronografia e Aleksandrisë'', kronikë botërore nga Egjipti, shkruar mes [[shekulli V|shekullit të V]] dhe [[shekulli VI|të VI]] </gallery> |} [[Skeda:Miniuatura del codice purpureo, cattedrale di rossano calabro.jpg|parapamje|432px|Codex Purpureus Rossanensis, ose Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]], scriptoria e Antiokisë]] Nga [[shekulli IV]] do të prodhoheshin libra të krishtera për përdorim liturgjik, ashtu si dhe për studim privat dhe si ''libra ekspozimi'' për qëllime ceremoniale dhe zbukuruese.<ref>{{Cite book|author=Robert G. Calkins|title=Illuminated Books of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk|year=1983|publisher=Cornell University Press|language=en|isbn=050023375-6|page=[https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk/page/30 31]}}</ref> Prodhimi i kopjeve të Biblës në tërësinë e saj ishte shumë i rrallë për shkak të shpenzimeve të konsiderueshme që kërkonte [[pergamena]] dhe iluminimi i saj. ''Codex Washingtonianus'' është një shembull i hershëm i një libri që përmban të katër ungjijtë, në greqisht, i shkruar në [[shekulli IV|shekullin e IV]]-[[shekulli V|V]]. Nga [[shekulli VII]] tekste të veçanta të ungjijve caktoheshin në ditë të caktuara në kalendarin liturgjik; më parë leximet e ungjijve shpesh kryeheshin nëpërmjet librave në sekuencë.<ref>{{Cite book|author=Robert G. Calkins|title=Illuminated Books of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk|year=1983|publisher=Cornell University Press|language=en|isbn=050023375-6|pages=[https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk/page/18 18]-19}}</ref> Portretet e ungjillorëve ishin një tipar i posaçëm i dekorimit të tyre.<ref>{{Cite book|author=Robert G. Calkins|title=Illuminated Books of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk|year=1983|publisher=Cornell University Press|language=en|isbn=050023375-6|pages=[https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk/page/22 23]-29}}</ref> Ungjillarët e iluminuar në mënyrë luksoze ishin kryesisht një veçanti kryesisht e [[Mesjeta e hershme|Mesjetës së Hershme]], pas ungjillarët ose një leksionar i përgjithshëm gradualisht do të bëhej më i zakonshëm për përdorime liturgjike dhe tekstet e tjera u bënë gjithashtu të favorizuara për dekorime të rafinuara. Libra të tillë ishin Tabelat Kanonike, përmbledhje biblike, fjalorë dhe materiale të tjera të shpjeguese të krishtera. Librat latinisht shpesh përfshin epistularet e Shën Jeronimit dhe Eusebit të Çezaresë, që shpjegonte Kanonet Eusebiane.<ref>{{Cite book|author=Robert G. Calkins|title=Illuminated Books of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk|year=1983|publisher=Cornell University Press|language=en|isbn=050023375-6|pages=[https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk/page/24 25], 148-150}}</ref> [[Kostandini i Madh]] vendosi një scriptorium në pallatin e tij dhe ka të ngjarë të kenë qenë të paranishëm iluminatorë apo miniatorë, por asnjë prej tyre nuk ështër ruajtur. Megjithatë ekzistojnë disa fragmente papirusesh të iluminuar në Egjipt, që provojnë se kishte një traditë të hershme bizantine të dorëshkrimeve të iluminuar. të tilla janë rastet e kodikëve të lashtë të Zanafillës së Vjenës, Codex Sinopensis dhe Codex Purpureus Rossanensis (i cili vjen nga jugu i Italisë Bizantine) ose madje Zanafilla prej pambuku, e cila me shumë gjasa vjen nga [[Egjipti]]. Tre dorëshkrimet e sipërpërmendur përbëjnë pararendësit e të ashtuquajturëve ''Kodikë të Purpurtë'': dorëshkrime të miniuara luksoze në të cilët teksti shkruhet në përgjithësi në ar dhe argjend mbi pergamenë të ngjyrosur në purpur, me një përzierje të karmines dhe të kaltrës.<ref>{{Cite encyclopedia|author=H. L. Kessler|title=Codici Purpurei|year=1994|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/codici-purpurei_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|encyclopedia=Enciclopedia dell’arte medievale|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana|language=it}}</ref> [[Skeda:SinopeGospelsFolio29rChristHealingBlind.jpg|parapamje|majtas|318px|Codex Sinopensis ose Ungjijtë e Purpurtë të Sinopit, [[shekulli VI]]]] Në një pikë mendohet i kufizuar për tu përdorur për perandorët romak ose bizantinë, megjithëse në një letër të [[Jeronimi|Shën Jeronimit]] në vitin [[384]], ai ''shkruan me përçmim për gratë e pasura romake librat e të cilave shkruheshin në ar mbi velum të purpurtë dhe të veshur me xhevahire.<ref>{{Cite book|author=Paul Needham|title=Twelve Centuries of Bookbindings 400–1600|year=1979|publisher=Pierpont Morgan Library/[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-192-11580-5|page=21}}</ref> Uncialët e Purpurtë ose Kodikët e Purpurtë janë një grup i mirënjohur i këtyre dorëshkrimeve, ekzemplari i parë i dëshmuar është një përmbledhje e panegjerikësh kushtuar Kostandinit të Madh. Dorëshkrime në greqisht të [[shekulli VI|shekullit të VI]] të Besëlidhjes së Re, ku përfshihen: Codex Purpureus Petropolitanus, Codex Sinopensis, Codex Rossanensis, [[Kodiku i Beratit|Codex Beratinus]],<ref>{{Cite book|author=Shaban Sinani|url=https://books.google.al/books?id=dXEuygAACAAJ|author-link=Shaban Sinani|title=Kodikët e Shqipërisë në "Kujtesën e Botës": studim monografik|year=2011|publisher=Naimi|language=sq, en|isbn=978-992810903-3}}</ref><ref>{{Cite book|author=Shaban Sinani|url=https://books.google.al/books?id=K1csjwEACAAJ|author-link=Shaban Sinani|title=Berat, Beratinus, Buhara: një udhëtim historik-kulturor nëpër mijëvjeçarët e qytetit|publisher=Naimi|year=2015|language=sq|isbn=978-992810987-3}}</ref> Unciali 080, etj. Ndërsa në latinisht janë gjashtë dorëshkrime të tjera: Codex Vercellensis, Codex Veronensis Codex Palatinus, Codex Brixianus, Codex Purpureus Sarzanensis dhe Codex Vindobonensis Lat. 1235. Ka gjithashtu një kodik të purpurtë të shkruar në gjuhën gotike: Codex Argenteus. Ndërsa është përfshihet edhe nnjë dorëshkrim i Besëlidhjes së Vjetër: Zanafilla e Vjenës. Nga bota bizantine, Kodikët e Purpurtë do të kalonin te [[Miniatura Karolinge|Karolingët]] dhe nga këta te [[Miniatura Otoniane|Otonianët]] në Perëndim, duke u bërë një tipologji e pranishme në gjithë miniaturën evropiane të Mesjetës së Hershme. Prirja e stilit miniues prirej më shumë drejtë figurave hieratike dhe më abstrakte sesa në periudhën e mëparshme. Ungjijtë Rabbula, të cilët vijnë nga [[Mesopotamia]] dhe datojnë nga viti [[586]], largohen më tepër nga ky stil, me ngjyra më kontrastuese dhe forma më gjeometrike.<ref>{{Cite book|author=J. Durand|title=L’art byantin|year=1999|publisher=Éditions Pierre Terrail|language=fr|isbn=2-87939-218-7|pages=37-40}}</ref> [[Skeda: Stamp of Albania - 1997 - Colnect 186176 - Codex Beratinus 6th cent Illuminated manuscript.jpeg|parapamje|321px|[[Kodiku i Beratit]] në një pullë postare të Shqipërisë]] Ajo pak që dihet nga [[shekulli i V]] e në vijim paraqet një larmi të pasur kromatike, që fillimisht pati shumë ndikim nga struktura hapsinore dhe gjeometizimi i pikturës greko-romake. Në mënyrë që të optimizohej përdorimi i hapsirës së pergamenës, përshkrimi i ngjarjeve nuk paloset në fasha horizontale, por ndjek një vijë imagjinare të lakuar, ku momentet e ndryshme ndjekin njëri-tjetrin pa ndërprerje, të ashtuquajturin ''continuous narration''.<ref>{{Cite encyclopedia|author=Edward Maunde Thompson|author2=George Charles Williamson|url=https://archive.org/details/encyclopaediabri18chisrich/page/522/|title=Miniature|year=1911|volume=XVIII|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|edition=i 11-të|pages=523-528}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|author=Edward Maunde Thompson|title=Illuminated Mss.|url=https://archive.org/details/encyclopaediabri14chisrich/page/312|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|year=1911|language=en|publisher=[[Cambridge University Press]]|edition=i 11-të|pages=312-320}}</ref> Me përhapjen e monakizmit, qendrat e kulturës evropiane do të bëheshin manastiret, në të cilët ''scriptoria-t'' kopjonin veprat e lashta, duke mundësuar përcjelljen te brezat e ardhshme. Krishtërimi çoi në një humbje të interesit rreth realitetit të perceptuar nga ndjesorët dhe do të zhvillonte një stil figurativ ku çdo element fitonte vlerë vetëm ndërsa ishte metaforë e botës trashendentale. Çdo figurë kështu bëhej një simbol dhe nuk kishte nevojë për të qenë realiste, përkundrazi pikërisht për të nxjerë në pah funksionin simbolik, do të kodifikoheshin një varg stilizimesh dhe konvencionesh figurative.<ref name="VecchiCerchiari"/> Në këtë mënyrë do të zhvillohej një marrëdhënie e ngushtë ndërmjet tekstit dhe imazheve, me iniciale figurative (nga figura njerëzore ose shtazore) dhe të historiuara (me skena të vogla ose dekore bimore), margjine të dekoruara, monograma në faqe të plotë për shkronjat e para të tekstit, tabela kononike, imazhe didaktike dhe mnemonike. Ky proçes me siguri u ndikua nga ndjeshmëria lineare dhe zbukuruese e [[Arti i Dyndjeve Barbare|popujve barbarë]]. Në këto scriptoria anashkaloheshin ose refuzoheshin librat e konsideruar të dëmshëm, që do të zhdukeshin në mënyrë të pashmangshme, ndërsa riprodhimi i veprave më të lashta e tejkalonte aparatin ilustrues, që lihej pas dore pasi konsiderohej shumë i vështirë për tu kopjuar apo tashmë i pakuptueshëm për ata që tashmë ishin të lidhur me një kulturë figurative të ndryshme.<ref name="VecchiCerchiari">{{Cite book|author1=Paolo De Vecchi|author2=Elda Cerchiari|title=I tempi dell’arte|publisher=Bompiani|language=it|year=1999|pages=162-164}}</ref> Për shkak të këtij stilizimi dhe ndikimit të [[Arti i Dyndjeve Barbare|Artit Barbar]], në Evropën Perëndimore aftësia për të paraqitur figurën njerëzore gati do të zhdukej, duke shërbyer më shumë si element dekorativ sesa si paraqitje realiste e trupit njerëzor, siç haset në dorëshkrimet e Periudhës [[Miniatura Merovinge|Merovinge]], në shkollën [[Arti Longobard|longobarde]] dhe franko-longobarde, në dorëshkrimet visigote dhe në prodhimtarin [[Miniatura Insulare|insulare]] të Arkipelagut Britanik. Nëse në Periudhën e [[lashtësia e vonë|Antikitetit të Vonë]] dorëshkrimet më të pasura me imazhe kishin qenë [[bibla]]t, në këtë periudha mer rëndësi dekorimi i ungjijve, i librave të sakrametarëve dhe më vonë, mesharët dhe librat e korit. === Miniatura Merovinge === {{Multiple image | direction = vertical | title = '''Miniatura Merovinge''' | width = 312 | image1 = Missale Gothicum - BAVat. - RegLat317 - f.169-170.jpg | caption1 = Missale Gothicum i krijuar në një scriptorium meroving {{rreth}} [[700]] | image2 = Legis salica.jpg | caption2 = Legis salica krijuar nga Vandalgari, shek. VIII, Biblioteka abaciale e Sank Gallenit | align = left }} '''[[Miniatura Merovinge]]''' është [[miniatura]] e prodhuar në Mbretërinë Franke (lat. ''Regnum Francorum'') nga fundi i [[shekulli VII|shekullit të VII]] deri në [[shekulli VIII|shekullin e VIII]], në kohën e sundimit të [[Dinastia Merovinge|merovingëve]]. Me formë kryesisht zbukuruese, kjo miniaturë karakterizohej nga [[iniciali|iniciale]] me formë solide gjeometrike, me vija dhe rrathë që përngjasojnë modelet e antikitetit të vonë, dhe ballina me harkada dhe kryqëzime. Imazhet figurative pothuajse mungonin tërësisht. Duke nisur nga viti [[700]] dekorimi zoomorf do të niste të shfaqej dhe të bëhej kështu mbizotërues, sa në disa dorëshkrime të Abacisë së Chelles faqe të tëra janë përbëhen nga gërma të formuara nga kafshë. Në dallim nga miniuatura bashkëkohore insulare, e karakterizuar nga një dekorim i dendur dhe në disa raste mbingarkuar, stili meroving synonte një faqe të pastër. ''Scriptorium'' më i vjetër prodhimtar i mbretërisë franke qe, në atë periudhë, Abacia e Luxeuil, e themeluar nga murgu irlandez Kolombani i Bobios në vitin [[590]] dhe e shkatërruar në vitin [[732]] nga saraçenët. Abacia e Korbit, e themeluar në vitin [[662]], do të zhvillonte një stil të vetin, ndërsa edhe Chelles dhe [[Laon]]i do të ishin qendra aktive të prodhimtarisë. Vepra misionare e britanikut [[Vilibrordi|Vilibrord]] midis frizonëve (rreth vitit [[690]]), e kërkuar nga majordomi meroving Pepini i Herstalit, kontribuoi pastaj në intensifikimin e shkëmbimeve midis artit/kulturës franke dhe insulare. Nga viti [[750]], do të ndikonte mërgimi në kontinent i murgjëve britanikë në arrati nga [[Epoka e Vikingëve|sulmet norrene]], Miniatura Merovinge do të ndikohej fortësisht nga ajo insulare: një ungjillar i Abacisë së Ekternakut ([[Triri]], Dombibliothek, Cod. 61 olim 134) tregon bashkëpunim të dukshëm mjeshtrish merovinge dhe irlandeze. Gjithmonë në fazën e dytë të Periudhës Merovinge, disa ''scriptoria'' të Galisë Veriore (Luxeuil, Chelles, etj.) do të sendërtonin shkrime kursive, më të shkathta dhe praktike, të përmbledhura nën emrin "Shkrimi Meroving".<ref name=":0">{{Cite encyclopedia|author=Patrick Perin|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/encyclopedia/merovingi_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|title=Merovingi|year=1997|encyclopedia=Enciclopedia dell’ Arte Medievale|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana|language=it|publication-place=Romë}}</ref> Me fundin e Dinastisë Merovinge nga Pepini i Shkurtri në vitin [[751]] dhe lindjen pasuese të [[Perandoria Karolinge|Perandorisë Karolinge]], miniatura franke do të përfshihej nga një rinovim i thellë. Në fakt qe ndër format e përfshira më masivisht në rilindjen kulturore të promovuar nga i biri dhe trashëgimtari i Pepinit, [[Karli i Madh]], e ashtuquajtura "[[Rilindja Karolinge]]" dhe [[Miniatura Karolinge]] do të bëhej mjeti themelor i përhapjes së stilit artistik dhe të mesazhit politik kulturor të dinastisë së re, [[Dinastia Karolinge|Karolingëve]]. Pa e arritur kurrë përkryerjen dhe rafinimin e homologëve insularë apo të mëvonshëm karolingë, dorëshkrimet e miniuara merovinge dëshmojnë megjithatë një art të arrirë dhe një stil origjinal që do të njihte në vijim ende zgjatime në gjysmën e dytë të shekullit të VIII.<ref name=":0" /><ref name=":02">{{Cite book|author=E. Kitzinger|year=2005|title=Arte altomedievale|publisher=Einaudi|language=it|publication-place=Torino|pages=71-72}}</ref> [[Skeda:Merovingian dynasty.jpg|parapamje|upright=1.3|Mbretëritë merovinge në kulmin e tyre (edhe [[saksonët|saksone]] dhe bretonët i bënë homazhe mbretërve merovingë, megjithëse në kohë të ndryshme)]] ==== Porositësit ==== [[Dinastia Merovinge]] qe familja sunduese e [[Lista e mbretërve frankë|frankëve]] nga mesi i shekullit të V deri në vitin [[751]]. Do të shfaqeshin për herë të parë si "mbretër të frankëve" në ushtrinë romake të Galisë Veriore. Në vitin [[509]] kishin bashkuar nën sundimin e tyre të gjithë [[frankët]] dhe [[romakët]] e Galisë Veriore. Do të pushtonin pjesën më të madhe të Galisë, duke mundur [[visigotët]] ([[507]]) dhe burgundët ([[534]]), dhe do ta shtrinin sundimin e tyre në Reti ([[537]]). Në Germania Magna, [[alemanët]], bavarët dhe [[saksonët]] do të pranonin mbizotërimin e tyre. Mbretëria Merovinge ishte më e madhja dhe më e fuqishmja nga shtetet e Evropës Perëndimore në vijim të shkatërrimit të perandorisë së [[Teodoriku i Madh|Teodorikut të Madh]]. Emri dinastik, nga latinishtja mesjetare {{Lang|la-x-medieval|Merovingii}} apo {{Lang|la-x-medieval|Merohingii}} ("bijtë e Meroveut"), rrjedh nga një formë franke e pa dëshmuar, e afërt me [[Gjuha e vjetër angleze|anglishten e vjetër]] ''Merewīowing'' të dëshmuar,<ref>{{Cite book|editor=P. Babcock|title=Webster's Third New International Dictionary of the English Language, Unabridged|publisher=Merriam-Webster Inc.|year=1993|language=en|publication-place=Springfield, MA|page=1415}}</ref> me mbaresën ''-ing'' që është një sufiks tipik [[patronimia|patronimik]] [[gjuhët gjermanike|gjermanik]]. Emri rrjedh nga mbreti gjysmë-legjendar Meroveu. Në dallim nga gjenealogjitë mbretërore anglo-saksone, Merovingët nuk kanë afermuar kurrë se rrjedhin nga një zot, as se ka prova që konsideroheshin mbretër të shenjtë. Flokët e gjatë të Merovingëve i dallonin midis frankëve, që zakonisht i mbanin flokët të shkurtër. Bashkëkohësit ndonjëherë i quanin "mbretërit flokë-gjatë" (latinisht ''reges criniti''). Një meroving të cilit i ishin prerë flokët nuk mund të mbretëronte dhe një rival mund të hiqej nga trashëgimia duke e qethur dhe duke e dërguar në një manastir. Merovingët përdornin edhe një emër dallues. Një nga emrat e tyre, Clovis (ose Klodoveu), do të evoluonte në Ludvig dhe ka mbetur i zakonshëm mes mbretërve francezë në formën Louis deri në shekullin e XIX. [[Skeda:Beaux-Arts_de_Carcassonne_-_Le_dernier_des_Mérovingiens_-_Evariste-Vital_Luminais_-Joconde_04400000403.jpg|parapamje|majtas|321px|''I fundmi i Merovingëve'', pikturë e Évariste-Vital Luminais, që paraqet prerjen e flokëve të Kilderikut III.]] Mbreti i parë Meroving i njohur qe Kilderiku I (i vdekur në vitin [[481]]). I biri i tij Klodoveu I (vdekur në vitin [[511]]) u konvertua në krishtërim, bashkoi frankët dhe pushtoi një pjesë rtë madhe të Galisë. Mbretërimi i Klodoveut u coptua mes katër trashëgimtarëve (Klotari I, Klodomiri, Teodoriku I dhe Kildeberti I), sipas zakoneve të kohës që i konsideronin pushtimet territoriale një mënyrë të trashëgimisë personale të pronave të tundshme, të cilat vazhdonin politikën atërore të zgjerimit në kurriz të burgundëve dhe turingëve, dhe me aneksimin e [[Burgonja|Burgonjës]], të çeduar nga mbreti [[Ostrogotët|ostrogot]] Vitiges. Ndonjë vështirësi e hasur nga Kildeberti I në politikën e tij të ndërhyrjes në [[Italia|Itali]] si aleat i [[Perandoria Bizantine|bizantinëve]] kundër [[Longobardët|longobardëve]] nën mbretin Autari, rezistenca e të cilit, megjithëse me fate të alternuara, e shtyti mbretin frank të mos ngulmonte në përpjekjen për të marë Italinë Veriore. Katër bijtë e Klotarit, i mbijetuar i i fundi i bijve të Klodoveut, e ndanë nga ana e tyre prapë mbretërinë në po aq rajone, që në vitet pasuese do të zgjeroheshin edhe falë pushtimeve drejtë lindjes dhe drejtë jugut: Austrasia, Neustria, [[Burgonja]] dhe [[Akuitania]]. Me përjashtim të katër periudhave të shkurtëra ([[558]]–[[561]], [[613]]–[[623]], [[629]]–[[634]], [[673]]–[[675]]), mbretëria franke mbeti e ndarë në këtë mënyrë deri në vitin [[679]]. Pas kësaj do të ndahej përsëri vetëm një herë në dyvjeçarin [[717]]–[[718]].<ref>{{Cite book|author=P. Brezzi|year=1978|title=La civilta del medioevo europeo|volume=1|publisher=Eurodes|language=it|pages=100 etj.}}</ref> Duke nisur nga [[shekulli VI]], mbretëria franke pësoi një krizë jo vetëm ekonomike, për vështirësitë e bujqësisë, por mbi të gjitha politike nga coptimi i pushtetit për shkak të dobësisë kronike të mbretërve Merovingë, që, për këtë arsye, do të quheshin “rois fainéants”, dhe që bëri që mjaft shpejtë pushteti i tyre të dobësohej në favor të postit të [majorit të pallatit (apo majordomit), funksionari më i lartë mbretëror, mbajtësit e të cilit ditën ti shtynin me mjeshtri sovranët në një rol gjithmonë e më simbolik për tu përpjekur, me rezultate të ndryshme, të eliminonin dinastistinë dekadente. Në vitin [[656]] majordomi Grimoaldi I u përpoq të ngjiste në fronin e Austrasisë të birin e tij Kildebertin të Adoptuarin. Grimoaldi u arrestua dhe u dënua por i biri i tij mbretëroi deri në vitin [[662]], kur u restaurua Dinastia Merovinge. Kur mbreti Teodoriku IV vdiq në vitin [[737]], majordomi Karl Marteli, heroi që kishte ndërprerë në Betejën e Poitiersit ([[732]]) [[Ekspansioni islam|Ekspansionin Islamik]] në Evropë, vijoi të qeversite mbi një Gali të ribashkuar pa një mbret deri në vdekjen e tij në vitin [[741]]. Dinastia Merovinge u restaurua në vitin [[743]], por në vitin [[751]] i biri i Karl Martelit, Pepini i Shkurtri, do të rrëzonte të fundit të Merovingëve, Kilderikun e III, dhe do të kurorëzohej, duke përuruar [[Dinastia Karolinge|Dinastinë Karolinge]]. [[Skeda:Autun ms4 8dét1.jpg|parapamje|372px|Simbolet e ungjilltarëve – fundi i shek. VIII]] ==== Jeta fetare ==== Jeta fetare në Mbretërinë Merovinge ishte e organizuar përreth dy qendrash mjaft të dallueshme: (I) qytetet, trashëgimtare të drejtpërdrejta të qyteteve të antikitetit të vonë nga të cilat ruhen mure, rrugë, ndërtesa parësore, ku [[peshkopi]] zhvillonte, përveç rolin klerik, rolin politik të funskionarit të pushtetit mbretëror; dhe (II) [[manastiri (ndërtesë)|manastiret]] e themeluara nga murgjit irlandezë dhe anglezë. Peshkopët ishin atëherë, gjithmonë e më ambiciozë, të fuqishëm dhe të pasur dhe nuk arrinin ta ndërprisnin dekadencën intelektuale, viktima e parë e të cilës qe kultura latine klasike. Me përjashtim të disa qendrave urbane ku mendimi mbeti i gjallë, si në [[Laon]], megjithatë qenë manastiret që siguronin kopjimin e librave për të shpëtuar të paktën kulturën e krishterë. Këto mjeshtri qenë bartëse të një forme të posaçme dhe tashmë të zhvilluar arti, të "Artit [[Arti Insular|Insular]]", shkrirje e elementeve kelte dhe [[Anglosaksonët|anglo-saksone]], që kishte zhvilluar një formë të vetën të miniaturës: "[[Miniatura Insulare]]". Shën Kolumbani ([[540]] {{rreth}}-[[615]]), mbërriti në [[Franca|Francë]] nga [[Irlanda]] rreth vitit [[590]] me dymbëdhjetë bashkë-vëllezër dhe do të vendosej në [[Vosges]], ku ndërtoi Manastirin e Luxeuil. Bashkë me besimin misionar, arti i ishullit të tij të lindjes filloi në këtë mënyrë të përhapej në ''Regnum Francorum'' të sunduar nga Merovingët. Nën mbrojtjen e pasardhësve të Klodoveut, ndikimi i të cilëve, siç u paratha, arrinte edhe skajet veriore të Mbretërisë Longobarde në [[Italia|Itali]], murgjit dhe librat e Shën Kolombanit do të përhapeshin në Evropë, duke arritur [[Lombardia|Lombardinë]] ku, në vitin [[612]], Kolombani do të themelonte Manastirin e Bobios. ==== Ndikime ==== Shpesh vërehet ndikimi [[Miniatura Bizantine|bizantin]] në veçanti. Disa historianë kanë shtruar idenë se miniatorët merovingë ndonjëherë mernin si model motivet e gjetura në tesha lindore me [[Reliku|relike]] të mbështjella: për shembull Sakramentari i Gelonit duket për disa pikëpamje shumë afër dorëshkrimeve bizantine.<ref>{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|publisher=Éditions du Chêne|year=1977|language=fr|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|page=51}}</ref> Një nga stilemat karakteristike të Miniaturës Merovinge, teksti i inkuadruar në një arkitekturë fiktive në formë portiku (p.sh. Ungjillari i Gundoinit) përngjason pastaj shembuj bizantinë më të vjetër: për shembull Kanonet Eusebiane në fletën 4 të Ungjillarit Rabula. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Dorëshkrime Merovinge dhe Bizantine</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="208" caption=""> Skeda:Meister des Sakramentars von Gellone 001.jpg|Fleta 164v e Sakramentarit të Gellones Skeda:Meister des Sakramentars von Gellone 002.jpg|Fleta 99v e Sakramentarit të Gellones Skeda:Rabbula Gospel Folio 4v.jpg|Fleta 4v e Ungjillarit Rabula, pjesë e Kanoneve Eusebiane, shkruar në gjuhën siriake, 1 janar 550 (shembull bizantin i ndikimit të merovingëve) </gallery> |} Siç u tha, ''scriptoria'' të ndryshme merovinge qenë të ndikuara nga Minaiatura Insulare duke qenë shumë abaci të themeluara apo të drejtuara nga abatë irlandezë apo nga Northumbria. Në këto punishte, stili meroving në krijim nën hijen e atij insular dhe pastaj do të përzihej, duke krijuar forma hibride dhe vepra me stil të përzier. Kjo është veçanërisht rasti i Abacisë së Ekternakut, ku në gjysmën e parë të shekullit të VIII do të prodhohej Ungjillari i Tririt. Stili që u zhvilluar në Ekternak është zhvilluar në një rrymë të veçantë artistike të njohur si "Shkolla franko-saksone".<ref>{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|publisher=Éditions du Chêne|year=1977|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|language=fr|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|page=88}}</ref><ref name=":03">{{Cite book|author=E. Kitzinger|title=Arte altomedievale|year=2005|publisher=Einaudi|language=it|publication-place=Torino|pages=71-72}}</ref> ==== Paleografia ==== Siç u tha, në fazën e dytë të Periudhës Merovinge, disa ''scriptoria'' të Galisë Veriore, në veçanti në Luxeuil, Chelles dhe Korbi (që do të ishte në vijim palestër e rëndësishme për zhvillimin e shkrimit karoling),<ref>{{Cite book|author=E. L. Skip Knox|chapter=Carolingian Handwriting|url=http://history.boisestate.edu/westciv/charles/16.shtml|title=History of Western Civilization|publisher=Boise State University|language=en|access-date=8 gusht 2022|url-status=dead|archive-date=28 qershor 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050628014650/http://history.boisestate.edu/westciv/charles/16.shtml}}</ref><ref>{{Cite web|title=Caroline Minuscule Predates Charlemagne|url=https://www.uni-heidelberg.de/presse/news2013/pm20130109_minuskel_en.html|publisher=Heidelberg University|language=en|date=9 janar 2013}}</ref><ref name="Marcia">{{Cite book|author=M. L. Colish|title=Medieval Foundations of the Western Intellectual Tradition, 400–1400|language=en|series=The Yale Intellectual History of the West|publisher=Yale University Press|year=1999|isbn=978-030007852-7|page=67}}</ref> do të krijonin shkrime kursive, më të shpejta për tu shkruar kundrejtë uncialëve ose gjysmë-uncialëve të trashëguar nga lashtësia, duke krijuar të ashtuquajturin '''shkrim meroving'''.<ref name=":0" /> ==== Tipologji dorëshkrimesh të prodhuar ==== Dorëshkrimet e prodhuar në këtë periudhë qenë thelbësisht të kushtuar ndaj prektikës së kultit në brendësi të manastireve dhe jo për ungjillizimin masiv të popullsisë. [[Ungjilli|Librat ungjillorë]] janë në këtë mënyrë më të rrallë sesa mesharët, sakramentarët, leksionarët, etj., të paktën midis dorëshkrimeve të miniuar. Jehonë të madhe gëzuan edhe librat e Etërve të Kishës, si shkrimet e [[Agostini|Agustinit të Hiponës]] apo të [[papa]] [[Gregori I|Gregorit të I]].<ref name=":1" /> ==== Zbukurimet ==== Stili i Miniaturave Merovinge janë në pjesën më të madhe zbukuruese dhe paraqitjet e figurave njerëzore janë tepër të rralla dhe verifikohen vetëm në fund të periudhës. Llojshmëri të ndryshme zbukurimesh identifikuese gjenden në dorëshkrimet merovinge. Dorëshkrimet nuk përmbajnë nistore të mëdha në të gjithë faqen si në veprat insulare. Teksti nis përgjithësisht me një nistore të integruar apo një titull të dekoruar, të shoqëruar nga harqe që inkuadrojnë tekstin me një lloj arkitekture fiktive: për shembull Sakramentari Gelasian përmban në fillim të çdo pjese të mesharit dizajnin e një portiku, që inkuadron dhe kolonizon tekstin.<ref>{{Cite encyclopedia|author1=Alain Erlande-Brandenburg|author2=Patrick Périn|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/merovingiens|title=Mérovingiens / Art mérovingien|encyclopedia=Encyclopædia Universalis|language=fr}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|publisher=Éditions du Chêne|year=1977|language=fr|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|page=44}}</ref> Kujdes i veçant i kushtohej punimit të shkrimit të tekstit. Ndërsa artistët insularë zbukuronin tepër faqe të tëra të dorëshkrimeve të tyre me motive gërshetuese me dorë të lirë, artistët merovingë përdornin sistematikisht [[vizorja|vizore]] dhe kompas për të vizatuar nistoret. Me gjasa fryt i po këtij vullneti për rregull dhe qartësi është shpikja e shkrimit meroving për të lehtësuar leximin.<ref name=":0" /> Nistoret dhe ndonjëherë disa fjalë të tëra të tekstit dekoroheshin me motive bimore dhe zoomorfe (mbi të gjitha shpendë dhe peshq) që përziheshin me motive gjeometrike abstrakte. Pak nga pak, këto kafshë do ta linin formën e tyre gjeometrike për të marë një pamje gjithmonë e më realiste. Në disa dorëshkrime shfaqen nistoret e para zoomorfe dhe antropomorfe në [[Historia e miniaturës|historinë e miniaturës]]. Bëhet fjalë për gërmë që shërbenin si korniza për paraqitjen e një kafshe apo të një qenieje njerëzore, por që përbëhen nga një apo më shumë nga këto qenie që formojnë gërmën apo pjesët e saj të ndryshme: për shembull në fletën n. 132 të Sakramentarit Gelasian, gërmat e fjalës «NOVERIT» janë formuar nga shpendë dhe peshq. Artisti i ngarkuar me këto dekorime përgjithësisht ishte vetë shkruesi i ngarkuar me kopjimin e tekstit.<ref>{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|publisher=Éditions du Chêne|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|year=1977|language=fr|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|pages=44-47 dhe 51}}</ref> Motivi kristian pothuajse i kudogjendur është kryqi. Ndonjëher mbulon një faqe të tërë, ndonjëherë të integruara në një faqe qilim, si në dorëshkrimet irlandezë.<ref>{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|publisher=Éditions du Chêne|year=1977|language=fr|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|pages=44-46}}</ref> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Shembuj nga [[Miniatura Merovinge]]</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="183"> Skeda:Autun ms3 10v.jpg|Ungjillari i Gundoinos – teksti i inkuadruar në arkitekturë fiktive si portik Skeda:Autun ms3 175v.jpg|Ungjillari i Gundoinos – shembull i nistores «E» zoomorfe Skeda:Autun ms2 200v.jpg|Shembull i nistores «D» zoomorfe të vizatuar me kompas. Skeda:Autun ms2 155v.jpg|Shembull i nistores «Q» zoomorfe Skeda:Autun ms2 190v.jpg|Shembull i nistores «E» zoomorfe Skeda:Autun ms3 100v.jpg|Nistorja «B» pjesë e fjalës Benedictus Skeda:Autun ms3 154.jpg|Nistorja «''h''» Skeda:Autun ms3 175v.jpg|Nistorja «E» Skeda:Autun ms3 3v.jpg|Nistorja "M" Skeda:Autun ms3 59.jpg|Nistorja "M" Skeda:Lectionnaire luxeuil 16v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it, {{Rreth}} [[700]] Skeda:Lectionnaire d eLuxeuil p224v.jpg|Leksionari i Luxeuil-it, {{Rreth}} [[700]] Skeda:Lectionnaire luxeuil 75v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it Skeda:Autun ms4 17.jpg|Nistore në formë gjeometrike Skeda:Autun ms4 19.jpg|Nistore në formë gjeometrike Skeda:Autun ms4 18.jpg|Nistore në formë gjeometrike Skeda:Missale Gallicanum vetus - BAV Pal.lat.493 f36r (incipit missa).jpeg| Skeda:Crux gemmata.jpg|Kryq i dekorues i Sakramentarit Galasian Skeda:Lectionnaire luxeuil 13v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it Skeda:Lectionnaire luxeuil 32v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it Skeda:Lectionnaire luxeuil 95v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it Skeda:Lectionnaire luxeuil 22v corrigé.jpg|Leksionari i Luxeuil-it Skeda:Meister des Sakramentarium Gelasianum 001.jpg|Ballina dhe fjalët hapëse të Sakramentarit Galasian Skeda:Lex Salica Wandalgarius 08.jpg|Dorëshkrimi i Lex Salica të Vandalgarit Skeda:St. Gallen Stiftsbibliothek, Cod. Sang. 731, S. 1.jpg|Dorëshkrim i Lex Salica të Vandalgarit </gallery> |} ==== Shembujt e parë të paraqitjes njerëzore ==== Paraqitjet njerëzore do të shfaqeshin rreth fundit të kësa periudhe, nuk janë në kuptimin e ngushtë iluminacione historiate, do me thënë paraqesin një skenë të marë nga [[Bibla]] apo një skenë historike. Dorëshkrimi i parë i mbijetuar që përfshin paraqitje njerëzore është Sakramentari i Gellones. Ndërsa portretet e [[Katër ungjilltarë|ungjillorëve]] dhe një figurë e Jezusi në fron me engjëj shfaqet për herë të parë, në Ungjillarin e Gundoinos,<ref name=":1" /> sipas disave i prodhuar me rastin e kurorëzimit të Pepinit të Shkurtrit ([[751]]). <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Paraqitjet e para njerëzore</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="208"> Skeda:Autun ms5 94v.jpg|Paraqitje e apostullit Luka me simbolin e tij Skeda:Sacr Gellone 1v.jpg|Fleta 1v e Sakramentarit të Gellones Skeda:Autun ms3 12v.jpg|Ungjillari i Gundoinos – Jezusi në fron i rrethuar nga nga luneta me simbolet e ungjillorëve. Skeda:Paris, BnF MS Latin 10910 fol. 23v Chronicle of Fredegar - Miniature Eusebius, Jerome and a mallard drake.jpg|Dy personazhe që me gjasa janë Eusebi dhe [[Jeronimi]], nga Kronika e pseudo-Fredegarit, shek. VII<ref>{{Cite book|author-last=Monod|author-first=Gabriel|title=Études critiques sur les sources de l’histoire mérovingienne|year=1885|publisher=F. Vieweg|language=fr}}</ref> Skeda:SacrGellone143v.jpg|Kryqëzimi i Krishtit, Sakramentari i Gellones </gallery> |} ==== Qendrat kryesore të prodhimit ==== Përveç pak përjashtimeve, vendprodhimi i saktë i dorëshkrimeve merovinge nuk është e sigurtë dhe ndonjëherë vihet në diskutim. Kjo seli peshkopale, e themeluar nga Shën Remigiusi i Reimsit në fillim të shekullit të VI, përbënte një përjashtim të rëndësishëm, ndër të tjera, ndaj rënies kulturore të qyteteve. Gjithmonë i mbizotruar nga peshkopët e tij, [[Laon]]i qëndroi gjatë Periudhës Merovinge dhe [[Perandoria Karolinge|Karolinge]], një qendër e gjallë artistike dhe intelektuale, dhe në veçanti abacia kolombiane e Saint-Vincent-it. Dorëshkrimet kryesore: * ''Quaestiones in Heptateuchon'' e [[Agostini|Shën Agustinit]] ([[Bibliothèque nationale de France|BNF]]). * Codikët 137 dhe 423 (Biblioteka e Laonit).<ref>{{Cite web|language=fr|title=Manuscrits de la bibliothèque de Laon|url=http://manuscrit.ville-laon.fr/|work=manuscrit.ville-laon.fr}}</ref> Në vitin [[590]], Shën Kolumbani do të themelonte Abacinë e Luxeuil-it në [[Vosges]] dhe, brenda pak dekadave, ''scriptorium-i'' i manastirit fitoi një reputacion të lartë për cilësinë e veprave të tij. I plaçkitur dhe shkatërruar nga saraçenët, që masakruan të gjithë murgjit, në vitin [[731]] ose [[732]], abacia do të ringritur nga [[Karli i Madh]] që do t’ia besonte [[Benediktinët|Benediktinëve]]. Abacia i ka dhënë emrin një dorëshkrimi të njohur, por të cilit nuk është e mundur ti afirmohet me siguri prodhimi pranë ''scriptorium-it'' të tij. Gjendet në dorëshkrime të ndryshme, vendi i prodhimit të të cilëve mbetet kundërthënës: * ''Epistolam Joannis ad Parthos tractatus decem,'' [[Agostini|Shën Agustini i Hiponës]], i datuar rreth vitit [[669]], në Morgan Library & Museum (M.334).<ref>{{Cite web|work=corsair.themorgan.org|language=en|url=http://corsair.themorgan.org/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?BBID=77209|title=Notice de la Morgan Library}}</ref> * I ashtuquajturi Leksionari i Luxeuil-it, [[Bibliothèque nationale de France|BNF]], Lat. 9427. * Riti galik (lat. ''Missale Gothicum''), sakramentar i prodhuar rreth vitit [[700]]. * Vatikan, reg. lat. 317. ''Codex Ragyntrudis'', tekste të Etërve të Kishës, Biblioteka e Katedrales së Fuldës ([[Hesia]], [[Gjermania|Gjermani]]). * Vepra të [[Agostini|Shën Agustinit]], rreth vitit [[730]], aktualisht në Herzog August Bibliothek të Volfënbytëlit ([[Saksonia e Ulët]] (Veisenburg 99), [[Gjermania|Gjermani]]). <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Dorëshkrime nga Laoni</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="216"> Skeda:Missale Gothicum - BAVat. - RegLat317 - f.169-170.jpg|Riti Galik (lat. ''Missale Gothicum'') Skeda:Lect_Luxeuil_144.jpg|Fleta 144 e ''Leksionarit të Luxeuil-it'' </gallery> |} E vendosur në [[Somme]], afër [[Amiens]], Abacia e Korbi u themelua nga Baltilda (mbretëresha e Neustrisë). Dorëshkrimet e prodhuar aty përdornin motive më pak zoomorfe por më shumë zbukurime si "syri i kaut" (një rreth me një pikë në qendër). Nga mesi i shekullit të VIII gjejmë gjithmonë e më shumë motive gërshetimesh.<ref>{{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|year=1977|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|publisher=Éditions du Chêne|language=fr|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris|page=52}}</ref> Dorëshkrimet kryesore: * ''Komenti i Ezekielit'' i [[papa]] [[Gregori I|Gregorit të I]] (çereku i II i shekullit të VII), Biblioteka e [[Shën Petersburgu]]t (QVI14).<ref>{{Cite web|title=Gregorius Magnus. Homiliae in Ezechielem liber I. 8th c. France (Corbie)|access-date=2 gusht 2022|url=http://www.nlr.ru/eng/exib/cult/vatikan.html|language=en|work=nlr.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109225425/http://www.nlr.ru/eng/exib/cult/vatikan.html|url-status=dead|archive-date=9 nëntor 2013}}</ref> * ''Regulli i Shën Bazilit'', rreth vitit [[700]]. Libër i konservuar në Bibliotekën Kombëtare Ruse të [[Shën Petersburgu]]t. * ''Hexaemeron'' i quajtur [[Brozi|Shën Ambroz]],<ref group="N">''Hexaemeron'' ("Homeli mbi Hekzameronin"), është një vepër e [[Vasili i Kajserit|Shën Bazilit]] ([[329]]-[[379]]) shumë i famshëm në kohën e tij. Gregori i Nisës ({{Rreth}} [[335]]-[[395]]) dhe vëllai i tij [[Grigor Teologu|Gregor Nasianseni]] ({{Rreth}} [[329]]-[[390]]), mik i autorit, dhe shumë të tjerë do ta lavdëronin maksimalisht. [[Brozi|Shën Ambrozi]] ({{Rreth}} [[330]]/[[340]]-[[397]]) do ta përkthente veprën në latinisht.</ref> gjysma e dytë e shekullit të VIII, [[Bibliothèque nationale de France|BNF]]. * Një dorëshkrim i ''Ekspozicion mistik mbi Kantikun e kantikëve'' të Justit të Urgellit, {{Rreth}} [[700]], Biblioteca Vallicelliana, [[Roma|Romë]] (B.62). Shela, në departamentin e [[Seine-et-Marne]], qe selia e një pallati meroving. Në vitin [[584]] Kilperiku I do të vritej aty me porosi të përfaqësuesit të pallatit të Landry, dashnor i Fredegundës, gruas së mbretit. Një abaci e parë murgeshash u themelua nga mbretëresha Klotildë në shekullin e VI. Do të rindërtohej në shekullin e VII ngaa Batilda, gruaja e Klodoveut të II. Historiani Bernard Bischoff ka treguar se nëntë murgesha të kësaj abacie, emrat e të cilave njihen, kopjuan dhe ilustruan në fund të Periudhës Merovinge, tre dorëshkrime për arkikapelanin e Karlit të Madh, peshkop Ildeboldin e Këlnit. Këta janë dorëshkrimet (Ms.) 63, 65, 67, nga fundi i shekullit të VIII, tashmë në bibliotekën e Katedrales së Këlnit. ''Scriptorium-i'' i Abacisë së Saint-Denis, i mbrojtur nga Karl Marteli dhe Pepini i Shkurtri, është ndoshta, sipas disa historianëve, vendi i prodhimit të një prej dorëshkrimeve të miniuara më të famshëm meroving: Sakramentari Gelasian (Biblioteca Apostolica Vaticana, Reg. lat. 316.) që rregjistron ndryshimet e liturgjisë së [[papa]] [[Gelasi I|Gelasit të I]]. [[Skeda:AugsutineGospelsFolio129vStLuke.jpg|parapamje|309px|Portreti i Shën Lukës, Ungjillari i Shën Agustinit, [[shekulli VI]], i cili do të ndikonte shumë në Artin Insular]] === Miniatura Insulare === [[Miniatura Insulare]] i referohet prodhimtarisë së dorëshkrimeve të miniuar në manastiret irlandeze, skoceze, anglezo-veriore dhe në manastiret kontinentalë të themeluar nga hiberno-skocezët ose anglo-saksonëtmidis shekujve të [[Shekulli VI|VI]] dhe [[Shekulli IX|të IX]].<ref>{{Cite book|author=Françoise Henry|title=The Book of Kells|year=1974|publisher=Alfred A. Knopf|language=en|isbn=0-394-49475-X|pages=150-151}}</ref><ref>{{Cite book|author=L. R. Laing|title=The Archaeology of Late Celtic Britain and Ireland, c. 400-1200 AD|year=1975|publisher=Taylor & Francis|language=en|pages=390-392}}</ref> Midis këtyre dorëshkrimeve janë: Kathaku i Shën Kolombit, Libri i Durrow-t, Ungjijtë e Durhamit, Libri i Kells, etj.<ref>{{Cite book|author=Françoise Henry|title=Irish Art Durgin the Viking Invasion|year=1968|publisher=Irish Province of the Society of Jesus|language=en|page=89}}</ref> [[Skeda:DurhamGospelsCrucifix.JPG|parapamje|majtas|291px|Ungjillari i Durhamit MS A 17, [[shekulli VI]]]] Këta, bashkë me të tjerë të papërmendur, tregojnë ngjashmëri të mëdha në stilin artistik, në shkrim dhe në traditën tekstuale, duke u mundësuar studjuesve ti grupojnë në të njëjtën familje. Arti insular i librave karakterizohej kryesisht nga përdorimi i një dekorimi abstrakt me strukturë lineare të vazhdueshme, me motive dekoruese, mbi të gjitha me gërshetime, të futura në skema të përpikta gjeometrike, dhe nga perdorimi i ngjyrave të gjalla, të vendosura për kontrast, që përbëjnë pjesë thelbësore të kompozimit. Në tërësi, stil është në këtë mënyrë fuqimisht anti-realist dhe shkëputet qartësisht nga [[Miniatura e lashtë|miniatura e lashtë romake]] dhe nga ajo [[Miniatura Bizantine|Bizantine]]. [[Miniatura Insulare]] do të zhvillohej pas konvertimit të Irlandës nga Shën Patriku në [[shekulli IV|shekullin e IV]]-[[shekulli V|V]]. Mbizotëronin dy lloje dorëshkrimesh: ungjij të formatit të vogël për tu përdorur nga predikuesit dhe misionarët ose në kultin privat (psh.: Libri i Dimës dhe Libri i Ripërtypjes) dhe vepra me përmasa të mëdha, rezervuar për shëbimet liturgjike në manastire, psh.: i famshi Libri i Kells.<ref>{{Cite book|author=B. Meehan|url=https://archive.org/details/lelivredekells0000bern/page/8|title=Le Livre de Kells|year=1995|publisher=Thames & Hudson|language=en|isbn=287811090-0|pages=9-10}}</ref> <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;" align="center" |- ! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Dorëshkrime Insulare</div> |- |style="text-align: center; width: 100%; " | <gallery mode="packed" heights="210px"> Skeda:Augsutineleft.jpg|Ungjillari i Shën Agustinit, [[shekulli VI]] Skeda:Augustine right.jpg|Ungjillari i Shën Agustinit, [[shekulli VI]] AugustineGospelsFolio125rPassionScenes.jpg|Ungjillari i Shën Agustinit, [[shekulli VI]] Gospels of Saint Augustine, Cambridge, Corpus Christi College, Ms. 286, fol. 125r.jpg|Ungjillari i Shën Agustinit, [[shekulli VI]] Skeda:St. Mark - Lindisfarne Gospels (710-721), f.93v - BL Cotton MS Nero D IV.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:St. Matthew - Lindisfarne Gospels (710-721), f.25v - BL Cotton MS Nero D IV.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:EB1911 ILLUMINATED MSS. — The Lindisfarne Gospels.—c. A.D. 700.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:F26v.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:Lindisfarne Gospels Anderson 1881 Plate I scotlandinearlyc00ande 0177.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:Lindisfarne Gospels folio 139r.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:Lindisfarne Gospels folio 209v.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:LindisfarneChiRiho.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|Ungjillari i Lindisfarnit Skeda:Meister des Book of Lindisfarne 002.jpg|Ungjillari i Lindisfornit Skeda:Crucifixion Sankt Gallen gospelbook.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:E-codices csg-0051 007 medium (1).jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:Irischer Meister 001.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:St. Gall Gospels Cod.Sang.51 - p.128 - Saint Luke.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:St. Gall Gospels Cod.Sang.51 - p.2 - Saint Matthew.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:St. Gall Gospels Cod.Sang.51 - p.208 - Saint John.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:St. Gall Gospels Cod.Sang.51 - p.3 - Li Ber gener a ti onis Jh.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:St. Gall Gospels Cod.Sang.51 - p.6 - Carpet page.jpg|Ungjilli i Sankt Gallenit Skeda:Lichfield monog Christ.jpg|Ungjillari i Likfildit Skeda:Portrait of St Luke, St Chad Gospels.jpg|Ungjillari i Likfildit Skeda:Saint Chad Gospels - p142 - Saint Marc.jpg|Ungjillari i Likfildit Skeda:BLEgerton609Folio008rIncipitMatt.JPG|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 1.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 45v.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 46.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 78v.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 79.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:MS Egerton 609 F. 8.jpg|Ungjillari i Egertonit Skeda:Echternach Gospels - The Man, symbol of St Matthew.jpg|Ungjillari i Ekternakut Skeda:Evangiles d'Echternach enluminiure.jpg|Ungjillari i Ekternakut Skeda:Evangiles dits d'Echternach f115v.jpg|Ungjillari i Ekternakut Skeda:Evangéliaire d'Echternach - BNF - f176v aigle.jpg|Ungjillari i Ekternakut Skeda:Meister des Evangeliars von Echternach 001.jpg|Ungjillari i Ekternakut Skeda:DurhamGospelsIncipitJohn.jpg|Ungjillari i Durmamit MS A II 17 Skeda: DurhamAII10 folio 2r.png|Dorëshkrim MS A II 10 i Bibliotekës së Durhamit Skeda:DurhamAII10 folio 3v.png|Dorëshkrimi MS A II i Bibliotekës së Durhamit Skeda:KellsFol285rUnaAutem.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Book of Kells fol 32v - Faksimile Verlag (cropped).jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol290v4EvangelistSymbols.jpg|Libri i Kellsit Skeda: Book of Kells 48r - Katze und Maus.jpg|Libri i Kellsit KellsFol285rUnaAutem.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Book of Kells 34r - Katzen und Maeuse.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Cathedral-of-learning-09858 (16209371183).jpg|Libri i Kellsit Skeda:Dublin Trinity College Library Long Room Book of Kells 2.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Edward Sullivan (1914), The Book of Kells Plate XI by H. D'Olier.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol002rCanonTable.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol003rCanonTable.GIF|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol005rCanonTable.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol007vMadonnaChild V2.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol008rBrevCausMatt.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol019vBrevCausLuke.jpg|Libri i Kellsit KellsFol024rTextBrevCausJohn.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol027v4Evang.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol028vPortMatt.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol029rIncipitMatthew.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol032vChristEnthroned.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol033rCarpetPage.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol034rChiRhoMonogram.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol040vBeatitudes.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol114rArrestOfChrist.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol114vTuncDicit.gif|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol124rTuncCrucifixerant.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol129v4EvangelistSymbols.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol130rIncipitMark.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol183rEratAutem.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol183vTextMark15.gif|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol188rQuoniam.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol200rGeneolgyOfChrist.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol201rGeneolgyOfChrist.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol202vTemptationOfChrist.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol203rIesusAutem.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol291vPortJohn.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol292rIncipJohn.jpg|Libri i Kellsit Skeda:KellsFol309r.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Lettrine historiée, Livre de Kells.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Meister des Book of Kells 001.jpg|Libri i Kellsit Skeda:The book of Kells library interior 3.jpg|Libri i Kellsit Skeda:Book of Durrow - TCL Ms57 (Ox).jpg|Libri i Darrout Skeda:Book of Durrow - TCL Ms57 f2r (Symbols of Evangelists).jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowCarpetPage.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowCarpetPage4.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowCarpetPage5.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowChiRoPage.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowEagle.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowInitMark86r.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDurrowQuoniam.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookOfDurrowBeginMarkGospel.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookOfDurrowFolio125vCarpetPage.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookOfDurrowLion.jpg|Libri i Darrout Skeda:DurrowFol001vCarpetPage.jpg|Libri i Darrout Skeda:Meister des Book of Durrow 001.jpg|Libri i Darrout Skeda:Meister des Book of Durrow 002.jpg|Libri i Darrout Skeda:BookDimmaJohnSymbol.jpg|Libri i Dimës Skeda:BookDimmaEvangelistPortrait.jpg|Libri i Dimës Skeda:BookDimmaMatthewSymbol.jpg|Libri i Dimës Skeda:Book of Armagh - Trinity College MS52 f32v (Symbols of evangelists).jpg|Libri i Armaghut Skeda:Bobbio Orosius D23sup. c2r.jpg|Orosiusi i Bobios Skeda:BarberiniGospelsFol125rinciptJohn.jpg|Ungjillari Barberini Skeda:BookDurrowInitMark86r.jpg|Libri i Darrout Skeda:BritLibAddMs40618GospelBookFol21vLuke.jpg| Skeda:Hereford Gospels - Gospel of St. John.jpg|Ungjijtë e Herefordit Skeda:Köln Dombibliothek 213 fol 1r.png| Skeda:Script, Chad-Gospels.jpg|Shkrim në Ungjillarin e Chad-it Skeda:Southampton Psalter f.38v.jpg|Psalteri i Sauthemptonit </gallery> |} ===Miniatura Visigote === {{Shiko gjithashtu|Arti dhe Arkitektura Visigote}} Kultura Visigote përkon me periudhën midis [[Arti i Dyndjeve Barbare|Dyndjeve Barbare]] në Gadishullin Iberik gjatë shekullit të V dhe rënies së Mbretërisë Visigote në vitin [[711]]. Kjo kulturë nuk është aq shumë ajo e [[Arti i Dyndjeve Barbare|pushtuesve barbarë]] se sa e [[Hispania|Spanjës Hispano-Romake]], e cila vijoi dhe madje lulëzoi plotësisht gjatë kësaj periudhe. Dorëshkrime të shumta janë prodhuar nga kjo periudhë, në qendra të ndryshme si Mérida, Toledo, Zaragoza ose Sevilje. Është pikërisht në këtë qytet të fundi që gjendej intelektuale më i shquar i kohës, [[Isidori i Seviljes]], autor i Etimologiae. Megjithatë nga kjo periudhë ështër ruajtur një dekorim i vetëm figurativ në një dorëshkrim, Verona Orational. Është një trëndafil erërash në një koleksion lutjesh tani në bibliotekën kapitulare të Katedrales së Veronës, por e krijuar në Tarragonë. Ky dekorim është frymëzuar nga një motiv i lashtë, aty i kristianizuar nga prania e kryqit. Dorëshkrime të tjera të iluminuara visigote të ruajtura akoma kufizohen në iniciale të vogla të ngjyrosura. Për pjesën tjetër, mundet vetëm të hamendësohet lloji i dekorimeve që mund të ekzistonin mbështetur në dorëshkrimet e kopjuara nga modelet visigote. Ndikimi më i dukshëm në dorëshkrimet e periudhës pasuese është prania veçanërisht shkrim: minuskuli visigot, i krijuar në këtë kohë, vijoi të përdorej në scriptoria-t monastike spanjolle deri në shekullin e XII.<ref>{{Cite book|author=John Williams|year=1977|title=Early Spanish Manuscript Illumination|url=https://archive.org/details/earlyspanishmanu0000will|publisher=G. Braziller|language=en|isbn=978-0-8076-0866-1|pages=[https://archive.org/details/earlyspanishmanu0000will/page/10 11]-13}}</ref> == Disa dorëshkrime të shquara == [[Skeda:QuedlinburgItalaIllus1KingsChap15.jpg|parapamje|327px|Faqja e pasme e fletës 2 nga fragmenti Qedlinburg Itala, shek. IV/V, Berlin, Staatsbibliothek Preussischer Kulturbesitz]] === Itala e Kuedlinburgut === Doërshkrimi më i vjetër romak është Itala e Kuedlinburgut, e cila daton nga [[shekulli V]]. Miniaturat janë vendosur në korniza katrore ose drejtkëndore, në vend të vizatimit të lirshëm, të cilat zënë të gjithë faqen të cilës ato i japin një "efekt dritareje". Format e figurave dhe kuajt janë reminishent të atyre të gjetura në basorelievet romake. Fatmirësisht, si pasojë e dëmtimeve të faqeve, boja ishte larguar në disa vende dhe u zbuluan udhëzimet e sakta që i ishin dhënë piktorit miniator: "Bëjë një profet me një a [[citëra|kitharë]], një tjetër me një fyell dyjar, një të tretë më një [[Çapare|cimbal]] dhe pastaj [[Sauli]]n dhe shërbyesin e tij të ri duke profesuar gjithashtu me psalterion". Më vonë, në Periudhat Romanike dhe Gotike, udhëzimet jepeshin me skica të vizatuara nxitimthi. === Bibla e Leonit të I === Megjithëse janë zhdukur, vepra të tjera të kësaj periudhe njihen nga kopjet që i janë bërë. Ky është rasti me [[Bibla|Biblën]] e [[Leoni I|Leonit të I]]. Në [[shekulli IX|shekullin e IX]], miniatorët e Shkollës së Tursit do ti mernin modelet e tyre nga iluminimi i kësaj bible. Në shekullin e VI, literatura shekullare praktikisht nuk ishte më e paraqitur në dorëshkrimet e iluminuara. Librat synohej të përdoreshin përjashtimisht nga kishtarët. Do të shfaqeshin modele të reja, në veçanti faqet e plota me kolona gjysmë-rrethore midis të cilave organizoheshin kanonet e konkordancës ungjillore, të vendosr nga Eusebi i Çezaresë. === Ungjillari i Shën Augustinit === Në vitin [[596]], [[papa]] [[Gregori I]] e dërgoi Agustinin e Kanterbërit për të ungjillizuar [[Anglosaksonët|anglo-saksonët]]. Atij ju besua një ekzemplar i Ungjijve, pikturat e të cilit do të ndikonin te artistët e Shkollës së Kanterbërit në shekullin e VIII. === Pentateuku i Ashburnhamit === Në fund meriton të përmendet një dorëshkrim tepër kureshtar: Pentateuku i Tursit, i njohur si Pentateuku i Ashburnhamit. Dorëshkrimi me gjasa është bërë në Afrikën Veriore, në shekullin e VII në një punishte që nuk ishte ndikuar akoma nga [[Miniatura Arabe|arabët]]. Ajo që mbetet nga kjo bibël janë 19 faqe të plota të iluminuara, që paraqesin skena nga krijimi i botës deri te eksodi i hebrejve nga Egjipti të drejtuar nga Mojsiu. Këto piktura i kanë intriguar specialistët pasi mund të vërehen analogji të pangatërrueshme me ato të Beatusit. Për shembull, në fletën 6 mund të shihet një sfond i formuar me tre fasha të gjera horizontale të ngjyrosura, si ato të gjetura në dorëshkrimet mozarabe. Në fletën 9, paraqitja e Përmbytjes është strukturuar si disa që mund të shihen te Beatusi. Kjo është ajo që mund të ketë çuar në mendimin se vepra është iluminuar në jugun e Spanjës. Faqe të tjera paraqiten si ndërtesa "të fragmentuara", në të cilat skenat e interiorit ose eksteriorit zhvillohen (për shembull në fletën 25). Iluminimet përfshijnë një larmi personazhesh, kafshësh dhe bimësh. Ky dorëshkrim shquhet për përmbajtje imazhesh që dëshmojnë mbi jetën e përditshme të një botë të cilën e njohim shumë pak: veprimtari kulinare, ndërtim godinash, punë në fusha, lindje dhe varrime, rritje, etj. "''Qytetërimi i pasqyruar në miniaturat e kësaj bible, janë zhdukur dhe ne tashmë nuk kemi pika referimi që të na lejojnë ne ti pozicionojmë midis veprave të tjera të të njëjtës periudhë. Duket si ndonjë Atlantidë të cilën vetëm një dorëshkrim i iluminuar, që rastësia na e ka dërguar duke na lënë një mirazh''" — Carl Nordenfalk [[Fauna]] dhe [[flora]] janë atë të rajoneve afër shkretëtirave dhe përforcojnë hipotezën mbi origjinën gjeografike të veprës, pa lejuar një përcaktim përfundimtar. <!-- Inner gallery Table start--> <!-- hide class="collapsible wikitable" --> <!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" --> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background:transparent; width:100%; margin:0 auto; text-align:center;" |- ! style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;" | Dorëshkrime biblike |- | style="text-align: center; width: 100%;" | <gallery mode="packed" heights="210px"> Skeda:Meister des Evangeliars von Rossano 002.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - Agony in the garden.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - Cleansing of the Temple.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - Evangelists.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - Healing of blindman.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - Last Supper and Washing the feets.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - procession of the Apostles (left).jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rossano Gospels - procession of the Apostles (right).jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:RossanoGospelsFolio001rRaisingLazarus.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:RossanoGospelsFolio007vGoodSamaritan.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:RossanoGospelsFolio121rStMark.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:RossanoGospelsFolio8rChristBeforePilate.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:RossanoGospelsFolio8vChristBeforePilate.jpg|Ungjijtë e Rosanos, {{Rreth}} [[550]] Skeda:Rabbula Gospels (9v & 10r; Four Evangelists).jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Rabbula-mathias.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Rabula Gospels Madonna.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Vangeli di Rabbula, Biblioteca Medicea Laurenziana, Cod. Plut. I, 56, fol. 13r.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Vangeli di Rabbula, Biblioteca Medicea Laurenziana, Cod. Plut. I, 56, fol. 13v.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:RabulaGospelsFolio14rChristEnthroned.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:RabulaGospelsFolio14vPentecost.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:RabulaGospelsFolio04vCanonTable.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Eusebius of Caesarea and Ammonius of Alexandria Rabbula Gospels Icon.jpg|Ungjillari i Rabulës, viti [[586]], në gjuhën siriake Skeda:Sinopensis f10v.jpg|Ungjijtë e Sinopit Skeda:Sinopensis f11r.jpg|Ungjijtë e Sinopit Skeda:Sinopensis f15r.jpg|Ungjijtë e Sinopit Skeda:Sinopensis f29r (cropped).jpg|Ungjijtë e Sinopit Skeda:Sinopensis f30v.jpg|Ungjijtë e Sinopit Skeda:CottonGenesisFragment03rGodAdamEve.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:CottonGenesisFragment04vLotsHouse.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:CottonGenesisFragment1v.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:CottonGenesisFragment26vAbrahamAndAngels.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:CottonGenesisFragment27vStoryOfLot.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:CottonGenesisFragmentI.JPG|''Zanafilla prej Pambuku'', mes v. [[400]] dhe [[600]] Skeda:SyriacBibleParisFolio46rJob.jpg|Bibla Siriake e Parisit, midis v. [[500]] dhe [[700]] Skeda:SyriacBibleParisFolio8rrMosesBeforePharaoh.jpg|Bibla Siriake e Parisit Skeda:Syriac miniature of Christ.jpg|Miniatura e Krishtit nga Ungjilli i Meryem Ana Kilisesi, [[shekulli VI]] Skeda:Quedlinburger Itala, Sauls Wahl zum ersten König von Israel, Abklatsch.jpg|Dorëshkrimi biblik i Italas së Kuedlinburgut Skeda:Quedlinburger Itala, Sauls Königtum wird zurückgenommen, Abklatsch.jpg|Itala e Kuedlinburgut Skeda:Quedlinburger Itala, König Salomon bittet Hiram von Tyros um Material für den Tempelbau (oben), Weihe des Tempels durch Salomo vor den Ältesten (unten),.jpg|Itala e Kuedlinburgut Skeda:Quedlinburger Itala, König Salomon bittet Hiram von Tyros um Material für den Tempelbau (oben), Weihe des Tempels durch Salomo vor den Ältesten (unten), Abklatsch.jpg|Itala e Kuedlinburgut Skeda:Quedlinburger Itala, fol. 1r (Bild 4).jpg|Itala e Kuedlinburgut Skeda:Quedlinburger Itala, Abner-Erzählzyklus.jpg|Itala e Kuedlinburgut Skeda:Byzantine party, Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, Theol Greek 31, folio 17v, 6th century, cropped.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:VienGenJacobEsau.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict13RebeccaEliezer.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict25JosephsDeparture.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict31TemptationOfJoseph.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict33JosephInPrison.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict3Deluge.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisPict45BlessingEphraimManasseh.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennaGenesisScenesFromTheLifeOfJacob.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:ViennGenFol12vJacob.jpg|''Zanafilla e Vjenës'', fundi i shek. të V, fill. i shek. të VI Skeda:NaplesBibVittEmanIIIMS1B18Fol4vLotAndDaughters.jpg|Loti dhe vajzat e tij, dorëshkrim i iluminuar kopt i Besëlidhjes së Vjetër, [[shekulli V]] </gallery> |} == Artikujt të ndërlidhur == {{Div col|rules=yes|colwidth=13em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Papirusi]] * [[Rrotulla e shkrimit]] * [[Miniatura e lashtë]] * [[Kodiku]] * [[Miniatura Bizantine]] * [[Kodikët e Shqipërisë]] * [[Miniatura Insulare]] * [[Kodikët e Beratit]] * [[Miniatura spanjolle e Mesjetës së Hershme]] * [[Peripli]] * [[Miniatura Otoniane]] * [[Portolanët]] * [[Miniatura Romanike]] * [[Codex Argenteus]] * [[Historia e miniaturës]] * [[Miniatura]] * [[Dorëshkrimi i iluminuar]] * [[Papirusi 45]] * [[Papirusi Rylands 458]] * [[Rrotullat e Detit të Vdekur]] * [[Pergamena]] * [[Kodiku]] * [[Kodiku i Beratit]] * [[Kodiku i Markalianus]] * [[Paleografia]] * [[Iniciali]] * [[Miniatura Gotike]] * [[Miniatura e Rilindjes]] * [[Miniatura Judeje]] * [[Miniatura Perse]] * [[Miniatura osmane|Miniatura Osmane]] * [[Miniatura Arabe]] * [[Miniatura Merovinge]] * [[Miniatura Karolinge]] * [[Miniatura Etiopiane]] * [[Arti Mesjetar]] * [[Miniatura Kopte]] * [[Arti dhe Arkitektura Visigote]] * [[Arti paleokristian]] * [[Arti i Dyndjeve Barbare]] * [[Arkitektura Paleokristiane]] * [[Arti Romanik]] * [[Monumentet paleokristiane të Ravenës]] * [[Arti Ravenas]] * [[Arti gotik|Arti Gotik]] * [[Arti Bizantin]] * [[Arkitektura Mesjetare Skandinave]] * [[Arti dhe arkitektura mozarabe]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike]] * [[Bizhuteritë e lashta romake]] * [[Arkitektura Mesjetare]] * [[Argjendaria Karolinge]] * [[Periudhat në historinë e artit perëndimor]] * [[Arti Anglo-Sakson]] * [[Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike]] * [[Arkitektura Merovinge]] * [[Arkitektura Visigote]] * [[Arti dhe Arkitektura e Repoblación]] * [[Arti Longobard]] * [[Arkitektura Longobarde]] * [[Skulptura Longobarde]] * [[Piktura Longobarde]] * [[Argjendaria Longobarde]] * [[Romaniku i Parë]] * [[Arti mesjetar në Shqipëri]] * [[Arti romak]] * [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore]] * [[Arti Arkaik Romak]] * [[Arti Romak Plebe]] * [[Kolonia Romake]] * [[Kopshtet romake]] * [[Arti dhe Arkitektura Merovinge]] * [[Kultura e Romës së lashtë]] * [[Plaçkitja Vandale e Romës]] * [[Shtëpia Romake]] * [[Ura romake]] * [[Urbanistika Romake]] * [[Portretizimi Romak]] * [[Arti Karoling]] * [[Arkitektura Karolinge]] * [[Arkitektura Romake]] * [[Rilindja Karolinge]] * [[Romanizimi (kulturor)]] * [[Arti Otonian]] * [[Arkitektura Otoniane]] * [[Romanitas]] * [[Rilindjet Mesjetare]] * [[Luftërat Avaro-Bizantine]] * [[Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake]] * [[Bota Greko-Romake]] * [[Llaçi romak]] * [[Plaçkitja Visigote e Romës]] * [[Skulptura Romake]] * [[Tempulli Romak]] {{Div col end}} == Shpjegime == <references group="N"/> == Citime në fund të faqes == {{Reflist|39em}} == Bibliografia == {{Refbegin|41em|indent=yes|small=yes}} {{Commons category|Early Christian illumination|Miniatura Paleokristiane}} * {{Cite book|author-last=Adorno|author-first=Piero|title=L'arte italiana|publication-place=Firence|publisher=D'Anna|year=1992|chapter=L'Alto Medioevo|volume=1.II|language=it|pages=558–579}} * {{Cite book|author-last=Utrero Agudo|author-first=María de los Ángeles|language=es|url=https://books.google.al/books?id=457w8IGP8HkC|year=2006|title=Iglesias Tardoantiguas y Altomedievales en la Península Ibérica: Análisis Arqueológico y Sistemas de Abovedamiento|publisher=Consejo Superior de Investigaciones Científicas, Instituto de Historia, Departamento de Historia Antigua y Arquelogía|publication-place=Madrid|isbn=978-84-00-08510-0}} * {{Cite book|author-last=Alexander|author-first=Jonathan A. G.|title=Medieval Illuminators and their Methods of Work|url=https://archive.org/details/medievalillumina0000alex|year=1992|publisher=Yale University Press|language=en|ISBN=030005689-3}} * {{Cite journal|last=Alexander|first=Jonathan J. G.|year=1993|jstor=23923571|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/23923571|title=Iconography and Ideology: Uncovering Social Meanings in Western Medieval Christian Art|journal=Studies in Iconography|volume=15|issn=0148-1029|pages=1–44}} * {{Cite encyclopedia|author=Larry Allen|title=Carolingian Reform|publisher=ABC Clio|url=https://books.google.al/books?id=X4kgDkYxGrcC|encyclopedia=The Encyclopedia of Money|year=2009|language=en|publication-place=Santa Barbara, Ka|isbn=978-1-59884-251-7|pages=[https://books.google.al/books?id=X4kgDkYxGrcC&pg=PA59 59-60]}} * {{Cite book|author=Fernando De Olaguer-Feliú Alonso|title=Arte medieval español hasta el año Mil|publisher=Encuentro|url=https://books.google.al/books?id=2vn5AMY0CY8C&lpg=PP1&pg=PA130|year=1998|language=es|isbn=978-84-7490488-8}} * {{Cite book|author-last=Barral i Altet|author-first=Xavier|title=Historia Universal del Arte: La antigúedad Clásica|volume=II|publisher=Editorial Planeta|language=es|publication-place=Barcelona|year=1987|ISBN=84-320-8902-8}} * {{Cite book|author-last=i Altet|author-first=Xavier Barral|editor-first=Carlo|editor-last=Bertelli|year=1994|url=https://books.google.al/books?id=wAp05iuqVbwC|title=La pittura in Italia|volume=IX|publisher=Electa|language=it|publication-place=Milano|ISBN=978-88-435-3978-9}} * {{Cite book|author=Jean-Jacques Ampère|title=Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle|url=https://archive.org/details/histoirelitterai01ampuoft/|publisher=L. Hachette|volume=1|year=1839|language=fr}} * {{Cite book|author=Jean-Jacques Ampère|title=Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle|url=https://archive.org/details/histoirelitterai02ampuoft/|publisher=L. Hachette|volume=2|year=1839|language=fr}} * {{Cite book|author=Jean-Jacques Ampère|title=Histoire littéraire de la France avant le douzième siècle|url=https://archive.org/details/histoirelittr03ampe/|publisher=L. Hachette|volume=3|year=1840|language=fr}} * {{Cite book|author-last=Anderson|author-first=Donald M.|publisher=Holt, Renehart & Winson|url=https://archive.org/details/artofwrittenform0000ande|year=1969|title=The Art of Written Forms: The Theory and Practice of Calligraphy|language=en}} * {{Cite book|author1=Peter Anker|author2=Aron Andersson|title=L’art scandinave|year=1968|url=https://books.google.al/books?id=NtlV0QEACAAJ|translator=Norbert Vaillant|series=La nuit des temps|publisher=Zodiaque|language=fr}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Storia dell'arte italiana: dall'antichità a Duccio|url=https://archive.org/details/storiadellarteit0000arga|publisher=Sansoni|year=1988|language=it}} * {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=L'Architettura Protocristiana, Preromanica e Romanica|publisher=Edizioni Dedalo|url=https://books.google.al/books?id=fbVyMPR73pQC|year=1993|language=it|publication-place=Bari|isbn=978-88-2203313-0}} * {{Cite journal|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|volume=34|issue=3|url=https://books.google.al/books?id=gNJUAAAAMAAJ|title=Orders and Continuous Orders in Romanesque Architecture|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|publisher=Society of Architectural Historians|date=tetor 1975|language=en|pages=173–188}} * {{Cite book|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|title=Studies in Romanesque Architecture and Sculpture: Cluny, Jumièges, Montceaux-L'Étoile and Paray-le-Monial|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=4AhEzwEACAAJ|publisher=L’Erma di Bretschneider|language=en|isbn=978-88-9132612-6}} * {{Cite book|author-last=Armi|author-first=Clement Edson|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2012|url=https://books.google.al/books?id=6wz0ugAACAAJ|title=Design and Construction in Romanesque Architecture: First Romananesque Architecture and the Pointed Arch in Burgundy and Northern Italy|language=en|isbn=978-110740726-8}} * {{Cite book|author-last=Ballesteros Arranz|author-first=Ernesto|year=2013|publisher=Hiares Multimedia|url=https://elibro.net/es/lc/bibliotecasusal/titulos/43284|title=Cultura y arte Carolingio y Otoniano|language=es|isbn=978-84-1601499-6}} * {{Cite book|author1=V. I. Atroshenko|author2=Judith Collins|title=The Origins of the Romanesque|year=1985|publisher=Lund Humphries|language=en|location=Londër|ISBN=0-85331-487-X}} * {{Cite journal|author=J. Camón Aznar|title=Arquitectura española del siglo X: Mozárabe y de la repoblación|journal=Goya: Revista de arte|issue=52|year=1963|language=es|pages=206–219}} * {{Cite book|author=George Bain|title=Celtic Art: The Methods of Construction|year=1973|language=en|url=https://archive.org/details/methodsofconstru00bain|publisher=Dover Publications, inc.|isbn=0-486-22923-8}} * {{Cite book|author1=Emilio Barnechea|author2=Antonio Fernández|author3=Juan R. Haro|author4=Juan Haro Sabater|url=https://books.google.al/books?id=cwelQwAACAAJ|year=1988|title=Historia del arte|publisher=Vicens Vives|language=es|isbn=978-84-316-1780-6}} * {{Cite journal|editor1=Peter Barnet|editor2=Michael Brandt|editor3=Gerhard Lutz|year=2015|url=https://dx.doi.org/10.1353/pgn.2015.0002|title=Medieval Treasures from Hildesheim|journal=Parergon|volume=32|issue=1|doi=10.1353/pgn.2015.0002|language=en|issn=1832-8334|url-access=subscription|pages=216–218}} * {{Cite book|author=Dieter R. Bauer|title=Mönchtum – Kirche – Herrschaft 750–1000|publisher=Sigmaringen|language=de|year=1998}} * {{Cite book|author-last=Beckwith|author-first=John|title=Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque|url=https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0|year=1969|publisher=Thames & Hudson|orig-year=1964|language=en|ISBN=0-500-20019-X}} * {{Cite book|author-link=Beda i Nderuari|author=Beda i Venerueshmi|editor=John Allen Gilles|volume=II|year=1843|url=https://archive.org/details/historicalworkso02bede/page/82/|title=The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede|publisher=James Bohn|language=en}} * {{Cite book|author=William J. Bennett|title=Tried by Fire: The Story of Christianity's First Thousand Years|url=https://books.google.com/books?id=QPoUCgAAQBAJ|date=22 mars 2016|language=en|publisher=Thomas Nelson|isbn=978-0-7180-1871-9}} * {{Cite book|author=Kunibert Bering|title=Kunst des frühen Mittelalters (Kunst-Epochen)|url=https://books.google.al/books?id=f8JaPgAACAAJ|volume=2|year=2002|publisher=Reclam Universal-Bibliothek|language=de|publication-place=Shtutgart|ISBN=978-3-15-018169-0}} * {{Cite book|author=Carlo Bertelli|title=Lombardia medievale: Arte e architettura|others=Maria Teresa Donati|url=https://books.google.al/books?id=uUZJAQAAIAAJ|year=2002|language=it|publisher=Skira|publication-place=Milano|isbn=978-88-8491300-5}} * {{Cite book|author=Sergio Bettini|title=Lo spazio architettonico da Roma a Bisanzio|year=1995|publisher=Edizioni Dedalo|orig-year=1978|language=it}} * {{Cite book|author=K. Bierbrauer|chapter=Buchmalerei|editor1=Robert Auty|year=2003|url=https://books.google.al/books?id=SZirAQAACAAJ|title=Lexikon des Mittelalters: Bettlerwesen bis Codex von Valencia|editor2=Robert Henri-Bautier|editor3=Charlotte Bretscher-Gisiger|editor4=Gloria Avella-Widhalm|editor5=Liselotte Lutz|editor6=Bettina Marquis|editor7=Thomas Meier|editor8=Severin Corsten|editor9=Günther Pflug|editor10=Friedrich Adolf Schmidt-Künsemüller|volume=II|publisher=Deutcher Taschenbuch Verlag|language=de|publication-place=Darmstadt|isbn=978-3-423-59057-0|pages=837-893}} * {{Cite book|author=Günther Binding|title=Deutsche Königspfalzen. Von Karl dem Großen bis Friedrich II. (765–1240)|year=1996|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|language=de|publication-place=Darmstadt}} * {{Cite book|author=Bernhard Bischoff|title=Manuscripts and Libraries in the Age of Charlemagne|url=https://books.google.al/books?id=PM9VEV4g_scC|year=2007|editor=Michael Gorman|series=Cambridge Studies in Palaeography and Codicology|translator=Michael Gorman|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|publication-place=Kembrixh|ISBN=978-0-521-03711-2}} * {{Cite book|author=Bernhard Bischoff|title=Mittelalterliche Studien. Ausgewählte Aufsätze zur Schriftkunde und Literaturgeschichte|publisher=Anton Hiersemann|language=de|date=1966–1981}} * {{Cite book|editor-last=Bithell|editor-first=Jethro|publisher=Routledge|language=en|url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781000001587/chapters/10.4324/9780429278044-14|chapter=XIV German Architecture and Sculpture|title=Germany: A Companion to German Studies|doi=10.4324/9780429278044-14|date=26 qershor 2019|access-date=18 dhjetor 2024|isbn=978-0-429-27804-4|url-access=subscription|pages=534–562}} * {{Cite book|author=Horst Blanck|title=Il libro nel mondo antico|editor=Rosa Otranto|year=2008|url=https://books.google.al/books?id=sA2hRadBvSsC|others=Luciano Canfora|publisher=Edizioni Dedalo|language=it|publication-place=Bari|ISBN=978-88-220-5814-0}} * {{Cite encyclopedia|author1=Albert Boeckler|author2=Alfred Schmid|year=1952|editor=Georg Ley|title=Die Buchmalerei|publisher=Harrassowitz|encyclopedia=Handbuch der Bibliothekswissenschaft|language=de|publication-place=Visbaden|page=252}} * {{Cite book|author=Béla Bollobás|chapter=River Crossings: Alcuin of York|date=30 qershor 2022|url=https://books.google.com/books?id=oH92EAAAQBAJ|title=The Art of Mathematics – Take Two: Tea Time in Cambridge|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=978-1-108-97642-8|page=298-302}} * {{Cite journal|last=Bonser|first=Wilfrid|year=1962|title=The Cult of Relics in the Middle Ages|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/1258503|journal=Folklore|volume=73|issue=4|issn=0015-587X|jstor=1258503|pages=234–256}} * {{Cite book|author=Arno Borst|title=Die karolingische Kalenderreform|series=MGH Schriften 46|publisher=Hahn|year=1998|language=de}} * {{Cite book|author=Arno Borst|title=Der Streit um den karolingischen Kalender|series=MGH Studien und Texte 36|publisher=Hahn|year=2004|language=de|ISBN=3-7752-5736-5}} * {{Cite book|editor1-last=Bossuat|editor1-first=Robert|editor2-first=Louis|editor2-last=Pichard|editor3-first=Guy|editor3-last=Raynaud de Lage|title=Dictionnaire des lettres françaises|editor4-first=Geneviève|editor4-last=Hasenohr|editor5-first=Michel|editor5-last=Zink|volume=Le Moyen Âge|publisher=Librairie Arthème Fayard|orig-year=1964|year=1992|language=fr}} * {{Cite journal|author=A. C. Bouman|title=The Franks Casket|year=1965|journal=Neophilologus|volume=3|language=en|pages=241-249}} * {{Cite book|author-last=Braun|author-first=Hugh|title=An Introduction to English Mediaeval Architecture|year=1951|publisher=Faber and Faber|language=en|publication-place=Londër}} * {{Cite book|author=Wolfgang Braunfels|year=1967|title=Karl der Große. Lebenswerk und Nachleben|publisher=L. Schwann|language=de}} * {{Cite book|author=Wolfgang Braunfels|title=La civiltà artistica carolingia|publisher=Sansoni|year=1972|language=it}} * {{Cite journal|author-last=Brenk|author-first=Beat|title=Spolia from Constantine to Charlemagne: Aesthetics versus Ideology|url=https://www.jstor.org/stable/1291549?origin=crossref&seq=1|journal=Dumbarton Oaks Papers|year=1987|volume=41|doi=10.2307/1291549|language=en|pages=103-109}} * {{Cite book|author=P. Brezzi|year=1978|title=La civilta del medioevo europeo|volume=1|publisher=Eurodes|language=it}} * {{Cite conference|editor1=Peter van den Brink|editor2=Sarvenaz Ayooghi|title=Karl der Große – Charlemagne. Karls Kunst|editor3=Frank Pohle|year=2014|language=de|volume=3|url=https://books.google.al/books?id=kfOLngEACAAJ|conference=Catalog of the special exhibition ''Karls Kunst'' from June 20 to September 21, 2014 at the "Centre Charlemagne", Aachen|publisher=Sandstein|publication-place=Dresden|ISBN=978-3-95498-093-2}} * {{Cite book|editor1=Gian Pietro Brogiolo|editor2=Alexandra Chavarria Arnau|title=I Longobardi. Dalla caduta dell'Impero all'alba dell'Italia|year=2007|publisher=Silvana|publication-place=Cinisello Balsamo|language=it}} * {{Cite book|last1=Brown|first1=Thomas|title=The Oxford History of Medieval Europe|last2=Holmes|first2=George|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1988|language=en}} * {{Cite journal|last=Bucher|first=François|year=1972|title=Medieval Architectural Design Methods, 800-1560|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/766593|journal=Gesta|language=en|volume=11|issue=2|pages=37–51|doi=10.2307/766593|issn=0016-920X|jstor=766593|url-access=subscription}} * {{Cite book|last=Buringh|first=Eltjo|year=2010|title=Medieval Manuscript Production in the Latin West|publisher=Brill Publishers|language=en|isbn=978-900417519-8}} * {{Cite book|last1=Busch|first1=Harald|last2=Lohse|first2=Bernd|year=1966|title=Pre-Romanesque Art|publisher=New York: Buildings and sculpture of Europe|language=en}} * {{Cite book|author=Paul L. Butzer|title=Karl der Große und sein Nachwirken. 1200 Jahre Kultur und Wissenschaft in Europa|volume=2|publisher=Brepols, Turnhout|language=de|year=1997}} * {{Cite book|author-last=i Cadafalch|author-first=Josep Puig|title=Decorative Forms of the First Romanesque Style: Their Diffusion by Moslem Art|year=1928|language=en|url=https://books.google.al/books?id=3LvVmgEACAAJ|publisher=Harvard University Press}} * {{Cite book|author1-last=i Cadafalch|author1-first=Josep Puig|author2=Antonio de Falgura|author3=Josep Goday i Casals|url=https://books.google.al/books?id=j3iJHAAACAAJ|title=L’arquitectura romànica a Catalunya: L’arquitectura romànica fins a la darreria del segle XI|others=Xavier Barral i Altet|publisher=Institut d’Estudis Catalans|language=ca|year=2001|isbn=978-84-7283592-4}} * {{Cite book|author=Puig I. Cadafalch|title=La géographie et les origines du premier art roman|year=1935|publisher=H. Laurens|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite journal|author=Jean-Pierre Caillet|title=Le mythe du renouveau architectural roman|year=2000|volume=43|url=https://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_2000_num_43_172_2785?|journal=Cahiers de civilisation médiévale|issue=171|language=fr|pages=341-369}} * {{Cite book|author=Jean-Pierre Caillet|title=L'art carolingien|publisher=Flammarion|year=2005|language=fr|publication-place=Paris|isbn=978-2-08-011449-5}} * {{Cite book|author-last=Calkins|author-first=Robert G.|title=Illuminated Books of the Middle Ages|url=https://archive.org/details/illuminatedbooks0000calk|publisher=Cornell University Press|year=1983|language=en|publication-place=Itaka, Nju Jork|ISBN=050023375-6}} * {{Cite book|author-last=Camille|author-first=M.|year=1992|title=Image on the Edge: The Margins of Medieval Art|url=https://archive.org/details/imageonedgemargi0000cami|publisher=Harvard University Press|language=en}} * {{Cite encyclopedia|editor1=Hubert Cancik|editor2=Helmuth Schneider|title=Der Neue Pauly|encyclopedia=Enzyklopädie der Antike|volume=2. Metzler, Stuttgart u. Weimar|year=1997|language=de|ISBN=3-476-01472-X}} * {{Cite book|last=Cantor|first=Norman F.|year=1993|title=The Civilization of the Middle Ages: a completely revised and expanded edition of Medieval history, the life and death of a civilization|url=https://archive.org/details/civilizationofmi00cant|language=en|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-017033-2|url-access=registration}} * {{Cite book|author=Franco Cardini|title=Carlomagno, Un padre della patria europea|year=2002|publisher=Bompiani|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|author1=Franco Cardini|author2=Marina Montesano|year=2006|title=Storia medievale|publisher=Le Monnier Università|language=it|publication-place=Firence|isbn=88-0020474-0}} * {{Cite book|author=Federico Chabod|title=Lezioni di metodo storico|year=1978|publisher=Laterza|language=it|publication-place=Roma-Bari}} * {{Cite book|last1=Chambers|first1=Mortimer|author2=Raymond Grew|author3=David Herlihy|url=https://archive.org/details/westernexperienc03edunse|author4=Theodore K. Rabb|author5=Isser Woloch|year=1983|title=The Western Experience to 1715|edition=i 3-të|publisher=Alfred A. Knopf|display-authors=4|language=en|location=New York|isbn=978-0-394-33085-3|url-access=registration}} * {{Cite book|last1=Charles|first1=Victoria|last2=Carl|first2=Klaus H.|year=2008|title=Romanesque Art|url=https://archive.org/details/romanesqueart0000char|publication-place=New York|publisher=Parkstone Press International|ISBN=978-1-78042-813-0|language=en}} * {{Cite book|author-last=Chastel|author-first=Frederick|title=El arte italiano|volume=12|series=Arte y estética|publisher=Ediciones Akal|year=1988|language=es|publication-place=Madrid|ISBN=978-84-7600301-5}} * {{Cite book|author1=Francis D. K. Ching|author2=Mark M. Jarzombek|author3=Vikramaditya Prakash|year=2007|title=A Global History of Architecture|url=https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin_n0o7|publisher=John Wiley & Sons|language=en|publication-place=Hoboken, Nju Xhersi}} * {{Cite book|author=John F. Chown|title=A History of Money from AD 800|year=1994|url=https://books.google.com/books?id=E4OGAgAAQBAJ|publisher=Routledge|language=en|publication-place=Londër|isbn=978-0-415-10279-7}} * {{Cite book|author=Kenneth Clark|title=Civilization: A Personal Vieë|url=https://books.google.al/books?id=sBC23A3ucx8C|year=1987|publisher=Penguin|language=en|isbn=978-014010010-5}} * {{Cite book|author=Nicola Coldstream|title=Medieval Architecture|year=2002|publisher=[[Oxford University Press]]|url=https://books.google.al/books?id=GFReqRIMXdwC|language=en|series=Oxford History of Art|isbn=978-0-19-284276-3}} * {{Cite book|editor1-last=Coleman|editor1-first=Joyce|editor2=Mark Cruse|year=2013|url=https://www.h-france.net/vol14reviews/vol14no159booton.pdf|editor3=Kathryn A. Smith|title=The Social Life of Illumination: Manuscripts, Images, and Communities in the Late Middle Ages|volume=21|publisher=Turnhout: Brepols Publishing|language=en|series=Medieval Texts and Cultures in Northern Europe}} * {{Cite book|author=M. L. Colish|title=Medieval Foundations of the Western Intellectual Tradition, 400–1400|language=en|series=The Yale Intellectual History of the West|publisher=Yale University Press|year=1999|isbn=978-030007852-7}} * {{Cite book|author1-last=Conant|author1-first=Kenneth John|author2=Sheila Walters|year=1995|language=en|url=https://books.google.al/books?id=qWa5KTPL1LUC|title=Carolingian and Romanesque Architecture, 800-1200|others=Donald Bell-Scott, Ian Stewart|publisher=Yale University Press|isbn=978-030005298-5}} * {{Cite book|last1=Contadini|first1=Anna|title=A World of Beasts: A Thirteenth-Century Illustrated Arabic Book on Animals (the Kitāb Na't al-Ḥayawān) in the Ibn Bakhtīshū' Tradition|url=https://doi.org/10.1163/9789004222656_005|publisher=Brill|date=1 janar 2012|doi=10.1163/9789004222656_005|language=en}} * {{Cite book|last=Contreni|first=John G.|chapter=The Carolingian Renaissance|year=1984|editor-last=Treadgold|editor-first=Warren T.|url=https://books.google.al/books?id=dDJSAQAAIAAJ|title=Renaissances Before the Renaissance: Cultural Revivals of Late Antiquity and the Middle Ages|publisher=Stanford University Press|language=en|isbn=978-080471198-2}} * {{Cite book|author=John J. Contreni|year=1992|title=Carolingian Learning. Masters and Manuscripts|series=Variorum collected Studies Series 363|publisher=Aldershot|language=en}} * {{Cite book|author=Roberto Coroneo|title=Architettura romanica dalla metà del Mille al primo '300|publisher=Ilisso|url=https://books.google.al/books?id=GBdJAQAAIAAJ|series=collana "Storia dell'arte in Sardegna"|language=it|publication-place=Nuoro|year=1993|isbn=978-88-8509824-4}} * {{Cite book|editor1=Severin Corsten|editor2=Günther Pflug|editor3=Friedrich Adolf Schmidt-Künsemüller|title=Lexikon des gesamten Buchwesens|volume=1|publisher=Hiersemann|year=1987|language=de|publication-place=Shtutgart|ISBN=3-7772-8721-0}} * {{Cite book|author-last=Crippa|author-first=Maria Antonieta|title=L'Art paléochrétien: des origines à Byzance|year=1998|publisher=Saint-Léger-Vauban: Zodiaque|language=fr|ISBN=978-222004332-6}} * {{Cite book|editor1=Frank Leslie Cross|editor2=Elizabeth A. Livingstone|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=fUqcAQAAQBAJ&lpg=PR3&pg=PA293|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|chapter=Carolingian schools|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-280290-3|page=293}} * {{Cite book|editor1=Frank Leslie Cross|editor2=Elizabeth A. Livingstone|chapter=Theodulf of Orléans|url=https://www.scribd.com/doc/223486834/The-Oxford-Dictionary-of-the-Christian-Church-Gnv64#1603|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|year=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-280290-3|page=1603}} * {{Cite encyclopedia|last=Curl|first=James Stevens|title=Otonian Art|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198606789.001.0001/acref-9780198606789-e-3266|encyclopedia=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture|language=en|publication-place=Oksford [Angli]; Nju Jork|edition=i 2-të|isbn=978-0-19-172648-4}} * {{Cite book|author-last=Černý|author-first=Jaroslav|language=en|year=1952|url=https://archive.org/details/1_20200529_20200529_2202/|title=Paper and Books in Ancient Egypt: An Inaugural Lecture Delivered at University College London|publisher=H. K. Lewis & Co.}} * {{Cite book|author=Gabrielle Démians d'Archimbaud|title=Histoire artistique de l’occident médiéval|publisher=Armand Colin|year=1992|language=fr|publication-place=Paris|isbn=220031304-7}} * {{Cite book|author-last=De Hamel|author-first=Christopher|title=A History of Illuminated Manuscript|url=https://archive.org/details/historyofillumin0000deha_s2w9|publisher=Phaidon|year=1986|language=en}} * {{Cite book|author=Heinrich Decker|title=Italia Romanica: die hohe Kunst der romanischen Epoche in Italien|year=1966|url=https://books.google.al/books?id=W4VOAAAAYAAJ|publisher=A. Schroll|language=de|publication-place=Vienë-Mynih|isbn=978-370310028-4}} * {{Cite book|author1=L. M. J. Delaissé|author2=James Marrow|author3=John de Wit|title=Illuminated manuscripts: The James A. de Rothschild Collection at Waddesdon Manor|publisher=Office de Livre|language=en|year=1977}} * {{Cite journal|author=Étienne Delaruelle|title=Charlemagne et l'Église|year=1953|journal=Revue d'histoire de l'Église de France|url=https://www.persee.fr/doc/rhef_0300-9505_1953_num_39_133_3143|volume=39|issue=133|language=fr|pages=165-199}} * {{Cite book|first=Philippe|last=Depreux|title=Charlemagne et les Carolingiens|publication-place=Paris|publisher=Éditions Tallandier|series=La France au fil de ses rois|language=fr|year=2002|isbn=2-235-02320-7}} * {{Cite journal|first=Philippe|last=Depreux|title=Ambitions et limites des réformes culturelles à l'époque carolingienne|url=https://www.cairn.info/revue-historique-2002-3-page-721.htm|journal=Revue historique|publisher=Presses universitaires de France|language=fr|publication-place=Paris|date=korrik–shtator 2002|issue=623|pages=721-753}} * {{Cite journal|first=Philippe|last=Depreux|title=Bibliographie: poètes et historiens au temps de l'empereur Louis le Pieux|journal=Le Moyen Âge|volume=XCIX|issue=2|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5619840s/f115.image|year=1993|language=fr|pages=311-332}} * {{Cite book|author=Paul Diakoni|author-link=Paul Diakoni|author2=Erkemberti|editor=Italo Pin|language=it|url=https://books.google.al/books?id=lpFDBJHGUMwC|title=Storia dei Longobardi: in appendice Storia dei Longobardi di Benevento di Erchemberto|publisher=Edizioni Studio Tesi|year=1990|isbn=978-88-7692-231-2}} * {{Cite book|author-last=Diringer|author-first=David|title=The Book Before Printing: Ancient, Medieval and Oriental|url=https://archive.org/details/bookbeforeprinti0000diri/|year=1982|publisher=Dover Publications|language=en|isbn=0-486-24243-9}} * {{Cite book|author-last=Dodds|author-first=Jerrilynn D.|author2-last=Reilly|author2-first=Bernard F.|year=1993|url=https://books.google.al/books?id=WdXQnaME1gMC|title=The Art of Medieval Spain, A.D. 500-1200|author3=John W. Williams|publisher=Yale University Press & Metropolitan Museum of Art|language=en|ISBN=978-0-8109-6433-4}} * {{Cite book|author=Charles Reginald Dodwell|title=The Pictorial Arts of the West, 800–1200|publisher=Yale University Press|url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw/page/52/|language=en|year=1993|isbn=0-300-06493-4}} * {{Cite book|author=Giovanni Delle Donne|title=Carlo Magno e il suo tempo: tutto il racconto della vita del più famoso sovrano medievale e della realtà quotidiana del suo impero|year=2001|publisher=Simonelli Editore|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|author=Georges Duby|year=1989|title=La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle|publisher=Skira|language=fr|isbn=2-605-00144-X}} * {{Cite book|author=J. Durand|title=L’art byzantin|year=1999|publisher=Éditions Pierre Terrail|language=fr|isbn=2-87939-218-7}} * {{Cite journal|author=Marcel Durlat|title=Les représentations de l'Église dans l'art ottonien et dans l'art roman (compte-rendu)|journal=Bulletin monumental|volume=132|issue=2|url=https://www.persee.fr/doc/bulmo_0007-473x_1974_num_132_2_5344?q=ottonien|language=fr|year=1974|page=167}} * {{Cite book|author=Caspar Ehlers|volume=VIII|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|url=https://books.google.al/books?id=4quaqWYN_wcC|title=Deutsche Königspfalzen: Beiträge zu ihrer historischen und archäologischen Erforschung. Places of Power|year=2007|language=de|isbn=978-3-52535600-5}} * {{Cite book|editor1=Michael Embach|editor2=Claudine Moulin|editor3=Harald Wolter-von dem Knesebeck|language=de|url=https://books.google.al/books?id=irhBzQEACAAJ|title=Die Handschriften der Hofschule Kaiser Karls des Großen. Individuelle Gestalt und europäisches Kulturerbe: Ergebnisse der Trierer Tagung vom 10.-12. Oktober 2018|publisher=Verlag für Geschichte und Kultur|publication-place=Trir|year=2019|ISBN=978-3-945768-11-2}} * {{Cite book|author=Brigitte Englisch|title=Die Artes liberales im frühen Mittelalter (5.–9. Jahrhundert). Das Quadrivium und der Komputus als Indikatoren für Kontinuität und Erneuerung der exakten Wissenschaften zwischen Antike und Mittelalter|publisher=Sudhofs Archiv Beiheft|year=1994|language=de}} * {{Cite book|author=Camille Enlart|title=Manuel d'archéologie française depuis les temps mérovingiens jusqu'à la Renaissance – Architecture religieuse: Périodes merovingienne, carolingienne et romane|volume=1.1|year=1927|publisher=Éditions Auguste Picard|language=fr|orig-year=1919|location=Paris}} * {{Cite encyclopedia|author1=Alain Erlande-Brandenburg|author2=Patrick Périn|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/merovingiens|title=Mérovingiens / Art mérovingien|encyclopedia=Encyclopædia Universalis|language=fr}} * {{Cite book|author=Manuela Farneti|title=Glossario tecnico-storico del mosaico: con una breve storia del mosaico|publisher=Longo|year=1993|language=it}} * {{Cite book|author=Jean Favier|title=Charlemagne|publication-place=Paris|publisher=Fayard|year=1999|language=fr|ISBN=978-2213604046}} * {{Cite book|last=Fear|first=A. T.|title=Lives of the Visigothic Fathers|language=en|url=https://archive.org/details/livesofvisigothi00fear|publisher=Liverpool University|isbn=978-085323582-8|year=1997|url-access=registration}} * {{Cite book|author1=Laure-Charlotte Feffer|author2=Patrick Périn|title=Les Francs: À l’origine de la France|others=Frédéric Lontcho|url=https://books.google.al/books?id=MZ__EAAAQBAJ|year=1987|publisher=FeniXX|language=fr|isbn=978-2-10077437-1}} * {{Cite book|last1=Feltman|first1=Jennifer M.|last2=Thompson|first2=Sarah|year=2019|title=The Long Lives of Medieval Art and Architecture|publisher=Routledge|language=en|ISBN=978-1-351-18112-9}} * {{Cite conference|author=Emilio Mitre Fernández|editor1=Pedro Chalmeta|year=1995|url=https://books.google.al/books?id=IthcfTFxSeIC&pg=PA31&lpg=PA31|editor2=Fernando Checa Creamdes|title=La formación de la cultura eclesiástica en la génesis de la sociedad europea|editor3=Manuel González Portilla y Otros|conference=Cultura y culturas en la historia: Quintas Jornadas de Estudios Históricos organizadas por ele Departamento de Historia Medieval, Moderna y Contemporánea de Universidad de Salamanca|publisher=Universidad de Salamanca|language=es|ISBN=978-84-7481-799-7|pages=31-51}} * {{Cite book|last=Fernández-Morera|first=Darío|title=The Myth of the Andalusian Paradise. Muslims, Christians and Jews under Islamic Rule in Medieval Spain|publisher=ISI Books|year=2016|language=en|isbn=978-150403469-2}} * {{Cite book|editor1=Eric Fernie|editor2=Paul Crossley|title=Medieval Architecture and Its Intellectual Context: Studies in honour of Peter Kidson|url=https://books.google.al/books?id=j-j0qMhoLUQC|year=1990|publisher=The Hambledon Press|language=en|isbn=978-1-85285-034-0}} * {{Cite book|author=Heinrich Fichtenau|title=L’impero carolingio|publisher=Laterza|year=2000|language=it|publication-place=Bari}} * {{Cite book|author=Hermann Fillitz|title=Propyläen-Kunstgeschichte: Das Mittelalter 1|url=https://books.google.al/books?id=3LRzwgEACAAJ|volume=5|year=1990|others=Theodor Kraus; Karl Schefold; Wolfgang F. Volbach|publisher=Propyläen-Verlag|language=de|publication-place=Berlin|ISBN=978-3-549-05105-4}} * {{Cite book|author-last1=Fletcher|author-first1=Banister|year=1996|author2-last=Cruickshank|author2-first=Dan|title=Sir Banister Fletcher's a History of Architecture|url=https://archive.org/details/sirbanisterfletc0000flet_c4l9|publisher=Architectural Press|orig-year=1896|edition=i 20-të|language=en|ISBN=0-7506-2267-9}} * {{Cite book|author=Henri Focillon|title=L’an mil|publisher=Denoël|year=1987|language=fr|publication-place=Paris|isbn=978-2-282-30246-1}} * {{Cite book|last=Focillon|first=Henri|year=1963|title=The Art of the West in the Middle Ages|publisher=New York Graphic Society Publishers; Phaidon Publishers|language=en}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|year=1995|title=L'art pré-roman hispanique|series=Nuit des temps|publisher=Editions zodiaque|language=fr|ISBN=2-7369-0215-7}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|publisher=Études Augustiniennes|volume=1|url=https://books.google.al/books?id=d1sU0QEACAAJ|title=Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique|year=1959|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|publisher=Études Augustiniennes|year=1959|url=https://books.google.al/books?id=l60Z0AEACAAJ|title=Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique|volume=II|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author=Jacques Fontaine|publisher=Études Augustiniennes|year=1959|url=https://books.google.al/books?id=OOrRzAEACAAJ|title=Isidore de Séville et la culture classique dans l'Espagne wisigothique|volume=III|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author=Johannes Fried|chapter=Der Weg in die Geschichte. Die Ursprünge Deutschlands bis 1024|title=Propyläen Geschichte Deutschlands|volume=1|publisher=Ullstein-Propyläen|year=1994|language=de|pages=144–161; 262–324}} * {{Cite book|author=Renato De Fusco|title=Mille anni d'architettura in Europa|editor=Livio Sacchi|language=it|url=https://books.google.al/books?id=7gI3AQAAIAAJ|publisher=Laterza|year=1993|publication-place=Bari|isbn=978-88-4204295-2}} * {{Cite encyclopedia|author=Danielle Gaborit-Chopin|title=Illumination|encyclopedia=Encyclopaedia Universalis|year=1996|publication-place=Paris|language=fr}} * {{Cite encyclopedia|author-last=Gaehde|author-first=Joachim E.|year=1989|title=Pre-Romanesque Art|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18276-9}} * {{Cite journal|last=Gamble|first=Joel L.|title=A Defense of the Carolingian “Defense of Medicine”: Introduction, Translation, and Notes|doi=10.1017/tdo.2020.4|year=2020|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0362152920000045/type/journal_article|journal=Traditio|language=en|volume=75|issn=0362-1529|url-access=subscription|pages=87–125}} * {{Cite book|first1=Claude|last1=Gauvard|first2=Alain|last2=de Libera|first3=Michel|last3=Zink|title=Dictionnaire du Moyen Âge|publication-place=Paris|publisher=Presses universitaires de France|series=Quadrige|year=2002|language=fr}} * {{Cite book|author=Marjorie Gevrey-Alfort|title=Perspectives ottoniennes de l’abbatiale d’Ottmarsheim: quand l’art roman conjugue mobilier, callegraphie et histoire des formes architecturales|year=2008|publisher=Presses de l’École d’architecture|language=fr}} * {{Cite book|author=Angelika Geyer|title=Die Genese narrativer Buchillustration. Der Miniaturenzyklus zur Aeneis im Vergilius Vaticanus|publisher=Klostermann|language=de|year=1989|publication-place=Frankfurt mbi Majn|ISBN=3-465-01888-5}} * {{Cite book|author=Étienne Gilson|title=La Philosophie au Moyen Âge|year=1944|url=https://books.google.al/books?id=D2saAAAAIAAJ|publisher=Payot|publication-place=Paris|language=fr}} * {{Cite book|author=Peter Godman|title=Poetry of the Carolingian Renaissance|year=1985|url=https://books.google.al/books?id=OD9QAQAAIAAJ|language=en|publisher=Duckworth; University of Oklahoma|isbn=978-071561768-7}} * {{Cite book|first1=Peter|last1=Godman|first2=Roger|last2=Collins|year=1990|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k56198416/f152|title=Charlemagne's Heir: New Perspectives on the Reign of Louis the Pious, 814-840|publication-place=Oksford|publisher=[[Oxford University Press|Clarendon Press]]|isbn=978-0-19-821994-1|language=en}} * {{Cite book|first1=Jacques|last1=Le Goff|title=Les Intellectuels au Moyen Âge|orig-year=1957|publication-place=Paris|publisher=Éditions du Seuil|year=2000|language=fr}} * {{Cite book|first1=Jacques|last1=Le Goff|title=La Civilisation de l'Occident médiéval|year=1977|publication-place=Paris|publisher=Arthaud|series=Les grandes civilisations|language=fr}} * {{Cite book|author-last=Chueca Goitia|author-first=Fernando|title=Historia de la Arquitectura Española, Edad Antigua y Edad Media|url=https://books.google.al/books?id=scFIAQAAIAAJ|volume=1|year=2001|language=es|publisher=Editorial DOSSAT|ISBN=978-84-923918-4-4}} *{{Cite book|author-last=Chueca Goitia|author-first=Fernando|language=es|year=2000|url=https://books.google.al/books?id=F1asSQAACAAJ|title=Historia de la Arquitectura occidental: Edad Media cristiana en España|publisher=CIE Inversiones editoriales-DOSSAT|ISBN=978-84-95312-35-8}} * {{Cite book|author=J. J. Martín González|date=1974–1992|title=Historia del Arte|publisher=Gredos|volume=1|language=es}} * {{Cite journal|last1=González-García|first1=Antonio César|last2=Belmonte|first2=Juan Antonio|date=1 korrik 2015|title=The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula|journal=Nexus Network Journal|language=en|volume=17|issue=2|pages=353–377|doi=10.1007/s00004-014-0231-7|s2cid=253593505|issn=1522-4600|doi-access=free}} * {{Cite book|author=Jack Goody|title=The Theft of History|year=2012|language=en|url=https://books.google.com/books?id=Cc0LAQAAQBAJ|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-110739470-4}} * {{Cite book|author=André Grabar|title=Le origini dell'estetica medievale|publisher=Jaka Book|year=2001|publication-place=Milano|language=it}} * {{Cite journal|author=André Grabar|title=L’art de l’Empire au début du Moyen Âge, les arts carolingiens et ottoniens (compte-rendu)|url=https://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1975_num_18_69_1997_t1_0070_0000_3?q=ottonien|journal=Cahiers de civilisation médiévale|volume=18|issue=69|year=1975|language=fr|pages=70-74}} * {{Cite book|author=Norberto Gramaccini|title=Die karolingischen Großbronzen. Brüche und Kontinuitäten in der Werkstoffikonographie|publisher=Anzeiger des Germanischen Nationalmuseums|year=1995|language=de}} * {{Cite book|last=Gregory|first=Timothy|title=A History of Byzantium|url=https://archive.org/details/historyofbyzanti0000greg_2ndedi|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|language=en|isbn=978-1-4051-8471-7}} * {{Cite journal|last=Grier|first=James|title=Ademar de Chabannes, Carolingian Musical Practices, and "Nota Romana"|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-musicological-society_spring-2003_56_1/page/42|journal=Journal of the American Musicological Society|volume=56|issue=1|jstor=10.1525/jams.2003.56.1.43|language=en|doi=10.1525/jams.2003.56.1.43|publisher=University of California Press, American Musicological Society|date=pranverë 2003|pages=43–98}} * {{Cite book|author=Ernst Günther Grimme|title=Die Zeit der Karolinger und Ottonen|year=1991|publisher=DuMont|language=de}} * {{Cite book|author=Ernst Günther Grimme|title=Die Geschichte der abendländischen Buchmalerei|url=https://books.google.al/books?id=vkA3AAAAIAAJ|chapter=Karolingische Renaissance|year=1980|publisher=DuMont|publication-place=Këln|language=de|ISBN=978-3-7701-1076-6|pages=34–57}} * {{Cite book|author=Louis Grodecki|title=Au seuil de l’art roman. L’architecture ottonien|year=1958|publisher=Armand Colin|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author1=Louis Grodecki|author2=Florantine Münther|year=1973|title=Le siècle de l’an mil|series=Collection: Univers des formes|publisher=Gallimard|language=fr|publication-place=Paris|isbn=2-07-010785-X}} * {{Cite book|author=Louis Halphen|title=Les Barbares: des grandes invasions aux conquêtes turques du XIe siècle|year=1926|url=https://books.google.al/books?id=YM4yAQAAIAAJ|publisher=Presses universitaires de France|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author1=James Harpur|author2=Elizabeth M. Hallam|year=1995|publisher=Konecky & Konecky|language=en|url=https://books.google.al/books?id=gUaqBpHiA1oC|title=Secrets of Middle Ages|isbn=978-156852307-1}} * {{Cite book|author-last=Hartt|author-first=Frederick|title=Arte: historia de la pintura, escultura y arquitectura|volume=20|publisher=Editorial Akal|year=1989|language=es|publication-place=Madrid|ISBN=978-84-7600-411-1}} * {{Cite book|author=Arthur Haseloff|title=Pre-Romanesque Sculpture in Italy|publisher=Hacker Art Book|year=1971|url=https://books.google.al/books?id=699OAAAAYAAJ|language=en|isbn=978-087817043-2}} * {{Cite book|author=Dieter Hägermann|title=Carlo Magno: Il signore dell’Occidente|year=2004|publisher=Einaudi|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite conference|author=François Hebert-Suffrin|title=Architecture et liturgie à l'époque carolingienne|url=https://www.franceculture.fr/conferences/cite-de-larchitecture-et-du-patrimoine/architecture-et-liturgie-lepoque-carolingienne|conference=Cité de l’architecture et du patrimoine|date=4 shkurt 2014|publisher=France Culture|language=fr}} * {{Cite book|author=Lotte Hedeager|editor1=Frans Theuws|editor2=Janet Laughland Nelson|year=2000|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=yZVeZnUXMiAC&pg=PA43|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|language=en|isbn=978-90-04-10902-5}} * {{Cite journal|author1=Carol Heitz|title=Recherches sur les rapports entre architecture et liturgie à l'époque carolingienne (compte-rendu: Pierre Héliot)|journal=Revue belge de philologie et d'histoire|volume=42|issue=3|url=https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_1964_num_42_3_2540_t1_1041_0000_2?q=carol%20heitz|year=1964|language=fr|pages=1041-1045}} * {{Cite book|author=Carol Heitz|title=L'architecture religieuse carolingienne - Les formes et leurs fonctions|publisher=Picard|year=1980|language=fr}} * {{Cite book|author=Max Hello|title=L’Église microcosme: Architecture, objets et images au Moyen Âge|url=https://books.openedition.org/psorbonne/111005|year=2023|publisher=Éditions de la Sorbonne|language=fr|isbn=979-10-351-0886-1}} * {{Cite book|author=Françoise Henry|title=Irish Art Durgin the Viking Invasion|publisher=Irish Province of the Society of Jesus|year=1968|language=en}} * {{Cite book|author=Françoise Henry|title=The Book of Kells|year=1974|publisher=Alfred A. Knopf|language=en|isbn=0-394-49475-X}} * {{Cite encyclopedia|last=Hicks|first=Carola|editor=Hugh Brigstocke|date=1 janar 2003|url=https://search.worldcat.org/title/4811512610|title=The Oxford Companion to Western Art|doi=10.1093/acref/9780198662037.001.0001|publisher=[[Oxford University Press]]|access-date=9 dhjetor 2024|language=en|isbn=978-0-19-866203-7|url-access=subscription}} * {{Cite book|last=Hildebrandt|first=M. M.|title=The External School in Carolingian Society|url=https://archive.org/details/externalschoolin0000hild|year=1992|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|series=Education and Society in the Middle Ages and Renaissance}} * {{Cite journal|last1=Hillenbrand|first1=Robert|title=The Schefer Ḥarīrī: A Study in Islamic Frontispiece Design|url=https://doi.org/10.1163/9789004236615_011|journal=Arab Painting|date=1 janar 2010|doi=10.1163/9789004236615_011|language=en|isbn=978-90-04-23661-5|url-access=subscription|pages=117–134}} * {{Cite book|author-last=Hinks|author-first=Roger|title=Carolingian Art|year=1974|orig-year=1935|publisher=University of Michigan Press|language=en|ISBN=0-472-06071-6}} * {{Cite book|author=M. Holcomb|title=Pen and Parchment: Drawing in the Middle Ages|url=https://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/95658|year=2009|location=Nju Jork|publisher=The Metropolitan Museum of Art|language=en}} * {{Cite book|author=Hans Holländer|chapter=Die Entstehung Europas|editor=Christoph Wetzel|url=https://books.google.al/books?id=RWddtAEACAAJ|title=Belser Stilgeschichte: Mittelalter|volume=2|year=2004|publisher=RM-Buch-und-Medien-Vertrieb|language=de|publication-place=Shtutgart|pages=153–384}} * {{Cite book|author1=Hugh Honour|author2=John Fleming|title=A World History of Art|url=https://archive.org/details/worldhistoryofar0000hono_w1p9|year=1982|language=en|publisher=Macmillan|isbn=0-333-37185-2}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|title=L'Empire carolingien|year=1968|publisher=Gallimard|language=fr}} * {{Cite book|author1=Jean Hubert|author2=Jean Porcher|author3=Wolfgang Volbach|title=Carolingian Renaissance|url=https://archive.org/details/carolingianrenai0000hube|year=1970|publisher=Braziller|language=en|series=Arts of Mankind}} * {{Cite encyclopedia|author=Peter Huenink|title=Pre-Romanesque Architecture|url=https://link.gale.com/apps/doc/BT2353202372/WHIC?u=azstatelibdev&sid=bookmark-WHIC&xid=cfb84116|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|editor=Joseph R. Strayer|year=1989|language=en|publisher=Charles Scribner’s Sons}} * {{Cite journal|last=Innes|first=Matthew|year=1997|title=The Classical Tradition in the Carolingian Renaissance: Ninth-Century Encounters with Suetonius|volume=3|issue=3|url=https://www.jstor.org/stable/30222281|journal=International Journal of the Classical Tradition|language=en|issn=1073-0508|pages=265-282}} * {{Cite book|author=Marie-Céline Isaïa|title=L'empire carolingien, préfiguration de l'Europe: du projet historiographique au programme politique|url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/|year=2008|language=fr|publisher=HAL-SHS Sciences de l'Homme et de la Société}} * {{Cite journal|author=Werner Jacobsen|volume=72|title=Saints' Tombs in Frankish Church Architecture|url=https://archive.org/details/sim_speculum_1997-10_72_4/page/1106|language=en|journal=Speculum|issue=4|date=tetor 1997|pages=1107–1143}} * {{Cite book|author=Javier Martínez Jiménez|title=Remembering and Forgetting the Ancient City|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gvdnnz.12?seq=1|chapter=5. The Resilience of the Late Antique City in Southern Gaul During Romanesque Period|editor1-last=Jiménez|editor1-first=Javier Martínez|editor2=Sam Ottewill-Soulsby|publisher=Oxbow Books|language=en|year=2022|series=Impact of Ancient City|volume=II|isbn=978-1-78925-817-2|pages=109–136}} * {{Cite book|author=Christine Jakobi-Mirwald|title=Das mittelalterliche Buch. Funktion und Ausstattung|url=https://books.google.al/books?id=5MacQAAACAAJ|year=2004|chapter=Karolinger und Ottonen|publisher=Reclam|language=de|publication-place=Shtutgart|ISBN=978-3-15-018315-1|pages=237–249}} * {{Cite book|last=Kampers|first=Gerd|title=Geschichte der Westgoten|year=2008|publisher=Ferdinand Schöningh|language=de|isbn=978-3-50676517-8}} * {{Cite book|last1=Katzenstein|first1=Ranee|author2=Emilie Savage-Smith|title=The Leiden Aratea: Ancient Constellations in a Medieval Manuscript|url=https://archive.org/details/leidenarateaanci0000katz|publisher=J. Paul Getty Museum|year=1988|language=en|publication-place=Los Angeles}} * {{Cite book|last1=Kaufmann|first1=Joseph Erich|title=The Medieval Fortress: Castles, Forts and Walled Cities of the Middle Age|url=https://archive.org/details/medievalfortress0000kauf_v5l8|last2=Kaufmann|first2=Hanna Wanda|year=2001|publisher=Combined Publishing|language=en|location=Konshohoken (Pa.)|isbn=978-1-58097-062-4}} * {{Cite book|author=Herbert L. Keßler|title=Studies in Pictorial Narrative|publisher=Pindar Press|year=1994|language=en|publication-place=Londër|ISBN=0-907132-77-4}} * {{Cite encyclopedia|author=Herbert L. Keßler|title=Codici Purpurei|language=it|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/codici-purpurei_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|year=1994|encyclopedia=Enciclopedia dell’arte medievale|publisher=Istituto dell’Enciclopedia Italiana}} * {{Cite book|last1=Kidson|first1=Peter|last2=Davis|first2=Michael T.|last3=Crossley|first3=Paul|url=https://search.worldcat.org/title/5116109272|editor=Colum P. Hourihane|year=2012|title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture|doi=10.1093/gao/9781884446054.article.T033435|access-date=10 dhjetor 2024|last4=Sandron|first4=Dany|last5=Morrison|first5=Kathryn|last6=Bräm|first6=Andreas|last7=Blum|first7=Pamela Z.|last8=Sekules|first8=V.|last9=Lindley|first9=Phillip|last10=Henze|first10=Ulrich|last11=Holladay|first11=Joan A.|last12=Kreytenberg|first12=G.|last13=Tigler|first13=Guido|last14=Grandi|first14=R.|last15=d'Achille|first15=Anna Maria|last16=Aceto|first16=Francesco|last17=Steyaert|first17=J.|last18=Dias|first18=Pedro|last19=Svanberg|first19=Jan|last20=Mata|first20=Angela Franco|last21=Evelyn|first21=Peta|last22=Tångeberg|first22=Peter|last23=Hicks|first23=Carola|last24=Campbell|first24=Marian|last25=Taburet-Delahaye|first25=Elisabeth|last26=Koldeweij|first26=A. M.|last27=Reinheckel|first27=G.|last28=Kolba|first28=Judit|last29=Karlsson|first29=Lennart|last30=Boehm|first30=Barbara Drake|isbn=978-1-884446-05-4|display-authors=6|language=en}} * {{Cite book|author-last=Kitzinger|author-first=Ernst|title=Early Medieval Art at the British Museum|orig-year=1940|year=1955|publisher=British Museum|language=en}} * {{Cite book|author=Ernst Kitzinger|title=Arte altomedievale|year=2005|publication-place=Torino|publisher=Einaudi|language=it}} * {{Cite book|author-last=Kivy|author-first=Peter|title=The Fine Art of Repetition: Essays in the Philosophy of Music|url=https://books.google.al/books?id=-GvhIXjvOSUC|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1993|language=en|isbn=978-0-521-43598-7}} * {{Cite book|last=Kluckert|first=Ehrenfried|editor=Rolf Toman|title=Romanik. Architektur, Skulptur, Malerei|trans-title=Romaniku. Arkitektura, Skulptura, Piktura|publisher=Tandem Verlag|year=2007|language=de}} * {{Cite book|author=E. L. Skip Knox|chapter=Carolingian Handwriting|language=en|url=http://history.boisestate.edu/westciv/charles/16.shtml|access-date=8 gusht 2022|title=History of Western Civilization|publisher=Boise State University|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20050628014650/http://history.boisestate.edu/westciv/charles/16.shtml|archive-date=28 qershor 2005}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=1-3|url=https://books.google.al/books?id=72nhwAEACAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=4|url=https://books.google.al/books?id=2ccLAQAAMAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de|isbn=978-3-87157008-7}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=5|url=https://books.google.al/books?id=IsgLAQAAMAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de|isbn=978-3-87157078-0}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=6.1|url=https://books.google.al/books?id=VRG90AAEACAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=6.2|url=https://books.google.al/books?id=YKTSwAEACAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=7|url=https://books.google.al/books?id=ZlgBMQAACAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de|isbn=978-3-89500700-2}} * {{Cite book|author=Wilhelm Koehler|title=Die karolingischen Miniaturen|volume=8|url=https://books.google.al/books?id=9AcWMQAACAAJ|year=1930|series=Deutscher Verein für Kunstwissenschaft (Denkmäler deutscher Kunst)|publisher=Verlag Bruno Cassirer|others=Florentine Mütherich|language=de|isbn=978-3-89500972-3}} * {{Cite book|author-last=Kostof|author-first=Spiro|title=A History of Architecture: Settings and Rituals|year=1995|url=https://books.google.al/books?id=SytUAAAAMAAJ|editor=Greg Castillo|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|publication-place=Oksford|isbn=978-0-19-508378-1}} * {{Cite book|author-last=Krautheimer|author-first=Richard|title=Arquitectura paleocristiana y bizantina|language=es|publication-place=Madrid|publisher=Cátedra|year=1993|ISBN=978-84-3760495-4}} * {{Cite book|editor1-last=Kren|editor1-first=T.|editor2-last=McKendrick|editor2-first=Scot|title=Illuminating the Renaissance – The Triumph of Flemish Manuscript Painting in Europe|publisher=Getty Museum/Royal Academy of Arts|year=2003|language=en|ISBN=1-903973-28-7}} * {{Cite book|author=Hans Erich Kubach|title=Romanesque Architecture|language=en|year=1988|url=https://books.google.al/books?id=CtVPAAAAMAAJ|publisher=Electa/Rizzoli|isbn=978-084780920-2}} * {{Cite book|author=Dr. Sanjay Kumar|title=A Handbook of Political Geography|language=en|url=https://books.google.com/books?id=iGc9EAAAQBAJ|year=2021|publisher=K. K. Publications}} * {{Cite book|author=L. R. Laing|title=The Archaeology of Late Celtic Britain and Ireland, c. 400-1200 AD|year=1975|publisher=Taylor & Francis|language=en}} * {{Cite book|author-last=Lasko|author-first=Peter|title=Ars Sacra, 800-1200|url=https://archive.org/details/arssacra800120000unse|publisher=Yale University Press|year=1972|language=en|series=Penguin History of Art|ISBN=978-0-14056036-7}} * {{Cite book|author=Peter Lasko|title=Ars Sacra. L'arte sacra del primo millennio in Europa occidentale|publisher=Jaca Book|year=2000|language=it}} * {{Cite journal|author=Stavros Lazaris|title=L’image paradigmatique: des Schémas anatomiques d’Aristote au De materia medica de Dioscoride|journal=Pallas|issue=93|url=https://www.academia.edu/10055661/L_image_paradigmatique_des_Sch%C3%A9mas_anatomiques_d_Aristote_au_De_materia_medica_de_Dioscoride|year=2013|language=fr|pages=131–164}} * {{Cite book|last1=Laube-Rosenpflanzer|first1=Annett|last2=Rosenpflanzer|first2=Lutz|year=2007|title=Kirchen, Klöster, Königshöfe: vorromanische Architektur zwischen Weser und Elbe|publisher=Halle: Mitteldeutscher Verlag|language=de|ISBN=978-3-7319-0744-2}} * {{Cite book|author1=Johannes Laudage|author2=Lars Hageneier|author3=Yvonne Leiverkus|year=2006|url=https://books.google.al/books?id=8m8iAQAAIAAJ|title=Die Zeit der Karolinger|publisher=Wissenschaftliche Buchgesellschaft|language=de|publication-place=Darmstadt|ISBN=978-3-89678-556-5}} * {{Cite book|author1=Ulrik Laule|author2=Rolf Toman|author3=Achim Bednorz|title=Architecture médiévale|publisher=Feierabend|year=2004|language=fr}} * {{Cite journal|last=Leja|first=Meg|title=The Sacred Art: Medicine in the Carolingian Renaissance|journal=Viator|volume=47|issue=2|year=2016|language=en|pages=1–34}} * {{Cite encyclopedia|author=Michel Lemoine|title=Arts libéraux|year=2002|editor=Claude Gauvard|encyclopedia=Dictionnaire du Moyen Âge|language=fr|publisher=PUF|publication-place=Paris|page=94}} * {{Cite journal|author=Émile Lesne|title=Les ordonnances monastiques de Louis le Pieux et la notitia de servitio Monasteriorum|volume=6|url=https://www.persee.fr/doc/rhef_0300-9505_1920_num_6_31_2144|issue=31|journal=Revue d'histoire de l'Église de France|language=fr|year=1920|pages=161-175}} * {{Cite book|last=Leyser|first=Karl|title=Rule and Conflict in An Early Medieval Society: Ottonian Saxony|url=https://www.fulcrum.org/concern/monographs/z029p4850|publisher=Edward Arnold|language=en|year=1979|isbn=978-0-7131-6218-9}} * {{Cite book|last=Leyser|first=Conrad|editor=Philip Rousseau|year=2009|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9781444306101.ch3|chapter=Late Antiquity in the Medieval West|title=A Companion to Late Antiquity|access-date=14 nëntor 2025|publisher=John Wiley & Sons, Ltd|language=en|doi=10.1002/9781444306101.ch3|isbn=978-1-4443-0610-1|url-access=subscription|page=31}} * {{Cite book|author-last=Liepe|author-first=Lena|title=Studies in Icelandic Fourteenth Century Book Painting|publisher=Reykholt: Snorrastofa|volume=VI|year=2009|language=en}} * {{Cite book|editor1=Willem Lourdaux|editor2=D. Verhelst|title=Benedictine Culture 750–1050|publisher=Medievalia Lovaniensia, Series 1, Studia 11|year=1983|language=de}} * {{Cite book|author=Laura Mancinelli|title=Da Carlo Magno a Luthero: La litteratura medievale tedescha|publisher=Bollati Boringhieri|publication-place=Torino|year=1996|language=it|ISBN=978-8-83390-963-9}} * {{Cite book|author=Mariaclotilde Magni|title=Architettura romanica comasca|publisher=Casa Editrice Ceschina|language=it|url=https://books.google.al/books?id=3rFcoAEACAAJ|year=1960|publication-place=Milano}} * {{Cite book|author=Diego Marin|title=La Civilizacion Espanola|year=1969|publisher=Holt, Rinehart and Winston|language=es|publication-place=New York|pages=34–47}} * {{Cite journal|author=Leardo Mascanzoni|journal=Storia e Dossier|title=Ravenna: una storia millenaria|issue=44|url=https://www.academia.edu/30201566/Ravenna_una_storia_millenaria|date=tetor 1990|publisher=Giunti Barbera Editore|language=it|publication-place=Firence|pages=3-50}} * {{Cite journal|last=Mayr-Harting|first=Henry|journal=Frühmittelalterliche Studien|volume=45|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/fmst-2011-0105/html|issue=1|title=Augustine of Hippo, Chelles, and the Carolingian Renaissance: Cologne Cathedral Manuscript 63|doi=10.1515/fmst-2011-0105|date=1 dhjetor 2011|language=en|issn=1613-0812|pages=51- 76|url-access=subscription}} * {{Cite book|author=Otto Mazal|title=Griechisch-römische Antike|publisher=Akademische Druck- und Verlagsanstalt|year=1999|language=de|publication-place=Grac|ISBN=3-201-01716-7}} * {{Cite book|author=Charles B. McClendon|publisher=Yale University Press|year=2005|url=https://books.google.al/books?id=P572amlqdksC&lpg=PP1&pg=PA133|title=The Origins of Medieval Architecture: Building in Europe, A.D. 600–900|language=en|isbn=978-0-300-10688-6}} * {{Cite book|author1=John P. McKay|author2=Bennett D. Hill|author3=John Buckler|year=2006|url=https://books.google.al/books?id=epbtAAAAMAAJ|title=A History of Western Society|publisher=Houghton Mifflin|language=en|isbn=978-061852266-8}} * {{Cite book|author=Rosamond McKitterick|title=The Frankish Kingdoms under the Carolingians, 751-987|url=https://books.google.al/books?id=wtNnAAAAMAAJ|year=1983|publisher=Longman|language=en|isbn=978-058249005-5}} * {{Cite book|author=Rosamond McKitterick|title=Books, Scribes and Learning in the Frankish Kingdoms, 6th-9th Centuries|publisher=Aldershot|year=1994|language=en}} * {{Cite book|author=Rosamond McKitterick|title=The Carolingians and the Written Word|url=https://archive.org/details/carolingianswrit00rosa|year=1989|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|author=Rosamond McKitterick|title=The Uses of Literacy in Early Medieval Europe|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=1990}} * {{Cite book|author=Rosamond McKitterick|title=Carolingian Culture. Emulation and Innovation|year=1994|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en}} * {{Cite book|last=McKitterick|first=Rosamond|chapter=Charlemagne, the Carolingian Empire, and Its Successors|year=2021|url=https://doi.org/10.1093/oso/9780197532768.003.0017|title=The Oxford World History of Empire|editor1=Peter Fibiger Bang|editor2=C. A. Bayly|editor3=Walter Scheidel|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=II|language=en|isbn=978-0-19-753279-9|pages=468-498}} * {{Cite journal|author=Michael McCormick|title=New Light on the 'Dark Ages': How the Slave Trade Fuelled the Carolingian Economy|url=https://archive.org/details/sim_past-present_2002-11_177/page/16|journal=Past & Present|issue=177|date=1 nëntor 2002|doi=10.1093/past/177.1.17|language=en|pages=17–54}} * {{Cite book|author=B. Meehan|title=Le Livre de Kells|year=1995|language=en|url=https://archive.org/details/lelivredekells0000bern/page/8|publisher=Thames & Hudson|isbn=287811090-0}} * {{Cite journal|author1-last=Melo|author1-first=Maria J.|author2-last=Castro|author2-first=Rita|url=https://doi.org/10.1186/s40494-018-0208-z|author3-last=Nabais|author3-first=Paula|author4=Tatiana Vitorino|title=The Book on How to Make All the Colour Paints for Illuminating Books: Unravelling A Portuguese Hebrew Illuminators' Manual|journal=Heritage Science|volume=6|issue=44|year=2018|language=en}} * {{Cite book|author-last=Mentré|author-first=Mireille|author2-last=Riché|author2-first=Pierre|url=https://books.google.al/books?id=so9IAQAAIAAJ|title=La peinture mozarabe: un art chrétien hispanique autour de l'an 1000|year=1984|publisher=Presses de l'Université de Paris Sorbonne|language=fr|publication-place=Paris|ISBN=978-2-904-31501-5}} * {{Cite book|author1=Gerli E. Michael|author2=David Raizman|title=Routledge Revivals: Medieval Iberia|publisher=Routledge Encyclopedias of the Middle Ages|year=2003|language=en|location=New York|isbn=978-0-203-95364-8}} * {{Cite book|author=Jules Michelet|volume=1|title=Histoire de France: Moyen Âge|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k229218b/f272.item|chapter=II. Carlovingiens. – Huitième, neuvième et dixième siècle|year=1893|publisher=Ernest Flammarion|language=fr|series=Oevres complètes|page=222-273}} * {{Cite book|last1=Miller|first1=Frederic P.|last2=Vandome|first2=Agnes F.|last3=McBrewster|first3=John|title=Iberian Pre-Romanesque art and architecture|publisher=Alphascript Publishin|year=2010|language=en|ISBN=978-613-2-90166-8}} * {{Cite encyclopedia|author1=Henry A. Millon|author2=Raymond Bloch|language=en|url=https://www.britannica.com/art/Western-architecture/Ottonian-period|title=Ottonian Period in Western Architecture and The Christian West|author3=William Fleming|author4=John Boardman|author5=Albert Bush-Brown|author6=Peter Cannon-Brookes|others=William Culican; Robin David Middleton; Andrew Henry Robert Martindale; Herbert Hoffmann; Martin J. Kemp; David John Watkin; Jan Joseph Marie Timmers; Robert L. Scranton; Sandra Millikin; David R. Coffin; Hugh Sinclair Morrison; Henri Stern; David Talbot Rice; Arthur Voyce; John Zukowsky|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=25 mars 2022}} * {{Cite book|author=Carlo Dal Monte|title=Carlo Magno, Re dei franchi e imperatore|year=2005|publisher=Edizioni della Vela|language=it}} * {{Cite book|author-last=Moreno|author-first=Manuel-Gómez|title=Iglesias mozárabes: arte español de los siglos IX à XI|url=https://books.google.al/books?id=kks3AQAAMAAJ|year=1919|publisher=Centro de estudios históricos|language=es|publication-place=Madrid}} * {{Cite book|author1-last=Morgan|author1-first=Nigel J.|author2=Stella Panayotova|author3=Martine Meuwese|title=Illuminated Manuscripts in Cambridge: A Catalogue of Western Book Illumination in the Fitzwilliam Museum and the Cambridge Colleges|publication-place=Londër|publisher=Harvey Miller Publishers & Modern Humanities Association|language=en|year=1999}} * {{Cite book|author1=John H. Munro|author2=Erazmi i Roterdamit|year=1974|language=en|url=https://books.google.com/books?id=nfsFPrla1QEC|editor-last=Ferguson|editor-first=Wallace K.|chapter=Money and Coinage of the Age of Erasmus: An Historical and Analytical Glossary with Particular Reference to France, the Low Countries, England, the Rhineland, and Italy|title=The Correspondence of Erasmus: Letters 1 to 141: 1484 to 1500|translator1=R. A. B. Mynors|translator2=D. F. S. Thomson|publisher=University of Toronto Press|location=Toronto|pages=[https://books.google.com/books?id=nfsFPrla1QEC&pg=PA311 311–349]|isbn=978-0-8020-1981-3}} * {{Cite book|last=Munro|first=John H.|editor-last=Munro|editor-first=John H.|display-editors=0|url=https://books.google.com/books?id=eLk6CgAAQBAJ|title=Money in the Pre-Industrial World: Bullion, Debasements, and Coin Substitutes|language=en|chapter-url=https://books.google.com/books?id=eLk6CgAAQBAJ&pg=PT30|chapter=The Technology and Economics of Coinage Debasements in Medieval and Early Modern Europe: With Special Reference to the Low Countries and England|year=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-84893-230-2|pages=[https://books.google.com/books?id=eLk6CgAAQBAJ&pg=PT30 30 ff]}} * {{Cite book|last1=Murray|first1=Peter|last2=Murray|first2=Linda|year=1996|chapter=Pre Romanesque|title=The Oxford Companion to Christian Art and Architecture|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00murr|publication-place=Oksford, Nju Jork|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|ISBN=978-0-19-860216-3}} * {{Cite book|author=Florentine Mütherich|chapter=Die Erneuerung der Buchmalerei am Hof Karls des Großen|url=https://books.google.al/books?id=yxDazgEACAAJ|title=799. Kunst und Kultur der Karolingerzeit: Karl der Grosse un Papst Leo III in Paderborn: Beiträge zum Katalog der Ausstellung 1999. Handbuch zur Geschichte der Karolingerzeit|year=1999|editor1=Christoph Stiegemann|editor2=Matthias Wemhoff|volume=3|publisher=Philipp von Zabern|publication-place=Majnc|language=de|ISBN=978-3-8053-2456-4|pages=560–609}} * {{Cite book|author1=Florentine Mütherich|author2=Joachim E. Gaehde|title=Karolingische Buchmalerei|url=https://books.google.al/books?id=kMULAQAAMAAJ|year=1976|publisher=Prestel|language=de|publication-place=Mynih|ISBN=978-3-7913-0395-6}} * {{Cite book|author=Paul Needham|title=Twelve Centuries of Bookbindings 400–1600|year=1979|publisher=Pierpont Morgan Library/[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-192-11580-5|page=21}} * {{Cite book|author=Lawrence Nees|title=Early Medieval Art|year=2002|language=en|url=https://books.google.al/books?id=15NCjWEcG_YC|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-284243-5}} * {{Cite book|author=Lawrence Nees|title=Frankish Manuscripts: The Seventh to the Tenth Century|publisher=Turnhout|language=en|year=2022}} * {{Cite book|last=Nelson|first=Janet Laughland|year=1986|chapter=On the limits of the Carolingian Renaissance|url=https://books.google.al/books?id=ee1nAAAAMAAJ|title=Politics and Ritual in Early Medieval Europe|publisher=Humbledon Press|language=en|pages=51-74}} * {{Cite book|author=Rexford Newcomb|title=Outlines of the History of Architecture: Medieval Architecture|language=en|url=https://books.google.al/books?id=OWFPAQAAMAAJ|year=1932|publisher=Edwards Brothers, Inc.}} * {{Cite book|author-last=Bassegoda i Nonell|author-first=Joan|year=1984|title=Historia de arquitectura|series=Número 6 de Publicaciones de la Universidad Politécnica de Barcelona: Serie de historia de la arquitectura y del urbanismo|language=es|publisher=Reverte|publication-place=Barcelona|ISBN=978-968660011-7}} * {{Cite book|author=Carl Johan Adam Nordenfalk|publisher=Éditions du Chêne|year=1977|url=https://books.google.al/books?id=c9MJHQAACAAJ|title=Manuscrits Irlandais et Anglo-Saxons: L'enluminure dans les îles Britanniques de 600 à 800|language=fr|isbn=978-2-85108-116-2|publication-place=Paris}} * {{Cite book|author-last=Nordenfalk|author-first=Carl|translator1-last=Stierlin|translator1-first=Henri|url=https://books.google.al/books?id=8CC_oAEACAAJ|title=L'Enluminure au Moyen Âge|translator2=Pontus Grate|year=1988|publisher=Skira-Flammarion|language=fr|publication-place=Gjenevë dhe Paris|ISBN=978-2-605-00120-0}} * {{Cite journal|last1=Oulmas|first1=Mohand|last2=Abdessemed-Foufa|first2=Amina|last3=Avilés|first3=Angel Benigno Gonzalez|last4=Conesa|first4=José Ignacio Pagán|date=janar 2024|title=Assessing the Defensibility of Medieval Fortresses on the Mediterranean Coast: A Study of Algerian and Spanish Territories|journal=ISPRS International Journal of Geo-Information|language=en|volume=13|issue=1|doi-access=free|issn=2220-9964|doi=10.3390/ijgi13010002|hdl=10045/139477|hdl-access=free|pages=1-3}} * {{Cite book|author=Erwin Panofsky|title=Die Renaissancen der europäischen Kunst|year=1990|publisher=Suhrkamp|language=de|publication-place=Frankfurt}} * {{Cite book|last=Panofsky|first=Erwin|title=Renaissance and Renascences in Western Art|year=1969|publisher=Harpers Torchbooks|language=en|publication-place=Nju Jork / Evanston}} * {{Cite book|first1=Louis-Henri|last1=Parias|first2=Michel|last2=Rouche|title=Histoire générale de l'enseignement et de l'éducation en France|volume=1. Des origines à la Renaissance|publication-place=Paris|publisher=Nouvelle Librairie de France|orig-year=1981|year=2003|language=fr}} * {{Cite book|author=Erna Patzelt|year=1924|title=Die karolingische Renaissance. Beiträge zur Geschichte der Kultur des frühen Mittelalters|language=de|publisher=Österreichischer Schulbuchverlag}} * {{Cite book|author-last=Pächt|author-first=Otto|title=Book Illumination in the Middle Ages|publisher=Harey Miller Publishers|url=https://archive.org/details/bookillumination0000pcht/page/65|language=en|publication-place=Londër|year=1986|isbn=0-19-921060-8}} * {{Cite book|author1-last=Fletcher Pereira|author1-first=John|author2-last=Roper|author2-first=Alfonso|title=Historia General del Cristianismo|language=es|publication-place=Barcelona|publisher=Editorial Clie|year=2008|ISBN=978-84-8267519-0}} * {{Cite book|author-last=Alonso Pereira|author-first=José Ramón|title=Introducción a la historia de la arquitectura. De los orígenes al siglo XXI|publisher=Editorial Reverté|year=2005|language=es|publication-place=Barcelona|ISBN=84-291-2108-0}} * {{Cite book|author=Patrick Périn|title=Moyen Âge|publisher=Éditions Flammarion|year=1996|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite encyclopedia|author=Patrick Périn|title=Merovingi|year=1997|language=it|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/encyclopedia/merovingi_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|encyclopedia=Enciclopedia dell’ Arte Medievale|publisher=Istituto dell’ Enciclopedia Italiana|publication-place=Romë}} * {{Cite book|editor=Georg Heinrich Pertz|chapter=Capitularia regum Francorum|year=1984|url=https://books.google.al/books?id=2FU9PQAACAAJ|title=Monumenta Germaniae Historica 3, Leges in folio|volume=1|publication-place=Hanover|language=la|ISBN=978-3-7772-6505-6|pages=53–62}} * {{Cite encyclopedia|author=A. Petrucci|title=Arte Carolingia|publisher=Istituto dell' Enciclopedia Italiana|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arte-carolingia_(Enciclopedia-dell'-Arte-Medievale)/|year=1993|encyclopedia=Enciclopedia dell’arte medievale|language=it}} * {{Cite book|author=Nikolaus Pevsner|title=An Outline of European Architecture|others=Michael Forsyth|url=https://books.google.al/books?id=DrZ3PwAACAAJ|year=1963|publisher=Gibbs Smith|language=en|isbn=978-142360493-8}} * {{Cite book|author=Carlo Perogali|editor=Enzo Pifferi|others=Laura Tettamanzi|year=1981|url=https://books.google.al/books?id=-aaPHAAACAAJ|publisher=E. P. I.|title=Romanico in Lombardia|language=it}} * {{Cite book|author=José Pijoan|title=History of Art|publisher=Odeon|language=en|place=Pragë|year=1978|series=World Art}} * {{Cite book|author-last=Pijoan|author-first=Josep|title=Historia del Arte|volume=1|publisher=Salvat|year=1966|language=es|publication-place=Barcelonë}} * {{Cite book|author-last=Pijoan|author-first=Josep|title=Historia del Arte|volume=2|publisher=Salvat|year=1966|language=es|publication-place=Barcelonë}} * {{Cite book|author=Arthur Kingsley Porter|publisher=Baker and Taylor Company|year=1909|volume=1|language=en|url=https://books.google.al/books?id=KxHqAAAAMAAJ|title=Medieval Architecture: Its Origins and Development, with Lists of Monuments and Bibliographies}} * {{Cite book|author=Piotr Jennel Reyes|title=L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Pochothèque|year=1998|language=fr|isbn=2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|title=L'Empire carolingien|publisher=Hachette|year=1973|language=fr|publication-place=Paris|series=La vie quotidienne}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|title=Die Welt der Karolinger|publisher=Reclam|year=1981|publication-place=Shtutgart|language=de}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|title=Die Karolinger|publisher=DTV|language=de|year=1991}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|title=Éducation et culture dans l'Occident barbare (VIe-VIIIe siècles)|publisher=Le Seuil|year=1995|series=Points Histoire|language=fr|publication-place=Paris}} * {{Cite book|first1=Pierre|last1=Riché|first2=Jacques|last2=Verger|title=Des nains sur des épaules de géants. Maîtres et élèves au Moyen Âge|publication-place=Paris|publisher=Éditions Tallandier|year=2006|language=fr}} * {{Cite book|author=Pierre Riché|title=Les carolingiens - une famille qui fit l'Europe|year=2010|publication-place=Paris|publisher=Librairie Arthème Fayard/Pluriel|language=fr|isbn=978-2-01-279544-0}} * {{Cite book|last=Rietbergen|first=P. J. A. N.|title=A Short History of the Netherlands: From Prehistory to the Present Day|publisher=Bekking|language=en|oclc=52849131|edition=i 4-rt|location=Amersfoort|year=2000|isbn=90-6109-440-2}} * {{Cite book|first1=Jean-Pierre|last1=Rioux|first2=Jean-François|last2=Sirinelli|first3=Michel|last3=Sot|title=Histoire culturelle de la France|first4=Jean-Patrice|last4=Boudet|first5=Anita|last5=Guerreau-Jalabert|volume=1. Le Moyen Âge|publication-place=Paris|publisher=Éditions du Seuil|orig-year=1997|year=2005|language=fr}} * {{Cite book|author1=Jose Maria De Azcárate Ristori|author2=Alfonso E. Pérez Sánchez|title=Historia del arte|year=1986|url=https://books.google.al/books?id=dkxwtQAACAAJ|author3=Juan A. Ramírez Domínquez|publisher=Anaya|language=es|isbn=978-84-7254311-9}} * {{Cite book|author=Giovanni Teresio Rivoira|title=Le origini della Architettura Lombarda e delle sue principali derivazioni nei paesi d’oltr’Alpe|url=https://books.google.al/books?id=jN9cAAAAcAAJ|year=1908|publisher=Ermano Loescher|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Radical Art History|editor=Wolfgang Kersten|chapter=Building-Miracles as Artistic Justification in the Early and Mid-Twelfth Century|year=1997|publisher=Internationale Anthologie|language=en|pages=398–410}} * {{Cite journal|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Building the House of God: Architectural Metaphor and "The Mystic Ark"|issue=31|url=https://www.romanicodigital.com/sites/default/files/2019-09/C31-2_Conrad%20Rudolph.pdf|journal=Codex Aquilarensis: Revista de arte medieval|language=en, es|year=2015|pages=47-67}} * {{Cite book|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|chapter=The Architectural Metaphor in Western Medieval Artistic Culture: From the Cornerstone to "The Mystic Ark"|title=The Cambridge History of Religious Architecture|editor=Stephen Murray|language=en|year=2016|publisher=[[Cambridge University Press]]}} * {{Cite journal|author-last=Rudolph|author-first=Conrad|title=Medieval Architectural Theory, the Sacred Economy, and the Public Presentation of Monastic Architecture: The Classic Cistercian Plan|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|issue=78|year=2019|language=en|pages=259–275}} * {{Cite book|last=Rudy|first=Kathryn M.|publisher=Open Book Publishers|year=2016|url=https://www.openbookpublishers.com/product/477/piety-in-pieces--how-medieval-readers-customized-their-manuscripts|title=Piety in Pieces: How Medieval Readers Customized Their Manuscripts|doi=10.11647/OBP.0094|language=en|isbn=978-178374235-6|doi-access=free|hdl=10023/9562|hdl-access=free}} * {{Cite book|author-last=Nowell Rush|author-first=Simon John|title=The First Romanesque Architecture of Conflent, Pyrénées-Orientales, France: Tradition, System and Style|year=2022|url=https://books.google.al/books?id=7-imzwEACAAJ|publisher=Birkbeck, University of London|language=en}} * {{Cite book|author=Howard Saalman|title=Medieval Architecture: European Architecture: 600–1200|year=1962|url=https://books.google.al/books?id=GrzZAAAAMAAJ|publisher=G. Braziller|language=en|isbn=978-080760336-9}} * {{Cite book|author=Christian Sapin|title=La Bourgogne pré-romane, construction, décor et fonction des édifices religieux|publisher=Picard|year=1986|language=fr}} * {{Cite book|author=Ursula Schaefer|title=Schriftlichkeit im frühen Mittelalter|publisher=ScriptOralia|year=1993|language=de}} * {{Cite book|author=Ursula Schaefer|title=Artes im Mittelalter|publisher=Symposium des Mediävistenverbandes|year=1999|language=de}} * {{Cite book|author=Dieter Schaller|title=Studien zur lateinischen Dichtung des Frühmittelalters|publisher=Quellen und Untersuchungen zur lateinischen Philologie des Mittelalters|year=1995|language=de}} * {{Cite journal|last=Schapiro|first=Meyer|date=dhjetor 1959|title=A Note on the Wall Strips of Saxon Churches|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=18|issue=4|doi=10.2307/987901|jstor=987901|language=en|pages=123–125}} * {{Cite book|author=Rudolf Schieffer|title=Schriftkultur und Reichsverwaltung unter den Karolingern|year=1996|publisher=Abhandlungen der Nordrhein-Westfälischen Akademie der Wissenschaften|language=de}} * {{Cite book|editor=Gangolf Schrimpf|title=Kloster Fulda in der Welt der Karolinger und Ottonen|year=1996|publisher=Josef Knecht|language=de|publication-place=Frankfurt mbi Majn|series=Fuldaer Studien 7}} * {{Cite book|last=Schutz|first=Herbert|title=The Carolingians in Central Europe, their History, Arts, and Architecture: A Cultural History of Central Europe, 750-900|year=2004|publisher=Brill|language=en|oclc=60927732|isbn=1-4237-1456-3|location=Leiden}} * {{Cite book|author=George Gilbert Scott|year=1879|chapter=Lecture II: Sketch of the Rise of Mediæval Architecture|volume=1|url=https://books.google.al/books?id=0JVAAQAAMAAJ&pg=PA37|title=Lectures on the Rise and Development of Mediæval Architecture|publisher=John Murray|language=en|pages=37–68}} * {{Cite book|author-last=Scott|author-first=Martin|year=1964|title=Medieval Europe|publisher=Dorset Press|language=en|url=https://archive.org/details/medievaleurope0000scot|publication-place=Nju Jork|isbn=978-0-88029-115-6|url-access=registration}} * {{Cite book|author-last=Sebastián|author-first=Santiago|title=Mensaje simbólico del arte medieval: arquitectura, liturgia e iconografía|language=es|publisher=Encuentro|year=1994|ISBN=84-7490346-7}} * {{Cite book|author=Shaban Sinani|author-link=Shaban Sinani|title=Beratinus: antropoligji kulturore: monografi|url=https://books.google.al/books?id=FccBAwAACAAJ|publisher=Argeta-LMG|year=2004|language=sq|isbn=978-999433008-9}} * {{Cite book|author=Shaban Sinani|author-link=Shaban Sinani|publisher=Naimi|year=2011|url=https://books.google.al/books?id=dXEuygAACAAJ|title=Kodikët e Shqipërisë në "Kujtesën e Botës": studim monografik|language=sq, en|isbn=978-992810903-3}} * {{Cite book|author=Shaban Sinani|author-link=Shaban Sinani|title=Kodikët kronografikë të Shqipërisë: shkrime dhe dorëshkrime prej Rilindjes Europiane deri në Rilindjen Kombëtare|url=https://books.google.al/books?id=cH1lrgEACAAJ|year=2014|publisher=Naimi|language=sq|isbn=978-992810977-4}} * {{Cite book|author=Shaban Sinani|author-link=Shaban Sinani|publisher=Naimi|year=2015|url=https://books.google.al/books?id=K1csjwEACAAJ|title=Berat, Beratinus, Buhara: një udhëtim historik-kulturor nëpër mijëvjeçarët e qytetit|language=sq|isbn=978-992810987-3}} * {{Cite book|author=Shaban Sinani|author-link=Shaban Sinani|title=Codices, Statutes, Jews in the Albanian History and Space|url=https://books.google.al/books?id=gqmJzgEACAAJ|year=2021|publisher=Naimi|language=en|isbn=978-992823466-7}} * {{Cite book|author=Piotr Skubiszewski|title=L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle|publisher=Livre de Poche|year=1998|language=fr|location=Paris|isbn=978-2-253-13056-7}} * {{Cite book|author=Bradley Smith|title=Art|publisher=Doubleday & Company|year=1971|language=en|location=Garden Siti, N.J.}} * {{Cite book|last=Smith|first=Julia M. H.|title=Europe After Rome: A New Cultural History 500–1000|language=en|url=https://books.google.al/books?id=yUcVDAAAQBAJ|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2005|isbn=978-0-19-924427-0}} * {{Cite book|last=Smith|first=Julia M. H.|title=Province and Empire: Brittany and Carolingians|editor=Rosamond McKitterick|url=https://books.google.al/books?id=KkN9EaVwEKkC|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|year=2006|isbn=978-0-521-03030-4}} * {{Cite book|last1=Snelders|first1=B.|title=Identity and Christian-Muslim Interaction: Medieval Art of the Syrian Orthodox from the Mosul Area|publisher=Peeters, Leuven|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A2930050/view|language=en|year=2010}} * {{Cite journal|author=Kerstin Springsfeld|year=2004|title=Karl der Große, Alkuin und die Zeitrechnung|journal=Berichte zur Wissenschaftsgeschichte|volume=27|issue=1|ISSN=0170-6233|language=de|pages=53–66}} * {{Cite book|author=Roger A. Stalley|title=Early Medieval Architecture|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=7qWcmCBUPO0C|publisher=[[Oxford University Press]]|series=Oxford History of Art|language=en|isbn=978-0-19-284223-7}} * {{Cite book|author=Francesco Stella|title=La poesia carolingia|publisher=Le Lettere|year=1995|language=it|publication-place=Firence}} * {{Cite book|author=Francesco Stella|title=The Carolingian Revolution|publisher=Turnhout; Brepols|year=2020|language=en}} * {{Cite book|editor1=Christoph Stiegemann|editor2=Matthias Wemhoff|volume=1|url=https://books.google.al/books?id=63fHjwEACAAJ|title=799. Kunst und Kultur der Karolingerzeit: Karl der Große und Papst Leo III. in Paderborn: Katalog der Ausstellung, Paderborn 1999. Handbuch zur Geschichte der Karolingerzeit|year=1999|publisher=Philipp von Zabern|language=de|publication-place=Majnc|isbn=978-3-80532460-1}} * {{Cite book|editor1=Christoph Stiegemann|editor2=Matthias Wemhoff|volume=2|url=https://books.google.al/books?id=UzCPSZG9eTUC|title=799. Kunst und Kultur der Karolingerzeit: Karl der Große und Papst Leo III. in Paderborn: Katalog der Ausstellung, Paderborn 1999. Handbuch zur Geschichte der Karolingerzeit|year=1999|publisher=Philipp von Zabern|language=de|publication-place=Majnc|isbn=978-3-80532456-4}} * {{Cite book|author=Jacques Stiennon|title=Paléographie du Moyen Âge|publisher=Armand Colin|year=1973|language=fr}} * {{Cite book|last=Stowe|first=George B.|year=1995|editor-last1=Kibler|editor-first1=William|publisher=Garland|url=https://books.google.com/books?id=XkQrDwAAQBAJ&pg=PA576|title=Medieval France: An Encyclopedia|editor-last2=Zinn|editor-first2=Grover A.|language=en|isbn=978-082404444-2}} * {{Cite book|author=Alfred Stückelberger|title=Bild und Wort. Das illustrierte Fachbuch in der antiken Naturwissenschaft, Medizin und Technik|url=https://archive.org/details/bildundwortdasil0000stuc|publisher=von Zabern|language=de|year=1994|publication-place=Majnc|ISBN=3-8053-1698-4|ISSN=0937-9746}} * {{Cite book|last=Suchodolski|first=Stanislaw|editor-last=Brooke|editor-first=C. N. L.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=1Ag9AAAAIAAJ&pg=PA147|chapter=On the Rejection of Good Coin in Carolingian Europe|title=Studies in Numismatic Method: Presented to Philip Grierson|url=https://books.google.com/books?id=1Ag9AAAAIAAJ|editor2-last=Stewart|editor2-first=B. H. I. H.|editor3-last=Pollard|editor3-first=J. G.|editor4-last=Volk|editor4-first=T. R.|display-editors=2|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1983|language=en|location=Kembrixh|isbn=978-0-521-22503-8|pages=147–152}} * {{Cite book|author1=Amelio Tagliaferri|title=Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo|author2=M. Brozzi|publisher=Cividale|year=1961|language=it|page=183}} * {{Cite book|author=Blas Taracena|title=Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana|language=en|chapter=Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico|year=1947|volume=2|publisher=Plus-Ultra|location=Madrid|pages=225–250}} * {{Cite book|last1=Tănase|first1=Daniela|date=23 nëntor 2020|title=Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries)|orig-date=2010|url=https://books.google.com/books?id=g2ULEAAAQBAJ|series=East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67|publication-place=Leiden|publisher=Brill|language=en|page=209|isbn=978-90-0443693-0|access-date=18 qershor 2025}} * {{Cite book|author1=Frans Theuws|author2=Janet L. Nelson|title=Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages|url=https://archive.org/details/ritualsofpowerfr0000unse|year=2000|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-0410902-5}} * {{Cite journal|author=Jacques Thiébaut|journal=Bulletin monumental|volume=129|url=https://www.persee.fr/doc/bulmo_0007-473x_1971_num_129_3_7132?q=ottonien|title=Art préroman, art ottonien, art roman (compte-rendu)|year=1971|issue=3|language=fr|pages=201-202}} * {{Cite journal|author=Jacques Thirion|journal=Bulletin monumental|year=1957|url=https://www.persee.fr/doc/bulmo_0007-473x_1957_num_115_3_4018_t1_0218_0000_1|title=La décoration sculptée à l'époque carolingienne|volume=115|issue=3|language=fr|pages=216-220}} * {{Cite journal|last=Thompson|first=James Westfall|date=prill 1918|title=Church and State in Mediaeval Germany. II|url=http://dx.doi.org/10.1086/479921|journal=The American Journal of Theology|volume=22|issue=2|doi=10.1086/479921|language=en|issn=1550-3283|url-access=subscription|pages=199–232}} * {{Cite encyclopedia|author=Edward Maunde Thompson|title=Illuminated Mss.|year=1911|url=https://archive.org/details/encyclopaediabri14chisrich/page/312|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en|publisher=[[Cambridge University Press]]|edition=i 11-të|pages=312-320}} * {{Cite encyclopedia|author=Edward Maunde Thompson|title=Miniature|year=1911|url=https://archive.org/details/encyclopaediabri18chisrich/page/522/|volume=XVIII|author2=George Charles Williamson|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|edition=i 11-të|pages=523-528}} * {{Cite journal|last=Thorndike|first=Lynn|title=Renaissance or Prenaissance?|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-ideas_1943-01_4_1/page/64|journal=Journal of the History of Ideas|volume=4|year=1943|language=en|pages=65 ff}} * {{Cite book|author=Malcolm Todd|title=The Early Germans|year=1996|language=en|url=https://books.google.al/books?id=zID_bwDOCWAC|publisher=Wiley|isbn=978-063119904-5}} * {{Cite book|author=Rolf Toman|title=L’art roman|publisher=Place des Victoires|year=2006|language=fr|publication-place=Paris|isbn=978-2-84459094-7}} * {{Cite book|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|publisher=Espasa Calpe|year=2001|url=https://books.google.al/books?id=Pp20AQAACAAJ|title=Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI|volume=VIII|series=Summa Artis: Historia General del Arte|language=es|isbn=978-84-2398732-0}} * {{Cite journal|author=Isidro Gonzalo Bango Torviso|title=Arquitectura de la decima centuria: Repoblación o mozárabe?|issue=122|journal=Goya: Revista de arte|language=es|year=1974|pages=68–75}} * {{Cite book|author-last=Bango Torviso|author-first=Isidro Gonzalo|year=1996|editor1=Alfonso Moure Romanillo|url=https://books.google.al/books?id=4kau0AEACAAJ|editor2=Javier Rivera Blanco|editor3=Francisco Javier de la Plaza Santiago|editor4=Simón Marchán Fiz|title=Historia del arte de Castilla y León|volume=1. Prehistoria, Edad Antigua y arte prerrománico|publisher=Junta de Castilla y Leon Consejeria de Cultura y Turismo|language=es|publication-place=Valladolid|isbn=978-84-8183000-2}} * {{Cite book|author1-last=Bango Torviso|author1-first=Isidro Gonzalo|author2=Isidro Gonazlo Bango|url=https://books.google.al/books?id=U3C8PAAACAAJ|author3=Concepción Abad|author4=Conceptión Abad Castro|year=1997|title=Arte Medieval|volume=1|publisher=Historia 16. Historia Viva|language=es|isbn=978-84-7679305-3}} * {{Cite book|author-last=Trachtenberg|author-first=Marvin|title=Arquitectura, de la prehistoria a la postmodernidad: la tradición occidental|publisher=Editorial Akal|year=1990|language=es|publication-place=Madrid|ISBN=84-7600-628-4}} * {{Cite journal|author=Cécile Treffort|volume=104|issue=1|year=1998|language=fr|url=https://www.persee.fr/doc/assr_0335-5985_1998_num_104_1_1156_t1_0129_0000_4|title=L'église carolingienne et la mort (compte-rendu: Albert Jean Pierre)|journal=Archives des sciences sociales des religions|pages=129-131}} * {{Cite journal|author=Garry W. Trompf|date=janar–mars 1973|title=The Concept of the Carolingian Renaissance|journal=Journal of the History of Ideas|volume=34|language=en|issue=1|pages=3-26}} * {{Cite book|last=Ullmann|first=Walter|title=The Carolingian Renaissance and the Idea of Kingship: The Birdbeck Lectures 1968–9|publisher=Routledge|year=2010|language=en|url=https://doi.org/10.4324/9780203855669|publication-place=Abingdon, Oxon|isbn=978-020385566-9}} * {{Cite book|author=John Michael Wallace-Hadrill|title=A Carolingian Renaissance Prince: Charles the Bald|series=Proceedings of the British Academy|volume=64|year=1980|publisher=British Academy|language=en|isbn=978-085672178-6}} * {{Cite book|author=Karl Kraus Walther|year=1995|title=Lexikon der Buchkunst und der Bibliophilie: Buchmalerei|publisher=Weltbild|language=de|publication-place=Mynih}} * {{Cite book|author1=Ingo F. Walther|author2=Norbert Wolf|title=Codices Illustres. The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600|publisher=Taschen|year=2005|url=https://books.google.al/books?id=3GKkswEACAAJ|language=en|location=Këln|ISBN=978-3-83657261-3}} * {{Cite book|last=Warner|first=Philip|title=The Medieval Castle: Life in a Fortress in Peace and War|year=1971|publisher=Taplinger Pub. Co.|language=en|isbn=978-0-8008-5186-6|publication-place=Nju Jork}} * {{Cite journal|last=Warner|first=David A.|journal=Speculum|volume=76|issue=2|date=prill 2001|url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/2903447|title=Ritual and Memory in the Ottonian Reich: The Ceremony of Adventus|doi=10.2307/2903447|language=en|jstor=2903447|issn=0038-7134|url-access=subscription|pages=255–283}} * {{Cite book|last=Warner|first=David A.|title=Otto III, Emperor|publisher=Gale|language=en|year=2003|isbn=978-078767694-0|edition=i 2-të}} * {{Cite book|author=Kurt Weitzmann|title=Ancient Book Illumination|publisher=Harvard University Press|language=en|publication-place=Kembrixh, Mas.|year=1959|series=Martin Classical Lectures|volume=16|ISSN=0076-471X}} * {{Cite book|author=Kurt Weitzmann|title=Illustrations in Roll and Codex. A Study of the Origin and the Method of Text Illustration|publisher=Princeton University Press|volume=2|year=1970|language=en|publication-place=Princeton, N.Xh|ISBN=0-691-03865-1|series=Studies in Manuscript Illumination}} * {{Cite book|author-last=Weitzmann|author-first=Kurt|year=1977|title=Late Antique and Early Christian Book Illumination|publisher=George Braziller|language=en|publication-place=Nju Jork, N.J.|ISBN=0-8076-0831-9}} * {{Cite book|author=Kurt Weitzmann|title=Manuscrits gréco-romains et paléochrétiens|year=1977|publisher=Chêne|language=fr|publication-place=Paris|ISBN=2-85108-117-9}} * {{Cite book|last=Weitzmann|first=Kurt|year=1979|title=Age of Spirituality: Late antique and Early Christian Art, Third to Seventh Century|publisher=Metropolitan Museum of Art, Princeton University Press|language=en|ISBN=978-087099179-0}} * {{Cite book|author=O. K. Werckmeister|title=The Art of Medieval Spain, A.D. 500–1200|url=https://books.google.com/books?id=WdXQnaME1gMC&pg=PA121|year=1993|publisher=Metropolitan Museum of Art|language=en|publication-place=Nju Jork|isbn=978-081096433-4}} * {{Cite encyclopedia|author=Martin Werner|title=Migration and Hiberno-Saxon Art|volume=8|encyclopedia=Dictionary of the Middle Ages|language=en|ISBN=0-684-18274-2}} * {{Cite journal|author-last=Wieck|author-first=Roger|title=Folia Fugitiva: The Pursuit of the Illuminated Manuscript Leaf|journal=The Journal of the Walters Art Gallery|volume=54|year=1996|language=en}} * {{Cite book|author-last=Williams|author-first=John W.|translator-last=Latour|translator-first=Robert|year=1976|url=https://books.google.al/books?id=IxeFAQAACAAJ|title=Manuscrits espagnols du haut Moyen âge|publisher=Chêne|language=fr|publication-place=Paris|ISBN=978-2-85108-147-6}} * {{Cite book|author-last=Williams|author-first=John W.|title=Early Spanish Manuscript Illumination|year=1977|url=https://books.google.al/books?id=AfzqAAAAMAAJ|publisher=George Braziller|language=en|ISBN=978-0-8076-0866-1}} * {{Cite book|author-last=Williams|author-first=John W.|publisher=Harvey Miller|url=https://books.google.al/books?id=5RJG0QEACAAJ|title=The Illustrated Beatus: A Corpus of the Illustrations of the Commentary on the Apocalypse|year=1994|language=en|access-date=10 dhjetor 2024|isbn=978-090520391-1}} * {{Cite book|author=David M. Wilson|title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest|url=https://archive.org/details/anglosaxonartfro0000wils/page/7|year=1984|publisher=Thames and Hudson|language=en|isbn=0-87951-976-2}} * {{Cite conference|last=Winternitz|first=Emanuel|editor1=Unity Sherrington|year=1961|url=https://www.academia.edu/24214847|title=The Survival of the Kithara and the Evolution of the Cittern: A Study in Morphology|conference=Music Libraries and Instruments: Papers read at the Joint Congress, Cambridge, 1959 of the Interantional Association of Music Libraries and the Galpin Society|editor2=Guy Oldham|publisher=Hinrichsen Edition|doi=10.2307/750796|jstor=750796|s2cid=195057025|language=en|pages=209-213}} * {{Cite book|author=David H. Wright|title=Der Vergilius Vaticanus. Ein Meisterwerk spätantiker Kunst|publisher=Akademische Druck- und Verlagsanstalt|year=1993|language=en|publication-place=Grac|ISBN=3-201-01584-9}} * {{Cite book|last=Wright|first=Roger|title=Late Latin and Early Romance in Spain and Carolingian France|url=https://books.google.al/books?id=KQQLAQAAMAAJ|publisher=Francis Cairns|year=1982|language=en|location=Liverpul}} * {{Cite book|last=Wright|first=Roger|title=A Sociophilological Study of Late Latin|url=https://books.google.al/books?id=Rc5mAAAAMAAJ|publisher=Brepols|year=2002|language=en|isbn=978-250351338-6}} * {{Cite journal|author-last=Valentini|author-first=Carlo Federico|title=I Codici Miniati: Testimonianze della regalità|url=https://www.academia.edu/124048423/|journal=Journal of Medieval Art|date=qershor 1978|language=it}} * {{Cite book|author=Giorgio Vasari|title=Vite de' più eccellenti architetti, pittori, e scultori|url=https://books.google.al/books?id=I-BZ67vXotsC|year=1550|publisher=Lorenzo Torrentino|language=it}} * {{Cite book|author1-last=De Vecchi|author1-first=Pierluigi|year=1991|author2=Elda Cerchiari Necchi|title=L'arte nel tempo|volume=1|publisher=Bompiani|publication-place=Milano|isbn=88-450-4219-7|language=it}} * {{Cite book|author-last=Balderas Vega|author-first=Gonzalo|title=Cristianismo, sociedad y cultura en la Edad Media: una visión contextual|publisher=Universidad Iberoamericana|year=2008|language=es|publication-place=Meksiko D.F.|ISBN=978-968859654-8}} * {{Cite book|author=L. Castelfranchi Vegas|title=L'arte medievale in Italia e nell’occidente europeo|year=1993|publisher=Jaca Book|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|author=Paolo Verzone|title=L'architettura religiosa dell'alto Medioevo nell'Italia settentrionale|year=1942|url=https://books.google.al/books?id=fGkvAAAAMAAJ|publisher=Officine grafiche Esperia|language=it|publication-place=Milano}} * {{Cite book|last=Verhulst|first=Adriaan|title=The Carolingian Economy|url=https://archive.org/details/carolingianecono0000verh|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2002|language=en|isbn=978-0-521-00474-9}} * {{Cite journal|last=Rodríguez Viejo|first=Jesús|volume=70|issue=2|date=prill 2019|url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0022046918002646/type/journal_article|title=The Performative Manuscript: Art, Agency and Public Ritual in Ottonian Mainz|journal=The Journal of Ecclesiastical History|doi=10.1017/S0022046918002646|issn=0022-0469|language=en|url-access=subscription|pages=229–264}} * {{Cite book|author=Paul Vignaux|title=El pensamiento en la Edad Media|year=1954|url=https://books.google.al/books?id=er0YAAAAMAAJ|language=es|publisher=Fonde de Cultura Economica|publication-place=Meksiko|isbn=978-968161520-8}} * {{Cite book|author-last=López Villa|author-first=Manuel Antonio|year=2003|volume=1|url=https://books.google.al/books?id=-ZTYuVIgBtQC&pg=PA75|chapter=Arquitectura medieval|title=Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura|publisher=CDCH Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo|language=es|isbn=978-98-0002073-9|pages=65-102}} * {{Cite book|author=Eugène Viollet-le-Duc|volume=VIII|year=1875|language=fr|url=https://archive.org/details/dictionnairerai08viol/page/474/|title=Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XI au XVI siècle|publisher=A. Morel}} * {{Cite book|author-last=Yarza|author-first=Joaquín|title=Arte y arquitectura en España, 500–1250|language=es|url=https://books.google.al/books?id=GQblAAAAMAAJ|publisher=Cátedra|year=1979|series=Manuales arte Cátedra|ISBN=978-84-376-0201-1}} {{Refend}} {{DEFAULTSORT:Miniatura Paleokristiane}} [[Kategoria:Arti mesjetar]] [[Kategoria:Historia e arteve pamore]] [[Kategoria:Mesjeta e hershme]] [[Kategoria:Histori e artit]] [[Kategoria:Miniatura]] [[Kategoria:Arti i Lashtë]] [[Kategoria:Kulturë e krishterë]] [[Kategoria:Historia e lashtë]] [[Kategoria:Historia e Krishtërimit]] [[Kategoria:Dorëshkrime sipas llojit]] [[Kategoria:Lashtësia klasike]] [[Kategoria:Arte dekorative]] [[Kategoria:Arti Perëndimor]] lls6qz6x2x2p30l927l1qn5swrs02kj Kurrikula e fshehur 0 395150 2978050 2973274 2026-05-06T19:31:32Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978050 wikitext text/x-wiki '''Kurrikula e fshehur''' paraqet një grup mësimesh "që përvetësohen, por që nuk synohen hapur" për t'u mësuar në [[Shkolla|shkollë]], siç janë normat, vlerat dhe besimet e transmetuara si në klasë ashtu edhe në mjedisin shoqëror. Në shumë raste, kjo ndodh si rezultat i ndërveprimeve dhe pritjeve shoqërore. Termi ''kurrikulë e fshehur'' nganjëherë shihet si sinonim i [[Kurrikula|kurrikulës implicite]] ose një nëngrup i saj. Çdo lloj përvoje mësimore mund të përfshijë mësime të paparashikuara. Megjithatë, koncepti i një kurrikule të fshehur shpesh i referohet njohurive të fituara posaçërisht në mjediset e shkollës fillore dhe të mesme. Në këto skenarë, shkolla përpiqet, si një qëllim pozitiv, për zhvillim të barabartë intelektual midis nxënësve të saj, por kurrikula e fshehur përforcon pabarazitë ekzistuese shoqërore përmes edukimit të nxënësve sipas klasës dhe [[Statusi shoqëror|statusit të tyre shoqëror]] . Shpërndarja e njohurive midis nxënësve pasqyrohet nga shpërndarja e pabarabartë e [[Kapitali kulturor|kapitalit kulturor]]. Kurrikula e fshehur mund të shihet gjithashtu si një grup normash dhe sjelljesh që nuk mësohen në mënyrë të qartë, dhe nxënësit me vetëdije të kufizuar sociale, siç janë nxënësit me [[Autizmi|çrregullim të spektrit të autizmit]], mund të mos i kuptojnë këto norma pa u shpjeguar drejtpërdrejt. Ky grup normash dhe sjelljesh ka të bëjë edhe me kulturën e një mjedisi që është unik për atë mjedis, për shembull normat dhe pritjet e një hapësire zyre do të ndryshonin nga ato të një klase mësimi.<ref name="EWE">Eisner, Elliot W. (2002). ''The educational imagination: On the design and evaluation of school programs'', 3rd ed. (Upper Saddle River, N.J.: Prentice Hall, 2002), p. 93.</ref> Pushimi është gjithashtu një burim i kurrikulës së fshehur në shkollim. Nxënësit kanë më shumë liri lëvizjeje dhe ndërveprimi gjatë këtyre periudhave; kjo mund të lehtësojë mësimet e pathënë në lidhje me formimin e klikave dhe ngacmimin, zgjedhjen e kohës së lirë, shprehjen e vetvetes dhe zgjidhjen e konflikteve. == Historia e hulumtimit == Edukatorët dhe mësimdhënësit e hershëm mbështetën në mënyrë të qartë idenë se arsimi duhet të ketë të bëjë me ruajtjen e privilegjeve sociale, interesave dhe njohurive të një grupi brenda popullsisë në kurriz të grupeve më pak të fuqishme. Me kalimin e kohës, më pak njerëz e kanë përqafuar në mënyrë të qartë këtë pikëpamje, megjithatë sistemet arsimore shpesh vazhdojnë të forcojnë hierarkitë sociale. Koncepti i kurrikulës së fshehur ishte një përpjekje kyçe për të shpjeguar se si arsimi e mundëson këtë rezultat shoqërisht konservator dhe për të ilustruar rolin që luajnë shkollat në [[Shoqërizimi|socializim]] . Edhe pse nuk e përdori termin, [[John Dewey]] eksploroi kurrikulën e fshehur të arsimit në veprat e tij të fillimit të shekullit të njëzetë, veçanërisht në veprën e tij klasike ''[[Demokracia dhe edukimi|Demokracia dhe Arsimi]]'' . Dewey pa modele që evoluonin dhe trende që zhvilloheshin në shkollat publike, të cilat i përshtateshin perspektivave të tij pro-demokratike. Pikëpamjet e tij u kundërshtuan shpejt nga teoricieni i arsimit [[George Counts]], libri i të cilit i vitit 1929, ''"[[Dare the School Build a New Social Order?]] (Guximi i shkollës për të ndërtuar një rend të ri shoqëror?)",'' sfidoi veprat e Dewey-t. Counts pretendoi se Dewey hipotetizoi një rrugë të vetme përmes së cilës të gjithë të rinjtë udhëtonin për t'u bërë të rritur, pa marrë parasysh natyrën reaktive, adaptive dhe shumëplanëshe të të mësuarit. Counts theksoi se kjo karakteristikë e të mësuarit bëri që shumë edukatorë të shtrembëronin perspektivat, praktikat dhe vlerësimet e tyre të performancës së nxënësve në drejtime që ndikuan në mënyrë drastike te nxënësit e tyre. Ekzaminimet e Counts u zgjeruan nga [[Charles Austin Beard|Charles A. Beard]] dhe, më vonë, [[Myles Horton]] të cilët krijuan atë që u bë Shkolla Folklorike Highlander në Tennessee. Fraza "kurrikulë e fshehur" u shpik nga [[Philip W. Jackson]] ( ''Jeta në Klasa'', 1968). Ai argumentoi se ne duhet ta kuptojmë " [[Arsimi|arsimin]] " si një proces [[Shoqërizimi|socializimi]] .<ref name="EWE"/> Menjëherë pas shpikjes së termit nga Jackson, Benson Snyder i [[Instituti i Teknologjisë në Masaçusets|MIT]] botoi ''Kurrikula e Fshehur ,'' e cila trajton pyetjen se pse studentët &#x2014; madje, ose veçanërisht, më të talentuarit &#x2014; largohen nga arsimi. Snyder mbështet tezën se një pjesë e madhe e konflikteve në kampus dhe ankthit personal të studentëve shkaktohet nga një masë normash akademike dhe shoqërore të padeklaruara, të cilat pengojnë aftësitë e studentëve për t'u zhvilluar në mënyrë të pavarur dhe për të menduar në mënyrë krijuese. Kurrikula e fshehur është eksploruar më tej nga një numër edukatorësh. Duke filluar me ''[[Pedagogjia e të shtypurve|Pedagogjinë e të Shtypurve]]'', të botuar në vitin 1972, deri në fund të viteve 1990, edukatori brazilian [[Paulo Freire]] eksploroi efekte të ndryshme të mësimdhënies së supozuar mbi studentët, shkollat dhe shoqërinë në tërësi. Eksplorimet e Freire ishin në sinkron me ato të [[John Holt]] dhe [[Ivan Illich]], secili prej të cilëve u identifikua shpejt si edukatorë radikalë. Teoricienë të tjerë që kanë identifikuar natyrën e kurrikulave të fshehura dhe axhendave të fshehura përfshijnë [[Neil Postman]], [[Paul Goodman]], [[Joel Spring]], [[John Taylor Gatto]] dhe të tjerë. Përkufizime më të fundit janë dhënë nga Roland Meighan ("Një Sociologji e Arsimit", 1981) dhe Michael Haralambos ("Sociologjia: Temat dhe Perspektivat", 1991). Meighan shkroi: "Kurrikula e fshehur nuk mësohet nga shkolla dhe nga ndonjë mësues... nxënësve po u vjen ndërmend diçka që mund të mos flitet kurrë në mësimin e anglishtes ose të mos lutet kurrë për të në kuvend. Ata po përvetësojnë një qasje ndaj jetesës dhe një qëndrim ndaj të nxënit." Haralambos shkroi: "Kurrikula e fshehur përbëhet nga ato gjëra që nxënësit mësojnë përmes përvojës së ndjekjes së shkollës dhe jo nga objektivat e deklaruara arsimore të institucioneve të tilla." Për më tepër, kritikët e arsimit [[Henry Giroux]], [[Bell Hooks]] dhe [[Jonathan Kozol]] kanë shqyrtuar gjithashtu efektet e kurrikulës së fshehur. Hetimet teorike mbi kurrikulën e fshehur, siç citohet nga [[Henry Giroux]] dhe Anthony Penna në vitin 1983, përfshijnë për shembull një pikëpamje strukturore-funksionale të arsimit, një pikëpamje fenomenologjike të lidhur me sociologjinë "e re" të arsimit dhe një pikëpamje kritike radikale që korrespondon me analizën neomarksiste të teorisë dhe praktikës së arsimit. Pikëpamja strukturore-funksionale përqendrohet në mënyrën se si normat dhe vlerat përçohen brenda shkollave dhe pranimin e idesë se këto norma dhe vlera janë të nevojshme për funksionimin e shoqërisë. Pikëpamja fenomenologjike sugjeron që kuptimi krijohet përmes takimeve dhe ndërveprimeve situative, dhe nënkupton që njohuria është disi objektive. Pikëpamja kritike radikale njeh marrëdhënien midis riprodhimit ekonomik dhe kulturor dhe thekson marrëdhëniet midis teorisë, ideologjisë dhe praktikës shoqërore të të nxënit. Megjithëse dy teoritë e para kanë kontribuar në analizën e kurrikulës së fshehur, pikëpamja kritike radikale e shkollimit ofron më shumë informacion. Për më tepër, ajo pranon aspektet e përjetësuara ekonomike dhe sociale të arsimit që ilustrohen nga kurrikula e fshehur. Për më tepër, [[Psikologjia zhvillimore|psikologu zhvillimor]] [[Robert Kegan]] trajtoi kurrikulën e fshehur të jetës së përditshme në librin e tij të vitit 1994 '', In Over Our Heads'', i cili u përqendrua në marrëdhënien midis [[Zhvillimi kognitiv|zhvillimit kognitiv]] dhe "kërkesave kognitive" të pritjeve kulturore. Profesor i komunikimit [[Joseph Turow]], në librin e tij të vitit 2017 ''The Aisles Have Eyes'', përdori këtë koncept për të përshkruar akulturimin ndaj mbledhjes masive të të dhënave personale; ai shkroi: “Vetë veprimtaritë që i shqetësojnë mbrojtësit e privatësisë dhe kundërshtarët e diskriminimit tashmë po fillojnë të bëhen zakone të përditshme në jetën amerikane, dhe pjesë e rutinave kulturore të amerikanëve. Tregtia është në vijën e parë të një kurrikule të re të fshehtë për shoqërinë amerikane—duke u mësuar njerëzve se çfarë duhet të heqin dorë për të mundur të përshtaten në shekullin njëzet e një.”<ref name="EWE"/> == Aspektet e të nxënit == Aspekte të ndryshme të të nxënit kontribuojnë në suksesin e kurrikulës së fshehtë, duke përfshirë praktikat, procedurat, rregullat, marrëdhëniet dhe strukturat. Këto aspekte të veçanta të shkollës mund të përfshijnë, por nuk kufizohen vetëm në, strukturat shoqërore të klasës, ushtrimin e autoritetit nga mësuesi, përdorimin e gjuhës nga mësuesi, rregullat që rregullojnë marrëdhënien midis mësuesve dhe nxënësve, aktivitetet standarde të të nxënit, tekstet shkollore, mjetet audiovizuale, mobilimin, arkitekturën, masat disiplinore, oraret, sistemet e ndjekjes dhe prioritetet kurrikulare. Variacionet midis këtyre burimeve mund të krijojnë pabarazitë që shfaqen kur krahasohen kurrikulat e fshehta në klasa dhe statuset shoqërore të ndryshme. “Çdo shkollë është njëkohësisht shprehje e një situate politike dhe mësuese e politikës.”<ref name="GreatAtlantic1972">{{Cite book|last=Great Atlantic and Pacific School Conspiracy (Group)|url=https://books.google.com/books?id=1Ws2AAAAIAAJ|title=Doing your own school: a practical guide to starting and operating a community school|publisher=Beacon Press|year=1972|isbn=978-0-8070-3172-8|page=95|access-date=26 maj 2013|lang=en}}</ref> Ndërsa materiali aktual që studentët përthithin përmes kurrikulës së fshehur është me rëndësi të madhe, personeli që e përcjell atë kërkon hetim të veçantë. Kjo vlen veçanërisht për mësimet shoqërore dhe morale të përcjella nga kurrikula e fshehur, pasi karakteristikat morale dhe ideologjitë e mësuesve dhe figurave të tjera të autoritetit përkthehen në mësimet e tyre, megjithëse jo domosdoshmërisht me qëllim. Këto përvoja të paqëllimshme të të nxënit mund të vijnë edhe si rezultat i ndërveprimeve midis bashkëmoshatarëve. Ngjashëm me ndërveprimet me figurat e autoritetit, ndërveprimet midis bashkëmoshatarëve mund të promovojnë ideale morale dhe shoqërore, si dhe të nxisin shkëmbimin e informacionit. Kështu, këto ndërveprime janë burime të rëndësishme të njohurive që kontribuojnë në suksesin e kurrikulës së fshehur. === Heteronormativiteti === Sipas Merfat Ayesh Alsubaie, kurrikula e fshehur e [[heteronormativiteti]]t është fshirja e identiteteve [[Njerëzit LGBTQ|LGBT]] në kurrikulë përmes privilegjimit të identiteteve heteroseksuale.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Alsubaie|first=Merfat Ayesh|date=2015|title=Hidden Curriculum as One of Current Issue of Curriculum|url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1083566.pdf|journal=Journal of Education and Practice|lang=en}}</ref> Në një citat nga Gust Yep, heteronormativiteti është "prezumimi dhe supozimi se e gjithë përvoja njerëzore është padyshim dhe automatikisht heteroseksuale".<ref name=":2">{{Cite journal|last=Yep|first=Gust|date=2002|title=From homophobia and heterosexism to heteronormativity|journal=Journal of Lesbian Studies|volume=6|issue=3–4|pages=163–76|doi=10.1300/J155v06n03_14|pmid=24804596|lang=en}}</ref> Ligje të tilla si " [[No Promo Homo]] " që ndalojnë përmendjen ose mësimdhënien e identiteteve LGBT konsiderohen se përforcojnë kurrikulën e fshehur të heteronormativitetit.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Chesir-Teran|first=Daniel|date=2009|title=Heterosexism in high school and victimization among lesbian, gay, bisexual, and questioning students|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-youth-and-adolescence_2009-08_38_7/page/962|journal=Journal of Youth and Adolescence|volume=38|issue=7|pages=963–975|doi=10.1007/s10964-008-9364-x|pmid=19636739|lang=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|title="No Promo Homo" Laws|url=https://www.glsen.org/learn/policy/issues/nopromohomo|access-date=2018-04-23|website=GLSEN|language=en}}</ref> Sipas Mary Preston, përveç ligjeve No Promo Homo, mungesa e [[Edukimi seksual|edukimit seksual]] në shkolla i heq identitetet LGBT nga kurrikula eksplicite dhe kontribuon në kurrikulën e fshehur të heteronormativitetit.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Preston|first=Mary|date=2016|title=They're just not mature right now': teachers' complicated perceptions of gender and anti-queer bullying|journal=Sex Education|volume=16|pages=22–34|doi=10.1080/14681811.2015.1019665|doi-access=free|lang=en}}</ref> Aktualisht, mbi gjysma e shteteve në Shtetet e Bashkuara nuk janë të detyruara ligjërisht të kenë ndonjë edukim seksual. Në varësi të normës kulturore të shkollës, kur nxënësit bien jashtë normës heteroseksuale, nxënësve dhe mësuesve të tjerë u është treguar se i kontrollojnë ata në përputhje me pritjet heteronormative.<ref name=":6">{{Cite journal|last=Puchner|first=Laurel|date=2011|title=The right time and place? Middle school language arts teachers talk about not talking about sexual orientation|journal=Equity and Excellence in Education|volume=44|issue=2|pages=233–248|doi=10.1080/10665684.2011.563182|lang=en}}</ref> C.J. Pascoe tha se kontrolli kryhet përmes përdorimit të sjelljeve ngacmuese, siç është përdorimi i fjalëve të tilla si "pederast, queer ose digë", të cilat përdoren për të turpëruar nxënësit me identitete jashtë normës. Pascoe tha se përdorimi i fyerjeve LGBT formon një "Diskurs Pederast". "Diskursi Pederast" në shkolla e mbështet heteronormativitetin si të shenjtë, punon për të heshtur zërat LGBT dhe i ngulitur këto ideale heteronormative brenda kurrikulës së fshehur.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Pascoe|first=C.J.|date=2005|title='Dude, you're a fag': Adolescent masculinity and the fag discourse|journal=Sexualities|volume=8|issue=3|pages=329–346|doi=10.1177/1363460705053337|lang=en}}</ref> === Autizmi === Termi "kurrikulë e fshehur" i referohet gjithashtu një sërë normash dhe aftësish shoqërore që njerëzit [[Autizmi|autikë]] duhet t'i mësojnë në mënyrë të qartë, por që njerëzit jo-autikë i mësojnë automatikisht, siç është teoria e mendjes .<ref name="endow-2010">{{Cite web|last=Endow|first=Judy|date=2010|title=Navigating the Social World: The Importance of Teaching and Learning the Hidden Curriculum|url=https://autism-society.org/wp-content/uploads/2014/04/hidden-curriculum.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724072733/https://autism-society.org/wp-content/uploads/2014/04/hidden-curriculum.pdf|archive-date=2020-07-24|access-date=2020-03-03|website=Autism Advocate|publisher=Autism Society|lang=en}}</ref> Një aspekt tjetër i "kurrikulës së fshehur" që shpesh u mësohet studentëve autikë është ai i etiketimit të emocioneve të tyre në një përpjekje për të ndihmuar studentët të shmangin aleksitiminë .<ref name="EE">Eisner, Elliot W. (2002). ''The educational imagination: On the design and evaluation of school programs'', 3rd ed. (Upper Saddle River, N.J.: Prentice Hall, 2002), p. 93.</ref> == Funksioni == Edhe pse kurrikula e fshehur u përcjell shumë njohuri studentëve të saj, pabarazia e promovuar përmes pabarazive midis klasave dhe statuseve shoqërore shpesh merr një konotacion negativ. Për shembull, [[Pierre Bourdieu]] pohon se kapitali i lidhur me arsimin duhet të jetë i arritshëm për të promovuar arritjet akademike. Efektiviteti i shkollave bëhet i kufizuar kur këto forma të kapitalit shpërndahen në mënyrë të pabarabartë. Meqenëse kurrikula e fshehur konsiderohet si një formë e kapitalit të lidhur me arsimin, ajo promovon këtë joefektivitet të shkollave si rezultat i shpërndarjes së saj të pabarabartë. Si një mjet kontrolli shoqëror, kurrikula e fshehur promovon pranimin e një fati shoqëror pa promovuar konsideratë racionale dhe reflektive. Sipas Elizabeth Vallance, funksionet e kurrikulës së fshehur përfshijnë "ngulitje të vlerave, socializim politik, trajnim në bindje dhe butësi, vazhdimësinë e funksioneve tradicionale të strukturës së klasës që mund të karakterizohen përgjithësisht si kontroll shoqëror". Kurrikula e fshehur mund të shoqërohet gjithashtu me përforcimin e pabarazisë sociale, siç dëshmohet nga zhvillimi i marrëdhënieve të ndryshme me kapitalin bazuar në llojet e punës dhe aktiviteteve të lidhura me punën që u caktohen studentëve, të cilat ndryshojnë sipas klasës shoqërore. Edhe pse kurrikula e fshehur ka konotacione negative, ajo nuk është në thelb negative, dhe faktorët e heshtur që përfshihen mund të ushtrojnë potencialisht një forcë pozitive zhvillimore tek nxënësit. Disa qasje arsimore, siç është [[edukimi demokratik]], kërkojnë në mënyrë aktive të minimizojnë, ta bëjnë të qartë dhe/ose ta riorientojnë kurrikulën e fshehur në një mënyrë të tillë që të ketë një ndikim pozitiv zhvillimor tek nxënësit. Në mënyrë të ngjashme, në fushat e [[Arsimi mjedisor|edukimit mjedisor]] dhe [[Zhvillimi i qëndrueshëm|edukimit për zhvillim të qëndrueshëm]], ka pasur disa avokime për t'i bërë mjediset shkollore më natyrale dhe të qëndrueshme, në mënyrë të tillë që forcat e heshtura zhvillimore që këta faktorë fizikë ushtrojnë tek nxënësit të mund të bëhen faktorë pozitivë në zhvillimin e tyre si qytetarë mjedisorë.<ref name="EE"/> == Arsimi i lartë == Ndërsa studimet mbi kurrikulën e fshehur përqendrohen kryesisht në arsimin fillor dhe të mesëm themelor, Arsimi i lartë gjithashtu ndjen efektet e kësaj njohurie latente. Për shembull, paragjykimet gjinore bëhen të pranishme në fusha specifike të studimit; cilësia dhe përvojat e lidhura me arsimin e mëparshëm bëhen më domethënëse; dhe ndryshimet në klasë, gjini dhe racë bëhen më të dukshme në nivele më të larta të arsimit. Për më tepër, ndjekja e mësimeve është një aspekt tjetër i kurrikulës së fshehur që luan një rol të madh në zhvillimin e nxënësve. Kjo metodë e imponimit të shtigjeve arsimore dhe të karrierës mbi nxënësit në mosha të reja mbështetet në një sërë faktorësh si klasa dhe statusi me qëllim përforcimin e dallimeve socioekonomike. Fëmijët kanë tendencë të vendosen në shina që i udhëzojnë ata drejt profesioneve socioekonomike të ngjashme me ato të prindërve të tyre, pa marrë parasysh pikat e tyre të forta dhe të dobëta personale. Ndërsa nxënësit përparojnë në sistemin arsimor, ata ndjekin gjurmët e tyre duke përfunduar këto kurse të paracaktuara. == Shih edhe == * [[Kurrikula]] * [[Filozofia e arsimit]] * [[Pabarazia arsimore]] * [[Njohuritë e heshtura]] == Literatura == * {{cite book|last=Jackson|first=Philip W.|title=Life in Classrooms|year=1968|publisher=Holt, Rinehart and Winston|location=New York|url=https://archive.org/details/lifeinclassrooms00phil|access-date=2026-02-08|lang=en}} * {{cite book|last=Bernstein|first=Basil|title=Class, Codes and Control: Theoretical Studies Towards a Sociology of Language|volume=1|year=1971|publisher=Routledge & Kegan Paul|location=London|url=https://archive.org/details/classcodescontro0003bern|access-date=2026-02-08|lang=en}} *{{citation|last=Margolis|first=Eric|title=The Hidden Curriculum in Higher Education {{!}} Eric Margolis {{!}} Taylor & F|url=https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9780203901854/hidden-curriculum-higher-education-eric-margolis|journal=Taylor & Francis|language=en|doi=10.4324/9780203901854/hidden-curriculum-higher-education-eric-margolis}} * {{citation|last=Alsubaie|first=Merfat Ayesh|date=2015-01-01|title=Hidden Curriculum as One of Current Issue of Curriculum|url=https://www.academia.edu/56876046/Hidden_Curriculum_as_One_of_Current_Issue_of_Curriculum|journal=Journal of Education and Practice (IISTE)|lang=en}} * {{Cite journal|last=Orón Semper|first=José Víctor|last2=Blasco|first2=Maribel|date=2018-09-01|title=Revealing the Hidden Curriculum in Higher Education|url=https://doi.org/10.1007/s11217-018-9608-5|journal=Studies in Philosophy and Education|language=en|volume=37|issue=5|pages=481–498|doi=10.1007/s11217-018-9608-5|issn=1573-191X}} * {{Citation|last=Kärner|first=Tobias|last2=Schneider|first2=Gabriele|date=2023-09-15|title=A scoping review on the hidden curriculum in education: Mapping definitory elements for educational theory building|url=https://psycharchives.org/en/item/bb7a6b1e-0770-4973-8fe0-d3489225465c|language=en}} == Referime == [[Kategoria:Pedagogji kritike]] [[Kategoria:Filozofia e edukimit]] [[Kategoria:Kurrikula]] 3rhskku4rzng5r4xosgsbyh1qawwb98 Diskutim:Demir Lima 1 395243 2978188 2977917 2026-05-07T04:26:12Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Demir Lima/Arkivi 1]] 2978188 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Demir Lima/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2973973 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ikm.mk<nowiki/>/ojs/index.p. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241116020515/https://eclss.org/ për lidhjen https://eclss.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 prill 2026 16:43 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2975468 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ikm.mk<nowiki/>/ojs/index.p. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 prill 2026 01:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977665 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ikm.mk<nowiki/>/ojs/index.p. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2026 17:55 (CEST) kfsfc55xnqsxczf40fz4w3owzk6la0z Dare the School Build a New Social Order? 0 396012 2978038 2973388 2026-05-06T18:17:55Z InternetArchiveBot 115207 Adding 3 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978038 wikitext text/x-wiki '''''Dare the School Build a New Social Order?''''' ( “A guxon shkolla të ndërtojë një rend të ri shoqëror?”) është një përmbledhje fjalimesh nga edukatori [[George Counts]] për rolin dhe kufijtë e arsimit progresiv. == Vështrim == Ky tekst, i botuar më 1932, është një nga manifestet më të rëndësishme të edukimit progresiv amerikan. Counts sfidon idenë se shkolla duhet të mbetet neutrale dhe thjesht pasqyruese e shoqërisë ekzistuese. Ai argumenton se edukatorët kanë detyrë të marrin rol aktiv në formësimin e një rendi të ri shoqëror, më demokratik dhe më të drejtë. Në libër, Counts kritikon kufizimet e lëvizjes së edukimit progresiv, duke thënë se ajo shpesh shmang çështjet e vërteta të pushtetit dhe ekonomisë. Ai thekson se mësuesit nuk duhet të jenë thjesht ndjekës të shoqërisë, por udhëheqës të saj. Një pjesë e rëndësishme e tekstit është analiza e dhjetë “gabimeve” të përhapura në mendimin arsimor, si ideja se fëmijët lindin të lirë, se edukimi duhet të jetë paanshëm, apo se shkolla nuk duhet të ketë ndikim politik. Counts i kundërshton këto, duke pohuar se edukimi gjithmonë ka një orientim shoqëror dhe se neutraliteti është iluzion. Për këtë arsye, ai përdorte termin "imponim" (imposition), duke argumentuar guximshëm se mësuesit duhet të imponojnë vlera demokratike te nxënësit; nëse nuk e bëjnë ata, këtë zbrazëti do ta mbushin forcat e tregut apo paragjykimet shoqërore. Ai propozon që shkolla të japë vizion për të ardhmen, të nxisë besnikërinë dhe entuziazmin e nxënësve për një shoqëri më të drejtë, dhe të përgatisë brezat për të reformuar ekonominë dhe demokracinë amerikane. Në këtë kuptim, libri është një thirrje për '''rekonstruksion shoqëror përmes edukimit''', duke e parë shkollën si mjet transformimi dhe jo vetëm përsëritjeje të status quo-së. Në [[Historia e arsimit|historinë e arsimit]] dhe [[Historia e pedagogjisë|historinë e pedagogjisë]], ky tekst shpesh krahasohet me veprat e [[Paulo Freire]]-s, si “[[Pedagogjia e të shtypurve]]”, për shkak të tonit kritik dhe vizionit emancipues. == Shih edhe == * [[Kurrikula e fshehur]] == Literatura == * {{Cite journal|last1=Counts|first1=G. Sylvester|title=Classics Revisited: Dare the Schools Build the Great Society?|url=https://archive.org/details/sim_phi-delta-kappan_1965-09_47_1/page/26|journal=[[The Phi Delta Kappan]]|volume=47|issue=1|pages=27–30|date=1965|issn=0031-7217|jstor=20371451}} * {{Cite journal|last1=Cremin|first1=Lawrence A.|author-link=Lawrence Cremin|title=John Dewey and the Progressive-Education Movement, 1915-1952|journal=[[The School Review]]|volume=67|issue=2|pages=160–173|date=1959|issn=0036-6773|jstor=1083643|doi=10.1086/442489}} * {{Cite journal|author-link1=Harry Gideonse|last1=Gideonse|first1=Harry D.|title=Rev. of Dare the School Build a New Social Order? by George S. Counts|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-sociology_1933-03_38_5/page/792|journal=[[American Journal of Sociology]]|volume=38|issue=5|pages=793–794|date=1933|issn=0002-9602|jstor=2766907|doi=10.1086/216253}} * {{Cite journal|last1=Hausheer|first1=Herman|title=Rev. of Dare the School Build a New Social Order?|journal=Social Science|volume=7|issue=4|page=428|date=1932|issn=0037-7848|jstor=23758375}} * {{Cite journal|last1=Hughes|first1=Ray O.|title=Reviewed Works: A Charter for the Social Sciences by Charles A. Beard; Dare the School Build a New Social Order? by George S. Counts|url=https://archive.org/details/sim_american-political-science-review_1932-10_26_5/page/952|journal=[[The American Political Science Review]]|volume=26|issue=5|pages=952–953|date=1932|doi=10.2307/1947158|issn=0003-0554|jstor=1947158}} * {{Cite journal|title=Rev. of Dare the School Build a New Social Order? by George S. Counts|journal=[[Change: The Magazine of Higher Learning]]|volume=11|issue=1|page=62|date=1979|issn=0009-1383|jstor=40163682}} [[Kategoria:Libra mbi arsimin]] [[Kategoria:Libra të botuar në 1932]] [[Kategoria:Libra anglisht]] c3gr8zswj6ht4n7vdhrh77wa81l3xux Pabarazia arsimore 0 396071 2978108 2973394 2026-05-06T22:49:02Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978108 wikitext text/x-wiki '''Pabarazia arsimore''' është shpërndarja e pabarabartë e burimeve akademike, duke përfshirë, por pa u kufizuar në financimin e shkollave, mësuesit e kualifikuar dhe me përvojë, librat, mjediset fizike<ref>{{Cite journal|last=Onyango|first=Alice O.|date=2023|title=Influence of Physical Facilities on Quality of Education in Public Secondary Schools of Luanda Sub-County, Kenya|url=https://www.researchgate.net/publication/369957801_Influence_of_Physical_Facilities_on_Quality_of_Education_in_Public_Secondary_Schools_of_Luanda_Sub-County_Kenya|journal=ResearchGate|access-date=2026-02-24}}</ref> dhe teknologjitë, për komunitetet e përjashtuara shoqërisht. Këto komunitete kanë tendencë të jenë historikisht të disavantazhuara dhe të shtypura. Individëve që i përkasin këtyre grupeve të margjinalizuara shpesh u mohohet qasja në shkolla me burime të mjaftueshme dhe ato që mund të aksesohen janë shumë larg këtyre komuniteteve. Pabarazia çon në dallime të mëdha në suksesin ose efikasitetin arsimor të këtyre individëve dhe në fund të fundit shtyp lëvizshmërinë sociale dhe ekonomike. Pabarazia në arsim ndahet në lloje të ndryshme: pabarazi rajonale, pabarazi sipas gjinisë, pabarazi sipas stratifikimit shoqëror, pabarazi sipas të ardhurave prindërore, pabarazi sipas profesionit të prindërve dhe shumë të tjera. == Vështrim == Matja e efikasitetit arsimor ndryshon sipas vendit dhe madje edhe provincave/shteteve brenda vendit. Në përgjithësi, notat, rezultatet e testeve GPA, rezultatet e tjera, shkallët e braktisjes, statistikat e pranimit në kolegj dhe shkallët e përfundimit të kolegjit përdoren për të matur suksesin arsimor dhe atë që mund të arrihet nga individi. Këto janë masa të aftësisë së performancës akademike të një individi. Kur përcaktohet se çfarë duhet të matet në lidhje me suksesin arsimor të një individi, shumë studiues dhe akademikë sugjerojnë që GPA, rezultatet e testeve dhe masa të tjera të aftësisë së performancës nuk janë të vetmet mjete të dobishme në përcaktimin e efikasitetit. Përveç performancës akademike, arritja e objektivave të të nxënit, përvetësimi i aftësive dhe kompetencave të dëshiruara, kënaqësia, këmbëngulja dhe performanca pas kolegjit duhet të maten dhe të merren parasysh kur përcaktohet suksesi arsimor i individëve. Studiuesit argumentojnë se arritja akademike është vetëm rezultat i drejtpërdrejtë i arritjes së objektivave të të nxënit dhe përvetësimit të aftësive dhe kompetencave të dëshiruara. Për të matur me saktësi efikasitetin arsimor, është e domosdoshme të ndahet arritja akademike sepse ajo kap vetëm aftësinë e performancës së një studenti dhe jo domosdoshmërisht të nxënit ose aftësinë e tij për të përdorur në mënyrë efektive atë që ka mësuar.<ref>{{Cite journal|last=York, Rankin, & Gibson|first=Travis T., Susan & Charles|year=2015|title=Defining and Measuring Academic Success|journal=Practical Assessment, Research & Evaluation|volume=20|issue=5, March 2015}}</ref> Një pjesë e madhe e pabarazisë arsimore i atribuohet pabarazive ekonomike që shpesh bien përgjatë vijave [[Raca (kategorizimi njerëzor)|racore]], dhe shumë biseda moderne rreth barazisë arsimore i ngatërron të dyja, duke treguar se si ato janë të pandashme nga vendndodhja e banimit dhe, kohët e fundit, nga gjuha.<ref name="Lee and Orfield">{{Cite journal|last=Lee|first=Chungmei|last2=Gary Orfield|author-link2=Gary Orfield|year=2005|title=Why Segregation Matters: Poverty and Educational Inequality|journal=The Civil Rights Project|series=Harvard University|pages=1–47}}</ref> Në shumë vende, ekziston një hierarki ose një grup kryesor njerëzish që përfitojnë më shumë sesa grupet e pakicave ose sistemet më të ulëta në atë zonë, siç është për shembull sistemi i kastave të Indisë. Në një studim mbi pabarazinë arsimore në Indi, autorët Majumbar, Manadi dhe Jos Mooij deklaruan se "klasa shoqërore ndikon në sistemin arsimor, proceset arsimore dhe rezultatet arsimore" (Majumdar, Manabi dhe Jos Mooij). Megjithatë, ka prova të konsiderueshme shkencore që tregojnë se statusi socioekonomik i nxënësve nuk përcakton suksesin e tyre akademik; përkundrazi, janë veprimet e zbatuara në shkolla që e bëjnë këtë. Veprimet Arsimore të Suksesshme (VES) të identifikuara dhe analizuara më parë në projektin INCLUD-ED (2006-2011), kanë provuar të jenë një praktikë efektive për adresimin e pabarazive në arsim me të cilat përballen popullatat vulnerabël. Për vajzat që janë tashmë në disavantazh, të kesh shkollën në dispozicion vetëm për klasat e larta ose shumicën e grupit të njerëzve në një vend të larmishëm si Azia Jugore mund të ndikojë që sistemet të kujdesen për një lloj personi, duke lënë të gjithë të tjerët jashtë. Ky është rasti për shumë grupe në Azinë Jugore. Në një artikull rreth pabarazisë arsimore që preket nga grupet e njerëzve, organizata Action Education pohon se "të lindësh në një grup minoritar etnik ose grup minoritar gjuhësor mund të ndikojë seriozisht në shanset e një fëmije për të qenë në shkollë dhe në atë që mëson ndërsa është atje" (Action Education).<ref>"Barriers to Education in Southeast Asia: Children Are Being Taught in a Language They Don't Speak." Action Education SEA, https://action-education.org/sea/barriers-to-education-in-southeast-asia-children-are-being-taught-in-a-language-they-dont-speak/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331171319/https://action-education.org/sea/barriers-to-education-in-southeast-asia-children-are-being-taught-in-a-language-they-dont-speak/|date=2023-03-31}}</ref> Ne shohim gjithnjë e më shumë burime që krijohen vetëm për vajza të caktuara, kryesisht që flasin gjuhën e qytetit. Në të kundërt, më shumë vajza nga komunitetet rurale në Azinë Jugore lihen jashtë dhe kështu nuk përfshihen në shkollë. Pabarazia arsimore midis studentëve të bardhë dhe studentëve të pakicave vazhdon të përjetësojë [[Pabarazia ekonomike|pabarazinë]] [[Pabarazia shoqërore|sociale]] dhe ekonomike. Një faktor tjetër kryesor është paqëndrueshmëria e strehimit, e cila është treguar se rrit abuzimin, traumën, vonesat në të folur dhe zhvillim, duke çuar në ulje të arritjeve akademike. Së bashku me paqëndrueshmërinë e strehimit, pasiguria ushqimore është gjithashtu e lidhur me uljen e arritjeve akademike, veçanërisht në [[Matematika|matematikë]] dhe lexim. Mungesa e klasave dhe mungesa e materialeve mësimore ndikojnë negativisht në procesin e të nxënit për fëmijët. Në shumë pjesë të botës, tekstet shkollore të vjetra dhe të konsumuara shpesh ndahen nga gjashtë ose më shumë nxënës në të njëjtën kohë.<ref>{{Cite web|last=Rueckert|first=Phineas|date=13 gusht 2019|title=10 Barriers to Education That Children Living in Poverty Face|url=https://www.globalcitizen.org/en/content/10-barriers-to-education-around-the-world-2/|access-date=4 mars 2024|website=Global Citizen}}</ref> Në të gjithë botën, ka pasur përpjekje të vazhdueshme për të reformuar arsimin në të gjitha nivelet.<ref name="Haycock">{{Cite journal|last=Haycock|first=Kafi|year=2001|title=Closing the Achievement Gap|journal=Helping All Students Achieve|volume=58|pages=6–11}}</ref> Me shkaqe të ndryshme që janë të rrënjosura thellë në histori, shoqëri dhe kulturë, kjo pabarazi është e vështirë të zhduket. Edhe pse e vështirë, arsimi është jetik për lëvizjen e shoqërisë përpara. Ai promovon "qytetarinë, identitetin, barazinë e mundësive dhe përfshirjen sociale, kohezionin social, si dhe rritjen ekonomike dhe punësimin", dhe barazia promovohet gjerësisht për këto arsye.<ref>{{Cite journal|last=Shrivastava|first=Meenal|last2=Shrivastava|first2=Sanjiv|date=2014|title=Political economy of higher education: comparing South Africa to trends in the world|journal=Higher Education|volume=67|issue=6|pages=809–822|doi=10.1007/s10734-013-9709-6}}</ref> Pabarazia globale arsimore është e qartë në krizën e vazhdueshme të të nxënit, ku mbi 91% e fëmijëve në të gjithë botën janë të regjistruar në shkollimin fillor; megjithatë, një pjesë e madhe e tyre nuk po mësojnë. Një studim i Bankës Botërore zbuloi se "53 përqind e fëmijëve në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme nuk mund të lexojnë dhe kuptojnë një histori të thjeshtë deri në fund të shkollës fillore".<ref>{{Cite web|title=Learning Poverty|url=https://www.worldbank.org/en/topic/education/brief/learning-poverty|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210715200017/https://www.worldbank.org/en/topic/education/brief/learning-poverty|archive-date=15 korrik 2021|access-date=15 korrik 2021|website=World Bank|language=en}}</ref> Njohja e pabarazisë globale arsimore ka çuar në miratimin e Objektivit 4 të Zhvillimit të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara, i cili promovon arsim gjithëpërfshirës dhe cilësor për të gjithë. Rezultatet e pabarabarta arsimore i atribuohen disa variablave, duke përfshirë familjen e origjinës, gjininë dhe klasën shoqërore. Arritjet, të ardhurat, gjendja shëndetësore dhe pjesëmarrja politike gjithashtu kontribuojnë në pabarazinë arsimore brenda Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera.<ref>{{Cite journal|last=Ferreira|first=Francisco|last2=Gignoux|first2=Jeremie|date=2014|title=The Measurement of Educational Inequality: Achievement and Opportunity|journal=World Bank Economic Review|volume=28|issue=2|pages=210–246|doi=10.1093/wber/lht004}}</ref> Efekti i valëzuar i kësaj pabarazie është mjaft katastrofik, ato e bëjnë arsimin në Afrikë më shumë një përvojë teorike sesa praktike, kryesisht për shkak të mungesës së pajisjeve të caktuara teknologjike që duhet të shoqërojnë arsimin e tyre. Në "Projektin e të Drejtave Civile" [[Universiteti i Harvardit|të Harvardit]], Lee dhe Orfield identifikojnë prejardhjen familjare si faktorin më me ndikim në arritjet e studentëve.<ref name="Lee and Orfield" /> Ekziston një korrelacion midis suksesit akademik të prindërve dhe suksesit akademik të fëmijëve të tyre. Vetëm 11% e fëmijëve nga e pesta e poshtme fitojnë një diplomë kolegji, ndërsa mbi gjysma e të pestës së sipërme fitojnë një të tillë.<ref name="Haskins and Kemple">{{Cite journal|last=Haskins|first=Ron|last2=James Kemple|year=2009|title=A New Goal for America's High Schools: College Preparation for All|journal=The Future of Children|volume=19|pages=1–7}}</ref> Lidhur me burimet, studentët e bardhë kanë tendencë të kenë prindër më të arsimuar sesa studentët nga familjet e pakicave.<ref name="Gamoran">{{Cite journal|last=Gamoran|first=Adam|year=2001|title=American Schooling and Educational Inequality: A Forecast for the 21st Century|url=https://archive.org/details/sim_sociology-of-education_2001_74_extra-issue/page/134|journal=Sociology of Education|volume=74|pages=135–153|doi=10.2307/2673258|jstor=2673258}}</ref> Kjo përkthehet në një jetë shtëpiake që mbështet më shumë suksesin arsimor. Kjo shpesh çon në marrjen e më shumë ndihmës në shtëpi, në më shumë libra në shtëpi, në frekuentimin e më shumë [[Biblioteka|bibliotekave]] dhe në angazhimin në biseda më intensive intelektualisht.<ref name="Gamoran" /> Fëmijët, pra, hyjnë në [[Shkolla|shkollë]] në nivele të ndryshme. Studentët e dobët janë prapa në kujtesën verbale, [[Fjalësi|fjalorin]], [[Matematika|matematikën]] dhe arritjet në lexim dhe kanë më shumë probleme në sjellje.<ref name="Greenstone">{{Cite journal|last=Greenstone|first=Michael|display-authors=etal|year=2011|title=Improving Student Outcomes: Restoring America's Education Potential|journal=The Hamilton Project|series=Strategy Paper|pages=1–30}}</ref> Kjo çon në vendosjen e tyre në klasa të niveleve të ndryshme që i ndjekin ata.<ref name="Farkas">{{Cite journal|last=Farkas|first=George|year=2006|title=How Educational Inequality Develops|journal=National Poverty Center|series=Working Paper Series|pages=1–50}}</ref> Këto kurse pothuajse gjithmonë kërkojnë më pak nga studentët e tyre, duke krijuar një grup që është i kushtëzuar të mos ketë shtysë arsimore.<ref name="Haycock" /> Këto kurse në përgjithësi nuk janë të dedikuara për kolegj dhe jepen nga [[Mësuesi|mësues]] më pak të kualifikuar. == Shih edhe == * [[Statusi shoqëror]] * [[Kurrikula e fshehur]] * [[Riprodhimi shoqëror]] * [[Pabarazia shoqërore]] == Referime == [[Kategoria:Pabarazi]] [[Kategoria:Arsimi në Afrikë]] [[Kategoria:Pabarazi shoqërore]] [[Kategoria:Diskriminim]] a8iu9hzusl9w560dmkbjmoqs5xnjv7v Njohuria e heshtur 0 396086 2978080 2973402 2026-05-06T21:02:50Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978080 wikitext text/x-wiki '''Njohuria e heshtur''' ose '''njohuria implicite''' është [[Njohuria|njohuri]] që është e vështirë të nxirret ose artikulohet, në krahasim me njohurinë [[Koncepti|e konceptuar]], të formalizuar, të kodifikuar ose eksplicite, dhe për këtë arsye është më e vështirë t'u përçohet të tjerëve përmes verbalizimit ose shkrimit. Shembuj të kësaj përfshijnë [[Urtësia|mençurinë]] individuale, [[Përvoja|përvojën]], depërtimin, aftësitë motorike dhe [[Intuita|intuitën]] .<ref>{{Cite web|title=Tacit and Explicit Knowledge {{!}} Key Concepts in Information and Knowledge Management|url=https://www.tlu.ee/~sirvir/Information%20and%20Knowledge%20Management/Key_Concepts_of_IKM/tacit_and_explicit_knowledge.html|access-date=2024-12-10|website=www.tlu.ee|lang=en}}</ref> Një shembull i informacionit "eksplicit" që mund të regjistrohet, të përçohet dhe të kuptohet nga marrësi është njohuria se Londra është në Mbretërinë e Bashkuar. Nga ana tjetër, të folurit e një gjuhe, të ngasësh biçikletë, të gatuash brumë, të luash një instrument ose të projektosh dhe të operosh makineri të sofistikuara, të gjitha kërkojnë një larmi njohurish që është e vështirë ose e pamundur të transferohet te njerëzit e tjerë dhe nuk dihet gjithmonë "në mënyrë eksplicite", madje as nga praktikues të aftë. == Përmbledhje == Termi '''njohuri e heshtur''' i atribuohet ''veprës Njohuri personale'' (1958) të [[Michael Polanyi]]-t. Në veprën e tij të mëvonshme, ''Dimensioni i Heshtur'' (1966), Polanyi bëri pohimin se "ne mund të dimë më shumë sesa mund të tregojmë". Ai pohon jo vetëm se ekziston njohuri që nuk mund të artikulohet në mënyrë adekuate me mjete verbale, por edhe se e gjithë njohuria është e rrënjosur në njohurinë e heshtur. Ndërsa ky koncept pati ndikimin më të madh në [[Filozofia e shkencës|filozofinë e shkencës]], [[Filozofia e arsimit|arsimin]] dhe menaxhimin e njohurive, të gjitha fushat që përfshijnë njerëzit, për Polanyi-n ishte gjithashtu një mjet për të treguar vazhdimësinë evolucionare të njerëzimit me kafshët. Polanyi përshkruan se shumë kafshë janë krijuese, disa madje kanë përfaqësime mendore, por mund të posedojnë vetëm njohuri të heshtura.<ref>{{Cite journal|last=Héder|first=Mihály|last2=Paksi|first2=Daniel|date=2018|title=Non-Human Knowledge According to Michael Polanyi|journal=Tradition and Discovery: The Polanyi Society Periodical|volume=44|issue=1|pages=50–66|doi=10.5840/traddisc20184418|doi-access=free|lang=en}}</ref> Megjithatë, kjo përjashton njerëzit, të cilët zhvilluan aftësinë e artikulimit dhe për këtë arsye mund të transmetojnë njohuri pjesërisht të qarta. Ky ndryshim relativisht modest më pas shndërrohet në një avantazh të madh praktik, por nuk ka një hendek evolucionar të pashpjegueshëm. === Përkufizimi === ''Njohuritë e heshtura'' mund të përkufizohen si aftësi, ide dhe përvoja që zotërohen nga njerëzit, por që nuk janë të kodifikuara dhe mund të mos shprehen domosdoshmërisht lehtë.<ref name=":0">{{Cite book|last=Chugh|first=Ritesh|title=Proceedings of the 7th International Joint Conference on Knowledge Discovery, Knowledge Engineering and Knowledge Management|year=2015|isbn=978-989-758-158-8|pages=128–135|chapter=Do Australian Universities Encourage Tacit Knowledge Transfer?|doi=10.5220/0005585901280135|lang=en}}</ref> Me njohuritë e heshtura, njerëzit shpesh nuk janë të vetëdijshëm për njohuritë që zotërojnë ose se si ato mund të jenë të vlefshme për të tjerët. Transferimi efektiv i njohurive të heshtura në përgjithësi kërkon kontakt të gjerë personal, ndërveprim të rregullt,<ref name="Goffin">{{Cite journal|last=Goffin|first=K.|last2=Koners|first2=U.|year=2011|title=Tacit Knowledge, Lessons Learnt, and New Product Development|journal=[[Journal of Product Innovation Management]]|volume=28|issue=2|pages=300–318|doi=10.1111/j.1540-5885.2010.00798.x|lang=en}}</ref> dhe besim. Ky lloj njohurie mund të zbulohet vetëm përmes praktikës në një kontekst të caktuar dhe të transmetohet përmes [[Rrjeti shoqëror|rrjeteve sociale]] .<ref name="Schmidt">{{Cite journal|last=Schmidt|first=Frank L.|last2=Hunter|first2=John E.|date=1993|title=Tacit Knowledge, Practical Intelligence, General Mental Ability, and Job Knowledge|journal=Current Directions in Psychological Science|volume=2|issue=1|pages=8–9|doi=10.1111/1467-8721.ep10770456|lang=en}}</ref> Deri në një farë mase, ato " kapen " kur mbajtësi i njohurive bashkohet me një rrjet ose një komunitet praktik .<ref name="Goffin" /> Disa shembuj të aktiviteteve të përditshme dhe njohurive të heshtura janë: ngarja e biçikletës, luajtja e pianos, drejtimi i makinës, goditja e një gozhde me çekiç,<ref>{{Cite journal|last=Engel|first=P. J. H.|year=2008|title=Tacit knowledge and Visual Expertise in Medical Diagnostic Reasoning: Implications for medical education|journal=Medical Teacher|volume=30|issue=7|pages=e184–e188|doi=10.1080/01421590802144260|pmid=18777417|doi-access=free|lang=en}}</ref> bashkimi i pjesëve të një enigme komplekse dhe interpretimi i një ekuacioni statistikor kompleks.<ref name=":0"/> Në fushën e menaxhimit të njohurive, koncepti i njohurisë së heshtur i referohet njohurive që nuk mund të kodifikohen plotësisht. Një individ mund të fitojë njohuri të heshtura pa gjuhë. [[Çiraku|Praktikantët]], për shembull, punojnë me [[Mentorimi|mentorët]] e tyre dhe mësojnë mjeshtëri jo vetëm përmes gjuhës, por edhe përmes vëzhgimit, imitimit dhe praktikës. Çelësi për të fituar njohuri të heshtura është [[përvoja]] . Pa ndonjë formë të përvojës së përbashkët, është jashtëzakonisht e vështirë për njerëzit të ndajnë [[Mendimi|proceset e të menduarit]] të njëri-tjetrit.<ref name="Lam">{{Cite journal|last=Lam|first=Alice|date=2000|title=Tacit Knowledge, Organizational Learning and Societal Institutions: An Integrated Framework|url=https://archive.org/details/sim_organization-studies_2000_21_3/page/n5|journal=Organization Studies|volume=21|issue=3|pages=487–513|doi=10.1177/0170840600213001|lang=en}}</ref> ==== Terreni ==== Njohuria e heshtur mund të ndahet sipas terrenit. Terrenet ndikojnë në procesin e shndërrimit të njohurisë së heshtur në njohuri eksplicite. Terrenet janë të tre llojeve: * ''Njohuri relacionale e heshtur:'' Njohuria relacionale e heshtur mund të bëhet e qartë, por jo e qartë për arsye që prekin parime të thella që kanë të bëjnë ose me natyrën ose me vendndodhjen e njohurive për mënyrën se si janë krijuar njerëzit. Kjo njohuri i referohet gjërave që mund t'i përshkruanim në parim nëse dikush do të bënte përpjekje për t'i përshkruar ato. * ''Njohuria e heshtur somatike:'' Njohuria e heshtur somatike ka të bëjë me vetitë e trupave dhe trurit të individëve si gjëra fizike. Ajo përfshin gjëra që trupat tanë mund t'i bëjnë, por nuk mund t'i përshkruajmë si, si p.sh. ngarja e biçikletës. Në parim, është e mundur që ajo të shpjegohet si rezultat i hulumtimeve të bëra nga shkencëtarët njerëzorë. * ''Njohuri kolektive e heshtur:'' Njohuria kolektive e heshtur është një lloj dijeje që nuk dimë si ta bëjmë të qartë dhe që nuk mund ta parashikojmë si ta shpjegojmë. Është domeni i dijes që ndodhet në shoqëri, siç janë rregullat për gjuhën - ka të bëjë me mënyrën se si është ndërtuar shoqëria.<ref>{{Cite book|last=Collins|first=Harry M.|url=http://worldcat.org/oclc/871293266|title=Tacit and explicit knowledge|date=2013|publisher=The University of Chicago Press|isbn=978-0-226-00421-1|oclc=871293266|lang=en}}</ref> ==== Njohuri të mishëruara ==== Njohuria e heshtur është përshkruar si " di-si " në krahasim me "di-çfarë" ( [[Fakti|fakte]] ).<ref name=":2">{{Cite web|title=Tacit and Explicit Knowledge {{!}} Key Concepts in Information and Knowledge Management|url=https://www.tlu.ee/~sirvir/Information%20and%20Knowledge%20Management/Key_Concepts_of_IKM/tacit_and_explicit_knowledge.html|access-date=2021-04-15|website=www.tlu.ee}}</ref> Ky dallim midis "di-si" dhe "di-çfarë" konsiderohet se daton që nga një punim i vitit 1945 nga [[Gilbert Ryle]] dhënë Shoqërisë Aristoteliane në Londër.<ref name="Ryle">{{Cite journal|last=Ryle|first=Gilbert|date=1945|title=Knowing How and Knowing That: The Presidential Address|journal=Proceedings of the Aristotelian Society|volume=46|pages=1–16|doi=10.1093/aristotelian/46.1.1|jstor=4544405}}</ref> Në punimin e tij, Ryle argumenton kundër pozicionit ( [[Intelektualizmi|intelektualist]] ) se e gjithë njohuria është njohuri e [[Propozimi|Propozimeve]] ("di-çfarë"), dhe për këtë arsye pikëpamjes se disa njohuri mund të përkufizohen vetëm si "di-si". Argumenti i Ryle, në disa kontekste, është quajtur " [[Kundërintelektualizmi|anti-intelektualist]] ". Ekzistojnë dallime të mëtejshme si "di-pse" (shkencë) ose "di-kush" (rrjetizim). Njohuria e heshtur përfshin të mësuarit dhe aftësitë, por jo në një mënyrë që mund të shkruhet. Për këtë arsye, njohuria si ose "njohuria e mishëruar" është karakteristikë e ekspertit, i cili vepron, jep gjykime e kështu me radhë pa reflektuar në mënyrë të qartë mbi parimet ose rregullat e përfshira. Eksperti punon pa pasur një teori të punës së tij ose të saj; ai ose ajo thjesht vepron me mjeshtëri pa menduar ose vëmendje të përqendruar.<ref name="Schmidt"/> Njohuria e mishëruar përfaqëson një aftësi të mësuar të sistemeve [[Sistemi nervor|nervore]] dhe [[Sistemi endokrin|endokrine]] të trupit të njeriut.<ref name="40Sensky">{{Cite journal|last=Sensky|first=Tom|year=2002|title=Knowledge Management|journal=Advances in Psychiatric Treatment|volume=8|issue=5|pages=387–395|doi=10.1192/apt.8.5.387|doi-access=free}}</ref> == Dallimet nga njohuria eksplicite == Edhe pse është e mundur të bëhet dallimi konceptual midis njohurisë eksplicite dhe asaj të heshtur, ato nuk janë të ndara dhe diskrete në praktikë.<ref name="Lam"/> Ndërveprimi midis këtyre dy mënyrave të njohjes është jetik për krijimin e njohurive të reja.<ref>{{Cite book|last=Angioni|first=Giulio|title=Fare, dire, sentire: l'identico e il diverso nelle culture|publisher=Il maestrale|year=2011|isbn=978-88-6429-020-1|pages=26–99|language=it|trans-title=Doing, saying, feeling: the identical and the different in cultures}}</ref> Njohuria e heshtur mund të dallohet nga njohuria eksplicite në tre fusha kryesore: * ''Kodifikueshmëria dhe mekanizmi i transferimit të njohurive'' : Njohuria eksplicite mund të kodifikohet (për shembull, 'a mund ta shkruash?' ose 'ta shprehësh me fjalë?' ose 'vizato një figurë') dhe të transferohet lehtësisht pa subjektin që e njeh. Në të kundërt, njohuria e heshtur është njohuri [[Intuita|intuitive]] dhe e paartikuluar që nuk mund të komunikohet, kuptohet ose përdoret pa 'subjektin që e njeh'. Ndryshe nga transferimi i njohurive eksplicite, transferimi i njohurive të heshtura kërkon ndërveprim të ngushtë dhe ndërtimin e mirëkuptimit dhe besimit të përbashkët midis tyre. * ''Metodat kryesore për përvetësimin dhe akumulimin'' : Njohuria eksplicite mund të gjenerohet nëpërmjet [[Deduksioni|deduksionit logjik]] dhe të fitohet nëpërmjet përvojës praktike në kontekstin përkatës. Në të kundërt, njohuria e heshtur mund të fitohet vetëm nëpërmjet përvojës praktike në kontekstin përkatës. * ''Potenciali i grumbullimit dhe mënyrat e përvetësimit'' : Njohuria eksplicite mund të grumbullohet në një vend të vetëm, të ruhet në forma objektive dhe të përvetësohet pa pjesëmarrjen e subjektit që njeh. Njohuria e heshtur, në të kundërt, është personale dhe kontekstuale; ajo shpërndahet midis subjekteve që njeh dhe nuk mund të grumbullohet lehtë. Realizimi i potencialit të saj të plotë kërkon përfshirjen dhe bashkëpunimin e ngushtë të subjektit që njeh. Procesi i transformimit të njohurisë së heshtur në njohuri të qarta ose të specifikueshme njihet si kodifikim, artikulim ose specifikim. Aspektet e heshtura të njohurisë janë ato që nuk mund të kodifikohen, por mund të transmetohen vetëm nëpërmjet trajnimit ose të fitohen nëpërmjet përvojës personale. Ekziston një pikëpamje kundër këtij dallimi, ku besohet se të gjitha njohuritë propozicionale (njohuritë që) në fund të fundit mund të reduktohen në njohuri praktike (njohuritë si). == Modeli Nonaka-Takeuchi == [[Ikujiro Nonaka]] propozoi një model të krijimit të njohurive që shpjegon se si njohuria e heshtur mund të shndërrohet në njohuri eksplicite, të cilat të dyja mund të shndërrohen në njohuri organizative. Ndërsa u prezantua nga Nonaka në vitin 1990, modeli u zhvillua më tej nga [[Hirotaka Takeuchi]] dhe për këtë arsye njihet si modeli Nonaka-Takeuchi.<ref name=":1">[[Ikujiro Nonaka|Nonaka, Ikujiro]], and [[Hirotaka Takeuchi]]. 1995. ''[https://books.google.com/books?id=B-qxrPaU1-MC The Knowledge-creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation]''. New York: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-509269-1}}.</ref> Në këtë model, njohuria e heshtur paraqitet në mënyra të ndryshme si e pakodifikueshme ("aspektet e heshtura të njohurive janë ato që nuk mund të kodifikohen") dhe e kodifikueshme ("transformimi i njohurisë së heshtur në njohuri eksplicite njihet si kodifikim"). Kjo paqartësi është e zakonshme në literaturën e menaxhimit të njohurive . Duke supozuar se njohuria krijohet përmes bashkëveprimit midis njohurisë së heshtur dhe asaj eksplicite, modeli Nonaka-Takeuchi postulon katër mënyra të ndryshme të konvertimit të njohurisë: # nga dija e heshtur në dijen e heshtur, ose ''[[Shoqërizimi|socializim]]'' ; # nga njohuria e heshtur në njohuri të qarta, ose ''eksternalizim'' ; # nga njohuria eksplicite në njohuri eksplicite, ose ''kombinim'' ; dhe # nga njohuria eksplicite në njohuri të heshtur, ose ''internalizim'' . Pikëpamja e Nonakës mund të krahasohet me pikëpamjen origjinale të Polanyi-t për "njohurinë e heshtur". Polanyi besonte se, ndërsa njohuria deklarative mund të jetë e nevojshme për të fituar aftësi, është e panevojshme për t'i përdorur ato aftësi pasi fillestari të bëhet ekspert. Në të vërtetë, duket se është e vërtetë që, siç argumentoi Polanyi, kur njerëzit fitojnë një aftësi, ata fitojnë një kuptim përkatës që sfidon artikulimin.<ref name="Schmidt"/> == Shembuj == * Një nga shembujt më bindës të njohurisë së heshtur është njohja e fytyrës : dikush e njeh fytyrën e një personi dhe mund ta njohë atë midis një mijë, madje një milion. Megjithatë, njerëzit zakonisht nuk mund të tregojnë se si e njohin atë fytyrë, kështu që shumica e kësaj nuk mund të shprehet me fjalë. Kur dikush sheh një fytyrë, ai nuk është i vetëdijshëm për njohuritë e tij për tiparet individuale (syrin, hundën, gojën), por përkundrazi e sheh dhe e njeh fytyrën si një të tërë. * Një shembull tjetër i njohurisë së heshtur është vetë nocioni i [[Gjuha (komunikim)|gjuhës]] : nuk është e mundur të [[Të nxënit e gjuhës|mësosh një gjuhë]] vetëm duke u mësuar rregullat e [[Gramatika|gramatikës]] - një [[Gjuha amtare|folës amtar]] e mëson atë në moshë të re, pothuajse tërësisht i pavetëdijshëm për gramatikën formale që mund t'i mësohet më vonë. * Shembuj të tjerë janë si të ngasësh biçikletë, sa e ngushtë duhet të bësh një fashë ose të dish nëse një kirurg i vjetër mendon se një praktikant mund të jetë gati të mësojë hollësitë e kirurgjisë; kjo mund të mësohet vetëm përmes eksperimentimit personal. * Harry M. Collins tregoi se laboratorët perëndimorë kishin vështirësi prej kohësh në replikimin me sukses të një eksperimenti që një ekip i udhëhequr nga Vladimir Braginsky në [[Universiteti Shtetëror i Moskës|Universitetin Shtetëror të Moskës]] kishte kryer për 20 vjet (eksperimenti po matte cilësinë, faktorët ''Q'', të [[Safiri|safirit]] ). Shkencëtarët perëndimorë u bënë dyshues ndaj rezultateve ruse dhe vetëm kur shkencëtarët rusë dhe perëndimorë kryen matjet në bashkëpunim, besimi u rivendos. Collins argumenton se vizitat në laborator rrisin mundësinë për transferimin e njohurive të heshtura.<ref>{{Cite journal|last=Collins|first=H. M.|date=2001|title=Tacit Knowledge, Trust and the Q of Sapphire|url=http://orca.cf.ac.uk/71069/1/wrkgpaper1.pdf|journal=Social Studies of Science|volume=31|issue=1|pages=71–85|doi=10.1177/030631201031001004}}</ref> * Procesi i çelikut Bessemer është një shembull tjetër: Henry Bessemer shiti një patentë për procesin e tij të përparuar të prodhimit të çelikut dhe më pas u padit nga blerësit pasi nuk mundën ta vinin në punë. Në fund, Bessemer krijoi kompaninë e tij të çelikut sepse dinte si ta bënte, edhe pse nuk mund t'ua transmetonte atë përdoruesve të patentave të tij.<ref>{{Cite book|last=Gordon|first=James Edward|title=The new science of strong materials|year=1976|url=https://archive.org/details/newscienceofstro0000gord_o2c0|publisher=Penguin Books|isbn=9780691180984}}</ref> * Kur [[Panasonic|Matsushita]] (tani Panasonic) filloi të zhvillonte makinën e saj automatike për përgatitjen e bukës në shtëpi në vitin 1985, një problem i hershëm ishte se si të mekanizohej procesi [[Duarla|i brumosjes]] së brumit, një proces që i kërkon një bukëpjekësi mjeshtër vite praktikë për ta përsosur. Për të mësuar këtë njohuri të heshtur, një anëtare e ekipit të zhvillimit të softuerëve, Ikuko Tanaka, vendosi të punonte vullnetarisht si praktikante te kryebukëpjekësi i Hotelit Ndërkombëtar Osaka, i cili njihej për prodhimin e bukës më të mirë të zonës. Pas një periudhe imitimi dhe praktike, një ditë ajo vuri re se bukëpjekësi jo vetëm që po e shtriqte, por edhe po e përdredhte brumin në një mënyrë të veçantë ("shtrëngim përdredhës"), gjë që doli të ishte e rëndësishme në suksesin e metodës së tij. Ekipi i furrës në shtëpi Matsushita mblodhi njëmbëdhjetë anëtarë nga specializime dhe kultura krejtësisht të ndryshme: planifikimi i produktit, inxhinieria mekanike, sistemet e kontrollit dhe zhvillimi i softuerëve. Lëvizja "shtrëngim përdredhës" u arrit më në fund nga një makinë prototip pas një viti eksperimentimi përsëritës nga inxhinierët dhe anëtarët e ekipit që punonin ngushtë së bashku, duke kombinuar njohuritë e tyre të qarta. Për shembull, inxhinierët shtuan brinjë në pjesën e brendshme të kutisë së brumit në mënyrë që ta mbanin brumin më mirë ndërsa përzihej. Një anëtar tjetër i ekipit sugjeroi një metodë (e patentuar më vonë) për të shtuar maja në një fazë të mëvonshme të procesit, duke parandaluar kështu fermentimin e tepërt të majasë në temperatura të larta. {{Rp|284}} == Shih edhe == * [[Intuita]] * [[Njohuria]] * [[Vendimmarrja]] * [[Kurrikula e fshehur]] == Referime == [[Kategoria:Psikologji mësimore]] [[Kategoria:Njohuri]] [[Kategoria:Psikologji kognitive]] azdzz3ou5mc9klkpi37tfl9jtiy9o7n Tabela interaktive 0 396199 2978046 2973410 2026-05-06T18:56:32Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978046 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Interactive_whiteboard_at_CeBIT_2007.jpg|parapamje|Nxënës duke përdorur një tabelë interaktive në CeBIT 2007]] [[Skeda:Digibord_klokkijken.jpg|parapamje|Një student duke përdor tabelën interaktive të bardhë]] '''Tabela interaktive''' e njohur edhe si '''ekrani interaktiv''', '''tabelë dixhitale interaktive''' ose '''tabelë inteligjente''', është një tabelë e madhe interaktive ekrani në formën e një tabele të bardhë . Mund të jetë ose një [[Kompjuteri|kompjuter]] i pavarur [[Touchscreen|me ekran prekjeje]] që përdoret në mënyrë të pavarur për të kryer detyra dhe operacione, ose një aparat i lidhshëm që përdoret si një touchpad për të kontrolluar kompjuterët nga një [[Projektori|projektor]] . Ato përdoren në një sërë mjedisesh, duke përfshirë [[Klasa mësimore|klasat]] në të gjitha nivelet e [[Arsimi|arsimit]], në dhomat e bordeve [[Korporata|të korporatave]] dhe grupet e punës, në dhomat e stërvitjes për stërvitje [[Profesionisti|profesionale]] sportive, në [[Studio (dhomë pune)|studiot]] [[Transmetimi|e transmetimit]] dhe të tjera. Tabelat e para interaktive të bardha u projektuan dhe u prodhuan për përdorim në zyrë. Ato u zhvilluan nga PARC rreth vitit 1990.<ref>{{Cite journal|last=Weiser|first=Mark|date=1999-07-01|title=The computer for the 21st century|url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/329124.329126|journal=SIGMOBILE Mob. Comput. Commun. Rev.|volume=3|issue=3|pages=3–11|doi=10.1145/329124.329126|issn=1559-1662|url-access=subscription}}</ref> Ky mjet u përdor për takime në grupe të vogla dhe tryeza të rrumbullakëta.<ref>{{Cite journal|last=Weiser|first=Mark|date=1999-07-01|title=The computer for the 21st century|url=https://dl.acm.org/doi/10.1145/329124.329126|journal=SIGMOBILE Mob. Comput. Commun. Rev.|volume=3|issue=3|pages=3–11|doi=10.1145/329124.329126|issn=1559-1662|url-access=subscription}}</ref> Industria e tabelave të bardha interaktive pritej të arrinte shitje prej 1 miliard [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|dollarësh amerikanë]] në mbarë botën deri në vitin 2008; një në çdo shtatë klasa në botë pritej të kishte një tabelë të bardhë interaktive deri në vitin 2011 sipas hulumtimit të tregut nga Futuresource Consulting.<ref>{{Cite journal|last=Davis|first=Michelle R.|date=12 shtator 2007|title=Whiteboards Inc. - Education Week|url=http://www.edweek.org/dd/articles/2007/09/12/02board.h01.html|journal=Digital Directions|via=Education Week}}</ref> Në vitin 2004, 26% e klasave fillore britanike kishin tabela të bardha interaktive.<ref>{{Cite web|last=Poulter|first=Tony|title=Interactive Whiteboards: Research|url=http://www.btinternet.com/~tony.poulter/IWBs/research.htm|archive-url=https://archive.today/20120731051849/http://www.btinternet.com/~tony.poulter/IWBs/research.htm|archive-date=31 korrik 2012|access-date=31 korrik 2012|website=Interactive Whiteboards}}</ref> Anketa e Shkollave të Teknologjisë Becta Harnessing 2007 tregoi se 98% e shkollave të mesme dhe 100% e shkollave fillore kishin tabela interaktive.<ref>{{Citation|last=Kitchen|first=Sarah|title=Harnessing Technology schools survey 2007|date=2007|page=35|archive-url=https://web.archive.org/web/20091013011130/http://partners.becta.org.uk/upload-dir/downloads/page_documents/research/harnessing_technology_schools_survey07.pdf|chapter=3.1 ICT hardware|chapter-url=http://partners.becta.org.uk/upload-dir/downloads/page_documents/research/harnessing_technology_schools_survey07.pdf|publisher=British Educational Communication and Technology Agency|archive-date=13 tetor 2009|last2=Finch|first2=Steven|last3=Sinclair|first3=Rupert}}</ref> Deri në vitin 2008, numri mesatar i tabelave të bardha interaktive u rrit si në shkollat fillore (18 krahasuar me pak më shumë se gjashtë në vitin 2005 dhe tetë në anketën e vitit 2007) ashtu edhe në shkollat e mesme (38, krahasuar me 18 në vitin 2005 dhe 22 në vitin 2007).<ref>{{Cite web|date=14 tetor 2008|title=Harnessing Technology schools survey 2008|url=http://partners.becta.org.uk/index.php?section=rh&catcode=_re_rp_02&rid=15952|archive-url=https://web.archive.org/web/20091215030730/http://partners.becta.org.uk/index.php?section=rh&catcode=_re_rp_02&rid=15952|archive-date=15 dhjetor 2009|access-date=15 dhjetor 2009|website=Becta}}</ref> == Funksionimi dhe përdorimi i përgjithshëm == Një pajisje me tabelë të bardhë interaktive mund të jetë ose një [[Kompjuteri|kompjuter]] i pavarur ose një touchpad i madh dhe funksional që përdoret nga kompjuterët. Tabelat e bardha interaktive përdoren gjerësisht në klasa, dhoma mbledhjesh dhe mjedise trajnimi, duke ofruar një mënyrë inovative për të ndarë informacion, për të lehtësuar diskutimet dhe për të përmirësuar përvojën e përgjithshme të të nxënit ose të komunikimit në biznes. Një drajver pajisjeje zakonisht instalohet në kompjuterin e lidhur në mënyrë që tabela interaktive të mund të veprojë si një Pajisje Hyrëse Njerëzore (HID), si një mi. Dalja video e kompjuterit është e lidhur me një projektor dixhital në mënyrë që imazhet të mund të projektohen në sipërfaqen e tabelës interaktive, megjithëse ekzistojnë edhe tabela interaktive me ekrane LCD<ref>{{Cite web|date=8 mars 2021|title=Interactive whiteboard shipments to gain momentum|url=https://www.digitimes.com/news/a20210308PD209.html}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 maj 2019|title=On Samsung, LEDs, and Market Positioning|url=https://displaydaily.com/on-samsung-leds-and-market-positioning/}}</ref><ref>{{Cite web|date=11 prill 2017|title=Projectors vs. Whiteboards in the Classroom|url=https://www.avnetwork.com/avtechnology/projectors-vs-whiteboards-in-the-classroom}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 nëntor 2019|title=LG Launches IR-Based UHD Interactive Digital Boards|url=https://www.avnetwork.com/news/lg-launches-ir-based-uhd-interactive-digital-boards}}</ref> dhe kanë zëvendësuar projektorët në disa ambiente.<ref>{{Cite web|title=Interactive whiteboard projectors fading from classrooms|url=https://www.toledoblade.com/local/education/2022/06/11/educational-technology-smartboard-trend-losing-traction/stories/20220611123}}</ref> Tabelat interaktive pa sistem operativ kërkojnë një pajisje të veçantë me një sistem operativ që të instalohet ose të lidhet me tabelën e bardhë në mënyrë që të funksionojnë, dhe përdoren sepse shihen si një alternativë më e qëndrueshme ndaj tabelave interaktive konvencionale që kanë një sistem operativ të integruar ose të integruar.<ref>{{Cite web|title=Classroom Flat-Panel Trends Are Reshaping How Kids Learn|url=https://edtechmagazine.com/k12/article/2023/12/classroom-flat-panel-trends-are-reshaping-how-kids-learn}}</ref> Përdoruesi më pas kalibron imazhin e tabelës së bardhë duke përputhur pozicionin e imazhit të projektuar në lidhje me tabelën e bardhë duke përdorur një tregues sipas nevojës. Pas kësaj, treguesi ose një pajisje tjetër mund të përdoret për të aktivizuar programe, butona dhe menu nga vetë tabela e bardhë, ashtu siç do të bëhej zakonisht me një maus. Nëse kërkohet futja e tekstit, përdoruesi mund të përdorë një tastierë në ekran ose, nëse softueri i tabelës së bardhë e ofron këtë, të përdorë njohjen e shkrimit të dorës . Kjo e bën të panevojshme të shkosh në [[Tastiera kompjuterike|tastierën e kompjuterit]] për të futur tekst. Kështu, një tabelë interaktive imiton si një maus ashtu edhe një tastierë. Përdoruesi mund të zhvillojë një prezantim ose një orë mësimi pothuajse ekskluzivisht nga tabela e bardhë. Përveç kësaj, shumica e tabelave interaktive furnizohen me [[Softueri kompjuterik|softuer]] që ofron mjete dhe veçori të projektuara posaçërisht për të maksimizuar mundësitë e ndërveprimit. Këto përgjithësisht përfshijnë aftësinë për të krijuar versione virtuale të flipchart-eve në letër, opsione stilolapsi dhe shënjuesish, dhe ndoshta edhe vizore, raportorë dhe kompas virtualë - instrumente që do të përdoreshin në mësimdhënien tradicionale në klasë. Përdorimet për tabelat interaktive mund të përfshijnë: * Ekzekutimi i softuerit që është ngarkuar në [[Kompjuteri personal|kompjuterin]] e lidhur, siç janë [[Shfletuesi i internetit|shfletuesit e internetit]] ose softuerë të tjerë të përdorur në klasë. * Kapja dhe ruajtja e shënimeve të shkruara në një tabelë të bardhë në PC-në e lidhur * Kapja e shënimeve të shkruara në një tabletë grafike të lidhur me tabelën e bardhë * Kontrollimi i PC-së nga tabela e bardhë duke përdorur klikim dhe zvarritje, [[Gjuha markup|shënime]] që shënojnë një [[Programi kompjuterik|program]] ose prezantim * Përdorimi i softuerit [[Njohja optike e karaktereve|OCR]] për të përkthyer [[Kursivi|shkrimin kursiv]] në një tabletë grafike në tekst * Përdorimi i një Sistemi Përgjigjeje të Audiencës në mënyrë që prezantuesit të mund të anketojnë një audiencë në klasë ose të zhvillojnë kuize, duke regjistruar reagimet në tabelën e bardhë. == Llojet e zakonshme të operacioneve == Shumica e tabelave interaktive të shitura globalisht përfshijnë një nga katër format e zbulimit të treguesit. Këto janë një teknologji skanimi me infra të kuqe; një tabelë rezistive me prekje; një stilolaps elektromagnetik dhe softueri përkatës; dhe një stilolaps tejzanor. === Skanim me infra të kuqe (prekje me infra të kuqe) === Një tabelë [[Touchscreen|interaktive me infra të kuqe]] është një ekran i madh interaktiv që lidhet me një kompjuter dhe projektor. Tabela zakonisht montohet në një mbështetëse muri ose dyshemeje. Lëvizja e gishtit, stilolapsit ose treguesit tjetër të përdoruesit mbi imazhin e projektuar në tabelën e bardhë kapet nga ndërhyrja e tij me dritën infra të kuqe në sipërfaqen e tabelës së bardhë. Kur shtypet sipërfaqja e tabelës së bardhë, softueri triangulon vendndodhjen e shënuesit ose stilolapsit. IWB-të infra të kuqe mund të bëhen nga çdo material, nuk përfshihen shënues me fshirje të thatë dhe mund të gjenden në shumë ambiente, duke përfshirë nivele të ndryshme të arsimit në klasë, dhoma të bordeve të korporatave, dhoma trajnimi ose aktivitetesh për organizatat, ambiente profesionale të stërvitjes sportive dhe studio transmetimi. === Ekran me prekje rezistent === Një tabelë me ekran prekës rezistent përfshin gjithashtu një pajisje të thjeshtë treguese . Në këtë rast, materiali i pllakës është i rëndësishëm. Në sistemin më të zakonshëm rezistent, një membranë e shtrirë mbi sipërfaqe deformohet nën presion për të bërë kontakt me një pllakë të pasme përçuese. Vendndodhja e pikës së prekjes mund të përcaktohet elektronikisht dhe të regjistrohet si një ngjarje e miut. Për shembull, kur një gisht shtypet në sipërfaqe, ai regjistrohet si ekuivalenti i klikimit të majtë të miut. Përsëri, një pllakë e tillë nuk kërkon instrumente të posaçme. Kjo çon në pretendimin e prodhuesve të sistemeve rezistente se një pllakë e tillë e bardhë është e lehtë dhe e natyrshme për t’u përdorur. Megjithatë, varet shumë nga ndërtimi i vetë pllakës. === Stilolaps elektromagnetik === Një tabelë interaktive e bazuar në stilolaps elektromagnetik përfshin një sërë telash të ngulitur pas sipërfaqes së ngurtë të tabelës që bashkëvepron me një spirale në majën e stilolapsit për të përcaktuar koordinatat horizontale dhe vertikale të stilolapsit. Vetë stilolapsi dixhital zakonisht është pasiv, d.m.th., nuk përmban bateri ose burim tjetër energjie; ai ndryshon sinjalet elektrike të prodhuara nga tabela. Për shembull, kur është afër sipërfaqes së tabelës, treguesi i miut mund të ndihet, duke i dhënë tabelës aftësitë e "vendosjes së miut mbi të". Kur shtypet kundër tabelës në një mënyrë, tabela aktivizon një çelës në stilolaps për të sinjalizuar një klikim të miut në kompjuter; shtypet në një mënyrë tjetër, kontakti me tabelën sinjalizon një klikim të butonit të djathtë të miut. Ashtu si një version i zmadhuar i një tableti grafik të përdorur nga artistë dhe dizajnerë profesionistë dixhitalë, një tabelë elektromagnetike mund të imitojë veprimet e miut me saktësi, nuk do të keqfunksionojë nëse një përdorues mbështetet në tabelë dhe potencialisht mund të trajtojë të dhëna të shumëfishta. === Ultrasonik portativ, me stilolaps IR === Kjo teknologji përdor dritën infra të kuqe dhe teknologjinë e pozicionimit me ultratinguj. Teknologjia funksionon në një mënyrë të ngjashme me rrufenë në një stuhi duke llogaritur ndryshimin kohor midis shpejtësisë së dritës dhe shpejtësisë së zërit. Një tabelë infra të kuqe është gjithashtu i disponueshëm në një format portativ. Pas zhvendosjes së konfigurimit në një vendndodhje të re, sistemi lidhet me kompjuterin me një rikalibrim të thjeshtë të imazhit të projektuar.&nbsp;— përsëri duke përdorur stilolapsin elektronik. Pajisja ose shiriti skanon një zonë të mbyllur në kllapa (zakonisht 3 m me 1.5 m, duke dhënë një tabelë të bardhë që është 110" e gjerë). Zakonisht, mund të shtohen kllapa të shumta, duke u mundësuar përdoruesve në vende të ndryshme të ndajnë të njëjtën tabelë të bardhë virtuale. Një tabelë e bardhë portative me stilolaps IR funksionon në një sërë sipërfaqesh&nbsp;— një tabelë e bardhë ekzistuese, një mur i sheshtë, madje edhe një tabelë e zezë me bojë të thatë, i transformon këto sipërfaqe në një tabelë të bardhë interaktive. Nuk kërkohet bateri për marrësin e sinjalit USB dhe njësia mund të montohet në tavan nëse kërkohet një zgjidhje e përhershme. I bërë nga një material i vogël dhe i lehtë, PIWB është i lehtë për t'u transportuar. === Wiimote / Bazuar në IR === Një sistem IR i bazuar në [[Nintendo Wii|Wii]] u shpik nga Johnny Chung Lee, PhD, në vitin 2007. Lee pretendoi se sistemi "e bën një teknologji të disponueshme për një përqindje shumë më të gjerë të popullsisë" (Duke folur në TED, Prill 2008) duke përdorur një telekomandë të zakonshme Wii si tregues dhe kamerën IR në pjesën e përparme të telekomandës si pajisje gjurmuese që ndjen dritën nga një [[Lajt pen|stilolaps drite]] IR. Lee prodhoi disa video në [[YouTube]] rreth këtij sistemi për të demonstruar funksionimin, fleksibilitetin dhe lehtësinë e përdorimit të tij, dhe për të theksuar çmimin e tij modest.&nbsp;— pjesa më e lirë është LED-i infra të kuqe i stilolapsit. Kjo është një qasje me një kurbë të vogël mësimi, pasi sistemi i lojërave është tashmë i njohur për shumë njerëz. Një komunitet i madh mbështetjeje për programim mund të jetë i disponueshëm, si në ofertat me burim të hapur ashtu edhe në ato komerciale.<ref>{{Cite news|date=7 maj 2012|title=Overview of Developments in the Wii|language=en|format=Google Docs|url=https://docs.google.com/document/d/1lfLMJTBOcO-UHU4_9XHraZRec3PGSdkkdZCZSgKFPe4/edit|access-date=27 janar 2018}}</ref> ) Megjithatë, sistemi nuk mund të përdoret pranë rrezeve të diellit direkte, as nuk mund të ndajë softuerin e prodhuesve të llojeve IWB të përmendura më parë. Vlenë gjithashtu disa konsiderata në lidhje me lidhjen Bluetooth të stilolapsit me dritë. Në rastin e kutisë me projeksion të pasmë përfshihen dy linja shikimi (kontrolluesi dhe stilolapsi). Ndryshe nga shumë të tjerë. === Tabelë e bardhë virtuale përmes një projektori interaktiv === Një projektor interaktiv IWB përfshin një kamerë CMOS të integruar në projektor, në mënyrë që projektori të prodhojë imazhin IWB, por gjithashtu të zbulojë pozicionin e një stilolapsi aktiv me dritë IR kur ai bie në kontakt me sipërfaqen ku projektohet imazhi. Kjo zgjidhje, e zhvilluar në vitin 2007 dhe e patentuar në vitin 2010 nga prodhuesi amerikan Boxlight,<ref>{{Cite patent|country=US|number=7703926 B2|title=Projector capable of capturing images and briefing system having the same|status=patent|fdate=27 shtator 2006|pridate=25 maj 2006|gdate=27 prill 2010|invent1=Hei-Tai Hong|invent2=Yueh-Hong Shih|assign1=Everest Display Inc.|URL=https://www.google.com/patents/US7703926}}</ref> ashtu si sistemet e tjera të tabelave të bardha IR, mund të vuajë nga probleme të mundshme të shkaktuara nga 'vija e shikimit' midis stilolapsit dhe projektorit/marrësit dhe, ashtu si ato, nuk ofron aftësinë e kalimit të miut mbi të që gjendet në zgjidhje të tjera. == Përdorimet në klasë dhe shkollë == Në disa klasa, tabelat e bardha interaktive kanë zëvendësuar tabelat e bardha tradicionale ose flipchartet, ose sistemet video/media, siç është kombinimi i një DVD player dhe televizori. Edhe aty ku përdoren tabela tradicionale, tabelë shpesh i plotëson ato duke u lidhur me një sistem shpërndarjeje dixhitale videoje të rrjetit shkollor. Në raste të tjera, IWB-të bashkëveprojnë me mjedise të përbashkëta shënimesh dhe vizatimi në internet, siç janë faqet e internetit grafike interaktive me bazë vektoriale . Blloqet e shkurtra mësimore mund të regjistrohen për t'u shqyrtuar nga studentët.&nbsp;— ata do të shohin prezantimin e saktë që u zhvillua në klasë me anë të audios së mësuesit. Kjo mund të ndihmojë në transformimin e të nxënit dhe mësimdhënies. Shumë kompani dhe projekte tani përqendrohen në krijimin e materialeve mësimore plotësuese të dizenjuara posaçërisht për tabelat e bardha interaktive. Një përdorim i kohëve të fundit i IWB është në mësimet e leximit të përbashkët. Librat imitues, për shembull, u lejojnë mësuesve të projektojnë librat e fëmijëve në tabelën e bardhë interaktive me ndërveprim të ngjashëm me atë të librit. == Sistemi i përgjigjes së nxënësit == Disa prodhues ofrojnë gjithashtu sisteme reagimi në klasë si pjesë të integruar të produkteve të tyre të tabelës së bardhë interaktive. Klikuesit pa tel të dorës që përdorin sinjale infra të kuqe ose radio, për shembull, ofrojnë opsione bazë me zgjedhje të shumëfishta dhe votimi. Klikuesit më të sofistikuar ofrojnë përgjigje me tekst dhe numerike dhe mund të eksportojnë një analizë të performancës së studentëve për shqyrtim të mëvonshëm. Duke kombinuar përgjigjet në klasë me një sistem të tabelës interaktive, mësuesit mund të paraqesin materiale dhe të marrin reagime nga nxënësit në mënyrë që të drejtojnë mësimdhënien në mënyrë më efektive ose për të kryer vlerësime formale. Për shembull, një nxënës mund të zgjidhë një enigmë që përfshin koncepte matematikore në tabelën interaktive dhe më vonë të demonstrojë njohuritë e tij ose të saj në një test të dhënë nëpërmjet sistemit të përgjigjeve në klasë. Disa softuerë përgjigjeje në klasë mund të organizojnë dhe zhvillojnë aktivitete dhe teste në përputhje me standardet shtetërore. == Efektiviteti në arsim == Tani ekzistojnë disa studime që zbulojnë përfundime kontradiktore në lidhje me efektivitetin e përdorimit të IWB-ve në të nxënit e nxënësve. Një përmbledhje e këtij hulumtimi është në dispozicion.<ref>{{Cite web|title=NCEF Resources List: Interactive Whiteboards|url=http://www.ncef.org/rl/interactive_whiteboards.cfm|archive-url=https://web.archive.org/web/20150228001617/http://www.ncef.org/rl/interactive_whiteboards.cfm|archive-date=28 shkurt 2015|access-date=28 shkurt 2015|website=National Clearinghouse for Educational Facilities|publisher=National Institute of Building Sciences}}</ref> Sipas gjetjeve të një studimi të kryer nga Instituti i Arsimit në Londër me financimin e DfES, është vlerësuar efektiviteti arsimor dhe operacional i elementit të Sfidës së Londrës për miratimin e përdorimit të tabelave të bardha interaktive në zonën e Londrës sipas një programi të quajtur "Projekti i Zgjerimit të Tabelave të Bardha të Shkollave". Në Fazën Kryesore 3, tabelat e bardha interaktive këtu shoqëroheshin me pak ndikim të rëndësishëm në performancën e nxënësve në Matematikë dhe Anglisht dhe vetëm një përmirësim të lehtë në shkencë. Në të njëjtat shkolla, në Fazën Kryesore 4, përdorimi i tabelave të bardha interaktive u zbulua se kishte efekte negative për Matematikën dhe Shkencën, por efekte pozitive për Anglishten. Autorët përmendin disa shkaqe të mundshme për gjetjet e Fazës Kryesore 4, duke përfshirë: një gabim statistikor të Tipit II, ndërprerje të metodave të mësimdhënies që çojnë në uljen e performancës së nxënësve kur u instaluan tabelat interaktive, ose një vendim jo të rastësishëm për vendosjen e tabelave interaktive që rezulton në një shtrembërim të të dhënave.<ref name=":0">{{Cite book|last=Moss|first=Gemma|url=https://www.education.gov.uk/publications/standard/publicationDetail/Page1/RR816|title=The interactive whiteboards, pedagogy and pupil performance evaluation: an evaluation of the Schools Whiteboard Expansion (SWE) Project: London Challenge|last2=Jewitt|first2=Carey|last3=Levaãiç|first3=Ros|last4=Armstrong|first4=Vicky|last5=Cardini|first5=Alejandra|last6=Castle|first6=Frances|date=2007|publisher=DfES Publications|others=Statistical analysis by Becky Allen, Andrew Jenkins, and Maggie Hancock with Sue High.|isbn=978-1-84478-852-1|series=Research Report RR816|location=Nottingham|oclc=84622796|access-date=22 maj 2010|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130322163113/https://www.education.gov.uk/publications/standard/publicationDetail/Page1/RR816|archive-date=22 mars 2013|url-status=live}}</ref> === Hulumtime shtesë === Glover dhe Miller kryen një studim mbi ndikimin pedagogjik të tabelave të bardha interaktive në një shkollë të mesme. Ata zbuluan se, megjithëse tabelat interaktive janë teorikisht më shumë sesa një kompjuter, nëse përdoren vetëm si një ndihmës për të mësuar, potenciali i tyre mbetet i parealizuar. Hulumtimi i autorëve kishte për qëllim kryesisht të përcaktonte shkallën dhe llojin e përdorimit në klasë. Për të përcaktuar nëse po ndodhte ndonjë ndryshim në pedagogji ose strategji mësimdhënieje, studiuesit kryen një pyetësor të detajuar. Autorët zbuluan se mësuesit i përdornin IWB-të në njërën nga tre mënyrat; si një ndihmë për efikasitetin, si një mjet zgjerimi dhe si një mjet transformues. Ata vunë re se përdorimi i teknologjisë nga mësuesit nuk ndikohej kryesisht nga trajnimi, qasja ose disponueshmëria e softuerit. Kur u përdor si një mjet transformues (afërsisht 10% e mësuesve që morën pjesë në studim), ndikimi në pedagogji ishte transformues.<ref>{{Cite journal|last=Glover|first=Derek|date=2001|title=Running with technology: the pedagogic impact of the large-scale introduction of interactive whiteboards in one secondary school|journal=Journal of Information Technology for Teacher Education|volume=10|issue=3|pages=257–278|doi=10.1080/14759390100200115|issn=0962-029X}}</ref> Kohët e fundit prodhuesit e teknologjisë së tabelave interaktive kanë krijuar komunitete të ndryshme mbështetëse online për mësuesit dhe institucionet arsimore që përdorin tabelat e bardha interaktive në mjediset e të nxënit. Faqe të tilla interneti kontribuojnë rregullisht me gjetjet e hulumtimit dhe administrojnë mësime falas mbi tabelën e bardhë për të promovuar përdorimin e gjerë të tabelave të bardha interaktive në klasa. == Përfitimet == Disa nga përfitimet e përdorimit të tabelave të bardha interaktive përfshijnë: * Ndërveprimi në grup. Tabelat interaktive nxisin bashkëpunimin midis studentëve dhe diskutimin dhe pjesëmarrjen në grup. Ato mund të jenë një mjet efektiv për shkëmbimin e ideve për shkak të faktit se shënimet mund të mbahen në tabelë dhe të ruhen për t'u ndarë dhe shpërndarë studentëve më vonë.<ref>{{Cite web|title=What is an interactive whiteboard?|url=http://www.bbcactive.com/BBCActiveIdeasandResources/Whatisaninteractivewhiteboard.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219090203/http://www.bbcactive.com/BBCActiveIdeasandResources/Whatisaninteractivewhiteboard.aspx|archive-date=19 shkurt 2018|access-date=4 mars 2015|website=BBC Active}}</ref> == Kritikat == Sipas një artikulli ''[[The Washington Post|të Washington Post]]'' të 11 qershorit 2010: * "Shumë akademikë vënë në pikëpyetje studimet e mbështetura nga industria që lidhin rezultatet e përmirësuara të testeve me produktet e tyre. Dhe disa shkojnë më tej. Ata argumentojnë se pajisja më e kudondodhur e së ardhmes, tabela interaktive - në thelb një ekran gjigant interaktiv kompjuteri që po zëvendëson tabelat e zeza në klasat në të gjithë Amerikën - i mbyll mësuesit në një stil mësimdhënieje të shekullit të 19-të, në kundërshtim me modelet më bashkëpunuese të grupeve të vogla që shumë reformatorë i favorizojnë."<ref name=":1">{{Cite news|last=McCrummen|first=Stephanie|date=11 qershor 2010|title=Some educators question if whiteboards, other high-tech tools raise achievement|language=en-US|work=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/06/10/AR2010061005522.html|access-date=27 janar 2018|issn=0190-8286}}</ref> I njëjti artikull citon edhe Larry Cuban, profesor emeritus i arsimit në Universitetin e Stanfordit: * "Vështirë se ka ndonjë hulumtim që do të tregojë qartë se ndonjë tabelë e bardhë interaktive do të përmirësojë arritjet akademike."<ref name=":1"/> Një artikull i postuar në faqen e internetit të Shoqatës Kombëtare të Drejtorëve të Shkollave të Mesme detajon pro dhe kundrat e tabelave të bardha interaktive. Një raport mbi tabelat interaktive të bardha nga Instituti i Arsimit në Londër mes tjerash tha: * "Edhe pse risia e teknologjisë u mirëprit fillimisht nga nxënësit, çdo rritje e motivimit duket jetëshkurtër. Analiza statistikore nuk tregoi ndikim në performancën e nxënësve në vitin e parë në të cilin departamentet ishin të pajisura plotësisht."<ref name=":0"/> Raporti nxori në pah çështjet e mëposhtme: * "Ndonjëherë mësuesit përqendroheshin më shumë te teknologjia e re sesa te ajo që duhet të mësonin nxënësit." * "Fokusi te ndërveprimi si një proces teknik mund të çojë në mbivlerësim të disa aktiviteteve relativisht të zakonshme. Një theks i tillë te ndërveprimi ishte veçanërisht i përhapur në klasat me nxënës me aftësi më të ulëta." * "Në grupet me aftësi më të ulëta, kjo mund të ngadalësojë ritmin e të nxënit të të gjithë klasës, pasi nxënësit individualë luanin me radhë në tabelë." == Rishikime dhe hulumtime akademike të literaturës == Ekzistojnë një numër rishikimesh të literaturës, gjetjesh dhe punimesh mbi përdorimin e tabelave të bardha interaktive në klasë: * McCrummen, S. "Disa edukatorë vënë në pikëpyetje nëse tabelat e bardha dhe mjetet e tjera të teknologjisë së lartë rrisin arritjet."<ref name=":1"/> * Beauchamp, G., & Parkinson, J. (2005). Përtej faktorit “wow”: zhvillimi i ndërveprimit me tabelën e bardhë interaktive. School Science Review (86) 316: 97–103.<ref>{{Cite journal|last=Beauchamp|first=Gary|last2=Parkinson|first2=John|date=2005|title=Beyond the 'wow' factor: developing interactivity with the interactive whiteboard|url=http://karsenti.scedu.umontreal.ca/archives/tbi-recherches/Beyond.pdf|url-status=dead|journal=School Science Review|volume=86|issue=316|pages=97–103|archive-url=https://web.archive.org/web/20180713011057/http://karsenti.scedu.umontreal.ca/archives/tbi-recherches/Beyond.pdf|archive-date=13 korrik 2018|access-date=1 gusht 2018}}</ref> * DCSF & Becta (2007). Vlerësimi i Projektit të Zgjerimit të Tabelës së Bardhë të Shkollave Fillore DCSF.<ref name="autogenerated3">{{Citation|last=Bridget Somekh|title=Evaluation report of the Primary Schools Whiteboard Expansion Project (SWEEP)|date=2007|url=https://www.education.gov.uk/publications/eOrderingDownload/SWEEP-Report.pdf|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20130320205644/https://www.education.gov.uk/publications/eOrderingDownload/SWEEP-Report.pdf|publisher=Department for Education|access-date=20 mars 2013|archive-date=20 mars 2013|last2=Maureen Haldane|last3=Kelvyn Jones|last4=Cathy Lewin|last5=Stephen Steadman|last6=Peter Scrimshaw|last7=Sue Sing|last8=Kate Bird|last9=John Cummings|url-status=live}}</ref> * Glover, D., & Miller, D., Averis, D., & Door, V. (2005) Tabela interaktive e bardhë: një përmbledhje e literaturës. Teknologjia, Pedagogjia dhe Arsimi (14) 2: 155–170.<ref>{{Cite journal|last=Glover|first=Derek|last2=Miller|first2=David|last3=Averis|first3=Doug|last4=Door|first4=Victoria|date=2005|title=The interactive whiteboard: a literature survey|journal=Technology, Pedagology and Education|volume=14|issue=2|pages=155–170|doi=10.1080/14759390500200199}}</ref> * Moss, G., Jewitt, C., Levačić, R., Armstrong, V., Cardini, A., & Castle, F., Allen, B., Jenkins, A., & Hancock, M. me High, S. (2007).<ref name=":0"/> * Painter, D., Whiting, E., & Wolters, B. (2005). Përdorimi i një Tabele të Bardhë Interaktive në promovimin e mësimdhënies dhe të nxënit interaktiv.<ref>{{Citation|last=Painter|first=Diane&nbsp;D.|title=The Use of an Interactive Whiteboard in Promoting Interactive Teaching and Learning|date=14 mars 2005|url=https://gse.gmu.edu/assets/docs/tr/interactive-board_tr.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226090911/http://gse.gmu.edu/assets/docs/tr/interactive-board_tr.pdf|place=VSTE Conference|publisher=Deer Park Elementary School, Fairfax County Public Schools|access-date=1 gusht 2018|archive-date=26 dhjetor 2010|last2=Whiting|first2=Elizabeth|last3=Wolders|first3=Brenda}}</ref> * Smith, HJ, Higgins, S., Wall, K., & Miller, J. (2005). Tabelat e bardha interaktive: ndihmë apo modë? Një përmbledhje kritike e literaturës, Revista e të Mësuarit me Ndihmë Kompjuterike, 21(2), f.&nbsp;91–101.11.<ref>{{Cite journal|last=Smith|first=Heather J.|last2=Higgins|first2=Steve|last3=Wall|first3=Kate|last4=Miller|first4=Jen|date=1 prill 2005|title=Interactive whiteboards: boon or bandwagon? A critical review of the literature|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-computer-assisted-learning_2005-04_21_2/page/90|journal=Journal of Computer Assisted Learning|language=en|volume=21|issue=2|pages=91–101|citeseerx=10.1.1.460.2627|doi=10.1111/j.1365-2729.2005.00117.x|issn=1365-2729}}</ref> * Thomas, M., dhe Cutrim Schmid, E. (Red.) (2010). ''Tabelat e Bardha Interaktive për Arsimin: Teoria, Kërkimi dhe Praktika'' (Hershey, PA: IGI Global).<ref>{{Cite book|last=Thomas|first=Michael|title=Interactive whiteboards for education: theory, research and practice|last2=Schmid|first2=Euline Cutrim|date=2010|publisher=Information Science Reference|isbn=978-1-61520-715-2|location=Hershey, PA|oclc=635947382}}</ref> * Thomas, M. (Red.) (2010). Tabelat e Bardha Interaktive në Australazi. Botim Special i ''Revistës Australaziane të Teknologjisë Arsimore'' (AJET) (në shtyp). * Dostál, J. Reflektime mbi Përdorimin e Tabelave të Bardha Interaktive në Mësimdhënie në Kontekst Ndërkombëtar. ''The New Educational Review.'' 2011. Vëll. 25. Nr. 3. f.&nbsp;205–220. ISSN 1732-6729.<ref>{{Cite journal|last=Dostál|first=Jiří|date=2011|title=Reflections on the Use of Interactive Whiteboards in Instruction in International Context|url=http://karsenti.scedu.umontreal.ca/archives/tbi-recherches/NewEducationalReview.pdf|url-status=dead|journal=The New Educational Review|volume=25|issue=3|pages=205–220|doi=10.15804/tner.11.25.3.17|issn=1732-6729|archive-url=https://web.archive.org/web/20190214224128/http://karsenti.scedu.umontreal.ca/archives/tbi-recherches/NewEducationalReview.pdf|archive-date=14 shkurt 2019|access-date=1 gusht 2018}}</ref> == Teknologjitë == Tabelat interaktive mund të përdorin një nga disa lloje të teknologjisë së ndjeshmërisë për të ndjekur ndërveprimin në sipërfaqen e ekranit: rezistente, elektromagnetike, optike [[Rrezet infra të kuqe|infra të kuqe]], [[Lazeri|lazer]], ultrasonike dhe të bazuara në kamera (optike). * Rezistente – Ekranet me prekje rezistente përbëhen nga dy fletë fleksibël të veshura me një material rezistues dhe të ndara nga një hapësirë ajri shumë e hollë. Kur bie në kontakt me sipërfaqen e ekranit me prekje, të dy fletët shtypen së bashku, duke regjistruar vendndodhjen e saktë të prekjes. Kjo teknologji lejon përdorimin e një gishti, një stilolapsi ose çdo pajisjeje tjetër treguese në sipërfaqen e tabelës. * Pllakë Aktive [[Elektromagnetizmi|Elektromagnetike]] – Këto tabela interaktive të bardha kanë një sërë telash të ngulitur pas sipërfaqes së tabelës që bashkëvepron me një spirale në majën e stilolapsit për të përcaktuar koordinatën (X,Y) të stilolapsit. Stilolapsat janë ose aktivë (kërkojnë një bateri ose tel të lidhur përsëri me tabelën e bardhë) ose pasivë (ndryshojnë sinjalet elektrike të prodhuara nga tabela, por nuk përmbajnë bateri ose burim tjetër energjie). Me fjalë të tjera, ka sensorë magnetikë në tabelë që reagojnë dhe dërgojnë një mesazh përsëri në kompjuter kur aktivizohen nga një stilolaps magnetik. * Pllakë Elektromagnetike Pasive - Në dallim nga një pllakë elektromagnetike aktive, kjo nuk përmban teknologjinë e ndjeshmërisë në vetë pllakën, por në stilolaps. Fibra të vogla magnetike janë të ngulitura në pllakën e bardhë dhe formojnë një model që një spirale elektromagnetike në stilolaps është në gjendje ta ndjejë. Prandaj, stilolapsi është në gjendje të llogarisë vendndodhjen e tij në pllakën e bardhë dhe e dërgon këtë informacion në një kompjuter. * [[Kondensatori|Kapacitiv]] – Ashtu si lloji elektromagnetik, lloji kapacitiv punon me një sërë telash pas pllakës. Megjithatë, në këtë rast telat bashkëveprojnë me gishtat që prekin ekranin. Ndërveprimi midis telave të ndryshëm (të laminuar në një mënyrë të patentuar të boshtit X dhe Y) dhe majës së gishtit matet dhe llogaritet në një koordinatë (x, y). Llojet e tjera përfshijnë Kapacitivin e Projektuar, i cili përdor një rrjetë Oksidi Indiumi Kallaji (ITO)<ref>{{Cite web|title=Projected Capacitive Technology|url=https://multimedia.3m.com/mws/media/788463O/tech-brief-projected-capacitive-technology.pdf?fn=Projected%20Capacitive%20Technology}}</ref> të vendosur midis filmit transparent dhe llojit më të ri që përdor Elektroda Transparente që zëvendësojnë ITO-në.<ref>{{Cite journal|last=He|first=Tianda|last2=Xie|first2=Aozhen|last3=Reneker|first3=Darrell H.|last4=Zhu|first4=Yu|date=27 maj 2014|title=A Tough and High-Performance Transparent Electrode from a Scalable and Transfer-Free Method|journal=ACS Nano|volume=8|issue=5|pages=4782–4789|bibcode=2014ACSNa...8.4782H|doi=10.1021/nn500678b|pmid=24773271}}</ref> * [[Optika|Optik]] : # Perde me dritë infra të kuqe – Kur shtypet në sipërfaqen e tabelës së bardhë, gishti ose shënuesi sheh dritën infra të kuqe. Më pas, softueri manipulon informacionin për të trekëndëshuar vendndodhjen e shënuesit ose stilolapsit. Kjo teknologji lejon që tabelat e bardha të bëhen nga çdo material; me këtë sistem nuk nevojitet shënues ose stilolaps me fshirje të thatë. # Perde drite [[lazeri]] – Një lazer [[Rrezet infra të kuqe|infra të kuq]] ndodhet në secilin cep të sipërm të tabelës së bardhë. Rrezja e lazerit përhapet në sipërfaqen e tabelës së bardhë - ashtu si një [[Fari|far]] përhap dritën në oqean - duke përdorur një pasqyrë rrotulluese. Reflektorët në stilolaps ose shënues pasqyrojnë rrezen e lazerit përsëri në burim dhe pozicioni (X,Y) mund të trekëndëzohet. Kjo teknologji mund të kombinohet me një sipërfaqe të fortë (zakonisht qeramike në çelik), e cila ka jetëgjatësi të madhe dhe fshihet pastër. Shënuesit dhe stilolapsat janë pasivë, por duhet të kenë shirit reflektues për të funksionuar. # Projektor/Perde drite lazeri – Një pajisje [[lazeri]] me dy [[Rrezet infra të kuqe|rrezatime infra të kuqe]] pozicionohet në zonën e sipërme të mesme të një sipërfaqeje të sheshtë. Rrezja lazeri përshkon sipërfaqen duke krijuar një perde të padukshme. Projektori, zakonisht një projektor me hedhje ultra të shkurtër, ka një kamera të integruar me një filtër infra të kuqe që skanon zonën e projektuar. Kur një tregues, gisht ose shënues prish perden e lazerit, mund të gjurmohet një pozicion X, Y. Kjo është një nga teknologjitë e pakta optike që nuk kërkon një kornizë reflektuese në perimetrin e zonës së projektuar për të funksionuar. # Reflektim i brendshëm total i frustruar – Drita infra të kuqe reflektohet brenda një sipërfaqeje fleksibile dhe transparente. Kur sipërfaqja deformohet me anë të një shtypjeje me gisht, reflektimi i brendshëm ndërpritet dhe drita del nga sipërfaqja, ku më pas ndihet nga kamerat. Softueri i përpunimit të imazhit i shndërron pikat e dritës të vëzhguara nga kamerat në lëvizje të mausit ose të treguesit. # Stilolapsi me Kamerë dhe Modeli i Pikave – Këto tabela të bardha interaktive kanë një model pikash mikroskopike të ngulitur në sipërfaqen e shkrimit. Një stilolaps dixhital pa tel përmban një kamerë infra të kuqe që lexon modelin e pikave për të përcaktuar vendndodhjen e saktë në tabelë. Stilolapsi dixhital përdor këtë model për të ruajtur shkrimin me dorë dhe për ta ngarkuar atë në një kompjuter. Saktësia është e lartë pasi koordinatat zakonisht fiksohen në rreth 600 pika për inç. Me elektronikën në stilolaps, tabela e bardhë është pasive (nuk përmban elektronikë ose instalime elektrike). Kjo është e licencuar si teknologjia Anoto . # Wii Remote IWB – Një Wii Remote është i lidhur me një kompjuter nëpërmjet aftësive të tij të lidhjes Bluetooth. Duke përdorur softuer me burim të hapur dhe një IR-Stilolaps (një stilolaps i bërë me një çelës të çastit, burim energjie dhe një LED me infra të kuqe), çdo sipërfaqe (tavolinë/dysheme/mur/tabelë e bardhë/LCD) mund të shndërrohet në një Tabelë të Bardhë Interaktive. Duke qenë më e lëvizshme dhe zakonisht më e përballueshme, BoardShare është një mënyrë plotësisht e lëvizshme që mund të kërkojë gjithashtu një laptop dhe projektor*. Wii Remote ka një kamerë shumë të saktë gjurmuese të dritës me infra të kuqe. Pasi të kalibrohet, Wii Remote zbulon një klikim të miut në vendndodhjen e ekranit të IR-Stilolaps. Wii Remote u adaptua për herë të parë për përdorim si një tabelë e bardhë interaktive nga Johnny Chung Lee.<ref>{{Cite web|title=Johnny Chung Lee - Projects - Wii|url=http://www.johnnylee.net/projects/wii/|website=www.johnnylee.net}}</ref> * DST [Teknologjia e Sinjalit Disperziv] Një prekje shkakton dridhje të cilat krijojnë një valë përkulëse përmes substratit, e cila zbulohet nga sensorë të montuar në cep. Duke përdorur përpunimin e përparuar të sinjalit dixhital dhe algoritme të patentuara, identifikohet një vendndodhje e saktë e prekjes. Një prekje aktivizohet nga një gisht ose stilolaps që prek substratin e qelqit dhe krijon një dridhje. Dridhja rrezaton një valë përkulëse përmes substratit, nga pika e kontaktit dhe përhapet në skaje. Sensorët në cepa e shndërrojnë energjinë vibruese në sinjale elektrike. Nëpërmjet Përpunimit të Sinjalit Dixhital të përparuar, ne jemi në gjendje të aplikojmë algoritme të korrigjimit të shpërndarjes të cilat analizojnë sinjalet dhe raportojnë një prekje të saktë. * [[Ultratingulli|Ultrasonik]] : # Vetëm tejzanor – Këto pajisje kanë dy transmetues tejzanor në dy cepa dhe dy marrës në dy cepat e tjerë. Valët tejzanor transmetohen nga sipërfaqja e tabelës së bardhë. Disa shenja të vogla në kufijtë e tabelës së bardhë krijojnë valë reflektuese për secilin transmetues tejzanor në distanca të ndryshme dhe të dallueshme. Prekja me një stilolaps ose edhe me gisht në tabelë bën që këto valë pikësore të shtypen dhe marrësit ia komunikojnë këtë kontrolluesit. # Ultratinguj Hibrid dhe Infra të Kuqe – Kur shtypet në sipërfaqen e tabelës së bardhë, shënuesi ose stilolapsi dërgon si një tingull ultrasonik ashtu edhe një dritë infra të kuqe. Dy [[Mikrofoni|mikrofonë]] ultrasonikë e marrin tingullin dhe matin ndryshimin në kohën e mbërritjes së tingullit, dhe [[Triangulimi|trekëndëshojnë]] vendndodhjen e shënuesit ose stilolapsit. Kjo teknologji lejon që tabelat e bardha të bëhen nga çdo material, por kërkon një shënues ose stilolaps aktiv me fshirje të thatë të përshtatur në mënyrë të përshtatshme. == Kalibrimi == Në shumicën e rasteve, sipërfaqja prekëse duhet të kalibrohet fillimisht me imazhin e ekranit. Ky proces përfshin shfaqjen e një sekuence pikash ose kryqesh në sipërfaqen prekëse dhe që përdoruesi t'i zgjedhë këto pika me stilolaps ose me gisht. Ky proces quhet shtrirje, kalibrim ose orientim. Instalimet fikse me projektorë dhe tabela të fiksuara në çati dhe mur e zvogëlojnë ose eliminojnë shumë nevojën për kalibrim. Disa tabela të bardha interaktive mund të zbulojnë automatikisht imazhet e projektuara gjatë një lloji të ndryshëm kalibrimi. Teknologjia u zhvillua nga Mitsubishi Electric Research Laboratories Inc dhe është zbuluar në patentën 7,001,023.<ref>{{Cite patent|title=Method and system for calibrating projectors to arbitrarily shaped surfaces with discrete optical sensors mounted at the surfaces}}</ref> Kompjuteri projekton një sekuencë të Kodit Gri të shiritave të bardhë dhe të zi në sipërfaqen e prekjes dhe sensorët e ndjeshëm ndaj dritës pas sipërfaqes së prekjes zbulojnë dritën që kalon nëpër sipërfaqen e prekjes. Kjo sekuencë i lejon kompjuterit të drejtojë sipërfaqen e prekjes me ekranin; megjithatë, ajo ka disavantazhin e të pasurit "pika të vdekura" të vogla me madhësinë e një fibre në sipërfaqen rezistente të prekjes ku janë të pranishëm sensorët e dritës. "Pikat e vdekura" janë aq të vogla sa prekjet në atë zonë i paraqiten ende siç duhet kompjuterit. Një sistem tjetër përfshin të paturit e një sensori drite të integruar në projektor dhe të kthyer nga ekrani. Ndërsa projektori gjeneron imazhin e tij të kalibrimit (një proces i quajtur "trajnim"), ai zbulon ndryshimin në dritën e reflektuar nga kufiri i zi dhe sipërfaqja e bardhë. Në këtë mënyrë, ai mund të llogarisë në mënyrë unike të gjithë koeficientët e transformimit të matricës lineare. Një sistem tjetër përfshin një kamerë të integruar në stilolapsin e dorës, me objektiva të padukshëm nga njeriu të injektuar në rrjedhën e imazhit të dërguar në projektor ose ekran, që përmban informacion pozicionimi, ku kamera zbulon atë informacion dhe llogarit pozicionin në përputhje me rrethanat, pa kërkuar fare kalibrim. Një teknologji dhe sistem i tillë është i integruar në penveu dhe zbulohet më tej në patentën 8,217,997<ref>{{Cite patent|title=Interactive display system}}</ref> == Pajisjet e lidhura == Një shumëllojshmëri aksesorësh janë në dispozicion për tabelat e bardha interaktive: * Mbështetëse mobile – Lejon që tabela interaktive e bardhë të zhvendoset midis dhomave. Shumë prej tyre janë gjithashtu të rregullueshme në lartësi. * Sistemi i Përgjigjeve Personale – U lejon studentëve t’u përgjigjen pyetjeve të testit të postuara në tabelën e bardhë ose të marrin pjesë në sondazhe dhe anketa. * [[Shtypshkronjësi|Printer]] – Lejon të bëhen kopje të shënimeve në tabelën e bardhë. * Kontroll në distancë – I lejon prezantuesit të kontrollojë tabelën nga pjesë të ndryshme të dhomës dhe eliminon shiritat e veglave në ekran. * Pllakë propozi ose tabletë – U lejon studentëve të kontrollojnë tabelën e bardhë larg pjesës së përparme të klasës. * Shina – Lejon që tabela e bardhë të vendoset mbi një tabelë të bardhë tradicionale ose dërrasë mbështetëse për të siguruar hapësirë shtesë në mur në pjesën e përparme të dhomës. Disa shina i sigurojnë gjithashtu energji dhe të dhëna tabelës së bardhë. * Videoprojektor – Lejon që një ekran kompjuteri të projektohet në tabelën e bardhë. Projektorët 'Short Throw' janë në dispozicion nga disa prodhues që montohen direkt mbi tabelë duke minimizuar efektet e hijes. Projektorët 'Ultra Short Throw' janë edhe më efektivë. * Njësi pa tela – Lejon që tabela interaktive të funksionojë pa tela me kompjuterin, p.sh. Bluetooth. == Shih edhe == * [[Shkolla virtuale]] * [[Dërrasa e zezë]] * [[Teknologjia arsimore]] == Referime == [[Kategoria:Bashkëpunim]] [[Kategoria:Pajisje arsimore]] [[Kategoria:Teknologji arsimore]] jt7a729a1m89vfiadf0s31ysqodw7zl Makinat mësimore 0 396328 2978047 2973428 2026-05-06T19:11:23Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978047 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Skinner teaching machine 08.jpg|djathtas|parapamje|[[Makina mësimore e Skinerit]], një pajisje mekanike për të kontrolluar përparimin e nxënësve në mësimdhënien e programuar]] [[File:Machine de Marguerite Périer, dite aussi Machine de Clermont-Ferrand.jpg|thumb|[[Paskalina]] një makinë aritmetike]] [[Skeda:Arithmometer_Veuve_Payen.png|parapamje|[[Aritmometri]] makina e parë digjitale aritmetike (1914).]] '''Makinat mësimore''' fillimisht ishin pajisje [[wiktionary:mechanical|mekanike]] që paraqisnin materiale edukative dhe u mësonin studentëve. Ato u shpikën për herë të parë nga [[Sidney L. Pressey]] në mesin e viteve 1920. Makina e tij fillimisht administronte pyetje me zgjedhje të shumëfishta . Makina mund të konfigurohej në mënyrë të tillë që të vazhdonte vetëm kur studenti merrte përgjigjen e saktë. Testet treguan se të nxënit kishte ndodhur.<ref>{{Cite journal|last=Pressey|first=Sidney L.|author-link=Sidney L. Pressey|date=20 mars 1926|title=A simple apparatus which gives tests and scores—and teaches|journal=School & Society|volume=23|issue=586|pages=373–376|issn=0036-6455}} Reprinted in {{Harvnb|Lumsdaine|Glaser|1960}}.</ref><ref>{{Cite journal|last=Pressey|first=Sidney L.|author-link=Sidney L. Pressey|date=7 maj 1927|title=A machine for automatic teaching of drill material|journal=School & Society|volume=25|issue=645|pages=549–552|issn=0036-6455}} Reprinted in {{Harvnb|Lumsdaine|Glaser|1960}}.</ref><ref name="P1932">{{Cite journal|last=Pressey|first=Sidney L.|author-link=Sidney L. Pressey|date=19 nëntor 1932|title=A third and fourth contribution toward the coming 'industrial revolution' in education|journal=School & Society|volume=36|issue=934|pages=668–672|issn=0036-6455}} Reprinted in {{Harvnb|Lumsdaine|Glaser|1960}}.</ref><ref>{{Cite journal|last=Pressey|first=Sidney L.|date=1950|title=Development and appraisal of devices providing immediate automatic scoring of objective tests and concomitant self-instruction|journal=[[The Journal of Psychology]]|volume=29|issue=2|pages=417–447|doi=10.1080/00223980.1950.9916043}}</ref> Ky ishte një shembull se si njohja e rezultateve shkakton të nxënit. Shumë më vonë, [[Norman A. Crowder|Norman Crowder]] e zhvilloi më tej idenë e Pressey.<ref>{{Cite book|last=Crowder|first=Norman A.|title=Automatic teaching: the state of the art|date=1959|publisher=[[Wiley (publisher)|Wiley]]|editor-last=Galanter|editor-first=Eugene|editor-link=Eugene Galanter|location=New York|pages=[https://archive.org/details/automaticteachin0000gala/page/109 109–116]|chapter=Automatic tutoring by means of intrinsic programming|oclc=705973|chapter-url=https://archive.org/details/automaticteachin0000gala/page/109}}</ref><ref>{{Cite book|last=Crowder|first=Norman A.|title=Teaching machines and programmed learning I: a source book|date=1960|publisher=Dept. of Audiovisual Instruction, [[National Education Association]] of the United States|editor-last=Lumsdaine|editor-first=Arthur A.|volume=1|location=Washington D.C.|pages=[https://archive.org/details/teachingmachines0000unse/page/286 286–298]|chapter=Automatic tutoring by intrinsic programming|oclc=12729062|editor-last2=Glaser|editor-first2=Robert|chapter-url=https://archive.org/details/teachingmachines0000unse/page/286}}</ref> == Vështrim == [[Burrhus Frederic Skinner|B. F. Skinner]] ishte përgjegjës për një lloj tjetër makine e cila përdori idetë e tij se si të mësuarit duhet të drejtohet me përforcim pozitiv.<ref>{{Cite book|last=Skinner|first=B.&nbsp;F.|url=https://archive.org/details/technologyofteac00skin|title=The technology of teaching|date=1968|publisher=[[Appleton-Century-Crofts]]|series=The Century psychology series|location=New York|oclc=180158|author-link=B. F. Skinner|url-access=registration}} Includes reprints of all his papers on programmed learning.</ref> Skinner mbështeti përdorimin e makinave mësimore për një gamë të gjerë nxënësish (p.sh., nga mosha parashkollore deri në të rritur) dhe për qëllime mësimore (p.sh., lexim dhe muzikë). Potenciali mësimor i makinës mësimore buronte nga disa faktorë: ajo siguronte përforcim automatik, të menjëhershëm dhe të rregullt pa përdorimin e kontrollit të bezdisshëm; materiali i paraqitur ishte koherent, por i larmishëm dhe i ri; ritmi i të mësuarit mund të përshtatej për t'iu përshtatur individit. Si rezultat, nxënësit ishin të interesuar, të vëmendshëm dhe mësonin në mënyrë efikase duke prodhuar sjelljen e dëshiruar, "të mësuarit duke bërë".<ref>{{Cite journal|last=Skinner|first=B.&nbsp;F.|author-link=B. F. Skinner|date=1961|title=Teaching machines|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_1961-11_205_5/page/90|journal=[[Scientific American]]|volume=205|issue=5|pages=91–102|doi=10.1038/scientificamerican1161-90|jstor=24937132|pmid=13913636}}</ref><ref>{{Cite book|last=Holland|first=James Gordon|title=The analysis of behavior: a program for self-instruction|url=https://archive.org/details/analysisofbehavi00hollrich|last2=Skinner|first2=B.&nbsp;F.|date=1961|publisher=[[McGraw-Hill]]|location=New York|page=[https://archive.org/details/analysisofbehavi00hollrich/page/387 387]|oclc=190451|author-link2=B. F. Skinner}}</ref> Ekziston një përvojë e gjerë që tregon se të dyja metodat funksionuan mirë, dhe kështu funksionoi edhe mësimi i programuar në forma të tjera, siç janë librat.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/ERIC_ED028638|title=Teaching machines and programmed learning II: data and directions|date=1965|publisher=Dept. of Audiovisual Instruction, [[National Education Association]] of the United States|editor-last=Glaser|editor-first=Robert|volume=2|location=Washington D.C.|oclc=220279103}}</ref> Idetë e makinave mësimore dhe të mësimit të programuar siguruan bazën për ide të mëvonshme si mësimi i hapur dhe [[Teknologjia arsimore|mësimdhënia e asistuar nga kompjuteri]] . Ilustrime të makinave të hershme mësimore mund të gjenden në librin burimor të vitit 1960, ''Makinat e Mësimdhënies dhe Mësimi i Programuar'' .<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/teachingmachines0000unse|title=Teaching machines and programmed learning I: a source book|date=1960|publisher=Dept. of Audiovisual Instruction, [[National Education Association]] of the United States|editor-last=Lumsdaine|editor-first=Arthur A.|volume=1|location=Washington D.C.|oclc=12729062|editor-last2=Glaser|editor-first2=Robert|url-access=registration}}</ref> Një "Autotutor" u demonstrua në Panairin Botëror të vitit 1964.<ref>{{Cite web|title=Auto-Tutor (1964)|url=https://paleofuture.com/blog/2008/4/23/auto-tutor-1964.html|access-date=2021-08-31|website=Paleofuture|language=en-US}}</ref> Makinat e mësimit nuk ishin vetëm risi mekanike, por përfaqësonin edhe një ndryshim në filozofinë e edukimit. Ato mishëronin idenë se të nxënit mund të ishte njëkohësisht i standardizuar, i matur dhe i individualizuar. Përmes programimit linear të Skinner-it dhe programimit degëzues të Crowder-it, u hodhën themelet për konceptin e '''[[Mësimi i personalizuar|mësimit të personalizuar]]''', ku çdo nxënës mund të ndiqte ritmin dhe nevojat e veta. Kjo ishte një risi e madhe në një kohë kur arsimi tradicional ishte kryesisht frontal dhe uniform. Në dekadat që pasuan, idetë e Pressey-t, Skinner-it dhe Crowder-it u pasqyruan në programimin e librave didaktikë, në kurset e hapura për korrespondencë, dhe më vonë në instruksionin e asistuar nga kompjuteri (CAI). Këto zhvillime çuan drejt '''[[e-learning]]''' dhe platformave digjitale që përdorim sot, ku feedback-u i menjëhershëm, adaptimi i materialit dhe interaktiviteti janë bërë standard. Në këtë kuptim, makinat e mësimit nuk ishin thjesht pajisje mekanike, por pararendëse të një revolucioni të tërë në edukim. == Citate == * [[Edward Thorndike|Edward L. Thorndike]] në vitin 1912: "Nëse, me anë të një mrekullie të zgjuarsisë mekanike, një libër mund të rregullohej në mënyrë të tillë që vetëm atij që kishte bërë atë që ishte udhëzuar në faqen e parë, faqja e dytë do t'i bëhej e dukshme, e kështu me radhë, shumë gjëra që tani kërkojnë udhëzime personale mund të menaxhoheshin me anë të shtypit".<ref>{{Cite book|last=Thorndike|first=Edward L.|url=https://archive.org/details/educationfirstbo00thor|title=Education: a first book|date=1912|publisher=[[Macmillan Publishers (United States)|Macmillan]]|location=New York|page=165|oclc=1039688|author-link=Edward L. Thorndike}}</ref> * [[Sidney L. Pressey]] në vitin 1932: "Arsimi ishte aktiviteti i vetëm kryesor në këtë vend që deri më tani nuk e ka zbatuar sistematikisht zgjuarsinë për zgjidhjen e problemeve të tij" (f. 668). Ai mendonte se makina që ai zhvilloi do të çonte në një "Revolucion Industrial në Arsim" (f. 672).<ref name="P1932">{{Cite journal|last=Pressey|first=Sidney L.|author-link=Sidney L. Pressey|date=19 nëntor 1932|title=A third and fourth contribution toward the coming 'industrial revolution' in education|journal=School & Society|volume=36|issue=934|pages=668–672|issn=0036-6455}} Reprinted in {{Harvnb|Lumsdaine|Glaser|1960}}.</ref> == Shih edhe == * [[Paskalina]] * [[Aritmometri]] * [[Teknologjia arsimore]] * [[Mësimi i programuar|Të nxënit e programuar]] * [[Makina mësimore e Skinerit]] == Referime == [[Kategoria:Teknologji arsimore]] [[Kategoria:Makina mësimore]] 5dfjjtkqjpo15fhjwsv0lhz5wqvwz3x Mësimi i personalizuar 0 396339 2978070 2973433 2026-05-06T20:24:10Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978070 wikitext text/x-wiki '''Mësimi i personalizuar''' (i quajtur edhe '''mësimdhënie e individualizuar''', '''vend personal i të nxënit''' ose '''mësimdhënie e drejtpërdrejtë''' ) i referohet një lloji të të nxënit ku nxënësve u ofrohen përvoja që plotësojnë në mënyrë unike nevojat, interesat dhe rezultatet e tyre arsimore. == Përmbledhje == Përdorimi i termit "mësim i personalizuar" daton që nga fillimi i viteve 1960,<ref name="Epstein">{{Cite book|last=Epstein|first=Sam|url=https://archive.org/details/firstbookofteach00epst|title=The First Book of Teaching Machines|last2=Epstein|first2=Beryl|date=1961|publisher=Franklin Watts, Inc.|location=Danbury, CT|quote=Programs can only be designed by highly trained human beings who, through the teaching machine, can reach countless students and enable each to take an active role in a highly personalized learning environment.|url-access=registration}}</ref> por nuk ka një marrëveshje të gjerë mbi përkufizimin dhe përbërësit e një mjedisi personal të të nxënit .<ref name="Fiedler">{{Cite journal|last=Fiedler|first=Sebastian H. D.|last2=Väljataga|first2=Terje|date=2011|title=Personal Learning Environments: Concept or Technology?|journal=International Journal of Virtual and Personal Learning Environments|volume=2|issue=4|pages=1–11|doi=10.4018/jvple.2011100101}}</ref> Edhe entuziastët e konceptit pranojnë se të nxënit personal është një term në zhvillim dhe nuk ka ndonjë përkufizim të pranuar gjerësisht.<ref name="educause">{{Cite web|date=12 maj 2009|title=7 Things You Should Know About Personal Learning Environments|url=https://library.educause.edu/resources/2009/5/7-things-you-should-know-about-personal-learning-environments|website=EDUCAUSE Library|language=en}}</ref> Në vitin 2005, Dan Buckley përcaktoi dy skaje të spektrit të të nxënit të personalizuar: "personalizimin për nxënësin", në të cilin mësuesi e përshtat të nxënit sipas nxënësit, dhe "personalizimin nga nxënësi", në të cilin nxënësi zhvillon aftësi për të përshtatur të nxënit e vet. Ky spektër u miratua nga Udhëzuesi Praktik i Microsoft-it për Vizionimin dhe Transformimin e Arsimit të vitit 2006. == Përkufizime == Plani Kombëtar i Teknologjisë së Arsimit i Shteteve të Bashkuara 2017 e përcakton "të nxënit e personalizuar" si më poshtë: {{Blockquote|Personalized learning refers to instruction in which the pace of learning and the instructional approach are optimized for the needs of each learner. Learning objectives, instructional approaches, and instructional content (and its sequencing) may all vary based on learner needs. In addition, learning activities are meaningful and relevant to learners, driven by their interests, and often self-initiated.<ref name="United States Department of Education">{{cite web|title=Reimagining the Role of Technology in Education: 2017 National Education Technology Plan Update|url=https://tech.ed.gov/netp/|access-date=19 janar 2017|archive-date=18 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118234744/https://tech.ed.gov/netp/|url-status=dead}}</ref>}}   Teknologjia përdoret zakonisht për të lehtësuar mjediset e të nxënit të personalizuara. IA përdoret shpesh si burim për të zhvilluar programe të personalizuara mësimore për studentët. [[Chatboti|Chatbot-et]] e bazuara në [[Modeli i madh gjuhësor|modele të mëdha gjuhësore]] nganjëherë përshkruhen si një mundësi premtuese për mësim të personalizuar në një shkallë të gjerë.<ref>{{Cite web|last=Trumbore|first=Anne|date=2023-02-22|title=ChatGPT could be an effective and affordable tutor|url=https://theconversation.com/chatgpt-could-be-an-effective-and-affordable-tutor-198062|access-date=2025-04-06|website=The Conversation|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Schwartz|first=Sarah|date=2023-05-30|title=What ChatGPT Could Mean for Tutoring|language=en|work=Education Week|url=https://www.edweek.org/technology/what-chatgpt-could-mean-for-tutoring/2023/05|access-date=2025-04-06|issn=0277-4232}}</ref> Sipas studiuesit Eduard Pogorskiy: {{Blockquote|[[Information and communications technology|ICT]] can be a powerful tool for personalized learning as it allows learners access to research and information, and provides a mechanism for communication, debate, and recording learning achievements. However, personalized learning is not exclusive to digital technologies or environments. In the rhetoric around 21st Century Skills, personalized learning is often equated with 'customization' (as found in the business world), with digital personalization used to frame the learning experience as highly efficient. Problematic in this is the discounting of the highly relational and [[Social constructionism|socially constructed]] space well defined in the research on learning. Narrowing personalized learning to its digital form also raises the concern of the [[echo chamber (media)|echo chamber]] effect emerging in (hyper)personalized online experiences.<ref name="Pogorskiy">{{cite journal|last=Pogorskiy|first=E.|title=Using personalisation to improve the effectiveness of global educational projects|journal=E-Learning and Digital Media|year=2015|volume=12|issue=1|pages=57–67|doi=10.1177/2042753014558378|doi-access=free}}</ref>}} == Mësimdhënia == Siç u tha më sipër nga Plani Kombëtar i Teknologjisë së Arsimit i Shteteve të Bashkuara të vitit 2017, "Mësimi i personalizuar i referohet mësimdhënies në të cilën ritmi i të nxënit dhe qasja mësimore optimizohen për nevojat e secilit nxënës". Konfirmimi është një proces në të cilin kjo mund të arrihet. Konfirmimi, siç përcaktohet nga Julie Kallio, është një "takim i rregullt dhe i orientuar drejt qëllimit midis mësuesit dhe studentit/nxënësve, ku ata flasin për progresin, procesin dhe/ose produktet e të nxënit". Konfirmimi, më thjesht, është një mënyrë për të ofruar reagime më të personalizuara. Mësimi, në çdo kontekst, kërkon një formë të reagimit. Në shkolla, shumica e reagimeve mendohen si reagime specifike midis mësuesit dhe nxënësit. Ideja e dhënies së reagimeve për të çuar përpara të nxënit e nxënësve kuptohet më së miri në kuadrin e " zonës së zhvillimit proksimal " (ZZH). Psikologu [[Lev Vigotski|Lev Vygotski]] e ka përcaktuar ZZH-në si "distanca midis nivelit aktual të zhvillimit siç përcaktohet nga zgjidhja e pavarur e problemeve dhe nivelit të zhvillimit potencial siç përcaktohet përmes zgjidhjes së problemeve nën udhëheqjen e të rriturve ose në bashkëpunim me bashkëmoshatarë më të aftë". Më qartë, një nxënës ka një nivel të caktuar që mund ta arrijë vetë dhe me mbështetje është në gjendje të arrijë një nivel më të lartë të të nxënit. Megjithatë, ekziston ende një nivel në të cilin nxënësi është i paaftë ta arrijë, pavarësisht se çfarë mbështetjeje ofrohet. Për shembull, një nxënës mund të jetë duke punuar në mbledhjen me dy shifra. Njohuritë e tyre aktuale mund t'i ofrojnë tashmë aftësitë për të kaluar në mbledhjen me tre shifra pa asnjë ndihmë. Megjithatë, nëse nxënësi njihet me shumëzimin, ai do të ketë nevojë për ndihmë për të kuptuar se shumëzimi është një mënyrë më e shpejtë për të përfaqësuar të njëjtin numër që shtohet në vetvete një numër të caktuar herësh. Kjo ndihmë ndodh në Zhvillimin Profesional të Nxënësit (ZPD). Edhe me ndihmë, nuk është e arsyeshme të pritet që nxënësi të mësojë si të zgjidhë një problem llogaritjeje. Problemi për mësuesit është se si t'i ofrojnë secilit nxënës sasinë e duhur të ndihmës. Nëse një mësues i jep informacion të gjithë klasës shumë shpejt, disa nxënës mbeten prapa duke u përpjekur të kuptojnë hapin e parë. Anasjelltas, nëse një mësues i jep informacion të gjithë klasës shumë ngadalë, disa nxënës do të përfundojnë shpejt dhe nuk do të mbeten pa asgjë për të bërë. Dhënia e informacionit është një mjet që mësuesit e kanë përdorur për të ndihmuar në zbutjen e këtij problemi. Konferimi fitoi rëndësi për herë të parë në librin ''One to one: the art of conferring with young writers'' nga Lucy Calkins, Amanda Hartman dhe Zoe Ryder White.<ref name=":123">{{Cite book|last=Calkins|first=Lucy|title=One to One: The Art of Conferring with Young Writers|url=https://archive.org/details/onetooneartofcon0000calk|last2=Hartman|first2=Amanda|last3=White|first3=Zoë|date=2005|publisher=Heinemann|isbn=978-0-325-00788-5|page=[https://archive.org/details/onetooneartofcon0000calk/page/6 6]}}</ref> Në vepër, Calkins dhe bashkëshkruesit e saj përshkruajnë se si punëtoritë efektive të shkrimit për studentët përfshinin konferenca individuale shkrimi (konferim), ku mësuesit uleshin dhe bisedonin me studentët e tyre rreth shkrimit të tyre. Sipas librit, "Konferimi mund të na japë forcën që i bën mini-mësimet tona, zhvillimin dhe vlerësimin e kurrikulës dhe gjithçka tjetër më të fuqishme. Na jep një burim të pafund mençurie mësimdhënieje, një burim të pafund përgjegjësie, një sistem kontrollesh dhe ekuilibrash. Dhe na jep të qeshura dhe lidhje njerëzore - kuptimin e fëmijëve tanë që i jep frymë mësimdhënies sonë."<ref name=":123" /> Calkins besonte se kishte tre komponentë kryesorë për çdo seancë konferimi: Hulumtimi, Vendosja dhe Mësimi. Hulumtimi përqendrohej në atë se ku ishte studenti në shkrimin e tij aktual, Vendosja do të ndihmonte mësuesin të zgjidhte se çfarë t'i mësonte studentit, dhe Mësimi do të përdorte modelimin dhe praktikën udhëzuese për të avancuar më tej të nxënit e studentëve. Në librin e tyre ''“The Writing Workshop”'', Katie Wood Ray dhe Lester L. Laminack e zgjeruan qasjen e Calkins duke shtuar një komponent të katërt të quajtur “Bëni një Regjistrim” pas pjesës së mësimdhënies.<ref>{{Cite book|last=Ray|first=Katie Wood|title=The Writing Workshop: Working Through the Hard Parts (and They're All Hard Parts)|url=https://archive.org/details/writingworkshopw0000rayk|last2=Laminack|first2=Lester L.|date=2001|publisher=National Council of Teachers of English|isbn=978-0-8141-1317-2|page=[https://archive.org/details/writingworkshopw0000rayk/page/168 168]}}</ref> Ky model i modifikuar mund të mendohet në termat e: hulumto, vendos, mëso, regjistro. Duke përdorur një qasje studimi rasti me metodë të përzier, gjatë vëzhgimit të një grupi nxënësish të klasës së 4-të, Javaye Devette Stubbs ngriti pyetjen: "Si i nxit zbatimi i bisedës individuale aftësitë e të menduarit të nivelit të lartë tek nxënësit me vështirësi në lexim?" Rezultatet nga testi i saj para dhe pas testimit zbuluan se "edhe ata me vështirësi në lexim treguan një rritje të konsiderueshme në aftësitë e të menduarit të nivelit të lartë". Në një studim të veçantë, edukatori Antony Smith shqyrtoi efektivitetin e përdorimit të konferencës së shkrimit mësues-nxënës për nxënësit e gjuhës angleze (ELL).<ref name=":33">{{Cite web|last=Smith|first=Antony|title=School of Education at Johns Hopkins University-Conferring with Young Second-Language Writers: Keys to Success|url=http://education.jhu.edu/PD/newhorizons/strategies/topics/literacy/articles/conferring-with-young-second/|access-date=2017-04-28|website=education.jhu.edu|archive-date=2 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602034658/http://education.jhu.edu/PD/newhorizons/strategies/topics/literacy/articles/conferring-with-young-second|url-status=dead}}</ref> Duke vëzhguar dy nxënës që ishin ELL në një klasë të klasës së dytë duke punuar në një projekt libri, Smith zbuloi se puna e prodhuar "duket e ngjashme me atë që prodhohet nga folësit vendas të anglishtes".<ref name=":33" /> Smith më vonë sugjeron se suksesi i dy nxënësve ishte kryesisht i lidhur me konferencat e shkrimit dhe vazhdon duke deklaruar se konferencat e shkrimit janë "zemra e procesit të shkrimit dhe duke pasur parasysh këtë, potenciali i konferencës së shkrimit mësues-nxënës bëhet i qartë".<ref name=":33" /> Informacioni mund të përmblidhet në tre pika kryesore. Së pari, ndërtimi i njohurive të studentëve varet nga niveli aktual i njohurive që studenti ka dhe nga lloji i mbështetjes që i ofrohet. Së dyti, dhënia është një model që mund të ofrojë mbështetje për studentët përmes një procesi të strukturuar me katër pjesë. Së treti, dhënia është treguar se rrit të nxënit e studentëve si në lexim ashtu edhe në shkrim.<ref>{{Cite web|title=conferring in high school|url=https://threeteacherstalk.com/tag/conferring-in-high-school/#:~:text=No%20matter%20the%20teaching%20style,students%20proactively%20engage%20in%20learning|access-date=2024-12-07|website=Three Teachers Talk|language=en}}</ref> == Debati == Mbështetësit e të nxënit të personalizuar thonë se shumë elementë të kurrikulës, vlerësimit dhe dizajnit mësimor duhet të jenë të pranishëm në klasa që nxënësit të kenë sukses, dhe rekomandojnë përdorimin e sistemeve softuerike për të menaxhuar dhe lehtësuar mësimdhënien e udhëhequr nga nxënësit.<ref>{{Cite journal|last=Zheng|first=Lanqin|last2=Long|first2=Miaolang|last3=Zhong|first3=Lu|last4=Gyasi|first4=Juliana Fosua|date=2022|title=The effectiveness of technology-facilitated personalized learning on learning achievements and learning perceptions: a meta-analysis|journal=Education and Information Technologies|volume=27|issue=8|pages=11807–11830|doi=10.1007/s10639-022-11092-7|id={{ProQuest|2727851523}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Mbështetësit argumentojnë se aktivitetet e të nxënit në klasë duhet të ndërtohen mbi njohuritë e mëparshme të nxënësve dhe se mësuesit duhet të ndajnë kohë për praktikë. Mbështetësit gjithashtu argumentojnë se mësuesit duhet të vlerësojnë vazhdimisht të nxënit e nxënësve kundrejt standardeve dhe qëllimeve të përcaktuara qartë, dhe kontributi i nxënësve në procesin e vlerësimit është thelbësor.<ref name=":04">{{Cite report|url=http://www.inacol.org/resource/mean-what-you-say-defining-and-integrating-personalized-blended-and-competency-education/|title=Mean what you say: Defining and integrating personalized, blended and competency education|last=Patrick|first=Susan|last2=Kennedy|first2=Kathryn|last3=Powell|first3=Allison|date=2013|publisher=International Association for K-12 Online Learning|access-date=10 mars 2016}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lindgren|first=Robb|last2=McDaniel|first2=Rudy|date=2012|title=Transforming Online Learning through Narrative and Student Agency|journal=Journal of Educational Technology & Society|volume=15|issue=4|pages=344–355|jstor=jeductechsoci.15.4.344|id={{Gale|A310150662}} {{ProQuest|1287024900}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref><ref>{{Cite journal|last=Herrington|first=Jan|last2=Oliver|first2=Ron|date=2000|title=An Instructional Design Framework for Authentic Learning Environments|url=https://archive.org/details/sim_educational-technology-research-and-development_2000_48_3/page/22|journal=Educational Technology Research and Development|volume=48|issue=3|pages=23–48|doi=10.1007/BF02319856|jstor=30220266|id={{ProQuest|218033590}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Përcaktimi i mënyrës se si një student mëson në mënyrë më efikase mund të jetë kohë-humbëse, duke rezultuar në shpenzimin e kohës së orës së mësimit dhe në një përdorim më pak efikas të kohës.<ref>{{Cite web|title=Grand Challenges - Advance Personalized Learning|url=https://www.engineeringchallenges.org/challenges/learning.aspx|access-date=2024-11-17|website=www.engineeringchallenges.org|archive-date=22 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250422223045/https://www.engineeringchallenges.org/challenges/learning.aspx|url-status=dead}}</ref> Andy Hargreaves dhe Dennis Shirley shkruan se, ndërsa ka përparësi në mundësinë e studentëve për të aksesuar informacion menjëherë në internet, nuk duhet t'i ngatërrojmë këto procese me "diçka më të thellë, më sfiduese dhe më të lidhur me çështje bindëse në botën dhe jetën e tyre".<ref>{{Cite book|last=Hargreaves|first=Andy|title=The Fourth Way: The Inspiring Future for Educational Change|url=https://archive.org/details/fourthwayinspiri0000harg|last2=Shirley|first2=Dennis L.|date=2009|publisher=Corwin Press|isbn=978-1-4129-7637-4|page=[https://archive.org/details/fourthwayinspiri0000harg/page/84 84]}}</ref> Alfie Kohn argumentoi në vitin 2015 se, ndërsa mësimi i personalizuar mund të tingëllojë si një strategji e dobishme për arsimin, në realitet është një taktikë biznesi për të rritur shitjet e produkteve teknologjike. Mësimi i personalizuar premton një strategji për të përshtatur posaçërisht arsimin sipas nevojave dhe aftësive unike të fëmijëve individualë, argumentoi ai, por në të vërtetë do të thotë thjesht "rregullimi i nivelit të vështirësisë së ushtrimeve të parapërgatitura të bazuara në aftësi bazuar në rezultatet e testeve të studentëve... [dhe] kërkon blerjen e softuerit nga një nga ato kompani që mund të përballojnë reklama me faqe të plotë në ''Education Week ".'' Ndërsa "disa forma të teknologjisë mund të përdoren për të mbështetur [[Pedagogjia progresive|arsimin progresiv]] ", shkroi Kohn, "...mësimi kuptimplotë (dhe vërtet personal) nuk ''kërkon'' kurrë teknologji. Prandaj, nëse një ide si personalizimi paraqitet që në fillim si një ide që përfshin softuer ose një ekran, duhet të jemi jashtëzakonisht skeptikë se kush përfiton vërtet".<ref name="PT0224153">{{Cite news|last=Kohn|first=Alfie|date=24 shkurt 2015|title=Four Reasons to Worry About 'Personalized Learning'|work=Psychology Today|url=https://www.psychologytoday.com/intl/blog/the-homework-myth/201502/four-reasons-to-worry-about-personalized-learning}}</ref> Dr. Ces'Ari Garcia-Delmuro, në hulumtimin e saj mbi të nxënit e personalizuar, mbështeti që studiues të tjerë të vazhdojnë të përfshijnë zërin e mësuesit në studimet e tyre mbi programet e të nxënit të personalizuar, si një mënyrë për të përmirësuar këto programe për mësuesit dhe nxënësit. Ajo tha se duhen kryer më shumë studime që përqendrohen në shkolla të tjera me status të ulët socioekonomik që zbatojnë të nxënit e personalizuar.<ref>{{Cite thesis|last=Garcia-Delmuro|first=C. R.|title=Teacher Experience with Personalized Learning: Training, Program Elements, and Teacher Role at Two Low SES Schools|date=2019|publisher=UCLA|url=https://escholarship.org/uc/item/41p604kb}}</ref> == Shih edhe == * [[Mësimdhënia]] * [[Makinat mësimore]] * [[Mësimi i përzier|Mësim i kombinuar]] * [[Teknologjia arsimore]] == Referime == [[Kategoria:Praktika arsimore]] [[Kategoria:Pedagogji shkollore]] rnpiedx1gikwa0ua2vusv71virc50gv Berit Backer 0 396589 2978078 2973472 2026-05-06T20:53:00Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978078 wikitext text/x-wiki '''Berit Backer''' (3 gusht 1947 - 7 mars 1993) ishte një antropologe dhe [[Etnografia|etnografe]] sociale norvegjeze, drejtuese e Institutit të Kërkimeve për Paqen (PRIO) midis viteve 1978 dhe 1982 në Norvegji.<ref>{{Cite web|last=PRIO|first=PRIO|title=Berit Backer (1947–93) was researcher at PRIO 1978–1982, specializing on the Albanian population in Yugoslavia and Albania. Mag Art Social Anthropology in 1979.|url=https://www.prio.org/People/Person/?x=5165|website=PRIO}}</ref><ref>{{Cite book|last=Doja|first=Albert|url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00692739/document|title=Spomenica Valtazara Bogišića o stogodišnjici njegove smrti [Gedächtnisschrift für Valtazar Bogišić zur 100. Wiederkehr seines Todestages]|date=2012|publisher=Institute of Comparative Law|editor-last=Luka Breneselovic|volume=2|pages=183–199|chapter=Customary Laws, Folk Culture, and Social Lifeworlds: Albanian Studies in Critical Perspective}}</ref> Backer ishte një aktiviste e të drejtave të njeriut që luftoi për kauzat kombëtare shqiptare për pjesën më të madhe të jetës së saj. Ajo botoi literaturë mbi strukturat e familjeve shqiptare nga studimet e kryera në fshatin Isniq, në luginën [[Rugova (rajon)|e Rugovës]] në Kosovë.<ref>{{Cite news|last=Marku|first=Hana|date=20 korrik 2015|title=Kosovar love, marriage and family in 1975|work=Prishtina Insight|publisher=Prishtina Insight|agency=Prishtina Insight|issue=Berit Backer|url=https://prishtinainsight.com/kosovar-love-marriage-and-family-in-1975/|access-date=4 gusht 2019}}</ref> Gjatë vizitës së saj të parë në Shqipëri në vitin 1969, ajo u magjeps nga shqiptarët, kultura dhe lufta e tyre për pavarësi. Ajo ia kushtoi kërkimin e saj një diplome shkencore në antropologji sociale. Berit fliste rrjedhshëm [[Gjuha shqipe|shqipen]] .<ref>{{Cite journal|last=Young|first=Antonia|year=1994|title=Obituary: Berit Backer|url=https://scholarworks.iu.edu/journals/index.php/aeer/article/view/730/823|journal=Anthropology of East Europe Review|location=Hamilton, NY|publisher=Colgate University, Department of Sociology/Anthropology|volume=12|issue=1|pages=3}}</ref><ref name="ESI">[https://www.esiweb.org/pdf/kosovo_%20backer_behind_stone_walls.pdf European Stability Initiative website, ''Behind Stone Walls - Changing Household Organization among the Albanians of Kosovo'', page 8]</ref> Ajo botoi librin " ''Pas Mureve të Gurit"'', një studim socio-antropologjik i shoqërisë tradicionale shqiptare. Ai përqendrohet në formimin dhe evolucionin e strukturave familjare dhe familjare midis shqiptarëve të Kosovës. Është shkruar në bazë të punës në terren të kryer në fshatin Isniq në Kosovën perëndimore në vitin 1975. Backer vdiq papritur në vitin 1993, pasi u godit me thikë për vdekje nga një person me çrregullime mendore.<ref>{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=6inIiCF_930C&dq=Berit+Backer&pg=PA27|title=Historical Dictionary of Albania|date=2010|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-6188-6|page=28|language=en}}</ref> John Halliday, redaktor i kujtimeve të [[Enver Hoxha|Enver Hoxhës,]] e quajti atë "një eksperte për shqiptarët".<ref>{{Cite book|last=Hoxha|first=Enver|url=https://books.google.com/books?id=TaC4AAAAIAAJ&q=Berit+Backer|title=The Artful Albanian: Memoirs of Enver Hoxha|last2=Halliday|first2=Jon|date=1986|publisher=Chatto & Windus|isbn=978-0-7011-2970-5|page=6|language=en}}</ref> Në vitin 2018, kryeministri i Kosovës Hashim Thaqi ia dedikoi Çmimin Presidencial të Jubileut familjes Backer.<ref>{{Cite news|last=Thaçi|first=President of the Republic of Kosovo-Hashim|date=2018|title=President Thaçi awarded the Presidential Jubilee Medal to Anthropologist Berit Backer|work=President of the Republic of Kosovo – Hashim Thaçi|issue=Backer family receives an award|url=https://www.president-ksgov.net/en/news/president-thaci-awarded-the-presidential-jubilee-medal-to-anthropologist-berit-backer|access-date=4 gusht 2019}}</ref> == Biografia == Berit Backer lindi më 3 gusht 1947, si vajza e komunistes së përkushtuar Ina Margrethe Danielsen (vajza e Edvard Christian Danielsen ) dhe fotografit norvegjez të luftës Ola Friele Backer, i cili kishte fotografuar gjermanët pushtues në Bergen. Ata u martuan menjëherë pas luftës. Megjithatë, Ola vdiq një muaj pasi lindi Berit.<ref name="ESI" /> Berit u rrit në rrethana të vështira duke jetuar në Kirkenes në Norvegjinë veriore dhe duke u zhvendosur disa herë. Si vajza e vogël e një komunisti, Berit u dërgua në kampe pionierësh gjatë pushimeve verore. Ajo vuajti nga ngacmimet nga fëmijët e tjerë, të cilat supozohet se i formësuan pikëpamjet e saj politike. Pasi mbaroi shkollën e mesme, ajo ndoqi një kurs në Shkollën Nansen në Lillehammer në vitet 1965-1966, dhe më vonë, në pranverën e vitit 1968, ajo u regjistrua si studente në Universitetin e Bergenit . Gjatë viteve në vijim ajo studioi statistikë, antropologji sociale, filozofi dhe sociologji. Në kundërshtim me nënën e saj, Berit iu bashkua radhëve të radikalëve të tjerë të rinj drejt fundit të viteve gjashtëdhjetë. Interesi i saj për Shqipërinë u ndez kur vizitoi të ashtuquajturin “Farin e Socializmit” për herë të parë në vitin 1969.<ref name="ESI" /> == Studime antropologjike == Berit Backer u bë shumë e njohur në mesin e aktivisteve shqiptare për përkushtimin e saj në punë pa ndërprerje. Në pamundësi për të vizituar Shqipërinë, ajo udhëtoi për në Kosovë në vitet 1974-1975, duke qenë një nga të huajt e para që kreu punë antropologjike.<ref>{{Cite book|last=Elsie|first=Robert|url=https://books.google.com/books?id=Fnbw1wsacSAC&dq=Berit+Backer&pg=PA20|title=Historical Dictionary of Kosova|date=2004|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5309-6|page=20|language=en}}</ref> Puna e saj u dorëzua si tezë masteri për Institutin e Antropologjisë Sociale të [[Universiteti i Oslos|Universitetit të Oslos]] në prill të vitit 1979. Në vitin 1982 ajo botoi një studim mbi kulturën e vetëmjaftueshmërisë në Shqipëri. Në atë kohë, Shqipëria ishte i vetmi vend në botë pa borxhe.<ref>{{Cite journal|last=Backer|first=Berit|date=1982|title=Self-Reliance under Socialism. The Case of Albania|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-peace-research_1982_19_4/page/354|journal=Journal of Peace Research|volume=19|issue=4|pages=355–367|doi=10.1177/002234338201900405|jstor=424349}}</ref> Në vitin 1990, Ann Christine Eek, një fotografe në Muzeun Etnografik të Universitetit në Oslo, punoi me Berit në një ekspozitë të kulturës shqiptare në vitin 1990, duke prodhuar një libër të titulluar "Albanske tradisjoner" të botuar në vitin 1991.<ref>{{Cite book|last=Allcock|first=John B.|url=https://books.google.com/books?id=0e1dOvQUgckC&dq=Berit+Backer&pg=PA253|title=Black Lambs & Grey Falcons: Women Travellers in the Balkans|last2=Young|first2=Antonia|date=2000|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-57181-744-0|page=253|language=en}}</ref> Midis viteve 1975 dhe 2007, Eek bëri udhëtime në ish-Jugosllavi së bashku me Backer për të studiuar jetën rurale të fshatrave.<ref>{{Cite web|title=Ann Christine Eek|url=https://www.modernamuseet.se/stockholm/en/exhibitions/reality-revisited/photographers/ann-christine-eek/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326234138/https://www.modernamuseet.se/stockholm/en/exhibitions/reality-revisited/photographers/ann-christine-eek/|archive-date=2019-03-26|access-date=2019-08-04|website=Moderna Museet i Stockholm}}</ref> Megjithatë, projekti duhej të përfundonte vetëm nga Eek, pasi Backer u vra.<ref>{{Cite news|last=Lundahl|first=Johan|date=28 qershor 2006|title=Med tiden som vapen (with time as a weapon)|language=sv|work=dt.se|publisher=MittMedia|agency=DT|issue=Berit Backers work|url=https://www.dt.se/artikel/med-tiden-som-vapen|url-status=dead|access-date=4 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190804141449/https://www.dt.se/artikel/med-tiden-som-vapen|archive-date=4 gusht 2019}}</ref> Në vitin 1992, Backer mori pjesë në një film dokumentar të titulluar "Shqiptarët e Rrogamit"<ref>{{Cite news|last=Wason, Berit Backer.|first=David|date=1991|title=Film : "The Albanians of Rrogam" – RAI Ethnographic Film Catalogue.|work=RAI FILM FESTIVAL|publisher=© Royal Anthropological Institute, 2019.|agency=Disappearing World Series|issue=Length: 51 minutes|url=https://raifilm.org.uk/films/the-albanians-of-rrogam/|access-date=4 gusht 2019}}</ref> në Rrogam dhe Theth, Shqipëri, ku ajo takoi fshatarë që prisnin që zyrtarët qeveritarë të vendosnin për privatizimin e tokave bujqësore pas rënies së komunizmit.<ref>{{Cite book|last=Anthropologists|first=European Association of Social|url=https://books.google.com/books?id=Rx-1MdUlzaUC&dq=Berit+Backer&pg=PA100|title=Anthropology of Violence and Conflict|date=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-22905-0|page=100|language=en}}</ref> Berit deklaroi në studimet e saj se strukturat e vjetra ligjore dhe të drejtat e shqiptarëve për të vendosur për çështjet familjare dhe armiqësitë pa përfshirjen e shtetit ishin një karakteristikë që i kishte mundësuar shqiptarëve të Kosovës të mbijetonin shtypjen jugosllave.<ref>{{Cite book|last=Sörensen|first=Jens Stilhoff|url=https://books.google.com/books?id=V1Vi3XbXCkYC&dq=Berit+Backer&pg=PA65|title=State Collapse and Reconstruction in the Periphery: Political Economy, Ethnicity and Development in Yugoslavia, Serbia and Kosovo|date=2009|publisher=Berghahn Books|isbn=978-1-84545-919-2|page=65|language=en}}</ref> Ajo gjithashtu shkruan se ideali rural i një burri në fshatin Isniq nuk ishte dikush që binte lehtë në dashuri, pasi kjo ishte një shenjë e mosbesueshmërisë dhe papjekurisë, por më tepër dikush që mund t'i mbante gratë në distancë.<ref>{{Cite book|last=Hemming|first=Andreas|url=https://books.google.com/books?id=HfpTqhlsCtMC&dq=Berit+Backer&pg=PA20|title=Albania: Family, Society and Culture in the 20th Century|last2=Kera|first2=Gentiana|last3=Pandelejmoni|first3=Enriketa|date=2012|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=978-3-643-50144-8|page=168|language=en}}</ref> Backer deklaroi se në vitin 1975 kishte më shumë vajza shqiptare në shkollë sesa djem dhe se kriza ekonomike e vitit 1981 i detyroi gratë të vareshin nga burrat e tyre.<ref>{{Cite book|last=Ante|first=Arta|url=https://books.google.com/books?id=q57xNTlUJDIC&dq=Berit+Backer&pg=PA332|title=State Building and Development: Two Sides of the Same Coin?; Exploring the Case of Kosovo|date=2010|publisher=disserta Verlag|isbn=978-3-942109-22-2|page=284|language=en}}</ref> Berit shkruan se [[Nusë|nusa]] nuk lëviz lirisht në shtëpinë ku mbërrin deri vite më vonë.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3_zn1QVngzQC&q=Berit+Backer|title=The Anthropology of East Europe Review|date=1998|publisher=Field and International Study Program, College of Human Ecology, Cornell University [and] Department of Sociology and Anthropology, Central Connecticut State University|page=46|language=en}}</ref> == Vdekja == Backer u godit me thikë për vdekje më 7 mars 1993 në Norvegji nga një 29-vjeçar, azilkërkues, shqiptar nga Kosova, i cili vuante nga [[paranoja]] .<ref>{{Cite book|last=Andersen, sociologist and philologist.|first=Bjoern|url=http://bjoerna.net/articles/Proger.pdf|title=Progër – A village in the neighbourhood of Korça in Southern Albania|edition=This article is a part of »Two steps forward? Albania and the Albanians. Articles«. It may be quoted free of charge, but only with a proper reference.|access-date=4 gusht 2019}}</ref> Gjykimi në Gjykatën e Qytetit të Oslos arriti në përfundimin se autori i krimit ishte i paqëndrueshëm mendërisht dhe u dënua me pesë vjet paraburgim parandalues brenda shërbimit shëndetësor psikiatrik.<ref>{{Cite book|last=Backer. Edited by Robert Elsie and Antonia Young, with an introduction and photographs by Ann Christine Eek. This book is dedicated to Hajria, Miradia, Mirusha and Rabia – girls who shocked the village by going to school.|first=Berit|url=https://www.esiweb.org/pdf/kosovo_%20backer_behind_stone_walls.pdf|title=BEHIND STONE WALLS CHANGING HOUSEHOLD ORGANIZATION AMONG THE ALBANIANS OF KOSOVA.|date=2003|publisher=Dukagjini Balkan Books|edition=European Stability Initiative – ESI|page=12|access-date=4 gusht 2019}}</ref> Ai mori shtetësinë në vitin 2001. Sipas fotografit Per Erik Åström, i cili kishte qenë në një lidhje me Beritin, autori i krimit e kishte vrarë Beritin në shtëpinë e saj si rezultat i punës së saj për ligjet e abortit për gratë migrante shqiptare në Norvegji. Sipas marrjes në pyetje të policisë, ai ishte ofenduar thellësisht nga sugjerimet e saj imorale dhe se ishte detyra e tij të jepte një dënim.<ref>{{Cite journal|last=Åström|first=Per Erik|date=2015|title=Flyktingen, kärleken, döden och ett begagnat objektiv|url=https://www.fotosidan.se/blogs/silverkorn/flyktingen-karleken-doden-och-ett-begagnat.htm|journal=Fotosidan|language=sv|volume=Dag för dag MINA BILDER OCH TANKAR FÖR DAGEN|issue=My relationship with Berit Backer|access-date=4 gusht 2019}}</ref> Policia e gjeti trupin e autorit të krimit në vitin 2013 në një liqen. == Shih edhe == * [[Shqiptarët në Norvegji]] == Literatura == * Behind Stone Walls : Changing Household Organisation among the Albanians of Kosovo.<ref>{{Cite book|url=https://www.thriftbooks.com/w/behind-stone-walls-changing-household-organisation-among-the-albanians-of-kosovo_berit-backer/14345799/#isbn=1-5087-4794-6|title=Behind Stone Walls : Changing Household Organisation among the Albanians of Kosovo}}</ref> * Self-Reliance under Socialism – The Case of Albania == Referime == [[Kategoria:Vdekje 1993]] [[Kategoria:Lindje 1947]] [[Kategoria:Nacionalistë kosovarë]] [[Kategoria:Etnografë norvegjezë]] 5j800bwutg2btgvrxhsxvwhr3c3o1au Sabrina P. Ramet 0 397102 2978096 2973549 2026-05-06T21:56:09Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978096 wikitext text/x-wiki '''Sabrina Petra Ramet''' (e lindur më 26 qershor 1949) është një akademike, edukatore, redaktore dhe gazetare amerikane. Ajo specializohet në historinë dhe politikën e Evropës Lindore dhe është Profesoreshë e Shkencave Politike në Universitetin Norvegjez të Shkencës dhe Teknologjisë (NTNU) në [[Trondheim]] .<ref name="cv">{{Cite web|last=Carter|first=Daniela|title=Sabrina P. Ramet curriculum vitae|url=https://docplayer.net/40441013-Cv-sabrina-p-ramet-office-phone.html|website=docplayer.net}}</ref> Në vitin 2008, historiani Dejan Djokić e quajti atë "padyshim studiuesja më e frytshme e ish-Jugosllavisë që shkruan në anglisht".<ref name="Djokic">{{Cite journal|last=Djokić|first=Dejan|date=2008|title=Sabrina P. Ramet: The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_2008-04_113_2/page/608|journal=The American Historical Review|volume=113|issue=2|pages=609–610|doi=10.1086/ahr.113.2.609}}</ref> == Publikime të zgjedhura == * ''Nationalism and Federalism in Yugoslavia, 1963-1983'' (Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 1984) * ''Cross and Commissar: The Politics of Religion in Eastern Europe and the Soviet Union'' (Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 1987) * ''The Soviet-Syrian Relationship since 1955: A Troubled Alliance'' (Boulder, Colorado: Westview Press, 1990) * ''Balkan Babel: Politics, Culture, and Religion in Yugoslavia'' (Boulder, Coloroado: Westview Press, 1992) * ''Nationalism and Federalism in Yugoslavia, 1962-1991'', 2nd edition (Bloomington, Indiana: Indiana University Press, 1992) * {{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.com/books?id=f1qUHMl3JfgC|title=Muslim Communities Reemerge: Historical Perspectives on Nationality, Politics, and Opposition in the Former Soviet Union and Yugoslavia|publisher=Duke University Press|year=1994|isbn=0822314908|location=Durham and London|pages=111–138|chapter=Primordial Ethnicity or Modern Nationalism: The Case of Yugoslavia's Muslims, Reconsidered|author-link=Sabrina P. Ramet}} * ''Social Currents in Eastern Europe: The Sources and Meaning of the Great Transformation'' (Durham, North Carolina: Duke University Press, 1991); 2nd ed. 1995 * ''Balkan Babel: The Disintegration of Yugoslavia from the Death of Tito to Ethnic War'', 2nd edition (Boulder, Colorado: Westview Press, 1996) * ''Whose Democracy? Nationalism, Religion, and the Doctrine of Collective Rights in Post-1989 Eastern Europe'' (Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield, 1997) — named an Outstanding Academic Book for 1997 by ''Choice'' magazine * ''Nihil Obstat: Religion, Politics, and Social Change in East-Central Europe and Russia'' (Durham, North Carolina: Duke University Press, 1998) * ''Balkan Babel: The Disintegration of Yugoslavia from the Death of Tito to the War for Kosovo'', 3rd edition (Boulder, Colorado: Westview Press, 1999) * ''Balkan Babel: The Disintegration of Yugoslavia from the Death of Tito to the Fall of Milosevic,'' 4th edition (Boulder, Colorado: Westview Press, 2002): also published in Croatian and Macedonian translations * {{Cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|url=https://books.google.com/books?id=jSc6lOY1M2YC|title=Thinking about Yugoslavia: Scholarly Debates about the Yugoslav Breakup and the Wars in Bosnia and Kosovo|publisher=Cambridge University Press|year=2005|isbn=9780521616904|location=Cambridge, UK|author-link=Sabrina P. Ramet}} * ''The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918—2005'' (Bloomington, Indiana & Washington D.C.: Indiana University Press & The Wilson Center Press, 2006): also published in Croatian and German translations * ''Rellgija i politika u vremenu promene: Katolicka i pravoslavne crkve u centralnoj i jugoistocnoj Evropi'' (Belgrade: Centar za zenske studije i istrazivanja roda, 2006) * ''The Liberal Project & the Transformation of Democracy: The Case of East Central Europe'' (College Station, Texas: Texas A&M University Press, 2007) * ''Serbia, Croatia, and Slovenia at Peace and at War: Selected Writings, 1983—2007'' (Berlin & Münster: Lit Verlag, 2008) * ''The Catholic Church in Polish History: From 966 to the present'' (Palgrave Macmillan, 2017) * ''Interwar East Central Europe, 1918-1941: The Failure of Democracy-building, the Fate of Minorities'' (Routledge, 2020) == Referime == [[Kategoria:Shkrimtare amerikane të shekulit të 20-të]] [[Kategoria:Historianë të Ballkanit]] [[Kategoria:Shkrimtare angleze]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1949]] r8f2uebgceliqgmv7lnobaf299xle76 Primitivizmi 0 397336 2978147 2912147 2026-05-07T01:29:04Z JayCubby 168752 ([[c:GR|GR]]) [[File:Henri Rousseau - Combat of a Tiger and a Buffalo.jpg]] → [[File:Henri Rousseau - In a Tropical Forest. Struggle between Tiger and Bull.jpg]] res 2978147 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Henri Rousseau - In a Tropical Forest. Struggle between Tiger and Bull.jpg|parapamje|Në një betejë në pyllin tropikal midis një tigri dhe një bualli (1908–1909), nga Henri Rousseau.]] Në artet e [[Bota perëndimore|botës perëndimore]], '''Primitivizmi''' është një mënyrë e idealizimit estetik që do të thotë të rikrijosh përvojën e kohës, vendit dhe personit primitiv, qoftë me anë të imitimit ose me anë të rikrijimit. Në filozofinë perëndimore, Primitivizmi propozon që njerëzit e një shoqërie primitive të posedojnë një moral dhe një etikë që janë superiore ndaj sistemit urban të vlerave të njerëzve të civilizuar. Në artin evropian, estetika e primitivizmit përfshinte teknika, motive dhe stile të kopjuara nga artet e popujve aziatikë, afrikanë dhe australazianë të perceptuar si primitivë në lidhje me qytetërimin urban të Evropës Perëndimore. Në këtë dritë, përfshirja e imazheve tahitiane në pikturat e tij me vaj nga piktori Paul Gauguin ishte një huazim karakteristik i teknikës, motivit dhe stilit që ishte i rëndësishëm për zhvillimin e artit modern (vitet 1860-1970) në fund të shekullit të 19-të. Si një zhanër i artit perëndimor, Primitivizmi riprodhoi dhe përjetësoi stereotipet raciste, të tilla si "egërsia fisnike", me të cilat kolonialistët justifikuan sundimin kolonial të bardhë mbi tjetrin jo të bardhë në Azi, Afrikë dhe Australazi. Për më tepër, termi primitivizëm identifikon gjithashtu teknikat, motivet dhe stilet e pikturës që mbizotëronin pikturën përfaqësuese para shfaqjes së Avangardës; dhe gjithashtu identifikon stilet e artit naiv dhe të artit popullor të prodhuar nga artistë amatorë, siç është Henri Rousseau, i cili pikturonte për kënaqësi personale. == Shiko edhe == * [[Arti]] == Burime == [[Kategoria:Lëvizje artistike]] [[Kategoria:Antropologji]] [[Kategoria:Kritikë e racionalizmit]] qnj6tz549s92zvh1digz2e5xgwxmjfh Luca Toni 0 397734 2978036 2977505 2026-05-06T18:12:03Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2978036 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Luca Toni | image = FC Zenit Saint Petersburg vs. Juventus, 20 October 2021 33 (Luca Toni).jpg | caption = Toni në vitin 2021 | full_name = Luca Toni<ref>{{cite web|url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Italy|publisher=FIFA|language=en|page=15|date=21 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf|archive-date=10 qershor 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|26|5|1977|df=y}} | birth_place = [[Pavullo nel Frignano]], Itali | height = 1.93 m<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/luca-toni/spieler|title=Luca Toni|language=de|website=[[Kicker (magazine)|kicker]].de|access-date=29 shkurt 2024}}</ref> | position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]] | currentclub = | youthyears1 = 1990–1991 | youthclubs1 = Officine Meccaniche Frignanesi | youthyears2 = 1991–1994 | youthclubs2 = [[Modena FC|Modena]] | years1 = 1994–1996 | clubs1 = [[Modena F.C.|Modena]] | caps1 = 32 | goals1 = 7 | years2 = 1996–1997 | clubs2 = [[Empoli F.C.|Empoli]] | caps2 = 3 | goals2 = 1 | years3 = 1997–1998 | clubs3 = [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] | caps3 = 26 | goals3 = 2 | years4 = 1998–1999 | clubs4 = [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] | caps4 = 31 | goals4 = 15 | years5 = 1999–2000 | clubs5 = [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] | caps5 = 35 | goals5 = 15 | years6 = 2000–2001 | clubs6 = [[Vicenza Calcio|Vicenza]] | caps6 = 31 | goals6 = 9 | years7 = 2001–2003 | clubs7 = [[Brescia Calcio|Brescia]] | caps7 = 44 | goals7 = 15 | years8 = 2003–2005 | clubs8 = [[U.S. Città di Palermo|Palermo]] | caps8 = 80 | goals8 = 50 | years9 = 2005–2007 | clubs9 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps9 = 67 | goals9 = 47 | years10 = 2007–2010 | clubs10 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps10 = 60 | goals10 = 38 | years11 = 2009 | clubs11 = [[FC Bayern München II|Bayern München II]] | caps11 = 2 | goals11 = 0 | years12 = 2010 | clubs12 = → [[A.S. Roma|Roma]] (huazim) | caps12 = 15 | goals12 = 5 | years13 = 2010–2011 | clubs13 = [[Genoa C.F.C.|Genoa]] | caps13 = 16 | goals13 = 3 | years14 = 2011–2012 | clubs14 = [[Juventus F.C.|Juventus]] | caps14 = 14 | goals14 = 2 | years15 = 2012 | clubs15 = [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]] | caps15 = 7 | goals15 = 3 | years16 = 2012–2013 | clubs16 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | caps16 = 27 | goals16 = 8 | years17 = 2013–2016 | clubs17 = [[Hellas Verona FC|Verona]] | caps17 = 95 | goals17 = 48 | totalcaps = 586 | totalgoals = 268 | nationalyears1 = 2004–2009 | nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] | nationalcaps1 = 47 | nationalgoals1 = 16 }} '''Luca Toni''' (lindur më 26 maj 1977) është një ish [[futbolli]]st profesionist [[Italia|italian]] i cili luante si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues]]. Toni ishte një sulmues i dalluar i cili shënoi mbi 300 gola në karrierën e tij, duke e bërë atë një nga pesë golashënuesit më të mirë italianë në histori. Ai konsiderohet si një nga sulmuesit më të mirë të gjeneratës së tij.<ref>{{cite web|url=https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|title=Gli otto giocatori italiani che hanno segnato 300 gol|publisher=Yahoo.it|language=it|date=16 dhjetor 2014|access-date=12 shkurt 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216215623/https://it.sports.yahoo.com/blog/top-flop/gli-otto-giocatori-italiani-che-hanno-segnato-300-gol-173242968.html|archive-date=16 shkurt 2016}}</ref> Toni ka një karrierë të larmishme, duke luajtur me 13 klube në Itali. Ai gjithashtu pati një përvojë tre-vjeçare me [[FC Bayern München|Bayernin]] në Gjermani dhe një përvojë disa mujore në [[Emiratet e Bashkuara Arabe]] me [[Al Nasr SC (Dubai)|Al Nasr]]. Pavarësisht se pati një nisje karriere të ngadaltë, duke ndryshuar disa klube, Toni filloi të dallohej në sezonin 2003–04, ku ai shënoi 30 gola me Palermon, duke e ndihmuar të ngjitej në [[Serie A]]; në sezonin e rradhës, ai shënoi 20 gola dhe ndihmoi ekipin të kualifikohej në [[UEFA|kompeticionet evropiane]]. Pas dy sezoneve të një niveli të lartë te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], Toni firmosi me Bayern München, duke fituar të tre titujt në Gjermani në sezonin e tij të parë, ku ai regjistroi 39 gola në të gjitha kompeticionet. Gjatë sezonit të tij të tretë, marrëdhënja e tij me trajnerin u prish dhe ai u dërgua te ekipi rezervë. Në janar 2010, Toni u huazua te [[A.S. Roma|Roma]] kurse në vitet e ardhshme luajti me ekipe si [[Genoa C.F.C.|Genoa]] dhe [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Në vitin 2012, ai firmosi me Al Nasr përpara se të rikthehej te Fiorentina për sezonin 2012–13. Përvoja e tij e fundit në karrierë ishte qëndrimi tre-vjeçar te [[Hellas Verona F.C.|Verona]], me të cilën shënoi 51 gola si dhe shërbeu si [[Kapiteni (futboll)|kapiten]]. ==Karriera me klube== ===Fillimet=== Toni e nisi karrierën e tij si futbollist me Officine Meccaniche Frignanesi, me të cilën luajti në sezonin 1990–91. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e akademisë së [[Modena F.C.|Modenës]] që kishte si trajner brazilianin [[Chinesinho]].<ref>{{Cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2010/01/03/fenomeno-toni.rm_021.html|title=Fenomeno Toni|publisher=La Repubblica|language=it|date=3 janar 2010}}</ref> Toni bëri debutimin e tij me ekipin e parë më 19 mars 1995 në barazimin 1–1 kundër [[U.S. Alessandria Calcio 1912|Alessandisë]] në [[Serie C1]]. Ai e mbylli sezonin 1994–95 me shtatë ndeshje dhe dy gola,<ref>{{cite web|url=http://www.transfermarkt.it/modena-fc/spielplan/verein/1385/plus/0?saison_id=1994|title=FC Modena - Calendario 94/95|publisher=Transfermarkt|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> që erdhën në barazimin 2–2 kundër [[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuolës]]. Toni mori pjesë gjithashtu në dy ndeshjet play-off kundër [[U.S. Massese 1919|Masseses]] (0–2 në Modena dhe 2–2 në Massa, ku ai shënoi një nga golat), duke mos arritur të shmangte rënien nga kategoria, e cila megjithatë u anulua pas përjashtimit të [[A.C. Crevalcore|Crevalcores]]. Në sezonin 1995–96, Toni e fitoi vendin si titullar në formacion dhe regjistroi 5 gola. Në sezonin 1996–97, Toni u transferua te [[Empoli F.C.|Empoli]] në [[Serie B]].<ref name="tirr1">{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|title=L'Empoli ha riscattato Luca Toni|date=13 qershor 1997|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522130348/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1997/06/13/LE703.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai u aktivizua në vetëm tre ndeshje dhe shënoi një gol në barazimin 1–1 kundër [[Ravenna F.C.|Ravennës]]. Empoli arriti të ngjitej në [[Serie A]] me [[Luciano Spalletti]]n si trajner.<ref>{{Cite web|url=https://metropolitanmagazine.it/luciano-spalletti-empoli-serie-b/|title=Quando un giovane Luciano Spalletti riportò l'Empoli in Serie A|publisher=Metropolitan Magazine|language=it|date=18 prill 2020}}</ref> Pasi u la i lirë nga Empoli,<ref name="tirr1"/> në verën e vitit 1997, Toni u rikthye në Serie C1 duke firmosur me Fiorenzuolën.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|title=Pisa, ecco un altro giovane|date=21 qershor 1998|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522124608/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1998/06/21/LPS01.html|url-status=dead}}</ref> Gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, Toni shënoi vetëm dy gola në 26 ndeshje dhe nuk u pa asnjëherë si titullar nga trajneri [[Alberto Cavasin]]. Pas përfundimit të një sezoni zhgënjyes, ai mendoi të tërheqjen nga futbolli në moshën 21 vjeç.<ref>{{Cite web|url=https://ilpalloneracconta.blogspot.com/2012/02/luca-toni.html|title=Luca Toni|language=it|access-date=26 mars 2026}}</ref> Në vitin 1998, Toni u transferua te [[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] në Serie C1 në formulën e bashkëpronësisë.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|title=Toni è entusiasta "Gioco ancora"|date=6 korrik 1998|publisher=[[La Gazzetta di Modena]]|language=it|access-date=22 shtator 2015|archive-date=11 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311135537/http://ricerca.gelocal.it/gazzettadimodena/archivio/gazzettadimodena/1998/07/06/DS603.html?ref=search|url-status=dead}}</ref> Ai u kërkua nga drejtori sportiv [[Rinaldo Sagramola]] dhe shënoi 15 gola në 31 ndeshje në kampionat në sezonin 1998–99. Sezoni i tij pozitiv bëri që Empoli të blinte gjysmën tjetër të kartonit të tij për 600 milion lira.<ref>{{Cite web|url=http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|title=L'Empoli è a un passo da Tarantino. La trattativa potrebbe essere definita in giornata|date=19 qershor 1999|publisher=[[Il Tirreno]]|language=it|access-date=22 maj 2014|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522143659/http://ricerca.gelocal.it/iltirreno/archivio/iltirreno/1999/06/19/LES01.html|url-status=dead}}</ref> Shpejt pas kësaj, Toni u shit te [[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] në Serie B dhe u dallua gjatë sezonit të tij të vetëm në klub, duke shënuar 15 gola në 35 ndeshje. ===Vicenza=== Paraqitjet e tij të mira në Serie B bënë që ai të transferohej te ekipi i sapongjitur në Serie A, [[Vicenza Calcio|Vicenza]], me kërkesë të drejtorit sportiv Sagramola, i cili gjithashtu i ishte bashkuar ''Bardhekuqve''.<ref>{{cite web|url=https://inside.fifa.com/news/luca-toni-in-stats-2790428|title=Luca Toni in numbers|publisher=Inside FIFA|language=en|date=10 maj 2016|access-date=3 maj 2026}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në elitën e futbollit italian më 1 tetor 2000 në moshën 23 vjeç në humbjen 2–0 kundër [[A.C. Milan|Milanit]]. Dy javë më pas, ai shënoi golin e parë në Serie A në humbjen 2–1 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]]. Në sezonin e tij debutues në elitë, Toni regjistroi 9 gola në 31 ndeshje por nuk mundi të shmangte rënjen e ekipit një kategori më poshtë. ===Brescia=== Në korrik 2001, Toni kaloi te [[Brescia Calcio|Brescia]] për 30 miliard lira, duke u bërë transferimi më i shtrenjtë në historinë e klubit.<ref>{{Cite web|title=La sfida di Toni|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|archive-url=https://web.archive.org/web/20040620015205/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200107/13/3b4f177203339/|access-date=22 nëntor 2019|language=it|archive-date=20 qershor 2004|date=13 korrik 2001|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.si24.it/2016/04/27/luca-toni-carriera-gol-record-capocannoniere-squadre-in-cui-ha-giocato-modena-palermo-fiorentina-vicenza-genoa-bayern-monaco-dubai-hellas-verona-nazionale-campione-del-mondo/231739/|title=Luca Toni, dalla C1 a campione del Mondo. Capocannoniere in Italia e in Germania|website=si24.it|language=it|date=27 prill 2016|accessdate=29 mars 2026}}</ref> Me ekipin lombard, të drejtuar nga trajneri [[Carlo Mazzone]], Toni u aktivizua në dy sezone, duke u dalluar në sezonin e parë me 13 gola. Megjithatë, sezoni i dytë u kushtëzua nga një dëmtim i gjatë dhe vetëm dy gola të shënuar. Gjatë qëndrimit të tij në klub, ai luajti me lojtarë si [[Roberto Baggio]] dhe [[Pep Guardiola]], duke shënuar 15 gola në 44 ndeshje.<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/206849.shtml?uuid=5bb2df6a-a098-11db-97a2-00000e251029&DocRulesView=Libero|title=Mazzone svela l'inedito: "Stavo convincendo Baggio a tornare a giocare. A quest'ora sarei ancora sulla panchina del Livorno..."|publisher=Il Sole 24 ore|language=it|access-date=12 shkurt 2016}}</ref> ===Palermo=== Në korrik 2003, Toni, tashmë 26 vjeç, pranoi të firmoste me [[Palermo F.C.|Palermon]] në Serie B, me kushtin që ekipi të luftonte për ngjitjen një elitë.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2004/giugno/13/ultima_notte_Toni_ga_10_0406135443.shtml|publisher=gazzetta.it|title=The last night of Toni|language=it|date=4 qershor 2013}}</ref> Gjatë sezonit 2003–04 ai shënoi 30 gola në 45 ndeshje, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit. Falë golave të tij, Palermo u rendit në vendin e parë me 83 pikë dhe u ngjit në Serie A për sezonin e ri.<ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.palermocalcio.it/it/societa/#_2004|title=Storia del Palermo Calcio - 2004|access-date=20 shtator 2011|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603130517/http://palermocalcio.it/it/societa/index.php#_2004|archive-date=3 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi të ishte protagonist edhe në sezonin e ardhshëm, duke shënuar 20 gola të cilët ishin vendimtar për Palermon që e mbylli kampionatin në vendin e 6të, duke u kualifikuar në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]. ===Fiorentina=== [[Skeda:Luca Toni Fiorentina.jpg|parapamje|majtas|180px|Toni në aksion me [[ACF Fiorentina|Fiorentinën]].]] Toni u transferua te [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] në verën e vitit 2005 për 10 milion €.<ref>{{Cite news|author=Francesco Tanilli|url=http://www.repubblica.it/2005/g/sezioni/sport/calcio/toniviola/toniviola/toniviola.html|title=Vieira alla Juve per 20 milioni. Toni alla Fiorentina: è fatta|publisher=La Repubblica|language=it|date=14 korrik 2005|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Transferimi i tij shkaktoi polemika te tifozët e Palermos, të cilët e quajtën tradhëtar.<ref>{{cite web|url=http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money"-fabrizio-miccoli|title='Luca Toni left Palermo for the money' – Fabrizio Miccoli|access-date=22 gusht 2010|date=19 qershor 2010|author=Kevin Grech|publisher=Maltatoday|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110121195520/http://www.maltatoday.com.mt/sports/serie-a/luca-toni-left-palermo-for-the-money%E2%80%9D-fabrizio-miccoli|archive-date=21 janar 2011|df=dmy-all}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me ekipin më 27 gusht në fitoren 2–1 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]], duke shënuar me penallti.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2005/h/sezioni/sport/calcio/serie_a/1giornata/fiorentinasampdoria1/fiorentinasampdoria1.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Toni trascina la Fiorentina e il Franchi torna a sognare|access-date=20 mars 2014|date=27 gusht 2005}}</ref><ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2005/09/18/ecco-toni-contro-iaquinta-la-new-generation.html|title=Ecco Toni contro Iaquinta la new generation del gol|author=Emilio Marrese|publisher=La Repubblica|language=it|date=18 shtator 2005}}</ref> Në janar 2006, ai u zgjodh si sportisti i vitit nga ''Telegatto''.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/a/sezioni/spettacoli_e_cultura/telegatti/telegatti/telegatti.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=Il Telegatto è femmina La Ventura personaggio dell'anno|access-date=20 mars 2014|date=22 janar 2006}}</ref> Toni e mbylli sezonin me 31 gola, duke u shpallur golashënuesi më i mirë i kampionatit.<ref name=":5">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/chievo-fiorentina/chievo-fiorentina.html|publisher=La Repubblica|language=it|title=La Fiorentina batte il Chievo e si qualifica per la Champions|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Ai u bë lojtari i parë në Serie A pas 50 vitesh që shënote 30 ose më shumë gola në një sezon si dhe u bë lojtari i parë italian që fitoi çmimin [[Këpuca e Artë Evropiane]].<ref name=":6">{{cite news|url=http://www.tuttomercatoweb.com/rassegna-stampa/toni-vince-la-scarpa-d-oro-27956|publisher=tuttomercatoweb.com|language=it|title=Toni vince la Scarpa d'Oro|access-date=20 mars 2014|date=14 maj 2006}}</ref> Toni gjithashtu u bë lojtari me më shumë gola në një sezon i Fiorentinës, duke thyer rekordin e [[Kurt Hamrin]] dhe [[Gabriel Batistuta|Gabriel Batistutës]], të cilët të dy kishin shënuar nga 26 gola. Fiorentina e mbylli sezonin në vendin e katërt me 74 pikë,<ref name=":5"/> por pas ngjarjeve të ''[[Calciopoli]]t'' klubi u ndëshkua me heqjen e 30 pikëve.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2006/SPORT/football/07/25/italy.appeals/?section=cnn_latest|title=Fiorentina and Lazio win reprieves|publisher=CNN|language=en|date=26 korrik 2006|access-date=9 tetor 2010}}</ref> Gjatë verës së vitit 2006, Toni shprehu dëshirën për t'u larguar nga klubi por në fund u bind të qëndronte nga presidenti [[Andrea Della Valle]]. Sezoni 2006–07 i Tonit u karakterizua nga problemet fizike,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|title=Fiorentina striker Toni to have foot surgery|publisher=ESPN FC|language=en|archive-url=https://archive.today/20120716191256/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=431108&cc=5739|archive-date=16 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|language=en|url=http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|title=«Due to the aforementioned foot surgery, he missed Italy's next two qualifiers against the Faroe Islands and Lithuania»|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203035744/http://www.oleole.com/luca-toni/biography/phi15i.html|archive-date=3 shkurt 2011|website=oleole.com}}</ref><ref>{{cite web|title=«Santana e Toni, che ha ancora fastidio al metatarso, si accomodano in tribuna»|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Z_Altro/Feed_Esterni/goaldotcom/1208130.shtml?uuid=f4a0e58c-71b8-11db-ab57-00000e251029&DocRulesView=Libero&fromSearch|website=Il Sole 24 Ore|language=it}}</ref> por ai arriti të shënonte 16 gola në 29 ndeshje. Në përfundim të sezonit, ai u lejua të largohej pasi i premtoi presidentit Della Valle se nuk do të firmoste me asnjë klub rival në Itali.<ref>{{Cite news|work=Reuters|url=https://timesofmalta.com/article/fiorentina-allow-striker-toni-to-leave.16243|title=Fiorentina allow striker Toni to leave|publisher=Times of Malta|language=en|date=28 maj 2007|access-date=9 tetor 2010}}</ref> ===Bayern München=== Më 30 maj 2007, presidenti i [[FC Bayern München|Bayern München]] [[Karl-Heinz Rummenigge]] konfirmoi transferimin e Tonit për 11.58 milion €.<ref> {{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-com.de/en/news/news/2007/12028.php?fcb_sid=73fc8ae49d1399cc86fec25d4aef09a5|title=Bayern swoop for Italy star Luca Toni|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Në moshën 30 vjeç, sulmuesi u largua nga Italia për të provuar përvojën e parë jashtë shtetit. Ai firmosi një kontratë katër-vjeçare dhe u prezantua zyrtarisht më 7 qershor sëbashku me francezin [[Franck Ribéry]], duke marrë fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/en/news/news/2007/12082.php?fcb_sid=98ae92be703fa715524523742fb57cc1|title=FCB unveil star signings Ribéry and Toni|access-date=23 janar 2008|date=7 qershor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref> Toni bëri debutimin e tij në [[Bundesliga|Bundesligë]] më 11 gusht në fitoren 3–0 kundër [[Hansa Rostockl|Hansa Rostock]], duke shënuar në minutën e 13të.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2007/08_Agosto/11/bundesliga.shtml|publisher=[[Gazzetta dello Sport]]|title=Subito Toni: il Bayern vola|language=it|access-date=20 mars 2014|date=22 maj 2006}}</ref> Më 20 shtator, ai luajti ndeshjen e parë në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] kundër ekipit portugez [[C.F. Os Belenenses|Belenenses]], duke shënuar golin e vetëm të takimit.<ref>{{cite news|url=http://qn.quotidiano.net/sport/2007/09/21/37445-risultati_toni_trascina_bayern.shtml|publisher=quotidiano.net|language=it|title=I risultati, Toni trascina il Bayern|access-date=20 mars 2014|date=20 shtator 2007}}</ref> Ai gjithashtu shënoi edhe në ndeshjen e kthimit duke ndihmuar ekipin të kualifikohet në fazën e grupeve. Në ndeshjen e fundit në grupin F kundër [[Aris Thessaloniki F.C.|Aris]], Toni shënoi katër gola në fitoren tenistike 6–0 në [[Allianz Arena]], me Bayernin që fitoi grupin.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/matchreports/2007/12/toni-bags-four-as-rampant-bayern-let-rip|title=Toni bags four as rampant Bayern let rip|access-date=23 janar 2014|date=18 dhjetor 2007|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bc62fa603-d54370b9cf1d-1000--uefa-cup-marksmen-primed-for-more/|title=UEFA Cup marksmen primed for more|access-date=23 janar 2009|date=11 shkurt 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Më 17 shkurt 2008, Toni shënoi një "tregolësh të përkryer" (gol me kokë, këmbën e majtë dhe të djathtë) në ndeshjen kundër [[Hannover 96]], duke u bërë lojtari i parë i Bayernit që nga [[Hans Dorfner]] në vitin 1989 që e arrin këtë gjë.<ref>{{cite web|url=https://fcbayern.com/en/news/2020/05/late-starter-goalscorer-world-cup-winner-%E2%80%93-luca-toni-profile|title=Late starter, goalscorer, World Cup winner – Luca Toni profile|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=en|date=26 maj 2020}}</ref> Pas kësaj, ai rezultoi vendimtar në ndeshjen e dytë çerek-finale të Kupës UEFA kundër [[Getafe CF|Getafes]]; ai shënoi dy gola në minutat 115të dhe 120të të kohës shtesë, duke ndihmuar Bayernin të barazonte ndeshjen 3–3; ky rezultat i lejoi ekipit gjerman të kualifikohej në gjysëm-finale me rregullin e golit jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0254-0d7bd3e4e790-038268cf16d8-1000--getafe-stunned-as-toni-saves-bayern/|title=Getafe stunned as Toni saves Bayern|access-date=23 janar 2009|date=10 prill 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> [[Skeda:Luca Toni Bayern.jpg|parapamje|djathtas|250px|Toni në aksion me Bayernin gjatë një ndeshje kundër Dortmundit në [[Signal Iduna Park]], 23 gusht 2008.]] Më 19 prill, Toni shënoi dy gola në fitoren 2–1 kundër [[Borussia Dortmund]]it në finalen e Kupës së Gjermanisë, duke fituar trofeun e parë me klubin.<ref>{{Cite web|url=http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|title=Doppio Toni, Bayern vince la coppa|access-date=19 prill 2008|publisher=Mediaset|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420231848/http://www.tgcom.mediaset.it/sport/articoli/articolo410078.shtml|archive-date=20 prill 2008|url-status=dead}}</ref> Ai u komplimentua nga trajneri [[Ottmar Hitzfeld]], i cili pas ndeshjes deklaroi: "Një kafshë goli i cili nuk ka dëshirë kurrë të pushojë".<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Estero/Primo_Piano/2008/04_Aprile/18/tonihitzfeld.shtml|title=Hitzfeld, mai senza Toni: "Luca è un animale da gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 prill 2008}}</ref> Në gjysëm-finalen e Kupës UEFA, Bayerni u eliminua nga [[FC Zenit Saint Petersburg|Zenit Saint Petersburg]]; Toni e mbylli kompeticionit si golashënuesi më i mirë me 10 gola sëbashku me [[Pavel Pogrebnyak]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0254-0d7bd633ed6a-94ca4e3f3e55-1000--pogrebnyak-and-toni-pick-up-prize/|title=Pogrebnyak and Toni pick up prize|access-date=23 janar 2009|date=14 maj 2008|publisher=UEFA|language=en}}</ref> Në Bundesligë, ekipi u shpall kampion më 4 maj pas barazimit pa gola kundër [[VfL Wolfsburg|Wolfsburgut]];<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2008/5/4/bayern-munich-win-german-title|title=Bayern Munich win German title|access-date=23 janar 2009|date=4 maj 2008|publisher=Al Jazeera|language=en}}</ref> ai u shpall golashënuesi më i mirë me 24 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2008/05/19/2003412316|title=BUNDESLIGA: Bayern end season with easy win|access-date=23 janar 2009|date=18 maj 2008|publisher=Taipei Times|language=en}}</ref> Gjithsej, ai shënoi 39 gola dhe 12 asiste në 46 ndeshje, duke regjistruar sezonin më të mirë në karrierë. Toni vazhdoi të shënonte me rregullsi në sezonin 2008–09, veçanërisht në pjesën e parë, ku ai shënoi në shtatë ndeshje rresht. Në shkurt 2009, ai pësoi një dëmtim në tendinën e akilit, duke humbur disa ndeshje. Ai gjithsesi arriti të shënonte 14 gola në 25 ndeshje në kampionat, duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit. Problemet me tendinën e akilit u rikthyen sërisht, duke bërë që ai të humbiste të gjithë fazën përgatitore në verën e vitit 2009. Toni u rikthye në stërvitje në shtator dhe u aktivizua në dy ndeshje me [[FC Bayern München II|ekipin rezervë]].<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/bayern-ii-gegen-aue-2009-liga-938882/analyse|title=Die Erzgebirger siegen am Ende verdient bei Toni & Co.|publisher=kicker|language=de|access-date=30 shtator 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/palermo/?action=read&idnotizia=14317|title=Bayern Monaco, con Toni in campo le riserve perdono 5 a 0|publisher=Tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref> Më 7 nëntor, ai u gjobit nga klubi pasi iku nga stadiumi pasi u zëvëndësua në pjesën e parë gjatë një ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|archive-url=https://web.archive.org/web/20091112183038/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=696532&sec=europe&cc=5901|url-status=dead|archive-date=12 nëntor 2009|title=Lahm hit by Record Fine as Bayern punish Stars|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=7 nëntor 2009}}</ref> Kjo solli edhe prishjen e marrëdhënjes së tij me trajnerin [[Louis van Gaal]]. Pas këtyre ngjarjeve, presidenti [[Uli Hoeneß]] deklaroi se Toni do të lejohej të largohej nga klubi si lojtar i lirë. ====Huazimi te Roma==== Më 31 dhjetor 2009, Toni u huazua te klubi italian [[A.S. Roma|Roma]] deri në përfundim të sezonit. Kryeqytetasit i ofruan një rrogë rreth 3 milion € pa përfshirë bonuset.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.t-home.de/de/aktuell/news/2010/21838.php?fcb_sid=cdd46bade361cd1fe66316f0c67a55ec|title=FCB leiht Luca Toni an den AS Rom aus|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|date=31 dhjetor 2009|access-date=31 dhjetor 2009|language=de}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/30-12-2009/bayern-saluta-toni-602485635430.shtml|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|title=Roma, visite mediche per Toni|date=31 dhjetor 2009|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 6 janar 2010 në ndeshjen e kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], duke zëvëndësuar [[Mirko Vučinić]] në minutat e fundit. Njëmbëdhjetë ditë më pas, ai shënoi dy golat e para me klubin në ndeshjen kundër [[Genoa C.F.C.|Genoas]].<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Roma/17-01-2010/roma-sorpasso-riuscito-602680209373.shtml|title=Roma, sorpasso riuscito Toni conquista l'Olimpico|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 janar 2010}}</ref> Toni shënoi gjithsej 5 gola me Romën, përfshirë golin vendimtar në fitoren 2–1 kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në [[Stadio Olimpico]], duke ngushtuar avantazhin e ''Zikaltërve'' në vendin e parë me vetëm një pikë. Në maj 2010, Toni luajti në finalen e Kupës së Italisë kundër Interit, të cilën Roma e humbi 1–0.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|title=Inter claim first gong of the treble|date=5 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=6 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021081742/http://soccernet.espn.go.com/report?id=292116&cc=5739|url-status=dead}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni u rikthye te Bayerni dhe më 16 qershor ndërpreu kontratën e tij me klubin gjerman, duke u bërë lojtar i lirë.<ref>{{Cite web|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/aktuell/news/2010/23774.php?fcb_sid=8a1cd62514847198ae6a602ace48c292|title=Luca Toni verlässt FCB endgültig|website=fcbayern.de|publisher=FC Bayern München|language=de|access-date=9 prill 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp|title=Toni-Bayern, separazione consensuale|publisher=La Stampa|language=it|date=16 qershor 2010|url-status=dead|archive-date=19 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619074630/http://www.lastampa.it/sport/cmsSezioni/calcio/201006articoli/27524girata.asp}}</ref> ===Genoa=== Pas largimit nga Bayerni, Toni firmosi një kontratë dy-vjeçare me Genoan me një rrogë rreth 4 milion € në sezon,<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Genoa/01-07-2010/toni-genoa-idea-ambiziosa-71291246276.shtml|title=Toni, il Genoa e un'idea ambiziosa. "Tornerò in azzurro a suon di gol"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://genova.repubblica.it/sport/2010/07/01/news/genoa_il_gran_giorno_di_toni_oggi_la_presentazione-5297174/|title=Genoa, il gran giorno di Toni. Oggi la presentazione|publisher=La Repubblica|language=it|date=1 korrik 2010}}</ref> duke u bërë lojtari më i paguar në historinë e klubit.<ref>{{cite news|author=L. Franculli|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/storie/09-07-2019/coutinho-martinez-papastathopoulos-tutti-peggiori-acquisti-estate-20102011-340728196304/luca-toni-genoa.shtml|title=Male male Malaka, lo spreco Coutinho e... I 5 peggiori acquisti dell'estate 2010-'11|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=5 gusht 2019|access-date=5 gusht 2019}}</ref> Ai u prezantua zyrtarisht më 1 korrik dhe mori fanellën me numrin 9 për sezonin e ri.<ref name="TheRepublic">{{cite news|url=https://www.repubblica.it/sport/calcio/serie-a/genoa/2010/07/01/news/presentazione_toni-5313316/|publisher=La Repubblica|access-date=7 korrik 2010|date=7 korrik 2010|title=Toni: "Grazie Genoa, non ti deluderò"|language=it}}</ref> Toni shënoi golin e parë me klubin më 19 shtator 2010 nga pika e penalltisë në ndeshjen e javës së 3të të kampionatit kundër Parmës. Më 20 tetor, ai shënoi një dopietë kundër [[U.S. Grosseto 1912|Grossetos]] në raundin e tretë të kupës si dhe një tjetër dopietë më 24 nëntor në fitoren 3–1 kundër [[Vicenza Calcio|Vicenzës]] në raundin e katërt. Periudha e Tonit te Genoa u kritikua nga tifozët e klubit si dhe nga vetë presidenti [[Enrico Preziosi]]. Ky i fundit, në një intervistë në fund të vitit, deklaroi: "Një notë për Tonin? 3, si numri i golave që ka shënuar në kampionat."<ref>{{Cite web|url=http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|title=Mercato: Toni-Preziosi, non è più come prima|publisher=Datasport|language=it|access-date=11 maj 2011|archive-date=22 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522221529/http://www.datasport.it/news/2011/gennaio/1/48498/mercato-toni-preziosi-pia-come-prima.html|url-status=dead}}</ref> ===Juventus=== Më 7 janar 2011, Toni u transferua te [[Juventus F.C.|Juventusi]] duke firmosur një kontratë deri në qershor 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|title=Luca Toni alla Juventus|date=7 janar 2011|publisher=Juventus F.C.|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110110034954/http://www.juventus.it/site/ita/NEWS_newsseriea_2F42EF90EDBD4FEF8256020FB65C89A3.asp|archive-date=10 janar 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml|title=Juve, ufficiale l'arrivo di Toni|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml|title=Toni: "Io bianconero, è un sogno"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=7 janar 2011}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Ai debutoi me ekipin dy ditë më vonë, duke luajti si titullar në humbjen 3–0 kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]].<ref>{{Cite web|url=http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|title=Napoli-Juventus 0-3|publisher=Lega Serie A|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110112185939/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/25602|archive-date=12 janar 2011}}</ref> Më 5 shkurt, Toni shënoi golin e 100të në Serie A si dhe të parin e tij si lojtar i Juventusit në fitoren 3–1 kundër Cagliarit.<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/news/serie-a-cagliari-juve-in-diretta-233168|title=Legge dell'ex: Matri rilancia la Juve|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=5 shkurt 2011|access-date=1 qershor 2015}}</ref> Ai e mbylli pjesën e dytë të sezonit 2010–11 me vetëm 2 gola në 14 ndeshje në kampionat. Në sezonin e rradhës, Toni u la jashtë planeve të trajnerit të ri [[Antonio Conte]],<ref>{{Cite web|url=http://www.soccermagazine.it/calciomercato/juventus-luca-toni-alla-corte-di-zenga-trovato-laccordo-con-lal-nassr-47021/|title=Juventus, Luca Toni alla corte di Zenga: trovato l'accordo con l'Al Nassr|publisher=Soccer Magazine|language=it|access-date=12 prill 2026}}</ref> me të cilin Juventusi do të fitonte kampionatin. Megjithatë, ai shënoi golin e parë në ndeshjen përuruese të [[Juventus Stadium]] kundër [[Notts County F.C.|Notts County]] më 8 shtator 2011.<ref>{{Cite web|url=http://www.calciomercatonews.com/2011/09/09/juventus-notts-county-toni-segna-il-primo-gol-nel-nuovo-stadio/|title=Juventus-Notts County, Toni segna il primo gol nel nuovo stadio|author=Claudio Ruggeri|publisher=CalcioMercatoNews.com|language=it|date=9 shtator 2011|access-date=9 maj 2016}}</ref> ===Al Nasr=== Më 30 janar 2012, Toni u transferua te klubi emirat [[Al-Nasr SC (Dubai)|Al-Nasr]], duke provuar përvojën e tij të dytë jashtë Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202103458/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1015046/luca-toni-leaves-juventus-for-al-nasr?cc=4716|url-status=dead|archive-date=2 shkurt 2012|title=Toni leaves Juventus|date=30 janar 2012|access-date=30 janar 2012|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Ai shënoi golin e fitores në debutimin e tij në Ligën Pro të Emirateve të Bashkuara Arabe kundër [[Ajman Club]].<ref>{{Cite web|url=http://www.repubblica.it/sport/calcio/esteri/2012/02/09/news/toni_gol_debutto_al_nasr-29617615/|title=Toni, esordio con gol. Zenga può sorridere|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 shkurt 2012}}</ref> Më 7 mars, Toni gjithashtu debutoi me gol në [[AFC Liga e Kampionëve|AFC Ligën e Kampionëve]] në fitoren minimale 1–0 në transfertë kundër ekipit iranian [[Sepahan S.C.|Sepahan]].<ref>{{Cite web|url=http://it.soccerway.com/matches/2012/03/07/asia/afc-champions-league/sepahan/al-nasr-dubai/1232867/|title=Sepahan-Al Nasr 1–0|publisher=Soccerway|language=it|date=7 mars 2012}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Toni ra dakord me klubin për ndërprerjen e kontratës;<ref>{{Cite web|url=http://www.sportcafe24.com/15915/calciomercato/mercato-toni-al-nasr-e-gia-finita-chevanton-lecce-amore-eterno.html|title=Mercato, Toni-Al Nasr: è già finita! Chevanton-Lecce, amore eterno|website=sportcafe24.com|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://calciomercato.corriere.it/2012/07/09/il-malaga-punta-su-toni-sfuma-la-pista-robinho/|title=Il Malaga punta su Toni. Sfuma la pista Robinho?|publisher=La Corriere dello Sport|language=it|date=9 korrik 2012}}</ref> ai shënoi 5 gola në 13 ndeshje gjatë qëndrimit të tij të shkurtër në [[Dubai]]. ===Rikthimi te Fiorentina=== Më 31 gusht 2012, në ditën e fundit të merkatos verore, Toni bëri një rikthim te Fiorentina në moshën 35 vjeç, duke firmosur një kontratë një-vjeçare.<ref>{{Cite news|url=http://it.violachannel.tv/dettaglio-comunicati-ufficiali/items/luca-toni-torna-alla-fiorentina.html|title=Luca Toni torna alla Fiorentina|date=31 gusht 2012|publisher=Viola Channel|language=it|access-date=31 gusht 2012}}</ref> Kjo solli edhe rikthimin e tij në [[Firence]] pas pesë vitesh.<ref>{{Cite web|url=http://www.fiorentina.it/notizia.asp?IDNotizia=116551|title=Clamoroso ritorno a Firenze per Luca Toni che arriva da svincolato|publisher=ACF Fiorentina|language=it|date=31 gusht 2012}}</ref> Toni luajti ndeshjen e parë pas rikthimit më 16 shtator kundër [[Calcio Catania|Catanias]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 64të; ai shënoi golin e dytë të ndeshjes me prekjen e parë të topit vetëm 87 sekonda më vonë.<ref>{{cite web|url=http://www.sportsmole.co.uk/football/Fiorentina/news/toni-overjoyed-with-return-goal_45569.html|title=Luca Toni overjoyed with return goal|website=sportsmole.co.uk|language=en|date=16 shtator 2012|access-date=16 shtator 2012}}</ref> Toni e mbylli sezonin 2012–13 me 8 gola në 27 ndeshje. ===Verona=== Më 5 korrik 2013, Toni firmosi një kontratë një-vjeçare me klubin e sapongjitur në Serie A, [[Hellas Verona F.C.|Verona]], duke vazhduar qëndrimin e tij në elitë në moshën 36 vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.hellasverona.it/news.php?id=21427|title=Ufficiale: Luca Toni in gialloblù|website=hellasverona.it|publisher=Hellas Verona F.C.|date=5 korrik 2013|access-date=19 gusht 2013|language=it|archive-date=8 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130708151801/http://www.hellasverona.it/news.php?id=21427|url-status=dead}}</ref> Toni ishte protagonist kryesor në debutimin e tij me ekipin, duke shënuar një dygolësh kundër [[A.C. Milan|Milanit]] në [[San Siro]] në javën hapëse të kampionatit.<ref>{{cite web|url=http://espnfc.com/us/en/report/377300/report.html?soccernet=true&cc=5901|title=Toni brace stuns AC Milan|publisher=ESPN FC|language=en|date=24 gusht 2013|access-date=24 gusht 2013}}</ref> Ai vazhdoi me formën pozitive në fillimin e sezonit, duke shënuar dhe asistuar në disa ndeshje,<ref>{{cite web|title=Luca Toni|url=https://espnfc.com/player/_/id/14104/luca-toni?cc=5739|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=14 shkurt 2014}}</ref> gjë që bëri që tifozët të kërkonin rikthimin e tij në ekipin kombëtar.<ref>{{cite web|title=Luca Toni hopeful of World Cup spot|url=http://www.sportsmole.co.uk/football/verona/world-cup/news/toni-hopeful-of-world-cup-spot_128870.html|publisher=Sports Mole|language=en|access-date=13 shkurt 2014|date=7 janar 2014|author=Alex Meyer}}</ref> Toni e mbylli sezonin 2013–14 me 20 gola në kampionat, duke thyer rekordin e [[Gianni Bui]] dhe [[Domenico Penzo]] (të dy me 15 gola) për numrin e golave të shënuar në një sezon të Serie A me Veronën.<ref>{{cite news|url=http://allsports.com.gh/football/leagues/serie-a/not-ready-to-retire-antonio-di-natale-set-for-retirement-u-turn-id2858669.html|title=Antonio Di Natale set for retirement u-turn|date=18 maj 2014|access-date=19 maj 2014|publisher=AllSports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519040313/http://allsports.com.gh/football/leagues/serie-a/not-ready-to-retire-antonio-di-natale-set-for-retirement-u-turn-id2858669.html|archive-date=19 maj 2014|url-status=dead}}</ref><ref name=":7">{{cite web|url=http://www.hellas1903.it/scheda.asp?idprod=6350&idpadrerif=26|title=Toni super bomber, primato gialloblù|website=hellas1903.it|language=it|date=30 mars 2014|access-date=31 mars 2014|archive-date=7 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407071107/http://www.hellas1903.it/scheda.asp?idprod=6350&idpadrerif=26|url-status=dead}}</ref> Toni vazhdoi me formën e mirë sportive edhe në sezonin 2014–15: më 14 dhjetor 2014, ai shënoi golin e 300të në karrierë në fitoren 2–1 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/world-match-centre/nationalleagues/nationalleague=italy-serie-a-2000000026/news/newsid/249/249/0/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925060926/http://www.fifa.com/world-match-centre/nationalleagues/nationalleague=italy-serie-a-2000000026/news/newsid/249/249/0/|url-status=dead|archive-date=25 shtator 2015|title=Evergreen Toni delighted to hit 300-goal mark|publisher=FIFA|language=en|date=14 dhjetor 2014|access-date=31 maj 2015}}</ref> Më 26 prill 2015, ai shënoi dy gola në ndeshjen kundër [[U.S. Sassuolo Calcio|Sassuolos]], duke u bërë golashënuesi më i mirë i Veronës në Serie A; ai theu rekordin e [[Emiliano Mascetti]]t, i cili kishte shënuar 35 gola nga viti 1968 deri në 1979.<ref>{{cite news|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2015/04/27/eterno-toni-con-record-il-verona-in-dieci-supera-il-sassuolo34.html|title=Eterno Toni con record il Verona in dieci supera il Sassuolo|publisher=La Repubblica|language=it|date=27 prill 2015|p=34}}</ref> Toni e mbylli kampionatin me 22 gola të shënuar në 38 ndeshje, po aq sa [[Mauro Icardi]], duke fituar të dy çmimin ''[[Capocannoniere]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/30-05-2015/verona-juventus-2-2-toni-sale-22-gol-testa-classifica-cannonieri-1101043712805.shtml|title=Verona-Juventus 2-2. Toni sale a 22 gol in testa alla classifica cannonieri|author=Fabiana Della Valle|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=30 maj 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beinsports.tv/soccer/article/n12rkjb40q7n1ae3dy8hk8l2a/title/verona-level-late-against-juventus-as-luca-toni-ends-season-as-serie-as-top-marksman|title=Verona Level Late Against Juventus As Luca Toni Ends Season As Serie A's Top Marksman|publisher=Bein Sports|language=en|date=30 maj 2015|access-date=30 maj 2015}}</ref> Ai kaloi [[Dario Hübner]] si golashënuesi më i vjetër i kampionatit<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/calcio/fantanews/24-05-2015/verona-toni-capocannoniere-21-gol-sua-eta-nessuno-come-lui-110961677747.shtml|title=Verona, Toni capocannoniere con 21 gol: a 38 anni nessuno come lui|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 maj 2015}}</ref><ref name=":8">{{cite news|url=http://www.goal.com/it/news/2/serie-a/2015/05/31/12276602/toni-e-icardi-capocannonieri-record-di-longevit%C3%A0-per-il|title=Toni e Icardi capocannonieri: record di longevità per il primo|publisher=Goal.com|language=it|date=31 maj 2015}}</ref> si dhe u bë lojtari i parë në historinë e Veronës që e fiton këtë çmim. Për më tepër, ai u bë italiani i parë që shpallet golashënuesi më i mirë me dy klube të ndryshme (Fiorentina dhe Verona) si dhe lojtari i dytë pas [[Zlatan Ibrahimović]] (Inter dhe Milan).<ref name=":9">{{Cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/verona/toni-dice-basta-si-ritira-il-bomber-che-ha-saputo-fermare-il-tempo_1097360-201602a.shtml|title=Toni dice basta, si ritira il bomber che ha saputo fermare il tempo|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=9 maj 2016}}</ref> Sezoni i tretë i Tonit me Veronën ishte më pak i suksesshëm për shkak të dëmtimeve si dhe marrëdhënjes së prishur me trajnerin [[Luigi Delneri]].<ref name="Luca Toni exits pursued by deserved fanfare and tears in fair Verona">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2016/may/09/luca-toni-exits-verona-retires-serie-a-juventus|title=Luca Toni exits pursued by deserved fanfare and tears in fair Verona|publisher=The Guardian|language=en|author=Nicky Bandini|date=9 maj 2016|access-date=9 maj 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fourfourtwo.com/news/toni-almost-came-blows-van-gaal#:cnDtxbXFx7Dv5A|title=Toni almost came to blows with Van Gaal|publisher=FourFourTwo|language=en|date=8 maj 2016|access-date=9 maj 2016}}</ref> Kjo bëri që ai të luante vetëm 23 ndeshje, gjatë së cilave shënoi 6 gola. Rënja e Veronës nga kategoria u konfirmua më 4 maj 2016, ditë në të cilën Toni njoftoi tërheqjen nga futbolli.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/83808/official-toni-annouces-retirement|title=Official: Toni announces retirement|publisher=Football Italia|language=en|date=4 maj 2016|access-date=4 maj 2016}}</ref> Ai luajti ndeshjen e fundit të karrierës katër ditë më vonë në fitoren 2–1 kundër Juventusit,<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/84050/finale-toni-and-juventus-run?mobile=off|title=Finale for Toni and Juventus run|publisher=Football Italia|language=en|date=8 maj 2016|access-date=8 maj 2016}}</ref> duke shënuar me penallti, në moshën 39 vjeçare, golin e tij të 157të në Serie A.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/08-05-2016/verona-juve-2-1-toni-gol-addio-allegri-ko-26-risultati-utili-fila-150547328485.shtml|title=Verona-Juve 2-1: Toni gol e addio, Allegri k.o. dopo 26 risultati utili di fila|author=Fabiana Della Valle|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=8 maj 2016}}</ref> Toni e mbylli aventurën e tij me Veronën me 51 gola në 100 ndeshje në kampionat dhe kupë. ==Karriera ndërkombëtare== Paraqitjet e dalluara të Tonit me Palermon bënë që në gusht 2004 të merrte ftesën e parë në [[Kombëtarja italiane e futbollit|kombëtaren italiane]] nga trajneri [[Marcello Lippi]].<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2004/h/sezioni/sport/calcio/nazionale/primalippi/primalippi/primalippi.html?ref=search&refresh_ce|title=Flachi, Toni e Blasi ecco le novità di Lippi|publisher=La Repubblica|language=it|author1=Francesco Flachi|date=14 gusht 2004|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Ai bëri debutimin e tij më 18 gusht duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në humbjen 2–0 në miqësoren kundër [[Kombëtarja islandeze e futbollit|Islandës]] në [[Rejkjavik]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/primi_piani/calcio/2004/pp_1.0.476065735.shtml|title=L'Islanda gela l'Italia di Lippi|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Francesco Ceniti|date=18 gusht 2004|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Më 4 shtator, Toni shënoi golin e parë ndërkombëtar në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]] në kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2006|FIFA Kupës së Botës 2006]].<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2004/i/sezioni/sport/calcio/nazionale/italippi/italippi/italippi.html|title=Toni entra e batte la Norvegia comincia bene l'Italia di Lippi|publisher=La Repubblica|language=it|date=4 shtator 2004|access-date=7 qershor 2016}}</ref> [[Skeda:Italy vs France - FIFA World Cup 2006 final - Luca Toni.jpg|parapamje|majtas|220px|Toni në finalen e Kupës së Botës 2006.]] Më 7 shtator 2005, Toni shënoi një tregolësh në fitoren 4–1 kundër [[Kombëtarja bjelloruse e futbollit|Bjellorusisë]], duke u bërë lojtari i parë në historinë e Fiorentinës që shënote tre gola në një ndeshje me ekipin kombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2005/09_Settembre/07/bielorussiaitalia.shtml|title=Toni da Mondiale, ride l'Italia|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Diego Antonelli|date=7 shtator 2005|access-date=7 qershor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2005/settembre/08/Toni_tre_Italia_punto_dal_ga_10_0509087764.shtml|title=Toni ne fa tre Italia a un punto dal Mondiale|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Alberto Cerruti|date=8 shtator 2005|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Ai ishte një nga 23 lojtarët e thirrur për Botërorin që do të luheshe në [[Gjermani]];<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/nazionale/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi.html|title=Lippi ha fiducia, nonostante tutto Convocato Buffon: "E' sereno"|publisher=La Repubblica|language=it|date=15 maj 2006|access-date=20 janar 2017}}</ref> ai shënoi dy gola në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]].<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/06_Giugno/30/italiaucraina.shtml|title=E adesso la Germania|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Gaetano De Stefano|date=30 qershor 2006|access-date=16 mars 2015}}</ref> Në finalen kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]], ai goditi shtyllën me një gjuajtje me kokë si dhe pati një gol të anulluar për pozicion jashtë loje, me Italinë që fitoi me rezultatin 5–3 me penallti për t'u shpallur kampion bote për herë të katërt në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/07_Luglio/09/ITALIA-FRANCIA.shtml|title=Ci incoronano i rigori|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Gaetano De Stefano|date=9 korrik 2006|access-date=16 mars 2015}}</ref> Toni ishte golashënuesi më i mirë i ekipit sëbashku me mbrojtësin [[Marco Materazzi]].<ref name="simpatia">{{cite web|url=https://www.blitzquotidiano.it/sport/italia-2006-campioni-del-mondo-grosso-jolly-cannavaro-buffon-voto-simpatia-75-1883864/|title=Home Sport Italia 2006: campioni del mondo. Grosso jolly, Cannavaro e Buffon muro: voto simpatia 7,5|publisher=BlitzQuotidiano.it|language=it|author1=Antonio Sansonetti|date=6 qershor 2014|access-date=3 korrik 2016}}</ref> Gjatë këtij edicioni, Toni ishte lojtari me më shumë faulla të pësuar, plot 28.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/italy-of-06-in-numbers-2804406|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520025030/http://www.fifa.com/worldcup/news/italy-of-06-in-numbers-2804406|url-status=dead|archive-date=20 maj 2018|title=Italy of '06 in numbers|publisher=FIFA|language=en|date=1 korrik 2016|access-date=24 shkurt 2020}}</ref> Toni shënoi pesë gola në kualifikueset e [[UEFA Euro 2008]] si dhe u thirr nga trajneri [[Roberto Donadoni]] në listën me 23 lojtarë që do të luanin në turnament.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/may/28/italy.euro2008.squad|title=Italy squad for Euro 2008|publisher=The Guardian|language=en|date=28 maj 2008|access-date=28 janar 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ilgiornale.it/news/euro-2008-donadoni-ha-tagliato-montolivo.html|title=Euro 2008, Donadoni ha "tagliato" Montolivo|publisher=Il Giornale|language=it|date=28 maj 2008|access-date=3 shkurt 2017}}</ref> Ai nuk arriti të shënonte asnjë gol; në ndeshjen e grupit kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]], goli i tij u anullua për pozicion jashtë loje, një vendim që shkaktoi polemika.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Europei/2008/Primo_Piano/2008/06_Giugno/13/attesa2.shtml|title=Azzurri, pari con la Romania Decisiva Italia-Francia|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 qershor 2008|access-date=16 mars 2015}}</ref> Në ndeshjen e tretë të grupit kundër Francës, ai fitoi një penallti që u shënua nga [[Andrea Pirlo]] që i hapi rrugën fitores 2–0 dhe kualifikimit në çerek-finale.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Europei/2008/Primo_Piano/2008/06_Giugno/17/fraita.shtml|title=Italia, la notte perfetta Nei quarti c'è la Spagna|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Gaetano De Stefano|date=18 qershor 2008|access-date=16 mars 2015}}</ref> Në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], Italia u mposht me penallti pasi koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazimin pa gola.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=232283&cc=5739&league=UEFA.EURO|archive-url=https://web.archive.org/web/20080628205252/http://soccernet.espn.go.com/report?id=232283&cc=5739&league=UEFA.EURO|url-status=dead|archive-date=28 qershor 2008|title=Spain 0 – 0 Italy|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 qershor 2008|access-date=15 qershor 2010}}</ref> Pas përfundimit të Euro 2008, Toni vazhdoi të ishte pjesë e ekipit kombëtar për fushatën kualifikuese të Kupës së Botës 2010, duke u thirrur për dy ndeshjet e para nga i rikthyeri Marcelo Lippi.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2008/10/sezioni/sport/calcio/nazionale/convocati-ottobre/convocati-ottobre/convocati-ottobre.html|title=Maggio, Pepe, Rossi e Santacroce sono quattro i nomi nuovi di Lippi|publisher=La Repubblica|language=it|date=5 tetor 2008|access-date=3 shkurt 2017}}</ref> Më 18 nëntor 2008, ai shënoi golin e barazimit në miqësoren kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]], e cila ishte goli i tij i 16të dhe i fundit me ekipin kombëtar.<ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2008/11/19/gre-ita.shtml|title=talia, pareggio in Grecia Lippi 31 volte imbattuto|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Riccardo Pratesi|date=19 nëntor 2008|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Në qershor 2009, Toni luajti në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2009|FIFA Kupën e Konfederatave]] në [[Afrika e Jugut|Afrikën e Jugut]],<ref>{{cite web|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/inter-milan-teen-makes-italy-s-confederations-cup-squad-1.782110|title=Inter Milan teen makes Italy's Confederations Cup squad|publisher=CBC|language=en|date=4 qershor 2009|access-date=7 qershor 2016}}</ref> duke u aktivizuar në të tre ndeshjet e fazës së grupeve, me Italinë që u eliminua.<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/5596826/Confederations-Cup-Brazil-and-Kaka-humiliate-Italy.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/5596826/Confederations-Cup-Brazil-and-Kaka-humiliate-Italy.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Confederations Cup: Brazil and Kaka humiliate Italy|publisher=The Telegraph|language=en|author1=Duncan White|date=21 qershor 2009|access-date=21 tetor 2015}}{{cbignore}}</ref> Pas përfundimit të turnamentit, Toni nuk u thirr më në ekipin kombëtar si dhe nuk ishte pjesë e listës paraprake për Kupën e Botës 2010.<ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/2009/03/sport/calcio/nazionale/toni-amauri/toni-amauri/toni-amauri.html|title=Toni: "Amauri in nazionale? In questo momento vedo Di Vaio"|publisher=La Repubblica|language=it|date=22 mars 2009|access-date=7 qershor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2009/03/24/ToniBis.shtml|title=Toni: "Amauri azzurro? Io non sarei d'accordo"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 mars 2009|access-date=7 qershor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2010/8675667.stm|title=World Cup 2010: Giuseppe Rossi left out of Italy squad|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 qershor 2010|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Forma pozitive e Tonit gjatë sezonit 2013–14 me Veronën bëri që ai të ishte një zgjidhje popullore nga tifozët për ekipin që do të luante në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2014|Kupën e Botës 2014]] në Brazil.<ref name="World Cup Squad Selector: Toni">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/47391/world-cup-squad-selector-toni|title=World Cup Squad Selector: Toni|publisher=Football Italia|language=en|author1=Sam Lewis|date=4 prill 2014|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Megjithatë, ai nuk u zgjodh në listën paraprake nga trajneri [[Cesare Prandelli]].<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/60525/toni-my-career-regrets|title=Toni: 'My career regrets'|publisher=Football Italia|language=en|date=28 dhjetor 2014|access-date=7 qershor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2014/jun/07/italy-world-cup-2014-team-guide|title=Italy: World Cup 2014 team guide|publisher=The Guardian|language=en|date=7 qershor 2014|access-date=7 qershor 2016}}</ref> Gjithsej, Toni regjistroi 46 ndeshje dhe 17 gola me ekipin kombëtar.<ref name="FIGC">{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2842&squadra=1|title=Toni, Luca|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=7 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226071631/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2842&squadra=1|archive-date=26 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref> ==Profili i lojtarit== ===Stili i lojës=== [[Skeda:Toni und Klose.jpg|parapamje|djathtas|180px|Luca Toni dhe [[Miroslav Klose]] para fillimit të një ndeshje kundër Hertha BSC, 14 shkurt 2009.]] Toni ishte një [[Sulmuesi (futboll)|qëndër-sulmues]] tradicional,<ref name="Sorpresa viola, torna Toni Ecco la Fiorentina che verrà">{{cite web|url=https://corrierefiorentino.corriere.it/firenze/notizie/sport/2012/31-agosto-2012/corsa-contro-tempo-2111634873114.shtml|title=Sorpresa viola, torna Toni Ecco la Fiorentina che verrà|trans-title=Viola surprise, Toni returns Here is the Fiorentina that will come|publisher=Il Corriere della Sera|author1=Irene Delfino|language=it|date=31 gusht 2012|access-date=14 tetor 2014}}</ref> i cili shquhej për luftën në ajër dhe akrobacitë;<ref>{{cite web|url=https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-luca-toni-237066|title=Gli eroi in bianconero: Luca TONI|publisher=Tutto Juve|author1=Stefano Bedeschi|language=it|date=26 maj 2015|access-date=14 qershor 2015}}</ref> në fillimet e karrierës ai ishte një sulmues i shkathët dhe shpejtë, i cili bënte inkursione sulmuese dhe krijonte hapsira për shokët e ekipit. Megjithatë, me vazhdimin e karrierës, Toni filloi të qëndronte brënda zonës, kjo për shkak të humbjes së shpejtësisë, duke bërë që kontributi i tij në lojën pa top të binte.<ref name="it.blastingnews.com">{{cite web|url=https://it.blastingnews.com/opinioni/2015/05/si-scrive-luca-toni-si-legge-voglia-di-giocare-a-calcio-00374293.html|title=Si scrive Luca Toni, si legge voglia di giocare a calcio|publisher=blastingnews.com|language=it|author1=Giacomo Scutiero|date=2 maj 2015|access-date=14 qershor 2015}}</ref><ref name="La mano di Toni sul Mondiale">{{cite web|url=http://it.uefa.com/news/newsid=337266.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610053753/http://it.uefa.com/news/newsid=337266.html|url-status=dead|archive-date=10 qershor 2016|title=La mano di Toni sul Mondiale|trans-title=Toni's hand on the World Cup|publisher=UEFA|language=it|author1=Paolo Menicucci|date=9 shtator 2005|access-date=9 maj 2016}}</ref> Toni ishte një lojtar këmbë-djathtë, i cili mund të gjuante edhe me të majtën.<ref name="it.blastingnews.com"/><ref name="La mano di Toni sul Mondiale"/> Ai ishte një gjuajtës i saktë i penalltive.<ref>{{cite web|url=http://www.corrieredellosport.it/calcio/2014/10/30-382255/I+rigoristi:+anche+Toni+al+comando|title=I rigoristi: anche Toni al comando|trans-title=Penalty takes: Toni is also in the lead|publisher=Il Corriere dello Sport|author1=Alberto Polverosi|language=it|date=30 tetor 2014|access-date=14 qershor 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222134736/http://www.corrieredellosport.it/calcio/2014/10/30-382255/I+rigoristi:+anche+Toni+al+comando|archive-date=22 dhjetor 2015}}</ref> Toni konsiderohej si një "gjahtar goli", i cili shfrytëzonte çdo mundësi për të shënuar gol. Pavarësisht këtyre aftësive, Toni nuk dallohej për aftësitë teknike dhe taktike, por për lideridershipin e tij, aftësinë për të shfrytëzuar gjatësinë e tij në avantazhin e tij, prekjen e parë të topit dhe fizikun.<ref name="it.blastingnews.com"/><ref name="La mano di Toni sul Mondiale"/><ref name="Toni? He isn't only physically strong">{{cite web|url=http://www.laroma24.it.cloud.seeweb.it/archivio/12945/dainelli-toni-non-e-solo-forte-fisicamente.html|title=Dainelli: "Toni? Non è solo forte fisicamente"|publisher=La Roma 24|language=it|date=16 janar 2010|access-date=14 qershor 2015|url-status=dead}}</ref> Saktësia e tij në gjuajtjet me kokë, fiziku dhe lufta në ajër bënë që ai të konsiderohej një nga gjuajtësit më të mirë me kokë të futbollit italian.<ref name="Sorpresa viola, torna Toni Ecco la Fiorentina che verrà"/><ref name="it.blastingnews.com"/><ref name="Toni? He isn't only physically strong"/> Duke shkruar për [[The Guardian]], Tom Mason ka thënë për lojën e tij: "Tërheqja e tij shënon fundin jo vetëm të një karriere të jashtëzakonshme, por të një brezi të tërë sulmuesish... ai duket të jetë një relike e një ideologjie të vjetëruar dhe të diskredituar. Në një botë ku sulmuesit janë vija e parë e mbrojtjes, ku presioni me intensitet të lartë dhe shpërthimet e mprehta të energjisë janë një parakusht për sulmuesit, duket se ka pak vend për lojtarë të tipit Luca Toni. I papajisur për një kundërsulm të shpejtë, që nuk ka gjasa t'i shqetësojë mbrojtësit në prapavijë, fusha e tij është zona prej 18 metrash dhe pak jashtë saj."<ref>{{cite web|url=http://thesefootballtimes.co/2016/03/20/the-renaissance-of-luca-toni/|title=The renaissance of Luca Toni|website=These Football Times|language=en|access-date=24 mars 2016|author=Tom Mason|date=20 mars 2016}}</ref> Në sezonin e fundit të karrierës së tij, Toni u përshkrua si "qendërsulmuesi i fundit i madh italian" nga gazeta sportive italiane [[La Gazzetta dello Sport]].<ref name="Luca Toni exits pursued by deserved fanfare and tears in fair Verona"/> ===Festimi i golave=== Gjatë karrierës së tij, Toni njihej për festimin e veçant të golave. Sa herë që shënonte, Toni vraponte duke rrotulluar dorën e djathtë afër veshit të tij, si për të thënë, "a e kuptoni se çfarë kam bërë?"<ref name="La mano di Toni sul Mondiale"/> ==Jeta personale== Toni është i martuar me modelen italiane [[Marta Cecchetto]].<ref>{{cite web|url=https://www.gala.de/stars/news/ex-bayern-spieler-luca-toni--romantische-hochzeit-nach-20-jahren-21439148.html|title=Romantische Hochzeit nach 20 Jahren|language=de|website=Gala|date=11 shtator 2017|access-date=18 shtator 2017}}</ref> Djali i tyre vdiq gjatë shtatëzanisë së Martës më 1 qershor 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-us/news/86/italy/2012/06/01/3142884/luca-toni-asks-for-understanding-after-stillbirth-tragedy|title=Luca Toni asks for 'understanding' after stillbirth tragedy|website=Goal.com|language=en|date=1 qershor 2012|access-date=5 qershor 2012}}</ref> Vajza e tyre Bianca lindi në qershor 2013.<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/world-of-sport/toni-becomes-father-tragedy-172234048.html|title=Toni becomes a father a year after tragedy|publisher=eurosport.yahoo.com|language=en|date=20 qershor 2013|access-date=13 korrik 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503225512/https://uk.eurosport.yahoo.com/blogs/world-of-sport/toni-becomes-father-tragedy-172234048.html|archive-date=3 maj 2014|df=dmy-all}}</ref> Më 30 qershor 2014, djali i tyre i dytë, Leonardo, lindi në [[Firence]]. Në mars 2015, autoritetet gjermane paditën Tonin për 1.7 milion € taksa të papaguara ndaj [[Kisha Katolike|Kishës Katolike]].<ref>{{cite news|title=German Church may take Italian football star to court over unpaid taxes|url=http://www.catholicherald.co.uk/news/2015/03/31/german-church-may-take-italian-football-star-to-court-over-unpaid-taxes/|access-date=26 dhjetor 2015|publisher=Catholic Herald|language=en|date=31 mars 2015}}</ref> Në atë korrik, Toni paditi ish këshilltarin e tij tatimor për të njëjtën shifër, duke pretenduar se ishte regjistruar pa dijeni paraprake si katolik romak në Gjermani dhe kështu i kishte paguar taksa Kishës në kundërshtim me bindjet e tij.<ref>{{cite news|last1=Rodden|first1=Mark|title=Hellas Verona's Luca Toni in Munich court over €1.7m church tax dispute|url=http://www.espnfc.co.uk/hellas-verona/story/2524866/luca-toni-in-munich-court-over-church-tax-dispute|access-date=26 dhjetor 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=16 korrik 2015}}</ref> Në dhjetor, ai mori një pagesë 1.25 milion € pasi gjykata i dha të drejtë.<ref>{{cite news|title=Luca Toni awarded 1.25m euros over religious tax|url=https://www.mid-day.com/articles/luca-toni-awarded-125m-euros-over-religious-tax/16801152|access-date=26 dhjetor 2015|publisher=AFP|language=en|date=24 dhjetor 2015}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në vitin 2019, Toni deklaroi se bindjet e tij politike ishin të djathta dhe se ishte mbështetës i politikanit [[Matteo Salvini]], të cilit i'u bashkua gjatë një mitingu politik në [[Modena]].<ref>{{cite web|url=https://www.tpi.it/politica/luca-toni-salvini-elezioni-anticipate-20190816395770/|title=Luca Toni vota Salvini: "Sono di centrodestra, spero in elezioni anticipate"|language=it|website=tpi.it|date=16 gusht 2019|access-date=6 maj 2020|author=Enrico Mingori}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref>{{cite web|title=Luca Toni: Player Profile and Career Statistics|url=https://www.espnfc.com/player/14104/luca-toni|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=25 maj 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/luca-toni/leistungsdatendetails/spieler/5980|title=Luca Toni|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=4 maj 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa !colspan="2"|Kontinenti !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="3"|[[Modena F.C.|Modena]] |1994–95 |[[Lega Pro Prima Divisione|Serie C1]] |7||2||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në fazën play-off për rënje të Serie C1}}||1||9||3 |- |1995–96 |Serie C1 |25||5||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||25||5 |- !colspan="2"|Gjithsej !32||7||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2||1||34||8 |- |[[Empoli F.C.|Empoli]] |[[1996–97 Serie B|1996–97]] |[[Serie B]] |3||1||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||3||1 |- |[[U.S. Fiorenzuola 1922|Fiorenzuola]] |1997–98 |Serie C1 |26||2||colspan="2"|–||colspan="2"|–||4{{efn|name=CILP|Të gjitha ndeshjet në [[Coppa Italia Lega Pro|Kupën e Italisë të Serie C]]}}||2||30||4 |- |[[A.S. Lodigiani|Lodigiani]] |1998–99 |Serie C1 |31||15||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2{{efn|name=CILP}}||1||33||16 |- |[[Treviso F.B.C. 1993|Treviso]] |[[1999–2000 Serie B|1999–2000]] |Serie B |35||15||4||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||39||16 |- |[[Vicenza Calcio|Vicenza]] |[[2000–01 Serie A|2000–01]] |[[Serie A]] |31||9||2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||33||9 |- |rowspan="3"|[[Brescia Calcio|Brescia]] |[[2001–02 Brescia Calcio season|2001–02]] |Serie A |28||13||4||1||2{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Kupa Intertoto|UEFA Kupën Intertoto]]}}||0||colspan="2"|–||34||14 |- |[[2002–03 Brescia Calcio season|2002–03]] |Serie A |16||2||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||16||2 |- !colspan="2"|Gjithsej !44||15||4||1||2||0||colspan="2"|–||50||16 |- |rowspan="3"|[[U.S. Città di Palermo|Palermo]] |[[2003–04 US Città di Palermo season|2003–04]] |Serie B |45||30||2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||47||30 |- |[[2004–05 US Città di Palermo season|2004–05]] |Serie A |35||20||1||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||36||21 |- !colspan="2"|Gjithsej !80||50||3||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||83||51 |- |rowspan="3"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |[[2005–06 ACF Fiorentina season|2005–06]] |Serie A |38||31||4||2||colspan="2"|–||colspan="2"|–||42||33 |- |[[2006–07 ACF Fiorentina season|2006–07]] |Serie A |29||16||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||29||16 |- !colspan="2"|Gjithsej !67||47||4||2||colspan="2"|–||colspan="2"|–||71||49 |- |rowspan="4"|[[FC Bayern München|Bayern München]] |[[2007–08 FC Bayern Munich season|2007–08]] |[[Bundesliga]] |31||24||4||5||11{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]}}||10||0||0||46||39 |- |[[2008–09 FC Bayern Munich season|2008–09]] |Bundesliga |25||14||2||1||8{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]}}||3||colspan="2"|–||35||18 |- |[[2009–10 FC Bayern Munich season|2009–10]] |Bundesliga |4||0||2||1||2{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|–||8||1 |- !colspan="2"|Gjithsej !60!!38!!8!!7!!21!!13!!0!!0!!89!!58 |- |[[FC Bayern München II|Bayern München II]] |[[2009–10 3. Liga|2009–10]] |[[3. Liga]] |2||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||2||0 |- |[[A.S. Roma|Roma]] |[[2009–10 AS Roma season|2009–10]] |Serie A |15||5||2||0||0||0||colspan="2"|–||17||5 |- |[[Genoa C.F.C.|Genoa]] |[[2010–11 Genoa CFC season|2010–11]] |Serie A |16||3||2||4||colspan="2"|–||colspan="2"|–||18||7 |- |rowspan="3"|[[Juventus F.C.|Juventus]] |[[2010–11 Juventus FC season|2010–11]] |Serie A |14||2||1||0||0||0||colspan="2"|–||15||2 |- |[[2011–12 Juventus FC season|2011–12]] |Serie A |0||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||0||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !14||2||1||0||0||0||colspan="2"|–||15||2 |- |[[Al-Nasr Dubai SC|Al Nasr]] |[[2011–12 UAE Pro League|2011–12]] |[[UAE Pro League]] |8||3||2||2||3{{efn|Të gjitha ndeshjet në [[AFC Liga e Kampionëve|AFC Ligën e Kampionëve]]}}||0||colspan="2"|–||13||5 |- |Fiorentina |[[2012–13 ACF Fiorentina season|2012–13]] |Serie A |27||8||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||28||8 |- |rowspan="4"|[[Hellas Verona F.C.|Verona]] |[[2013–14 Hellas Verona FC season|2013–14]] |Serie A |34||20||2||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||36||21 |- |[[2014–15 Hellas Verona FC season|2014–15]] |Serie A |38||22||1||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||39||23 |- |[[2015–16 Hellas Verona FC season|2015–16]] |Serie A |23||6||2||1||colspan="2"|–||colspan="2"|–||25||7 |- !colspan="2"|Gjithsej !95||48||5||3||colspan="2"|–||colspan="2"|–||100||51 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !584!!267!!38!!21!!26!!13!!8!!4!!658!!306 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2842&squadra=1|title=Nazionale in cifre – FIGC: Toni, Luca|website=figc.it|publisher=FIGC|language=it|access-date=4 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081226071631/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2842&squadra=1|archive-date=26 dhjetor 2008|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="6"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] |2004||5||1 |- |2005||10||5 |- |2006||11||4 |- |2007||5||4 |- |2008||11||2 |- |2009||5||0 |- !colspan="2"|Gjithsej!!47!!16 |} ==Trofe== ;Palermo<ref name="Soccerway">{{cite web|url=https://int.soccerway.com/players/luca-toni/90/|title=Luca Toni|publisher=Soccerway|language=en|access-date=17 shtator 2014}}</ref> * [[Serie B]]: [[2003–04 Serie B|2003–04]] ;Bayern München<ref name="Soccerway"/> * [[Bundesliga]]: [[2007–08 Bundesliga|2007–08]], [[2009–10 Bundesliga|2009–10]] * [[DFB-Pokal]]: [[2007–08 DFB-Pokal|2007–08]], [[2009–10 DFB-Pokal|2009–10]] * [[DFB-Ligapokal]]: [[DFB-Ligapokal|2007]] ;Italia<ref name="Soccerway"/> * [[FIFA Kupa e Botës]]: [[Kampionati Botëror i Futbollit 2006|2006]] ;Çmime personale * Golashënuesi më i mirë në Serie B: [[2003–04 Serie B#Top scorers|2003–04]]<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital2tops.html|title=Italy – Serie B Top Scorers|author1=Igor Kramarsic|author2=Roberto Di Maggio|author3=Alberto Novello|date=4 qershor 2015|publisher=[[RSSSF]]|language=en|access-date=15 dhjetor 2015}}</ref> * [[Pallone d'Argento]]: 2005–06<ref>{{cite web|url=https://ussi.it/2016/a-florenzi-il-pallone-dargento-coppa-giaime-fiumano/|title=A Florenzi il "Pallone d'Argento" Coppa Giaimè Fiumano|publisher=ussi.it|language=it|date=8 maj 2016|access-date=18 maj 2016}}</ref> * [[Capocannonieri|Golashënuesi më i mirë në Serie A]]: [[2005–06 Serie A#Top scorers|2005–06]], [[2014–15 Serie A#Top goalscorers|2014–15]]<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/italtops.html|title=Italy – Serie A Top Scorers|author1=Igor Kramarsic|author2=Roberto Di Maggio|author3=Alberto Novello|date=11 qershor 2015|publisher=[[RSSSF]]|language=en|access-date=15 dhjetor 2015}}</ref> * [[Oscar del Calcio#Serie A Goalscorer of the Year|Golashënuesi i Vitit i Serie A]]: 2006<ref>{{cite web|url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2007/gennaio/29/Luca_cannoniere_2006_trionfo_per_ga_10_070129201.shtml|title=Luca il cannoniere 2006 Un trionfo per Cannavaro|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=29 janar 2007|access-date=27 nëntor 2017}}</ref> * [[Guerin d'Oro]]: 2006<ref name="Guerin d'Oro">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/italpoy.html|title=Italy – Footballer of the Year|website=[[RSSSF]]|language=en|access-date=6 shkurt 2015}}</ref> * [[Këpuca e Artë Evropiane]]: 2005–06<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/gboot.html|title=Golden Boot ("Soulier d'Or") Awards|author1=Sorin Arotaritei|author2=Roberto Di Maggio|author3=Karel Stokkermans|date=20 nëntor 2014|website=[[RSSSF]]|language=en|access-date=29 nëntor 2015}}</ref> * [[Ekipi All-Star i FIFA Kupës së Botës]]: 2006<ref name="France, Italy dominate World Cup all-star squad">{{cite web|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/france-italy-dominate-world-cup-all-star-squad-1.572395|title=France, Italy dominate World Cup all-star squad|publisher=CBC|language=en|date=7 korrik 2006|access-date=27 maj 2015}}</ref> * [[Ekipi i Vitit i ESM]]: [[European Sports Media#2005.E2.80.9306|2005–06]]<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/esm-xi.html|title=ESM XI – 2005/06 Season XI|publisher=RSSSF|language=en|access-date=1 shtator 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207144925/http://www.rsssf.com/miscellaneous/esm-xi.html|archive-date=7 shkurt 2016}}</ref> * Ekipi i Sezonit i Bundesligës nga ''[[Kicker (revistë sportive)|kicker]]'': 2007–08<ref>{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/bl50/200708/startseite.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018212401/http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/bl50/200708/startseite.html|url-status=dead|archive-date=18 tetor 2012|title=Bundesliga Historie 2007/08|language=de|publisher=kicker.de}}</ref> * [[List of Bundesliga top scorers|Golashënuesi më i mirë i Bundesligës]]: [[2007–08 Bundesliga#Top goalscorers|2007–08]]<ref>{{cite web|url=https://www.kicker.de/die-torjaeger-378567/slideshow|title=Die Torjäger|language=de|publisher=kicker.de|access-date=17 shtator 2014}}</ref> * [[List of UEFA Cup and Europa League top scorers|Golashënuesi më i mirë i Kupës UEFA Cup]]: [[2007–08 UEFA Cup#Top goalscorers|2007–08]]<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/ec/ec3tops.html|title=Fairs/UEFA Cup Topscorers|language=en|author1=Roberto Mamrud|author2=Davide Rota|author3=Jarek Owsianski|date=11 qershor 2015|website=[[RSSSF]]|access-date=15 dhjetor 2015}}</ref> * I nominuar për [[FIFPro World XI]]: 2006, 2007, 2008<ref>{{cite web|title=World XI players|url=http://www.fifpro.org/en/events/world-xi/players?sortname2=2010|website=FifPro|publisher=FIFA|language=en|access-date=30 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001010745/http://www.fifpro.org/en/events/world-xi/players?sortname2=2010|archive-date=1 tetor 2015|url-status=dead}}</ref> * [[Ekipi i Vitit i Serie A]]: [[Serie A Team of the Year#2014.E2.80.9315|2014–15]]<ref name="Oscar del Calcio, dominio Juve">{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/14-12-2015/juventus-buffon-elogia-donnarumma-ha-doti-gia-grande-1301295361892.shtml|title=Oscar del Calcio, dominio Juve. Buffon: "Donnarumma ha doti da grande"|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=14 dhjetor 2015|access-date=14 dhjetor 2015}}</ref> * [[Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea"]]: 2015<ref name="premio-Scirea">{{cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Juventus/26-07-2016/a-gigi-buffon-premio-scirea-podio-barzagli-abbiati-160483136491.shtml|title=A Gigi Buffon il premio Scirea: sul podio Barzagli e Abbiati|work=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Andrea Guerra|date=26 korrik 2016|access-date=26 korrik 2016}}</ref> * Holli i Famës i Fiorentinës: 2016<ref>{{cite web|url=http://www.museofiorentina.it/index.php?option=com_content&view=article&id=2192:hall-of-fame-viola-2016-v-edizione&catid=84:news&Itemid=198|title=Hall of Fame Viola 2016 V Edizione|publisher=Museo Fiorentina|language=it|author1=David Fabbri|date=10 janar 2017|access-date=1 dhjetor 2017}}</ref> '''Urdhëra''' :*[[Image:Friedrich Order.png|left|50px]] [[Italian National Olympic Committee|CONI]]: ''Jaka e Artë e Meritës Sportive'': 2006<ref>{{cite web|url=http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html|title=Coni: Consegna dei Collari d'Oro e dei Diplomi d'Onore. Premia il Presidente del Consiglio Romano Prodi. Diretta Tv su Rai 2|publisher=Coni.it|language=it|date=16 tetor 2006|access-date=23 dhjetor 2016|archive-date=24 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224094737/http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html|url-status=dead}}</ref> :*[[File:ITA OMRI 2001 Uff BAR.svg|left|50px]] Klasi i 4të/Oficer: ''[[Order of Merit of the Italian Republic|Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]'': 2006<ref>{{cite web|url=http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=198825|title=Toni Sig. Luca – Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana|website=quirinale.it|language=it|date=12 dhjetor 2006|access-date=16 mars 2015}}</ref> ==Referime== {{Reflist|3}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} * [http://aic.football.it/scheda/162/toni-luca.htm Profili te AIC]{{Lidhje e vdekur}} * [https://web.archive.org/web/20150829051557/http://www.legaseriea.it/it/giocatori/luca-toni/TONLU Profili te Lega Serie A] * [https://web.archive.org/web/20081226071631/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=2842&squadra=1 Statistikat me ekipin kombëtar te faqja zyrtare e FIGC] (arkivuar) * [https://www.italia1910.com/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=628 Profili te Italia 1910] {{Këpuca e Artë Evropiane}} [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë italianë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]] [[Kategoria:Futbollistë në Modena F.C. 2018]] [[Kategoria:Futbollistë në Empoli F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Fiorenzuola 1922 S.S.]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Lodigiani]] [[Kategoria:Futbollistë në Treviso F.B.C. 1993]] [[Kategoria:Futbollistë në L.R. Vicenza]] [[Kategoria:Futbollistë në Brescia Calcio]] [[Kategoria:Futbollistë në U.S. Città di Palermo]] [[Kategoria:Futbollistë në ACF Fiorentina]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München II]] [[Kategoria:Futbollistë në A.S. Roma]] [[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Al-Nasr SC (Dubai)]] [[Kategoria:Futbollistë në Hellas Verona F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie C1]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie B]] [[Kategoria:Futbollistë në Serie A]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në 3. Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] lek0am18qyth6ytc7mvjoj8klnrswgk Ermal Beqiri 0 398589 2978189 2977929 2026-05-07T06:53:27Z ~2026-27702-62 187122 Shtim informacioni ne seksionin e "Karrieres" & pastrim 2978189 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ermal Beqiri | birth_date = {{Birth year and age|1982}} | birth_place = [[Gjirokastër]], Shqipëri | occupation = Inxhinier dhe njohës i TI-së }} '''Ermal Beqiri''' (lindur më 1982)<ref name=":2">{{Cite web|title=Ermal Beqiri, figurë e rëndësishme e sipërmarrjes teknologjike në Shqipëri|url=https://fakti-news.com/ermal-beqiri-figure-e-rendesishme-e-sipermarrjes-teknologjike-ne-shqiperi/|website=fakti-news.com|language=sq}}</ref> është një ekspert shqiptar i [[Inxhinieria kompjuterike|teknologjisë informative]] dhe sipërmarrës [[Shqipëria|shqiptar]] në fushën e [[Teknologjia|teknologjisë]]. Ermali ka punuar si inxhinier elektronik dhe drejtor i IT-së në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], dhe fillimisht u bë i famshëm për publikun si një nga ekspertët e IT-së të përfshirë në ekspertimin e [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar|videos Meta-Prifti.]]<ref name=":0">{{Cite web|title=Miliarda me tenderat e AKSHI-t/ Historia e dyshimtë e "perandorisë" së Ermal Beqirit|url=https://www.oranews.tv/ekonomi/miliarda-me-tenderat-e-akshi-t-historia-e-dyshimte-e-perandorise-se-erma-i1209419|website=Ora News|language=sq}}</ref> Në vitin 2025, ai ishte një nga individët e akuzuar nga SPAK për çështjen [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit#Hetimi i SPAK mbi prokurimet publike në AKSHI|e prokurimit publik të AKSHI-t]].<ref name=":0" /> == Jeta == Ai u lind në [[Gjirokastra|Gjirokastër]], Shqipëri, në vitin 1982. Studimet e larta i kreu në Francë, ku përfundoi ciklin Bachelor në Institutin Universitar të Teknologjisë Montpellier–Sète dhe më pas studimet Master në University of Nîmes.<ref name=":2" /> Gjatë kësaj periudhe mori pjesë në një konkurs kombëtar universitar në Francë, ku u rendit i treti me një projekt të prezantuar në përfaqësim të institucionit të tij.<ref name=":2" /> Më vonë, ai përfundoi studimet e doktoraturës në [[Universiteti i Tiranës|Universitetin e Tiranës]], në fushën e aplikimit të sistemeve informatike në arsim.<ref name=":2" /> == Karriera == Karriera e tij profesionale nisi në [[Francë]], ku punoi si menaxher projektesh dhe si pedagog i jashtëm në IUT GEII, duke fituar përvojë të rëndësishme si në sektorin privat, ashtu edhe në atë akademik. Pas kthimit në Shqipëri, ai mori një sërë rolesh drejtuese në institucione publike si Drejtor i Informacionit dhe Teknologjisë në Rektoratin e [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], si dhe Drejtor i TI-së në Zyrën Qendrore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme.<ref name=":2" /><ref name=":4">{{Cite web|title=Ermal Beqiri dhe sipërmarrja teknologjike në Shqipëri|url=https://lexolajmet.com/ermal-beqiri-dhe-sipermarrja-teknologjike-ne-shqiperi/|website=lexolajmet.com|language=sq}}</ref> Paralelisht, ka ushtruar aktivitet si ekspert i pavarur në çështje që lidhen me krimin informatik.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Beqiri është vlerësuar me çmimin e parë “Shërbimi Publik i Vitit” në Albanian ICT Awards 2017 për projektin “51 shërbimet e ZRPP-së në portalin e-Albania”.<ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":5">{{Cite web|date=16 maj 2017|title=51 Shërbimet ZRPP në E-Albania: Intervistë me Shërbimin Publik të Vitit në Shqipëri në Albanian ICT Awards V|url=https://pcworld.al/interviste-sherbimi-publik-mire-vitit-ne-shqiperi-51-sherbimet-zrpp-ne-e-albania/?utm_source|website=pcworld.al|language=sq}}</ref><ref name=":5" /> Në vitin 2021, ai bleu kompaninë Soft & Solution, të cilën e zhvilloi më tej në tregun shqiptar të teknologjisë së informacionit.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Në vitin 2024, Ermal Beqiri bën pjesë të grupit të kompanive Soft & Solution, Horizon, dhe ITirana, duke zgjeruar angazhimin e tij në sektorin e teknologjisë dhe inovacionit.<ref>{{Cite web |title=Horizon Sh.p.k bëhet pjesë e Grupit të Kompanive të Soft & Solution. Një hap i ri drejt inovacionit në infrastrukturë |url=https://softsolution.al/postime/horizon-sh-p-k-behet-pjese-e-grupit-te-kompanive-te-soft-solution-nje-hap-i-ri-drejt-inovacionit-ne-infrastrukture |website=softsolution.al |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pas Horizonit, Ermal Beqiri ble dhe ITiirana |url=https://kapitali.al/pas-horizonit-ermal-beqiri-ble-dhe-itirana |website=kapitali.al |language=sq}}</ref>Po këtë vit, ai themeloi kompaninë R&D Solution, e fokusuar në zhvillimin e projekteve kërkimore, avancimin teknologjik dhe nxitjen e bashkëpunimeve ndërmjet sektorëve akademikë, privatë dhe institucionalë.<ref>{{Cite web |title=R&D Solution inauguron qendrën e re të inovacionit në Shqipëri |url=https://lajmiri.com/rd-solution-inauguron-qendren-e-re-te-inovacionit-ne-shqiperi/ |website=lajmiri.com |language=sq}}</ref> Ndërsa në vitin 2025, Ermal Beqiri themeloi Albanian Council for Technology and Innovation (ACTI), një shoqatë industrie që promovon sigurinë kibernetike, startup-et dhe politikat digjitale.<ref>{{Cite web|title=SCANDAL/ "Durana", an offshore zone in Durrës where the taxes of 40 companies linked to AKSHI were avoided!|url=https://www.voxnews.al/english/aktualitet/zbulohet-shoqata-acti-e-biznesmenit-beqiri-me-50-kompani-qe-fishehet--i107831|access-date=2026-03-29|website=Vox News|language=sq}}</ref> Po atë vit, ACTI organizoi programin dhe konkursin ACT NOW 2025, të fokusuar në inovacion dhe sipërmarrje digjitale në Shqipëri, ku startup-et pjesëmarrëse konkuruan për mbështetje financiare dhe zhvillim. Çmimin kryesor prej 50,000 eurosh e fitoi startup-i InsectIntel.<ref>{{Cite web |title=ACT NOW 2025 Successfully Concludes: A Step Forward for Digital Albania |url=https://now.acti.al/act-now-2025-successfully-concludes-a-step-forward-for-digital-albania/ |language=en}}</ref> == Videoja Meta–Prifti == Beqiri mori vëmendje publike në vitin 2011 si një nga tre njohësit e TI-së të ngarkuar nga gjykata për shqyrtimin e videos Meta–Prifti, një regjistrim i fshehtë që tregonte ish-zëvendëskryeministrin [[Ilir Meta]] duke diskutuar marrëveshje korruptive me ministrin e atëhershëm të ekonomisë [[Dritan Prifti]].<ref name=":1">{{Cite web|title=Ekspertët: Videopërgjimi Meta-Prifti jo origjinal, Prifti: Gjykata të kërkojë ekspertizë nga policitë e BE-së|url=https://www.panorama.com.al/ekspertet-videopergjimi-meta-prifti-jo-origjinal-prifti-gjykata-te-kerkoje-ekspertize-nga-policite-e-be-se/|website=Panorama|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|last=Likmeta|first=Besar|date=2011-11-01|title=Albanian Experts Query Video in Meta Corruption Case|url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/|access-date=2026-02-27|website=Balkan Insight|language=en-US}}</ref> Raporti i Beqirit dhe dy eksperëve të tjerë, doli në përfundim se regjistrimi nuk ishte origjinal, një gjetje që ishte në favor të mbrojtjes së Ilir Metës kundër akuzave për korrupsion.<ref name=":1" /> Analizat të mëparshme, të kryera për prokurorinë nga ekspertë britanikë dhe amerikanë të TI-së, e kishin vlerësuar regjistrimin si autentik, por gjetjet e tyre u hodhën poshtë nga gjykata si të papranueshme.<ref>{{Cite web|title=Experts Say Albania Video Corruption Scandal a Fake|url=https://balkaninsight.com/2011/11/01/experts-say-albania-video-corruption-scandal-a-fake/|website=Balkan Insight|language=sq}}</ref> == Çështja e prokurimeve publike të AKSHI == Beqiri përmendet si një ndër figurat kryesore në hetimin e [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion|SPAK]]-ut me procedurat e prokurimit publik të Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI); ndaj të cilit ngrihen pretendime për përfshirje në korrupsion, ndikim të tenderëve, ndryshime çmimesh dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal. SPAK pretendon se kompanitë e tij mund të kenë përfituar miliona euro përmes ofertave të diskutueshme të prokurimit publik.<ref name=":2" /> ''Pamfleti'' e lidh ACTI-në e Beqirit poashtu me hetimin e SPAK-ut rreth një rrjeti kompanish të përfshira në parkun teknologjik Durana në [[Xhafzotaj (Xhafzotaj)|Xhafzotaj]]— i cili ofronte lehtësira fiskale, përfshirë zero tatime mbi fitimet e kompanive pjesëmarrëse për 10 vitet e para të ekzistencës.<ref>{{Cite web|date=2025-02-18|title=Parku teknologjik “Durana”, hapet thirrja për përdoruesit e parë, shteti ofron lehtësi deri në 10 vite|url=https://a2news.com/shqiperia/aktualitet/parku-teknologjik-durana-hapet-thirrja-per-perdoruesit-e-pa-i1140748|access-date=2026-04-09|website=[[A2 CNN]]|language=sq}}</ref> Parku u mbështet mbi ACTI dhe përfshiu kompanitë e tjera të Beqirit—Horizon dhe Soft & Solution. Më pas të gjitha kompanitë e tij ndërruan adresën e tyre në Xhafzotaj. * [[Ilir Meta#Skandali i ryshfetit të filmuar]] * [[Ergys Agasi]] * [[Dritan Prifti]] * [[Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit]] * [[Struktura e Posaçme Anti-Korrupsion]] == Referime == <references /> [[Kategoria:Lindje 1991]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Biografi shqiptare]] [[Kategoria:Njerëz nga Gjirokastra]] [[Kategoria:Biznesmenë shqiptarë]] tty263usclkkak3hrs94yd33oo67jo8 Apremont, Ain 0 398593 2978202 2977234 2026-05-07T10:37:25Z Birdie 19592 2978202 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Apremont |commune status=Komunë |image=Apremont, Ain, Church.JPG |caption=Kishë Saint-André |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Nantua|Nantua]] |canton=[[Kantoni Nantua|Nantua]] |coordinates={{Coord|45.835|5.0991|display=title}} |INSEE=01011 |postal code=01100 |mayor=Marielle Levrat |term=2026&ndash;2032 |intercommunality=Haut-Bugey Agglomération |elevation m=850 |elevation min m=648 |elevation max m=1042 |area km2=14,57 |population=415 |population date=Janar 2023 |population demonym= Apremontais |website= [https://www.apremont-ain.fr apremont-ain.fr]}} '''Apremont''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Apremont bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Ain]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Komuna ka një popullsi prej 415 banorë dhe sipërfaqe 14,57 km², me një dendësi prej 28 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |source = INSEE<ref name=pophist>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-01011#tableau-POPREF_G1 Population municipale entre 1968 et 2023], INSEE</ref> |percentages = pagr |align = none |1793 |433 |1861 |383 |1911 |287 |1962 |176 |1968 |148 |1975 |200 |1982 |279 |1990 |341 |1999 |329 |2007 |333 |2012 |385 |2017 |376 |2023 |415 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-01011 INSEE] {{commonscat|Apremont (Ain)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ain|Apremont, Ain]] b6q8wop8lq8rfgrfxkxsvji55cns224 Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey 0 398847 2978057 2973736 2026-05-06T19:59:46Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978057 wikitext text/x-wiki {{Infobox book| | name = Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre | title_orig = | translators = | image = File:Bury_Me_Standing,_The_Gypsies_and_Their_Journey.png | border = yes | caption = Titulli ''Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre'' (1995) | author = [[Isabel Fonseca]] | illustrators = | cover_artist = | country = Shtetet e Bashkuara të Amerikës | language = Anglisht | genre = jo-historik | publisher = [[Random House]] | release_date = 1995 | english_release_date = | media_type = shhtypur (kopertinë e trashë dhe letër) | pages = 322fq | isbn = 0-679-73743-X | oclc = | preceded_by = | followed_by = | image_size = }} '''''Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey''' (shqip: '''“Më varros në këmbë: Romët dhe udhëtimi i tyre"''')'' është një libër jo-fiktiv mbi jetën e [[Romët|popullit rom]] nga shkrimtarja amerikano-uruguajane Isabel Fonseca botuar në vitin 1995. Libri është i organizuar në tetë kapituj dhe përmban fotografi dhe harta bardh e zi.<ref name=":0">Fonseca, Isabel "''Bury Me Standing''" Random House. Inc., New York. 1995. Vintage {{ISBN|0-679-73743-X}} ({{ISBN|0-679-40678-6}}). 322 pages including its index. Note: The original hardcover was published by Knopf Inc.</ref> == Përmbledhje == Në librin e saj Fonseca shkruan për zakonet e romëve (veçanërisht, dasmën, ritet e varrimit dhe obsesionin e tyre me pastërtinë) dhe jetën e tyre të përditshme. Ajo, gjithashtu eksploron [[Gjuha (komunikim)|gjuhën]] dhe origjinën e tyre misterioze. Përveç kësaj, ajo diskuton se si [[historia]] ka ndikuar në vendbanimet aktuale të romëve. Për të shkruar këtë libër, Fonseca jetoi me romët e [[Shqipëria|Shqipërisë]] dhe udhëtoi për katër vjet nëpër [[Bullgaria|Bullgari]], [[Polonia|Poloni]], [[Republika Çeke|Republikën Çeke]], [[Sllovakia|Sllovaki]], ish [[Jugosllavia|-Jugosllavi]] dhe [[Rumania|Rumani]].<ref name=":1">{{Cite news|last=Maslin|first=Janet|date=25 tetor 1995|title=A Stranger in the Land of Paradox|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}</ref> Titulli "Më varrosni në këmbë" vjen nga një proverb që përshkruan gjendjen e vështirë të romëve: "Më varrosni në këmbë. Kam qenë në gjunjë gjithë jetën time". == Pritja == Shumë gazeta dhe revista e vlerësuan punën e bërë nga Isabel Fonseca. Në një vlerësim për ''[[The New York Times|New York Times,]]'' Janet Maslin e përshkoi shkrimin e saj si "erudit, të shkruar bukur".<ref name=":1">{{Cite news|last=Maslin|first=Janet|date=25 tetor 1995|title=A Stranger in the Land of Paradox|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMaslin1995">Maslin, Janet (October 25, 1995). [https://www.nytimes.com/books/97/03/09/bsp/bury.html "A Stranger in the Land of Paradox"]. ''The New York Times''.</cite></ref> Disa recensues vunë re se Fonseca ishte e përfshirë emocionalisht në punën e saj, por në përgjithësi, ajo ishte objektive në përshkrimin e jetës dhe vuajtjeve të romëve.<ref>{{Cite web|last=Odenwald|first=Ted|date=11 shtator 2008|title=Bury Me Standing: A Book Review|url=http://theoaklandjournal.com/ted-odenwald/bury-me-standing-a-book-review/|website=The Oakland Journal}}</ref><ref>{{Cite news|last=Xenos|first=Nicholas|date=1996-08-22|title=For and against Romanistan|pages=16|work=London Review of Books|url=https://www.lrb.co.uk/v18/n16/nicholas-xenos/for-and-against-romanistan|access-date=2019-04-25|issn=0260-9592}}</ref> Akademikët dhe shkencëtarët ishin më kritikë. Disa vunë re se, ndërsa vepra ishte e mirë, ''"'''Më varros në këmbë'''"'' nuk mund të konsiderohej një vepër antropologjike.<ref>{{Cite journal|last=Shandler|first=Jeffrey|date=shtator 1996|title=Bury Me Standing: The Gypsies and Their Journey|journal=Tikkun|pages=92|via=Academic ASAP}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hills|first=Mils|date=1996|title=Anthropos|journal=Anthropos|volume=91|pages=592}}</ref> Një recensues nga Revista e Institutit Mbretëror Antropologjik theksoi se kishte vend për përmirësim në ato kapituj ku ajo regjistroi jetën e përditshme të familjes rome dhe specifikim më të madh të metodologjive të saj të kërkimit.<ref>{{Cite journal|last=Stwewart|first=Michael|date=2002|title=The Journal of the Royal Anthropological Institute|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-anthropological-institute_2002-09_8_3/page/598|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute|volume=8|pages=599–600}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Libra jo-historik]] [[Kategoria:Studime mbi romë]] [[Kategoria:Kultura e komunitetit Rom]] 95wa95w1m7jdzl4zyaufwapvveqvzsr Dhuna bashkëshortore ndaj burrave 0 398855 2978099 2973741 2026-05-06T22:05:36Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978099 wikitext text/x-wiki '''Dhuna bashkëshortore ndaj burrave''' është dhuna ose abuzim tjetër fizik ndaj [[Burri|burrave]] në një mjedis familjar, si në [[Martesa|martesë]] ose [[Bashkëjetesa|bashkëjetesë]]. Ashtu si me [[Dhuna ndaj grave|dhunën në familje kundër grave]], dhuna kundër burrave mund të përbëjë një [[Krimi|krim]], por ligjet specifike ndryshojnë mes juridiksioneve të ndryshme. Dhuna bashkëshortore kundër burrave në përgjithësi njihet më pak nga shoqëria sesa dhuna bashkëshortore kundër grave, gjë që mund të jetë një pengesë e mëtejshme për burrat që të raportojnë situatën e tyre ose të kërkojnë ndihmë në ndonjë mënyrë tjetër.<ref name="Clearinghouse">{{Cite web|last=Lupri|first=Eugene|last2=Grandin|first2=Elaine|year=2004|title=Intimate partner abuse against men|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104074211/http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf|archive-date=2009-01-04|access-date=2014-06-21|publisher=National Clearinghouse on Family Violence|language=en}}</ref>{{Rp|1}}<ref name="Framework">{{Cite journal|last=Das Dasgupta|first=Shamita|author-link=Shamita Das Dasgupta|date=nëntor 2002|title=A Framework for Understanding Women's Use of Nonlethal Violence in Intimate Heterosexual Relationships|url=https://archive.org/details/sim_violence-against-women_2002-11_8_11/page/1364|journal=[[Violence Against Women (journal)|Violence Against Women]]|volume=8|issue=11|pages=1364–1389|doi=10.1177/107780102237408|language=en}} {{Subscription required}}</ref> [[Skeda:Femme_battant_mari_Durer_XVII_e_siecle.jpg|djathtas|parapamje|410x410px|"Femme battant son mari"; [[Albreht Dyrer|Albrecht Dürer]] .]] Ndërsa gratë kanë shumë më shumë gjasa të lëndohen ose të vriten në incidente të dhunës në familje,<ref name="vivian-1994">{{Cite journal|last=Vivian|first=Dina|last2=Langhinrichsen-Rohling|first2=Jennifer|date=verë 1994|title=Are bi-directionality violent couples mutually victimized? A gender-sensitive comparison|journal=[[Violence & Victims]]|volume=9|issue=2|pages=107–124|doi=10.1891/0886-6708.9.2.107|pmid=7696192|language=en}} {{Subscription required}}</ref><ref name="National">{{Cite book|last=Gelles|first=Richard J.|url=https://archive.org/details/intimateviolenc000gell/page/104|title=Intimate Violence: The Causes and Consequences of Abuse in the American Family|last2=Straus|first2=Murray A.|publisher=Simon & Schuster|year=1988|isbn=978-0-671-68296-5|location=New York|pages=[https://archive.org/details/intimateviolenc000gell/page/104 104]|author-link=Richard James Gelles|access-date=2014-07-05|language=en}}</ref> burrat kanë më pak gjasa t'a raportojnë dhunën bashkëshortore në polici.<ref name=":5">{{Cite book|last=Britton|first=Andrew|title=Homicides, Firearm Offences and Intimate Violence, 2010/2011: Supplementary Volume 2 to Crime in England and Wales, 2010/2011|date=2011|publisher=Home Office|editor-last=Smith|editor-first=Kevin|location=London|page=96|chapter=Intimate violence: 2010/11 BCS|access-date=2014-07-01|chapter-url=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/116483/hosb0212.pdf|language=en}}</ref><ref name="abspers2016">{{Cite web|date=7 dhjetor 2021|title=Personal Safety, Australia, 2016|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/crime-and-justice/personal-safety-australia/latest-release|url-status=unfit|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512204517/https://www.abs.gov.au/statistics/people/crime-and-justice/personal-safety-australia/latest-release|archive-date=12 maj 2022|access-date=16 May 2022|website=[[Australian Bureau of Statistics]]|language=en}}</ref><ref name="Crime Council">{{Cite book|last=Watson|first=Dorothy|url=http://www.crimecouncil.gov.ie/downloads/Abuse_Report_NCC.pdf|title=Domestic Abuse of Women and Men in Ireland: Report on the National Study of Domestic Abuse|last2=Parsons|first2=Sara|date=2005|publisher=National Crime Council of Ireland|location=Dublin|page=169|access-date=2014-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229080456/http://www.crimecouncil.gov.ie/downloads/Abuse_Report_NCC.pdf|archive-date=29 dhjetor 2014|language=en}}</ref> Burrat që raportojnë dhunën në familje mund të përballen me [[Stigma shoqërore|stigmën sociale]] në lidhje me mungesën e perceptuar të burrërisë ose denigrime të tjera rreth burrërisë së tyre,<ref name="Clearinghouse">{{Cite web|last=Lupri|first=Eugene|last2=Grandin|first2=Elaine|year=2004|title=Intimate partner abuse against men|url=http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104074211/http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf|archive-date=2009-01-04|access-date=2014-06-21|publisher=National Clearinghouse on Family Violence}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFLupriGrandin2004">Lupri, Eugene; Grandin, Elaine (2004). [https://web.archive.org/web/20090104074211/http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf "Intimate partner abuse against men"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. National Clearinghouse on Family Violence. Archived from [http://www.phac-aspc.gc.ca/ncfv-cnivf/familyviolence/pdfs/Intimate_Partner.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on January 4, 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 21,</span> 2014</span>.</cite></ref>{{Rp|6}}<ref name="Marginalizing">{{Cite journal|last=Migliaccio|first=Todd A.|date=dimër 2001|title=Marginalizing the Battered Male|journal=[[The Journal of Men's Studies]]|volume=9|issue=2|pages=205–226|doi=10.3149/jms.0902.205|language=en}} {{Subscription required}}</ref> frika se autoritetet nuk do të të besojnë dhe se do të akuzohen padrejtësisht si autorë të krimit.<ref>{{Cite journal|last=McCarrick|first=Jessica|last2=Davis-McCabe|first2=Catriona|last3=Hirst-Winthrop|first3=Sarah|date=shkurt 2016|title=Men's Experiences of the Criminal Justice System Following Female Perpetrated Intimate Partner Violence|url=https://research.tees.ac.uk/en/publications/d333a1cf-17d1-4fba-8964-59a7fba1299e|journal=Journal of Family Violence|volume=31|issue=2|pages=203–213|doi=10.1007/s10896-015-9749-z|language=en}}</ref><ref name="psychologytoday.com">{{Cite web|title=Domestic Violence Against Men: No Laughing Matter|url=https://www.psychologytoday.com/blog/talking-about-men/201911/domestic-violence-against-men-no-laughing-matter|access-date=2021-04-27|website=Psychology Today|language=en-US}}</ref> Si për burrat ashtu edhe për gratë, dhuna në familje është ndër krimet më pak të raportuara në mbarë botën.<ref name="Cengage Learning">{{Cite book|last=Strong|first=Bryan|url=https://books.google.com/books?id=qjvoSOMB5JMC&pg=PA447|title=The Marriage and Family Experience: Intimate Relationships in a Changing Society|last2=DeVault|first2=Christine|last3=Cohen|first3=Theodore|date=16 shkurt 2010|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-133-59746-9|page=447|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110213408/https://books.google.com/books?id=qjvoSOMB5JMC&pg=PA447|archive-date=2017-01-10|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="concannon">{{Cite book|last=Concannon|first=Diana|url=https://books.google.com/books?id=-KdueQed_sgC&pg=PA30|title=Kidnapping: An Investigator's Guide|date=11 korrik 2013|publisher=Newnes|isbn=978-0-12-374031-1|page=30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110194423/https://books.google.com/books?id=-KdueQed_sgC&pg=PA30|archive-date=2017-01-10|url-status=live|language=en}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Dhuna ndaj burrave]] [[Kategoria:Krime]] [[Kategoria:Abuzim]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] rok712i0y7no45adsl04ogpbn0cgm2g Antisteni 0 398865 2978059 2973743 2026-05-06T20:04:13Z InternetArchiveBot 115207 Adding 1 book for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978059 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Antisthenes_BM_1838.jpg|djathtas|parapamje|Busti i mermertë i Antistenit bazuar në të njëjtin origjinal (Muzeu Britanik)]] '''Antisteni''' (Greqishte e lashtë: Ἀντισθένης,; {{Rreth}} 446{{Snd}} {{Rreth}} 366 p.e.s.) ishte një [[Filozofia e lashtë greke|filozof grek]] dhe një nxënës i [[Sokrati|Sokratit]]. Antisteni fillimisht mësoi [[Retorika|retorikë]] nga [[Gorgias]] përpara se të bëhej një dishepull i zjarrtë i Sokratit. Ai përvetësoi dhe zhvilloi anën [[Etika|etike]] të mësimeve të Sokratit, duke mbrojtur jetën [[Asketizmi|asketike]] të jetuar në përputhje me [[Virtyti|virtytin]]. Shkrimtarët e mëvonshëm e konsideruan atë si themeluesin e filozofisë [[Cinizmi (filozofi)|cinike]]. Nofka e Antistenit ishte ''Qeni (Absolut)'' ( {{Lang|grc|ἁπλοκύων}}, Diog. Laert. 6.13).<ref>{{Cite journal|last=Prince|first=Susan (Dept. of Classics, University of Colorado, Boulder)|title=Review of LE. Navia - Antisthenes of Athens: Setting the World Aright|url=http://bmcr.brynmawr.edu/2001/2001-06-23.html|journal=Bryn Mawr Classical Review|access-date=6 gusht 2017|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Magill|first=Frank N.|title=The Ancient World: Dictionary of World Biography|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-1-135-45740-2|page=[https://books.google.com/books?id=7NVFUi7G6TEC&pg=PA89 89]|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Judge|first=Harry George|title=World history|last2=Blake|first2=Robert|publisher=Oxford University Press|year=1988|isbn=978-0-19-869135-8|page=[https://books.google.com/books?id=OokYAAAAIAAJ&q=Antisthenes++%27%27+Dog 104]|language=en}}</ref> [[Skeda:Antisthenes_Lebiedzki_Rahl.jpg|djathtas|parapamje|Antisteni, pjesë e një afresku në [[Universiteti i Athinës|Universitetin Kombëtar të Athinës]]]] == Shënime dhe referenca == {{Reflist|30em}} == Lexime të mëtejshme == * {{Cite book|title=The Cynics: The Cynic Movement in Antiquity and Its Legacy|publisher=University of California Press|year=1996|editor-last=Branham|editor-first=R. Bracht|location=Berkeley|language=en|editor-last2=Cazé|editor-first2=Marie-Odile Goulet}} * {{Cite book|last=Chappuis|first=Charles|url=https://sunnyloupublishing.com|title=Antisthenes: The Founder of Cynicism|publisher=Sunny Lou Publishing|year=2024|isbn=978-1955392730|location=Portland, OR|language=en|translator-last=Robinson|translator-first=Richard}} * {{Cite journal|last=Fuentes González|first=Pedro Pablo|year=2013|title=En defensa del encuentro entre dos Perros, Antístenes y Diógenes: historia de una tensa amistad|journal=Cuadernos de Filología Clásica: Estudios Griegos e Indoeuropeos|language=en|volume=23|pages=225–267 (reprint in: V. Suvák [ed.], Antisthenica Cynica Socratica, Praha: Oikoumene, 2014, p. 11–71)}} * {{Cite book|last=Guthrie|first=William Keith Chambers|title=The Fifth-Century Enlightenment|publisher=Cambridge University Press|year=1969|series=A History of Greek Philosophy|volume=3|location=London|language=en}} * Meijer P. A., ''A New Perspective on Antisthenes: Logos, Predicate and Ethics in his Philosophy'', Amsterdam: Amsterdam University Press B.V., 2017 * {{Cite book|last=Navia|first=Luis E.|title=Classical Cynicism: A Critical Study|publisher=Greenwood Press|year=1996|location=Westport, CT|language=en}} * {{Cite book|last=Navia|first=Luis E.|title=The Philosophy of Cynicism An Annotated Bibliography|publisher=Greenwood Press|year=1995|location=Westport, CT|language=en}} * {{Cite book|last=Rankin|first=H. D.|title=Anthisthenes Sokratikos|publisher=A.M. Hakkert|year=1986|isbn=90-256-0896-5|location=Amsterdam|language=en}} * {{Cite book|last=Rankin|first=H. D.|url=https://archive.org/details/sophistssocratic0000rank|title=Sophists, Socratics, and Cynics|year=1983|isbn=9780389204213|location=London: Croom Helm|language=en|url-access=registration}} * {{Cite journal|last=Sayre|first=Farrand|year=1948|title=Antisthenes the Socratic|url=https://archive.org/details/sim_classical-journal_1948-01_43_4/page/236|journal=The Classical Journal|language=en|volume=43|pages=237–244}} == Lidhje të jashtme == *  [http://lucianofsamosata.info/wiki/doku.php?id=cynics:cynic_lives ''Lives & Writings on the Cynics''], directory of literary references to Ancient Cynics * [[Ksenofoni|Xenophon]], [https://web.archive.org/web/20080806130441/http://ebooks.adelaide.edu.au/x/xenophon/x5sy/chapter4.html ''Symposium'', Book IV] [[Kategoria:Nxënës të Sokratit]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Filozofë grekë]] ekaw1y7dmgn4oany17mwrip5n8i8joz Apremont (kthjellim) 0 399087 2978085 2957274 2026-05-06T21:29:06Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Apremont]] te [[Apremont (kthjellim)]] 2957274 wikitext text/x-wiki '''Apremont''' është një emër vendi që mund t'i referohet këtyre vendbanimeve: * [[Apremont, Ain]], * [[Apremont, Ardennes]], * [[Apremont, Oise]], * [[Apremont, Haute-Saône]], * [[Apremont, Savoie]], * [[Apremont, Vendée]], * [[Apremont-la-Forêt]], * [[Apremont-sur-Allier]]. {{kthjellim}} luwa5hd58q9yrbd40z2fdocse7rjwej Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Vyolltsa 4 399110 2977997 2977933 2026-05-06T15:19:44Z Leutrim.P 113691 /* Vyolltsa */ Nuk e di si me paska ikur nga vemendja kjo kandidature, e kam te qarte afatin e votimeve, por shpresoj qe kete here te behet nje perjashtim per mua. 2977997 wikitext text/x-wiki <!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. --> == [[Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Vyolltsa|Vyolltsa]] == {{dmb|1|ADMIN}} {{User|Vyolltsa}} - '''Kandidatura përfundon minimalisht më ''3 maj 2026, 18:48 (CEST)'', maksimalisht më ''18 maj 2026, 18:48 (CEST)'''''<!--Burokratë, zëvendësoni datën me {{safesubst:#time: j F Y, H:i "(CEST)"|+30 days}} nëse e kërkojnë kushtet. --> <br /> <!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. --> <!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! --> === Votimi === <!-- Para se të votoni, shikoni në krye të faqes së Administratës për të parë nëse i përmbushni kushtet. Nëse nuk i përmbushni, mund të jepni mendimin tuaj te pjesa e diskutimit. --> {{PËR}} - Përdoruesja Vyolltsa ka një angazhim të qëndrueshëm në çështje të ndryshme të komunitetit, përtej rolit të saj si koordinatore për [[m:WOALUG|WoALUG]]. Vota ime mbështetet si në kontributet e saj të drejtpërdrejta në projekt, ashtu edhe në përfshirjen e saj më të gjerë si [[m:metapedianism|metapediane]]. Gjithashtu, emërimi i saj do të përfaqësonte një hap pozitiv drejt një përfaqësimi më të barazpeshuar gjinor brenda komunitetit. – [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 prill 2026 11:34 (CEST) {{PËR}} - Përdoruesja Vyolltsa ka treguar një përkushtim të vazhdueshëm në çështje dhe iniciativa të ndryshme të komunitetit. Përveç rolit të saj si koordinatore për [[m:WOALUG|WoALUG]], ajo kontribuon në mënyrë aktive në zhvillimin dhe mbështetjen e aktiviteteve që synojnë forcimin e bashkëpunimit, ndarjen e njohurive dhe përfshirjen e mëtejshme të anëtarëve të komunitetit. [[Përdoruesi:Mirens06|Mirens Çela]] ([[Përdoruesi diskutim:Mirens06|diskutimet]]) 22 prill 2026 17:27 (CEST) {{PËR}} - Për shumë vite kam pasur mundësinë ta njoh nga afër përkushtimin, korrektësinë dhe seriozitetin e saj në çdo angazhim që ka marrë përsipër. Ajo është një person shumë i përgjegjshem, i drejtë dhe gjithmonë i gatshem për të ndihmuar të tjerët, cilësi që i konsideroj thelbësore për rolin e administratorit. Përvoja e saj në komunitet, aftësia për të bashkëpunuar dhe qasja e saj e matur në situata të ndryshme më bindin se do ta ushtrojë këtë rol me profesionalizëm dhe paanshmëri. Mbështes plotësisht kandidaturën e saj. [[Përdoruesi:Ritamaliqi|Rita Maliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 22 prill 2026 20:02 (CEST) {{PËR}} - Kontribuese e vyer ndër vite, vlerë e shtuar për Wikipedian Shqiptare.[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 24 prill 2026 13:57 (CEST) {{PËR}} - E mbështes fuqishëm kandidaturën e përdorueses Vyolltsa për administratore. Përgjatë viteve ka dëshmuar një përkushtim të palëkundur ndaj projekteve të Wikipedias në shqip, duke e ushtruar rolin me qartësi, përgjegjësi dhe maturi. Ka ndërtuar ura bashkëpunimi mes kontribuuesve, ka orientuar me durim redaktorë të rinj dhe ka mbajtur një standard të lartë etik e profesional në çdo ndërveprim. Përvoja e saj disavjeçare e bën një zgjedhje të natyrshme për këtë rol, andaj prania si administratore jo vetëm që do ta forconte cilësinë e përmbajtjes, por edhe do ta kultivonte frymën e komunitetit. [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 27 prill 2026 14:30 (CEST) {{PËR}} - Wikipedia e gjuhës shqipe ka nevojë për një administratore të matur si Vyolltsa. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 maj 2026 17:19 (CEST) === Diskutimi === Përshëndetje! Nëpërmjet kësaj kërkese, shpreh dëshirën për t’u bërë administratore e Wikipedia-s në gjuhën shqipe. Kam filluar të kontribuoj në Wikipedia shqip që prej 14 janarit 2021 dhe deri tani janë mbi 2880 kontribute. Gjatë kësaj kohe jam përpjekur të krijoj, të përmirësoj dhe të mirëmbaj artikuj të ndryshëm në Wikipedia, Wikimedia Commons dhe Wikidata. Prej disa vitesh kam marrë dhe privilegjin e kontrollueses, ku kam arritur të kontrolloj me mbi 1000 artikuj si dhe jam përqendruar të sistemoj artikuj në kategori të ndryshme, krijimin e faqeve që i shërbejnë zhvillimit të Wikipedia-s. Të qenët mentore në Wikipedia, më ka ndihmuar të kuptoj dhe të zhvilloj aftësi që t'i gjendem pranë komunitetit të ri duke i ndihmuar në shkrimin, përmirësimin dhe rregullimin e artikujve në Wikipedia si dhe duke iu përgjigjur pyetjeve të shumta. Paraqes kërkesën time për administratore, sepse besoj se ky rol do të më ndihmonte të kontribuoja më shumë në mirëmbajtjen e projektit të Wikipedia-s, në trajtimin më të shpejtë të rasteve që kërkojnë ndërhyrje administrative dhe në mbështetjen e punës së përditshme në Wikipedia shqip. E konsideroj këtë rol si përgjegjësi ndaj komunitetit dhe jo vetëm si privilegj. Besoj se përvoja ime e deritanishme, serioziteti në punë dhe angazhimi i vazhdueshëm mund të jenë me vlerë për komunitetin tonë. Nëse më jepet besimi, do të përpiqem ta ushtroj këtë rol me kujdes, paanshmëri dhe në të mirë të Wikipedia-s shqip. Faleminderit për kohën dhe shqyrtimin e kërkesës sime. === Reagimi i kandidatit të propozuar === Kandidate e vetëpropozuar. --[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) [[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]] ([[Përdoruesi diskutim:Vyolltsa|diskutimet]]) 18 prill 2026 20:48 (CEST) <!-- Nëse kandidati është propozuar nga dikush tjetër, ai duhet të deklarojë këtu se pranon propozimin. Nëse është kandidaturë vetjake, shkruani thjesht "Kandidat i vetëpropozuar.". --> {{dmb|2}} 8wloiu6e3r5tprp4idi1v2al3aprj4m Bey, Saône-et-Loire 0 399269 2978093 2977637 2026-05-06T21:33:04Z Birdie 19592 2978093 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Bey |native name= |commune status=Komunë |image=Bey - vue du ciel.jpg |caption= |image coat of arms=Blason ville fr Bey 71.svg |arrondissement=[[Qarku Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saône]] |canton=[[Kantoni Gergy|Gergy]] |coordinates={{Coord|46.8219444444|4.96416666667|display=title}} |INSEE=71033 |postal code=71620 |mayor=Catherine Debeaune Née Burdin |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Saône Doubs Bresse |elevation m=200 |elevation min m=175 |elevation max m=213 |area km2=8.92 |population=870 |population date=Janar 2023 |population demonym= Beydouins |website= [https://www.mairie-bey.fr mairie-bey.fr]}} '''Bey''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Bey bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Saône-et-Loire]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Burgonja-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 870 banorë dhe sipërfaqe 8,92 km², me një dendësi prej 98 banor/km². ==Population== {{Historical populations |source = INSEE<ref name=pophist>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/7633058?geo=COM-71033#ancre-POP_T1 Population en historique depuis 1968], INSEE</ref> |percentages = pagr |align = none |1793 |456 |1861 |566 |1866 |573 |1911 |465 |1962 |378 |1968 |353 |1968 |353 |1975 |388 |1982 |504 |1990 |554 |1999 |633 |2005 |745 |2010 |796 |2015 |804 |2020 |869 |2023 |870 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-71033 INSEE] {{commonscat|Bey (Saône-et-Loire)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Saône-et-Loire|Bey]] f0njxww2wuuuhhlpmmltpgj6e8o7whi Diskutim:Dushanbe/Arkivi 1 1 399323 2978155 2966416 2026-05-07T04:18:31Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Dushanbe]] 2978155 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Dushanbe]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1990376 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120623125931/http://dspace.dial.pipex.com/steam/asiawest.htm te http://dspace.dial.pipex.com/steam/asiawest.htm Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 19:09 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Dushanbe]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2002987 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070927221555/http://www.traveltajikistan.com/maps/dushanbe.jpg për lidhjen http://www.traveltajikistan.com/maps/dushanbe.jpg. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120112082602/http://www.iranica.com/articles/v7/v7f6/v7f641.html për lidhjen http://www.iranica.com/articles/v7/v7f6/v7f641.html. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 06:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dushanbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2879994 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170806100923/http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=en&id=893 për lidhjen http://www.tajik-gateway.org/index.phtml?lang=en&id=893. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 dhjetor 2025 21:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dushanbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2889296 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110716110316/http://www.tajik-gateway.org/images/country/dusgerb_t.jpg për lidhjen http://www.tajik-gateway.org/images/country/dusgerb_t.jpg. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 janar 2026 01:58 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dushanbe]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965143 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101015120529/http://boulder-dushanbe.org/ për lidhjen http://www.boulder-dushanbe.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 13:17 (CEST) jvs4cwa5wkyyhyzwo5v8b9o5m6l6c21 Diskutim:Dukagjin Pupovci/Arkivi 1 1 399324 2978167 2966422 2026-05-07T04:21:45Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Dukagjin Pupovci]] 2978167 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Dukagjin Pupovci]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2002985 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160427040519/http://wus-austria.org/news/0/288.html për lidhjen http://www.wus-austria.org/news/0/288.html. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130617034242/http://uni-pr.edu/getattachment/21dfd45e-cd3e-47da-ad78-a2fe060ec1e9/Programi-Kombetar-i-Shkences-i-Republikes-se-Kosov.aspx për lidhjen https://www.uni-pr.edu/getattachment/21dfd45e-cd3e-47da-ad78-a2fe060ec1e9/Programi-Kombetar-i-Shkences-i-Republikes-se-Kosov.aspx. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150609224223/http://kec-ks.org/botimet.html për lidhjen http://kec-ks.org/botimet.html. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150610154502/http://kec-ks.org/perne.html për lidhjen http://kec-ks.org/perne.html. Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 06:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dukagjin Pupovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2261892 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160427040519/http://wus-austria.org/news/0/288.html për lidhjen http://www.wus-austria.org/news/0/288.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130617034242/http://uni-pr.edu/getattachment/21dfd45e-cd3e-47da-ad78-a2fe060ec1e9/Programi-Kombetar-i-Shkences-i-Republikes-se-Kosov.aspx për lidhjen https://www.uni-pr.edu/getattachment/21dfd45e-cd3e-47da-ad78-a2fe060ec1e9/Programi-Kombetar-i-Shkences-i-Republikes-se-Kosov.aspx. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150609224223/http://kec-ks.org/botimet.html për lidhjen http://kec-ks.org/botimet.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150610154502/http://kec-ks.org/perne.html për lidhjen http://kec-ks.org/perne.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 14:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dukagjin Pupovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2377182 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304233924/http://www.euicc-ks.com/sq/arsimi-ne-kosove-dhe-integrimi-evropian-dukagjin-pupovci/ për lidhjen http://www.euicc-ks.com/sq/arsimi-ne-kosove-dhe-integrimi-evropian-dukagjin-pupovci/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 00:59 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Dukagjin Pupovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965112 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200124033312/http://www.herdata.org/public/broshura_ang_.pdf për lidhjen http://www.herdata.org/public/broshura_ang_.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 13:07 (CEST) rzd3lcnkmblqvjlud1emttuw6vydu24 Diskutim:Eksplorimet detare portugeze/Arkivi 1 1 399325 2978185 2966435 2026-05-07T04:25:42Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Eksplorimet detare portugeze]] 2978185 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksplorimet detare portugeze]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2795122 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c03.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 maj 2025 13:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksplorimet detare portugeze]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2797448 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210517005237/http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c06.html për lidhjen http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c06.html. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c15.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2025 19:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksplorimet detare portugeze]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2843972 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250114133304/http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c03.html për lidhjen http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c03.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240811163614/http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c15.html për lidhjen http://cvc.instituto-camoes.pt/navegaport/c15.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2025 14:46 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksplorimet detare portugeze]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2892754 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080317061736/http://www.holidaysinkerala.org.uk/pilgrim-centers/st-francis-kochi.html për lidhjen http://www.holidaysinkerala.org.uk/pilgrim-centers/st-francis-kochi.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 janar 2026 06:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Eksplorimet detare portugeze]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965371 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120319081410/http://fmg.ac/Projects/MedLands/PORTUGAL.htm për lidhjen http://fmg.ac/Projects/MedLands/PORTUGAL.htm. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://loja.dglab.gov.pt/revista-oceanos-n%C2%BA-41-a-constru%C3%A7%C3%A3o-do-brasil-urbano-copiar. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120319081410/http://fmg.ac/Projects/MedLands/PORTUGAL.htm për lidhjen http://fmg.ac/Projects/MedLands/PORTUGAL.htm. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://loja.dglab.gov.pt/revista-oceanos-n%C2%BA-41-a-constru%C3%A7%C3%A3o-do-brasil-urbano-copiar. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 15:37 (CEST) 4wguas2vidoe7wpivvtgc0oy4vmt588 Diskutim:Luca Toni 1 399384 2978037 2976394 2026-05-06T18:12:04Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978037 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luca Toni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2968987 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130708151801/http://www.hellasverona.it/news.php?id=21427 për lidhjen http://www.hellasverona.it/news.php?id=21427. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2026 04:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luca Toni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2974349 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.sportmediaset.mediaset.it/mercato/articoli/articolo50579.shtml. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/articoli/articolo50620.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 prill 2026 20:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luca Toni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2976393 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.mid-day.com/articles/luca-toni-awarded-125m-euros-over-religious-tax/16801152. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161224094737/http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html për lidhjen http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 maj 2026 20:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Luca Toni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978036 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://aic.football.it/scheda/162/toni-luca.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 20:12 (CEST) d46ljik2sjq64nof7dpx729pklz11rn Diskutim:Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara/Arkivi 1 1 399394 2978161 2969341 2026-05-07T04:19:31Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara]] 2978161 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2801148 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.drummajor.net/documents/USMC%20Drill%20and%20Ceremonies%20Manual.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 maj 2025 17:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2965816 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091205054334/http://www.defenselink.mil/ për lidhjen http://www.defenselink.mil/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 prill 2026 00:38 (CEST) i4ldl3vo4qwucxvhlhh22xhpmd57zmb Diskutim:Kisha e Shën Nikollë Arbanasit 1 399577 2977987 2974165 2026-05-06T12:59:18Z Gefälligst 186895 Gefälligst zhvendosi faqen [[Diskutim:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]] te [[Diskutim:Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] 2974165 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2974164 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ohrid.gov.mk/wp-content/uploads/2017/08/Studija_integrirana_zastita_staro_gradsko_jadro_prv_del.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 prill 2026 13:48 (CEST) cpvvv380biy7osd5autcq6s0id93tke Vala e parë e feminizmit 0 399759 2977995 2977194 2026-05-06T14:15:58Z Arianit 106 2977995 wikitext text/x-wiki '''Feminizmi i "valës së parë"''' ishte një periudhë e aktivizmit dhe mendimit [[Feminizmi|feminist]] që ndodhi gjatë shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të në të gjithë [[Bota perëndimore|botën perëndimore]]. Përqendrimi i kauzës së feminizmit së valës së parë ishte në çështje [[De jure|ligjore]], kryesisht në sigurimin e [[E drejta e grave për të votuar|të drejtës së votës së grave]]. Termi shpesh përdoret si sinonim i llojit të feminizmit të përqafuar nga lëvizja liberale për të drejtat e grave - si mendim që rrënjët i ka në valën e parë, me organizata të tilla si Aleanca Ndërkombëtare e Grave dhe degët e saj. Kjo lëvizje feministeen përqendrohet ende në barazi nga një perspektivë kryesisht ligjore. Termi ''feminizëm i valës së parë'' vetë u sajua nga gazetarja Martha Lear në një artikull të botuar në New York Times Magazine në marsin e vitit 1968, i ashtuquajtur "Vullna e Dytë Feministike: Çfarë duan këto gra?" <ref>{{Cite news |last=Lear |first=Martha Weinman |date=March 10, 1968 |title=The Second Feminist Wave: What do these women want? |language=en |work=The New York Times |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B05E3DD1539E63ABC4852DFB5668383679EDE&legacy=true |access-date=2018-07-27}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Henry |first=Astrid |url=https://books.google.com/books?id=W4U4Ss1OZGoC&pg=PA58 |title=Not My Mother's Sister: Generational Conflict and Third-Wave Feminism |publisher=Indiana University Press |year=2004 |isbn=978-0-253-11122-7 |page=58}}</ref> <ref>{{Cite web |title=First Wave Feminism |url=http://bccfeministphilosophy.wordpress.com/tag/first-wave-feminism/ |access-date=2021-10-25 |website=BCC Feminist Philosophy}}</ref> Feminizmi i vallës së parë karakterizohet me përqendrimin e tij në luftën për fuqinë politike të grave, në vend të pabarazisë ''[[De fakto|de facto]]'' jo-zyrtare. Vala e parë e feminizmit avokonte kryesisht për barazinë formale, derisa valët e mëvonshme avokonin kryesisht mbi [[:en:Substantive_equality|barazinë në substancë]].<ref name="v819">{{Cite book |last=Whelehan |first=Imelda |title=Modern Feminist Thought: From the Second Wave to 'Post-Feminism' |date=1 June 1995 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-3208-4 |page= |doi=10.1515/9780748632084}}</ref> Metafora e valës është e vendosur mirë, përfshirë këtu edhe literaturën akademike, por është kritikuar për krijimin e një pamjeje të ngushtë të lirimit të grave që fshien linjën e mendimit të aktivizmit dhe përqendrohet në aktorë specifikë të dukshëm. <ref>{{Cite book |last=Hewitt |first=Nancy A. |title=No Permanent Waves: Recasting Histories of U.S. Feminism |date=2010 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-4724-4 |location= |pages=1–12 |jstor=j.ctt1bmzp2r}}</ref> Termi "vala e parë" dhe më gjerësisht - modeli i valës - janë vënë në dyshim kur referohen lëvizjet e grave që zhvillohen në kontekste jo perëndimore sepse periudha dhe zhvillimi i terminologjisë ishin plotësisht të bazuara në ngjarjet e feminizmit perëndimor dhe kështu nuk mund të zbatoheshin ngjarjet jo perëndimore në një mënyrë të saktë. Megjithatë, gratë që morën pjesë në aktivizmin politik për barazinë e gjinisë modeluan planet e tyre në kërkesat feministe perëndimore për të drejtat ligjore të grave. Kjo është e lidhur me valën e parë perëndimore dhe ndodhi në fund të shekullit të 19-të duke vazhduar në vitet 1930 në lidhje me lëvizjen nacionaliste anti-koloniale. == Terminologji globale == Çështjet e përfshirjes që filluan gjatë valës së parë të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara dhe që vazhduan gjatë valëve të mëvonshme të feminizmit janë temë e diskutimeve të shumta që bëhen në nivel akademik. Disa studiues e konsiderojnë problematik modelin e “valëve” të feminizmit perëndimor, sepse ai e përmbledh një histori të gjatë të një aktivizmi në kategori të veçanta që karakterizohen nga breza aktivistësh, në vend që ta njohë si një cështje komplekse, të ndërlidhur dhe ndërsektoriale të historisë së të drejtave të grave. Ekziston argumenti se kjo mënyrë e të menduarit mbi këtë çështje i minimizon përpjekjet dhe arritjet e shumë njerëzve, si dhe e thellon ndarjen dhe konfliktet mes grupeve të ndryshme të feministeve të margjinalizuara.<ref>{{Cite journal |last=Reger |first=Jo |date=2017 |title=Finding a Place in History: The Discursive Legacy of the Wave Metaphor and Contemporary Feminism |url=https://muse.jhu.edu/pub/434/article/829366 |journal=Feminist Studies |volume=43 |issue=1 |pages=193–221 |doi=10.1353/fem.2017.0012 |issn=2153-3873 |url-access=subscription}}</ref> Debati që vazhdon edhe në diskutimet bashkëkohore mbi feminizmin perëndimor dhe atë global kanë nisur nga pabarazia që u karakterizua nga feminizmi i valës së parë. Mënyra se si "Perëndimi" është vendosur si autoritet në diskutimet globale për feminizmin është kritikuar nga feministe në Shtetet e Bashkuara, si [[:en:Bell_hooks|Bell Hooks]], për faktin se kjo riprodhon hierarki koloniale në diskutim, në zotërimin e dijes dhe në vendosjen e gjinisë si bazë të barazisë. <ref>{{Cite journal |last=Needham |first=Anuradha Dingwaney |date=2010 |title=response: theorizing the 'first wave' globally |journal=Feminist Review |volume=95 |issue=95 |pages=64–68 |doi=10.1057/fr.2009.65 |issn=0141-7789 |jstor=40928110 |s2cid=145182220}}</ref> Ideja e dekolonizimit të feminizmit është një përgjigje ndaj pozitës politike dhe intelektuale të pushtetit që mban feminizmi perëndimor. Duke pranuar se ekzistojnë shumë forma feminizmi nëpër botë, është përgjigje ndaj perspektivës së ngushtë, dhe mungesës së konsiderimit të identiteteve ndërsektoriale që kanë vazhduar që nga vala e parë e feminizmit në Perëndim. Ekzistenca e shumë feminizm-ave, dhe formave të aktivizmit është rezultat i faktit se vala e parë e feminizmit u formësua nga një histori kolonializmi dhe imperializmi.<ref>{{Cite journal |last=Lukose |first=Ritty |date=2018 |title=Decolonizing Feminism in the #MeToo Era |journal=The Cambridge Journal of Anthropology |volume=36 |issue=2 |pages=34–52 |doi=10.3167/cja.2018.360205 |issn=0305-7674 |jstor=26945999 |s2cid=165397721}}</ref> == Origjina == Lëvizjet për zgjerimin e të drejtave të grave kanë filluar shumë më herët se shekulli i 20-të. Në librin e saj ''[[:en:The_Second_Sex|The Second Sex]],'' [[Simone de Beauvoir]] shkruan se gruaja e parë që “mori penën në mbrojtje të gjinisë së saj” ishte [[:en:Christine_de_Pizan|Christine de Pizan]] shekullin e 15-të.<ref name="Schneir-1994">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972}}</ref> “Proto-feministe” të tjera që vepruan në shekujt XV–XVII përfshijnë [[:en:Heinrich_Cornelius_Agrippa|Heinrich Cornelius Agrippa]], [[:en:Modesta_di_Pozzo_di_Forzi|Modesta di Pozzo di Forzi]], [[:en:Anne_Bradstreet|Anne Bradstreet]] dhe [[:en:François_Poullain_de_la_Barre|François Poullain de la Barre]]. <ref name="Schneir-19942">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972}}</ref> Letërsia dhe mitologjia e lashtë, p.sh drama [[Medea]] e [[Euripidi|Euripides]], janë lidhur ngushtë me lëvizjen feministe dhe janë interpretuar si ikona të feminizmit. Letërsia e lashtë luan një rol të rëndësishëm në teorinë feministe dhe në studimet akademike.<ref>{{Cite journal |last=van Zyl Smit |first=Betine |date=2002 |title=Medea the Feminist |journal=Acta Classica |volume=45 |pages=101–122 |issn=0065-1141 |jstor=24595328}}</ref> [[:en:Olympe_de_Gouges|Olympe de Gouges]]<nowiki/>konsiderohet si një nga feministet e para. Në vitin 1791 ajo botoi një pamflet të quajtur ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_la_Femme_et_de_la_Citoyenne|Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Gruas dhe të Qytetares”), si përgjigje ndaj ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_l'Homme_et_du_Citoyen|Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit”).<ref>{{Cite web |title=Olympe de Gouges {{!}} Biography, Declaration of the Rights of Women, Beliefs, Death, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges |access-date=2023-08-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> === Wollstonecraft === Periudha në të cilën shkroi [[Mary Wollstonecraft]] ishte e ndikuar nga mendimet e [[Zhan Zhak Ruso|Ruso]] si dhe nga [[Epoka e Iluminizmit|filozofia e Iluminizmit]]. Ai definoi një shoqëri ideale, demokratike që bazohej në barazinë e burrave, por që përjashtonte, e i diskriminonte gratë. Ky përjashtim i qenësishëm i grave nga diskutimi u trajtua si nga Wollstonecraft ashtu edhe nga bashkëkohësit e saj. Wollstonecraft e bazoi punën e saj në idetë e Rusosë. <ref>{{Cite journal |last=Reuter |first=Martina |year=2017 |title=Jean-Jacques Rousseau and Mary Wollstonecraft on the imagination |journal=British Journal for the History of Philosophy |volume=25 |issue=6 |pages=1138–1160 |doi=10.1080/09608788.2017.1334188 |doi-access=free}}</ref> Edhe pse në fillim duket kontradiktore, ideja e Wollstonecraft ishte të zgjeronte shoqërinë demokratike të Rusosë, por të bazuar edhe në [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] . Mary Wollstonecraft foli me guxim për përfshirjen e grave në stilin e jetës publike; më konkretisht, duke u përqendruar në rëndësinë e arsimimit të grave.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Ferguson |first=Susan |date=1999 |title=The Radical Ideas of Mary Wollstonecraft |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/14637867 |journal=Canadian Journal of Political Science / Revue canadienne de science politique |volume=32 |issue=3 |pages=427–450 |doi=10.1017/S0008423900013913 |issn=0008-4239 |jstor=3232731}}</ref> Ajo sajoi termin 'feminizëm liberal' dhe ia kushtoi kohën e saj thyerjes së roleve tradicionale gjinore. <ref name=":02" /> Wollstonecraft botoi një nga traktatet e para feministe, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Gruas'' (1792), ku mbrojti barazinë sociale dhe morale të gjinive, duke zgjeruar kështu veprën e broshurës së saj të botuar 2 vite më parë, në vitin 1790, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Burrave''. Romani i saj i mëvonshëm i papërfunduar, ''Maria, ose Gabimet e Gruas'', i përndjek me kritika të konsiderueshme derisa diskutonte dëshirat seksuale të grave. Wollstonecraft vdiq e re, dhe i vejushi i saj filozofi William Godwin, shkroi shpejt një kujtim për të që - përkundër qëllimeve të tij të mira - shkatërroi reputacionin e saj për breza. Mary Wollstonecraft konsiderohet si “paraardhësja” e lëvizjes feministe britanike dhe idetë e saj ndikuan në mënyrën e të menduarit të [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suffragette Suffragette] movement, të cilat bënë fushatë për të drejtën e votës për gratë. <ref>{{cite book |last1=Tauchert |first1=Ashley |url=https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc |title=Mary Wollstonecraft and the Accent of the Feminine |date=2002 |publisher=Palgrave |isbn=978-0-230-28735-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc/page/n14 5] |url-access=limited}}</ref> [[File:8marta.jpg|djathtas|parapamje|Një poster sovjetik i vitit 1932 për [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] : "Dita e kryengritjes së punëtoreve femra kundër skllavërisë në kuzhinë".]] [[Skeda:Louise_Weiss.jpg|djathtas|parapamje|Louise Weiss së bashku me sufraxhetë të tjera pariziene në vitin 1935. Titulli i gazetës thotë, në përkthim, "GRUAJA FRANCEZE DUHET TË VOTOJË".]] == Arsimimi == Arsimimi i grave zvicerane ishte shumë i rëndësishëm gjatë zhvillimit të lëvizjeve për të drejtën e votës. Edukimi i grave të reja në shoqëri mbi rëndësinë e vetë-identitetit, dhe të shkuarjes së tyre në shkollë ishte shumë i rëndësishëm për publikun dhe për gratë që të kuptonin potencialin e tyre në shoqëri. Akterët e lëvizjeve zvicerane për të drejtën e votës besonin se ishte e rëndësishme që gratë e reja të dinin se jeta e tyre kishte më shumë potencial në të sesa thjesht të lindnin fëmijë, mendim dhe veprim ky shumë i përbashkët i lëvizjeve për të drejtën e votës në vitet 1960 dhe 1970. Në një vlerësim të vitit 2015 nga Lord David Willetts, ai kishte zbuluar dhe deklaruar se në vitin 2013 përqindja e studentëve universitarë në Mbretërinë e Bashkuar ishte 54 përqind femra dhe 46 përqind ishin studentë meshkuj, ndërsa në vitet 1960 vetëm 25 përqind e studentëve me kohë të plotë në Mbretërinë e Bashkuar ishin femra. Rritja e numrit të femrave që shkonin në shkollë dhe kontribuonin në sistemin arsimor mund të lidhet me lëvizjet e grave për të drejtën e votës që synonin të inkurajonin gratë të regjistroheshin në shkollë për arsim të lartë. <ref>{{Cite book |last=David |first=Miriam E. |title=Reclaiming feminism: Challenging everyday misogyny |date=2016 |publisher=Bristol University Press |isbn=978-1-4473-2818-6 |edition=1 |doi=10.2307/j.ctt1t89279.7 |jstor=j.ctt1t89279}}</ref> Kjo e drejtë erdhi përfundimisht pas realizimit të së drejtës së grave për të votuar në zgjedhjet politike, e cila u dha në vitin 1971. Në vitet 1960 në Mbretërinë e Bashkuar, gratë në arsim në përgjithsi ishin pakicë dhe shumë të rralla ishin rastet e një gruaje që studionte në arsimim të lartë. == Vendi == === Argjentina === Në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe dekadën e parë të shekullit të njëzetë gratë në Argjentinë organizuan një nga lëvizjet feministe më komplekse të botës perëndimore. Të lidhura ngushtë me lëvizjen punëtore, ato ishin socialiste, anarkiste, libertariane, emancipuese, edukatore dhe katolike. Në majin të vitit 1910, ato organizuan Kongresin e Parë Ndërkombëtar Feminist. Punëtore, intelektuale, mendimtare dhe profesioniste të njohura evropiane, të amerikës latine dhe amerikane të Veriut si [[Marie Curie]], [[Emilia Pardo Bazán]], [[Ellen Key]], [[Maria Montessori]] - ndër shumë të tjera - prezantuan dhe diskutuan idetë, punën kërkimore dhe studimet e tyre mbi temat e gjinisë, temat e të drejtave politike dhe civile, divorcit, ekonomisë, arsimit, shëndetit dhe kulturës. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Australi === Në vitin 1882, [[:en:Rose_Scott|Rose Scott]], një aktiviste [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]], filloi të organizonte takime javore në shtëpinë e saj në Sydney, të cilën e trashëgoi nga nëna e saj e ndjerë. Përmes këtyre takimeve që zhvilloi aty ajo u bë e njohur edhe nga politikanët, gjyqtarët, filantropët, shkrimtarët dhe poetët. Në vitin 1889 ajo ndihmoi në themelimin e Shoqatës Letrare të Grave, e cila më vonë u shëndrrua në Ligën e të Drejtës së Votës së Grave në vitin 1891. Ndër olitikanë kryesorë të pritur nga Scott përfshinin Bernhard Wise, William Holman, William Morris Hughes dhe Thomas Bavin, të cilët u takuan dhe diskutuan hartimin e projektligjit i cili përfundimisht u transformua në Aktin i Mbylljes së Hershme të vitit 1899.<ref>{{Cite web |title=Early Closing Act 1899 No 38 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nsw/num_act/eca1899n38176.pdf |access-date=2012-09-28}}</ref> === Kanada === Vala e parë e feminizmit në Kanadë u shpërfaqë në fund të shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të. Momentumi i lëvizjeve të grave filloi si rritje e vetëdijshme e ndërgjegjësimit, më pas u shndërrua në grupe studimi dhe rezultoi në ndërmarrjen e veprimeve me formimin e komiteteve. Premisa e lëvizjes filloi rreth çështjeve të arsimit. Arsyeja pse arsimi është synuar me prioritet të lartë është sepse mund të targetoj brezat e rinj dhe të modifikojë mendimet e tyre të bazuara në gjini.<ref name=":12">{{Cite book |last=Gaskell |first=Jane |url=https://books.google.com/books?id=OUeNJRMxfqcC&q=Canadian+feminism&pg=PA1 |title=Claiming an Education: Feminism and Canadian Schools |last2=McLaren |first2=Arlene |last3=Novogrodsky |first3=Myra |date=1989 |publisher=James Lorimer & Company |isbn=978-0-921908-02-9 |language=en}}</ref> Në vitin 1865, drejtori i një shkolle publike në Ontario, Egerton Ryerson, ishte një nga të parët që vuri në dukje përjashtimin e femrave nga sistemi arsimor. Ndërsa më shumë femra ndiqnin shkollën gjatë viteve, ato tejkaluan shkallën e diplomimit të meshkujve. Në vitin 1880, në British Columbia, 51% e të diplomuarve në shkollën e mesme ishin femra. Këto përqindje vazhduan të rriteshin deri në vitin 1950.<ref name=":12" /> Arsyet e tjera për lëvizjen e parë feministe përfshinin të drejtën e votës së grave, të drejtat e punës dhe shëndetit; kështu, feministet i ngushtuan fushatat e tyre për t'u përqendruar në fitimin e barazisë ligjore dhe politik<ref>{{Cite web |title=Early Women's Movements in Canada: 1867–1960 |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/early-womens-movements-in-canada |access-date=2021-02-21 |website=The Canadian Encyclopedia}}</ref> Kanada ndërmori veprime në Këshillin Ndërkombëtar të Grave dhe ka një seksion specifik të quajtur Këshilli Kombëtar i Grave në Kanada, me presidenten e tij, Zonjën Aberdeen. Gratë filluan të inkuadrohen jashtë grupeve si klubet e kopshtit e të muzikës, dhe të inkuadroheshin në reforma që çonin përpara arsimimin e grave dhe të drejtën e votës. Këto veprime bazoheshin në idenë se gratë do të ishin më të fuqishme nëse do të bashkoheshin për të krijuar një zë të bashkuar.<ref>{{Cite journal |last=Forestell |first=Nancy |last2=Moynagh |first2=Maureen |date=2005 |title=Mrs. Canada Goes Global: Canadian First Wave Feminism Revisited |url=https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |journal=Atlantis: Critical Studies in Gender, Culture & Social Justice |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=7–20 |issn=1715-0698 |access-date=30 prill 2026 |archive-date=11 shkurt 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211083057/https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |url-status=dead }}</ref> === Kinë === Në vitet 1880 - 1890, intelektualë reformistë kinezë, meshkuj dhe gra, të shqetësuar për zhvillimin e Kinës drejt të qenurit një vend modern, ngritën çështje feministe dhe çështjen për barazi gjinore në debatin publik; u themeluan shkolla për vajza, filluan të shfaqen artikuj feminist si dhe [[:en:Foot_Emancipation_Society|Shoqata e Emancipimit të Këmbëve]] dhe [[:en:Tian_Zu_Hui|Tian Zu Hui]], të cilët promovuan heqjen e lidhjes së këmbëve. Shumë ndryshime në jetën e grave ndodhën gjatë [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikës së Kinës (1912–1949)]]. Në vitin 1912, u themelua [[:en:Women's_Suffrage_Alliance|Aleanca për të Drejtën e Votës së Grave]], një organizatë që funksiononte si ombrellë për shumë organizata lokale të grave, me qëllimin për të punuar për përfshirjen e të drejtave të barabarta të grave dhe poashtu për përfshirjen e të drejtës së votës në kushtetutën e republikës së re pas heqjes së monarkisë, dhe edhe pse përpjekja nuk pati sukses, megjithatë shënoi një periudhë të rëndësishme të aktivizmit feminist. Një brez i ri i [./Https://en.wikipedia.org/wiki/New_Woman grave të reja] të arsimuara dhe profesionale doli pas përfshirjes së vajzave në sistemin shkollor shtetëror dhe pasi studentet (gra) u pranuan në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Peking_University Universitetin e Pekinit] në vitin 1920, dhe poashtu edhe në Kodin Civil të vitit 1931, ku grave iu dhanë të drejta të barabarta të trashëgimisë - u ndalua martesa e detyruar dhe u dhanë grave të drejtën për të kontrolluar paratë e tyre si dhe për të filluar divorcin. Asnjë lëvizje grash e bashkuar në nivel kombëtar nuk mund të organizohej derisa Kina u bashkua nën Qeverinë [[Kuomintangu|Kuomintang]] në Nanjing në vitin 1928; E drejta e votës së grave u përfshi më në fund në Kushtetutën e re të vitit 1936, megjithëse kushtetuta (dhe kjo e drejtë) vonoi të zbatohet deri në vitin 1947. === Danimarka === Lëvizja e parë e grave në Danimarkë u udhëhoq nga ''Dansk Kvindesamfund'' ("Shoqata Daneze e Grave"), organizatë kjo e themeluar në vitin 1871. Line Luplau ishte një nga gratë më të shquara të kësaj epoke në Danimarkë. Tagea Brandt ishte gjithashtu pjesë e kësaj lëvizjeje per nder të së cilës u krijua Tagea Brandt Rejselegat ose Bursa e Udhëtimit për gratë. Përpjekjet e Dansk Kvindesamfund si një grup udhëheqës i grave - për gratë arritën të shtyejnë autoritetet në përpilimin e kushtetutës së rishikuar daneze të vitit 1915, duke u dhënë kështu grave të drejtën e votës dhe duke siguruar ligje për mundësi të barabarta për to gjatë viteve 1920, të cilat ndikuan në masat legjislative të ditëve të sotme për t'u dhënë grave akses në arsim, punë, të drejta martesore dhe detyrime të tjera. <ref name="KV1">{{Cite web |last=Larsen |first=Jytte |title=The women's movement in Denmark |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/3/ |access-date=17 November 2013 |website=Translated by Gaye Kynoch |publisher=[[KVINFO]]}}</ref> === Finlanda === Në mesin e shekullit të 19-të, në Finlandë, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Minna_Canth Minna Canth] filloi të trajtonte për herë të parë çështjet feministe në debatin publik. Cështje të tilla si edukimi i grave dhe standardet e dyfishta seksuale. Lëvizja finlandeze e grave u organizua më formalisht me themelimin e [[:en:Finnish_Women's_Association|Suomen Naisyhdistys]] në vitin 1884, e cila njihet si organizata e parë feministe e grave në Finlandë. Kjo përfaqësoi valën e parë të feminizmit në Finlandë. Suomen Naisyhdistys u nda në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Naisasialiitto_Unioni Naisasialiitto Unioni] (1892) dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suomalainen_naisliitto Suomalainen naisliitto] (1907), dhe të gjitha organizatat e grave u bashkuan nën [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Umbrella_organization organizatën ombrellë] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Naisjärjestöjen_Keskusliitto Naisjärjestöjen Keskusliitto] në vitin 1911. Grave u dhanë të drejtat e tyre themelore të barabarta që në fillim me të drejtën e votës në vitin 1906. Pas futjes së të drejtës së votës së grave, lëvizja e grave u organizua kryesisht përmes degëve të partive politike të grave . Ligji i ri për martesën i vitit 1929, ''Avioliittolaki'' vendosi më në fund barazi të plotë për gratë e martuara në Finlandë. Pas kësaj gratë ishin ligjërisht të barabarta me burrat sipas ligjit. <ref name="Margaretha Mickwitz 2007" /> === Francë === Çështja e të drejtave të grave në Francë u diskutua gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] dhe [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]] . Sukses u arrit me konkretizimin e të drejtave të reja të trashëgimisë ( Loi sur l'héritage des enfants ) dhe ligji i divorcit ( Loi autorisant le divorce en France ). <ref>Jean Tulard, Jean-François Fayard et Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française. 1789-1799, Paris, éd. Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1987, 1998 [détail des éditions] ({{ISBN|978-2-221-08850-0}})</ref> Një lëvizje që vuri në pah feminizmin si cështje ndodhi gjatë së njëjtës kohë kur një formë republikane qeverisjeje zëvendësoi monarkinë klasike katolike. Disa femra morën role udhëheqëse për të formuar grupe të cilat dallonin nga njëra tjetra në baza të stabilitetit financiar, fesë dhe statusit shoqëror. Një nga këto grupe, Shoqata e Grave Republikane Revolucionare, arriti të tërheqë interes të konsiderueshëm brenda skenës politike kombëtare dhe mbështeti barazinë gjinore në politikën revolucionare. Një grup tjetër i tillë ishte Shoqata Vëllazërisë së Patriotëve të një dhe një seksi tjetër . Këto grupe u nxitën rritjen e mundësive ekonomike duke organizuar takime, përmes publikimit të revistave, si dhe duke formuar organizata. <ref>{{Cite journal |last=Boxer |first=Marilyn J. |date=1982-01-01 |title='First wave' feminism in nineteenth-century France: Class, family and religion |journal=Women's Studies International Forum |language=en |volume=5 |issue=6 |pages=551–559 |doi=10.1016/0277-5395(82)90096-6 |issn=0277-5395}}</ref> Megjithatë [[Kodi i Napoleonit|Kodi Napoleon]] i vitit 1804 zhduku përparimin e bërë gjatë revolucionit. Të drejtat e grave u mbështetën nga sundimi i [[Komuna e Parisit (ngjarje historike)|Komunës Komuniste të Parisit]] të vitit 1870, por ky sundim i (i Komunës) ishte shumë i përkohshëm. Një gazetë e vitit 1897, "La Fronde", ishte gazeta më prestigjioze e drejtuar nga gratë. Ajo vazhdoi si gazetë e përditshme për 6 vjet dhe gjatë aktivitetit të saj mbuloi tema të diskutueshme , të tilla si gratë punëtore dhe avokimi për të drejtat politike të grave. <ref>{{Cite book |last=Duchen |first=Claire |url=https://books.google.com/books?id=UbgjZsKxqwoC&q=France+feminism&pg=PP5 |title=Feminism in France: From May '68 to Mitterrand |date=2012-10-11 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-63762-6 |language=en}}</ref> Lëvizja e parë e grave në Francë u organizua me themelimin e ''[./Https://en.wikipedia.org/wiki/Association_pour_le_Droit_des_Femmes Shoqata për të Drejtën e Femrave]'' nga [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Deraismes Maria Deraismes] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Léon_Richer Léon Richer] në vitin 1870. Ajo u pasua nga ''Ligue Française pour le Droit des Femmes'' (1882) e cila mori përsipër çështjen e të drejtës së votës së grave duke u etabluar kështu si një ndër shoqatat kryesore për të drejtën e votës, paralelisht me ''[[:en:French_Union_for_Women's_Suffrage|Union française pour le suffrage des femmes]]'' (1909-1945). === Gjermania === Lëvizja e parë e grave në Gjermani u organizua nën ndikimin e Revolucioneve të vitit 1848. Fillimisht përmes organizatës së parë të grave në Gjermani, ''Allgemeiner Deutscher Frauenverein'' (ADF), e cila u themelua nga Louise Otto-Peters dhe Auguste Schmidt në [[Leipzig]] në vitin 1865. Gratë e klasës së mesme kërkonin të përmirësonin pozitën e tyre shoqërore dhe të kishin më shumë mundësi në jetë. Ato bashkoheshin në një ideal humanist: të trajtoheshin dhe respektoheshin si individë të plotë.. <ref name=":22">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Për këtë arsye, ato u përfshinë në luftërat politike socialiste të revolucionit, sepse atyre i'u premtua barazi e plotë. Qëllimet kryesore ndër të tjerash ishin: të drejtën për të punuar, për t'u arsimuar, për të abortuar, për të përdorur kontraceptivë dhe për të zgjedhur vetë profesionin e tyre. Feminizmi gjerman bazohej në idenë e të mirës së përbashkët politike, që përfshinte drejtësinë sociale dhe vlerat familjare <ref name=":23">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref>. Presioni që gratë ushtruan ndaj shoqërisë bëri që në vitin 1918 ato të fitonin të drejtën e votës. Kjo, nga ana tjetër, nxiti lëvizje të tjera feministe që kërkonin zgjerimin e mëtejshëm të të drejtave të grave. <ref name=":32">{{Cite book |last=Ferree |first=Myra |url=https://books.google.com/books?id=rNZiDYlOUeYC&q=first-wave+feminism+Germany&pg=PR7 |title=Varieties of Feminism: German Gender Politics in Global Perspective |date=2012-03-07 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-8052-0 |language=en}}</ref> Krahasuar me Shtetet e Bashkuara, feminizmi gjerman synon një përfaqësim kolektiv dhe autonomi të grave, ndërsa feminizmi amerikan përqendrohet në barazinë e përgjithshme. Kjo do të thotë se lëvizja feministe në Gjermani thekson rëndësinë e grave që të veprojnë si një grup i veçantë, dhe të kenë vetëvendosje për çështjet që i prekin ato, ndërsa feminizmi amerikan fokusohet kryesisht te arritja e trajtimit të barabartë mes grave dhe burrave në të gjitha sferat e shoqërisë. <ref name=":32"/> === Holanda === [[Skeda:Wilhelmina_Drucker_IMG0020.tif|parapamje|Në Holandë, Wilhelmina Drucker (1847–1925) luftoi me sukses për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta për gratë përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup>]] Megjithëse në Holandë gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] pati përparim drejt idesë së barazisë së grave dhe burrave, nuk u mor asnjë masë praktike, institucionale apo legjislative. Mirëpo ishte gjysma e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë koha kur në Holandë morrën hov iniciativat e shumta nga feministet. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Aletta_Jacobs Aletta Jacobs] (1854–1929) kërkoi dhe fitoi në Holandë të drejtën për të studiuar në universitet në vitin 1871, duke u bërë kështu mjekja dhe akademikja e parë femër. Ajo u bë një aktiviste e përjetshme për [[E drejta e grave për të votuar|të drejtën e votës së grave]], të drejtat e barabarta me burrat, kontrollin e lindjeve dhe paqen ndërkombëtare, duke udhëtuar në mbarë botën, për shembull për [./Https://en.wikipedia.org/wiki/International_Alliance_of_Women Aleancën Ndërkombëtare të Grave] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Wilhelmina_Drucker|Wilhelmina Drucker]] (1847–1925) ishte një politikane, një shkrimtare dhe një aktiviste paqeje, e cila luftoi për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta me burrat përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. Në vitet 1917–1919, qëllimi i saj për të drejtën e votës së grave u arrit. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Cornelia_Ramondt-Hirschmann|Cornelia Ramondt-Hirschmann]] (1871–1951), Presidente e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Selma_Meyer Selma Meyer] (1890–1941), Sekretare e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Zelanda e Re === [[Skeda:Tribute_to_the_Suffragettes,_close_up.jpg|djathtas|parapamje|Memoriali Kombëtar Kate Sheppard në [[Christchurch]], Zelanda e Re. Figurat e paraqitura nga e majta në të djathtë janë Meri Mangakāhia, Amey Daldy, Kate Sheppard, Ada Wells, Harriet Morison dhe Helen Nicol (sufragjiste) .]] Feministet dhe sufraxhetë e hershme të Zelandës së Re përfshinin aktiviste si [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maud_Pember_Reeves Maud Pember Reeves] (e lindur në Australi; më vonë jetoi në Londër), [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Kate_Sheppard Kate Sheppard] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Müller Mary Ann Müller]. Në vitin 1893, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Yates_(mayor) Elizabeth Yates] u bë Kryetare Bashkie e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Onehunga Onehunga-s], duke shënuar kështu herën e parë që një post i tillë mbahej nga një grua - kudo në [[Perandoria Britanike|Perandorinë Britanike]]. Të diplomuarat e para në universitet ishin [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Siedeberg Emily Siedeberg] (mjeke, u diplomua në 1895) dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Ethel_Benjamin Ethel Benjamin] (avokate, u diplomua në 1897). Rrjedhimisht, Akti i Praktikueseve të Ligjit Femëror u miratua në 1896 dhe Benjamin u pranua si avokate dhe avokate e Gjykatës Supreme të Zelandës së Re në 1897 (shih [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Women's_suffrage_in_New_Zealand E drejta e votës së grave në Zelandën e Re] ). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Norvegji === Lëvizja e valës së parë të feminizmit në Norvegji u organizua me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Norwegian_Association_for_Women's_Rights Asociacionit Norvegjez për të Grejtat e Grave] në vitin 1884. Anëtarët e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Norwegian_Association_for_Women's_Rights Shoqatës Norvegjeze për të Drejtat e Grave] nuk mund të pajtoheshin mbi temën e arsimit dhe rëndësinë (përcaktimi i prioritetit) e të drejtës së votës së grave. Prandaj, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Gina_Krog Gina Krog], që ishte edhe njëra nga anëtaret themeluese u nda nga Shoqata Norvegjeze për të Drejtat e Grave dhe themeloi [[The Women's Suffrage Association|Shoqatën e të Drejtës së Votës së Grave]] në vitin 1885. Disa vite më vonë, në vitin 1898, u themelua [[National Suffrage Association|Shoqata Kombëtare e të Drejtës së Votës]] . Ndarjet në shoqata mund t'i atribuohen mungesës së marrëveshjes midis anëtarëve [[Borgjezia|borgjezë]] dhe [[Klasa punëtore|të klasës punëtore]] . <ref>{{Cite web |last=Halsaa |first=Beatrice |last2=Thun |first2=Cecile |last3=Nyhagen Predelli |first3=Line |title=Women's movements: constructions of sisterhood, dispute and resonance: the case of Norway |url=https://www.stk.uio.no/english/research/projects/femcit/subprojects/ethnicity-and-religion/WP4_WorkingpaperNo4.pdf |access-date=17 October 2025 |website=Centre for Gender Research- University of Oslo}}</ref> === Rusia === Në Rusinë Perandorake, nuk ishte e ligjshme të formoheshin organizata politike para [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905.] Për shkak të kësaj nuk kishte një lëvizje të hapur dhe të organizuar për të drejtat e grave, të ngjashme me ato që ndodhën në në Perëndim para kësaj. Megjithatë, në praktikë ekzistonte një lëvizje të grave në Rusi edhe gjatë shekullit të 19-të. Në mesin e shekullit të 19-të, u themeluan disa klube diskutimi letrar - njëri prej të cilëve - i cili u bashkëthemelua nga [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Filosofova Anna Filosofova], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Trubnikova Maria Trubnikova] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Nadezhda_Stasova Nadezjda Stasova], grup i cili diskutoi letërsinë feministe perëndimore duke u bërë kështu organizata e parë [[De fakto|de facto]] që punoi për të drejtat e grave në Rusi. [[Lufta e Krimesë]] e kishte ekspozuar Rusinë si më pak të zhvilluar se Europa Perëndimore, që rezultoi në një numër reformash të ndërmarra nga shteti, midis tyre reforma arsimore dhe themelimin e shkollave për vajza. Gratë e elitës ruse de-facto diskutuan këto reforma për të drejtat e grave përmes klubeve të tyre letrare dhe shoqatave bamirëse. Interesi i tyre kryesor ishte arsimimi i grave dhe mundësitë e punës. Klubi i grave i Anna Filosofovës, Maria Trubnikovas dhe Nadezjda Stasovas arriti të siguronte ligjin që u mundësonte grave ndjekjen e kurseve në universitete, dhe këto kurse - që ishin të vecanta për gratë - u bënë aq të njohura saqë u bënë të përhershme në vitin 1876. Megjithatë, në vitin 1876 studenteve gra iu ndalua dhënia e diplomave dhe të gjitha universitetet e grave u ndaluan përveç dy ( [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Bestuzhev_Courses Kurset Bestuzhev] në Shën Petserburg dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Guerrier_Courses Kurset Guerrier] në Moskë). <ref>Rochelle Goldberg Ruthchild. ''Equality and Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905-1917''. University of Pittsburgh Press, 2010. {{ISBN|978-0-8229-6066-9}}. Page 56.</ref> Në vitin 1895, Anna Filosofova themeloi "Lidhjen Bamirëse të Grave Ruse", e cila zyrtarisht ishte një shoqëri bamirëse për të shmangur ndalimin e organizatave politike, por që në fakt ishte një organizatë për të drejtat e grave: Anna Filosofova u zgjodh në Këshillin Ndërkombëtar të Grave në vitin 1899. Për shkak të ndalimit të aktivitetit politik në Rusi, e vetmja gjë që mund të bënin këto organizata ishte rritja e vetëdijes popullore për çështjet feministe. Pas [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905], organizatat politike në Rusi u legalizuan dhe kjo ishte mundësi për lëvizjen e grave që të organizohen formalisht, gjë që e realizuan në formën e ''[[:en:League_for_Women's_Equality|Liga ravnopraviia zhenshchin]]'', e cila filloi një fushatë për të drejtën e votës për gratë po atë vit. Revolucioni Rus i vitit 1917 i bëri zyrtarisht burrat dhe gratë të barabartë para ligjit në Bashkimin Sovjetik. === Korea e Jugut === Lëvizja koreane e grave filloi në vitet 1890 me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Chanyang-hoe Chanyang-hoe], e ndjekur nga një numër grupesh të tjera, të cilat ishin të përqendruara kryesisht në arsimimin e grave dhe heqjen e ndarjes gjinore dhe praktikave të tjera diskriminuese. <ref name="Tétreault, Mary Ann">{{Cite book |last=Tétreault |first=Mary Ann |url=https://books.google.com/books?id=X95R043HBJwC&dq=chanyang-hoe+1898&pg=PA163 |title=Women and Revolution in Africa, Asia, and the New World |publisher=Univ of South Carolina Press |year=1994 |isbn=978-1-57003-016-1 |page=163}}</ref> Kur Korea u bë koloni japoneze në vitin 1910, shoqatat e grave u ndaluan nga japonezët, dhe poashtu shumë gra u angazhuan në grupet e rezistencës nëntokësore si Yosong Aeguk Tongji-hoe (Shoqata e Grave Patriotike) dhe Taehan Aeguk Buin-hoe (Shoqata e Grave Patriotike Koreane). <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> Si rezultat roli i grave në shoqëri filloi të ndryshoi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="The book ISBN is 9781570030161 published by the University of South Carolina (May 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Pas përfundimit të Luftës dhe ndarjes së Koresë në vitin 1945, lëvizja koreane e grave u përça. Në [[Koreja e Veriut|Korenë e Veriut]], e gjithë lëvizja e grave u kanalizua në Unionin Demokratik Korean të Grave ; përderisa në Korenë e Jugut, lëvizja e grave u bashkua nën Këshillin Kombëtar Korean të Grave në vitin 1959, i cili në vitin 1973 organizoi grupin e grave në [[Pan-Women's Society for the Revision of the Family Law|Shoqërinë Pan-Gratë për Rishikimin e Ligjit të Familjes]], për të rishikuar Ligjin diskriminues të Familjes të vitit 1957. Kauzë kjo që mbeti një fokus kryesor për pjesën tjetër të shekullit të 20-të, por që nuk rezultoi në ndonjë reformë të madhe deri në vitin 1991. <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> === Suedi === Çështjet feministe dhe rolet gjinore në Suedi u diskutuan në media dhe letërsi gjatë shekullit të 18-të nga njerëz si [[:en:Margareta_Momma|Margareta Momma,]] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Catharina_Ahlgren Catharina Ahlgren], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Maria_Rückerschöld Anna Maria Rückerschöld] dhe [[:en:Hedvig_Charlotta_Nordenflycht|Hedvig Charlotta Nordenflycht]], mirëpo këto aktivitete nuk krijuan asnjë lloj lëvizje. Personi i parë që mbajti fjalime publike dhe avokoi mbi cështjet e feminizmit ishte Sophie Sager në vitin 1848, dhe organizata e parë e krijuar për t'u marrë me një çështje të grave ishte ''Svenska lärarinnors pensionsförening'' (Shoqata për Mësueset në Pension) nga Josefina Deland në vitin 1855. Në vitin 1856, Fredrika Bremer botoi veprën e saj të famshme ''Hertha'', e cila ngjalli polemika të mëdha dhe krijoi një debat të njohur si ''Debati i Herthës'' . Dy pyetjet kryesore ishin heqja e mbulesës për gratë e pamartuara dhe që shteti t'u ofronte grave një ekuivalent me një universitet. Të dyja pyetjet u plotësuan: në vitin 1858, një reformë u dha grave të pamartuara të drejtën për të aplikuar për moshën madhore ligjore me një procedurë të thjeshtë, dhe në vitin 1861, Högre lärarinneseminariet u themelua si një "Universitet i Grave". Në vitin 1859, revista e parë për gra në Suedi dhe vendet nordike, ''Tidskrift för hemmet'', u themelua nga Sophie Adlersparre dhe Rosalie Olivecrona . Kjo është referuar si pika fillestare e një lëvizjeje të grave në Suedi. Lëvizja e organizuar e grave filloi në vitin 1873, kur Shoqata për të Drejtat e Pronës së Grave të Martuara u bashkëthemelua nga Anna Hierta-Retzius dhe Ellen Anckarsvärd . Detyra kryesore e organizatës ishte heqja e mbulesës . Në vitin 1884, Shoqata Fredrika Bremer u themelua nga Sophie Adlersparre për të punuar për përmirësimin e të drejtave të grave. Gjysma e dytë e shekullit të 19-të pa krijimin e disa organizatave për të drejtat e grave dhe një aktivitet të konsiderueshëm si brenda organizatës aktive, ashtu edhe brenda debatit intelektual. Vitet 1880 panë të ashtuquajturat ''Sedlighetsdebatten'', ku rolet gjinore u diskutuan në debatin letrar në lidhje me standardet e dyfishta seksuale në krahasim me barazinë seksuale. Në vitin 1902, më në fund, u themelua Shoqata Kombëtare për të Drejtën e Votës së Grave . Në vitet 1919–1921, [[E drejta e grave për të votuar|e drejta e votës së grave]] u fut më në fund. Reforma e së drejtës së votës së grave u pasua nga ''Behörighetslagen'' e vitit 1923, në të cilën burrave dhe grave iu dha zyrtarisht qasje e barabartë në të gjitha profesionet dhe pozicionet në shoqëri, përjashtimet e vetme ishin pozicionet ushtarake dhe priftërore. Dy kufizimet e fundit u hoqën në vitin 1958, kur grave iu lejua të bëheshin priftëresha, dhe në një seri reformash midis viteve 1980 dhe 1989, kur të gjitha profesionet ushtarake iu hapën grave. === Zvicër === Lëvizja e grave zvicerane filloi të formohej pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1848, e cila përjashtonte në mënyrë të qartë të drejtat dhe barazinë e grave. Megjithatë, lëvizja e grave zvicerane u pengua për një kohë të gjatë të ishte efikase nga ndarja midis zonave frëngjishtfolëse dhe gjermanishtfolëse, e cila e kufizonte atë në aktivitetin lokal. Kjo ndarje krijoi një pengesë afatgjatë për lëvizjen kombëtare të grave zvicerane. Megjithatë, ajo luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen ndërkombëtare të grave, kur Marie Goegg-Pouchoulin themeloi lëvizjen e parë ndërkombëtare të grave në botë, ''Association Internationale des Femmes'', në vitin 1868. <ref>Berta Rahm: Marie Goegg (geb. Pouchoulin). Mitbegründerin der Internationalen Liga für Frieden und Freiheit, Gründerin des Internationalen Frauenbundes, des Journal des femmes und der Solidarité. Ala, Schaffhausen 1993, {{ISBN|3-85509-032-7}}.</ref> Në vitin 1885, organizata e parë kombëtare e grave, ''Schweizer Frauen-Verband'', u themelua nga Elise Honegger . Ajo shpejt u nda, por në vitin 1888, organizata e parë e përhershme kombëtare e grave u themelua më në fund në ''Schweizerischen Gemeinnützigen Frauenverein'' (SGF), e cila u bë një organizatë ombrellë për lëvizjen zvicerane të grave. Nga viti 1893 e tutje, një organizatë lokale e grave, Frauenkomitee Bern, funksionoi gjithashtu si një kanal midis qeverisë federale dhe lëvizjeve zvicerane të grave. Çështja e të drejtës së votës së grave në Zvicër u ngrit nga ''Schweizerischer Frauenvereine'' nga viti 1899 dhe nga ''Schweizerischer Verband für Frauenstimmrecht'' nga viti 1909, të cilat do të bëheshin dy organizatat kryesore të të drejtës së votës së shumë organizatave në Zvicër. Lëvizja zvicerane për të drejtën e votës kishte luftuar për barazi në shoqërinë e tyre për dekada deri në fillim të viteve 1970; kjo valë feminizmi përfshinte edhe dhënien e votës. Më 31 tetor 1971, grave zvicerane iu dha e drejta e votës në zgjedhjet politike. Sipas Lee Ann Banaszak, arsyet kryesore për mungesën e suksesit në të drejtën e votës së grave për gratë zvicerane ishin për shkak të ndryshimeve në mobilizimin e anëtarëve në organizatat për të drejtën e votës, burimeve financiare të lëvizjeve për të drejtën e votës, aleancave të formuara me aktorë të tjerë politikë dhe karakteristikave të sistemeve politike. Prandaj, suksesi i lëvizjes zvicerane për të drejtën e votës së grave u ndikua shumë nga burimet dhe strukturat politike. "Lëvizja zvicerane duhej të vepronte në një sistem ku vendimet merreshin me kujdes nga një konsensus i ndërtuar dhe ku partitë e opozitës nuk nisën kurrë një sfidë zgjedhore që mund t'i nxiste partitë qeverisëse në veprim." Kjo shpjegon se si procesi i mbyllur legjislativ e bëri shumë më të vështirë për aktivistët e të drejtës së votës të merrnin pjesë, ose edhe të gjurmonin të drejtat e votës së grave. E drejta e votës zvicerane gjithashtu nuk kishte aleatë të fortë kur vinte puna te lufta e tyre për të votuar në zgjedhjet politike. <ref>{{Cite journal |last=Buechler |first=Steven M. |date=December 1997 |title=Lee Ann Banaszak. ''Why Movements Succeed or Fail: Opportunity, Culture, and the Struggle for Woman Suffrage''. (Princeton Studies in American Politics.) Princeton: Princeton University Press. 1996. Pp. xv, 291. Cloth $49.50, paper $19.95 |journal=The American Historical Review |volume=102 |issue=5 |pages=1451–1452 |doi=10.1086/ahr/102.5.1451-a |issn=1937-5239}}</ref> Vitet 1970 shënuan një pikë kthese për lëvizjet feministe zvicerane, dhe ato filluan të përparonin vazhdimisht në luftën e tyre për barazi deri në ditët e sotme. === Mbretëria e Bashkuar === Reformatoret e hershme feministe ishin të paorganizuara dhe përfshinin individë të shquar që kishin vuajtur si viktima të padrejtësisë. Këtu përfshiheshin individë të tillë si Caroline Norton, tragjedia personale e së cilës, ku ajo nuk mundi të merrte një divorc dhe iu mohua qasja te tre djemtë e saj nga burri i saj, e çoi atë në një jetë fushatash intensive që çuan me sukses në miratimin e Aktit të Kujdestarisë së Foshnjave të vitit 1839 dhe futjen e doktrinës së viteve të buta për rregullimin e kujdestarisë së fëmijëve. <ref>{{Cite book |last=Wroath |first=John |url=https://archive.org/details/untiltheyareseve00wroa |title=Until They Are Seven, The Origins of Women's Legal Rights |publisher=Waterside Press |year=1998 |isbn=1-872-870-57-0}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=L.G. |title=Lord Melbourne, 1779–1848 |publisher=Oxford University Press |year=1997}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Perkins |first=Jane Gray |url=https://archive.org/details/bub_gb_FJBpAAAAMAAJ |title=The Life of the Honourable Mrs. Norton |publisher=John Murray |year=1909}}</ref> Akti u dha grave të martuara, për herë të parë, të drejtën për fëmijët e tyre. Megjithatë, për shkak se gratë duhej të paraqisnin peticion në Gjykatën e Kancelarisë, në praktikë, pak gra kishin mjetet financiare për të kërkuar të drejtat e tyre. <ref>{{Cite book |last=Atkinson |first=Diane |url=https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 |title=The Criminal Conversation of Mrs Norton |publisher=Random House |year=2012 |isbn=978-1-84809-301-0 |page=[https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 274]}}</ref> Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, i cili përfshinte ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC">{{Cite web |title=Oxford DNB theme: Langham Place group |url=http://www.oxforddnb.com/public/themes/93/93708.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Oxforddnb.com}}</ref> Grupi bëri fushatë për shumë kauza të grave, duke përfshirë përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. Ai gjithashtu ndoqi të drejtat e pronës së grave përmes Komitetit të Pronës së Grave të Martuara. Në vitin 1854, Bodichon botoi ''Një Përmbledhje të Shkurtër të Ligjeve të Anglisë në Lidhje me Gratë'', <ref>[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html Full text from Victorian Women's Project, Indiana University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110063849/http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html|date=January 10, 2010}}</ref> i cili u përdor nga Shoqata e Shkencave Sociale pasi u formua në vitin 1857 për të nxitur miratimin e Aktit të Pronës së Grave të Martuara të vitit 1882. <ref>{{Cite book |last=Griffin |first=Ben |url=https://books.google.com/books?id=jsnnyrckKqQC&pg=PA80 |title=The Politics of Gender in Victorian Britain: Masculinity, Political Culture and the Struggle for Women's Rights |date=12 January 2012 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01507-4 |page=80 |access-date=23 June 2013}}</ref> Në vitin 1858, Barbara Bodichon, Matilda Mary Hays dhe Bessie Rayner Parkes themeluan periodikun e parë feminist britanik, ''English Woman's Journal'', me Bessie Parkes si kryeredaktore. Revista vazhdoi të botohej deri në vitin 1864 dhe në vitin 1866 u pasua nga ''Englishwoman's Review'', e redaktuar deri në vitin 1880 nga Jessie Boucherett, e cila vazhdoi të botohej deri në vitin 1910. Jessie Boucherett dhe Adelaide Anne Proctor iu bashkuan Langham Place Circle në vitin 1859. Grupi ishte aktiv deri në vitin 1866. Gjithashtu në vitin 1859, Jessie Boucherett, Barbara Bodichon dhe Adelaide Proctor formuan Shoqërinë për Promovimin e Punësimit të Grave për të promovuar trajnimin dhe punësimin e grave. <ref>{{Cite book |last=Gordon |first=Peter |title=Dictionary of British Women's Organisations, 1825–1960 |last2=Doughan |first2=David |publisher=Woburn Press |year=2001 |isbn=978-0-7130-0223-2 |location=London & Portland, Or. |pages=129–30 |chapter=Society for Promoting the Employment of Women}}</ref> Shoqëria është një nga organizatat më të hershme britanike të grave dhe vazhdon të funksionojë si organizata bamirëse e regjistruar ''Futures for Women'' . Helen Blackburn dhe Boucherett themeluan Ligën e Mbrojtjes së Punësimit të Grave në vitin 1891, për të mbrojtur të drejtat e grave në punë kundër legjislacionit kufizues të punësimit. <ref>{{Cite book |last=Holloway |first=Gerry |url=https://archive.org/details/womenworkbritain00holl |title=Women And Work in Britain Since 1840 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-25911-8 |location=London |page=[https://archive.org/details/womenworkbritain00holl/page/n110 98] |url-access=limited}}</ref> Ato gjithashtu redaktuan së bashku " ''Gjendjen e Grave Punëtore" dhe "Ligjet e Fabrikës"'' në vitin 1896. Në fillim të shekullit të 20-të, punësimi i grave ishte ende kryesisht i kufizuar në punën në fabrikë dhe punët shtëpiake. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], më shumë gra gjetën punë jashtë shtëpisë. Si rezultat i përvojës së grave në fuqinë punëtore gjatë kohës së luftës, ''Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919'' hapi profesionet dhe shërbimin civil për gratë, dhe martesa nuk ishte më një pengesë ligjore për gratë që punonin jashtë shtëpisë. Në vitin 1918, Marie Stopes botoi librin shumë me ndikim ''"Dashuri e martuar"'', <ref name="google2004">{{Cite book |last=Stopes |first=Marie Carmichael |url=https://books.google.com/books?id=M13Q0aymFJoC |title=Married Love |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=978-0-19-280432-7 |editor-last=McKibbin |editor-first=Ross |orig-date=1918}}</ref> në të cilin ajo mbështeti [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave. (Importimi i librit në Shtetet e Bashkuara u ndalua si i pahijshëm deri në vitin 1931.) ''Akti i Përfaqësimit të Popullit i vitit 1918'' ua zgjeroi të drejtën e votës grave që ishin të paktën 30 vjeç dhe ato ose burrat e tyre ishin pronarë pronash, ndërsa ''Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918'' u dha grave të drejtën për t'u ulur në Parlament, megjithëse gratë u zgjodhën vetëm ngadalë. Në vitin 1928, e drejta e votës u zgjerua për të gjitha gratë mbi 21 vjeç me anë të ''Aktit të Përfaqësimit të Popullit (E drejta e votës e barabartë) të vitit 1928'', në një bazë të barabartë me burrat. <ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Melanie |title=The Ascent of Woman: A History of the Suffragette Movement and the Ideas Behind It |publisher=Abacus |year=2004 |isbn=978-0-349-11660-0 |location=London}}</ref> Shumë shkrimtare feministe dhe aktiviste të të drejtave të grave argumentuan se nuk ishte barazia me burrat ajo që u nevojitej grave, por një njohje e asaj që u duhet grave për të përmbushur potencialin e natyrës së tyre, jo vetëm në aspektin e punës, por edhe në shoqëri dhe në jetën familjare. [[Virginia Woolf]] shkroi esenë e saj ''"Një dhomë më vete"'' bazuar në idetë e grave si shkrimtare dhe personazhe në letërsi. Woolf tha se një grua duhet të ketë para dhe një dhomë të vetën që të jetë në gjendje të shkruajë. Duhet pranuar se lëvizja e hershme feministe britanike ishte thellësisht e ndërthurur me projektin perandorak britanik dhe një krah thelbësor i tij. Shkrimtare bashkëkohore si Mona Caird pohuan se gratë meritonin përfaqësim në "këshillat e kombit" si mbrojtëse të racës së bardhë dhe supremacisë së saj. <ref>{{Cite web |last=Caird |first=Mona |title="Why Do Women Want the Franchise", London: Women's Emancipation Union Pamphlets, 1892 |url=https://victorianweb.org/authors/caird/bio.html |publisher=victorianweb.org}}</ref> Për të arritur statusin dhe vlerën si gra, këto feministe e paraqitën veten si çlirimtare femërore dashamirëse të "gruas së huaj". Antoinette Burton shkruan se në vend që të përmbysnin supozimet gjinore viktoriane, "teoricienet e hershme feministe i përdorën [ato] për të justifikuar përfshirjen e grave në sferën publike duke pretenduar se atributet morale të gruas ishin thelbësore për përmirësimin shoqëror". <ref>{{Cite journal |last=Burton |first=Antoinette M. |date=1990 |title=The white woman's burden: British feminists and the Indian woman, 1865–1915 |journal=Women's Studies International Forum |volume=13 |pages=295–308 |doi=10.1016/0277-5395(90)90027-U}}</ref> Burton na tërheq vëmendjen se gratë ushtronin pushtet të vërtetë mbi homologët e tyre meshkuj duke pretenduar për vetë supozimet morale që i lidhnin ato me shtëpinë. Do të ishte naive të sugjerohej se këto gra nuk ishin bashkëpunëtore ose nuk kontribuan në shtypjen perandorake jashtë vendit, por ajo që mungon nga trajtimet e mëparshme të feminizmave dhe lëvizjeve feministe është diversiteti dhe fleksibiliteti i marrëdhënieve të pushtetit që lundronin në superstrukturën e rendit moral. Vendi i seksit dhe gjinisë në shoqërinë viktoriane ishte më i larmishëm dhe shumëfish sesa e imagjinonte morali viktorian për veten e tij. === Shtetet e Bashkuara të Amerikës === [[Skeda:Articles_by_and_photo_of_Charlotte_Perkins_Gilman_in_1916.jpg|djathtas|parapamje|Charlotte Perkins Gilman (në foto) shkroi këto artikuj rreth [[Feminizmi|feminizmit]] për ''Atlanta Constitution,'' të botuar më 10 dhjetor 1916.]] [[Skeda:Suffragette_banner_carried_in_picket_of_the_White_House.jpg|parapamje|Sufragjiste me banderolë, Uashington DC, 1918]] Fillimi i feminizmit të valës së parë në Shtetet e Bashkuara tradicionalisht shënohet nga Konventa Seneca Falls e vitit 1848; megjithatë, kjo ngjarje u fuqizua nga gratë që u bënë gjithnjë e më aktive politikisht në vitet që çuan në vitin 1848 përmes Lëvizjes Abolicioniste dhe Lëvizjes së Përmbajtjes dhe aktivistet filluan të dëgjonin zërat e tyre. Disa nga këto aktiviste të hershme përfshijnë [[Sojourner Truth]], [[Elizabeth Blackwell]], Jane Addams dhe Dorothy Day . <ref>{{Cite web |date=19 July 2013 |title=Feminist History |url=http://www.feministsforlife.org/herstory/ |access-date=2017-02-04 |website=[[Feminists for Life]]}}</ref> Vala e parë e feminizmit u udhëhoq kryesisht nga gratë e bardha në klasën e mesme, dhe vetëm në valën e dytë të feminizmit gratë me ngjyrë filluan të zhvillonin një zë. <ref>{{Cite web |date=2015-10-25 |title=Four Waves of Feminism |url=https://www.pacificu.edu/about-us/news-events/four-waves-feminism |access-date=2017-02-04 |publisher=Pacific University}}</ref> Termi Feminizëm u krijua si një ideologji e ilustruar politike në atë periudhë. Feminizmi doli nga fjalimi rreth reformës dhe korrigjimit të demokracisë bazuar në kushte barazie. <ref>{{Cite journal |last=Offen |first=Karen |year=1988 |title=Defining Feminism: A Comparative Historical Approach |journal=Signs |volume=14 |issue=1 |pages=119–157 |doi=10.1086/494494}}</ref> Deri në fillim të shekullit të 19-të, gratë e bardha në Amerikën Koloniale pritej shoqërisht të mbeteshin të mbyllura në familje dhe të drejtat e tyre pronësore dhe politike ishin të kufizuara rëndë dhe të kontrolluara nga martesa. Pritjet shoqërore para dhe pas [[Revolucioni Amerikan|Revolucionit Amerikan]] nuk i inkurajonin gratë të ishin politikisht aktive ose të kërkonin arsim formal. <ref>{{Cite journal |last=Wilson |first=Joan Hoff |last2=Defeis |first2=Elizabeth F |date=1978 |title=Role of American Women: An Historical Overview |journal=India International Centre Quarterly |volume=5 |issue=3 |pages=163–173 |issn=0376-9771 |jstor=23001287}}</ref> Gratë gjithashtu pritej t'u kalonin dhe t'u mësonin fëmijëve të tyre vlerat e krishtera. Kështu, ndikimi i alkoolit te shumë burra pas [[Lufta civile|Luftës Civile]] u bë jo vetëm një motivim moral për gratë që të bëheshin aktive në Lëvizjen e Përmbajtjes, por edhe një mënyrë për të ushtruar kontroll mbi financat dhe pronën. Komunitetet e grave në kisha u mblodhën dhe u mblodhën jashtë shtëpisë për kauzën. <ref>{{Cite journal |last=Knight |first=Virginia C. |date=1976 |title=Women and the Temperance Movement |journal=Current History |volume=70 |issue=416 |pages=201–203 |issn=0011-3530 |jstor=45313846}}</ref> Lëvizja më e drejtpërdrejtë dhe me ndikim në feminizmin e valës së parë ishte Lëvizja Abolicioniste. Burrat dhe gratë me ngjyrë kishin luftuar për të drejta gjatë dhe para Lëvizjes së Përmbajtjes. Gratë e bardha filluan të identifikoheshin me luftën për të drejta dhe u përfshinë në heqjen e skllavërisë. Judith Sargent Murray botoi esenë e hershme dhe me ndikim ''"Mbi Barazinë e Gjinive"'' në vitin 1790, duke fajësuar standardet e dobëta në arsimimin e femrave si rrënja e problemeve të grave. <ref>{{Cite book |last=Weyler |first=Karen A. |title=John Neal and Nineteenth Century American Literature and Culture |publisher=Bucknell University Press |year=2012 |isbn=978-1-61148-420-5 |editor-last=Watts |editor-first=Edward |location=Lewisburg, Pennsylvania |page=232 |chapter=Chapter 11: John Neal and the Early Discourse of American Women's Rights |editor-last2=Carlson |editor-first2=David J.}}</ref> Megjithatë, skandalet që rrethonin jetën personale të bashkëkohëseve angleze Catharine Macaulay dhe [[Mary Wollstonecraft]] e shtynë autorësinë feministe në korrespondencë private nga vitet 1790 deri në dekadat e para të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Esetë feministe nga John Neal në ''Blackwood's Magazine'' dhe ''The Yankee'' në vitet 1820 mbushën një boshllëk intelektual midis Murray dhe udhëheqësve të Konventës Seneca Falls të vitit 1848, e cila përgjithësisht konsiderohet fillimi i valës së parë të feminizmit . <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EoJrHDirVQUC&pg=PA12 |title=Encyclopedia of Women and Religion in North America |publisher=Indiana University Press |year=2006 |isbn=978-0-253-34686-5 |editor-last=Keller |editor-first=Rosemary Skinner |page=12 |access-date=September 27, 2020 |editor-last2=Ruether |editor-first2=Rosemary Radford |editor-last3=Cantlon |editor-first3=Marie}}</ref> Si një shkrimtar mashkull i izoluar nga shumë forma të zakonshme sulmi kundër mendimtareve feministe, avokimi i Neal ishte thelbësor për rikthimin e feminizmit në rrjedhën kryesore amerikane. ''“Gruaja në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë”'' nga [[Margaret Fuller]] është konsideruar si vepra e parë e madhe feministe në Shtetet e Bashkuara dhe shpesh krahasohet me ''veprën “Mbrojtja e të Drejtave të Gruas”'' të Wollstonecraft. <ref>Slater, Abby. ''In Search of Margaret Fuller''. New York: Delacorte Press, 1978: 89–90. {{ISBN|0-440-03944-4}}</ref> Udhëheqës të shquar të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara përfshijnë Lucretia Coffin Mott, Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone dhe [[Susan B. Anthony]] ; Anthony dhe aktiviste të tjera si [[Victoria Woodhull]] dhe Matilda Joslyn Gage bënë përpjekje për të hedhur vota para se të kishin të drejtën e tyre ligjore për ta bërë këtë, për të cilat shumë prej tyre u përballën me akuza. Udhëheqëse të tjera të rëndësishme përfshinin disa gra që kundërshtuan ligjin në mënyrë që zëri i tyre të dëgjohej ( Sarah dhe Angelina Grimké ), përveç aktivisteve të tjera si Carrie Chapman Catt, [[Alice Paul]], [[Sojourner Truth]], Ida B. Wells, Margaret Sanger dhe Lucy Burns . Feminizmi i valës së parë përfshinte një gamë të gjerë grash, disa prej të cilave i përkisnin grupeve konservatore të krishtera (si Frances Willard dhe Unioni i Maturisë së Krishterë të Grave ), të tjera si Matilda Joslyn Gage e Shoqatës Kombëtare të të Drejtës së Votës së Grave (NWSA), e cila i ngjante radikalizmit të pjesës më të madhe të feminizmit të valës së dytë . Krijimi i këtyre organizatave ishte një rezultat i drejtpërdrejtë i Zgjimit të Dytë të Madh, një lëvizje fetare në fillim të shekullit të 19-të, që frymëzoi reformatoret femra në Shtetet e Bashkuara. Shumica e feministeve të valës së parë ishin më të moderuara dhe konservatore sesa radikale ose revolucionare - si anëtaret e Shoqatës Amerikane të të Drejtës së Votës së Grave (AWSA), ato ishin të gatshme të punonin brenda sistemit politik dhe e kuptonin ndikimin e bashkimit me burra simpatikë në pushtet për të promovuar kauzën e të drejtës së votës. Anëtarësia e kufizuar e NWSA-së ishte e fokusuar ngushtë në fitimin e një amendamenti federal për të drejtën e votës së grave, ndërsa AWSA, me dhjetë herë më shumë anëtarë, punoi për të fituar të drejtën e votës në nivel shtet-për-shtet si një pararendës i domosdoshëm për të drejtën federale të votës. NWSA kishte qëllime të gjera, duke shpresuar të arrinte një rol shoqëror më të barabartë për gratë, por AWSA ishte e vetëdijshme për natyrën përçarëse të shumë prej këtyre qëllimeve dhe në vend të kësaj zgjodhi të përqendrohej vetëm në të drejtën e votës. NWSA ishte e njohur për taktikat më agresive publike (të tilla si protestat dhe grevat e urisë), ndërsa AWSA përdorte strategji më tradicionale si lobimi, mbajtja e fjalimeve, ushtrimi i presionit politik dhe mbledhja e nënshkrimeve për peticione. Gjatë valës së parë, kishte një lidhje të dukshme midis lëvizjes për heqjen e skllavërisë dhe lëvizjes për të drejtat e grave. Abolicionisti jugor Benjamin B. Sample (1843-1864), shkroi sa vijon në përgjigje të kritikave ndaj gruas së tij, Maria Sample, e cila u mësonte ilegalisht fëmijëve skllevër të lexonin: "Nuk kam asnjë iluzion për Marian time, jam shumë i saj ashtu siç është edhe ajo imja. Të them të kundërtën është një tradhti e zemrës sime dhe një tradhti e vetë parimeve, barazisë së njerëzimit, të cilat i ndajmë bashkërisht. Qoftë ferri të paguajë për këdo që qëndron kundër saj." Frederick Douglass ishte shumë i përfshirë në të dyja lëvizjet dhe besonte se ishte thelbësore që të dyja të punonin së bashku për të arritur barazi të vërtetë në lidhje me racën dhe seksin. Jepen rrëfime të ndryshme për përfshirjen e grave afrikano-amerikane në Lëvizjen për të Drejtën e Votës së Grave. Në një intervistë të vitit 1974, [[Alice Paul]] vëren se u bë një kompromis midis grupeve jugore që gratë e bardha të marshonin të parat, pastaj burrat dhe më pas gratë afrikano-amerikane. Në një raport tjetër nga Shoqata Kombëtare për Avancimin e Njerëzve me Ngjyrë (NAACP), vështirësitë në ndarjen e grave rezultuan në marshimin e grave afrikano-amerikane me shtetet e tyre përkatëse pa pengesa. Midis tyre ishte Ida B. Wells-Barnett, e cila marshoi me delegacionin e Illinois. Fundi i valës së parë shpesh lidhet me miratimin e [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamentit të Nëntëmbëdhjetë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara]] (1920), duke u dhënë grave të drejtën e votës. Kjo ishte fitorja e madhe e lëvizjes, e cila përfshinte gjithashtu reforma në [[Arsimi terciar|arsimin e lartë]], në vendin e punës dhe profesionet, si dhe në kujdesin shëndetësor. Gratë filluan të shërbenin në bordet e shkollave dhe në organet lokale, dhe numri i tyre vazhdoi të rritej. Kjo periudhë pa gjithashtu më shumë gra që fituan akses në arsimin e lartë. Në vitin 1910, "gratë po ndiqnin shumë shkolla kryesore mjekësore, dhe në vitin 1915, Shoqata Amerikane Mjekësore filloi të pranonte anëtare gra". Një ''Akt për Kauzat Martesore i vitit 1923'' u dha grave të drejtën për të njëjtat baza për divorc si burrat. Vala e parë e feministeve, në kontrast me valën e dytë, u përqendrua shumë pak në temat e abortit, kontrollit të lindjeve dhe të drejtave të përgjithshme riprodhuese të grave. Megjithëse ajo nuk u martua kurrë, Anthony publikoi pikëpamjet e saj rreth martesës, duke mbajtur qëndrimin se një gruaje duhet t'i lejohet të refuzojë seksin me burrin e saj; gruaja amerikane nuk kishte asnjë mjet ligjor në atë kohë kundër përdhunimit nga burri i saj . <ref>{{Cite journal |last=Hasday |first=Jill Elaine |year=2000 |title=Contest and Consent: A Legal History of Marital Rape |url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/calr88&id=1391&men_tab=srchresults |journal=California Law Review |volume=88 |issue=5 |pages=1373–1505 |doi=10.2307/3481263 |jstor=3481263 |url-access=subscription}}</ref> Rritja e papunësisë gjatë [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]], i cili filloi në vitet 1920, goditi së pari gratë, dhe kur edhe burrat humbën vendet e tyre të punës, pati një presion të mëtejshëm mbi familjet. Shumë gra shërbyen në forcat e armatosura gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], kur rreth 300,000 gra amerikane shërbyen në marinë dhe ushtri, duke kryer punë të tilla si sekretare, daktilografe dhe infermiere. ==== Ligjet shtetërore ==== Shtetet amerikane janë [[Sovraniteti|sovranë]] të veçanta, me kushtetutat e tyre shtetërore, qeveritë shtetërore dhe gjykatat shtetërore të vecanta . Të gjitha shtetet kanë një degë legjislative që miraton statute shtetërore, një degë ekzekutive që shpall rregullore shtetërore në përputhje me autorizimin statutor dhe një degë gjyqësore që zbaton, interpreton dhe herë pas here përmbys si statutet ashtu edhe rregulloret shtetërore. Shtetet ruajnë pushtetin plenar për të nxjerrë ligje që mbulojnë çdo gjë që nuk parandalohet nga Kushtetuta federale, statutet federale ose traktatet ndërkombëtare të ratifikuara nga Senati federal. Normalisht, gjykatat supreme të shtetit janë interpretuesit përfundimtarë të institucioneve shtetërore dhe ligjit shtetëror, përveç nëse vetë interpretimi i tyre paraqet një çështje federale, në të cilin rast një vendim mund të apelohet në [[Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara|Gjykatën Supreme të SHBA-së]] me anë të një peticioni për urdhër të certiorari . Ligjet shtetërore kanë ndryshuar në mënyrë dramatike gjatë shekujve që nga pavarësia, deri në atë masë sa Shtetet e Bashkuara nuk mund të konsiderohen si një sistem i vetëm ligjor për sa i përket shumicës së llojeve të ligjit tradicionalisht nën kontrollin e shtetit, por duhet të konsiderohen si 50 sisteme ''të ndara'' të ligjit të delikteve, [[Ligji i familjes|ligjit familjar]], ligjit të pronës, [[Kontrata|ligjit të kontratave]], [[E drejta penale|ligjit penal]] e kështu me radhë. <ref name="Olson 1999 6">{{Cite book |last=Olson |first=Kent C. |url=https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 |title=Legal Information: How to Find It, How to Use It |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1999 |isbn=978-0-89774-963-3 |location=Phoenix |pages=[https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 6]}}</ref> Marylynn Salmon argumenton se secili shtet zhvilloi mënyra të ndryshme për t'u marrë me një sërë çështjesh ligjore që kishin të bënin me gratë, veçanërisht në rastin e ligjeve të pronësisë. <ref>{{Cite book |last=Salmon |first=Marylynn |title=Women and the Law of Property in Early America |publisher=UNC Press |year=2016 |isbn=978-1-4696-2044-2 |chapter=Diversity in American Law}}</ref> Në vitin 1809, [[Kënektikëti|Connecticut]] ishte shteti i parë që miratoi një ligj që u lejonte grave të shkruanin testamente. Në vitin 1860, Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave pronësi të përbashkët të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. Përparime dhe pengesa të mëtejshme u përjetuan në Nju Jork dhe shtete të tjera, por me çdo fitore të re, feministet ishin në gjendje ta përdornin atë si shembull për të aplikuar më shumë ndikim mbi organet legjislative të palëkundura. ==== Feminizmi i bardhë ==== ===== Imperializmi ===== Ankthi që ekzistonte në Shtetet e Bashkuara për degjenerimin moral dhe tundimin e burrave amerikanë në Filipine frymëzoi përfshirjen e grave në politikën e qeverisë koloniale. Një artikull i botuar në ''[[The Washington Post]]'' në vitin 1900 i përshkruan Filipinet si një mjedis ku konceptet relativisht tolerante të moralit bënë që burrat e bardhë të "humbnin të gjitha nocionet e së drejtës dhe të gabuarës". Thuhej se burrat e bardhë "turpëronin detyrat në të cilat ishin emëruar" dhe se, pavarësisht se kishin lënë shtëpitë e tyre "me të dhëna që ishin të paqortueshme", ata ishin "degjeneruar nga kushtet e ekzistencës së tyre të re". Larg presioneve shoqërore të imponuara nga komuniteti i tyre, ata nuk zotëronin forcën e karakterit moral ose parimin e nevojshëm për të ruajtur "disiplinën shoqërore". <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=243 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> Feministet e bardha, në këtë kontekst historik, pohuan superioritetin e tyre ndaj burrave të bardhë dhe grave me ngjyrë. Ato janë kritikuar nga shkrimtare moderne me ngjyrë si Valerie Amos dhe Pratibha Parmar . <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=244 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> ===== Pabarazia ===== Në kontekstin e Valës së Parë, ekzistojnë dy beteja të ndryshme për të drejtat e barabarta të grave të bardha dhe grave zezake. Gratë e bardha luftonin për të drejta të barabarta me burrat e bardhë në shoqëri. Ato donin të korrigjonin mospërputhjet në arsim, të drejtat profesionale, pronësore, ekonomike dhe të votimit. Ato gjithashtu luftuan për kontrollin e lindjeve dhe lirinë e abortit. Gratë zezake, nga ana tjetër, po përballeshin si me racizmin ashtu edhe me seksizmin, duke kontribuar në një luftë të vështirë për feministet zezake. Ndërsa gratë e bardha nuk mund të votonin, gratë ''dhe'' burrat zezakë nuk mund të votonin. [[Mary Garrett|Mary J. Garrett]], e cila themeloi një grup të përbërë nga qindra gra zezake në New Orleans, tha se gratë zezake përpiqeshin për arsim dhe mbrojtje. Është e vërtetë që "gratë zezake në arsimin e lartë janë të izoluara, të nën-shfrytëzuara dhe shpesh të demoralizuara", <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/allwomenarewhite00hull |title=All the women are white, all the black are men, but some of us are brave black women's studies |date=1992 |publisher=Feminist Press |isbn=978-0-912670-95-9 |editor-last=Hull |editor-first=Gloria |oclc=1050058204 |editor-last2=Bell Scott |editor-first2=Patricia |editor-last3=Smith |editor-first3=Barbara}}</ref> dhe ato luftuan së bashku kundër kësaj. Ato po luftonin kundër "shfrytëzimit nga burrat e bardhë" dhe donin të "drejtonin një jetë të virtytshme dhe të zellshme". <ref>{{Cite journal |last=Horne |first=G.C. |date=March 1987 |title=Book Review: When and Where I Enter ...: The Impact of Black Women on Race and Sex in America. By Paula Giddings, New York: William Morrow, 1984, 408 pp. |journal=Journal of Black Studies |volume=17 |issue=3 |pages=370–374 |doi=10.1177/002193478701700306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë zezake gjithashtu luftonin për burrat e tyre, familjet dhe barazinë dhe lirinë e përgjithshme të të drejtave të tyre civile. Racizmi i kufizoi gratë e bardha dhe të zeza nga bashkimi për të luftuar për transformimin e përbashkët shoqëror. <ref name="Kopacsi 33–50">{{Cite journal |last=Kopacsi |first=Rosemarie |last2=Faulkner |first2=Audrey Olsen |date=September 1988 |title=The Powers That Might Be: The Unity of White and Black Feminists |journal=Affilia |volume=3 |issue=3 |pages=33–50 |doi=10.1177/088610998800300305 |issn=0886-1099}}</ref> Feminizmi i Valës së Parë në Shtetet e Bashkuara nuk i kronikoi kontributet e grave zezake në të njëjtën shkallë si gratë e bardha. Aktivistet, përfshirë Susan B. Anthony dhe udhëheqëse të tjera feministe, predikuan për barazi midis gjinive; megjithatë, ato shpërfillën barazinë midis një numri çështjesh të tjera, përfshirë racën. Kjo u lejoi grave të bardha të fitonin pushtet dhe barazi në krahasim me burrat e bardhë, ndërsa pabarazia sociale midis grave të bardha dhe zezake u rrit. Përjashtimi ndihmoi në përhapjen në rritje të supremacisë së bardhë, konkretisht feminizmit të bardhë, ndërsa anashkaloi në mënyrë aktive ashpërsinë e ndikimit që feministet zezake patën në lëvizje. <ref>{{Cite journal |last=Charles |first=Monique |date=2018-04-01 |title=Grime Labour |journal=Soundings |volume=68 |issue=68 |pages=40–52 |doi=10.3898/136266218822845673 |issn=1362-6620}}</ref> <ref name="Dill 1983 131">{{Cite journal |last=Thornton Dill |first=Bonnie |date=1983 |title=Race, Class, and Gender: Prospects for an All-Inclusive Sisterhood |journal=Feminist Studies |volume=9 |issue=1 |pages=131–150 |doi=10.2307/3177687 |issn=0046-3663 |jstor=3177687 |hdl-access=free}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton ishin abolicioniste, por ato nuk mbështetnin të drejtën universale të votës . Ato nuk donin që burrave me ngjyrë t'u jepej e drejta e votës përpara grave të bardha. Shoqata Kombëtare Amerikane e të Drejtës së Votës për Gratë u krijua për t'u dalluar nga ata që mbështesnin të drejtën e votës për burrat me ngjyrë. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Amendamenti i Pesëmbëdhjetë thotë se asnjë personi nuk duhet t'i mohohet e drejta e votës bazuar në racë. Anthony dhe Stanton kundërshtuan miratimin e amendamentit nëse nuk shoqërohej nga një Amendament i Gjashtëmbëdhjetë që do të garantonte të drejtën e votës për gratë. Përndryshe, thanë ato, kjo do të krijonte një "aristokraci të seksit" duke i dhënë autoritet kushtetues besimit se burrat ishin superiorë ndaj grave. Propozimi i ri i këtij amendamenti u quajt " [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i Anthony]] ". <ref>{{Cite journal |last=O'Neal |first=Emmet |date=February 1920 |title=The Susan B. Anthony Amendment. Effect of Its Ratification on the Rights of the States to Regulate and Control Suffrage and Elections |journal=Virginia Law Review |volume=6 |issue=5 |pages=338–360 |doi=10.2307/1064115 |issn=0042-6601 |jstor=1064115}}</ref> Stanton dikur tha se lejimi i burrave me ngjyrë për të votuar përpara grave "krijon një antagonizëm midis burrave me ngjyrë dhe të gjitha grave që do të kulmojë në zemërime të frikshme ndaj feminitetit". <ref>{{Cite book |last=Husted Harper |first=Ida |title=Life and work of Susan B. Anthony |date=1998 |publisher=Ayer Co |isbn=978-0-405-00102-4 |oclc=43886630}}</ref> Anthony deklaroi se ajo do ta "priste këtë krah të djathtë tim përpara se të punoja ose të kërkoja ndonjëherë të drejtën e votës për zezakun dhe jo për gruan". <ref name="Who Was Who">{{Citation |title=Who Was Who |date=2007-12-01 |chapter=White, Arnold, (1 Feb. 1848–5 Feb. 1925), author |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u204569}}</ref> Mary Church Terrell thirri në vitin 1904 se, "Motrat e mia të racës dominuese, ngrihuni jo vetëm për seksin e shtypur, por edhe për racën e shtypur!" <ref>{{Cite book |last=Perry |first=Marilyn Elizabeth |title=Blatch, Harriot Stanton (1856-1940), woman suffrage leader |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |series=American National Biography Online |volume=1 |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500068}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave mbështeti pabarazitë midis grave të zeza dhe të bardha dhe gjithashtu kufizoi aftësinë e tyre për të kontribuar. <ref name="Midge">{{Cite book |last=Wilson |first=Midge |title=Divided sisters: bridging the gap between black women and white women |publisher=Anchor Books |year=1997 |isbn=978-0-385-47362-0 |oclc=36336682 |orig-date=1996}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Frederick Douglass së bashku formuan Shoqatën Amerikane për të Drejta të Barabarta, duke mbrojtur barazinë ''midis'' gjinisë dhe seksit. Në vitin 1848, Frederick Douglass u ftua të fliste nga Susan B. Anthony në një konventë në Seneca Falls, New York. Frederick Douglass ishte një mbështetës aktiv. <ref>{{Cite journal |last=Walker |first=S. Jay |date=September 1983 |title=Frederick Douglass and Woman Suffrage |journal=The Black Scholar |volume=14 |issue=5 |pages=18–25 |doi=10.1080/00064246.1983.11414285 |issn=0006-4246}}</ref> Më vonë, Douglass nuk u lejua të merrte pjesë në një konventë të NAWSA në Atlanta, Georgia. Susan B. Anthony thirri: "Nuk doja ta poshtëroja dhe nuk doja që asgjë të pengonte sjelljen e grave të bardha të Jugut në shoqatën tonë për të drejtën e votës, tani që interesi i tyre ishte zgjuar". <ref>{{Cite book |last=Wells-Barnett |first=Ida B. |url=https://archive.org/details/crusadeforjustic00well |title=Crusade for justice: the autobiography of Ida B. Wells |date=1972 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-89344-0 |oclc=24146026}}</ref> Douglass kundërshtoi faktin se Cady dhe Anthony ishin jashtëzakonisht jo mbështetës të të drejtave të votimit të zezakëve. <ref>{{Cite journal |last=Pauley |first=Garth E. |date=January 2000 |title=W.E.B. Du Bois on Woman Suffrage |journal=Journal of Black Studies |volume=30 |issue=3 |pages=383–410 |doi=10.1177/002193470003000306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë e bardha e miratuan racizmin me koston e grave zezake nëse kjo do të thoshte përfitim dhe më shumë mbështetje për lëvizjen për të drejtën e votës së të bardhëve. <ref>{{Cite book |last=Foner |first=Philip Sheldon |title=Lift every voice: African American oratory, 1787-1900 |date=1998 |publisher=The Univ. of Alabama Press |isbn=978-0-8173-0848-3 |oclc=716885530}}</ref> <ref name="Dill 1983 131"/> ===== Racizmi institucional ===== Nuk ishte vetëm racizmi personal që gratë zezake u përjashtuan nga lëvizjet feministe; racizmi institucional i pengoi shumë gra të kishin një zë dhe qëndrim të vendosur. Është e rëndësishme të merret në konsideratë historia e punës së grave zezake në historinë ekonomike, sociale dhe politike të Amerikës dhe kur orientohet roli i grave zezake në feminizmin e valës së parë, sepse kjo histori tregon një përvojë krejtësisht të ndryshme midis grave zezake dhe të bardha. Amerikanët zezakë, pavarësisht nga gjinia, përballen me një histori të dhunshme shtypjeje që shfrytëzoi, abuzoi dhe e shndërroi trupin në mall pune si një aspekt thelbësor të zhvillimit të hershëm dhe suksesit të ekonomisë së Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake ishin thelbësore për të ruajtur punën masive të skllevërve, sepse ato mund të kishin fëmijë që më vonë do të bëheshin gjithashtu subjekt i punës së detyruar. Kjo i lidh në mënyrë unike gratë zezake me themelin e suksesit ekonomik të Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake kështu përballen me shtypje të bazuar në klasë, racë, si dhe gjini, që do të thotë se ndërveprimet e tyre me institucionet ligjore, sociale, politike, arsimore dhe ekonomike që feminizmi synon të ndryshojë janë të ndryshme nga mënyra se si gratë e bardha bashkëveprojnë me të njëjtat sisteme. Qëllimi i feminizmit të valës së parë, i cili ishte kryesisht zgjidhja e çështjeve ligjore, kryesisht sigurimi i të drejtave të votës, merrte në konsideratë vetëm nevojat e grave të bardha të klasës së lartë. Feminizmi i valës së parë imitoi tërësisht hierarkinë racore që ruante dinamikën e pushtetit që shfrytëzonte gratë zezake dhe i largoi plotësisht gratë zezake nga lëvizja feministe. <ref>{{Cite journal |last=Rousseau |first=Nicole |date=2013 |title=Historical Womanist Theory: Re-Visioning Black Feminist Thought |journal=Race, Gender & Class |volume=20 |issue=3/4 |pages=191–204 |issn=1082-8354 |jstor=43496941}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave, e themeluar nga [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton <ref>{{Cite journal |last=Sneider |first=Allison |date=October 2017 |title=The Impact of Empire on the North American Woman Suffrage Movement: Suffrage Racism in an Imperial Context |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/the-shafr-guide-online/*-SIM270030025 |journal=The Shafr Guide Online |doi=10.1163/2468-1733_shafr_sim270030025}}</ref> nuk i ftoi gratë zezake të merrnin pjesë në takime specifike, duke i përjashtuar ato plotësisht. Konventat feministe dhe të grave për të drejtën e votës të mbajtura në shtetet jugore, ku gratë zezake përbënin një përqindje dominuese të popullsisë, ishin të ndara. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Racizmi institucional përjashtoi gratë zezake në Marshimin në Uashington në vitin 1913. Grave zezake iu kërkua të marshonin veçmas, së bashku, në fund të paradës. <ref name="Midge"/> Ato u detyruan të mungonin, gjë që mund të shihet në mungesën e fotografive dhe mediave të grave zezake që marshonin në paradë. Gratë e bardha nuk donin që gratë zezake të ishin të lidhura me lëvizjen e tyre, sepse besonin se gratë e bardha do të shkëputeshin nga një grup i integruar dhe do të krijonin një grup të ndarë dhe më të fuqishëm. <ref name="Who Was Who"/> ===== "A nuk jam unë një grua?" e Sojourner Truth. ===== Pavarësisht pjesëmarrjes dhe kontributit të madh në të gjitha lëvizjet feministe, gratë zezake rrallë njiheshin. Mary McLeod Bethune tha se bota nuk ishte në gjendje të pranonte të gjitha kontributet që kanë dhënë gratë zezake. [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton së bashku shkruan ''Historinë e të Drejtës së Votës së Grave,'' të botuar në vitin 1881. Libri dështoi t'u jepte njohje të mjaftueshme grave zezake, të cilat ishin po aq përgjegjëse për ndryshimin në historinë e Shteteve të Bashkuara. <ref name="Breines 18–24">{{Cite journal |last=Breines |first=Winifred |date=February 2007 |title=Struggling to Connect: White and Black Feminism in the Movement Years |journal=Contexts |volume=6 |issue=1 |pages=18–24 |doi=10.1525/ctx.2007.6.1.18 |issn=1536-5042 |doi-access=free}}</ref> [[Sojourner Truth]] u bë një avokate me ndikim për lëvizjen e të drejtave të grave. Në vitin 1851, ajo mbajti fjalimin e saj "A nuk jam unë grua" në konventën e të drejtave të grave në Akron, Ohio. Gratë zezake në këtë pikë po fillonin të fuqizoheshin dhe të bëheshin të vendosura, duke folur hapur për pabarazitë joproporcionale. Truth flet për mënyrën se si ajo dhe gratë e tjera janë të afta të punojnë po aq sa burrat, pasi kanë pasur trembëdhjetë fëmijë. Ky fjalim ishte një nga mënyrat se si gratë e bardha dhe zezake iu afruan punës për të luftuar për të njëjtën gjë. Fjalimi i Sojourner Truth u dokumentua fillimisht nga Marius Robinson, një mik i mirë i saj, i cili ishte i pranishëm në konventën e të drejtave të grave. Sojourner shprehu mendimet e saj mbi të drejtat civile të grave. Në vitin 1863, dymbëdhjetë vjet pasi mbajti fjalimin, Frances Gage publikoi kujtimet e saj për fjalimin e Sojourner atë ditë. Gage ndryshoi shumicën e fjalëve të Sojourner dhe e bëri të dukej sikur fliste një dialekt skllavopronar jugor, gjë që në fakt nuk e fliste, siç tregohet në versionin e saktë të Robinson. Gage shkroi fraza të tilla si "chillen, whar dar's so much racket dar must be som'ting out o'kilter". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> kur Sojourner në fakt tha "A mund të them disa fjalë? Dua të them disa fjalë për këtë çështje". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> Duke menduar se ky fjalim ishte një trampolinë e madhe për lëvizjen e grave, ishte ende e qartë se mbi kë ishte përqendruar lëvizja. Truth mbajti një fjalim në Shoqatën Amerikane për të Drejtat e Barabarta në Nju Jork në vitin 1867. Në fjalim, ajo tha: "Nëse burrat me ngjyrë marrin të drejtat e tyre dhe jo gratë me ngjyrë të tyren, shihni se burrat me ngjyrë do të jenë zotër të grave dhe do të jetë po aq keq sa ishte më parë." <ref>{{Cite book |last=Painter |first=Nell Irvin |title=American National Biography Online |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860669-7 |volume=1 |chapter=Truth, Sojourner (1799–26 November 1883), black abolitionist and women's rights advocate |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500706}}</ref> Fjalimet e saj tërhoqën vëmendjen ndaj lëvizjes, për gratë me ngjyrë, por edhe për ato të bardha. Edhe pse jeta private vazhdoi të ishte e ndarë, koalicionet feministe u integruan. Dy arsye të veçanta ndihmuan integrimin në lëvizjen feministe. Paula Giddings shkroi se dy luftërat kundër racizmit dhe seksizmit nuk mund të ndaheshin. Gerda Lerner shkroi se gratë me ngjyrë treguan se edhe ato ishin plotësisht të afta për të luftuar dhe për të krijuar ndryshime për barazi. <ref name="Breines 18–24" /> == Kronologjia == ; 1809 * SHBA, Connecticut: Gratë e martuara lejoheshin të ekzekutonin testamentet. <ref>{{Cite web |title=Married Women's Property Laws:Law Library of Congress |url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awlaw3/property_law.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Memory.loc.gov}}</ref> ; 1810 * Suedia: E drejta joformale e një gruaje të pamartuar për t'u shpallur [[I rrituri|madhore ligjore]] me anë të urdhrit mbretëror u konfirmua zyrtarisht nga parlamenti. ; 1811 * Austria: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë dhe e drejta për të zgjedhur profesionet e tyre. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Suedia: Grave të martuara në biznes iu dha e drejta për të marrë vendime për punët e tyre pa pëlqimin e burrit të tyre. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rfIfkhOcZ7QC&q=kvinnor+n%C3%A4ringslivet+1864&pg=PA56 |title=Mansdominans i förändring: om ledningsgrupper och styrelser: betänkande – Sverige Utredningen om kvinnor pĺ ledande poster i näringslivet |publisher=Norstedts Juridik AB |year=2003 |isbn=978-91-38-21953-9 |page=56 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1821 * SHBA, Maine: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin dhe menaxhonin pronën në emrin e tyre gjatë paaftësisë së bashkëshortit/bashkëshortes së tyre. <ref>{{Cite web |last=Flowers |first=Kim |date=16 August 2012 |title=Woman Up! |url=http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029112001/http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-date=29 October 2012 |website=Moot Magazine}}</ref> ; 1827 * Brazil: U hapën shkollat e para fillore për vajza dhe profesioni i mësueses së shkollës. <ref>{{Cite book |title=A companion to gender history |editor-last=Teresa A. Meade |editor-link=Teresa Meade |editor-last2=Merry E. Wiesner-Hanks |editor-link2=Merry E. Wiesner-Hanks}}</ref> ; 1829 * India: Sati u ndalua. <ref name="dodwell">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=G-48AAAAIAAJ |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume 5. The Indian empire 1858–1918 |year=1932 |editor-last=H. H. Dodwell |page=140}}</ref> <ref name="marshman">{{Cite book |last=Marshman |first=John Clark |url=https://books.google.com/books?id=tbmT_Tv-VGUC |title=History of India from the earliest period to the close of the East India Company's government |publisher=Edinburgh: W. Blackwood |year=1876 |isbn=978-1-108-02104-3 |page=374}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Sharma |first=Arvind |url=https://books.google.com/books?id=UJmWgz2mv5oC&q=yasomati+sati&pg=PA41 |title=Sati: Historical and Phenomenological Essays |last2=Ray |first2=Ajit |last3=Hejib |first3=Alaka |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |year=1988 |isbn=978-81-208-0464-7 |pages=6–7}}</ref> Megjithatë, studiuesit e Satit nuk pajtohen rreth masës në të cilën ndalimi i satit pasqyronte shqetësimet në lidhje me të drejtat e grave. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2019)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> * Suedia: Mamive u lejohej të përdornin instrumente kirurgjikale, të cilat ishin unike në Evropë në atë kohë dhe u jepnin atyre status kirurgjikal. <ref>{{In lang|sv}} Stig Hadenius, Torbjörn Nilsson & Gunnar Åselius: ''Sveriges historia. Vad varje svensk bör veta'' (''History of Sweden'': "What every Swede should know")</ref> ; 1832 * Brazili: Dionísia Gonçalves Pinto, nën pseudonimin Nísia Floresta Brasileira Augusta, botoi librin e saj të parë, dhe të parin në Brazil që trajtoi barazinë intelektuale të grave dhe kapacitetin e të drejtën e tyre për t'u arsimuar dhe për të marrë pjesë në shoqëri në mënyrë të barabartë me burrat, që ishte ''të drejtat e grave dhe padrejtësia e burrave'' . Ishte një përkthim i librit " ''Gruaja jo inferiore ndaj burrit"'', që shpesh i atribuohet Mary Wortley Montagu . <ref>{{Cite web |title=POR 381 • Civilizing Brazil: Citizenship, Education and Literature in Post-Colonial Brazil |url=http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023202457/http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-date=2013-10-23 |access-date=2013-10-13}}</ref> ; 1833 * SHBA, [[Ohaio|Ohajo]] : U themelua universiteti i parë amerikan [[Koedukimi|me bashkëarsim]], [[Kolegji i Oberlinit|Kolegji Oberlin]] . <ref>{{Cite web |date=2016-07-27 |title=About Oberlin |url=http://new.oberlin.edu/about/ |access-date=2017-04-24 |website=Oberlin College & Conservatory}}</ref> * Guatemala: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1840 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1894. ; 1835 * SHBA, Arkansas: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin (por jo të kontrollonin) pronën në emrin e tyre. <ref>{{Cite web |date=2011-11-18 |title=Arkansas Married Woman's Property Law |url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=4745 |access-date=2012-10-31 |publisher=Encyclopedia of Arkansas}}</ref> ; 1838 * SHBA, Kentucky: Kentucky u dha të drejtën e votës në shkollë (të drejtën për të votuar në mbledhjet e shkollës) grave të veja me fëmijë në moshë shkollore. <ref name="google7"/> * SHBA, Iowa: Iowa ishte shteti i parë amerikan që lejoi kujdestarinë e vetme të një fëmije nga nëna e tij në rast divorci. <ref name="google7" /> * Ishujt Pitcairn: [[Ishujt Pitcairn]] u dhanë grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=6 December 2013 |title=Pitcairn celebrates 175 years of women's suffrage |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/230103/pitcairn-celebrates-175-years-of-women's-suffrage |access-date=27 October 2017 |website=RadioNZ}}</ref> ; 1839 * SHBA, Misisipi: Misisipi ishte shteti i parë amerikan që u dha grave të martuara të drejta të kufizuara pronësie. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave i vitit 1839 bëri të mundur që nënave të divorcuara t'u jepej kujdestaria e fëmijëve të tyre nën shtatë vjeç, por vetëm nëse Lord Kancelari binte dakord për këtë dhe vetëm nëse nëna kishte karakter të mirë. <ref>{{Cite web |title=British Women's Emancipation since the Renaissance |url=http://www.historyofwomen.org/custody.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Historyofwomen.org}}</ref> * SHBA, [[Mississippi|Misisipi]] : Akti i Pronës së Grave të Martuara i vitit 1839 u dha grave të martuara të drejtën për të zotëruar (por jo për të kontrolluar) pronën në emrin e tyre. <ref name="Coryell">{{Cite book |last=Boswell |first=Angela |url=https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 |title=Negotiating Boundaries of Southern Womanhood |publisher=University of Missouri Press |year=2000 |isbn=978-0-8262-1295-5 |editor-last=Coryell |editor-first=Janet L. |page=[https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 92] |chapter=Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order |editor-last2=Appleton |editor-first2=Thomas H. Jr. |editor-last3=Sims |editor-first3=Anastatia |editor-last4=Treadway |editor-first4=Sandra Gioia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3mK6xQMF2wQC&pg=PA92}}</ref> ; 1840 * SHBA, [[Teksasi|Teksas]] : Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin pronë në emrin e tyre. <ref name="Coryell"/> ; 1841 * Bullgaria: [[Monoedukimi|Shkolla e parë laike për vajza]] në Bullgari u hap, duke e bërë arsimimin dhe profesionin e mësueses të disponueshëm për gratë. <ref name="google1">{{Cite book |last=Smith |first=Bonnie G. |url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189 |title=The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith |date=2008-01-23 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-514890-9 |page=189 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1842 * Suedi: U fut [[shkolla fillore]] e detyrueshme për të dyja gjinitë. <ref>{{Cite web |title=Kampen om kunskapen av Christina Florin, professor i kvinnohistoria |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/historik/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1844 * SHBA, Maine: Maine ishte shteti i parë amerikan që miratoi një ligj që u lejonte grave të martuara të zotëronin pronë të veçantë në emrin e tyre (ekonomi e veçantë) në vitin 1844. <ref name="google8">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+women+separate+economy&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbSa1jbWHdw8DrbXe1CSIg-8BnSaoQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Maine: Maine miratoi Ligjin e Tregtarit të Vetëm i cili u dha grave të martuara mundësinë për t'u angazhuar në biznes pa pasur nevojë për pëlqimin e burrave të tyre. <ref name="google7">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+married+women+trade+license&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbTyu855NHZdjm8RJLEe9wv91m92tA |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Masaçusets: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu">{{Cite web |last=Roberts |first=Evan |date=2006-09-16 |title=Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900 |url=https://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426050812/http://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-date=2012-04-26 |access-date=2012-09-28 |publisher=Spanalumni.academia.edu}}</ref> ; 1845 * Suedia: Trashëgimia e barabartë për bijtë dhe bijat (në mungesë të [[Testamenti|testamentit]] ) u bë ligj. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA, Nju Jork: Grave të martuara iu dhanë të drejta patentash. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tsQnAAAAYAAJ&q=1845+married+women+patent+rights+new+york&pg=PA2072 |title=The revised statutes of the state of New York: together with all the other ... – New York (State) – Google Books |year=1896 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1846 * Suedi: Profesionet e tregtisë dhe artizanatit u hapën për të gjitha gratë e pamartuara. <ref name="ub.gu.se">{{Cite web |date=2011-12-21 |title=Viktiga årtal |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1847 * Kosta Rika: U hap shkolla e parë e mesme për vajza dhe profesioni i mësueses iu hap edhe grave. <ref>{{Cite book |last=Leitinger |first=Ilse Abshagen |url=https://books.google.com/books?id=xl1rbaPN7mIC&q=women+history+costa+rica&pg=PA36 |title=Ilse Abshagen Leitinger: The Costa Rican women's movement: a reader |publisher=University of Pittsburgh Press |year=1997 |isbn=978-0-8229-5543-6 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1848 * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Akti i Pronës së Grave të Martuara u jep grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref>{{Cite web |title=Married Woman's Property Act New York State (1848) |url=http://www.mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613211214/http://mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |archive-date=2010-06-13 |access-date=2012-10-31 |publisher=Mccarter.org}}</ref> * Në SHBA, më 14-15 qershor, kandidati presidencial i partisë së tretë , Gerrit Smith, e bëri të drejtën e votës së grave një pikë kyçe në platformën e Partisë së Lirisë . <ref>Wellman, Judith. [https://books.google.com/books?id=IV6rt59asF8C ''The Road to Seneca Falls''], p. 176. University of Illinois Press, 2004. {{ISBN|0-252-02904-6}}</ref> * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Një konventë për të drejtat e grave e quajtur Konventa e Seneca Falls u mbajt në korrik. Ishte konventa e parë amerikane për të drejtat e grave. <ref>{{Cite web |title=Seneca falls &#124; National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |url=http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709072000/http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-date=July 9, 2011 |access-date=2012-10-31 |publisher=Npg.si.edu}}</ref> ; 1849 * SHBA: [[Elizabeth Blackwell]], e lindur në Angli, u bë mjekja e parë femër në historinë amerikane. <ref>{{Cite web |title=Changing the Face of Medicine &#124; Dr. Elizabeth Blackwell |url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20031017070507/http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |archive-date=October 17, 2003 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nlm.nih.gov}}</ref> ; 1850 * Mbretëria e Bashkuar: Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, duke përfshirë ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC"/> Ato gjithashtu bënë fushatë për përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. <ref>[https://books.google.com/books?id=8OBLLwEACAAJ]{{Lidhje e vdekur|date=October 2012}}</ref> * Haiti: U hap shkolla e parë e përhershme për vajza. <ref name="haiticulture.ch">{{Cite web |title=Femmes d'Haiti: Repères chronologiques |url=http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423012214/http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-date=2012-04-23 |access-date=2012-09-28 |publisher=Haiticulture.ch}}</ref> * Islanda: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="helsinki.fi">{{Cite web |title=SJFE: Women and Law in Europe: politics – women and politics in Scandinavia |url=http://www.helsinki.fi/science/xantippa/wle/wle14.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Helsinki.fi}}</ref> * SHBA, Kalifornia: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3">{{Cite book |last=Beard |first=Charles Austin |url=https://books.google.com/books?id=4cwioT5k0IgC&q=Massachusetts+1854+married+women+property+act&pg=PA485 |title=History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard |last2=Beard |first2=Mary Ritter |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-60620-216-6 |page=485 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Uiskonsin: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3" /> * SHBA, Oregon: Gratë e pamartuara lejoheshin të zotëronin tokë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Lëvizja feministe filloi në Danimarkë me botimin e librit feminist ''Clara Raphael, Tolv Breve'', që do të thotë "Clara Raphael, Dymbëdhjetë Letra", nga Mathilde Fibiger . <ref>{{Cite book |last=Sjåvik |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=tCBpiKsi7a0C&q=clara+raphael+tolv+breve&pg=PA67 |title=Historical Dictionary of Scandinavian Literature And Theater – Jan Sjĺvik – Google Books |date=2006-04-19 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6501-3 |access-date=2012-10-31}}</ref> <ref name="google9">{{Cite book |last=Orfield |first=Lester B. |url=https://books.google.com/books?id=133bkwvienYC&q=1857+denmark+trade+and+crafts+women&pg=PA49 |title=The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books |date=2002-05-30 |publisher=The Lawbook Exchange |isbn=978-1-58477-180-7 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1851 * Guatemala: Grave ekonomikisht të pavarura iu dha [[Shtetësia|shtetësi]] e plotë, por kjo u shfuqizua në vitin 1879. <ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=mVHA9YVC6GQC&q=guatemala+women+citizen+1851&pg=PA281 |title=Sisterhood is global: the international women's movement anthology by Robin Morgan |publisher=Feminist Press at CUNY |year=1996 |isbn=978-1-55861-160-3 |page=281 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Kanada, New Brunswick Grave të martuara u jepej një ekonomi e veçantë. <ref name="google4">{{Cite book |last=Ward |first=W. Peter |url=https://books.google.com/books?id=AZyE1YVnydMC&pg=PA40 |title=Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada |publisher=McGill-Queen's University Press |year=1990 |isbn=978-0-7735-1104-0 |page=40 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1852 * SHBA, Nju Xhersi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1853 * Kolumbia: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1856 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1992. * Suedi: Profesioni i mësuesit në shkollën fillore dhe fillore publike u hap për të dyja gjinitë. ; 1854 * Norvegjia: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * SHBA, [[Masaçusec|Masaçusets]] : Masaçusets u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> * Kili: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. ; 1855 * SHBA, Iowa: Universiteti i Iowës u bë universiteti i parë [[Universiteti publik|publik]] ose shtetëror i përzier në Shtetet e Bashkuara. <ref name="Roch">{{Citation |last=May |first=A. J. |title=University of Rochester History |url=http://www.lib.rochester.edu/index.cfm?PAGE=2319}}</ref> * SHBA, Michigan: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google1"/> ; 1857 * Danimarka: Mazhoranca ligjore u jepej grave të pamartuara. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Një ligj i ri vendosi të drejtën e grave të pamartuara për të fituar jetesën në çdo zanat apo tregti. <ref name="google9"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore i vitit 1857 u mundësoi çifteve të merrnin një divorc përmes procedurave civile. <ref>{{Cite web |date=1970-01-01 |title=Family History Research Timeline: Family Secrets |url=https://www.bbc.co.uk/history/familyhistory/bloodlines/familysecrets.shtml?entry=matrimonial_causes_act&theme=familysecrets |access-date=2012-10-31 |publisher=BBC}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Divorce and Matrimonial Causes Act (UK): 1857 |url=http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423040514/http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenpriests.org}}</ref> * Holanda: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Schirmacher |first=Kaethe |url=https://books.google.com/books?id=6PAldcfPLOMC&pg=PA67 |title=The Modern Woman's Rights Movement |publisher=Echo Library |year=2010 |isbn=978-1-4068-9616-9 |page=67 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Spanjë: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Rowold |first=Katharina |url=https://books.google.com/books?id=JCccGd-1upgC&pg=PA156 |title=The Educated Woman: Minds, Bodies, and Women's Higher Education in Britain, Germany, and Spain, 1865–1914 |publisher=Routledge |year=2010 |isbn=978-0-415-20587-0 |page=156 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Maine: Grave të martuara iu dha e drejta për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1858 * Rusia: U hapën [[Gjimnazi|gjimnaze]] për vajza. <ref name="google2000">{{Cite book |last=Engel |first=Barbara Alpern |url=https://books.google.com/books?id=VDBC0hupLqsC&q=women+history+russia+1753&pg=PA35 |title=Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000 |date=2003-10-13 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-00318-6 |page=35 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Suedia: Maturia ligjore u jepej grave të pamartuara nëse aplikohej; maturia automatike ligjore u dha në vitin 1863. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> ; 1859 * Kanadaja Perëndimore: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google4"/> * Danimarka: Posti i mësueses në shkollën publike u hap për gratë. <ref>{{Cite book |last=Schmuck |first=Patricia A. |url=https://books.google.com/books?id=dFJ9Ch8NSeYC&q=%22royal+resolution+of+4%22&pg=PA176 |title=Women Educators: Employees of Schools in Western Countries – Google Boeken |publisher=SUNY Press |year=1987 |isbn=978-0-88706-442-5 |access-date=2012-10-31}}</ref> * Rusia: Grave u lejohej të dëgjonin leksionet universitare, por kjo u tërhoq në vitin 1863. <ref name="google2000"/> * Suedi: Postet e mësuesve të kolegjit dhe zyrtarëve më të ulët në institucionet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite web |last=Sidansvarig: KvinnSam |title=Årtalslistor |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * SHBA, Kansas: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> ; 1860 * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave kujdestarinë e përbashkët ligjore të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. ; 1861 * Australia Jugore: Australia Jugore u dha grave pronare të pronave të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:DXMQ_7gAwNIJ:www.parliament.sa.gov.au/education/teachers/Documents/Women's%2520Petition%2520Photograph.pdf+south+australia+local+elections+womenvote&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1mxaSuObTpRruzOkkQAREDCQfpDtbas_oQtxWs_VlwPivv_5TBC2_acDEqRJ8sbkLZ6pZNWlMnq_aBcKaT3ksnanV9elgPvscl_MpBDGcbF0yxM_0RP1BcpMDm6_vGj3QU5fE&sig=AHIEtbRALA9ELTvNUAOJ1P3dSv3ei1yVDQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Kansas: Kansasi u dha të drejtë vote në shkollë të gjitha grave. Shumë shtete të SHBA-së ndoqën të njëjtën gjë para fillimit të shekullit të 20-të. <ref name="google7"/> ; 1862 * Suedia: Grave në Suedi iu dha e drejta e kufizuar e votës lokale. Në vitin 1919, e drejta e votës u dha me kufizime dhe në vitin 1921 u hoqën të gjitha kufizimet. <ref>{{Cite web |date=1999-05-24 |title=Country Report Sweden |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426141514/http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-date=2014-04-26 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> ; 1863 * Finlanda: Në vitin 1863, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në zonat rurale, dhe në vitin 1872, e njëjta reformë iu dha edhe qyteteve. <ref name="google10">{{Cite book |last=Björkman |first=Frances Maule |url=https://books.google.com/books?id=e00JAQAAMAAJ&q=finland+women+vote+municipal+1863&pg=PA41 |title=Woman suffrage: history, arguments and results – Google Books |year=1913 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1869 * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Exhibitions &#124; Citizenship &#124; Brave new world |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/brave_new_world/women.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=The National Archives}}</ref> * SHBA, Wyoming: territoret e Wyoming u japin grave të drejtën e votës, pjesa e parë e SHBA-së që e bën këtë. <ref>{{Cite web |date=1929-12-12 |title=Wyoming grants women the vote – History.com This Day in History – 12/10/1869 |url=http://www.history.com/this-day-in-history/wyoming-grants-women-the-vote |access-date=2012-10-31 |publisher=History.com}}</ref> ; 1870 * SHBA, Juta: Territori i Jutahut u dha grave të drejtën e votës, por ajo u revokua nga Kongresi në vitin 1887 si pjesë e një përpjekjeje kombëtare për të hequr poligaminë në territor. Ajo u rivendos në vitin 1895, kur e drejta për të votuar dhe për të mbajtur poste u shkrua në kushtetutën e shtetit të ri. <ref>{{Cite web |title=Women's Suffrage in Utah |url=http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121123022411/http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-date=2012-11-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historytogo.utah.gov}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Pronës së Grave të Martuara u miratua në vitin 1870 dhe u zgjerua në vitet 1874 dhe 1882, duke u dhënë grave kontroll mbi të ardhurat dhe pronën e tyre. <ref name="google8"/> ; 1871 * Danimarka: Në vitin 1871, organizata e parë në botë për të Drejtat e Grave u themelua nga Mathilde Bajer dhe bashkëshorti i saj Frederik Bajer, e quajtur Shoqata Daneze e Grave (ose Dansk Kvindesamfund. Ajo ekziston edhe sot e kësaj dite). * Holanda: Studentja e parë akademike femër Aletta Jacobs regjistrohet në një universitet holandez ( Universiteti i Groningenit ). ; 1872 * Finlanda: Në vitin 1872, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në qytete. <ref name="google10"/> ; 1881 * Ishulli i Manit: E drejta e votës iu dha grave të pamartuara dhe vejushave që zotëronin prona, dhe si rezultat 700 gra morën të drejtën e votës, duke përbërë rreth 10% të elektoratit të Manit. <ref>{{Cite web |title=Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage |url=http://www.gov.im/mnh/heritage/museums/houseofkeys/socialchanges.xml |access-date=2012-10-31 |publisher=Gov.im}}</ref> ; 1884 * Kanada: Gratë e veja dhe të pamartuara ishin gratë e para që iu dha e drejta e votës brenda komunave në Ontario, të cilat u pasuan edhe nga provincat e tjera gjatë viteve 1890. ; 1886 * SHBA: Të gjitha shtetet amerikane, përveç gjashtë, e lejonin divorcin për shkak të mizorisë. <ref name="google7"/> * Korea: Universiteti i Grave Ewha, instituti i parë arsimor i Koresë për gratë, u themelua në vitin 1886 nga Mary F. Scranton, një misionare amerikane e Kishës Episkopale Metodiste. <ref>{{Cite web |title=Official Site of Korea Tourism Org.: Ewha Womans University |url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120112347/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-date=2011-11-20 |access-date=2012-10-31 |publisher=English.visitkorea.or.kr}}</ref> ; 1891 * Australia: U themelua Lidhja e të Drejtës së Votës për Gratë në Uellsin e Ri Jugor. <ref>{{Cite book |last=Oldfield |first=Audrey |url=https://books.google.com/books?id=R5wBvA2mD6kC&q=%22womanhood+suffrage+league%22+1891&pg=PA246 |title=Woman Suffrage in Australia – Audrey Oldfield – Google Books |date=1992-12-28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43611-3 |author-link=Audrey Oldfield |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1893 * SHBA, Kolorado: Kolorado u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=2012-07-23 |title=Virginia Minor and Women's Right to Vote – Jefferson National Expansion Memorial |url=https://www.nps.gov/jeff/learn/historyculture/the-virginia-minor-case.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Nps.gov}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re u bë vendi i parë vetëqeverisës në botë në të cilin të gjitha gratë kishin të drejtë të votonin në zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2012-10-04 |title=New Zealand women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221093321/http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage |archive-date=2014-12-21 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> * Ishujt Kuk: Ishujt Kuk u dhanë grave të drejtën e votës në këshillat e ishullit dhe në një parlament federal. <ref name="nzhistory1">{{Cite web |date=2012-08-30 |title=World suffrage timeline – women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage/world-suffrage-timeline |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> ; 1894 * [[Australia Jugore]] : Australia Jugore u dha grave të drejtën e votës. <ref name="nzhistory1"/> * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar ua zgjeroi të drejtën e votës në zgjedhjet lokale edhe grave të martuara. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:It_iY_MwXGEJ:www.theatreworksusa.org/uploads/studyguide/studyguide_969.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgjkRqm1CxV1Wms0Ue-SwDqiW6uxIKG0dZl751R0a1lkfVd0e-15p1aSSvIp8-gsYUULCYX28kDjuITxRhHoRUC6NeFS1PKHHuGadwNSqScYCMO9pRjFMTjR_DN13DruSYAfu8S&sig=AHIEtbQqQG_yJ7zNG9ouGx5eBDLWbpG59g |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1895 * SHBA: Pothuajse të gjitha shtetet e SHBA-së kishin miratuar një lloj Ligjesh për Tregtarët e Vetëm, Ligje për Pronën dhe Ligje për të Ardhurat, duke u dhënë grave të martuara të drejtën për të tregtuar pa pëlqimin e burrave të tyre, për të zotëruar dhe/ose kontrolluar pronën e tyre dhe për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="google7"/> ; 1896 * Argjentinë: Një grup grash anarkofeminë, të kryesuara nga [[Virginia Bolten]], botojnë ''La Voz de la Mujer'', një nga gazetat e para feministe të Amerikës Latine. <ref>{{Cite journal |last=Molyneux |first=Maxine |year=1986 |title=No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina |url=http://libcom.org/files/2633723.pdf |journal=Latin American Perspectives |volume=13 |issue=48 |pages=119–145 |doi=10.1177/0094582X8601300106 |access-date=March 30, 2018}}</ref> * SHBA, Idaho: Idaho u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Arthur |date=2006-01-24 |title=01/24/2006: Idaho women win right to vote &#124; Idaho History |url=http://www.idahostatesman.com/2006/01/24/12752/idaho-women-win-right-to-vote.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Idahostatesman.com}}</ref> ; 1900 * Australia Perëndimore: Australia Perëndimore u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Australian Women's History: Timeline |url=http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025074056/http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-date=2008-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenshistory.com.au}}</ref> * Belgjika: Madhësia ligjore iu dha grave të pamartuara. <ref name="rosadoc.be">{{Cite web |title=Milestones in the history of women in Belgium |url=http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415165154/http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-30 |publisher=Rosadoc.be}}</ref> * Egjipti: Në Kajro u themelua një shkollë për mësuese femra. * Francë: Gratë lejoheshin të ushtronin profesionin e avokatit. * Korea: Profesioni i postës u hap për gratë. * Tunizia: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. <ref name="North Africa 1999" /> * Japoni: U hap universiteti i parë për femra. <ref>{{Cite book |last=Kumiko Fujimura-Fanselow |title=Japanese Women: New Feminist Perspectives on the Past, Present, and Future |title-link=Japanese Women |last2=Atsuko Kameda |publisher=Feminist Press at the City University of New York |year=1995 |isbn=978-1-55861-094-1}}</ref> * Baden, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5">{{Cite book |last=Mazón |first=Patricia M. |url=https://books.google.com/books?id=_SKPLZtwulQC&pg=PA10 |title=Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914 |publisher=Stanford University Press |year=2003 |isbn=978-0-8047-4641-0 |location=Stanford, CA |page=10}}</ref> * Suedi: Leja e lehonisë u dha punëtoreve industriale. ; 1901 * Bullgaria: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Daskalova |first=Krassimira |url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 |title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-514890-9 |editor-last=Smith |editor-first=Bonnie G. |page=[https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 193] |chapter=Bulgaria |access-date=2012-09-28 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189}}</ref> * Kuba: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Miller |first=Francesca |url=https://books.google.com/books?id=sXiTQpR3crwC&pg=PA48 |title=Latin American Women and the Search for Social Justice |publisher=University Press of New England |year=1991 |isbn=978-0-87451-558-9 |location=Hanover & London |page=48}}</ref> * Danimarka: Leja e lehonisë u dha të gjitha grave. <ref name="kvinfo1">[http://www.kvinfo.dk/side/341 "/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529040814/http://www.kvinfo.dk/side/341|date=May 29, 2012}}</ref> * Suedia: Ligji i parë suedez në lidhje me lejen prindërore u miratua në vitin 1900. Ky ligj prekte vetëm gratë që punonin si punëtore fabrike me pagë dhe thjesht kërkonte që punëdhënësit të mos i lejonin gratë të punonin në katër javët e para pas lindjes. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:aq4cQ8XAa8UJ:www.espanet2010.net/en/378.file/p_A.Borchorst-L.Freidenvall_Gendering.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEEShn_VpNKwEHNnTLu6WijW5NjCDE0OTNW4G5x0vI-8HQEp8z-Bqdya9qYurwfCrTWjOA2X9ntR6QZK9pXkaZqNw0bmTkIqVJb3SH3Wtv_IrVx9HmBehnHjHLj0Iw88z49p7S2J0y&sig=AHIEtbS6nY_LWyvfg0MkAhTUGtChvGgMNA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Komonuelthi i Australisë: Parlamenti i Parë nuk u zgjodh me një të drejtë vote uniforme. Të drejtat e votës bazoheshin në ligjet ekzistuese të të drejtës së votës në secilin shtet. Kështu, në Australinë Jugore dhe Australinë Perëndimore gratë kishin të drejtë vote, në Australinë Jugore aborigjenët (burrat dhe gratë) kishin të drejtë vote dhe në Queensland dhe Australinë Perëndimore aborigjenëve u mohohej shprehimisht e drejta e votës. <ref>{{Cite web |title=The Parliament of the Commonwealth of Australia and Indigenous Peoples 1901–1967 – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/About_Parliament/Parliamentary_Departments/Parliamentary_Library/pubs/rp/rp0001/01RP10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of Parliament House – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/Visit_Parliament/About_the_Building/History_of_Parliament_House |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> ; 1902 * Kina: Lidhja e këmbëve u ndalua në vitin 1902 nga dekretet perandorake të [[Dinastia Qing|Dinastisë Qing]], dinastia e fundit në Kinë, e cila përfundoi në vitin 1911. <ref>{{Cite web |last=Yuhui Li |title=Women's Movement and Change of Women's Status in China |url=http://www.bridgew.edu/soas/jiws/vol1/li.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203200751/http://www.bridgew.edu/SoAS/JIWS/vol1/li.htm |archive-date=February 3, 2004 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bridgew.edu}}</ref> * El Salvador: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * El Salvador: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Uellsi i Ri Jugor: Uellsi i Ri Jugor u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2003-06-07 |title=Parliament of NSW – 1901 to 1918 – The Early Federal Period and the First World War |url=http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524111223/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-date=2011-05-24 |access-date=2012-10-31 |publisher=Parliament.nsw.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion i punëtoreve të tekstilit nga Anglia Veriore i paraqiti Parlamentit një peticion me 37,000 nënshkrime duke kërkuar vota për gratë. <ref name="autogenerated1900">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1903 * Bavari, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Suedi: Zyrat mjekësore publike u hapën për gratë. <ref name="autogenerated5">{{Cite web |date=2010-11-17 |title=Akademikeryrken |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/akademiker/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * Australia: Tasmania u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Andrew Inglis Clark – women's suffrage |url=http://www.utas.edu.au/library/exhibitions/clark/womens_suffrage.html |access-date=2012-10-31 |website=University of Tasmania}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U themelua Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated1900"/> ; 1904 * Nikaragua: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Nikaragua: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Württemberg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Dora Montefiore refuzoi të paguante taksat e saj sepse gratë nuk mund të votonin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1906 * Finlanda u dha grave të drejtën e votës. <ref name="finlande1">{{Cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague: Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl}}</ref> Ishte vendi i parë në Evropë që e bëri këtë. <ref name="autogenerated6"/> * Hondurasi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e ndarë. <ref name="googlecivil">{{Cite book |last=Deere |first=Carmen Diana |url=https://books.google.com/books?id=IgtwlsSHLToC&q=women+civil+code+argentina+1869&pg=PA43 |title=Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America |last2=León |first2=Magdalena |publisher=University of Pittsburgh Press |year=2001 |isbn=978-0-8229-5767-6 |page=43 |author-link=Carmen Diana Deere |author-link2=Magdalena León de Leal |access-date=2012-09-28}}</ref> * Hondurasi: E drejta ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Honduras: Divorci u legalizua * Korea: Profesioni i infermieres u lejua për gratë. * Nikaragua: Divorci u legalizua. <ref name="autogenerated3" /> * Suedi E drejta e votës komunale, që nga viti 1862 u jepej grave të pamartuara, u jepej edhe grave të martuara. <ref name="runeberg.org">{{Cite web |title=417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska) |url=https://runeberg.org/nfbo/0225.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Runeberg.org}}</ref> * Saksonia, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion grash nga Unioni Social dhe Politik i Grave dhe Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave u takuan me Kryeministrin, Sir Henry Campbell-Bannerman . <ref name="autogenerated1900"/> * Mbretëria e Bashkuar: Fjala sufraxhete, e menduar si fyerje për gratë në Unionin Social dhe Politik të Grave, u përdor për herë të parë nga Daily Mail. <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Federata Kombëtare e Punëtoreve Gra u themelua nga Mary Reid MacArthur . <ref name="autogenerated6" /> ; 1907 * Franca: Grave të martuara iu dha kontroll mbi të ardhurat e tyre. * Franca: Grave u lejohej kujdestaria e fëmijëve. * Norvegjia: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje, megjithëse kjo ishte subjekt i kufizimeve deri në vitin 1913. <ref name="autogenerated1997">{{Cite web |date=1997-05-23 |title=Women's Suffrage |url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060305022448/http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-date=March 5, 2006 |access-date=2012-10-31 |publisher=Ipu.org}}</ref> * Finlanda: Anëtaret e para femra të parlamentit në historinë botërore u zgjodhën në Finlandë në vitin 1907. <ref name="finlande1"/> * Uruguai: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar. Bashkimi Kombëtar i Shoqatave për të Drejtën e Votës së Grave organizoi demonstratën e tij të parë kombëtare, e cila u bë e njohur si " Marshimi i Baltës " për shkak të motit të tmerrshëm në atë kohë. <ref name="autogenerated6"/> * Mbretëria e Bashkuar: Emmeline Pethick-Lawrence dhe bashkëshorti i saj Frederick lançuan gazetën e sufraxhetes ''“Votes for Women”'' . * Mbretëria e Bashkuar: Lidhja e Lirisë së Grave u formua kur Charlotte Despard dhe të tjera u shkëputën nga Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kualifikimit të Grave i vitit 1907 lejoi gratë të zgjidheshin si kryetare bashkie dhe në këshillat e lagjeve dhe qyteteve. <ref name="autogenerated6" /> ; 1908 * Belgjika: Gratë lejoheshin të vepronin si dëshmitare ligjore në gjykatë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Gratë e pamartuara u bënë kujdestare ligjore të fëmijëve të tyre. <ref name="kvinfo1"/> * Bullgaria: U themelua Unioni Bullgar i Grave Progresive . <ref>{{Cite journal |last=Daskalova |first=Krassimira |last2=Offen |first2=Karen |date=2015-03-01 |title=The Tensions within the Early Twentieth-Century Bulgarian Women's Movement |url=https://www.berghahnjournals.com:443/view/journals/aspasia/9/1/asp090107.xml |journal=Aspasia |language=en-US |volume=9 |issue=1 |pages=113–125 |doi=10.3167/asp.2015.090107 |issn=1933-2890 |url-access=subscription}}</ref> * Peru: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Kelly |first=G. P. |url=https://books.google.com/books?id=V-CKcuRAu8EC&q=women+universities+peru+1918&pg=PA64 |title=Women's higher education in comparative perspective, by Gail Paradise Kelly, Sheila Slaughter |last2=Slaughter |first2=S. |publisher=Springer |year=1991 |isbn=978-0-7923-0800-3 |page=64 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Prusia, Alsace-Lorraine dhe Hessen, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Danimarka: Danimarka u dha grave mbi 25 vjeç të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref name="kvinfo2">{{Cite web |last=Nielsen |first=Jytte |date=1915-06-05 |title=KVINFO All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/2/ |access-date=2012-10-31 |publisher=Kvinfo.dk}}</ref> * Australia: Viktoria u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2011-09-21 |title=Australian women in politics |url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-women-in-politics |access-date=2012-10-31 |publisher=australia.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Më 17 janar, sufraxhetet u lidhën me zinxhirë në kangjellat e [[10 Downing Street|Downing Street nr. 10.]] <ref name="autogenerated6"/> [[Emmeline Pankhurst]] u burgos për herë të parë. <ref name="autogenerated6" /> Unioni Social dhe Politik i Grave gjithashtu prezantoi fushatën e tyre të hedhjes së gurëve. <ref name="autogenerated6" /> * Suedi: Grave iu dha e drejta për t'u anëtarësuar në këshillat bashkiake. <ref name="runeberg.org"/> * Suedia: Fraza "burrë suedez" u hoq nga formularët e aplikimit për zyrat publike dhe kështu gratë u miratuan si aplikante për shumicën e profesioneve publike. <ref name="autogenerated5"/> * Mecklenburg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Në korrik, Marion Wallace Dunlop u bë sufraxhetja e parë e burgosur që hyri në grevë urie. Si rezultat, u fut në fuqi ushqyerja me forcë. <ref name="autogenerated6"/> * Argjentinë: Elvira Rawson de Dellepiane themeloi Qendrën Feministe (spanjisht: ''Centro Feminista'' ) në Buenos Aires, së cilës iu bashkua një grup grash prestigjioze. <ref>{{Cite web |last=Riviere |first=Rolando |date=February 1960 |title=Pioneras del feminismo argentino |url=http://www.magicasruinas.com.ar/revistero/argentina/pioneras-feminismo-argentino.htm |access-date=March 27, 2018 |website=Revista Vea y Lea |language=es}}</ref> * Danimarka: Internacionalja Socialiste, në takimin e saj në Kopenhagen, themeloi një Ditë të Gruas, me karakter ndërkombëtar, për të nderuar lëvizjen për të drejtat e grave dhe për të ndihmuar në arritjen e të drejtës universale të votës për gratë. <ref>{{Cite web |title=International Women's Day |url=https://www.un.org/ecosocdev/geninfo/women/womday97.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=un.org}}</ref> * SHBA, Uashington: Uashingtoni u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=The History of Voting and Elections in Washington State |url=http://www.secstate.wa.gov/elections/timeline/suffrage.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Secstate.wa.gov}}</ref> * Ekuador: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar: 18 nëntori ishte " E Premtja e Zezë ", kur sufraxhetet dhe policia u përleshën me dhunë jashtë Parlamentit pas dështimit të Projektligjit të parë të Pajtimit . Ellen Pitfield, një nga sufraxhetet, vdiq më vonë nga plagët e marra. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1911 * Mbretëria e Bashkuar: Dame Ethel Smyth kompozoi " Marshimi i Grave ", këngën për sufraxhetet. <ref name="autogenerated1910"/> * Portugalia: Maturia ligjore iu dha grave të martuara (u shfuqizua në vitin 1933.) <ref name="countrystudies.us">{{Cite web |title=Portugal – Women |url=http://countrystudies.us/portugal/50.htm |access-date=2012-09-28 |publisher=Countrystudies.us}}</ref> * Portugalia: Divorci u legalizua. <ref name="countrystudies.us" /> * SHBA, Kalifornia: Kalifornia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=100 Years of Women's Right to Vote in California |url=http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028031224/http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |archive-date=2011-10-28 |access-date=2012-10-31 |publisher=capradio.org}}</ref> * Austria, Danimarka, Gjermania dhe Zvicra: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u shënua për herë të parë në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër më 19 mars. Më shumë se një milion gra dhe burra morën pjesë në tubimet e Ditës Ndërkombëtare të Gruas (IWD) duke bërë fushatë për të drejtat e grave për të punuar, për të votuar, për t'u trajnuar, për të mbajtur poste publike dhe për të qenë të lira nga diskriminimi. <ref name="internationalwomensday1918">{{Cite web |date=1918-03-08 |title=About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts |url=http://www.internationalwomensday.com/about.asp |access-date=2012-10-31 |publisher=Internationalwomensday.com}}</ref> * Afrika e Jugut: Olive Schreiner botoi librin [[Women and Labor|"Gratë dhe Puna"]] . <ref name="autogenerated1910" /> ; 1912 * SHBA, Oregon, Kansas, Arizona: Oregoni, Kansasi dhe Arizona u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Sylvia Pankhurst]] themeloi Federatën e saj të Sufraxhetave të Londrës Lindore . <ref name="autogenerated1910"/> Gazeta ''Votes for Women'' u zëvendësua nga ''The Suffragette'' si revista zyrtare e WSPU-së. <ref>{{Cite book |last=Chapman |first=Jane L. |url=https://books.google.com/books?id=o0-3BtKsV6kC&dq=suffragette+newspaper&pg=PA148 |title=Gender, Citizenship and Newspapers: Historical and Transnational Perspectives |date=2013-03-15 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-31459-8 |language=en}}</ref> ; 1913 * Rusia: Në vitin 1913, gratë ruse festuan [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] për herë të parë të dielën e fundit të shkurtit. Pas diskutimeve, Dita Ndërkombëtare e Gruas u transferua në 8 Mars dhe kjo ditë ka mbetur data globale për Ditën Ndërkombëtare të Gruas që atëherë. <ref name="internationalwomensday1918"/> * SHBA, Alaska: Alaska u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Norvegjia: Norvegjia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=1997-05-06 |title=Country Report Norway |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212942/http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Japoni: Universitetet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Robertson |first=Jennifer |url=https://books.google.com/books?id=8UD158VM3nMC&q=japan+women+education+1874&pg=PA469 |title=A companion to the anthropology of Japan by Jennifer Ellen Robertson |date=2008-04-15 |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-4145-1 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Emily Davison u vra nga kali i Mbretit në The Derby . <ref name="autogenerated1910">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1910.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: 50,000 gra që morën pjesë në një pelegrinazh të organizuar nga Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave mbërritën në Hyde Park më 26 korrik. <ref name="autogenerated1910" /> ; 1914 * Rusia: Gratë e martuara lejoheshin të kishin pasaportën e tyre të brendshme. <ref name="google2000"/> * SHBA, Montana, Nevada: Montana dhe Nevada u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1">{{Cite web |date=1919-01-01 |title=National Constitution Center – Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote |url=http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022004826/http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-10-31 |publisher=Constitutioncenter.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Mary Richardson hyri në Galerinë Kombëtare dhe preu një copë të prerë në Rokeby Venus . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1915 * Danimarka: Danimarka u dha grave të drejtën e votës. <ref name="kvinfo2"/> * Islanda: Islanda u dha grave të drejtën e votës, në varësi të kushteve dhe kufizimeve. <ref name="autogenerated1997"/> * SHBA: Në vitin 1915, Shoqata Mjekësore Amerikane filloi të pranonte gratë si anëtare. * Uells: Instituti i parë i Grave në Britani u themelua në Uellsin e Veriut në Llanfairpwll. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1916 * Kanada: Alberta, Manitoba dhe Saskaçevani u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1">{{Cite web |last=Grolier |date=1920-08-26 |title=History of Women's Suffrage |url=http://teacher.scholastic.com/activities/suffrage/history.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Teacher.scholastic.com}}</ref> * SHBA: Margaret Sanger hapi klinikën e parë të kontrollit të lindjeve në Amerikë në vitin 1916. <ref>{{Cite web |title=Birth Control Movement in the United States &#124; Jewish Women's Archive |url=http://jwa.org/encyclopedia/article/birth-control-movement-in-united-states |access-date=2012-10-31 |publisher=Jwa.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Maces dhe Miut u prezantua për sufraxhetet që refuzonin të hanin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1917 * Kuba: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Kuba: Madhësia ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Holanda: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje. <ref>{{Cite web |title=International Women's Democracy Center: Women's Suffrage: A Timeline |url=http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910000810/http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-date=2012-09-10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Iwdc.org}}</ref> * Meksikë: Maturë ligjore për gratë e martuara. <ref name="googlecivil" /> * Meksikë: Divorci u legalizua. <ref name="googlecivil" /> * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Bjellorusia: Bjellorusia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Belarusian Women as seen Through an Era |url=http://un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203150910/http://www.un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-date=2012-12-03 |access-date=2012-10-31 |publisher=Un.by}}</ref> * Rusia: [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFSR-ja ruse]] u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite journal |last=Bernstein |first=L. |year=2011 |title=Equality & Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905–1917. By Rochelle Goldberg Ruthchild (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010. xviii plus 356 pp.) |journal=Journal of Social History |publisher=Jsh.oxfordjournals.org |volume=45 |issue=2 |pages=539–541 |doi=10.1093/jsh/shr063}}</ref> ; 1918 * Kuba: Divorci u legalizua. * Rusia: Kushtetuta e parë e shtetit të ri sovjetik (Republikës Federative Sovjetike Socialiste Ruse) deklaroi se "gratë kanë të drejta të barabarta me burrat". <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:NVfpqOJlVJQJ:apps.americanbar.org/rol/publications/russia-cedaw-eng.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj2oV0y6Pwy29rYD8grlVrQFMOp9eWKc9zSyGyxVceV29Z9QeKWrzVhflxszl9yfWAgGH-cG-3v05Ov62Lnq9SiKUQurIZyyHGuH7Xq7nEcvVFtKtF6cN8OfSibULCbd4ynzgz4&sig=AHIEtbTFCJi9G2xZLLXVQ2fOfFu61goluA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Tajlandë: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=HzTHaIEduwYC&pg=PA98 |title=Patit Paban Mishra: The history of Thailand |date=2010-08-19 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-34091-8 |page=98 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Në vitin 1918, Marie Stopes, e cila besonte në barazinë në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave, botoi ''"Dashuri e Martuar"'', <ref name="google2004"/> një manual seksi që, sipas një ankete të akademikëve amerikanë në vitin 1935, ishte një nga 25 librat më me ndikim të 50 viteve të mëparshme, përpara ''"Relativitetit"'' nga [[Albert Ajnshtajni]], " ''[[Lufta Ime|Mein Kampf"]]'' nga [[Adolf Hitleri]], ''"Interpretimit të Ëndrrave"'' nga [[Sigmund Freud]] dhe ''"Pasojave Ekonomike të Paqes"'' nga [[John Maynard Keynes]] . <ref name="autogenerated811">{{Cite journal |last=Short |first=R. V. |date=August 23, 2005 |title=New ways of preventing HIV infection: thinking simply, simply thinking |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |publisher=The Royal Society via PubMed (U.S. National Institutes of Health) |volume=361 |issue=1469 |pages=811–20 |doi=10.1098/rstb.2005.1781 |pmc=1609406 |pmid=16627296}}</ref> * SHBA, Michigan, Dakota e Jugut, Oklahoma: Michigani, Dakota e Jugut dhe Oklahoma u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Austria: Austria u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Kanadaja: Kanadaja u dha grave të drejtën e votës në nivel federal (provinca e fundit që miratoi të drejtën e votës së grave ishte Kebeku në vitin 1940.) <ref>{{Cite web |title=A History of the Vote in Canada |url=http://www.elections.ca/content.aspx?section=res&dir=his&document=chap2&lang=e |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti i Përfaqësimit të Popullit, i cili u lejonte grave mbi moshën 30 vjeç që plotësonin një kualifikim pronësie të votonin. Edhe pse 8.5&nbsp;Një milion gra e plotësonin këtë kriter, por kjo përfaqësonte vetëm 40 përqind të popullsisë totale të grave në Mbretërinë e Bashkuar. I njëjti akt e zgjeroi të drejtën e votës për të gjithë burrat mbi moshën 21 vjeç <ref>{{Cite web |date=2010-04-21 |title=Women get the vote |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/overview/thevote/ |access-date=2012-10-31 |website=UK Parliament}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918 u miratua duke u lejuar grave të kandidoheshin si anëtare të parlamentit. <ref name="autogenerated1910"/> * Çekosllovakia: Çekosllovakia u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1" /> ; 1919 * Gjermania: Gjermania u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Azerbajxhani: Azerbajxhani u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=History of Azerbaijani and US women's rights to vote discussed at US Congress Library |url=http://www.today.az/news/vdiaspora/87899.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Today.Az}}</ref> * Italia: Gratë fituan më shumë të drejta pronësie, duke përfshirë kontrollin mbi të ardhurat e tyre dhe aksesin në disa pozicione ligjore. <ref>{{Cite web |title=Š The Civil Code of 1865 and the Origins of the Feminist Movement in Italy |url=http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-url=https://archive.today/20121223062718/http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-date=2012-12-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Keele.ac.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919 u bë ligj. Në një deklaratë të gjerë hyrëse, ai specifikonte se, "[një] person nuk do të skualifikohet për shkak të gjinisë ose martesës nga ushtrimi i ndonjë funksioni publik, ose nga emërimi ose mbajtja e ndonjë detyre apo posti civil ose gjyqësor, ose nga hyrja, marrja përsipër ose kryerja e ndonjë profesioni apo zanati civil". Akti ofroi mundësi punësimi për gra individuale dhe shumë prej tyre u emëruan si magjistrate, por në praktikë ai nuk i përmbushi pritjet e lëvizjes së grave. Pozicionet e larta në shërbimin civil ishin ende të mbyllura për gratë dhe ato mund të përjashtoheshin nga juritë nëse provat kishin të ngjarë të ishin shumë "të ndjeshme". <ref>{{Cite web |last=Hannam |first=June |date=2012-03-08 |title=6 trailblazing women in history |url=http://www.historyextra.com/feature/women-first |access-date=2012-10-31 |website=BBC History Magazine}}</ref> * Luksemburgu: Luksemburgu u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Country Report Luxembourg |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212939/http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Kanada: Grave iu dha e drejta për të qenë kandidate në zgjedhjet federale. <ref>{{Cite web |date=2010-06-14 |title=Electoral Insight |url=http://www.elections.ca/res/eim/article_search/article.asp?id=84&lang=e&frmPageSize= |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Holanda: Holanda u dha grave të drejtën e votës. E drejta për të qenë kandidate u dha në vitin 1917. <ref>{{Cite web |title=Country Report Netherlands |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210081236/http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-date=2015-02-10 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re lejoi gratë të kandidoheshin për zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2005-04-13 |title=Votes for Women |url=http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023171127/http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-date=2012-10-23 |access-date=2012-10-31 |website=Elections New Zealand}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Nancy Astor u bë gruaja e parë që zuri vendin e saj në [[Dhoma e Komunëve të Mbretërisë së Bashkuar|Dhomën e Komunave]] . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1920 * Kina: Studentet e para femra u pranuan në Universitetin e Pekinit, i cili u pasua shpejt nga universitete në të gjithë Kinën. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=N0ths5DOgGgC&pg=PA737 |title=Routledge International Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-92088-9 |editor-last=Kramarae |editor-first=Cheris |page=737 |access-date=2012-09-28 |editor-last2=Spender |editor-first2=Dale}}</ref> * Haiti: Profesioni i farmacistit u hap për gratë. <ref name="haiticulture.ch"/> * Korea: Profesioni i operatorit telefonik, si dhe disa profesione të tjera, siç është ai i shitëses së dyqaneve, u hapën edhe për gratë. <ref name="google6">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QDWkn7Fj-b4C&q=Yun+Ko-ra+western+clothes&pg=PA102 |title=Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles |isbn=978-0-549-71329-6 |page=102 |access-date=2012-09-28}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Suedia: Grave të martuara iu dha mosha madhore ligjore dhe grave iu dhanë të drejta të barabarta martesore. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA: [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i 19-të]] u nënshkrua dhe u bë ligj, duke u dhënë të gjitha grave amerikane të drejtën e votës. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Universiteti i Oksfordit]] i hapi diplomat e tij për gratë. <ref name="autogenerated6">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1921 * Mbretëria e Bashkuar: Grupi Gjashtë Pika u themelua nga Zonja Rhondda për të nxitur barazinë sociale, politike, profesionale, morale, ekonomike dhe ligjore të grave. <ref name="autogenerated6"/> ; 1922 * Kina: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u festua në Kinë që nga viti 1922 e tutje. <ref>{{Cite web |last=Sager |first=Jessica |date=2012-03-08 |title=What Is International Women's Day 2012? Celebrate Women Today! |url=http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120807115105/http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-date=2012-08-07 |access-date=2012-10-31 |website=Gurl.com}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti [[Law of Property Act 1922|i Ligjit të Pronës i vitit 1922]], duke u dhënë grave të drejtën për të trashëguar pronën në mënyrë të barabartë me burrat e tyre. <ref name="autogenerated6"/> * Angli: U miratua Akti i Vrasjes së Foshnjave, duke i dhënë fund dënimit me vdekje për gratë që vrisnin fëmijët e tyre nëse mendja e grave gjendej e çekuilibruar. <ref name="autogenerated6" /> ; 1923 * Nikaragua: [[Elba Ochomogo]] u bë gruaja e parë që mori një diplomë universitare në Nikaragua. <ref>{{Cite web |title=Josefa Toledo De Aguerri: Her Life And Her Legacy |url=http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415011232/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historia.fcs.ucr.ac.cr}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore u dha grave të drejtën për të kërkuar divorc për shkak të shkeljes së kurorës. <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1920–1929 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1920.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1925 * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave u dha prindërve të drejta të barabarta mbi fëmijët e tyre. <ref name="autogenerated6"/> ; 1928 * Mbretëria e Bashkuar: E drejta e votës iu dha të gjitha grave në Mbretërinë e Bashkuar në mënyrë të barabartë me burrat në vitin 1928. <ref>{{Cite web |date=1928-07-02 |title=The struggle for democracy |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025093551/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-date=2012-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bl.uk}}</ref> Për Kyla Schuller në ''Biopolitikën e Ndjenjës: Raca, Seksi dhe Shkenca në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', "biopoziti është kushti që mundëson feminizmin... lëvizjet për barazi gjinore janë materializuar në mes të një fushe pushteti në të cilën, të paktën që nga Malthusi, ndërvarësia e riprodhimit dhe ekonomisë formon fushën kryesore të politikës." <ref name=":2">{{Cite book |last=Schuller |first=Kyla |title=The Biopolitics of Feeling: Race, Sex, and Science in the Nineteenth Century |publisher=Duke University Press |year=2018}}</ref> Schuller argumenton se "nocioni evolucionar i gjinive të dallueshme të mashkullit dhe femrës, të kuptuara si divergjenca të specializuara në fiziologji, anatomi dhe funksion mendor që vetëm më të civilizuarit kishin arritur, ishte në vetvete një hierarki racore... vetë ideja e seksit si një subjektivitet biologjik dhe politik është një produkt i logjikave biopolitike që shpalosen krah për krah me shkencat e ndryshimit të specieve." <ref name=":2" /> Schuller citon filozofen [[Kanadezët|kanadeze]] Michelle Murphy në ''Seizing the Means of Reproduction: Entanglements of Feminism, Health, and Technoshkence'' : "Historicizimi i feminizmave si një biopolitikë që e ka marrë 'seksin' dhe degën e tij, 'riprodhimin', si shqetësime qendrore kërkon që ne t'i kuptojmë feminizmat në të gjithë larminë dhe kontradiktat e tyre si të animuara brenda - dhe jo si të shpëtuara prej - konfigurimeve dominuese të qeverisjes dhe teknoshkencës." <ref name=":2" /> Nga kjo perspektivë, feminizmat e shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të riprodhuan pikërisht hierarkitë shoqërore kundër të cilave kishin potencialin të luftonin, duke ilustruar pohimin e [[Michel Foucault]] në librin e tij ''Historia e Seksualitetit, Vëllimi I: Një Hyrje'' se "rezistenca nuk është kurrë në një pozicion të eksternitetit në lidhje me pushtetin." <ref>{{Cite book |last=Foucault |first=Michel |title=The History of Sexuality: Volume I: An Introduction |publisher=Vintage Books [Random House, Inc.] |year=1990 |volume=1 |location=New York |page=95}}</ref> Feminizmi i valës së parë nuk ofroi asnjë perspektivë ndërsektoriale. Gjinia nuk u mendua si një konstruksion shoqëror, as rolet që luan secila gjini nuk u menduan si seksiste. <ref>{{Cite book |last=Hughes |first=Christina |url=https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh |title=Key Concepts in Feminist Theory and Research |publisher=SAGE Publications |year=2002 |isbn=978-0-7619-6987-7 |location=London, California, New Delhi |pages=[https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh/page/n61 47]–48 |url-access=limited}}</ref> Kjo periudhë kohore u përqendrua gjithashtu në ndryshimet biologjike, dhe se e vetmja mënyrë për t'u konsideruar grua ishte përmes biologjisë ose seksit. <ref name=":0">{{Cite book |last=Joyce |first=Rosemary A. |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 |title=Encyclopedia of Feminist Theories |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-13274-9 |location=New York, NY |page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 47]}}</ref> Ajo nuk i mori në konsideratë dhe nuk luftoi për gratë me ngjyrë, ose gratë me status më të ulët socioekonomik. <ref name=":1">{{Cite thesis |last=Janowick |first=Tara |degree=MA |title=Feminist discourse across the waves: A rhetorical criticism of first, second and third wave women's discourse |publisher=Southern Illinois University at Carbondale}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Gjithashtu përforcoi dhe e bëri kolonizimin më të fortë, si dhe rriti erotizimin e grave nga kombe të ndryshme. <ref name=":1" /> Teoricienët e valës së parë gjithashtu lënë jashtë të gjithë aktivizmin që kontribuan gratë me ngjyrë. Aktiviste si Maria Stewart dhe Frances EW Harper mezi përmenden me ndonjë meritë për lëvizjet abolicioniste ose për të drejtën e votës gjatë kësaj periudhe kohore. <ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Marilyn |title=Maria W. Stewart, an early abolitionist |url=https://aaregistry.org/story/maria-w-stewart-an-early-abolitionist/ |website=AARegistry.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 April 2000 |title=Frances E.W. Harper |url=https://www.biography.com/people/frances-ew-harper-40710 |website=Biography.com}}</ref> Feminizmi i valës së parë është i përqendruar te meshkujt, që do të thotë se u krijua në formën e mënyrës se si burrat i shohin gratë. <ref name=":1" /> Një problem tjetër me feminizmin e Valës së Parë është se gratë e bardha të klasës së mesme ishin në gjendje të vendosnin se çfarë është problem i grave dhe çfarë jo. <ref>{{Cite journal |last=Siegel |first=Deborah L. |year=1997 |title=The Legacy of the Personal: Generating Theory in Feminism's Third Wave |journal=Hypatia |volume=12 |issue=3 |pages=46–75 |doi=10.1111/j.1527-2001.1997.tb00005.x |jstor=3810222}}</ref> Valës së Parë i mungonte liria seksuale që gratë aspironin të kishin, por që nuk mund ta kishin, ndërsa burrat mund ta kishin. <ref>{{Cite book |last=Segal |first=Lynne |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse |title=Encyclopedia of Feminists Theories |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0-415-13274-9 |url-access=registration}}</ref> Thuhet gjithashtu se shumë nga feministet e bardha fundamentale të Valës së Parë ishin në aleancë me gratë me ngjyrë, por heshtën kur menduan se mund të arrinin përparim për gratë e bardha të klasës së mesme. <ref>{{Cite book |last=Gunnarsson |first=Lena |title=GEXcel Work in Progress Report Volume III |publisher=GEXcel and the authors |year=2008 |isbn=978-91-7393-843-3 |location=Sweden |page=27}}</ref> [[Kategoria:Lëvizje dhe ideologji feministe]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] m7ccq4v4dmr45euyqlhufksd1yollw1 2977996 2977995 2026-05-06T14:17:58Z Arianit 106 reflist 2977996 wikitext text/x-wiki '''Feminizmi i "valës së parë"''' ishte një periudhë e aktivizmit dhe mendimit [[Feminizmi|feminist]] që ndodhi gjatë shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të në të gjithë [[Bota perëndimore|botën perëndimore]]. Përqendrimi i kauzës së feminizmit së valës së parë ishte në çështje [[De jure|ligjore]], kryesisht në sigurimin e [[E drejta e grave për të votuar|të drejtës së votës së grave]]. Termi shpesh përdoret si sinonim i llojit të feminizmit të përqafuar nga lëvizja liberale për të drejtat e grave - si mendim që rrënjët i ka në valën e parë, me organizata të tilla si Aleanca Ndërkombëtare e Grave dhe degët e saj. Kjo lëvizje feministeen përqendrohet ende në barazi nga një perspektivë kryesisht ligjore. Termi ''feminizëm i valës së parë'' vetë u sajua nga gazetarja Martha Lear në një artikull të botuar në New York Times Magazine në marsin e vitit 1968, i ashtuquajtur "Vullna e Dytë Feministike: Çfarë duan këto gra?" <ref>{{Cite news |last=Lear |first=Martha Weinman |date=March 10, 1968 |title=The Second Feminist Wave: What do these women want? |language=en |work=The New York Times |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B05E3DD1539E63ABC4852DFB5668383679EDE&legacy=true |access-date=2018-07-27}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Henry |first=Astrid |url=https://books.google.com/books?id=W4U4Ss1OZGoC&pg=PA58 |title=Not My Mother's Sister: Generational Conflict and Third-Wave Feminism |publisher=Indiana University Press |year=2004 |isbn=978-0-253-11122-7 |page=58}}</ref> <ref>{{Cite web |title=First Wave Feminism |url=http://bccfeministphilosophy.wordpress.com/tag/first-wave-feminism/ |access-date=2021-10-25 |website=BCC Feminist Philosophy}}</ref> Feminizmi i vallës së parë karakterizohet me përqendrimin e tij në luftën për fuqinë politike të grave, në vend të pabarazisë ''[[De fakto|de facto]]'' jo-zyrtare. Vala e parë e feminizmit avokonte kryesisht për barazinë formale, derisa valët e mëvonshme avokonin kryesisht mbi [[:en:Substantive_equality|barazinë në substancë]].<ref name="v819">{{Cite book |last=Whelehan |first=Imelda |title=Modern Feminist Thought: From the Second Wave to 'Post-Feminism' |date=1 June 1995 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-3208-4 |page= |doi=10.1515/9780748632084}}</ref> Metafora e valës është e vendosur mirë, përfshirë këtu edhe literaturën akademike, por është kritikuar për krijimin e një pamjeje të ngushtë të lirimit të grave që fshien linjën e mendimit të aktivizmit dhe përqendrohet në aktorë specifikë të dukshëm. <ref>{{Cite book |last=Hewitt |first=Nancy A. |title=No Permanent Waves: Recasting Histories of U.S. Feminism |date=2010 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-4724-4 |location= |pages=1–12 |jstor=j.ctt1bmzp2r}}</ref> Termi "vala e parë" dhe më gjerësisht - modeli i valës - janë vënë në dyshim kur referohen lëvizjet e grave që zhvillohen në kontekste jo perëndimore sepse periudha dhe zhvillimi i terminologjisë ishin plotësisht të bazuara në ngjarjet e feminizmit perëndimor dhe kështu nuk mund të zbatoheshin ngjarjet jo perëndimore në një mënyrë të saktë. Megjithatë, gratë që morën pjesë në aktivizmin politik për barazinë e gjinisë modeluan planet e tyre në kërkesat feministe perëndimore për të drejtat ligjore të grave. Kjo është e lidhur me valën e parë perëndimore dhe ndodhi në fund të shekullit të 19-të duke vazhduar në vitet 1930 në lidhje me lëvizjen nacionaliste anti-koloniale. == Terminologji globale == Çështjet e përfshirjes që filluan gjatë valës së parë të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara dhe që vazhduan gjatë valëve të mëvonshme të feminizmit janë temë e diskutimeve të shumta që bëhen në nivel akademik. Disa studiues e konsiderojnë problematik modelin e “valëve” të feminizmit perëndimor, sepse ai e përmbledh një histori të gjatë të një aktivizmi në kategori të veçanta që karakterizohen nga breza aktivistësh, në vend që ta njohë si një cështje komplekse, të ndërlidhur dhe ndërsektoriale të historisë së të drejtave të grave. Ekziston argumenti se kjo mënyrë e të menduarit mbi këtë çështje i minimizon përpjekjet dhe arritjet e shumë njerëzve, si dhe e thellon ndarjen dhe konfliktet mes grupeve të ndryshme të feministeve të margjinalizuara.<ref>{{Cite journal |last=Reger |first=Jo |date=2017 |title=Finding a Place in History: The Discursive Legacy of the Wave Metaphor and Contemporary Feminism |url=https://muse.jhu.edu/pub/434/article/829366 |journal=Feminist Studies |volume=43 |issue=1 |pages=193–221 |doi=10.1353/fem.2017.0012 |issn=2153-3873 |url-access=subscription}}</ref> Debati që vazhdon edhe në diskutimet bashkëkohore mbi feminizmin perëndimor dhe atë global kanë nisur nga pabarazia që u karakterizua nga feminizmi i valës së parë. Mënyra se si "Perëndimi" është vendosur si autoritet në diskutimet globale për feminizmin është kritikuar nga feministe në Shtetet e Bashkuara, si [[:en:Bell_hooks|Bell Hooks]], për faktin se kjo riprodhon hierarki koloniale në diskutim, në zotërimin e dijes dhe në vendosjen e gjinisë si bazë të barazisë. <ref>{{Cite journal |last=Needham |first=Anuradha Dingwaney |date=2010 |title=response: theorizing the 'first wave' globally |journal=Feminist Review |volume=95 |issue=95 |pages=64–68 |doi=10.1057/fr.2009.65 |issn=0141-7789 |jstor=40928110 |s2cid=145182220}}</ref> Ideja e dekolonizimit të feminizmit është një përgjigje ndaj pozitës politike dhe intelektuale të pushtetit që mban feminizmi perëndimor. Duke pranuar se ekzistojnë shumë forma feminizmi nëpër botë, është përgjigje ndaj perspektivës së ngushtë, dhe mungesës së konsiderimit të identiteteve ndërsektoriale që kanë vazhduar që nga vala e parë e feminizmit në Perëndim. Ekzistenca e shumë feminizm-ave, dhe formave të aktivizmit është rezultat i faktit se vala e parë e feminizmit u formësua nga një histori kolonializmi dhe imperializmi.<ref>{{Cite journal |last=Lukose |first=Ritty |date=2018 |title=Decolonizing Feminism in the #MeToo Era |journal=The Cambridge Journal of Anthropology |volume=36 |issue=2 |pages=34–52 |doi=10.3167/cja.2018.360205 |issn=0305-7674 |jstor=26945999 |s2cid=165397721}}</ref> == Origjina == Lëvizjet për zgjerimin e të drejtave të grave kanë filluar shumë më herët se shekulli i 20-të. Në librin e saj ''[[:en:The_Second_Sex|The Second Sex]],'' [[Simone de Beauvoir]] shkruan se gruaja e parë që “mori penën në mbrojtje të gjinisë së saj” ishte [[:en:Christine_de_Pizan|Christine de Pizan]] shekullin e 15-të.<ref name="Schneir-1994">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972}}</ref> “Proto-feministe” të tjera që vepruan në shekujt XV–XVII përfshijnë [[:en:Heinrich_Cornelius_Agrippa|Heinrich Cornelius Agrippa]], [[:en:Modesta_di_Pozzo_di_Forzi|Modesta di Pozzo di Forzi]], [[:en:Anne_Bradstreet|Anne Bradstreet]] dhe [[:en:François_Poullain_de_la_Barre|François Poullain de la Barre]]. <ref name="Schneir-19942">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972}}</ref> Letërsia dhe mitologjia e lashtë, p.sh drama [[Medea]] e [[Euripidi|Euripides]], janë lidhur ngushtë me lëvizjen feministe dhe janë interpretuar si ikona të feminizmit. Letërsia e lashtë luan një rol të rëndësishëm në teorinë feministe dhe në studimet akademike.<ref>{{Cite journal |last=van Zyl Smit |first=Betine |date=2002 |title=Medea the Feminist |journal=Acta Classica |volume=45 |pages=101–122 |issn=0065-1141 |jstor=24595328}}</ref> [[:en:Olympe_de_Gouges|Olympe de Gouges]]<nowiki/>konsiderohet si një nga feministet e para. Në vitin 1791 ajo botoi një pamflet të quajtur ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_la_Femme_et_de_la_Citoyenne|Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Gruas dhe të Qytetares”), si përgjigje ndaj ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_l'Homme_et_du_Citoyen|Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit”).<ref>{{Cite web |title=Olympe de Gouges {{!}} Biography, Declaration of the Rights of Women, Beliefs, Death, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges |access-date=2023-08-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> === Wollstonecraft === Periudha në të cilën shkroi [[Mary Wollstonecraft]] ishte e ndikuar nga mendimet e [[Zhan Zhak Ruso|Ruso]] si dhe nga [[Epoka e Iluminizmit|filozofia e Iluminizmit]]. Ai definoi një shoqëri ideale, demokratike që bazohej në barazinë e burrave, por që përjashtonte, e i diskriminonte gratë. Ky përjashtim i qenësishëm i grave nga diskutimi u trajtua si nga Wollstonecraft ashtu edhe nga bashkëkohësit e saj. Wollstonecraft e bazoi punën e saj në idetë e Rusosë. <ref>{{Cite journal |last=Reuter |first=Martina |year=2017 |title=Jean-Jacques Rousseau and Mary Wollstonecraft on the imagination |journal=British Journal for the History of Philosophy |volume=25 |issue=6 |pages=1138–1160 |doi=10.1080/09608788.2017.1334188 |doi-access=free}}</ref> Edhe pse në fillim duket kontradiktore, ideja e Wollstonecraft ishte të zgjeronte shoqërinë demokratike të Rusosë, por të bazuar edhe në [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] . Mary Wollstonecraft foli me guxim për përfshirjen e grave në stilin e jetës publike; më konkretisht, duke u përqendruar në rëndësinë e arsimimit të grave.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Ferguson |first=Susan |date=1999 |title=The Radical Ideas of Mary Wollstonecraft |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/14637867 |journal=Canadian Journal of Political Science / Revue canadienne de science politique |volume=32 |issue=3 |pages=427–450 |doi=10.1017/S0008423900013913 |issn=0008-4239 |jstor=3232731}}</ref> Ajo sajoi termin 'feminizëm liberal' dhe ia kushtoi kohën e saj thyerjes së roleve tradicionale gjinore. <ref name=":02" /> Wollstonecraft botoi një nga traktatet e para feministe, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Gruas'' (1792), ku mbrojti barazinë sociale dhe morale të gjinive, duke zgjeruar kështu veprën e broshurës së saj të botuar 2 vite më parë, në vitin 1790, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Burrave''. Romani i saj i mëvonshëm i papërfunduar, ''Maria, ose Gabimet e Gruas'', i përndjek me kritika të konsiderueshme derisa diskutonte dëshirat seksuale të grave. Wollstonecraft vdiq e re, dhe i vejushi i saj filozofi William Godwin, shkroi shpejt një kujtim për të që - përkundër qëllimeve të tij të mira - shkatërroi reputacionin e saj për breza. Mary Wollstonecraft konsiderohet si “paraardhësja” e lëvizjes feministe britanike dhe idetë e saj ndikuan në mënyrën e të menduarit të [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suffragette Suffragette] movement, të cilat bënë fushatë për të drejtën e votës për gratë. <ref>{{cite book |last1=Tauchert |first1=Ashley |url=https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc |title=Mary Wollstonecraft and the Accent of the Feminine |date=2002 |publisher=Palgrave |isbn=978-0-230-28735-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc/page/n14 5] |url-access=limited}}</ref> [[File:8marta.jpg|djathtas|parapamje|Një poster sovjetik i vitit 1932 për [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] : "Dita e kryengritjes së punëtoreve femra kundër skllavërisë në kuzhinë".]] [[Skeda:Louise_Weiss.jpg|djathtas|parapamje|Louise Weiss së bashku me sufraxhetë të tjera pariziene në vitin 1935. Titulli i gazetës thotë, në përkthim, "GRUAJA FRANCEZE DUHET TË VOTOJË".]] == Arsimimi == Arsimimi i grave zvicerane ishte shumë i rëndësishëm gjatë zhvillimit të lëvizjeve për të drejtën e votës. Edukimi i grave të reja në shoqëri mbi rëndësinë e vetë-identitetit, dhe të shkuarjes së tyre në shkollë ishte shumë i rëndësishëm për publikun dhe për gratë që të kuptonin potencialin e tyre në shoqëri. Akterët e lëvizjeve zvicerane për të drejtën e votës besonin se ishte e rëndësishme që gratë e reja të dinin se jeta e tyre kishte më shumë potencial në të sesa thjesht të lindnin fëmijë, mendim dhe veprim ky shumë i përbashkët i lëvizjeve për të drejtën e votës në vitet 1960 dhe 1970. Në një vlerësim të vitit 2015 nga Lord David Willetts, ai kishte zbuluar dhe deklaruar se në vitin 2013 përqindja e studentëve universitarë në Mbretërinë e Bashkuar ishte 54 përqind femra dhe 46 përqind ishin studentë meshkuj, ndërsa në vitet 1960 vetëm 25 përqind e studentëve me kohë të plotë në Mbretërinë e Bashkuar ishin femra. Rritja e numrit të femrave që shkonin në shkollë dhe kontribuonin në sistemin arsimor mund të lidhet me lëvizjet e grave për të drejtën e votës që synonin të inkurajonin gratë të regjistroheshin në shkollë për arsim të lartë. <ref>{{Cite book |last=David |first=Miriam E. |title=Reclaiming feminism: Challenging everyday misogyny |date=2016 |publisher=Bristol University Press |isbn=978-1-4473-2818-6 |edition=1 |doi=10.2307/j.ctt1t89279.7 |jstor=j.ctt1t89279}}</ref> Kjo e drejtë erdhi përfundimisht pas realizimit të së drejtës së grave për të votuar në zgjedhjet politike, e cila u dha në vitin 1971. Në vitet 1960 në Mbretërinë e Bashkuar, gratë në arsim në përgjithsi ishin pakicë dhe shumë të rralla ishin rastet e një gruaje që studionte në arsimim të lartë. == Vendi == === Argjentina === Në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe dekadën e parë të shekullit të njëzetë gratë në Argjentinë organizuan një nga lëvizjet feministe më komplekse të botës perëndimore. Të lidhura ngushtë me lëvizjen punëtore, ato ishin socialiste, anarkiste, libertariane, emancipuese, edukatore dhe katolike. Në majin të vitit 1910, ato organizuan Kongresin e Parë Ndërkombëtar Feminist. Punëtore, intelektuale, mendimtare dhe profesioniste të njohura evropiane, të amerikës latine dhe amerikane të Veriut si [[Marie Curie]], [[Emilia Pardo Bazán]], [[Ellen Key]], [[Maria Montessori]] - ndër shumë të tjera - prezantuan dhe diskutuan idetë, punën kërkimore dhe studimet e tyre mbi temat e gjinisë, temat e të drejtave politike dhe civile, divorcit, ekonomisë, arsimit, shëndetit dhe kulturës. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Australi === Në vitin 1882, [[:en:Rose_Scott|Rose Scott]], një aktiviste [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]], filloi të organizonte takime javore në shtëpinë e saj në Sydney, të cilën e trashëgoi nga nëna e saj e ndjerë. Përmes këtyre takimeve që zhvilloi aty ajo u bë e njohur edhe nga politikanët, gjyqtarët, filantropët, shkrimtarët dhe poetët. Në vitin 1889 ajo ndihmoi në themelimin e Shoqatës Letrare të Grave, e cila më vonë u shëndrrua në Ligën e të Drejtës së Votës së Grave në vitin 1891. Ndër olitikanë kryesorë të pritur nga Scott përfshinin Bernhard Wise, William Holman, William Morris Hughes dhe Thomas Bavin, të cilët u takuan dhe diskutuan hartimin e projektligjit i cili përfundimisht u transformua në Aktin i Mbylljes së Hershme të vitit 1899.<ref>{{Cite web |title=Early Closing Act 1899 No 38 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nsw/num_act/eca1899n38176.pdf |access-date=2012-09-28}}</ref> === Kanada === Vala e parë e feminizmit në Kanadë u shpërfaqë në fund të shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të. Momentumi i lëvizjeve të grave filloi si rritje e vetëdijshme e ndërgjegjësimit, më pas u shndërrua në grupe studimi dhe rezultoi në ndërmarrjen e veprimeve me formimin e komiteteve. Premisa e lëvizjes filloi rreth çështjeve të arsimit. Arsyeja pse arsimi është synuar me prioritet të lartë është sepse mund të targetoj brezat e rinj dhe të modifikojë mendimet e tyre të bazuara në gjini.<ref name=":12">{{Cite book |last=Gaskell |first=Jane |url=https://books.google.com/books?id=OUeNJRMxfqcC&q=Canadian+feminism&pg=PA1 |title=Claiming an Education: Feminism and Canadian Schools |last2=McLaren |first2=Arlene |last3=Novogrodsky |first3=Myra |date=1989 |publisher=James Lorimer & Company |isbn=978-0-921908-02-9 |language=en}}</ref> Në vitin 1865, drejtori i një shkolle publike në Ontario, Egerton Ryerson, ishte një nga të parët që vuri në dukje përjashtimin e femrave nga sistemi arsimor. Ndërsa më shumë femra ndiqnin shkollën gjatë viteve, ato tejkaluan shkallën e diplomimit të meshkujve. Në vitin 1880, në British Columbia, 51% e të diplomuarve në shkollën e mesme ishin femra. Këto përqindje vazhduan të rriteshin deri në vitin 1950.<ref name=":12" /> Arsyet e tjera për lëvizjen e parë feministe përfshinin të drejtën e votës së grave, të drejtat e punës dhe shëndetit; kështu, feministet i ngushtuan fushatat e tyre për t'u përqendruar në fitimin e barazisë ligjore dhe politik<ref>{{Cite web |title=Early Women's Movements in Canada: 1867–1960 |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/early-womens-movements-in-canada |access-date=2021-02-21 |website=The Canadian Encyclopedia}}</ref> Kanada ndërmori veprime në Këshillin Ndërkombëtar të Grave dhe ka një seksion specifik të quajtur Këshilli Kombëtar i Grave në Kanada, me presidenten e tij, Zonjën Aberdeen. Gratë filluan të inkuadrohen jashtë grupeve si klubet e kopshtit e të muzikës, dhe të inkuadroheshin në reforma që çonin përpara arsimimin e grave dhe të drejtën e votës. Këto veprime bazoheshin në idenë se gratë do të ishin më të fuqishme nëse do të bashkoheshin për të krijuar një zë të bashkuar.<ref>{{Cite journal |last=Forestell |first=Nancy |last2=Moynagh |first2=Maureen |date=2005 |title=Mrs. Canada Goes Global: Canadian First Wave Feminism Revisited |url=https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |journal=Atlantis: Critical Studies in Gender, Culture & Social Justice |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=7–20 |issn=1715-0698 |access-date=30 prill 2026 |archive-date=11 shkurt 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211083057/https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |url-status=dead }}</ref> === Kinë === Në vitet 1880 - 1890, intelektualë reformistë kinezë, meshkuj dhe gra, të shqetësuar për zhvillimin e Kinës drejt të qenurit një vend modern, ngritën çështje feministe dhe çështjen për barazi gjinore në debatin publik; u themeluan shkolla për vajza, filluan të shfaqen artikuj feminist si dhe [[:en:Foot_Emancipation_Society|Shoqata e Emancipimit të Këmbëve]] dhe [[:en:Tian_Zu_Hui|Tian Zu Hui]], të cilët promovuan heqjen e lidhjes së këmbëve. Shumë ndryshime në jetën e grave ndodhën gjatë [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikës së Kinës (1912–1949)]]. Në vitin 1912, u themelua [[:en:Women's_Suffrage_Alliance|Aleanca për të Drejtën e Votës së Grave]], një organizatë që funksiononte si ombrellë për shumë organizata lokale të grave, me qëllimin për të punuar për përfshirjen e të drejtave të barabarta të grave dhe poashtu për përfshirjen e të drejtës së votës në kushtetutën e republikës së re pas heqjes së monarkisë, dhe edhe pse përpjekja nuk pati sukses, megjithatë shënoi një periudhë të rëndësishme të aktivizmit feminist. Një brez i ri i [./Https://en.wikipedia.org/wiki/New_Woman grave të reja] të arsimuara dhe profesionale doli pas përfshirjes së vajzave në sistemin shkollor shtetëror dhe pasi studentet (gra) u pranuan në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Peking_University Universitetin e Pekinit] në vitin 1920, dhe poashtu edhe në Kodin Civil të vitit 1931, ku grave iu dhanë të drejta të barabarta të trashëgimisë - u ndalua martesa e detyruar dhe u dhanë grave të drejtën për të kontrolluar paratë e tyre si dhe për të filluar divorcin. Asnjë lëvizje grash e bashkuar në nivel kombëtar nuk mund të organizohej derisa Kina u bashkua nën Qeverinë [[Kuomintangu|Kuomintang]] në Nanjing në vitin 1928; E drejta e votës së grave u përfshi më në fund në Kushtetutën e re të vitit 1936, megjithëse kushtetuta (dhe kjo e drejtë) vonoi të zbatohet deri në vitin 1947. === Danimarka === Lëvizja e parë e grave në Danimarkë u udhëhoq nga ''Dansk Kvindesamfund'' ("Shoqata Daneze e Grave"), organizatë kjo e themeluar në vitin 1871. Line Luplau ishte një nga gratë më të shquara të kësaj epoke në Danimarkë. Tagea Brandt ishte gjithashtu pjesë e kësaj lëvizjeje per nder të së cilës u krijua Tagea Brandt Rejselegat ose Bursa e Udhëtimit për gratë. Përpjekjet e Dansk Kvindesamfund si një grup udhëheqës i grave - për gratë arritën të shtyejnë autoritetet në përpilimin e kushtetutës së rishikuar daneze të vitit 1915, duke u dhënë kështu grave të drejtën e votës dhe duke siguruar ligje për mundësi të barabarta për to gjatë viteve 1920, të cilat ndikuan në masat legjislative të ditëve të sotme për t'u dhënë grave akses në arsim, punë, të drejta martesore dhe detyrime të tjera. <ref name="KV1">{{Cite web |last=Larsen |first=Jytte |title=The women's movement in Denmark |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/3/ |access-date=17 November 2013 |website=Translated by Gaye Kynoch |publisher=[[KVINFO]]}}</ref> === Finlanda === Në mesin e shekullit të 19-të, në Finlandë, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Minna_Canth Minna Canth] filloi të trajtonte për herë të parë çështjet feministe në debatin publik. Cështje të tilla si edukimi i grave dhe standardet e dyfishta seksuale. Lëvizja finlandeze e grave u organizua më formalisht me themelimin e [[:en:Finnish_Women's_Association|Suomen Naisyhdistys]] në vitin 1884, e cila njihet si organizata e parë feministe e grave në Finlandë. Kjo përfaqësoi valën e parë të feminizmit në Finlandë. Suomen Naisyhdistys u nda në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Naisasialiitto_Unioni Naisasialiitto Unioni] (1892) dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suomalainen_naisliitto Suomalainen naisliitto] (1907), dhe të gjitha organizatat e grave u bashkuan nën [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Umbrella_organization organizatën ombrellë] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Naisjärjestöjen_Keskusliitto Naisjärjestöjen Keskusliitto] në vitin 1911. Grave u dhanë të drejtat e tyre themelore të barabarta që në fillim me të drejtën e votës në vitin 1906. Pas futjes së të drejtës së votës së grave, lëvizja e grave u organizua kryesisht përmes degëve të partive politike të grave . Ligji i ri për martesën i vitit 1929, ''Avioliittolaki'' vendosi më në fund barazi të plotë për gratë e martuara në Finlandë. Pas kësaj gratë ishin ligjërisht të barabarta me burrat sipas ligjit. <ref name="Margaretha Mickwitz 2007" /> === Francë === Çështja e të drejtave të grave në Francë u diskutua gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] dhe [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]] . Sukses u arrit me konkretizimin e të drejtave të reja të trashëgimisë ( Loi sur l'héritage des enfants ) dhe ligji i divorcit ( Loi autorisant le divorce en France ). <ref>Jean Tulard, Jean-François Fayard et Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française. 1789-1799, Paris, éd. Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1987, 1998 [détail des éditions] ({{ISBN|978-2-221-08850-0}})</ref> Një lëvizje që vuri në pah feminizmin si cështje ndodhi gjatë së njëjtës kohë kur një formë republikane qeverisjeje zëvendësoi monarkinë klasike katolike. Disa femra morën role udhëheqëse për të formuar grupe të cilat dallonin nga njëra tjetra në baza të stabilitetit financiar, fesë dhe statusit shoqëror. Një nga këto grupe, Shoqata e Grave Republikane Revolucionare, arriti të tërheqë interes të konsiderueshëm brenda skenës politike kombëtare dhe mbështeti barazinë gjinore në politikën revolucionare. Një grup tjetër i tillë ishte Shoqata Vëllazërisë së Patriotëve të një dhe një seksi tjetër . Këto grupe u nxitën rritjen e mundësive ekonomike duke organizuar takime, përmes publikimit të revistave, si dhe duke formuar organizata. <ref>{{Cite journal |last=Boxer |first=Marilyn J. |date=1982-01-01 |title='First wave' feminism in nineteenth-century France: Class, family and religion |journal=Women's Studies International Forum |language=en |volume=5 |issue=6 |pages=551–559 |doi=10.1016/0277-5395(82)90096-6 |issn=0277-5395}}</ref> Megjithatë [[Kodi i Napoleonit|Kodi Napoleon]] i vitit 1804 zhduku përparimin e bërë gjatë revolucionit. Të drejtat e grave u mbështetën nga sundimi i [[Komuna e Parisit (ngjarje historike)|Komunës Komuniste të Parisit]] të vitit 1870, por ky sundim i (i Komunës) ishte shumë i përkohshëm. Një gazetë e vitit 1897, "La Fronde", ishte gazeta më prestigjioze e drejtuar nga gratë. Ajo vazhdoi si gazetë e përditshme për 6 vjet dhe gjatë aktivitetit të saj mbuloi tema të diskutueshme , të tilla si gratë punëtore dhe avokimi për të drejtat politike të grave. <ref>{{Cite book |last=Duchen |first=Claire |url=https://books.google.com/books?id=UbgjZsKxqwoC&q=France+feminism&pg=PP5 |title=Feminism in France: From May '68 to Mitterrand |date=2012-10-11 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-63762-6 |language=en}}</ref> Lëvizja e parë e grave në Francë u organizua me themelimin e ''[./Https://en.wikipedia.org/wiki/Association_pour_le_Droit_des_Femmes Shoqata për të Drejtën e Femrave]'' nga [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Deraismes Maria Deraismes] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Léon_Richer Léon Richer] në vitin 1870. Ajo u pasua nga ''Ligue Française pour le Droit des Femmes'' (1882) e cila mori përsipër çështjen e të drejtës së votës së grave duke u etabluar kështu si një ndër shoqatat kryesore për të drejtën e votës, paralelisht me ''[[:en:French_Union_for_Women's_Suffrage|Union française pour le suffrage des femmes]]'' (1909-1945). === Gjermania === Lëvizja e parë e grave në Gjermani u organizua nën ndikimin e Revolucioneve të vitit 1848. Fillimisht përmes organizatës së parë të grave në Gjermani, ''Allgemeiner Deutscher Frauenverein'' (ADF), e cila u themelua nga Louise Otto-Peters dhe Auguste Schmidt në [[Leipzig]] në vitin 1865. Gratë e klasës së mesme kërkonin të përmirësonin pozitën e tyre shoqërore dhe të kishin më shumë mundësi në jetë. Ato bashkoheshin në një ideal humanist: të trajtoheshin dhe respektoheshin si individë të plotë.. <ref name=":22">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Për këtë arsye, ato u përfshinë në luftërat politike socialiste të revolucionit, sepse atyre i'u premtua barazi e plotë. Qëllimet kryesore ndër të tjerash ishin: të drejtën për të punuar, për t'u arsimuar, për të abortuar, për të përdorur kontraceptivë dhe për të zgjedhur vetë profesionin e tyre. Feminizmi gjerman bazohej në idenë e të mirës së përbashkët politike, që përfshinte drejtësinë sociale dhe vlerat familjare <ref name=":23">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref>. Presioni që gratë ushtruan ndaj shoqërisë bëri që në vitin 1918 ato të fitonin të drejtën e votës. Kjo, nga ana tjetër, nxiti lëvizje të tjera feministe që kërkonin zgjerimin e mëtejshëm të të drejtave të grave. <ref name=":32">{{Cite book |last=Ferree |first=Myra |url=https://books.google.com/books?id=rNZiDYlOUeYC&q=first-wave+feminism+Germany&pg=PR7 |title=Varieties of Feminism: German Gender Politics in Global Perspective |date=2012-03-07 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-8052-0 |language=en}}</ref> Krahasuar me Shtetet e Bashkuara, feminizmi gjerman synon një përfaqësim kolektiv dhe autonomi të grave, ndërsa feminizmi amerikan përqendrohet në barazinë e përgjithshme. Kjo do të thotë se lëvizja feministe në Gjermani thekson rëndësinë e grave që të veprojnë si një grup i veçantë, dhe të kenë vetëvendosje për çështjet që i prekin ato, ndërsa feminizmi amerikan fokusohet kryesisht te arritja e trajtimit të barabartë mes grave dhe burrave në të gjitha sferat e shoqërisë. <ref name=":32"/> === Holanda === [[Skeda:Wilhelmina_Drucker_IMG0020.tif|parapamje|Në Holandë, Wilhelmina Drucker (1847–1925) luftoi me sukses për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta për gratë përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup>]] Megjithëse në Holandë gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] pati përparim drejt idesë së barazisë së grave dhe burrave, nuk u mor asnjë masë praktike, institucionale apo legjislative. Mirëpo ishte gjysma e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë koha kur në Holandë morrën hov iniciativat e shumta nga feministet. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Aletta_Jacobs Aletta Jacobs] (1854–1929) kërkoi dhe fitoi në Holandë të drejtën për të studiuar në universitet në vitin 1871, duke u bërë kështu mjekja dhe akademikja e parë femër. Ajo u bë një aktiviste e përjetshme për [[E drejta e grave për të votuar|të drejtën e votës së grave]], të drejtat e barabarta me burrat, kontrollin e lindjeve dhe paqen ndërkombëtare, duke udhëtuar në mbarë botën, për shembull për [./Https://en.wikipedia.org/wiki/International_Alliance_of_Women Aleancën Ndërkombëtare të Grave] . <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Wilhelmina_Drucker|Wilhelmina Drucker]] (1847–1925) ishte një politikane, një shkrimtare dhe një aktiviste paqeje, e cila luftoi për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta me burrat përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. Në vitet 1917–1919, qëllimi i saj për të drejtën e votës së grave u arrit. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Cornelia_Ramondt-Hirschmann|Cornelia Ramondt-Hirschmann]] (1871–1951), Presidente e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Selma_Meyer Selma Meyer] (1890–1941), Sekretare e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Zelanda e Re === [[Skeda:Tribute_to_the_Suffragettes,_close_up.jpg|djathtas|parapamje|Memoriali Kombëtar Kate Sheppard në [[Christchurch]], Zelanda e Re. Figurat e paraqitura nga e majta në të djathtë janë Meri Mangakāhia, Amey Daldy, Kate Sheppard, Ada Wells, Harriet Morison dhe Helen Nicol (sufragjiste) .]] Feministet dhe sufraxhetë e hershme të Zelandës së Re përfshinin aktiviste si [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maud_Pember_Reeves Maud Pember Reeves] (e lindur në Australi; më vonë jetoi në Londër), [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Kate_Sheppard Kate Sheppard] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Müller Mary Ann Müller]. Në vitin 1893, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Elizabeth_Yates_(mayor) Elizabeth Yates] u bë Kryetare Bashkie e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Onehunga Onehunga-s], duke shënuar kështu herën e parë që një post i tillë mbahej nga një grua - kudo në [[Perandoria Britanike|Perandorinë Britanike]]. Të diplomuarat e para në universitet ishin [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Siedeberg Emily Siedeberg] (mjeke, u diplomua në 1895) dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Ethel_Benjamin Ethel Benjamin] (avokate, u diplomua në 1897). Rrjedhimisht, Akti i Praktikueseve të Ligjit Femëror u miratua në 1896 dhe Benjamin u pranua si avokate dhe avokate e Gjykatës Supreme të Zelandës së Re në 1897 (shih [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Women's_suffrage_in_New_Zealand E drejta e votës së grave në Zelandën e Re] ). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Norvegji === Lëvizja e valës së parë të feminizmit në Norvegji u organizua me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Norwegian_Association_for_Women's_Rights Asociacionit Norvegjez për të Grejtat e Grave] në vitin 1884. Anëtarët e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Norwegian_Association_for_Women's_Rights Shoqatës Norvegjeze për të Drejtat e Grave] nuk mund të pajtoheshin mbi temën e arsimit dhe rëndësinë (përcaktimi i prioritetit) e të drejtës së votës së grave. Prandaj, [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Gina_Krog Gina Krog], që ishte edhe njëra nga anëtaret themeluese u nda nga Shoqata Norvegjeze për të Drejtat e Grave dhe themeloi [[The Women's Suffrage Association|Shoqatën e të Drejtës së Votës së Grave]] në vitin 1885. Disa vite më vonë, në vitin 1898, u themelua [[National Suffrage Association|Shoqata Kombëtare e të Drejtës së Votës]] . Ndarjet në shoqata mund t'i atribuohen mungesës së marrëveshjes midis anëtarëve [[Borgjezia|borgjezë]] dhe [[Klasa punëtore|të klasës punëtore]] . <ref>{{Cite web |last=Halsaa |first=Beatrice |last2=Thun |first2=Cecile |last3=Nyhagen Predelli |first3=Line |title=Women's movements: constructions of sisterhood, dispute and resonance: the case of Norway |url=https://www.stk.uio.no/english/research/projects/femcit/subprojects/ethnicity-and-religion/WP4_WorkingpaperNo4.pdf |access-date=17 October 2025 |website=Centre for Gender Research- University of Oslo}}</ref> === Rusia === Në Rusinë Perandorake, nuk ishte e ligjshme të formoheshin organizata politike para [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905.] Për shkak të kësaj nuk kishte një lëvizje të hapur dhe të organizuar për të drejtat e grave, të ngjashme me ato që ndodhën në në Perëndim para kësaj. Megjithatë, në praktikë ekzistonte një lëvizje të grave në Rusi edhe gjatë shekullit të 19-të. Në mesin e shekullit të 19-të, u themeluan disa klube diskutimi letrar - njëri prej të cilëve - i cili u bashkëthemelua nga [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Filosofova Anna Filosofova], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Maria_Trubnikova Maria Trubnikova] dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Nadezhda_Stasova Nadezjda Stasova], grup i cili diskutoi letërsinë feministe perëndimore duke u bërë kështu organizata e parë [[De fakto|de facto]] që punoi për të drejtat e grave në Rusi. [[Lufta e Krimesë]] e kishte ekspozuar Rusinë si më pak të zhvilluar se Europa Perëndimore, që rezultoi në një numër reformash të ndërmarra nga shteti, midis tyre reforma arsimore dhe themelimin e shkollave për vajza. Gratë e elitës ruse de-facto diskutuan këto reforma për të drejtat e grave përmes klubeve të tyre letrare dhe shoqatave bamirëse. Interesi i tyre kryesor ishte arsimimi i grave dhe mundësitë e punës. Klubi i grave i Anna Filosofovës, Maria Trubnikovas dhe Nadezjda Stasovas arriti të siguronte ligjin që u mundësonte grave ndjekjen e kurseve në universitete, dhe këto kurse - që ishin të vecanta për gratë - u bënë aq të njohura saqë u bënë të përhershme në vitin 1876. Megjithatë, në vitin 1876 studenteve gra iu ndalua dhënia e diplomave dhe të gjitha universitetet e grave u ndaluan përveç dy ( [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Bestuzhev_Courses Kurset Bestuzhev] në Shën Petserburg dhe [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Guerrier_Courses Kurset Guerrier] në Moskë). <ref>Rochelle Goldberg Ruthchild. ''Equality and Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905-1917''. University of Pittsburgh Press, 2010. {{ISBN|978-0-8229-6066-9}}. Page 56.</ref> Në vitin 1895, Anna Filosofova themeloi "Lidhjen Bamirëse të Grave Ruse", e cila zyrtarisht ishte një shoqëri bamirëse për të shmangur ndalimin e organizatave politike, por që në fakt ishte një organizatë për të drejtat e grave: Anna Filosofova u zgjodh në Këshillin Ndërkombëtar të Grave në vitin 1899. Për shkak të ndalimit të aktivitetit politik në Rusi, e vetmja gjë që mund të bënin këto organizata ishte rritja e vetëdijes popullore për çështjet feministe. Pas [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905], organizatat politike në Rusi u legalizuan dhe kjo ishte mundësi për lëvizjen e grave që të organizohen formalisht, gjë që e realizuan në formën e ''[[:en:League_for_Women's_Equality|Liga ravnopraviia zhenshchin]]'', e cila filloi një fushatë për të drejtën e votës për gratë po atë vit. Revolucioni Rus i vitit 1917 i bëri zyrtarisht burrat dhe gratë të barabartë para ligjit në Bashkimin Sovjetik. === Korea e Jugut === Lëvizja koreane e grave filloi në vitet 1890 me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Chanyang-hoe Chanyang-hoe], e ndjekur nga një numër grupesh të tjera, të cilat ishin të përqendruara kryesisht në arsimimin e grave dhe heqjen e ndarjes gjinore dhe praktikave të tjera diskriminuese. <ref name="Tétreault, Mary Ann">{{Cite book |last=Tétreault |first=Mary Ann |url=https://books.google.com/books?id=X95R043HBJwC&dq=chanyang-hoe+1898&pg=PA163 |title=Women and Revolution in Africa, Asia, and the New World |publisher=Univ of South Carolina Press |year=1994 |isbn=978-1-57003-016-1 |page=163}}</ref> Kur Korea u bë koloni japoneze në vitin 1910, shoqatat e grave u ndaluan nga japonezët, dhe poashtu shumë gra u angazhuan në grupet e rezistencës nëntokësore si Yosong Aeguk Tongji-hoe (Shoqata e Grave Patriotike) dhe Taehan Aeguk Buin-hoe (Shoqata e Grave Patriotike Koreane). <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> Si rezultat roli i grave në shoqëri filloi të ndryshoi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="The book ISBN is 9781570030161 published by the University of South Carolina (May 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Pas përfundimit të Luftës dhe ndarjes së Koresë në vitin 1945, lëvizja koreane e grave u përça. Në [[Koreja e Veriut|Korenë e Veriut]], e gjithë lëvizja e grave u kanalizua në Unionin Demokratik Korean të Grave ; përderisa në Korenë e Jugut, lëvizja e grave u bashkua nën Këshillin Kombëtar Korean të Grave në vitin 1959, i cili në vitin 1973 organizoi grupin e grave në [[Pan-Women's Society for the Revision of the Family Law|Shoqërinë Pan-Gratë për Rishikimin e Ligjit të Familjes]], për të rishikuar Ligjin diskriminues të Familjes të vitit 1957. Kauzë kjo që mbeti një fokus kryesor për pjesën tjetër të shekullit të 20-të, por që nuk rezultoi në ndonjë reformë të madhe deri në vitin 1991. <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> === Suedi === Çështjet feministe dhe rolet gjinore në Suedi u diskutuan në media dhe letërsi gjatë shekullit të 18-të nga njerëz si [[:en:Margareta_Momma|Margareta Momma,]] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Catharina_Ahlgren Catharina Ahlgren], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Maria_Rückerschöld Anna Maria Rückerschöld] dhe [[:en:Hedvig_Charlotta_Nordenflycht|Hedvig Charlotta Nordenflycht]], mirëpo këto aktivitete nuk krijuan asnjë lloj lëvizje. Personi i parë që mbajti fjalime publike dhe avokoi mbi cështjet e feminizmit ishte Sophie Sager në vitin 1848, dhe organizata e parë e krijuar për t'u marrë me një çështje të grave ishte ''Svenska lärarinnors pensionsförening'' (Shoqata për Mësueset në Pension) nga Josefina Deland në vitin 1855. Në vitin 1856, Fredrika Bremer botoi veprën e saj të famshme ''Hertha'', e cila ngjalli polemika të mëdha dhe krijoi një debat të njohur si ''Debati i Herthës'' . Dy pyetjet kryesore ishin heqja e mbulesës për gratë e pamartuara dhe që shteti t'u ofronte grave një ekuivalent me një universitet. Të dyja pyetjet u plotësuan: në vitin 1858, një reformë u dha grave të pamartuara të drejtën për të aplikuar për moshën madhore ligjore me një procedurë të thjeshtë, dhe në vitin 1861, Högre lärarinneseminariet u themelua si një "Universitet i Grave". Në vitin 1859, revista e parë për gra në Suedi dhe vendet nordike, ''Tidskrift för hemmet'', u themelua nga Sophie Adlersparre dhe Rosalie Olivecrona . Kjo është referuar si pika fillestare e një lëvizjeje të grave në Suedi. Lëvizja e organizuar e grave filloi në vitin 1873, kur Shoqata për të Drejtat e Pronës së Grave të Martuara u bashkëthemelua nga Anna Hierta-Retzius dhe Ellen Anckarsvärd . Detyra kryesore e organizatës ishte heqja e mbulesës . Në vitin 1884, Shoqata Fredrika Bremer u themelua nga Sophie Adlersparre për të punuar për përmirësimin e të drejtave të grave. Gjysma e dytë e shekullit të 19-të pa krijimin e disa organizatave për të drejtat e grave dhe një aktivitet të konsiderueshëm si brenda organizatës aktive, ashtu edhe brenda debatit intelektual. Vitet 1880 panë të ashtuquajturat ''Sedlighetsdebatten'', ku rolet gjinore u diskutuan në debatin letrar në lidhje me standardet e dyfishta seksuale në krahasim me barazinë seksuale. Në vitin 1902, më në fund, u themelua Shoqata Kombëtare për të Drejtën e Votës së Grave . Në vitet 1919–1921, [[E drejta e grave për të votuar|e drejta e votës së grave]] u fut më në fund. Reforma e së drejtës së votës së grave u pasua nga ''Behörighetslagen'' e vitit 1923, në të cilën burrave dhe grave iu dha zyrtarisht qasje e barabartë në të gjitha profesionet dhe pozicionet në shoqëri, përjashtimet e vetme ishin pozicionet ushtarake dhe priftërore. Dy kufizimet e fundit u hoqën në vitin 1958, kur grave iu lejua të bëheshin priftëresha, dhe në një seri reformash midis viteve 1980 dhe 1989, kur të gjitha profesionet ushtarake iu hapën grave. === Zvicër === Lëvizja e grave zvicerane filloi të formohej pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1848, e cila përjashtonte në mënyrë të qartë të drejtat dhe barazinë e grave. Megjithatë, lëvizja e grave zvicerane u pengua për një kohë të gjatë të ishte efikase nga ndarja midis zonave frëngjishtfolëse dhe gjermanishtfolëse, e cila e kufizonte atë në aktivitetin lokal. Kjo ndarje krijoi një pengesë afatgjatë për lëvizjen kombëtare të grave zvicerane. Megjithatë, ajo luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen ndërkombëtare të grave, kur Marie Goegg-Pouchoulin themeloi lëvizjen e parë ndërkombëtare të grave në botë, ''Association Internationale des Femmes'', në vitin 1868. <ref>Berta Rahm: Marie Goegg (geb. Pouchoulin). Mitbegründerin der Internationalen Liga für Frieden und Freiheit, Gründerin des Internationalen Frauenbundes, des Journal des femmes und der Solidarité. Ala, Schaffhausen 1993, {{ISBN|3-85509-032-7}}.</ref> Në vitin 1885, organizata e parë kombëtare e grave, ''Schweizer Frauen-Verband'', u themelua nga Elise Honegger . Ajo shpejt u nda, por në vitin 1888, organizata e parë e përhershme kombëtare e grave u themelua më në fund në ''Schweizerischen Gemeinnützigen Frauenverein'' (SGF), e cila u bë një organizatë ombrellë për lëvizjen zvicerane të grave. Nga viti 1893 e tutje, një organizatë lokale e grave, Frauenkomitee Bern, funksionoi gjithashtu si një kanal midis qeverisë federale dhe lëvizjeve zvicerane të grave. Çështja e të drejtës së votës së grave në Zvicër u ngrit nga ''Schweizerischer Frauenvereine'' nga viti 1899 dhe nga ''Schweizerischer Verband für Frauenstimmrecht'' nga viti 1909, të cilat do të bëheshin dy organizatat kryesore të të drejtës së votës së shumë organizatave në Zvicër. Lëvizja zvicerane për të drejtën e votës kishte luftuar për barazi në shoqërinë e tyre për dekada deri në fillim të viteve 1970; kjo valë feminizmi përfshinte edhe dhënien e votës. Më 31 tetor 1971, grave zvicerane iu dha e drejta e votës në zgjedhjet politike. Sipas Lee Ann Banaszak, arsyet kryesore për mungesën e suksesit në të drejtën e votës së grave për gratë zvicerane ishin për shkak të ndryshimeve në mobilizimin e anëtarëve në organizatat për të drejtën e votës, burimeve financiare të lëvizjeve për të drejtën e votës, aleancave të formuara me aktorë të tjerë politikë dhe karakteristikave të sistemeve politike. Prandaj, suksesi i lëvizjes zvicerane për të drejtën e votës së grave u ndikua shumë nga burimet dhe strukturat politike. "Lëvizja zvicerane duhej të vepronte në një sistem ku vendimet merreshin me kujdes nga një konsensus i ndërtuar dhe ku partitë e opozitës nuk nisën kurrë një sfidë zgjedhore që mund t'i nxiste partitë qeverisëse në veprim." Kjo shpjegon se si procesi i mbyllur legjislativ e bëri shumë më të vështirë për aktivistët e të drejtës së votës të merrnin pjesë, ose edhe të gjurmonin të drejtat e votës së grave. E drejta e votës zvicerane gjithashtu nuk kishte aleatë të fortë kur vinte puna te lufta e tyre për të votuar në zgjedhjet politike. <ref>{{Cite journal |last=Buechler |first=Steven M. |date=December 1997 |title=Lee Ann Banaszak. ''Why Movements Succeed or Fail: Opportunity, Culture, and the Struggle for Woman Suffrage''. (Princeton Studies in American Politics.) Princeton: Princeton University Press. 1996. Pp. xv, 291. Cloth $49.50, paper $19.95 |journal=The American Historical Review |volume=102 |issue=5 |pages=1451–1452 |doi=10.1086/ahr/102.5.1451-a |issn=1937-5239}}</ref> Vitet 1970 shënuan një pikë kthese për lëvizjet feministe zvicerane, dhe ato filluan të përparonin vazhdimisht në luftën e tyre për barazi deri në ditët e sotme. === Mbretëria e Bashkuar === Reformatoret e hershme feministe ishin të paorganizuara dhe përfshinin individë të shquar që kishin vuajtur si viktima të padrejtësisë. Këtu përfshiheshin individë të tillë si Caroline Norton, tragjedia personale e së cilës, ku ajo nuk mundi të merrte një divorc dhe iu mohua qasja te tre djemtë e saj nga burri i saj, e çoi atë në një jetë fushatash intensive që çuan me sukses në miratimin e Aktit të Kujdestarisë së Foshnjave të vitit 1839 dhe futjen e doktrinës së viteve të buta për rregullimin e kujdestarisë së fëmijëve. <ref>{{Cite book |last=Wroath |first=John |url=https://archive.org/details/untiltheyareseve00wroa |title=Until They Are Seven, The Origins of Women's Legal Rights |publisher=Waterside Press |year=1998 |isbn=1-872-870-57-0}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=L.G. |title=Lord Melbourne, 1779–1848 |publisher=Oxford University Press |year=1997}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Perkins |first=Jane Gray |url=https://archive.org/details/bub_gb_FJBpAAAAMAAJ |title=The Life of the Honourable Mrs. Norton |publisher=John Murray |year=1909}}</ref> Akti u dha grave të martuara, për herë të parë, të drejtën për fëmijët e tyre. Megjithatë, për shkak se gratë duhej të paraqisnin peticion në Gjykatën e Kancelarisë, në praktikë, pak gra kishin mjetet financiare për të kërkuar të drejtat e tyre. <ref>{{Cite book |last=Atkinson |first=Diane |url=https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 |title=The Criminal Conversation of Mrs Norton |publisher=Random House |year=2012 |isbn=978-1-84809-301-0 |page=[https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 274]}}</ref> Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, i cili përfshinte ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC">{{Cite web |title=Oxford DNB theme: Langham Place group |url=http://www.oxforddnb.com/public/themes/93/93708.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Oxforddnb.com}}</ref> Grupi bëri fushatë për shumë kauza të grave, duke përfshirë përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. Ai gjithashtu ndoqi të drejtat e pronës së grave përmes Komitetit të Pronës së Grave të Martuara. Në vitin 1854, Bodichon botoi ''Një Përmbledhje të Shkurtër të Ligjeve të Anglisë në Lidhje me Gratë'', <ref>[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html Full text from Victorian Women's Project, Indiana University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110063849/http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html|date=January 10, 2010}}</ref> i cili u përdor nga Shoqata e Shkencave Sociale pasi u formua në vitin 1857 për të nxitur miratimin e Aktit të Pronës së Grave të Martuara të vitit 1882. <ref>{{Cite book |last=Griffin |first=Ben |url=https://books.google.com/books?id=jsnnyrckKqQC&pg=PA80 |title=The Politics of Gender in Victorian Britain: Masculinity, Political Culture and the Struggle for Women's Rights |date=12 January 2012 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01507-4 |page=80 |access-date=23 June 2013}}</ref> Në vitin 1858, Barbara Bodichon, Matilda Mary Hays dhe Bessie Rayner Parkes themeluan periodikun e parë feminist britanik, ''English Woman's Journal'', me Bessie Parkes si kryeredaktore. Revista vazhdoi të botohej deri në vitin 1864 dhe në vitin 1866 u pasua nga ''Englishwoman's Review'', e redaktuar deri në vitin 1880 nga Jessie Boucherett, e cila vazhdoi të botohej deri në vitin 1910. Jessie Boucherett dhe Adelaide Anne Proctor iu bashkuan Langham Place Circle në vitin 1859. Grupi ishte aktiv deri në vitin 1866. Gjithashtu në vitin 1859, Jessie Boucherett, Barbara Bodichon dhe Adelaide Proctor formuan Shoqërinë për Promovimin e Punësimit të Grave për të promovuar trajnimin dhe punësimin e grave. <ref>{{Cite book |last=Gordon |first=Peter |title=Dictionary of British Women's Organisations, 1825–1960 |last2=Doughan |first2=David |publisher=Woburn Press |year=2001 |isbn=978-0-7130-0223-2 |location=London & Portland, Or. |pages=129–30 |chapter=Society for Promoting the Employment of Women}}</ref> Shoqëria është një nga organizatat më të hershme britanike të grave dhe vazhdon të funksionojë si organizata bamirëse e regjistruar ''Futures for Women'' . Helen Blackburn dhe Boucherett themeluan Ligën e Mbrojtjes së Punësimit të Grave në vitin 1891, për të mbrojtur të drejtat e grave në punë kundër legjislacionit kufizues të punësimit. <ref>{{Cite book |last=Holloway |first=Gerry |url=https://archive.org/details/womenworkbritain00holl |title=Women And Work in Britain Since 1840 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-25911-8 |location=London |page=[https://archive.org/details/womenworkbritain00holl/page/n110 98] |url-access=limited}}</ref> Ato gjithashtu redaktuan së bashku " ''Gjendjen e Grave Punëtore" dhe "Ligjet e Fabrikës"'' në vitin 1896. Në fillim të shekullit të 20-të, punësimi i grave ishte ende kryesisht i kufizuar në punën në fabrikë dhe punët shtëpiake. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], më shumë gra gjetën punë jashtë shtëpisë. Si rezultat i përvojës së grave në fuqinë punëtore gjatë kohës së luftës, ''Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919'' hapi profesionet dhe shërbimin civil për gratë, dhe martesa nuk ishte më një pengesë ligjore për gratë që punonin jashtë shtëpisë. Në vitin 1918, Marie Stopes botoi librin shumë me ndikim ''"Dashuri e martuar"'', <ref name="google2004">{{Cite book |last=Stopes |first=Marie Carmichael |url=https://books.google.com/books?id=M13Q0aymFJoC |title=Married Love |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=978-0-19-280432-7 |editor-last=McKibbin |editor-first=Ross |orig-date=1918}}</ref> në të cilin ajo mbështeti [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave. (Importimi i librit në Shtetet e Bashkuara u ndalua si i pahijshëm deri në vitin 1931.) ''Akti i Përfaqësimit të Popullit i vitit 1918'' ua zgjeroi të drejtën e votës grave që ishin të paktën 30 vjeç dhe ato ose burrat e tyre ishin pronarë pronash, ndërsa ''Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918'' u dha grave të drejtën për t'u ulur në Parlament, megjithëse gratë u zgjodhën vetëm ngadalë. Në vitin 1928, e drejta e votës u zgjerua për të gjitha gratë mbi 21 vjeç me anë të ''Aktit të Përfaqësimit të Popullit (E drejta e votës e barabartë) të vitit 1928'', në një bazë të barabartë me burrat. <ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Melanie |title=The Ascent of Woman: A History of the Suffragette Movement and the Ideas Behind It |publisher=Abacus |year=2004 |isbn=978-0-349-11660-0 |location=London}}</ref> Shumë shkrimtare feministe dhe aktiviste të të drejtave të grave argumentuan se nuk ishte barazia me burrat ajo që u nevojitej grave, por një njohje e asaj që u duhet grave për të përmbushur potencialin e natyrës së tyre, jo vetëm në aspektin e punës, por edhe në shoqëri dhe në jetën familjare. [[Virginia Woolf]] shkroi esenë e saj ''"Një dhomë më vete"'' bazuar në idetë e grave si shkrimtare dhe personazhe në letërsi. Woolf tha se një grua duhet të ketë para dhe një dhomë të vetën që të jetë në gjendje të shkruajë. Duhet pranuar se lëvizja e hershme feministe britanike ishte thellësisht e ndërthurur me projektin perandorak britanik dhe një krah thelbësor i tij. Shkrimtare bashkëkohore si Mona Caird pohuan se gratë meritonin përfaqësim në "këshillat e kombit" si mbrojtëse të racës së bardhë dhe supremacisë së saj. <ref>{{Cite web |last=Caird |first=Mona |title="Why Do Women Want the Franchise", London: Women's Emancipation Union Pamphlets, 1892 |url=https://victorianweb.org/authors/caird/bio.html |publisher=victorianweb.org}}</ref> Për të arritur statusin dhe vlerën si gra, këto feministe e paraqitën veten si çlirimtare femërore dashamirëse të "gruas së huaj". Antoinette Burton shkruan se në vend që të përmbysnin supozimet gjinore viktoriane, "teoricienet e hershme feministe i përdorën [ato] për të justifikuar përfshirjen e grave në sferën publike duke pretenduar se atributet morale të gruas ishin thelbësore për përmirësimin shoqëror". <ref>{{Cite journal |last=Burton |first=Antoinette M. |date=1990 |title=The white woman's burden: British feminists and the Indian woman, 1865–1915 |journal=Women's Studies International Forum |volume=13 |pages=295–308 |doi=10.1016/0277-5395(90)90027-U}}</ref> Burton na tërheq vëmendjen se gratë ushtronin pushtet të vërtetë mbi homologët e tyre meshkuj duke pretenduar për vetë supozimet morale që i lidhnin ato me shtëpinë. Do të ishte naive të sugjerohej se këto gra nuk ishin bashkëpunëtore ose nuk kontribuan në shtypjen perandorake jashtë vendit, por ajo që mungon nga trajtimet e mëparshme të feminizmave dhe lëvizjeve feministe është diversiteti dhe fleksibiliteti i marrëdhënieve të pushtetit që lundronin në superstrukturën e rendit moral. Vendi i seksit dhe gjinisë në shoqërinë viktoriane ishte më i larmishëm dhe shumëfish sesa e imagjinonte morali viktorian për veten e tij. === Shtetet e Bashkuara të Amerikës === [[Skeda:Articles_by_and_photo_of_Charlotte_Perkins_Gilman_in_1916.jpg|djathtas|parapamje|Charlotte Perkins Gilman (në foto) shkroi këto artikuj rreth [[Feminizmi|feminizmit]] për ''Atlanta Constitution,'' të botuar më 10 dhjetor 1916.]] [[Skeda:Suffragette_banner_carried_in_picket_of_the_White_House.jpg|parapamje|Sufragjiste me banderolë, Uashington DC, 1918]] Fillimi i feminizmit të valës së parë në Shtetet e Bashkuara tradicionalisht shënohet nga Konventa Seneca Falls e vitit 1848; megjithatë, kjo ngjarje u fuqizua nga gratë që u bënë gjithnjë e më aktive politikisht në vitet që çuan në vitin 1848 përmes Lëvizjes Abolicioniste dhe Lëvizjes së Përmbajtjes dhe aktivistet filluan të dëgjonin zërat e tyre. Disa nga këto aktiviste të hershme përfshijnë [[Sojourner Truth]], [[Elizabeth Blackwell]], Jane Addams dhe Dorothy Day . <ref>{{Cite web |date=19 July 2013 |title=Feminist History |url=http://www.feministsforlife.org/herstory/ |access-date=2017-02-04 |website=[[Feminists for Life]]}}</ref> Vala e parë e feminizmit u udhëhoq kryesisht nga gratë e bardha në klasën e mesme, dhe vetëm në valën e dytë të feminizmit gratë me ngjyrë filluan të zhvillonin një zë. <ref>{{Cite web |date=2015-10-25 |title=Four Waves of Feminism |url=https://www.pacificu.edu/about-us/news-events/four-waves-feminism |access-date=2017-02-04 |publisher=Pacific University}}</ref> Termi Feminizëm u krijua si një ideologji e ilustruar politike në atë periudhë. Feminizmi doli nga fjalimi rreth reformës dhe korrigjimit të demokracisë bazuar në kushte barazie. <ref>{{Cite journal |last=Offen |first=Karen |year=1988 |title=Defining Feminism: A Comparative Historical Approach |journal=Signs |volume=14 |issue=1 |pages=119–157 |doi=10.1086/494494}}</ref> Deri në fillim të shekullit të 19-të, gratë e bardha në Amerikën Koloniale pritej shoqërisht të mbeteshin të mbyllura në familje dhe të drejtat e tyre pronësore dhe politike ishin të kufizuara rëndë dhe të kontrolluara nga martesa. Pritjet shoqërore para dhe pas [[Revolucioni Amerikan|Revolucionit Amerikan]] nuk i inkurajonin gratë të ishin politikisht aktive ose të kërkonin arsim formal. <ref>{{Cite journal |last=Wilson |first=Joan Hoff |last2=Defeis |first2=Elizabeth F |date=1978 |title=Role of American Women: An Historical Overview |journal=India International Centre Quarterly |volume=5 |issue=3 |pages=163–173 |issn=0376-9771 |jstor=23001287}}</ref> Gratë gjithashtu pritej t'u kalonin dhe t'u mësonin fëmijëve të tyre vlerat e krishtera. Kështu, ndikimi i alkoolit te shumë burra pas [[Lufta civile|Luftës Civile]] u bë jo vetëm një motivim moral për gratë që të bëheshin aktive në Lëvizjen e Përmbajtjes, por edhe një mënyrë për të ushtruar kontroll mbi financat dhe pronën. Komunitetet e grave në kisha u mblodhën dhe u mblodhën jashtë shtëpisë për kauzën. <ref>{{Cite journal |last=Knight |first=Virginia C. |date=1976 |title=Women and the Temperance Movement |journal=Current History |volume=70 |issue=416 |pages=201–203 |issn=0011-3530 |jstor=45313846}}</ref> Lëvizja më e drejtpërdrejtë dhe me ndikim në feminizmin e valës së parë ishte Lëvizja Abolicioniste. Burrat dhe gratë me ngjyrë kishin luftuar për të drejta gjatë dhe para Lëvizjes së Përmbajtjes. Gratë e bardha filluan të identifikoheshin me luftën për të drejta dhe u përfshinë në heqjen e skllavërisë. Judith Sargent Murray botoi esenë e hershme dhe me ndikim ''"Mbi Barazinë e Gjinive"'' në vitin 1790, duke fajësuar standardet e dobëta në arsimimin e femrave si rrënja e problemeve të grave. <ref>{{Cite book |last=Weyler |first=Karen A. |title=John Neal and Nineteenth Century American Literature and Culture |publisher=Bucknell University Press |year=2012 |isbn=978-1-61148-420-5 |editor-last=Watts |editor-first=Edward |location=Lewisburg, Pennsylvania |page=232 |chapter=Chapter 11: John Neal and the Early Discourse of American Women's Rights |editor-last2=Carlson |editor-first2=David J.}}</ref> Megjithatë, skandalet që rrethonin jetën personale të bashkëkohëseve angleze Catharine Macaulay dhe [[Mary Wollstonecraft]] e shtynë autorësinë feministe në korrespondencë private nga vitet 1790 deri në dekadat e para të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Esetë feministe nga John Neal në ''Blackwood's Magazine'' dhe ''The Yankee'' në vitet 1820 mbushën një boshllëk intelektual midis Murray dhe udhëheqësve të Konventës Seneca Falls të vitit 1848, e cila përgjithësisht konsiderohet fillimi i valës së parë të feminizmit . <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EoJrHDirVQUC&pg=PA12 |title=Encyclopedia of Women and Religion in North America |publisher=Indiana University Press |year=2006 |isbn=978-0-253-34686-5 |editor-last=Keller |editor-first=Rosemary Skinner |page=12 |access-date=September 27, 2020 |editor-last2=Ruether |editor-first2=Rosemary Radford |editor-last3=Cantlon |editor-first3=Marie}}</ref> Si një shkrimtar mashkull i izoluar nga shumë forma të zakonshme sulmi kundër mendimtareve feministe, avokimi i Neal ishte thelbësor për rikthimin e feminizmit në rrjedhën kryesore amerikane. ''“Gruaja në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë”'' nga [[Margaret Fuller]] është konsideruar si vepra e parë e madhe feministe në Shtetet e Bashkuara dhe shpesh krahasohet me ''veprën “Mbrojtja e të Drejtave të Gruas”'' të Wollstonecraft. <ref>Slater, Abby. ''In Search of Margaret Fuller''. New York: Delacorte Press, 1978: 89–90. {{ISBN|0-440-03944-4}}</ref> Udhëheqës të shquar të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara përfshijnë Lucretia Coffin Mott, Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone dhe [[Susan B. Anthony]] ; Anthony dhe aktiviste të tjera si [[Victoria Woodhull]] dhe Matilda Joslyn Gage bënë përpjekje për të hedhur vota para se të kishin të drejtën e tyre ligjore për ta bërë këtë, për të cilat shumë prej tyre u përballën me akuza. Udhëheqëse të tjera të rëndësishme përfshinin disa gra që kundërshtuan ligjin në mënyrë që zëri i tyre të dëgjohej ( Sarah dhe Angelina Grimké ), përveç aktivisteve të tjera si Carrie Chapman Catt, [[Alice Paul]], [[Sojourner Truth]], Ida B. Wells, Margaret Sanger dhe Lucy Burns . Feminizmi i valës së parë përfshinte një gamë të gjerë grash, disa prej të cilave i përkisnin grupeve konservatore të krishtera (si Frances Willard dhe Unioni i Maturisë së Krishterë të Grave ), të tjera si Matilda Joslyn Gage e Shoqatës Kombëtare të të Drejtës së Votës së Grave (NWSA), e cila i ngjante radikalizmit të pjesës më të madhe të feminizmit të valës së dytë . Krijimi i këtyre organizatave ishte një rezultat i drejtpërdrejtë i Zgjimit të Dytë të Madh, një lëvizje fetare në fillim të shekullit të 19-të, që frymëzoi reformatoret femra në Shtetet e Bashkuara. Shumica e feministeve të valës së parë ishin më të moderuara dhe konservatore sesa radikale ose revolucionare - si anëtaret e Shoqatës Amerikane të të Drejtës së Votës së Grave (AWSA), ato ishin të gatshme të punonin brenda sistemit politik dhe e kuptonin ndikimin e bashkimit me burra simpatikë në pushtet për të promovuar kauzën e të drejtës së votës. Anëtarësia e kufizuar e NWSA-së ishte e fokusuar ngushtë në fitimin e një amendamenti federal për të drejtën e votës së grave, ndërsa AWSA, me dhjetë herë më shumë anëtarë, punoi për të fituar të drejtën e votës në nivel shtet-për-shtet si një pararendës i domosdoshëm për të drejtën federale të votës. NWSA kishte qëllime të gjera, duke shpresuar të arrinte një rol shoqëror më të barabartë për gratë, por AWSA ishte e vetëdijshme për natyrën përçarëse të shumë prej këtyre qëllimeve dhe në vend të kësaj zgjodhi të përqendrohej vetëm në të drejtën e votës. NWSA ishte e njohur për taktikat më agresive publike (të tilla si protestat dhe grevat e urisë), ndërsa AWSA përdorte strategji më tradicionale si lobimi, mbajtja e fjalimeve, ushtrimi i presionit politik dhe mbledhja e nënshkrimeve për peticione. Gjatë valës së parë, kishte një lidhje të dukshme midis lëvizjes për heqjen e skllavërisë dhe lëvizjes për të drejtat e grave. Abolicionisti jugor Benjamin B. Sample (1843-1864), shkroi sa vijon në përgjigje të kritikave ndaj gruas së tij, Maria Sample, e cila u mësonte ilegalisht fëmijëve skllevër të lexonin: "Nuk kam asnjë iluzion për Marian time, jam shumë i saj ashtu siç është edhe ajo imja. Të them të kundërtën është një tradhti e zemrës sime dhe një tradhti e vetë parimeve, barazisë së njerëzimit, të cilat i ndajmë bashkërisht. Qoftë ferri të paguajë për këdo që qëndron kundër saj." Frederick Douglass ishte shumë i përfshirë në të dyja lëvizjet dhe besonte se ishte thelbësore që të dyja të punonin së bashku për të arritur barazi të vërtetë në lidhje me racën dhe seksin. Jepen rrëfime të ndryshme për përfshirjen e grave afrikano-amerikane në Lëvizjen për të Drejtën e Votës së Grave. Në një intervistë të vitit 1974, [[Alice Paul]] vëren se u bë një kompromis midis grupeve jugore që gratë e bardha të marshonin të parat, pastaj burrat dhe më pas gratë afrikano-amerikane. Në një raport tjetër nga Shoqata Kombëtare për Avancimin e Njerëzve me Ngjyrë (NAACP), vështirësitë në ndarjen e grave rezultuan në marshimin e grave afrikano-amerikane me shtetet e tyre përkatëse pa pengesa. Midis tyre ishte Ida B. Wells-Barnett, e cila marshoi me delegacionin e Illinois. Fundi i valës së parë shpesh lidhet me miratimin e [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamentit të Nëntëmbëdhjetë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara]] (1920), duke u dhënë grave të drejtën e votës. Kjo ishte fitorja e madhe e lëvizjes, e cila përfshinte gjithashtu reforma në [[Arsimi terciar|arsimin e lartë]], në vendin e punës dhe profesionet, si dhe në kujdesin shëndetësor. Gratë filluan të shërbenin në bordet e shkollave dhe në organet lokale, dhe numri i tyre vazhdoi të rritej. Kjo periudhë pa gjithashtu më shumë gra që fituan akses në arsimin e lartë. Në vitin 1910, "gratë po ndiqnin shumë shkolla kryesore mjekësore, dhe në vitin 1915, Shoqata Amerikane Mjekësore filloi të pranonte anëtare gra". Një ''Akt për Kauzat Martesore i vitit 1923'' u dha grave të drejtën për të njëjtat baza për divorc si burrat. Vala e parë e feministeve, në kontrast me valën e dytë, u përqendrua shumë pak në temat e abortit, kontrollit të lindjeve dhe të drejtave të përgjithshme riprodhuese të grave. Megjithëse ajo nuk u martua kurrë, Anthony publikoi pikëpamjet e saj rreth martesës, duke mbajtur qëndrimin se një gruaje duhet t'i lejohet të refuzojë seksin me burrin e saj; gruaja amerikane nuk kishte asnjë mjet ligjor në atë kohë kundër përdhunimit nga burri i saj . <ref>{{Cite journal |last=Hasday |first=Jill Elaine |year=2000 |title=Contest and Consent: A Legal History of Marital Rape |url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/calr88&id=1391&men_tab=srchresults |journal=California Law Review |volume=88 |issue=5 |pages=1373–1505 |doi=10.2307/3481263 |jstor=3481263 |url-access=subscription}}</ref> Rritja e papunësisë gjatë [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]], i cili filloi në vitet 1920, goditi së pari gratë, dhe kur edhe burrat humbën vendet e tyre të punës, pati një presion të mëtejshëm mbi familjet. Shumë gra shërbyen në forcat e armatosura gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], kur rreth 300,000 gra amerikane shërbyen në marinë dhe ushtri, duke kryer punë të tilla si sekretare, daktilografe dhe infermiere. ==== Ligjet shtetërore ==== Shtetet amerikane janë [[Sovraniteti|sovranë]] të veçanta, me kushtetutat e tyre shtetërore, qeveritë shtetërore dhe gjykatat shtetërore të vecanta . Të gjitha shtetet kanë një degë legjislative që miraton statute shtetërore, një degë ekzekutive që shpall rregullore shtetërore në përputhje me autorizimin statutor dhe një degë gjyqësore që zbaton, interpreton dhe herë pas here përmbys si statutet ashtu edhe rregulloret shtetërore. Shtetet ruajnë pushtetin plenar për të nxjerrë ligje që mbulojnë çdo gjë që nuk parandalohet nga Kushtetuta federale, statutet federale ose traktatet ndërkombëtare të ratifikuara nga Senati federal. Normalisht, gjykatat supreme të shtetit janë interpretuesit përfundimtarë të institucioneve shtetërore dhe ligjit shtetëror, përveç nëse vetë interpretimi i tyre paraqet një çështje federale, në të cilin rast një vendim mund të apelohet në [[Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara|Gjykatën Supreme të SHBA-së]] me anë të një peticioni për urdhër të certiorari . Ligjet shtetërore kanë ndryshuar në mënyrë dramatike gjatë shekujve që nga pavarësia, deri në atë masë sa Shtetet e Bashkuara nuk mund të konsiderohen si një sistem i vetëm ligjor për sa i përket shumicës së llojeve të ligjit tradicionalisht nën kontrollin e shtetit, por duhet të konsiderohen si 50 sisteme ''të ndara'' të ligjit të delikteve, [[Ligji i familjes|ligjit familjar]], ligjit të pronës, [[Kontrata|ligjit të kontratave]], [[E drejta penale|ligjit penal]] e kështu me radhë. <ref name="Olson 1999 6">{{Cite book |last=Olson |first=Kent C. |url=https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 |title=Legal Information: How to Find It, How to Use It |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1999 |isbn=978-0-89774-963-3 |location=Phoenix |pages=[https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 6]}}</ref> Marylynn Salmon argumenton se secili shtet zhvilloi mënyra të ndryshme për t'u marrë me një sërë çështjesh ligjore që kishin të bënin me gratë, veçanërisht në rastin e ligjeve të pronësisë. <ref>{{Cite book |last=Salmon |first=Marylynn |title=Women and the Law of Property in Early America |publisher=UNC Press |year=2016 |isbn=978-1-4696-2044-2 |chapter=Diversity in American Law}}</ref> Në vitin 1809, [[Kënektikëti|Connecticut]] ishte shteti i parë që miratoi një ligj që u lejonte grave të shkruanin testamente. Në vitin 1860, Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave pronësi të përbashkët të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. Përparime dhe pengesa të mëtejshme u përjetuan në Nju Jork dhe shtete të tjera, por me çdo fitore të re, feministet ishin në gjendje ta përdornin atë si shembull për të aplikuar më shumë ndikim mbi organet legjislative të palëkundura. ==== Feminizmi i bardhë ==== ===== Imperializmi ===== Ankthi që ekzistonte në Shtetet e Bashkuara për degjenerimin moral dhe tundimin e burrave amerikanë në Filipine frymëzoi përfshirjen e grave në politikën e qeverisë koloniale. Një artikull i botuar në ''[[The Washington Post]]'' në vitin 1900 i përshkruan Filipinet si një mjedis ku konceptet relativisht tolerante të moralit bënë që burrat e bardhë të "humbnin të gjitha nocionet e së drejtës dhe të gabuarës". Thuhej se burrat e bardhë "turpëronin detyrat në të cilat ishin emëruar" dhe se, pavarësisht se kishin lënë shtëpitë e tyre "me të dhëna që ishin të paqortueshme", ata ishin "degjeneruar nga kushtet e ekzistencës së tyre të re". Larg presioneve shoqërore të imponuara nga komuniteti i tyre, ata nuk zotëronin forcën e karakterit moral ose parimin e nevojshëm për të ruajtur "disiplinën shoqërore". <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=243 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> Feministet e bardha, në këtë kontekst historik, pohuan superioritetin e tyre ndaj burrave të bardhë dhe grave me ngjyrë. Ato janë kritikuar nga shkrimtare moderne me ngjyrë si Valerie Amos dhe Pratibha Parmar . <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=244 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> ===== Pabarazia ===== Në kontekstin e Valës së Parë, ekzistojnë dy beteja të ndryshme për të drejtat e barabarta të grave të bardha dhe grave zezake. Gratë e bardha luftonin për të drejta të barabarta me burrat e bardhë në shoqëri. Ato donin të korrigjonin mospërputhjet në arsim, të drejtat profesionale, pronësore, ekonomike dhe të votimit. Ato gjithashtu luftuan për kontrollin e lindjeve dhe lirinë e abortit. Gratë zezake, nga ana tjetër, po përballeshin si me racizmin ashtu edhe me seksizmin, duke kontribuar në një luftë të vështirë për feministet zezake. Ndërsa gratë e bardha nuk mund të votonin, gratë ''dhe'' burrat zezakë nuk mund të votonin. [[Mary Garrett|Mary J. Garrett]], e cila themeloi një grup të përbërë nga qindra gra zezake në New Orleans, tha se gratë zezake përpiqeshin për arsim dhe mbrojtje. Është e vërtetë që "gratë zezake në arsimin e lartë janë të izoluara, të nën-shfrytëzuara dhe shpesh të demoralizuara", <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/allwomenarewhite00hull |title=All the women are white, all the black are men, but some of us are brave black women's studies |date=1992 |publisher=Feminist Press |isbn=978-0-912670-95-9 |editor-last=Hull |editor-first=Gloria |oclc=1050058204 |editor-last2=Bell Scott |editor-first2=Patricia |editor-last3=Smith |editor-first3=Barbara}}</ref> dhe ato luftuan së bashku kundër kësaj. Ato po luftonin kundër "shfrytëzimit nga burrat e bardhë" dhe donin të "drejtonin një jetë të virtytshme dhe të zellshme". <ref>{{Cite journal |last=Horne |first=G.C. |date=March 1987 |title=Book Review: When and Where I Enter ...: The Impact of Black Women on Race and Sex in America. By Paula Giddings, New York: William Morrow, 1984, 408 pp. |journal=Journal of Black Studies |volume=17 |issue=3 |pages=370–374 |doi=10.1177/002193478701700306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë zezake gjithashtu luftonin për burrat e tyre, familjet dhe barazinë dhe lirinë e përgjithshme të të drejtave të tyre civile. Racizmi i kufizoi gratë e bardha dhe të zeza nga bashkimi për të luftuar për transformimin e përbashkët shoqëror. <ref name="Kopacsi 33–50">{{Cite journal |last=Kopacsi |first=Rosemarie |last2=Faulkner |first2=Audrey Olsen |date=September 1988 |title=The Powers That Might Be: The Unity of White and Black Feminists |journal=Affilia |volume=3 |issue=3 |pages=33–50 |doi=10.1177/088610998800300305 |issn=0886-1099}}</ref> Feminizmi i Valës së Parë në Shtetet e Bashkuara nuk i kronikoi kontributet e grave zezake në të njëjtën shkallë si gratë e bardha. Aktivistet, përfshirë Susan B. Anthony dhe udhëheqëse të tjera feministe, predikuan për barazi midis gjinive; megjithatë, ato shpërfillën barazinë midis një numri çështjesh të tjera, përfshirë racën. Kjo u lejoi grave të bardha të fitonin pushtet dhe barazi në krahasim me burrat e bardhë, ndërsa pabarazia sociale midis grave të bardha dhe zezake u rrit. Përjashtimi ndihmoi në përhapjen në rritje të supremacisë së bardhë, konkretisht feminizmit të bardhë, ndërsa anashkaloi në mënyrë aktive ashpërsinë e ndikimit që feministet zezake patën në lëvizje. <ref>{{Cite journal |last=Charles |first=Monique |date=2018-04-01 |title=Grime Labour |journal=Soundings |volume=68 |issue=68 |pages=40–52 |doi=10.3898/136266218822845673 |issn=1362-6620}}</ref> <ref name="Dill 1983 131">{{Cite journal |last=Thornton Dill |first=Bonnie |date=1983 |title=Race, Class, and Gender: Prospects for an All-Inclusive Sisterhood |journal=Feminist Studies |volume=9 |issue=1 |pages=131–150 |doi=10.2307/3177687 |issn=0046-3663 |jstor=3177687 |hdl-access=free}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton ishin abolicioniste, por ato nuk mbështetnin të drejtën universale të votës . Ato nuk donin që burrave me ngjyrë t'u jepej e drejta e votës përpara grave të bardha. Shoqata Kombëtare Amerikane e të Drejtës së Votës për Gratë u krijua për t'u dalluar nga ata që mbështesnin të drejtën e votës për burrat me ngjyrë. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Amendamenti i Pesëmbëdhjetë thotë se asnjë personi nuk duhet t'i mohohet e drejta e votës bazuar në racë. Anthony dhe Stanton kundërshtuan miratimin e amendamentit nëse nuk shoqërohej nga një Amendament i Gjashtëmbëdhjetë që do të garantonte të drejtën e votës për gratë. Përndryshe, thanë ato, kjo do të krijonte një "aristokraci të seksit" duke i dhënë autoritet kushtetues besimit se burrat ishin superiorë ndaj grave. Propozimi i ri i këtij amendamenti u quajt " [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i Anthony]] ". <ref>{{Cite journal |last=O'Neal |first=Emmet |date=February 1920 |title=The Susan B. Anthony Amendment. Effect of Its Ratification on the Rights of the States to Regulate and Control Suffrage and Elections |journal=Virginia Law Review |volume=6 |issue=5 |pages=338–360 |doi=10.2307/1064115 |issn=0042-6601 |jstor=1064115}}</ref> Stanton dikur tha se lejimi i burrave me ngjyrë për të votuar përpara grave "krijon një antagonizëm midis burrave me ngjyrë dhe të gjitha grave që do të kulmojë në zemërime të frikshme ndaj feminitetit". <ref>{{Cite book |last=Husted Harper |first=Ida |title=Life and work of Susan B. Anthony |date=1998 |publisher=Ayer Co |isbn=978-0-405-00102-4 |oclc=43886630}}</ref> Anthony deklaroi se ajo do ta "priste këtë krah të djathtë tim përpara se të punoja ose të kërkoja ndonjëherë të drejtën e votës për zezakun dhe jo për gruan". <ref name="Who Was Who">{{Citation |title=Who Was Who |date=2007-12-01 |chapter=White, Arnold, (1 Feb. 1848–5 Feb. 1925), author |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u204569}}</ref> Mary Church Terrell thirri në vitin 1904 se, "Motrat e mia të racës dominuese, ngrihuni jo vetëm për seksin e shtypur, por edhe për racën e shtypur!" <ref>{{Cite book |last=Perry |first=Marilyn Elizabeth |title=Blatch, Harriot Stanton (1856-1940), woman suffrage leader |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |series=American National Biography Online |volume=1 |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500068}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave mbështeti pabarazitë midis grave të zeza dhe të bardha dhe gjithashtu kufizoi aftësinë e tyre për të kontribuar. <ref name="Midge">{{Cite book |last=Wilson |first=Midge |title=Divided sisters: bridging the gap between black women and white women |publisher=Anchor Books |year=1997 |isbn=978-0-385-47362-0 |oclc=36336682 |orig-date=1996}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Frederick Douglass së bashku formuan Shoqatën Amerikane për të Drejta të Barabarta, duke mbrojtur barazinë ''midis'' gjinisë dhe seksit. Në vitin 1848, Frederick Douglass u ftua të fliste nga Susan B. Anthony në një konventë në Seneca Falls, New York. Frederick Douglass ishte një mbështetës aktiv. <ref>{{Cite journal |last=Walker |first=S. Jay |date=September 1983 |title=Frederick Douglass and Woman Suffrage |journal=The Black Scholar |volume=14 |issue=5 |pages=18–25 |doi=10.1080/00064246.1983.11414285 |issn=0006-4246}}</ref> Më vonë, Douglass nuk u lejua të merrte pjesë në një konventë të NAWSA në Atlanta, Georgia. Susan B. Anthony thirri: "Nuk doja ta poshtëroja dhe nuk doja që asgjë të pengonte sjelljen e grave të bardha të Jugut në shoqatën tonë për të drejtën e votës, tani që interesi i tyre ishte zgjuar". <ref>{{Cite book |last=Wells-Barnett |first=Ida B. |url=https://archive.org/details/crusadeforjustic00well |title=Crusade for justice: the autobiography of Ida B. Wells |date=1972 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-89344-0 |oclc=24146026}}</ref> Douglass kundërshtoi faktin se Cady dhe Anthony ishin jashtëzakonisht jo mbështetës të të drejtave të votimit të zezakëve. <ref>{{Cite journal |last=Pauley |first=Garth E. |date=January 2000 |title=W.E.B. Du Bois on Woman Suffrage |journal=Journal of Black Studies |volume=30 |issue=3 |pages=383–410 |doi=10.1177/002193470003000306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë e bardha e miratuan racizmin me koston e grave zezake nëse kjo do të thoshte përfitim dhe më shumë mbështetje për lëvizjen për të drejtën e votës së të bardhëve. <ref>{{Cite book |last=Foner |first=Philip Sheldon |title=Lift every voice: African American oratory, 1787-1900 |date=1998 |publisher=The Univ. of Alabama Press |isbn=978-0-8173-0848-3 |oclc=716885530}}</ref> <ref name="Dill 1983 131"/> ===== Racizmi institucional ===== Nuk ishte vetëm racizmi personal që gratë zezake u përjashtuan nga lëvizjet feministe; racizmi institucional i pengoi shumë gra të kishin një zë dhe qëndrim të vendosur. Është e rëndësishme të merret në konsideratë historia e punës së grave zezake në historinë ekonomike, sociale dhe politike të Amerikës dhe kur orientohet roli i grave zezake në feminizmin e valës së parë, sepse kjo histori tregon një përvojë krejtësisht të ndryshme midis grave zezake dhe të bardha. Amerikanët zezakë, pavarësisht nga gjinia, përballen me një histori të dhunshme shtypjeje që shfrytëzoi, abuzoi dhe e shndërroi trupin në mall pune si një aspekt thelbësor të zhvillimit të hershëm dhe suksesit të ekonomisë së Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake ishin thelbësore për të ruajtur punën masive të skllevërve, sepse ato mund të kishin fëmijë që më vonë do të bëheshin gjithashtu subjekt i punës së detyruar. Kjo i lidh në mënyrë unike gratë zezake me themelin e suksesit ekonomik të Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake kështu përballen me shtypje të bazuar në klasë, racë, si dhe gjini, që do të thotë se ndërveprimet e tyre me institucionet ligjore, sociale, politike, arsimore dhe ekonomike që feminizmi synon të ndryshojë janë të ndryshme nga mënyra se si gratë e bardha bashkëveprojnë me të njëjtat sisteme. Qëllimi i feminizmit të valës së parë, i cili ishte kryesisht zgjidhja e çështjeve ligjore, kryesisht sigurimi i të drejtave të votës, merrte në konsideratë vetëm nevojat e grave të bardha të klasës së lartë. Feminizmi i valës së parë imitoi tërësisht hierarkinë racore që ruante dinamikën e pushtetit që shfrytëzonte gratë zezake dhe i largoi plotësisht gratë zezake nga lëvizja feministe. <ref>{{Cite journal |last=Rousseau |first=Nicole |date=2013 |title=Historical Womanist Theory: Re-Visioning Black Feminist Thought |journal=Race, Gender & Class |volume=20 |issue=3/4 |pages=191–204 |issn=1082-8354 |jstor=43496941}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave, e themeluar nga [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton <ref>{{Cite journal |last=Sneider |first=Allison |date=October 2017 |title=The Impact of Empire on the North American Woman Suffrage Movement: Suffrage Racism in an Imperial Context |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/the-shafr-guide-online/*-SIM270030025 |journal=The Shafr Guide Online |doi=10.1163/2468-1733_shafr_sim270030025}}</ref> nuk i ftoi gratë zezake të merrnin pjesë në takime specifike, duke i përjashtuar ato plotësisht. Konventat feministe dhe të grave për të drejtën e votës të mbajtura në shtetet jugore, ku gratë zezake përbënin një përqindje dominuese të popullsisë, ishin të ndara. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Racizmi institucional përjashtoi gratë zezake në Marshimin në Uashington në vitin 1913. Grave zezake iu kërkua të marshonin veçmas, së bashku, në fund të paradës. <ref name="Midge"/> Ato u detyruan të mungonin, gjë që mund të shihet në mungesën e fotografive dhe mediave të grave zezake që marshonin në paradë. Gratë e bardha nuk donin që gratë zezake të ishin të lidhura me lëvizjen e tyre, sepse besonin se gratë e bardha do të shkëputeshin nga një grup i integruar dhe do të krijonin një grup të ndarë dhe më të fuqishëm. <ref name="Who Was Who"/> ===== "A nuk jam unë një grua?" e Sojourner Truth. ===== Pavarësisht pjesëmarrjes dhe kontributit të madh në të gjitha lëvizjet feministe, gratë zezake rrallë njiheshin. Mary McLeod Bethune tha se bota nuk ishte në gjendje të pranonte të gjitha kontributet që kanë dhënë gratë zezake. [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton së bashku shkruan ''Historinë e të Drejtës së Votës së Grave,'' të botuar në vitin 1881. Libri dështoi t'u jepte njohje të mjaftueshme grave zezake, të cilat ishin po aq përgjegjëse për ndryshimin në historinë e Shteteve të Bashkuara. <ref name="Breines 18–24">{{Cite journal |last=Breines |first=Winifred |date=February 2007 |title=Struggling to Connect: White and Black Feminism in the Movement Years |journal=Contexts |volume=6 |issue=1 |pages=18–24 |doi=10.1525/ctx.2007.6.1.18 |issn=1536-5042 |doi-access=free}}</ref> [[Sojourner Truth]] u bë një avokate me ndikim për lëvizjen e të drejtave të grave. Në vitin 1851, ajo mbajti fjalimin e saj "A nuk jam unë grua" në konventën e të drejtave të grave në Akron, Ohio. Gratë zezake në këtë pikë po fillonin të fuqizoheshin dhe të bëheshin të vendosura, duke folur hapur për pabarazitë joproporcionale. Truth flet për mënyrën se si ajo dhe gratë e tjera janë të afta të punojnë po aq sa burrat, pasi kanë pasur trembëdhjetë fëmijë. Ky fjalim ishte një nga mënyrat se si gratë e bardha dhe zezake iu afruan punës për të luftuar për të njëjtën gjë. Fjalimi i Sojourner Truth u dokumentua fillimisht nga Marius Robinson, një mik i mirë i saj, i cili ishte i pranishëm në konventën e të drejtave të grave. Sojourner shprehu mendimet e saj mbi të drejtat civile të grave. Në vitin 1863, dymbëdhjetë vjet pasi mbajti fjalimin, Frances Gage publikoi kujtimet e saj për fjalimin e Sojourner atë ditë. Gage ndryshoi shumicën e fjalëve të Sojourner dhe e bëri të dukej sikur fliste një dialekt skllavopronar jugor, gjë që në fakt nuk e fliste, siç tregohet në versionin e saktë të Robinson. Gage shkroi fraza të tilla si "chillen, whar dar's so much racket dar must be som'ting out o'kilter". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> kur Sojourner në fakt tha "A mund të them disa fjalë? Dua të them disa fjalë për këtë çështje". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> Duke menduar se ky fjalim ishte një trampolinë e madhe për lëvizjen e grave, ishte ende e qartë se mbi kë ishte përqendruar lëvizja. Truth mbajti një fjalim në Shoqatën Amerikane për të Drejtat e Barabarta në Nju Jork në vitin 1867. Në fjalim, ajo tha: "Nëse burrat me ngjyrë marrin të drejtat e tyre dhe jo gratë me ngjyrë të tyren, shihni se burrat me ngjyrë do të jenë zotër të grave dhe do të jetë po aq keq sa ishte më parë." <ref>{{Cite book |last=Painter |first=Nell Irvin |title=American National Biography Online |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860669-7 |volume=1 |chapter=Truth, Sojourner (1799–26 November 1883), black abolitionist and women's rights advocate |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500706}}</ref> Fjalimet e saj tërhoqën vëmendjen ndaj lëvizjes, për gratë me ngjyrë, por edhe për ato të bardha. Edhe pse jeta private vazhdoi të ishte e ndarë, koalicionet feministe u integruan. Dy arsye të veçanta ndihmuan integrimin në lëvizjen feministe. Paula Giddings shkroi se dy luftërat kundër racizmit dhe seksizmit nuk mund të ndaheshin. Gerda Lerner shkroi se gratë me ngjyrë treguan se edhe ato ishin plotësisht të afta për të luftuar dhe për të krijuar ndryshime për barazi. <ref name="Breines 18–24" /> == Kronologjia == ; 1809 * SHBA, Connecticut: Gratë e martuara lejoheshin të ekzekutonin testamentet. <ref>{{Cite web |title=Married Women's Property Laws:Law Library of Congress |url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awlaw3/property_law.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Memory.loc.gov}}</ref> ; 1810 * Suedia: E drejta joformale e një gruaje të pamartuar për t'u shpallur [[I rrituri|madhore ligjore]] me anë të urdhrit mbretëror u konfirmua zyrtarisht nga parlamenti. ; 1811 * Austria: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë dhe e drejta për të zgjedhur profesionet e tyre. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Suedia: Grave të martuara në biznes iu dha e drejta për të marrë vendime për punët e tyre pa pëlqimin e burrit të tyre. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rfIfkhOcZ7QC&q=kvinnor+n%C3%A4ringslivet+1864&pg=PA56 |title=Mansdominans i förändring: om ledningsgrupper och styrelser: betänkande – Sverige Utredningen om kvinnor pĺ ledande poster i näringslivet |publisher=Norstedts Juridik AB |year=2003 |isbn=978-91-38-21953-9 |page=56 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1821 * SHBA, Maine: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin dhe menaxhonin pronën në emrin e tyre gjatë paaftësisë së bashkëshortit/bashkëshortes së tyre. <ref>{{Cite web |last=Flowers |first=Kim |date=16 August 2012 |title=Woman Up! |url=http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029112001/http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-date=29 October 2012 |website=Moot Magazine}}</ref> ; 1827 * Brazil: U hapën shkollat e para fillore për vajza dhe profesioni i mësueses së shkollës. <ref>{{Cite book |title=A companion to gender history |editor-last=Teresa A. Meade |editor-link=Teresa Meade |editor-last2=Merry E. Wiesner-Hanks |editor-link2=Merry E. Wiesner-Hanks}}</ref> ; 1829 * India: Sati u ndalua. <ref name="dodwell">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=G-48AAAAIAAJ |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume 5. The Indian empire 1858–1918 |year=1932 |editor-last=H. H. Dodwell |page=140}}</ref> <ref name="marshman">{{Cite book |last=Marshman |first=John Clark |url=https://books.google.com/books?id=tbmT_Tv-VGUC |title=History of India from the earliest period to the close of the East India Company's government |publisher=Edinburgh: W. Blackwood |year=1876 |isbn=978-1-108-02104-3 |page=374}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Sharma |first=Arvind |url=https://books.google.com/books?id=UJmWgz2mv5oC&q=yasomati+sati&pg=PA41 |title=Sati: Historical and Phenomenological Essays |last2=Ray |first2=Ajit |last3=Hejib |first3=Alaka |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |year=1988 |isbn=978-81-208-0464-7 |pages=6–7}}</ref> Megjithatë, studiuesit e Satit nuk pajtohen rreth masës në të cilën ndalimi i satit pasqyronte shqetësimet në lidhje me të drejtat e grave. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2019)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> * Suedia: Mamive u lejohej të përdornin instrumente kirurgjikale, të cilat ishin unike në Evropë në atë kohë dhe u jepnin atyre status kirurgjikal. <ref>{{In lang|sv}} Stig Hadenius, Torbjörn Nilsson & Gunnar Åselius: ''Sveriges historia. Vad varje svensk bör veta'' (''History of Sweden'': "What every Swede should know")</ref> ; 1832 * Brazili: Dionísia Gonçalves Pinto, nën pseudonimin Nísia Floresta Brasileira Augusta, botoi librin e saj të parë, dhe të parin në Brazil që trajtoi barazinë intelektuale të grave dhe kapacitetin e të drejtën e tyre për t'u arsimuar dhe për të marrë pjesë në shoqëri në mënyrë të barabartë me burrat, që ishte ''të drejtat e grave dhe padrejtësia e burrave'' . Ishte një përkthim i librit " ''Gruaja jo inferiore ndaj burrit"'', që shpesh i atribuohet Mary Wortley Montagu . <ref>{{Cite web |title=POR 381 • Civilizing Brazil: Citizenship, Education and Literature in Post-Colonial Brazil |url=http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023202457/http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-date=2013-10-23 |access-date=2013-10-13}}</ref> ; 1833 * SHBA, [[Ohaio|Ohajo]] : U themelua universiteti i parë amerikan [[Koedukimi|me bashkëarsim]], [[Kolegji i Oberlinit|Kolegji Oberlin]] . <ref>{{Cite web |date=2016-07-27 |title=About Oberlin |url=http://new.oberlin.edu/about/ |access-date=2017-04-24 |website=Oberlin College & Conservatory}}</ref> * Guatemala: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1840 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1894. ; 1835 * SHBA, Arkansas: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin (por jo të kontrollonin) pronën në emrin e tyre. <ref>{{Cite web |date=2011-11-18 |title=Arkansas Married Woman's Property Law |url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=4745 |access-date=2012-10-31 |publisher=Encyclopedia of Arkansas}}</ref> ; 1838 * SHBA, Kentucky: Kentucky u dha të drejtën e votës në shkollë (të drejtën për të votuar në mbledhjet e shkollës) grave të veja me fëmijë në moshë shkollore. <ref name="google7"/> * SHBA, Iowa: Iowa ishte shteti i parë amerikan që lejoi kujdestarinë e vetme të një fëmije nga nëna e tij në rast divorci. <ref name="google7" /> * Ishujt Pitcairn: [[Ishujt Pitcairn]] u dhanë grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=6 December 2013 |title=Pitcairn celebrates 175 years of women's suffrage |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/230103/pitcairn-celebrates-175-years-of-women's-suffrage |access-date=27 October 2017 |website=RadioNZ}}</ref> ; 1839 * SHBA, Misisipi: Misisipi ishte shteti i parë amerikan që u dha grave të martuara të drejta të kufizuara pronësie. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave i vitit 1839 bëri të mundur që nënave të divorcuara t'u jepej kujdestaria e fëmijëve të tyre nën shtatë vjeç, por vetëm nëse Lord Kancelari binte dakord për këtë dhe vetëm nëse nëna kishte karakter të mirë. <ref>{{Cite web |title=British Women's Emancipation since the Renaissance |url=http://www.historyofwomen.org/custody.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Historyofwomen.org}}</ref> * SHBA, [[Mississippi|Misisipi]] : Akti i Pronës së Grave të Martuara i vitit 1839 u dha grave të martuara të drejtën për të zotëruar (por jo për të kontrolluar) pronën në emrin e tyre. <ref name="Coryell">{{Cite book |last=Boswell |first=Angela |url=https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 |title=Negotiating Boundaries of Southern Womanhood |publisher=University of Missouri Press |year=2000 |isbn=978-0-8262-1295-5 |editor-last=Coryell |editor-first=Janet L. |page=[https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 92] |chapter=Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order |editor-last2=Appleton |editor-first2=Thomas H. Jr. |editor-last3=Sims |editor-first3=Anastatia |editor-last4=Treadway |editor-first4=Sandra Gioia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3mK6xQMF2wQC&pg=PA92}}</ref> ; 1840 * SHBA, [[Teksasi|Teksas]] : Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin pronë në emrin e tyre. <ref name="Coryell"/> ; 1841 * Bullgaria: [[Monoedukimi|Shkolla e parë laike për vajza]] në Bullgari u hap, duke e bërë arsimimin dhe profesionin e mësueses të disponueshëm për gratë. <ref name="google1">{{Cite book |last=Smith |first=Bonnie G. |url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189 |title=The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith |date=2008-01-23 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-514890-9 |page=189 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1842 * Suedi: U fut [[shkolla fillore]] e detyrueshme për të dyja gjinitë. <ref>{{Cite web |title=Kampen om kunskapen av Christina Florin, professor i kvinnohistoria |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/historik/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1844 * SHBA, Maine: Maine ishte shteti i parë amerikan që miratoi një ligj që u lejonte grave të martuara të zotëronin pronë të veçantë në emrin e tyre (ekonomi e veçantë) në vitin 1844. <ref name="google8">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+women+separate+economy&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbSa1jbWHdw8DrbXe1CSIg-8BnSaoQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Maine: Maine miratoi Ligjin e Tregtarit të Vetëm i cili u dha grave të martuara mundësinë për t'u angazhuar në biznes pa pasur nevojë për pëlqimin e burrave të tyre. <ref name="google7">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+married+women+trade+license&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbTyu855NHZdjm8RJLEe9wv91m92tA |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Masaçusets: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu">{{Cite web |last=Roberts |first=Evan |date=2006-09-16 |title=Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900 |url=https://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426050812/http://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-date=2012-04-26 |access-date=2012-09-28 |publisher=Spanalumni.academia.edu}}</ref> ; 1845 * Suedia: Trashëgimia e barabartë për bijtë dhe bijat (në mungesë të [[Testamenti|testamentit]] ) u bë ligj. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA, Nju Jork: Grave të martuara iu dhanë të drejta patentash. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tsQnAAAAYAAJ&q=1845+married+women+patent+rights+new+york&pg=PA2072 |title=The revised statutes of the state of New York: together with all the other ... – New York (State) – Google Books |year=1896 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1846 * Suedi: Profesionet e tregtisë dhe artizanatit u hapën për të gjitha gratë e pamartuara. <ref name="ub.gu.se">{{Cite web |date=2011-12-21 |title=Viktiga årtal |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1847 * Kosta Rika: U hap shkolla e parë e mesme për vajza dhe profesioni i mësueses iu hap edhe grave. <ref>{{Cite book |last=Leitinger |first=Ilse Abshagen |url=https://books.google.com/books?id=xl1rbaPN7mIC&q=women+history+costa+rica&pg=PA36 |title=Ilse Abshagen Leitinger: The Costa Rican women's movement: a reader |publisher=University of Pittsburgh Press |year=1997 |isbn=978-0-8229-5543-6 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1848 * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Akti i Pronës së Grave të Martuara u jep grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref>{{Cite web |title=Married Woman's Property Act New York State (1848) |url=http://www.mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613211214/http://mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |archive-date=2010-06-13 |access-date=2012-10-31 |publisher=Mccarter.org}}</ref> * Në SHBA, më 14-15 qershor, kandidati presidencial i partisë së tretë , Gerrit Smith, e bëri të drejtën e votës së grave një pikë kyçe në platformën e Partisë së Lirisë . <ref>Wellman, Judith. [https://books.google.com/books?id=IV6rt59asF8C ''The Road to Seneca Falls''], p. 176. University of Illinois Press, 2004. {{ISBN|0-252-02904-6}}</ref> * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Një konventë për të drejtat e grave e quajtur Konventa e Seneca Falls u mbajt në korrik. Ishte konventa e parë amerikane për të drejtat e grave. <ref>{{Cite web |title=Seneca falls &#124; National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |url=http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709072000/http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-date=July 9, 2011 |access-date=2012-10-31 |publisher=Npg.si.edu}}</ref> ; 1849 * SHBA: [[Elizabeth Blackwell]], e lindur në Angli, u bë mjekja e parë femër në historinë amerikane. <ref>{{Cite web |title=Changing the Face of Medicine &#124; Dr. Elizabeth Blackwell |url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20031017070507/http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |archive-date=October 17, 2003 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nlm.nih.gov}}</ref> ; 1850 * Mbretëria e Bashkuar: Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, duke përfshirë ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC"/> Ato gjithashtu bënë fushatë për përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. <ref>[https://books.google.com/books?id=8OBLLwEACAAJ]{{Lidhje e vdekur|date=October 2012}}</ref> * Haiti: U hap shkolla e parë e përhershme për vajza. <ref name="haiticulture.ch">{{Cite web |title=Femmes d'Haiti: Repères chronologiques |url=http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423012214/http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-date=2012-04-23 |access-date=2012-09-28 |publisher=Haiticulture.ch}}</ref> * Islanda: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="helsinki.fi">{{Cite web |title=SJFE: Women and Law in Europe: politics – women and politics in Scandinavia |url=http://www.helsinki.fi/science/xantippa/wle/wle14.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Helsinki.fi}}</ref> * SHBA, Kalifornia: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3">{{Cite book |last=Beard |first=Charles Austin |url=https://books.google.com/books?id=4cwioT5k0IgC&q=Massachusetts+1854+married+women+property+act&pg=PA485 |title=History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard |last2=Beard |first2=Mary Ritter |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-60620-216-6 |page=485 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Uiskonsin: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3" /> * SHBA, Oregon: Gratë e pamartuara lejoheshin të zotëronin tokë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Lëvizja feministe filloi në Danimarkë me botimin e librit feminist ''Clara Raphael, Tolv Breve'', që do të thotë "Clara Raphael, Dymbëdhjetë Letra", nga Mathilde Fibiger . <ref>{{Cite book |last=Sjåvik |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=tCBpiKsi7a0C&q=clara+raphael+tolv+breve&pg=PA67 |title=Historical Dictionary of Scandinavian Literature And Theater – Jan Sjĺvik – Google Books |date=2006-04-19 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6501-3 |access-date=2012-10-31}}</ref> <ref name="google9">{{Cite book |last=Orfield |first=Lester B. |url=https://books.google.com/books?id=133bkwvienYC&q=1857+denmark+trade+and+crafts+women&pg=PA49 |title=The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books |date=2002-05-30 |publisher=The Lawbook Exchange |isbn=978-1-58477-180-7 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1851 * Guatemala: Grave ekonomikisht të pavarura iu dha [[Shtetësia|shtetësi]] e plotë, por kjo u shfuqizua në vitin 1879. <ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=mVHA9YVC6GQC&q=guatemala+women+citizen+1851&pg=PA281 |title=Sisterhood is global: the international women's movement anthology by Robin Morgan |publisher=Feminist Press at CUNY |year=1996 |isbn=978-1-55861-160-3 |page=281 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Kanada, New Brunswick Grave të martuara u jepej një ekonomi e veçantë. <ref name="google4">{{Cite book |last=Ward |first=W. Peter |url=https://books.google.com/books?id=AZyE1YVnydMC&pg=PA40 |title=Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada |publisher=McGill-Queen's University Press |year=1990 |isbn=978-0-7735-1104-0 |page=40 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1852 * SHBA, Nju Xhersi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1853 * Kolumbia: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1856 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1992. * Suedi: Profesioni i mësuesit në shkollën fillore dhe fillore publike u hap për të dyja gjinitë. ; 1854 * Norvegjia: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * SHBA, [[Masaçusec|Masaçusets]] : Masaçusets u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> * Kili: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. ; 1855 * SHBA, Iowa: Universiteti i Iowës u bë universiteti i parë [[Universiteti publik|publik]] ose shtetëror i përzier në Shtetet e Bashkuara. <ref name="Roch">{{Citation |last=May |first=A. J. |title=University of Rochester History |url=http://www.lib.rochester.edu/index.cfm?PAGE=2319}}</ref> * SHBA, Michigan: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google1"/> ; 1857 * Danimarka: Mazhoranca ligjore u jepej grave të pamartuara. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Një ligj i ri vendosi të drejtën e grave të pamartuara për të fituar jetesën në çdo zanat apo tregti. <ref name="google9"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore i vitit 1857 u mundësoi çifteve të merrnin një divorc përmes procedurave civile. <ref>{{Cite web |date=1970-01-01 |title=Family History Research Timeline: Family Secrets |url=https://www.bbc.co.uk/history/familyhistory/bloodlines/familysecrets.shtml?entry=matrimonial_causes_act&theme=familysecrets |access-date=2012-10-31 |publisher=BBC}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Divorce and Matrimonial Causes Act (UK): 1857 |url=http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423040514/http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenpriests.org}}</ref> * Holanda: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Schirmacher |first=Kaethe |url=https://books.google.com/books?id=6PAldcfPLOMC&pg=PA67 |title=The Modern Woman's Rights Movement |publisher=Echo Library |year=2010 |isbn=978-1-4068-9616-9 |page=67 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Spanjë: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Rowold |first=Katharina |url=https://books.google.com/books?id=JCccGd-1upgC&pg=PA156 |title=The Educated Woman: Minds, Bodies, and Women's Higher Education in Britain, Germany, and Spain, 1865–1914 |publisher=Routledge |year=2010 |isbn=978-0-415-20587-0 |page=156 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Maine: Grave të martuara iu dha e drejta për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1858 * Rusia: U hapën [[Gjimnazi|gjimnaze]] për vajza. <ref name="google2000">{{Cite book |last=Engel |first=Barbara Alpern |url=https://books.google.com/books?id=VDBC0hupLqsC&q=women+history+russia+1753&pg=PA35 |title=Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000 |date=2003-10-13 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-00318-6 |page=35 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Suedia: Maturia ligjore u jepej grave të pamartuara nëse aplikohej; maturia automatike ligjore u dha në vitin 1863. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> ; 1859 * Kanadaja Perëndimore: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google4"/> * Danimarka: Posti i mësueses në shkollën publike u hap për gratë. <ref>{{Cite book |last=Schmuck |first=Patricia A. |url=https://books.google.com/books?id=dFJ9Ch8NSeYC&q=%22royal+resolution+of+4%22&pg=PA176 |title=Women Educators: Employees of Schools in Western Countries – Google Boeken |publisher=SUNY Press |year=1987 |isbn=978-0-88706-442-5 |access-date=2012-10-31}}</ref> * Rusia: Grave u lejohej të dëgjonin leksionet universitare, por kjo u tërhoq në vitin 1863. <ref name="google2000"/> * Suedi: Postet e mësuesve të kolegjit dhe zyrtarëve më të ulët në institucionet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite web |last=Sidansvarig: KvinnSam |title=Årtalslistor |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * SHBA, Kansas: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> ; 1860 * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave kujdestarinë e përbashkët ligjore të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. ; 1861 * Australia Jugore: Australia Jugore u dha grave pronare të pronave të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:DXMQ_7gAwNIJ:www.parliament.sa.gov.au/education/teachers/Documents/Women's%2520Petition%2520Photograph.pdf+south+australia+local+elections+womenvote&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1mxaSuObTpRruzOkkQAREDCQfpDtbas_oQtxWs_VlwPivv_5TBC2_acDEqRJ8sbkLZ6pZNWlMnq_aBcKaT3ksnanV9elgPvscl_MpBDGcbF0yxM_0RP1BcpMDm6_vGj3QU5fE&sig=AHIEtbRALA9ELTvNUAOJ1P3dSv3ei1yVDQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Kansas: Kansasi u dha të drejtë vote në shkollë të gjitha grave. Shumë shtete të SHBA-së ndoqën të njëjtën gjë para fillimit të shekullit të 20-të. <ref name="google7"/> ; 1862 * Suedia: Grave në Suedi iu dha e drejta e kufizuar e votës lokale. Në vitin 1919, e drejta e votës u dha me kufizime dhe në vitin 1921 u hoqën të gjitha kufizimet. <ref>{{Cite web |date=1999-05-24 |title=Country Report Sweden |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426141514/http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-date=2014-04-26 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> ; 1863 * Finlanda: Në vitin 1863, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në zonat rurale, dhe në vitin 1872, e njëjta reformë iu dha edhe qyteteve. <ref name="google10">{{Cite book |last=Björkman |first=Frances Maule |url=https://books.google.com/books?id=e00JAQAAMAAJ&q=finland+women+vote+municipal+1863&pg=PA41 |title=Woman suffrage: history, arguments and results – Google Books |year=1913 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1869 * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Exhibitions &#124; Citizenship &#124; Brave new world |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/brave_new_world/women.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=The National Archives}}</ref> * SHBA, Wyoming: territoret e Wyoming u japin grave të drejtën e votës, pjesa e parë e SHBA-së që e bën këtë. <ref>{{Cite web |date=1929-12-12 |title=Wyoming grants women the vote – History.com This Day in History – 12/10/1869 |url=http://www.history.com/this-day-in-history/wyoming-grants-women-the-vote |access-date=2012-10-31 |publisher=History.com}}</ref> ; 1870 * SHBA, Juta: Territori i Jutahut u dha grave të drejtën e votës, por ajo u revokua nga Kongresi në vitin 1887 si pjesë e një përpjekjeje kombëtare për të hequr poligaminë në territor. Ajo u rivendos në vitin 1895, kur e drejta për të votuar dhe për të mbajtur poste u shkrua në kushtetutën e shtetit të ri. <ref>{{Cite web |title=Women's Suffrage in Utah |url=http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121123022411/http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-date=2012-11-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historytogo.utah.gov}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Pronës së Grave të Martuara u miratua në vitin 1870 dhe u zgjerua në vitet 1874 dhe 1882, duke u dhënë grave kontroll mbi të ardhurat dhe pronën e tyre. <ref name="google8"/> ; 1871 * Danimarka: Në vitin 1871, organizata e parë në botë për të Drejtat e Grave u themelua nga Mathilde Bajer dhe bashkëshorti i saj Frederik Bajer, e quajtur Shoqata Daneze e Grave (ose Dansk Kvindesamfund. Ajo ekziston edhe sot e kësaj dite). * Holanda: Studentja e parë akademike femër Aletta Jacobs regjistrohet në një universitet holandez ( Universiteti i Groningenit ). ; 1872 * Finlanda: Në vitin 1872, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në qytete. <ref name="google10"/> ; 1881 * Ishulli i Manit: E drejta e votës iu dha grave të pamartuara dhe vejushave që zotëronin prona, dhe si rezultat 700 gra morën të drejtën e votës, duke përbërë rreth 10% të elektoratit të Manit. <ref>{{Cite web |title=Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage |url=http://www.gov.im/mnh/heritage/museums/houseofkeys/socialchanges.xml |access-date=2012-10-31 |publisher=Gov.im}}</ref> ; 1884 * Kanada: Gratë e veja dhe të pamartuara ishin gratë e para që iu dha e drejta e votës brenda komunave në Ontario, të cilat u pasuan edhe nga provincat e tjera gjatë viteve 1890. ; 1886 * SHBA: Të gjitha shtetet amerikane, përveç gjashtë, e lejonin divorcin për shkak të mizorisë. <ref name="google7"/> * Korea: Universiteti i Grave Ewha, instituti i parë arsimor i Koresë për gratë, u themelua në vitin 1886 nga Mary F. Scranton, një misionare amerikane e Kishës Episkopale Metodiste. <ref>{{Cite web |title=Official Site of Korea Tourism Org.: Ewha Womans University |url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120112347/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-date=2011-11-20 |access-date=2012-10-31 |publisher=English.visitkorea.or.kr}}</ref> ; 1891 * Australia: U themelua Lidhja e të Drejtës së Votës për Gratë në Uellsin e Ri Jugor. <ref>{{Cite book |last=Oldfield |first=Audrey |url=https://books.google.com/books?id=R5wBvA2mD6kC&q=%22womanhood+suffrage+league%22+1891&pg=PA246 |title=Woman Suffrage in Australia – Audrey Oldfield – Google Books |date=1992-12-28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43611-3 |author-link=Audrey Oldfield |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1893 * SHBA, Kolorado: Kolorado u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=2012-07-23 |title=Virginia Minor and Women's Right to Vote – Jefferson National Expansion Memorial |url=https://www.nps.gov/jeff/learn/historyculture/the-virginia-minor-case.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Nps.gov}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re u bë vendi i parë vetëqeverisës në botë në të cilin të gjitha gratë kishin të drejtë të votonin në zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2012-10-04 |title=New Zealand women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221093321/http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage |archive-date=2014-12-21 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> * Ishujt Kuk: Ishujt Kuk u dhanë grave të drejtën e votës në këshillat e ishullit dhe në një parlament federal. <ref name="nzhistory1">{{Cite web |date=2012-08-30 |title=World suffrage timeline – women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage/world-suffrage-timeline |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> ; 1894 * [[Australia Jugore]] : Australia Jugore u dha grave të drejtën e votës. <ref name="nzhistory1"/> * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar ua zgjeroi të drejtën e votës në zgjedhjet lokale edhe grave të martuara. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:It_iY_MwXGEJ:www.theatreworksusa.org/uploads/studyguide/studyguide_969.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgjkRqm1CxV1Wms0Ue-SwDqiW6uxIKG0dZl751R0a1lkfVd0e-15p1aSSvIp8-gsYUULCYX28kDjuITxRhHoRUC6NeFS1PKHHuGadwNSqScYCMO9pRjFMTjR_DN13DruSYAfu8S&sig=AHIEtbQqQG_yJ7zNG9ouGx5eBDLWbpG59g |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1895 * SHBA: Pothuajse të gjitha shtetet e SHBA-së kishin miratuar një lloj Ligjesh për Tregtarët e Vetëm, Ligje për Pronën dhe Ligje për të Ardhurat, duke u dhënë grave të martuara të drejtën për të tregtuar pa pëlqimin e burrave të tyre, për të zotëruar dhe/ose kontrolluar pronën e tyre dhe për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="google7"/> ; 1896 * Argjentinë: Një grup grash anarkofeminë, të kryesuara nga [[Virginia Bolten]], botojnë ''La Voz de la Mujer'', një nga gazetat e para feministe të Amerikës Latine. <ref>{{Cite journal |last=Molyneux |first=Maxine |year=1986 |title=No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina |url=http://libcom.org/files/2633723.pdf |journal=Latin American Perspectives |volume=13 |issue=48 |pages=119–145 |doi=10.1177/0094582X8601300106 |access-date=March 30, 2018}}</ref> * SHBA, Idaho: Idaho u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Arthur |date=2006-01-24 |title=01/24/2006: Idaho women win right to vote &#124; Idaho History |url=http://www.idahostatesman.com/2006/01/24/12752/idaho-women-win-right-to-vote.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Idahostatesman.com}}</ref> ; 1900 * Australia Perëndimore: Australia Perëndimore u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Australian Women's History: Timeline |url=http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025074056/http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-date=2008-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenshistory.com.au}}</ref> * Belgjika: Madhësia ligjore iu dha grave të pamartuara. <ref name="rosadoc.be">{{Cite web |title=Milestones in the history of women in Belgium |url=http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415165154/http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-30 |publisher=Rosadoc.be}}</ref> * Egjipti: Në Kajro u themelua një shkollë për mësuese femra. * Francë: Gratë lejoheshin të ushtronin profesionin e avokatit. * Korea: Profesioni i postës u hap për gratë. * Tunizia: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. <ref name="North Africa 1999" /> * Japoni: U hap universiteti i parë për femra. <ref>{{Cite book |last=Kumiko Fujimura-Fanselow |title=Japanese Women: New Feminist Perspectives on the Past, Present, and Future |title-link=Japanese Women |last2=Atsuko Kameda |publisher=Feminist Press at the City University of New York |year=1995 |isbn=978-1-55861-094-1}}</ref> * Baden, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5">{{Cite book |last=Mazón |first=Patricia M. |url=https://books.google.com/books?id=_SKPLZtwulQC&pg=PA10 |title=Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914 |publisher=Stanford University Press |year=2003 |isbn=978-0-8047-4641-0 |location=Stanford, CA |page=10}}</ref> * Suedi: Leja e lehonisë u dha punëtoreve industriale. ; 1901 * Bullgaria: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Daskalova |first=Krassimira |url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 |title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-514890-9 |editor-last=Smith |editor-first=Bonnie G. |page=[https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 193] |chapter=Bulgaria |access-date=2012-09-28 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189}}</ref> * Kuba: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Miller |first=Francesca |url=https://books.google.com/books?id=sXiTQpR3crwC&pg=PA48 |title=Latin American Women and the Search for Social Justice |publisher=University Press of New England |year=1991 |isbn=978-0-87451-558-9 |location=Hanover & London |page=48}}</ref> * Danimarka: Leja e lehonisë u dha të gjitha grave. <ref name="kvinfo1">[http://www.kvinfo.dk/side/341 "/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529040814/http://www.kvinfo.dk/side/341|date=May 29, 2012}}</ref> * Suedia: Ligji i parë suedez në lidhje me lejen prindërore u miratua në vitin 1900. Ky ligj prekte vetëm gratë që punonin si punëtore fabrike me pagë dhe thjesht kërkonte që punëdhënësit të mos i lejonin gratë të punonin në katër javët e para pas lindjes. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:aq4cQ8XAa8UJ:www.espanet2010.net/en/378.file/p_A.Borchorst-L.Freidenvall_Gendering.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEEShn_VpNKwEHNnTLu6WijW5NjCDE0OTNW4G5x0vI-8HQEp8z-Bqdya9qYurwfCrTWjOA2X9ntR6QZK9pXkaZqNw0bmTkIqVJb3SH3Wtv_IrVx9HmBehnHjHLj0Iw88z49p7S2J0y&sig=AHIEtbS6nY_LWyvfg0MkAhTUGtChvGgMNA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Komonuelthi i Australisë: Parlamenti i Parë nuk u zgjodh me një të drejtë vote uniforme. Të drejtat e votës bazoheshin në ligjet ekzistuese të të drejtës së votës në secilin shtet. Kështu, në Australinë Jugore dhe Australinë Perëndimore gratë kishin të drejtë vote, në Australinë Jugore aborigjenët (burrat dhe gratë) kishin të drejtë vote dhe në Queensland dhe Australinë Perëndimore aborigjenëve u mohohej shprehimisht e drejta e votës. <ref>{{Cite web |title=The Parliament of the Commonwealth of Australia and Indigenous Peoples 1901–1967 – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/About_Parliament/Parliamentary_Departments/Parliamentary_Library/pubs/rp/rp0001/01RP10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of Parliament House – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/Visit_Parliament/About_the_Building/History_of_Parliament_House |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> ; 1902 * Kina: Lidhja e këmbëve u ndalua në vitin 1902 nga dekretet perandorake të [[Dinastia Qing|Dinastisë Qing]], dinastia e fundit në Kinë, e cila përfundoi në vitin 1911. <ref>{{Cite web |last=Yuhui Li |title=Women's Movement and Change of Women's Status in China |url=http://www.bridgew.edu/soas/jiws/vol1/li.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203200751/http://www.bridgew.edu/SoAS/JIWS/vol1/li.htm |archive-date=February 3, 2004 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bridgew.edu}}</ref> * El Salvador: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * El Salvador: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Uellsi i Ri Jugor: Uellsi i Ri Jugor u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2003-06-07 |title=Parliament of NSW – 1901 to 1918 – The Early Federal Period and the First World War |url=http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524111223/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-date=2011-05-24 |access-date=2012-10-31 |publisher=Parliament.nsw.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion i punëtoreve të tekstilit nga Anglia Veriore i paraqiti Parlamentit një peticion me 37,000 nënshkrime duke kërkuar vota për gratë. <ref name="autogenerated1900">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1903 * Bavari, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Suedi: Zyrat mjekësore publike u hapën për gratë. <ref name="autogenerated5">{{Cite web |date=2010-11-17 |title=Akademikeryrken |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/akademiker/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * Australia: Tasmania u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Andrew Inglis Clark – women's suffrage |url=http://www.utas.edu.au/library/exhibitions/clark/womens_suffrage.html |access-date=2012-10-31 |website=University of Tasmania}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U themelua Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated1900"/> ; 1904 * Nikaragua: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Nikaragua: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Württemberg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Dora Montefiore refuzoi të paguante taksat e saj sepse gratë nuk mund të votonin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1906 * Finlanda u dha grave të drejtën e votës. <ref name="finlande1">{{Cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague: Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl}}</ref> Ishte vendi i parë në Evropë që e bëri këtë. <ref name="autogenerated6"/> * Hondurasi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e ndarë. <ref name="googlecivil">{{Cite book |last=Deere |first=Carmen Diana |url=https://books.google.com/books?id=IgtwlsSHLToC&q=women+civil+code+argentina+1869&pg=PA43 |title=Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America |last2=León |first2=Magdalena |publisher=University of Pittsburgh Press |year=2001 |isbn=978-0-8229-5767-6 |page=43 |author-link=Carmen Diana Deere |author-link2=Magdalena León de Leal |access-date=2012-09-28}}</ref> * Hondurasi: E drejta ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Honduras: Divorci u legalizua * Korea: Profesioni i infermieres u lejua për gratë. * Nikaragua: Divorci u legalizua. <ref name="autogenerated3" /> * Suedi E drejta e votës komunale, që nga viti 1862 u jepej grave të pamartuara, u jepej edhe grave të martuara. <ref name="runeberg.org">{{Cite web |title=417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska) |url=https://runeberg.org/nfbo/0225.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Runeberg.org}}</ref> * Saksonia, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion grash nga Unioni Social dhe Politik i Grave dhe Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave u takuan me Kryeministrin, Sir Henry Campbell-Bannerman . <ref name="autogenerated1900"/> * Mbretëria e Bashkuar: Fjala sufraxhete, e menduar si fyerje për gratë në Unionin Social dhe Politik të Grave, u përdor për herë të parë nga Daily Mail. <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Federata Kombëtare e Punëtoreve Gra u themelua nga Mary Reid MacArthur . <ref name="autogenerated6" /> ; 1907 * Franca: Grave të martuara iu dha kontroll mbi të ardhurat e tyre. * Franca: Grave u lejohej kujdestaria e fëmijëve. * Norvegjia: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje, megjithëse kjo ishte subjekt i kufizimeve deri në vitin 1913. <ref name="autogenerated1997">{{Cite web |date=1997-05-23 |title=Women's Suffrage |url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060305022448/http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-date=March 5, 2006 |access-date=2012-10-31 |publisher=Ipu.org}}</ref> * Finlanda: Anëtaret e para femra të parlamentit në historinë botërore u zgjodhën në Finlandë në vitin 1907. <ref name="finlande1"/> * Uruguai: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar. Bashkimi Kombëtar i Shoqatave për të Drejtën e Votës së Grave organizoi demonstratën e tij të parë kombëtare, e cila u bë e njohur si " Marshimi i Baltës " për shkak të motit të tmerrshëm në atë kohë. <ref name="autogenerated6"/> * Mbretëria e Bashkuar: Emmeline Pethick-Lawrence dhe bashkëshorti i saj Frederick lançuan gazetën e sufraxhetes ''“Votes for Women”'' . * Mbretëria e Bashkuar: Lidhja e Lirisë së Grave u formua kur Charlotte Despard dhe të tjera u shkëputën nga Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kualifikimit të Grave i vitit 1907 lejoi gratë të zgjidheshin si kryetare bashkie dhe në këshillat e lagjeve dhe qyteteve. <ref name="autogenerated6" /> ; 1908 * Belgjika: Gratë lejoheshin të vepronin si dëshmitare ligjore në gjykatë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Gratë e pamartuara u bënë kujdestare ligjore të fëmijëve të tyre. <ref name="kvinfo1"/> * Bullgaria: U themelua Unioni Bullgar i Grave Progresive . <ref>{{Cite journal |last=Daskalova |first=Krassimira |last2=Offen |first2=Karen |date=2015-03-01 |title=The Tensions within the Early Twentieth-Century Bulgarian Women's Movement |url=https://www.berghahnjournals.com:443/view/journals/aspasia/9/1/asp090107.xml |journal=Aspasia |language=en-US |volume=9 |issue=1 |pages=113–125 |doi=10.3167/asp.2015.090107 |issn=1933-2890 |url-access=subscription}}</ref> * Peru: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Kelly |first=G. P. |url=https://books.google.com/books?id=V-CKcuRAu8EC&q=women+universities+peru+1918&pg=PA64 |title=Women's higher education in comparative perspective, by Gail Paradise Kelly, Sheila Slaughter |last2=Slaughter |first2=S. |publisher=Springer |year=1991 |isbn=978-0-7923-0800-3 |page=64 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Prusia, Alsace-Lorraine dhe Hessen, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Danimarka: Danimarka u dha grave mbi 25 vjeç të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref name="kvinfo2">{{Cite web |last=Nielsen |first=Jytte |date=1915-06-05 |title=KVINFO All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/2/ |access-date=2012-10-31 |publisher=Kvinfo.dk}}</ref> * Australia: Viktoria u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2011-09-21 |title=Australian women in politics |url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-women-in-politics |access-date=2012-10-31 |publisher=australia.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Më 17 janar, sufraxhetet u lidhën me zinxhirë në kangjellat e [[10 Downing Street|Downing Street nr. 10.]] <ref name="autogenerated6"/> [[Emmeline Pankhurst]] u burgos për herë të parë. <ref name="autogenerated6" /> Unioni Social dhe Politik i Grave gjithashtu prezantoi fushatën e tyre të hedhjes së gurëve. <ref name="autogenerated6" /> * Suedi: Grave iu dha e drejta për t'u anëtarësuar në këshillat bashkiake. <ref name="runeberg.org"/> * Suedia: Fraza "burrë suedez" u hoq nga formularët e aplikimit për zyrat publike dhe kështu gratë u miratuan si aplikante për shumicën e profesioneve publike. <ref name="autogenerated5"/> * Mecklenburg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Në korrik, Marion Wallace Dunlop u bë sufraxhetja e parë e burgosur që hyri në grevë urie. Si rezultat, u fut në fuqi ushqyerja me forcë. <ref name="autogenerated6"/> * Argjentinë: Elvira Rawson de Dellepiane themeloi Qendrën Feministe (spanjisht: ''Centro Feminista'' ) në Buenos Aires, së cilës iu bashkua një grup grash prestigjioze. <ref>{{Cite web |last=Riviere |first=Rolando |date=February 1960 |title=Pioneras del feminismo argentino |url=http://www.magicasruinas.com.ar/revistero/argentina/pioneras-feminismo-argentino.htm |access-date=March 27, 2018 |website=Revista Vea y Lea |language=es}}</ref> * Danimarka: Internacionalja Socialiste, në takimin e saj në Kopenhagen, themeloi një Ditë të Gruas, me karakter ndërkombëtar, për të nderuar lëvizjen për të drejtat e grave dhe për të ndihmuar në arritjen e të drejtës universale të votës për gratë. <ref>{{Cite web |title=International Women's Day |url=https://www.un.org/ecosocdev/geninfo/women/womday97.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=un.org}}</ref> * SHBA, Uashington: Uashingtoni u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=The History of Voting and Elections in Washington State |url=http://www.secstate.wa.gov/elections/timeline/suffrage.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Secstate.wa.gov}}</ref> * Ekuador: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar: 18 nëntori ishte " E Premtja e Zezë ", kur sufraxhetet dhe policia u përleshën me dhunë jashtë Parlamentit pas dështimit të Projektligjit të parë të Pajtimit . Ellen Pitfield, një nga sufraxhetet, vdiq më vonë nga plagët e marra. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1911 * Mbretëria e Bashkuar: Dame Ethel Smyth kompozoi " Marshimi i Grave ", këngën për sufraxhetet. <ref name="autogenerated1910"/> * Portugalia: Maturia ligjore iu dha grave të martuara (u shfuqizua në vitin 1933.) <ref name="countrystudies.us">{{Cite web |title=Portugal – Women |url=http://countrystudies.us/portugal/50.htm |access-date=2012-09-28 |publisher=Countrystudies.us}}</ref> * Portugalia: Divorci u legalizua. <ref name="countrystudies.us" /> * SHBA, Kalifornia: Kalifornia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=100 Years of Women's Right to Vote in California |url=http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028031224/http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |archive-date=2011-10-28 |access-date=2012-10-31 |publisher=capradio.org}}</ref> * Austria, Danimarka, Gjermania dhe Zvicra: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u shënua për herë të parë në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër më 19 mars. Më shumë se një milion gra dhe burra morën pjesë në tubimet e Ditës Ndërkombëtare të Gruas (IWD) duke bërë fushatë për të drejtat e grave për të punuar, për të votuar, për t'u trajnuar, për të mbajtur poste publike dhe për të qenë të lira nga diskriminimi. <ref name="internationalwomensday1918">{{Cite web |date=1918-03-08 |title=About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts |url=http://www.internationalwomensday.com/about.asp |access-date=2012-10-31 |publisher=Internationalwomensday.com}}</ref> * Afrika e Jugut: Olive Schreiner botoi librin [[Women and Labor|"Gratë dhe Puna"]] . <ref name="autogenerated1910" /> ; 1912 * SHBA, Oregon, Kansas, Arizona: Oregoni, Kansasi dhe Arizona u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Sylvia Pankhurst]] themeloi Federatën e saj të Sufraxhetave të Londrës Lindore . <ref name="autogenerated1910"/> Gazeta ''Votes for Women'' u zëvendësua nga ''The Suffragette'' si revista zyrtare e WSPU-së. <ref>{{Cite book |last=Chapman |first=Jane L. |url=https://books.google.com/books?id=o0-3BtKsV6kC&dq=suffragette+newspaper&pg=PA148 |title=Gender, Citizenship and Newspapers: Historical and Transnational Perspectives |date=2013-03-15 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-31459-8 |language=en}}</ref> ; 1913 * Rusia: Në vitin 1913, gratë ruse festuan [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] për herë të parë të dielën e fundit të shkurtit. Pas diskutimeve, Dita Ndërkombëtare e Gruas u transferua në 8 Mars dhe kjo ditë ka mbetur data globale për Ditën Ndërkombëtare të Gruas që atëherë. <ref name="internationalwomensday1918"/> * SHBA, Alaska: Alaska u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Norvegjia: Norvegjia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=1997-05-06 |title=Country Report Norway |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212942/http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Japoni: Universitetet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Robertson |first=Jennifer |url=https://books.google.com/books?id=8UD158VM3nMC&q=japan+women+education+1874&pg=PA469 |title=A companion to the anthropology of Japan by Jennifer Ellen Robertson |date=2008-04-15 |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-4145-1 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Emily Davison u vra nga kali i Mbretit në The Derby . <ref name="autogenerated1910">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1910.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: 50,000 gra që morën pjesë në një pelegrinazh të organizuar nga Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave mbërritën në Hyde Park më 26 korrik. <ref name="autogenerated1910" /> ; 1914 * Rusia: Gratë e martuara lejoheshin të kishin pasaportën e tyre të brendshme. <ref name="google2000"/> * SHBA, Montana, Nevada: Montana dhe Nevada u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1">{{Cite web |date=1919-01-01 |title=National Constitution Center – Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote |url=http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022004826/http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-10-31 |publisher=Constitutioncenter.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Mary Richardson hyri në Galerinë Kombëtare dhe preu një copë të prerë në Rokeby Venus . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1915 * Danimarka: Danimarka u dha grave të drejtën e votës. <ref name="kvinfo2"/> * Islanda: Islanda u dha grave të drejtën e votës, në varësi të kushteve dhe kufizimeve. <ref name="autogenerated1997"/> * SHBA: Në vitin 1915, Shoqata Mjekësore Amerikane filloi të pranonte gratë si anëtare. * Uells: Instituti i parë i Grave në Britani u themelua në Uellsin e Veriut në Llanfairpwll. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1916 * Kanada: Alberta, Manitoba dhe Saskaçevani u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1">{{Cite web |last=Grolier |date=1920-08-26 |title=History of Women's Suffrage |url=http://teacher.scholastic.com/activities/suffrage/history.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Teacher.scholastic.com}}</ref> * SHBA: Margaret Sanger hapi klinikën e parë të kontrollit të lindjeve në Amerikë në vitin 1916. <ref>{{Cite web |title=Birth Control Movement in the United States &#124; Jewish Women's Archive |url=http://jwa.org/encyclopedia/article/birth-control-movement-in-united-states |access-date=2012-10-31 |publisher=Jwa.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Maces dhe Miut u prezantua për sufraxhetet që refuzonin të hanin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1917 * Kuba: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Kuba: Madhësia ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Holanda: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje. <ref>{{Cite web |title=International Women's Democracy Center: Women's Suffrage: A Timeline |url=http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910000810/http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-date=2012-09-10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Iwdc.org}}</ref> * Meksikë: Maturë ligjore për gratë e martuara. <ref name="googlecivil" /> * Meksikë: Divorci u legalizua. <ref name="googlecivil" /> * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Bjellorusia: Bjellorusia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Belarusian Women as seen Through an Era |url=http://un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203150910/http://www.un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-date=2012-12-03 |access-date=2012-10-31 |publisher=Un.by}}</ref> * Rusia: [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFSR-ja ruse]] u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite journal |last=Bernstein |first=L. |year=2011 |title=Equality & Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905–1917. By Rochelle Goldberg Ruthchild (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010. xviii plus 356 pp.) |journal=Journal of Social History |publisher=Jsh.oxfordjournals.org |volume=45 |issue=2 |pages=539–541 |doi=10.1093/jsh/shr063}}</ref> ; 1918 * Kuba: Divorci u legalizua. * Rusia: Kushtetuta e parë e shtetit të ri sovjetik (Republikës Federative Sovjetike Socialiste Ruse) deklaroi se "gratë kanë të drejta të barabarta me burrat". <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:NVfpqOJlVJQJ:apps.americanbar.org/rol/publications/russia-cedaw-eng.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj2oV0y6Pwy29rYD8grlVrQFMOp9eWKc9zSyGyxVceV29Z9QeKWrzVhflxszl9yfWAgGH-cG-3v05Ov62Lnq9SiKUQurIZyyHGuH7Xq7nEcvVFtKtF6cN8OfSibULCbd4ynzgz4&sig=AHIEtbTFCJi9G2xZLLXVQ2fOfFu61goluA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Tajlandë: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=HzTHaIEduwYC&pg=PA98 |title=Patit Paban Mishra: The history of Thailand |date=2010-08-19 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-34091-8 |page=98 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Në vitin 1918, Marie Stopes, e cila besonte në barazinë në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave, botoi ''"Dashuri e Martuar"'', <ref name="google2004"/> një manual seksi që, sipas një ankete të akademikëve amerikanë në vitin 1935, ishte një nga 25 librat më me ndikim të 50 viteve të mëparshme, përpara ''"Relativitetit"'' nga [[Albert Ajnshtajni]], " ''[[Lufta Ime|Mein Kampf"]]'' nga [[Adolf Hitleri]], ''"Interpretimit të Ëndrrave"'' nga [[Sigmund Freud]] dhe ''"Pasojave Ekonomike të Paqes"'' nga [[John Maynard Keynes]] . <ref name="autogenerated811">{{Cite journal |last=Short |first=R. V. |date=August 23, 2005 |title=New ways of preventing HIV infection: thinking simply, simply thinking |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |publisher=The Royal Society via PubMed (U.S. National Institutes of Health) |volume=361 |issue=1469 |pages=811–20 |doi=10.1098/rstb.2005.1781 |pmc=1609406 |pmid=16627296}}</ref> * SHBA, Michigan, Dakota e Jugut, Oklahoma: Michigani, Dakota e Jugut dhe Oklahoma u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Austria: Austria u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Kanadaja: Kanadaja u dha grave të drejtën e votës në nivel federal (provinca e fundit që miratoi të drejtën e votës së grave ishte Kebeku në vitin 1940.) <ref>{{Cite web |title=A History of the Vote in Canada |url=http://www.elections.ca/content.aspx?section=res&dir=his&document=chap2&lang=e |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti i Përfaqësimit të Popullit, i cili u lejonte grave mbi moshën 30 vjeç që plotësonin një kualifikim pronësie të votonin. Edhe pse 8.5&nbsp;Një milion gra e plotësonin këtë kriter, por kjo përfaqësonte vetëm 40 përqind të popullsisë totale të grave në Mbretërinë e Bashkuar. I njëjti akt e zgjeroi të drejtën e votës për të gjithë burrat mbi moshën 21 vjeç <ref>{{Cite web |date=2010-04-21 |title=Women get the vote |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/overview/thevote/ |access-date=2012-10-31 |website=UK Parliament}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918 u miratua duke u lejuar grave të kandidoheshin si anëtare të parlamentit. <ref name="autogenerated1910"/> * Çekosllovakia: Çekosllovakia u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1" /> ; 1919 * Gjermania: Gjermania u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Azerbajxhani: Azerbajxhani u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=History of Azerbaijani and US women's rights to vote discussed at US Congress Library |url=http://www.today.az/news/vdiaspora/87899.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Today.Az}}</ref> * Italia: Gratë fituan më shumë të drejta pronësie, duke përfshirë kontrollin mbi të ardhurat e tyre dhe aksesin në disa pozicione ligjore. <ref>{{Cite web |title=Š The Civil Code of 1865 and the Origins of the Feminist Movement in Italy |url=http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-url=https://archive.today/20121223062718/http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-date=2012-12-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Keele.ac.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919 u bë ligj. Në një deklaratë të gjerë hyrëse, ai specifikonte se, "[një] person nuk do të skualifikohet për shkak të gjinisë ose martesës nga ushtrimi i ndonjë funksioni publik, ose nga emërimi ose mbajtja e ndonjë detyre apo posti civil ose gjyqësor, ose nga hyrja, marrja përsipër ose kryerja e ndonjë profesioni apo zanati civil". Akti ofroi mundësi punësimi për gra individuale dhe shumë prej tyre u emëruan si magjistrate, por në praktikë ai nuk i përmbushi pritjet e lëvizjes së grave. Pozicionet e larta në shërbimin civil ishin ende të mbyllura për gratë dhe ato mund të përjashtoheshin nga juritë nëse provat kishin të ngjarë të ishin shumë "të ndjeshme". <ref>{{Cite web |last=Hannam |first=June |date=2012-03-08 |title=6 trailblazing women in history |url=http://www.historyextra.com/feature/women-first |access-date=2012-10-31 |website=BBC History Magazine}}</ref> * Luksemburgu: Luksemburgu u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Country Report Luxembourg |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212939/http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Kanada: Grave iu dha e drejta për të qenë kandidate në zgjedhjet federale. <ref>{{Cite web |date=2010-06-14 |title=Electoral Insight |url=http://www.elections.ca/res/eim/article_search/article.asp?id=84&lang=e&frmPageSize= |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Holanda: Holanda u dha grave të drejtën e votës. E drejta për të qenë kandidate u dha në vitin 1917. <ref>{{Cite web |title=Country Report Netherlands |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210081236/http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-date=2015-02-10 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re lejoi gratë të kandidoheshin për zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2005-04-13 |title=Votes for Women |url=http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023171127/http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-date=2012-10-23 |access-date=2012-10-31 |website=Elections New Zealand}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Nancy Astor u bë gruaja e parë që zuri vendin e saj në [[Dhoma e Komunëve të Mbretërisë së Bashkuar|Dhomën e Komunave]] . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1920 * Kina: Studentet e para femra u pranuan në Universitetin e Pekinit, i cili u pasua shpejt nga universitete në të gjithë Kinën. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=N0ths5DOgGgC&pg=PA737 |title=Routledge International Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-92088-9 |editor-last=Kramarae |editor-first=Cheris |page=737 |access-date=2012-09-28 |editor-last2=Spender |editor-first2=Dale}}</ref> * Haiti: Profesioni i farmacistit u hap për gratë. <ref name="haiticulture.ch"/> * Korea: Profesioni i operatorit telefonik, si dhe disa profesione të tjera, siç është ai i shitëses së dyqaneve, u hapën edhe për gratë. <ref name="google6">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QDWkn7Fj-b4C&q=Yun+Ko-ra+western+clothes&pg=PA102 |title=Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles |isbn=978-0-549-71329-6 |page=102 |access-date=2012-09-28}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Suedia: Grave të martuara iu dha mosha madhore ligjore dhe grave iu dhanë të drejta të barabarta martesore. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA: [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i 19-të]] u nënshkrua dhe u bë ligj, duke u dhënë të gjitha grave amerikane të drejtën e votës. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Universiteti i Oksfordit]] i hapi diplomat e tij për gratë. <ref name="autogenerated6">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1921 * Mbretëria e Bashkuar: Grupi Gjashtë Pika u themelua nga Zonja Rhondda për të nxitur barazinë sociale, politike, profesionale, morale, ekonomike dhe ligjore të grave. <ref name="autogenerated6"/> ; 1922 * Kina: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u festua në Kinë që nga viti 1922 e tutje. <ref>{{Cite web |last=Sager |first=Jessica |date=2012-03-08 |title=What Is International Women's Day 2012? Celebrate Women Today! |url=http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120807115105/http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-date=2012-08-07 |access-date=2012-10-31 |website=Gurl.com}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti [[Law of Property Act 1922|i Ligjit të Pronës i vitit 1922]], duke u dhënë grave të drejtën për të trashëguar pronën në mënyrë të barabartë me burrat e tyre. <ref name="autogenerated6"/> * Angli: U miratua Akti i Vrasjes së Foshnjave, duke i dhënë fund dënimit me vdekje për gratë që vrisnin fëmijët e tyre nëse mendja e grave gjendej e çekuilibruar. <ref name="autogenerated6" /> ; 1923 * Nikaragua: [[Elba Ochomogo]] u bë gruaja e parë që mori një diplomë universitare në Nikaragua. <ref>{{Cite web |title=Josefa Toledo De Aguerri: Her Life And Her Legacy |url=http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415011232/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historia.fcs.ucr.ac.cr}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore u dha grave të drejtën për të kërkuar divorc për shkak të shkeljes së kurorës. <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1920–1929 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1920.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1925 * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave u dha prindërve të drejta të barabarta mbi fëmijët e tyre. <ref name="autogenerated6"/> ; 1928 * Mbretëria e Bashkuar: E drejta e votës iu dha të gjitha grave në Mbretërinë e Bashkuar në mënyrë të barabartë me burrat në vitin 1928. <ref>{{Cite web |date=1928-07-02 |title=The struggle for democracy |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025093551/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-date=2012-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bl.uk}}</ref> Për Kyla Schuller në ''Biopolitikën e Ndjenjës: Raca, Seksi dhe Shkenca në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', "biopoziti është kushti që mundëson feminizmin... lëvizjet për barazi gjinore janë materializuar në mes të një fushe pushteti në të cilën, të paktën që nga Malthusi, ndërvarësia e riprodhimit dhe ekonomisë formon fushën kryesore të politikës." <ref name=":2">{{Cite book |last=Schuller |first=Kyla |title=The Biopolitics of Feeling: Race, Sex, and Science in the Nineteenth Century |publisher=Duke University Press |year=2018}}</ref> Schuller argumenton se "nocioni evolucionar i gjinive të dallueshme të mashkullit dhe femrës, të kuptuara si divergjenca të specializuara në fiziologji, anatomi dhe funksion mendor që vetëm më të civilizuarit kishin arritur, ishte në vetvete një hierarki racore... vetë ideja e seksit si një subjektivitet biologjik dhe politik është një produkt i logjikave biopolitike që shpalosen krah për krah me shkencat e ndryshimit të specieve." <ref name=":2" /> Schuller citon filozofen [[Kanadezët|kanadeze]] Michelle Murphy në ''Seizing the Means of Reproduction: Entanglements of Feminism, Health, and Technoshkence'' : "Historicizimi i feminizmave si një biopolitikë që e ka marrë 'seksin' dhe degën e tij, 'riprodhimin', si shqetësime qendrore kërkon që ne t'i kuptojmë feminizmat në të gjithë larminë dhe kontradiktat e tyre si të animuara brenda - dhe jo si të shpëtuara prej - konfigurimeve dominuese të qeverisjes dhe teknoshkencës." <ref name=":2" /> Nga kjo perspektivë, feminizmat e shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të riprodhuan pikërisht hierarkitë shoqërore kundër të cilave kishin potencialin të luftonin, duke ilustruar pohimin e [[Michel Foucault]] në librin e tij ''Historia e Seksualitetit, Vëllimi I: Një Hyrje'' se "rezistenca nuk është kurrë në një pozicion të eksternitetit në lidhje me pushtetin." <ref>{{Cite book |last=Foucault |first=Michel |title=The History of Sexuality: Volume I: An Introduction |publisher=Vintage Books [Random House, Inc.] |year=1990 |volume=1 |location=New York |page=95}}</ref> Feminizmi i valës së parë nuk ofroi asnjë perspektivë ndërsektoriale. Gjinia nuk u mendua si një konstruksion shoqëror, as rolet që luan secila gjini nuk u menduan si seksiste. <ref>{{Cite book |last=Hughes |first=Christina |url=https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh |title=Key Concepts in Feminist Theory and Research |publisher=SAGE Publications |year=2002 |isbn=978-0-7619-6987-7 |location=London, California, New Delhi |pages=[https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh/page/n61 47]–48 |url-access=limited}}</ref> Kjo periudhë kohore u përqendrua gjithashtu në ndryshimet biologjike, dhe se e vetmja mënyrë për t'u konsideruar grua ishte përmes biologjisë ose seksit. <ref name=":0">{{Cite book |last=Joyce |first=Rosemary A. |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 |title=Encyclopedia of Feminist Theories |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-13274-9 |location=New York, NY |page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 47]}}</ref> Ajo nuk i mori në konsideratë dhe nuk luftoi për gratë me ngjyrë, ose gratë me status më të ulët socioekonomik. <ref name=":1">{{Cite thesis |last=Janowick |first=Tara |degree=MA |title=Feminist discourse across the waves: A rhetorical criticism of first, second and third wave women's discourse |publisher=Southern Illinois University at Carbondale}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Gjithashtu përforcoi dhe e bëri kolonizimin më të fortë, si dhe rriti erotizimin e grave nga kombe të ndryshme. <ref name=":1" /> Teoricienët e valës së parë gjithashtu lënë jashtë të gjithë aktivizmin që kontribuan gratë me ngjyrë. Aktiviste si Maria Stewart dhe Frances EW Harper mezi përmenden me ndonjë meritë për lëvizjet abolicioniste ose për të drejtën e votës gjatë kësaj periudhe kohore. <ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Marilyn |title=Maria W. Stewart, an early abolitionist |url=https://aaregistry.org/story/maria-w-stewart-an-early-abolitionist/ |website=AARegistry.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 April 2000 |title=Frances E.W. Harper |url=https://www.biography.com/people/frances-ew-harper-40710 |website=Biography.com}}</ref> Feminizmi i valës së parë është i përqendruar te meshkujt, që do të thotë se u krijua në formën e mënyrës se si burrat i shohin gratë. <ref name=":1" /> Një problem tjetër me feminizmin e Valës së Parë është se gratë e bardha të klasës së mesme ishin në gjendje të vendosnin se çfarë është problem i grave dhe çfarë jo. <ref>{{Cite journal |last=Siegel |first=Deborah L. |year=1997 |title=The Legacy of the Personal: Generating Theory in Feminism's Third Wave |journal=Hypatia |volume=12 |issue=3 |pages=46–75 |doi=10.1111/j.1527-2001.1997.tb00005.x |jstor=3810222}}</ref> Valës së Parë i mungonte liria seksuale që gratë aspironin të kishin, por që nuk mund ta kishin, ndërsa burrat mund ta kishin. <ref>{{Cite book |last=Segal |first=Lynne |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse |title=Encyclopedia of Feminists Theories |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0-415-13274-9 |url-access=registration}}</ref> Thuhet gjithashtu se shumë nga feministet e bardha fundamentale të Valës së Parë ishin në aleancë me gratë me ngjyrë, por heshtën kur menduan se mund të arrinin përparim për gratë e bardha të klasës së mesme. <ref>{{Cite book |last=Gunnarsson |first=Lena |title=GEXcel Work in Progress Report Volume III |publisher=GEXcel and the authors |year=2008 |isbn=978-91-7393-843-3 |location=Sweden |page=27}}</ref> ==Referime== {{Reflist|2}} [[Kategoria:Lëvizje dhe ideologji feministe]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] gh1ghkua0iftiuhl3v90wxonmxsxaz6 2978008 2977996 2026-05-06T15:41:53Z Eraqena 181813 rregullova parametrin e gjuhes tek do referenca 2978008 wikitext text/x-wiki '''Feminizmi i "valës së parë"''' ishte një periudhë e aktivizmit dhe mendimit [[Feminizmi|feminist]] që ndodhi gjatë shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të në të gjithë [[Bota perëndimore|botën perëndimore]]. Përqendrimi i kauzës së feminizmit së valës së parë ishte në çështje [[De jure|ligjore]], kryesisht në sigurimin e [[E drejta e grave për të votuar|të drejtës së votës së grave]]. Termi shpesh përdoret si sinonim i llojit të feminizmit të përqafuar nga lëvizja liberale për të drejtat e grave - si mendim që rrënjët i ka në valën e parë, me organizata të tilla si Aleanca Ndërkombëtare e Grave dhe degët e saj. Kjo lëvizje feministeen përqendrohet ende në barazi nga një perspektivë kryesisht ligjore. Termi ''feminizëm i valës së parë'' vetë u sajua nga gazetarja Martha Lear në një artikull të botuar në New York Times Magazine në marsin e vitit 1968, i ashtuquajtur "Vullna e Dytë Feministike: Çfarë duan këto gra?"<ref>{{Cite news |last=Lear |first=Martha Weinman |date=March 10, 1968 |title=The Second Feminist Wave: What do these women want? |language=en |work=The New York Times |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B05E3DD1539E63ABC4852DFB5668383679EDE&legacy=true |access-date=2018-07-27}}</ref><ref>{{Cite book |last=Henry |first=Astrid |url=https://books.google.com/books?id=W4U4Ss1OZGoC&pg=PA58 |title=Not My Mother's Sister: Generational Conflict and Third-Wave Feminism |publisher=Indiana University Press |year=2004 |isbn=978-0-253-11122-7 |page=58|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=First Wave Feminism |url=http://bccfeministphilosophy.wordpress.com/tag/first-wave-feminism/ |access-date=2021-10-25 |website=BCC Feminist Philosophy|language=en}}</ref> Feminizmi i vallës së parë karakterizohet me përqendrimin e tij në luftën për fuqinë politike të grave, në vend të pabarazisë ''[[De fakto|de facto]]'' jo-zyrtare. Vala e parë e feminizmit avokonte kryesisht për barazinë formale, derisa valët e mëvonshme avokonin kryesisht mbi [[:en:Substantive_equality|barazinë në substancë]].<ref name="v819">{{Cite book |last=Whelehan |first=Imelda |title=Modern Feminist Thought: From the Second Wave to 'Post-Feminism' |date=1 June 1995 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-3208-4 |page= |doi=10.1515/9780748632084|language=en}}</ref> Metafora e valës është e vendosur mirë, përfshirë këtu edhe literaturën akademike, por është kritikuar për krijimin e një pamjeje të ngushtë të lirimit të grave që fshien linjën e mendimit të aktivizmit dhe përqendrohet në aktorë specifikë të dukshëm.<ref>{{Cite book |last=Hewitt |first=Nancy A. |title=No Permanent Waves: Recasting Histories of U.S. Feminism |date=2010 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-4724-4 |location= |pages=1–12 |jstor=j.ctt1bmzp2r|language=en}}</ref> Termi "vala e parë" dhe më gjerësisht - modeli i valës - janë vënë në dyshim kur referohen lëvizjet e grave që zhvillohen në kontekste jo perëndimore sepse periudha dhe zhvillimi i terminologjisë ishin plotësisht të bazuara në ngjarjet e feminizmit perëndimor dhe kështu nuk mund të zbatoheshin ngjarjet jo perëndimore në një mënyrë të saktë. Megjithatë, gratë që morën pjesë në aktivizmin politik për barazinë e gjinisë modeluan planet e tyre në kërkesat feministe perëndimore për të drejtat ligjore të grave. Kjo është e lidhur me valën e parë perëndimore dhe ndodhi në fund të shekullit të 19-të duke vazhduar në vitet 1930 në lidhje me lëvizjen nacionaliste anti-koloniale. == Terminologji globale == Çështjet e përfshirjes që filluan gjatë valës së parë të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara dhe që vazhduan gjatë valëve të mëvonshme të feminizmit janë temë e diskutimeve të shumta që bëhen në nivel akademik. Disa studiues e konsiderojnë problematik modelin e “valëve” të feminizmit perëndimor, sepse ai e përmbledh një histori të gjatë të një aktivizmi në kategori të veçanta që karakterizohen nga breza aktivistësh, në vend që ta njohë si një cështje komplekse, të ndërlidhur dhe ndërsektoriale të historisë së të drejtave të grave. Ekziston argumenti se kjo mënyrë e të menduarit mbi këtë çështje i minimizon përpjekjet dhe arritjet e shumë njerëzve, si dhe e thellon ndarjen dhe konfliktet mes grupeve të ndryshme të feministeve të margjinalizuara.<ref>{{Cite journal |last=Reger |first=Jo |date=2017 |title=Finding a Place in History: The Discursive Legacy of the Wave Metaphor and Contemporary Feminism |url=https://muse.jhu.edu/pub/434/article/829366 |journal=Feminist Studies |volume=43 |issue=1 |pages=193–221 |doi=10.1353/fem.2017.0012 |issn=2153-3873 |url-access=subscription|language=en}}</ref> Debati që vazhdon edhe në diskutimet bashkëkohore mbi feminizmin perëndimor dhe atë global kanë nisur nga pabarazia që u karakterizua nga feminizmi i valës së parë. Mënyra se si "Perëndimi" është vendosur si autoritet në diskutimet globale për feminizmin është kritikuar nga feministe në Shtetet e Bashkuara, si [[:en:Bell_hooks|Bell Hooks]], për faktin se kjo riprodhon hierarki koloniale në diskutim, në zotërimin e dijes dhe në vendosjen e gjinisë si bazë të barazisë.<ref>{{Cite journal |last=Needham |first=Anuradha Dingwaney |date=2010 |title=response: theorizing the 'first wave' globally |journal=Feminist Review |volume=95 |issue=95 |pages=64–68 |doi=10.1057/fr.2009.65 |issn=0141-7789 |jstor=40928110 |s2cid=145182220|language=en}}</ref> Ideja e dekolonizimit të feminizmit është një përgjigje ndaj pozitës politike dhe intelektuale të pushtetit që mban feminizmi perëndimor. Duke pranuar se ekzistojnë shumë forma feminizmi nëpër botë, është përgjigje ndaj perspektivës së ngushtë, dhe mungesës së konsiderimit të identiteteve ndërsektoriale që kanë vazhduar që nga vala e parë e feminizmit në Perëndim. Ekzistenca e shumë feminizm-ave, dhe formave të aktivizmit është rezultat i faktit se vala e parë e feminizmit u formësua nga një histori kolonializmi dhe imperializmi.<ref>{{Cite journal |last=Lukose |first=Ritty |date=2018 |title=Decolonizing Feminism in the #MeToo Era |journal=The Cambridge Journal of Anthropology |volume=36 |issue=2 |pages=34–52 |doi=10.3167/cja.2018.360205 |issn=0305-7674 |jstor=26945999 |s2cid=165397721|language=en}}</ref> == Origjina == Lëvizjet për zgjerimin e të drejtave të grave kanë filluar shumë më herët se shekulli i 20-të. Në librin e saj ''[[:en:The_Second_Sex|The Second Sex]],'' [[Simone de Beauvoir]] shkruan se gruaja e parë që “mori penën në mbrojtje të gjinisë së saj” ishte [[:en:Christine_de_Pizan|Christine de Pizan]] shekullin e 15-të.<ref name="Schneir-1994">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972|language=en}}</ref> “Proto-feministe” të tjera që vepruan në shekujt XV–XVII përfshijnë [[:en:Heinrich_Cornelius_Agrippa|Heinrich Cornelius Agrippa]], [[:en:Modesta_di_Pozzo_di_Forzi|Modesta di Pozzo di Forzi]], [[:en:Anne_Bradstreet|Anne Bradstreet]] dhe [[:en:François_Poullain_de_la_Barre|François Poullain de la Barre]].<ref name="Schneir-19942">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972|language=en}}</ref> Letërsia dhe mitologjia e lashtë, p.sh drama [[Medea]] e [[Euripidi|Euripides]], janë lidhur ngushtë me lëvizjen feministe dhe janë interpretuar si ikona të feminizmit. Letërsia e lashtë luan një rol të rëndësishëm në teorinë feministe dhe në studimet akademike.<ref>{{Cite journal |last=van Zyl Smit |first=Betine |date=2002 |title=Medea the Feminist |journal=Acta Classica |volume=45 |pages=101–122 |issn=0065-1141 |jstor=24595328|language=en}}</ref> [[:en:Olympe_de_Gouges|Olympe de Gouges]]<nowiki/>konsiderohet si një nga feministet e para. Në vitin 1791 ajo botoi një pamflet të quajtur ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_la_Femme_et_de_la_Citoyenne|Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Gruas dhe të Qytetares”), si përgjigje ndaj ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_l'Homme_et_du_Citoyen|Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit”).<ref>{{Cite web |title=Olympe de Gouges {{!}} Biography, Declaration of the Rights of Women, Beliefs, Death, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges |access-date=2023-08-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> === Wollstonecraft === Periudha në të cilën shkroi [[Mary Wollstonecraft]] ishte e ndikuar nga mendimet e [[Zhan Zhak Ruso|Ruso]] si dhe nga [[Epoka e Iluminizmit|filozofia e Iluminizmit]]. Ai definoi një shoqëri ideale, demokratike që bazohej në barazinë e burrave, por që përjashtonte, e i diskriminonte gratë. Ky përjashtim i qenësishëm i grave nga diskutimi u trajtua si nga Wollstonecraft ashtu edhe nga bashkëkohësit e saj. Wollstonecraft e bazoi punën e saj në idetë e Rusosë.<ref>{{Cite journal |last=Reuter |first=Martina |year=2017 |title=Jean-Jacques Rousseau and Mary Wollstonecraft on the imagination |journal=British Journal for the History of Philosophy |volume=25 |issue=6 |pages=1138–1160 |doi=10.1080/09608788.2017.1334188 |doi-access=free|language=en}}</ref> Edhe pse në fillim duket kontradiktore, ideja e Wollstonecraft ishte të zgjeronte shoqërinë demokratike të Rusosë, por të bazuar edhe në [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] . Mary Wollstonecraft foli me guxim për përfshirjen e grave në stilin e jetës publike; më konkretisht, duke u përqendruar në rëndësinë e arsimimit të grave.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Ferguson |first=Susan |date=1999 |title=The Radical Ideas of Mary Wollstonecraft |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/14637867 |journal=Canadian Journal of Political Science / Revue canadienne de science politique |volume=32 |issue=3 |pages=427–450 |doi=10.1017/S0008423900013913 |issn=0008-4239 |jstor=3232731|language=en}}</ref> Ajo sajoi termin 'feminizëm liberal' dhe ia kushtoi kohën e saj thyerjes së roleve tradicionale gjinore.<ref name=":02" /> Wollstonecraft botoi një nga traktatet e para feministe, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Gruas'' (1792), ku mbrojti barazinë sociale dhe morale të gjinive, duke zgjeruar kështu veprën e broshurës së saj të botuar 2 vite më parë, në vitin 1790, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Burrave''. Romani i saj i mëvonshëm i papërfunduar, ''Maria, ose Gabimet e Gruas'', i përndjek me kritika të konsiderueshme derisa diskutonte dëshirat seksuale të grave. Wollstonecraft vdiq e re, dhe i vejushi i saj filozofi William Godwin, shkroi shpejt një kujtim për të që - përkundër qëllimeve të tij të mira - shkatërroi reputacionin e saj për breza. Mary Wollstonecraft konsiderohet si “paraardhësja” e lëvizjes feministe britanike dhe idetë e saj ndikuan në mënyrën e të menduarit të [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suffragette Suffragette] movement, të cilat bënë fushatë për të drejtën e votës për gratë. <ref>{{cite book |last1=Tauchert |first1=Ashley |url=https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc |title=Mary Wollstonecraft and the Accent of the Feminine |date=2002 |publisher=Palgrave |isbn=978-0-230-28735-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc/page/n14 5] |url-access=limited}}</ref> [[File:8marta.jpg|djathtas|parapamje|Një poster sovjetik i vitit 1932 për [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] : "Dita e kryengritjes së punëtoreve femra kundër skllavërisë në kuzhinë".]] [[Skeda:Louise_Weiss.jpg|djathtas|parapamje|Louise Weiss së bashku me sufraxhetë të tjera pariziene në vitin 1935. Titulli i gazetës thotë, në përkthim, "GRUAJA FRANCEZE DUHET TË VOTOJË".]] == Arsimimi == Arsimimi i grave zvicerane ishte shumë i rëndësishëm gjatë zhvillimit të lëvizjeve për të drejtën e votës. Edukimi i grave të reja në shoqëri mbi rëndësinë e vetë-identitetit, dhe të shkuarjes së tyre në shkollë ishte shumë i rëndësishëm për publikun dhe për gratë që të kuptonin potencialin e tyre në shoqëri. Akterët e lëvizjeve zvicerane për të drejtën e votës besonin se ishte e rëndësishme që gratë e reja të dinin se jeta e tyre kishte më shumë potencial në të sesa thjesht të lindnin fëmijë, mendim dhe veprim ky shumë i përbashkët i lëvizjeve për të drejtën e votës në vitet 1960 dhe 1970. Në një vlerësim të vitit 2015 nga Lord David Willetts, ai kishte zbuluar dhe deklaruar se në vitin 2013 përqindja e studentëve universitarë në Mbretërinë e Bashkuar ishte 54 përqind femra dhe 46 përqind ishin studentë meshkuj, ndërsa në vitet 1960 vetëm 25 përqind e studentëve me kohë të plotë në Mbretërinë e Bashkuar ishin femra. Rritja e numrit të femrave që shkonin në shkollë dhe kontribuonin në sistemin arsimor mund të lidhet me lëvizjet e grave për të drejtën e votës që synonin të inkurajonin gratë të regjistroheshin në shkollë për arsim të lartë. <ref>{{Cite book |last=David |first=Miriam E. |title=Reclaiming feminism: Challenging everyday misogyny |date=2016 |publisher=Bristol University Press |isbn=978-1-4473-2818-6 |edition=1 |doi=10.2307/j.ctt1t89279.7 |jstor=j.ctt1t89279}}</ref> Kjo e drejtë erdhi përfundimisht pas realizimit të së drejtës së grave për të votuar në zgjedhjet politike, e cila u dha në vitin 1971. Në vitet 1960 në Mbretërinë e Bashkuar, gratë në arsim në përgjithsi ishin pakicë dhe shumë të rralla ishin rastet e një gruaje që studionte në arsimim të lartë. == Vendi == === Argjentina === Në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe dekadën e parë të shekullit të njëzetë gratë në Argjentinë organizuan një nga lëvizjet feministe më komplekse të botës perëndimore. Të lidhura ngushtë me lëvizjen punëtore, ato ishin socialiste, anarkiste, libertariane, emancipuese, edukatore dhe katolike. Në majin të vitit 1910, ato organizuan Kongresin e Parë Ndërkombëtar Feminist. Punëtore, intelektuale, mendimtare dhe profesioniste të njohura evropiane, të amerikës latine dhe amerikane të Veriut si [[Marie Curie]], [[Emilia Pardo Bazán]], [[Ellen Key]], [[Maria Montessori]] - ndër shumë të tjera - prezantuan dhe diskutuan idetë, punën kërkimore dhe studimet e tyre mbi temat e gjinisë, temat e të drejtave politike dhe civile, divorcit, ekonomisë, arsimit, shëndetit dhe kulturës. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Australi === Në vitin 1882, [[:en:Rose_Scott|Rose Scott]], një aktiviste [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]], filloi të organizonte takime javore në shtëpinë e saj në Sydney, të cilën e trashëgoi nga nëna e saj e ndjerë. Përmes këtyre takimeve që zhvilloi aty ajo u bë e njohur edhe nga politikanët, gjyqtarët, filantropët, shkrimtarët dhe poetët. Në vitin 1889 ajo ndihmoi në themelimin e Shoqatës Letrare të Grave, e cila më vonë u shëndrrua në Ligën e të Drejtës së Votës së Grave në vitin 1891. Ndër olitikanë kryesorë të pritur nga Scott përfshinin Bernhard Wise, William Holman, William Morris Hughes dhe Thomas Bavin, të cilët u takuan dhe diskutuan hartimin e projektligjit i cili përfundimisht u transformua në Aktin i Mbylljes së Hershme të vitit 1899.<ref>{{Cite web |title=Early Closing Act 1899 No 38 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nsw/num_act/eca1899n38176.pdf |access-date=2012-09-28|language=en}}</ref> === Kanada === Vala e parë e feminizmit në Kanadë u shpërfaqë në fund të shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të. Momentumi i lëvizjeve të grave filloi si rritje e vetëdijshme e ndërgjegjësimit, më pas u shndërrua në grupe studimi dhe rezultoi në ndërmarrjen e veprimeve me formimin e komiteteve. Premisa e lëvizjes filloi rreth çështjeve të arsimit. Arsyeja pse arsimi është synuar me prioritet të lartë është sepse mund të targetoj brezat e rinj dhe të modifikojë mendimet e tyre të bazuara në gjini.<ref name=":12">{{Cite book |last=Gaskell |first=Jane |url=https://books.google.com/books?id=OUeNJRMxfqcC&q=Canadian+feminism&pg=PA1 |title=Claiming an Education: Feminism and Canadian Schools |last2=McLaren |first2=Arlene |last3=Novogrodsky |first3=Myra |date=1989 |publisher=James Lorimer & Company |isbn=978-0-921908-02-9 |language=en}}</ref> Në vitin 1865, drejtori i një shkolle publike në Ontario, Egerton Ryerson, ishte një nga të parët që vuri në dukje përjashtimin e femrave nga sistemi arsimor. Ndërsa më shumë femra ndiqnin shkollën gjatë viteve, ato tejkaluan shkallën e diplomimit të meshkujve. Në vitin 1880, në British Columbia, 51% e të diplomuarve në shkollën e mesme ishin femra. Këto përqindje vazhduan të rriteshin deri në vitin 1950.<ref name=":12" /> Arsyet e tjera për lëvizjen e parë feministe përfshinin të drejtën e votës së grave, të drejtat e punës dhe shëndetit; kështu, feministet i ngushtuan fushatat e tyre për t'u përqendruar në fitimin e barazisë ligjore dhe politik<ref>{{Cite web |title=Early Women's Movements in Canada: 1867–1960 |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/early-womens-movements-in-canada |access-date=2021-02-21 |website=The Canadian Encyclopedia|language=en}}</ref> Kanada ndërmori veprime në Këshillin Ndërkombëtar të Grave dhe ka një seksion specifik të quajtur Këshilli Kombëtar i Grave në Kanada, me presidenten e tij, Zonjën Aberdeen. Gratë filluan të inkuadrohen jashtë grupeve si klubet e kopshtit e të muzikës, dhe të inkuadroheshin në reforma që çonin përpara arsimimin e grave dhe të drejtën e votës. Këto veprime bazoheshin në idenë se gratë do të ishin më të fuqishme nëse do të bashkoheshin për të krijuar një zë të bashkuar.<ref>{{Cite journal |last=Forestell |first=Nancy |last2=Moynagh |first2=Maureen |date=2005 |title=Mrs. Canada Goes Global: Canadian First Wave Feminism Revisited |url=https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |journal=Atlantis: Critical Studies in Gender, Culture & Social Justice |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=7–20 |issn=1715-0698 |access-date=30 prill 2026 |archive-date=11 shkurt 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211083057/https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |url-status=dead }}</ref> === Kinë === Në vitet 1880 - 1890, intelektualë reformistë kinezë, meshkuj dhe gra, të shqetësuar për zhvillimin e Kinës drejt të qenurit një vend modern, ngritën çështje feministe dhe çështjen për barazi gjinore në debatin publik; u themeluan shkolla për vajza, filluan të shfaqen artikuj feminist si dhe [[:en:Foot_Emancipation_Society|Shoqata e Emancipimit të Këmbëve]] dhe [[:en:Tian_Zu_Hui|Tian Zu Hui]], të cilët promovuan heqjen e lidhjes së këmbëve. Shumë ndryshime në jetën e grave ndodhën gjatë [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikës së Kinës (1912–1949)]]. Në vitin 1912, u themelua [[:en:Women's_Suffrage_Alliance|Aleanca për të Drejtën e Votës së Grave]], një organizatë që funksiononte si ombrellë për shumë organizata lokale të grave, me qëllimin për të punuar për përfshirjen e të drejtave të barabarta të grave dhe poashtu për përfshirjen e të drejtës së votës në kushtetutën e republikës së re pas heqjes së monarkisë, dhe edhe pse përpjekja nuk pati sukses, megjithatë shënoi një periudhë të rëndësishme të aktivizmit feminist. Një brez i ri i [./Https://en.wikipedia.org/wiki/New_Woman grave të reja] të arsimuara dhe profesionale doli pas përfshirjes së vajzave në sistemin shkollor shtetëror dhe pasi studentet (gra) u pranuan në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Peking_University Universitetin e Pekinit] në vitin 1920, dhe poashtu edhe në Kodin Civil të vitit 1931, ku grave iu dhanë të drejta të barabarta të trashëgimisë - u ndalua martesa e detyruar dhe u dhanë grave të drejtën për të kontrolluar paratë e tyre si dhe për të filluar divorcin. Asnjë lëvizje grash e bashkuar në nivel kombëtar nuk mund të organizohej derisa Kina u bashkua nën Qeverinë [[Kuomintangu|Kuomintang]] në Nanjing në vitin 1928; E drejta e votës së grave u përfshi më në fund në Kushtetutën e re të vitit 1936, megjithëse kushtetuta (dhe kjo e drejtë) vonoi të zbatohet deri në vitin 1947. === Danimarka === Lëvizja e parë e grave në Danimarkë u udhëhoq nga ''Dansk Kvindesamfund'' ("Shoqata Daneze e Grave"), organizatë kjo e themeluar në vitin 1871. Line Luplau ishte një nga gratë më të shquara të kësaj epoke në Danimarkë. Tagea Brandt ishte gjithashtu pjesë e kësaj lëvizjeje per nder të së cilës u krijua Tagea Brandt Rejselegat ose Bursa e Udhëtimit për gratë. Përpjekjet e Dansk Kvindesamfund si një grup udhëheqës i grave - për gratë arritën të shtyejnë autoritetet në përpilimin e kushtetutës së rishikuar daneze të vitit 1915, duke u dhënë kështu grave të drejtën e votës dhe duke siguruar ligje për mundësi të barabarta për to gjatë viteve 1920, të cilat ndikuan në masat legjislative të ditëve të sotme për t'u dhënë grave akses në arsim, punë, të drejta martesore dhe detyrime të tjera.<ref name="KV1">{{Cite web |last=Larsen |first=Jytte |title=The women's movement in Denmark |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/3/ |access-date=17 November 2013 |website=Translated by Gaye Kynoch |publisher=[[KVINFO]]|language=en}}</ref> === Finlanda === Në mesin e shekullit të 19-të, në Finlandë, [[:en:Minna_Canth|Minna Canth]] filloi të trajtonte për herë të parë çështjet feministe në debatin publik. Cështje të tilla si edukimi i grave dhe standardet e dyfishta seksuale. Lëvizja finlandeze e grave u organizua më formalisht me themelimin e [[:en:Finnish_Women's_Association|Suomen Naisyhdistys]] në vitin 1884, e cila njihet si organizata e parë feministe e grave në Finlandë. Kjo përfaqësoi valën e parë të feminizmit në Finlandë. Suomen Naisyhdistys u nda në [[:en:Naisasialiitto_Unioni|Naisasialiitto Unioni]] (1892) dhe [[:en:Suomalainen_naisliitto|Suomalainen naisliitto]] (1907), dhe të gjitha organizatat e grave u bashkuan nën [[Organizata ombrellë|organizatën ombrellë]] [[:en:Naisjärjestöjen_Keskusliitto|Naisjärjestöjen Keskusliitto]] në vitin 1911. Grave u dhanë të drejtat e tyre themelore të barabarta që në fillim me të drejtën e votës në vitin 1906. Pas futjes së të drejtës së votës së grave, lëvizja e grave u organizua kryesisht përmes degëve të partive politike të grave. Ligji i ri për martesën i vitit 1929, ''Avioliittolaki'' vendosi më në fund barazi të plotë për gratë e martuara në Finlandë. Pas kësaj gratë ishin ligjërisht të barabarta me burrat sipas ligjit.<ref name="Margaretha Mickwitz 2007" /> === Francë === Çështja e të drejtave të grave në Francë u diskutua gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] dhe [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]]. Sukses u arrit me konkretizimin e të drejtave të reja të trashëgimisë (Loi sur l'héritage des enfants) dhe ligji i divorcit (Loi autorisant le divorce en France).<ref>Jean Tulard, Jean-François Fayard et Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française. 1789-1799, Paris, éd. Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1987, 1998 [détail des éditions] ({{ISBN|978-2-221-08850-0}})</ref> Një lëvizje që vuri në pah feminizmin si cështje ndodhi gjatë së njëjtës kohë kur një formë republikane qeverisjeje zëvendësoi monarkinë klasike katolike. Disa femra morën role udhëheqëse për të formuar grupe të cilat dallonin nga njëra tjetra në baza të stabilitetit financiar, fesë dhe statusit shoqëror. Një nga këto grupe, Shoqata e Grave Republikane Revolucionare, arriti të tërheqë interes të konsiderueshëm brenda skenës politike kombëtare dhe mbështeti barazinë gjinore në politikën revolucionare. Një grup tjetër i tillë ishte Shoqata Vëllazërisë së Patriotëve të një dhe një seksi tjetër . Këto grupe u nxitën rritjen e mundësive ekonomike duke organizuar takime, përmes publikimit të revistave, si dhe duke formuar organizata.<ref>{{Cite journal |last=Boxer |first=Marilyn J. |date=1982-01-01 |title='First wave' feminism in nineteenth-century France: Class, family and religion |journal=Women's Studies International Forum |language=en |volume=5 |issue=6 |pages=551–559 |doi=10.1016/0277-5395(82)90096-6 |issn=0277-5395}}</ref> Megjithatë [[Kodi i Napoleonit|Kodi Napoleon]] i vitit 1804 zhduku përparimin e bërë gjatë revolucionit. Të drejtat e grave u mbështetën nga sundimi i [[Komuna e Parisit (ngjarje historike)|Komunës Komuniste të Parisit]] të vitit 1870, por ky sundim i (i Komunës) ishte shumë i përkohshëm. Një gazetë e vitit 1897, "La Fronde", ishte gazeta më prestigjioze e drejtuar nga gratë. Ajo vazhdoi si gazetë e përditshme për 6 vjet dhe gjatë aktivitetit të saj mbuloi tema të diskutueshme , të tilla si gratë punëtore dhe avokimi për të drejtat politike të grave.<ref>{{Cite book |last=Duchen |first=Claire |url=https://books.google.com/books?id=UbgjZsKxqwoC&q=France+feminism&pg=PP5 |title=Feminism in France: From May '68 to Mitterrand |date=2012-10-11 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-63762-6 |language=en}}</ref> Lëvizja e parë e grave në Francë u organizua me themelimin e ''[[:en:Association_pour_le_Droit_des_Femmes|Shoqata për të Drejtën e Femrave]]'' nga [[:en:Maria_Deraismes|Maria Deraismes]] dhe[[:en:Léon_Richer|Léon Richer]] në vitin 1870. Ajo u pasua nga ''Ligue Française pour le Droit des Femmes'' (1882) e cila mori përsipër çështjen e të drejtës së votës së grave duke u etabluar kështu si një ndër shoqatat kryesore për të drejtën e votës, paralelisht me ''[[:en:French_Union_for_Women's_Suffrage|Union française pour le suffrage des femmes]]'' (1909-1945). === Gjermania === Lëvizja e parë e grave në Gjermani u organizua nën ndikimin e Revolucioneve të vitit 1848. Fillimisht përmes organizatës së parë të grave në Gjermani, ''Allgemeiner Deutscher Frauenverein'' (ADF), e cila u themelua nga Louise Otto-Peters dhe Auguste Schmidt në [[Leipzig]] në vitin 1865. Gratë e klasës së mesme kërkonin të përmirësonin pozitën e tyre shoqërore dhe të kishin më shumë mundësi në jetë. Ato bashkoheshin në një ideal humanist: të trajtoheshin dhe respektoheshin si individë të plotë.<ref name=":22">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Për këtë arsye, ato u përfshinë në luftërat politike socialiste të revolucionit, sepse atyre i'u premtua barazi e plotë. Qëllimet kryesore ndër të tjerash ishin: të drejtën për të punuar, për t'u arsimuar, për të abortuar, për të përdorur kontraceptivë dhe për të zgjedhur vetë profesionin e tyre. Feminizmi gjerman bazohej në idenë e të mirës së përbashkët politike, që përfshinte drejtësinë sociale dhe vlerat familjare.<ref name=":23">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Presioni që gratë ushtruan ndaj shoqërisë bëri që në vitin 1918 ato të fitonin të drejtën e votës. Kjo, nga ana tjetër, nxiti lëvizje të tjera feministe që kërkonin zgjerimin e mëtejshëm të të drejtave të grave.<ref name=":32">{{Cite book |last=Ferree |first=Myra |url=https://books.google.com/books?id=rNZiDYlOUeYC&q=first-wave+feminism+Germany&pg=PR7 |title=Varieties of Feminism: German Gender Politics in Global Perspective |date=2012-03-07 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-8052-0 |language=en}}</ref> Krahasuar me Shtetet e Bashkuara, feminizmi gjerman synon një përfaqësim kolektiv dhe autonomi të grave, ndërsa feminizmi amerikan përqendrohet në barazinë e përgjithshme. Kjo do të thotë se lëvizja feministe në Gjermani thekson rëndësinë e grave që të veprojnë si një grup i veçantë, dhe të kenë vetëvendosje për çështjet që i prekin ato, ndërsa feminizmi amerikan fokusohet kryesisht te arritja e trajtimit të barabartë mes grave dhe burrave në të gjitha sferat e shoqërisë.<ref name=":32"/> === Holanda === [[Skeda:Wilhelmina_Drucker_IMG0020.tif|parapamje|Në Holandë, Wilhelmina Drucker (1847–1925) luftoi me sukses për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta për gratë përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup>]] Megjithëse në Holandë gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] pati përparim drejt idesë së barazisë së grave dhe burrave, nuk u mor asnjë masë praktike, institucionale apo legjislative. Mirëpo ishte gjysma e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë koha kur në Holandë morrën hov iniciativat e shumta nga feministet.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Aletta_Jacobs|Aletta Jacobs]] (1854–1929) kërkoi dhe fitoi në Holandë të drejtën për të studiuar në universitet në vitin 1871, duke u bërë kështu mjekja dhe akademikja e parë femër. Ajo u bë një aktiviste e përjetshme për [[E drejta e grave për të votuar|të drejtën e votës së grave]], të drejtat e barabarta me burrat, kontrollin e lindjeve dhe paqen ndërkombëtare, duke udhëtuar në mbarë botën, për shembull për[[:en:International_Alliance_of_Women|Aleancën Ndërkombëtare të Grave]].<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Wilhelmina_Drucker|Wilhelmina Drucker]] (1847–1925) ishte një politikane, një shkrimtare dhe një aktiviste paqeje, e cila luftoi për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta me burrat përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. Në vitet 1917–1919, qëllimi i saj për të drejtën e votës së grave u arrit.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Cornelia_Ramondt-Hirschmann|Cornelia Ramondt-Hirschmann]] (1871–1951), Presidente e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Selma_Meyer|Selma Meyer]] (1890–1941), Sekretare e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF].<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Zelanda e Re === [[Skeda:Tribute_to_the_Suffragettes,_close_up.jpg|djathtas|parapamje|Memoriali Kombëtar Kate Sheppard në [[Christchurch]], Zelanda e Re. Figurat e paraqitura nga e majta në të djathtë janë Meri Mangakāhia, Amey Daldy, Kate Sheppard, Ada Wells, Harriet Morison dhe Helen Nicol (sufragjiste) .]] Feministet dhe sufraxhetë e hershme të Zelandës së Re përfshinin aktiviste si [[:en:Maud_Pember_Reeves|Maud Pember Reeves]] (e lindur në Australi; më vonë jetoi në Londër), [[:en:Kate_Sheppard|Kate Sheppard]] dhe [[:en:Mary_Müller|Mary Ann Müller]]. Në vitin 1893, [[:en:Elizabeth_Yates_(mayor|Elizabeth Yates]] u bë Kryetare Bashkie e [[:en:Onehunga|Onehunga-s]], duke shënuar kështu herën e parë që një post i tillë mbahej nga një grua - kudo në [[Perandoria Britanike|Perandorinë Britanike]]. Të diplomuarat e para në universitet ishin [[:en:Emily_Siedeberg|Emily Siedeberg]] (mjeke, u diplomua në 1895) dhe [[:en:Ethel_Benjamin|Ethel Benjamin]] (avokate, u diplomua në 1897). Rrjedhimisht, Akti i Praktikueseve të Ligjit Femëror u miratua në 1896 dhe Benjamin u pranua si avokate dhe avokate e Gjykatës Supreme të Zelandës së Re në 1897 [[:en:Women's_suffrage_in_New_Zealand|E drejta e votës së grave në Zelandën e Re]]<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Norvegji === Lëvizja e valës së parë të feminizmit në Norvegji u organizua me themelimin e [[:en:Norwegian_Association_for_Women's_Rights|Asociacionit Norvegjez për të Drejtat e Grave]] në vitin 1884. Anëtarët e Shoqatës Norvegjeze për të Drejtat e Grave] nuk mund të pajtoheshin mbi temën e arsimit dhe rëndësinë (përcaktimi i prioritetit) e të drejtës së votës së grave. Prandaj, [[:en:Gina_Krog|Gina Krog]], që ishte edhe njëra nga anëtaret themeluese u nda nga Shoqata Norvegjeze për të Drejtat e Grave dhe themeloi [[The Women's Suffrage Association|Shoqatën e të Drejtës së Votës së Grave]] në vitin 1885. Disa vite më vonë, në vitin 1898, u themelua [[National Suffrage Association|Shoqata Kombëtare e të Drejtës së Votës]] . Ndarjet në shoqata mund t'i atribuohen mungesës së marrëveshjes midis anëtarëve [[Borgjezia|borgjezë]] dhe [[Klasa punëtore|të klasës punëtore]].<ref>{{Cite web |last=Halsaa |first=Beatrice |last2=Thun |first2=Cecile |last3=Nyhagen Predelli |first3=Line |title=Women's movements: constructions of sisterhood, dispute and resonance: the case of Norway |url=https://www.stk.uio.no/english/research/projects/femcit/subprojects/ethnicity-and-religion/WP4_WorkingpaperNo4.pdf |access-date=17 October 2025 |website=Centre for Gender Research- University of Oslo|language=en}}</ref> === Rusia === Në Rusinë Perandorake, nuk ishte e ligjshme të formoheshin organizata politike para [[:en:Russian_Revolution_of_1905|Revolucionit Rus të vitit 1905]]. Për shkak të kësaj nuk kishte një lëvizje të hapur dhe të organizuar për të drejtat e grave, të ngjashme me ato që ndodhën në në Perëndim para kësaj. Megjithatë, në praktikë ekzistonte një lëvizje të grave në Rusi edhe gjatë shekullit të 19-të. Në mesin e shekullit të 19-të, u themeluan disa klube diskutimi letrar - njëri prej të cilëve - i cili u bashkëthemelua nga [[:en:Anna_Filosofova|Anna Filosofova]], [[:en:Maria_Trubnikova|Maria Trubnikova]] dhe [[:en:Nadezhda_Stasova|Nadezjda Stasova]], grup i cili diskutoi letërsinë feministe perëndimore duke u bërë kështu organizata e parë [[De fakto|de facto]] që punoi për të drejtat e grave në Rusi. [[Lufta e Krimesë]] e kishte ekspozuar Rusinë si më pak të zhvilluar se Europa Perëndimore, që rezultoi në një numër reformash të ndërmarra nga shteti, midis tyre reforma arsimore dhe themelimin e shkollave për vajza. Gratë e elitës ruse de-facto diskutuan këto reforma për të drejtat e grave përmes klubeve të tyre letrare dhe shoqatave bamirëse. Interesi i tyre kryesor ishte arsimimi i grave dhe mundësitë e punës. Klubi i grave i Anna Filosofovës, Maria Trubnikovas dhe Nadezjda Stasovas arriti të siguronte ligjin që u mundësonte grave ndjekjen e kurseve në universitete, dhe këto kurse - që ishin të vecanta për gratë - u bënë aq të njohura saqë u bënë të përhershme në vitin 1876. Megjithatë, në vitin 1876 studenteve gra iu ndalua dhënia e diplomave dhe të gjitha universitetet e grave u ndaluan përveç dy ([[:en:Bestuzhev_Courses|Kurset Bestuzhev]] në Shën Petserburg dhe [[:en:Guerrier_Courses|Kurset Guerrier]] në Moskë).<ref>Rochelle Goldberg Ruthchild. ''Equality and Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905-1917''. University of Pittsburgh Press, 2010. {{ISBN|978-0-8229-6066-9}}. Page 56.</ref> Në vitin 1895, Anna Filosofova themeloi "Lidhjen Bamirëse të Grave Ruse", e cila zyrtarisht ishte një shoqëri bamirëse për të shmangur ndalimin e organizatave politike, por që në fakt ishte një organizatë për të drejtat e grave: Anna Filosofova u zgjodh në Këshillin Ndërkombëtar të Grave në vitin 1899. Për shkak të ndalimit të aktivitetit politik në Rusi, e vetmja gjë që mund të bënin këto organizata ishte rritja e vetëdijes popullore për çështjet feministe. Pas [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905], organizatat politike në Rusi u legalizuan dhe kjo ishte mundësi për lëvizjen e grave që të organizohen formalisht, gjë që e realizuan në formën e ''[[:en:League_for_Women's_Equality|Liga ravnopraviia zhenshchin]]'', e cila filloi një fushatë për të drejtën e votës për gratë po atë vit. Revolucioni Rus i vitit 1917 i bëri zyrtarisht burrat dhe gratë të barabartë para ligjit në Bashkimin Sovjetik. === Korea e Jugut === Lëvizja koreane e grave filloi në vitet 1890 me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Chanyang-hoe Chanyang-hoe], e ndjekur nga një numër grupesh të tjera, të cilat ishin të përqendruara kryesisht në arsimimin e grave dhe heqjen e ndarjes gjinore dhe praktikave të tjera diskriminuese. <ref name="Tétreault, Mary Ann">{{Cite book |last=Tétreault |first=Mary Ann |url=https://books.google.com/books?id=X95R043HBJwC&dq=chanyang-hoe+1898&pg=PA163 |title=Women and Revolution in Africa, Asia, and the New World |publisher=Univ of South Carolina Press |year=1994 |isbn=978-1-57003-016-1 |page=163}}</ref> Kur Korea u bë koloni japoneze në vitin 1910, shoqatat e grave u ndaluan nga japonezët, dhe poashtu shumë gra u angazhuan në grupet e rezistencës nëntokësore si Yosong Aeguk Tongji-hoe (Shoqata e Grave Patriotike) dhe Taehan Aeguk Buin-hoe (Shoqata e Grave Patriotike Koreane). <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> Si rezultat roli i grave në shoqëri filloi të ndryshoi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="The book ISBN is 9781570030161 published by the University of South Carolina (May 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Pas përfundimit të Luftës dhe ndarjes së Koresë në vitin 1945, lëvizja koreane e grave u përça. Në [[Koreja e Veriut|Korenë e Veriut]], e gjithë lëvizja e grave u kanalizua në Unionin Demokratik Korean të Grave ; përderisa në Korenë e Jugut, lëvizja e grave u bashkua nën Këshillin Kombëtar Korean të Grave në vitin 1959, i cili në vitin 1973 organizoi grupin e grave në [[Pan-Women's Society for the Revision of the Family Law|Shoqërinë Pan-Gratë për Rishikimin e Ligjit të Familjes]], për të rishikuar Ligjin diskriminues të Familjes të vitit 1957. Kauzë kjo që mbeti një fokus kryesor për pjesën tjetër të shekullit të 20-të, por që nuk rezultoi në ndonjë reformë të madhe deri në vitin 1991. <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> === Suedi === Çështjet feministe dhe rolet gjinore në Suedi u diskutuan në media dhe letërsi gjatë shekullit të 18-të nga njerëz si [[:en:Margareta_Momma|Margareta Momma,]] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Catharina_Ahlgren Catharina Ahlgren], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Maria_Rückerschöld Anna Maria Rückerschöld] dhe [[:en:Hedvig_Charlotta_Nordenflycht|Hedvig Charlotta Nordenflycht]], mirëpo këto aktivitete nuk krijuan asnjë lloj lëvizje. Personi i parë që mbajti fjalime publike dhe avokoi mbi cështjet e feminizmit ishte Sophie Sager në vitin 1848, dhe organizata e parë e krijuar për t'u marrë me një çështje të grave ishte ''Svenska lärarinnors pensionsförening'' (Shoqata për Mësueset në Pension) nga Josefina Deland në vitin 1855. Në vitin 1856, Fredrika Bremer botoi veprën e saj të famshme ''Hertha'', e cila ngjalli polemika të mëdha dhe krijoi një debat të njohur si ''Debati i Herthës'' . Dy pyetjet kryesore ishin heqja e mbulesës për gratë e pamartuara dhe që shteti t'u ofronte grave një ekuivalent me një universitet. Të dyja pyetjet u plotësuan: në vitin 1858, një reformë u dha grave të pamartuara të drejtën për të aplikuar për moshën madhore ligjore me një procedurë të thjeshtë, dhe në vitin 1861, Högre lärarinneseminariet u themelua si një "Universitet i Grave". Në vitin 1859, revista e parë për gra në Suedi dhe vendet nordike, ''Tidskrift för hemmet'', u themelua nga Sophie Adlersparre dhe Rosalie Olivecrona . Kjo është referuar si pika fillestare e një lëvizjeje të grave në Suedi. Lëvizja e organizuar e grave filloi në vitin 1873, kur Shoqata për të Drejtat e Pronës së Grave të Martuara u bashkëthemelua nga Anna Hierta-Retzius dhe Ellen Anckarsvärd . Detyra kryesore e organizatës ishte heqja e mbulesës . Në vitin 1884, Shoqata Fredrika Bremer u themelua nga Sophie Adlersparre për të punuar për përmirësimin e të drejtave të grave. Gjysma e dytë e shekullit të 19-të pa krijimin e disa organizatave për të drejtat e grave dhe një aktivitet të konsiderueshëm si brenda organizatës aktive, ashtu edhe brenda debatit intelektual. Vitet 1880 panë të ashtuquajturat ''Sedlighetsdebatten'', ku rolet gjinore u diskutuan në debatin letrar në lidhje me standardet e dyfishta seksuale në krahasim me barazinë seksuale. Në vitin 1902, më në fund, u themelua Shoqata Kombëtare për të Drejtën e Votës së Grave . Në vitet 1919–1921, [[E drejta e grave për të votuar|e drejta e votës së grave]] u fut më në fund. Reforma e së drejtës së votës së grave u pasua nga ''Behörighetslagen'' e vitit 1923, në të cilën burrave dhe grave iu dha zyrtarisht qasje e barabartë në të gjitha profesionet dhe pozicionet në shoqëri, përjashtimet e vetme ishin pozicionet ushtarake dhe priftërore. Dy kufizimet e fundit u hoqën në vitin 1958, kur grave iu lejua të bëheshin priftëresha, dhe në një seri reformash midis viteve 1980 dhe 1989, kur të gjitha profesionet ushtarake iu hapën grave. === Zvicër === Lëvizja e grave zvicerane filloi të formohej pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1848, e cila përjashtonte në mënyrë të qartë të drejtat dhe barazinë e grave. Megjithatë, lëvizja e grave zvicerane u pengua për një kohë të gjatë të ishte efikase nga ndarja midis zonave frëngjishtfolëse dhe gjermanishtfolëse, e cila e kufizonte atë në aktivitetin lokal. Kjo ndarje krijoi një pengesë afatgjatë për lëvizjen kombëtare të grave zvicerane. Megjithatë, ajo luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen ndërkombëtare të grave, kur Marie Goegg-Pouchoulin themeloi lëvizjen e parë ndërkombëtare të grave në botë, ''Association Internationale des Femmes'', në vitin 1868. <ref>Berta Rahm: Marie Goegg (geb. Pouchoulin). Mitbegründerin der Internationalen Liga für Frieden und Freiheit, Gründerin des Internationalen Frauenbundes, des Journal des femmes und der Solidarité. Ala, Schaffhausen 1993, {{ISBN|3-85509-032-7}}.</ref> Në vitin 1885, organizata e parë kombëtare e grave, ''Schweizer Frauen-Verband'', u themelua nga Elise Honegger . Ajo shpejt u nda, por në vitin 1888, organizata e parë e përhershme kombëtare e grave u themelua më në fund në ''Schweizerischen Gemeinnützigen Frauenverein'' (SGF), e cila u bë një organizatë ombrellë për lëvizjen zvicerane të grave. Nga viti 1893 e tutje, një organizatë lokale e grave, Frauenkomitee Bern, funksionoi gjithashtu si një kanal midis qeverisë federale dhe lëvizjeve zvicerane të grave. Çështja e të drejtës së votës së grave në Zvicër u ngrit nga ''Schweizerischer Frauenvereine'' nga viti 1899 dhe nga ''Schweizerischer Verband für Frauenstimmrecht'' nga viti 1909, të cilat do të bëheshin dy organizatat kryesore të të drejtës së votës së shumë organizatave në Zvicër. Lëvizja zvicerane për të drejtën e votës kishte luftuar për barazi në shoqërinë e tyre për dekada deri në fillim të viteve 1970; kjo valë feminizmi përfshinte edhe dhënien e votës. Më 31 tetor 1971, grave zvicerane iu dha e drejta e votës në zgjedhjet politike. Sipas Lee Ann Banaszak, arsyet kryesore për mungesën e suksesit në të drejtën e votës së grave për gratë zvicerane ishin për shkak të ndryshimeve në mobilizimin e anëtarëve në organizatat për të drejtën e votës, burimeve financiare të lëvizjeve për të drejtën e votës, aleancave të formuara me aktorë të tjerë politikë dhe karakteristikave të sistemeve politike. Prandaj, suksesi i lëvizjes zvicerane për të drejtën e votës së grave u ndikua shumë nga burimet dhe strukturat politike. "Lëvizja zvicerane duhej të vepronte në një sistem ku vendimet merreshin me kujdes nga një konsensus i ndërtuar dhe ku partitë e opozitës nuk nisën kurrë një sfidë zgjedhore që mund t'i nxiste partitë qeverisëse në veprim." Kjo shpjegon se si procesi i mbyllur legjislativ e bëri shumë më të vështirë për aktivistët e të drejtës së votës të merrnin pjesë, ose edhe të gjurmonin të drejtat e votës së grave. E drejta e votës zvicerane gjithashtu nuk kishte aleatë të fortë kur vinte puna te lufta e tyre për të votuar në zgjedhjet politike. <ref>{{Cite journal |last=Buechler |first=Steven M. |date=December 1997 |title=Lee Ann Banaszak. ''Why Movements Succeed or Fail: Opportunity, Culture, and the Struggle for Woman Suffrage''. (Princeton Studies in American Politics.) Princeton: Princeton University Press. 1996. Pp. xv, 291. Cloth $49.50, paper $19.95 |journal=The American Historical Review |volume=102 |issue=5 |pages=1451–1452 |doi=10.1086/ahr/102.5.1451-a |issn=1937-5239}}</ref> Vitet 1970 shënuan një pikë kthese për lëvizjet feministe zvicerane, dhe ato filluan të përparonin vazhdimisht në luftën e tyre për barazi deri në ditët e sotme. === Mbretëria e Bashkuar === Reformatoret e hershme feministe ishin të paorganizuara dhe përfshinin individë të shquar që kishin vuajtur si viktima të padrejtësisë. Këtu përfshiheshin individë të tillë si Caroline Norton, tragjedia personale e së cilës, ku ajo nuk mundi të merrte një divorc dhe iu mohua qasja te tre djemtë e saj nga burri i saj, e çoi atë në një jetë fushatash intensive që çuan me sukses në miratimin e Aktit të Kujdestarisë së Foshnjave të vitit 1839 dhe futjen e doktrinës së viteve të buta për rregullimin e kujdestarisë së fëmijëve. <ref>{{Cite book |last=Wroath |first=John |url=https://archive.org/details/untiltheyareseve00wroa |title=Until They Are Seven, The Origins of Women's Legal Rights |publisher=Waterside Press |year=1998 |isbn=1-872-870-57-0}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=L.G. |title=Lord Melbourne, 1779–1848 |publisher=Oxford University Press |year=1997}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Perkins |first=Jane Gray |url=https://archive.org/details/bub_gb_FJBpAAAAMAAJ |title=The Life of the Honourable Mrs. Norton |publisher=John Murray |year=1909}}</ref> Akti u dha grave të martuara, për herë të parë, të drejtën për fëmijët e tyre. Megjithatë, për shkak se gratë duhej të paraqisnin peticion në Gjykatën e Kancelarisë, në praktikë, pak gra kishin mjetet financiare për të kërkuar të drejtat e tyre. <ref>{{Cite book |last=Atkinson |first=Diane |url=https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 |title=The Criminal Conversation of Mrs Norton |publisher=Random House |year=2012 |isbn=978-1-84809-301-0 |page=[https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 274]}}</ref> Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, i cili përfshinte ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC">{{Cite web |title=Oxford DNB theme: Langham Place group |url=http://www.oxforddnb.com/public/themes/93/93708.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Oxforddnb.com}}</ref> Grupi bëri fushatë për shumë kauza të grave, duke përfshirë përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. Ai gjithashtu ndoqi të drejtat e pronës së grave përmes Komitetit të Pronës së Grave të Martuara. Në vitin 1854, Bodichon botoi ''Një Përmbledhje të Shkurtër të Ligjeve të Anglisë në Lidhje me Gratë'', <ref>[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html Full text from Victorian Women's Project, Indiana University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110063849/http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html|date=January 10, 2010}}</ref> i cili u përdor nga Shoqata e Shkencave Sociale pasi u formua në vitin 1857 për të nxitur miratimin e Aktit të Pronës së Grave të Martuara të vitit 1882. <ref>{{Cite book |last=Griffin |first=Ben |url=https://books.google.com/books?id=jsnnyrckKqQC&pg=PA80 |title=The Politics of Gender in Victorian Britain: Masculinity, Political Culture and the Struggle for Women's Rights |date=12 January 2012 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01507-4 |page=80 |access-date=23 June 2013}}</ref> Në vitin 1858, Barbara Bodichon, Matilda Mary Hays dhe Bessie Rayner Parkes themeluan periodikun e parë feminist britanik, ''English Woman's Journal'', me Bessie Parkes si kryeredaktore. Revista vazhdoi të botohej deri në vitin 1864 dhe në vitin 1866 u pasua nga ''Englishwoman's Review'', e redaktuar deri në vitin 1880 nga Jessie Boucherett, e cila vazhdoi të botohej deri në vitin 1910. Jessie Boucherett dhe Adelaide Anne Proctor iu bashkuan Langham Place Circle në vitin 1859. Grupi ishte aktiv deri në vitin 1866. Gjithashtu në vitin 1859, Jessie Boucherett, Barbara Bodichon dhe Adelaide Proctor formuan Shoqërinë për Promovimin e Punësimit të Grave për të promovuar trajnimin dhe punësimin e grave. <ref>{{Cite book |last=Gordon |first=Peter |title=Dictionary of British Women's Organisations, 1825–1960 |last2=Doughan |first2=David |publisher=Woburn Press |year=2001 |isbn=978-0-7130-0223-2 |location=London & Portland, Or. |pages=129–30 |chapter=Society for Promoting the Employment of Women}}</ref> Shoqëria është një nga organizatat më të hershme britanike të grave dhe vazhdon të funksionojë si organizata bamirëse e regjistruar ''Futures for Women'' . Helen Blackburn dhe Boucherett themeluan Ligën e Mbrojtjes së Punësimit të Grave në vitin 1891, për të mbrojtur të drejtat e grave në punë kundër legjislacionit kufizues të punësimit. <ref>{{Cite book |last=Holloway |first=Gerry |url=https://archive.org/details/womenworkbritain00holl |title=Women And Work in Britain Since 1840 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-25911-8 |location=London |page=[https://archive.org/details/womenworkbritain00holl/page/n110 98] |url-access=limited}}</ref> Ato gjithashtu redaktuan së bashku " ''Gjendjen e Grave Punëtore" dhe "Ligjet e Fabrikës"'' në vitin 1896. Në fillim të shekullit të 20-të, punësimi i grave ishte ende kryesisht i kufizuar në punën në fabrikë dhe punët shtëpiake. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], më shumë gra gjetën punë jashtë shtëpisë. Si rezultat i përvojës së grave në fuqinë punëtore gjatë kohës së luftës, ''Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919'' hapi profesionet dhe shërbimin civil për gratë, dhe martesa nuk ishte më një pengesë ligjore për gratë që punonin jashtë shtëpisë. Në vitin 1918, Marie Stopes botoi librin shumë me ndikim ''"Dashuri e martuar"'', <ref name="google2004">{{Cite book |last=Stopes |first=Marie Carmichael |url=https://books.google.com/books?id=M13Q0aymFJoC |title=Married Love |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=978-0-19-280432-7 |editor-last=McKibbin |editor-first=Ross |orig-date=1918}}</ref> në të cilin ajo mbështeti [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave. (Importimi i librit në Shtetet e Bashkuara u ndalua si i pahijshëm deri në vitin 1931.) ''Akti i Përfaqësimit të Popullit i vitit 1918'' ua zgjeroi të drejtën e votës grave që ishin të paktën 30 vjeç dhe ato ose burrat e tyre ishin pronarë pronash, ndërsa ''Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918'' u dha grave të drejtën për t'u ulur në Parlament, megjithëse gratë u zgjodhën vetëm ngadalë. Në vitin 1928, e drejta e votës u zgjerua për të gjitha gratë mbi 21 vjeç me anë të ''Aktit të Përfaqësimit të Popullit (E drejta e votës e barabartë) të vitit 1928'', në një bazë të barabartë me burrat. <ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Melanie |title=The Ascent of Woman: A History of the Suffragette Movement and the Ideas Behind It |publisher=Abacus |year=2004 |isbn=978-0-349-11660-0 |location=London}}</ref> Shumë shkrimtare feministe dhe aktiviste të të drejtave të grave argumentuan se nuk ishte barazia me burrat ajo që u nevojitej grave, por një njohje e asaj që u duhet grave për të përmbushur potencialin e natyrës së tyre, jo vetëm në aspektin e punës, por edhe në shoqëri dhe në jetën familjare. [[Virginia Woolf]] shkroi esenë e saj ''"Një dhomë më vete"'' bazuar në idetë e grave si shkrimtare dhe personazhe në letërsi. Woolf tha se një grua duhet të ketë para dhe një dhomë të vetën që të jetë në gjendje të shkruajë. Duhet pranuar se lëvizja e hershme feministe britanike ishte thellësisht e ndërthurur me projektin perandorak britanik dhe një krah thelbësor i tij. Shkrimtare bashkëkohore si Mona Caird pohuan se gratë meritonin përfaqësim në "këshillat e kombit" si mbrojtëse të racës së bardhë dhe supremacisë së saj. <ref>{{Cite web |last=Caird |first=Mona |title="Why Do Women Want the Franchise", London: Women's Emancipation Union Pamphlets, 1892 |url=https://victorianweb.org/authors/caird/bio.html |publisher=victorianweb.org}}</ref> Për të arritur statusin dhe vlerën si gra, këto feministe e paraqitën veten si çlirimtare femërore dashamirëse të "gruas së huaj". Antoinette Burton shkruan se në vend që të përmbysnin supozimet gjinore viktoriane, "teoricienet e hershme feministe i përdorën [ato] për të justifikuar përfshirjen e grave në sferën publike duke pretenduar se atributet morale të gruas ishin thelbësore për përmirësimin shoqëror". <ref>{{Cite journal |last=Burton |first=Antoinette M. |date=1990 |title=The white woman's burden: British feminists and the Indian woman, 1865–1915 |journal=Women's Studies International Forum |volume=13 |pages=295–308 |doi=10.1016/0277-5395(90)90027-U}}</ref> Burton na tërheq vëmendjen se gratë ushtronin pushtet të vërtetë mbi homologët e tyre meshkuj duke pretenduar për vetë supozimet morale që i lidhnin ato me shtëpinë. Do të ishte naive të sugjerohej se këto gra nuk ishin bashkëpunëtore ose nuk kontribuan në shtypjen perandorake jashtë vendit, por ajo që mungon nga trajtimet e mëparshme të feminizmave dhe lëvizjeve feministe është diversiteti dhe fleksibiliteti i marrëdhënieve të pushtetit që lundronin në superstrukturën e rendit moral. Vendi i seksit dhe gjinisë në shoqërinë viktoriane ishte më i larmishëm dhe shumëfish sesa e imagjinonte morali viktorian për veten e tij. === Shtetet e Bashkuara të Amerikës === [[Skeda:Articles_by_and_photo_of_Charlotte_Perkins_Gilman_in_1916.jpg|djathtas|parapamje|Charlotte Perkins Gilman (në foto) shkroi këto artikuj rreth [[Feminizmi|feminizmit]] për ''Atlanta Constitution,'' të botuar më 10 dhjetor 1916.]] [[Skeda:Suffragette_banner_carried_in_picket_of_the_White_House.jpg|parapamje|Sufragjiste me banderolë, Uashington DC, 1918]] Fillimi i feminizmit të valës së parë në Shtetet e Bashkuara tradicionalisht shënohet nga Konventa Seneca Falls e vitit 1848; megjithatë, kjo ngjarje u fuqizua nga gratë që u bënë gjithnjë e më aktive politikisht në vitet që çuan në vitin 1848 përmes Lëvizjes Abolicioniste dhe Lëvizjes së Përmbajtjes dhe aktivistet filluan të dëgjonin zërat e tyre. Disa nga këto aktiviste të hershme përfshijnë [[Sojourner Truth]], [[Elizabeth Blackwell]], Jane Addams dhe Dorothy Day . <ref>{{Cite web |date=19 July 2013 |title=Feminist History |url=http://www.feministsforlife.org/herstory/ |access-date=2017-02-04 |website=[[Feminists for Life]]}}</ref> Vala e parë e feminizmit u udhëhoq kryesisht nga gratë e bardha në klasën e mesme, dhe vetëm në valën e dytë të feminizmit gratë me ngjyrë filluan të zhvillonin një zë. <ref>{{Cite web |date=2015-10-25 |title=Four Waves of Feminism |url=https://www.pacificu.edu/about-us/news-events/four-waves-feminism |access-date=2017-02-04 |publisher=Pacific University}}</ref> Termi Feminizëm u krijua si një ideologji e ilustruar politike në atë periudhë. Feminizmi doli nga fjalimi rreth reformës dhe korrigjimit të demokracisë bazuar në kushte barazie. <ref>{{Cite journal |last=Offen |first=Karen |year=1988 |title=Defining Feminism: A Comparative Historical Approach |journal=Signs |volume=14 |issue=1 |pages=119–157 |doi=10.1086/494494}}</ref> Deri në fillim të shekullit të 19-të, gratë e bardha në Amerikën Koloniale pritej shoqërisht të mbeteshin të mbyllura në familje dhe të drejtat e tyre pronësore dhe politike ishin të kufizuara rëndë dhe të kontrolluara nga martesa. Pritjet shoqërore para dhe pas [[Revolucioni Amerikan|Revolucionit Amerikan]] nuk i inkurajonin gratë të ishin politikisht aktive ose të kërkonin arsim formal. <ref>{{Cite journal |last=Wilson |first=Joan Hoff |last2=Defeis |first2=Elizabeth F |date=1978 |title=Role of American Women: An Historical Overview |journal=India International Centre Quarterly |volume=5 |issue=3 |pages=163–173 |issn=0376-9771 |jstor=23001287}}</ref> Gratë gjithashtu pritej t'u kalonin dhe t'u mësonin fëmijëve të tyre vlerat e krishtera. Kështu, ndikimi i alkoolit te shumë burra pas [[Lufta civile|Luftës Civile]] u bë jo vetëm një motivim moral për gratë që të bëheshin aktive në Lëvizjen e Përmbajtjes, por edhe një mënyrë për të ushtruar kontroll mbi financat dhe pronën. Komunitetet e grave në kisha u mblodhën dhe u mblodhën jashtë shtëpisë për kauzën. <ref>{{Cite journal |last=Knight |first=Virginia C. |date=1976 |title=Women and the Temperance Movement |journal=Current History |volume=70 |issue=416 |pages=201–203 |issn=0011-3530 |jstor=45313846}}</ref> Lëvizja më e drejtpërdrejtë dhe me ndikim në feminizmin e valës së parë ishte Lëvizja Abolicioniste. Burrat dhe gratë me ngjyrë kishin luftuar për të drejta gjatë dhe para Lëvizjes së Përmbajtjes. Gratë e bardha filluan të identifikoheshin me luftën për të drejta dhe u përfshinë në heqjen e skllavërisë. Judith Sargent Murray botoi esenë e hershme dhe me ndikim ''"Mbi Barazinë e Gjinive"'' në vitin 1790, duke fajësuar standardet e dobëta në arsimimin e femrave si rrënja e problemeve të grave. <ref>{{Cite book |last=Weyler |first=Karen A. |title=John Neal and Nineteenth Century American Literature and Culture |publisher=Bucknell University Press |year=2012 |isbn=978-1-61148-420-5 |editor-last=Watts |editor-first=Edward |location=Lewisburg, Pennsylvania |page=232 |chapter=Chapter 11: John Neal and the Early Discourse of American Women's Rights |editor-last2=Carlson |editor-first2=David J.}}</ref> Megjithatë, skandalet që rrethonin jetën personale të bashkëkohëseve angleze Catharine Macaulay dhe [[Mary Wollstonecraft]] e shtynë autorësinë feministe në korrespondencë private nga vitet 1790 deri në dekadat e para të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Esetë feministe nga John Neal në ''Blackwood's Magazine'' dhe ''The Yankee'' në vitet 1820 mbushën një boshllëk intelektual midis Murray dhe udhëheqësve të Konventës Seneca Falls të vitit 1848, e cila përgjithësisht konsiderohet fillimi i valës së parë të feminizmit . <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EoJrHDirVQUC&pg=PA12 |title=Encyclopedia of Women and Religion in North America |publisher=Indiana University Press |year=2006 |isbn=978-0-253-34686-5 |editor-last=Keller |editor-first=Rosemary Skinner |page=12 |access-date=September 27, 2020 |editor-last2=Ruether |editor-first2=Rosemary Radford |editor-last3=Cantlon |editor-first3=Marie}}</ref> Si një shkrimtar mashkull i izoluar nga shumë forma të zakonshme sulmi kundër mendimtareve feministe, avokimi i Neal ishte thelbësor për rikthimin e feminizmit në rrjedhën kryesore amerikane. ''“Gruaja në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë”'' nga [[Margaret Fuller]] është konsideruar si vepra e parë e madhe feministe në Shtetet e Bashkuara dhe shpesh krahasohet me ''veprën “Mbrojtja e të Drejtave të Gruas”'' të Wollstonecraft. <ref>Slater, Abby. ''In Search of Margaret Fuller''. New York: Delacorte Press, 1978: 89–90. {{ISBN|0-440-03944-4}}</ref> Udhëheqës të shquar të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara përfshijnë Lucretia Coffin Mott, Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone dhe [[Susan B. Anthony]] ; Anthony dhe aktiviste të tjera si [[Victoria Woodhull]] dhe Matilda Joslyn Gage bënë përpjekje për të hedhur vota para se të kishin të drejtën e tyre ligjore për ta bërë këtë, për të cilat shumë prej tyre u përballën me akuza. Udhëheqëse të tjera të rëndësishme përfshinin disa gra që kundërshtuan ligjin në mënyrë që zëri i tyre të dëgjohej ( Sarah dhe Angelina Grimké ), përveç aktivisteve të tjera si Carrie Chapman Catt, [[Alice Paul]], [[Sojourner Truth]], Ida B. Wells, Margaret Sanger dhe Lucy Burns . Feminizmi i valës së parë përfshinte një gamë të gjerë grash, disa prej të cilave i përkisnin grupeve konservatore të krishtera (si Frances Willard dhe Unioni i Maturisë së Krishterë të Grave ), të tjera si Matilda Joslyn Gage e Shoqatës Kombëtare të të Drejtës së Votës së Grave (NWSA), e cila i ngjante radikalizmit të pjesës më të madhe të feminizmit të valës së dytë . Krijimi i këtyre organizatave ishte një rezultat i drejtpërdrejtë i Zgjimit të Dytë të Madh, një lëvizje fetare në fillim të shekullit të 19-të, që frymëzoi reformatoret femra në Shtetet e Bashkuara. Shumica e feministeve të valës së parë ishin më të moderuara dhe konservatore sesa radikale ose revolucionare - si anëtaret e Shoqatës Amerikane të të Drejtës së Votës së Grave (AWSA), ato ishin të gatshme të punonin brenda sistemit politik dhe e kuptonin ndikimin e bashkimit me burra simpatikë në pushtet për të promovuar kauzën e të drejtës së votës. Anëtarësia e kufizuar e NWSA-së ishte e fokusuar ngushtë në fitimin e një amendamenti federal për të drejtën e votës së grave, ndërsa AWSA, me dhjetë herë më shumë anëtarë, punoi për të fituar të drejtën e votës në nivel shtet-për-shtet si një pararendës i domosdoshëm për të drejtën federale të votës. NWSA kishte qëllime të gjera, duke shpresuar të arrinte një rol shoqëror më të barabartë për gratë, por AWSA ishte e vetëdijshme për natyrën përçarëse të shumë prej këtyre qëllimeve dhe në vend të kësaj zgjodhi të përqendrohej vetëm në të drejtën e votës. NWSA ishte e njohur për taktikat më agresive publike (të tilla si protestat dhe grevat e urisë), ndërsa AWSA përdorte strategji më tradicionale si lobimi, mbajtja e fjalimeve, ushtrimi i presionit politik dhe mbledhja e nënshkrimeve për peticione. Gjatë valës së parë, kishte një lidhje të dukshme midis lëvizjes për heqjen e skllavërisë dhe lëvizjes për të drejtat e grave. Abolicionisti jugor Benjamin B. Sample (1843-1864), shkroi sa vijon në përgjigje të kritikave ndaj gruas së tij, Maria Sample, e cila u mësonte ilegalisht fëmijëve skllevër të lexonin: "Nuk kam asnjë iluzion për Marian time, jam shumë i saj ashtu siç është edhe ajo imja. Të them të kundërtën është një tradhti e zemrës sime dhe një tradhti e vetë parimeve, barazisë së njerëzimit, të cilat i ndajmë bashkërisht. Qoftë ferri të paguajë për këdo që qëndron kundër saj." Frederick Douglass ishte shumë i përfshirë në të dyja lëvizjet dhe besonte se ishte thelbësore që të dyja të punonin së bashku për të arritur barazi të vërtetë në lidhje me racën dhe seksin. Jepen rrëfime të ndryshme për përfshirjen e grave afrikano-amerikane në Lëvizjen për të Drejtën e Votës së Grave. Në një intervistë të vitit 1974, [[Alice Paul]] vëren se u bë një kompromis midis grupeve jugore që gratë e bardha të marshonin të parat, pastaj burrat dhe më pas gratë afrikano-amerikane. Në një raport tjetër nga Shoqata Kombëtare për Avancimin e Njerëzve me Ngjyrë (NAACP), vështirësitë në ndarjen e grave rezultuan në marshimin e grave afrikano-amerikane me shtetet e tyre përkatëse pa pengesa. Midis tyre ishte Ida B. Wells-Barnett, e cila marshoi me delegacionin e Illinois. Fundi i valës së parë shpesh lidhet me miratimin e [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamentit të Nëntëmbëdhjetë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara]] (1920), duke u dhënë grave të drejtën e votës. Kjo ishte fitorja e madhe e lëvizjes, e cila përfshinte gjithashtu reforma në [[Arsimi terciar|arsimin e lartë]], në vendin e punës dhe profesionet, si dhe në kujdesin shëndetësor. Gratë filluan të shërbenin në bordet e shkollave dhe në organet lokale, dhe numri i tyre vazhdoi të rritej. Kjo periudhë pa gjithashtu më shumë gra që fituan akses në arsimin e lartë. Në vitin 1910, "gratë po ndiqnin shumë shkolla kryesore mjekësore, dhe në vitin 1915, Shoqata Amerikane Mjekësore filloi të pranonte anëtare gra". Një ''Akt për Kauzat Martesore i vitit 1923'' u dha grave të drejtën për të njëjtat baza për divorc si burrat. Vala e parë e feministeve, në kontrast me valën e dytë, u përqendrua shumë pak në temat e abortit, kontrollit të lindjeve dhe të drejtave të përgjithshme riprodhuese të grave. Megjithëse ajo nuk u martua kurrë, Anthony publikoi pikëpamjet e saj rreth martesës, duke mbajtur qëndrimin se një gruaje duhet t'i lejohet të refuzojë seksin me burrin e saj; gruaja amerikane nuk kishte asnjë mjet ligjor në atë kohë kundër përdhunimit nga burri i saj . <ref>{{Cite journal |last=Hasday |first=Jill Elaine |year=2000 |title=Contest and Consent: A Legal History of Marital Rape |url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/calr88&id=1391&men_tab=srchresults |journal=California Law Review |volume=88 |issue=5 |pages=1373–1505 |doi=10.2307/3481263 |jstor=3481263 |url-access=subscription}}</ref> Rritja e papunësisë gjatë [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]], i cili filloi në vitet 1920, goditi së pari gratë, dhe kur edhe burrat humbën vendet e tyre të punës, pati një presion të mëtejshëm mbi familjet. Shumë gra shërbyen në forcat e armatosura gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], kur rreth 300,000 gra amerikane shërbyen në marinë dhe ushtri, duke kryer punë të tilla si sekretare, daktilografe dhe infermiere. ==== Ligjet shtetërore ==== Shtetet amerikane janë [[Sovraniteti|sovranë]] të veçanta, me kushtetutat e tyre shtetërore, qeveritë shtetërore dhe gjykatat shtetërore të vecanta . Të gjitha shtetet kanë një degë legjislative që miraton statute shtetërore, një degë ekzekutive që shpall rregullore shtetërore në përputhje me autorizimin statutor dhe një degë gjyqësore që zbaton, interpreton dhe herë pas here përmbys si statutet ashtu edhe rregulloret shtetërore. Shtetet ruajnë pushtetin plenar për të nxjerrë ligje që mbulojnë çdo gjë që nuk parandalohet nga Kushtetuta federale, statutet federale ose traktatet ndërkombëtare të ratifikuara nga Senati federal. Normalisht, gjykatat supreme të shtetit janë interpretuesit përfundimtarë të institucioneve shtetërore dhe ligjit shtetëror, përveç nëse vetë interpretimi i tyre paraqet një çështje federale, në të cilin rast një vendim mund të apelohet në [[Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara|Gjykatën Supreme të SHBA-së]] me anë të një peticioni për urdhër të certiorari . Ligjet shtetërore kanë ndryshuar në mënyrë dramatike gjatë shekujve që nga pavarësia, deri në atë masë sa Shtetet e Bashkuara nuk mund të konsiderohen si një sistem i vetëm ligjor për sa i përket shumicës së llojeve të ligjit tradicionalisht nën kontrollin e shtetit, por duhet të konsiderohen si 50 sisteme ''të ndara'' të ligjit të delikteve, [[Ligji i familjes|ligjit familjar]], ligjit të pronës, [[Kontrata|ligjit të kontratave]], [[E drejta penale|ligjit penal]] e kështu me radhë. <ref name="Olson 1999 6">{{Cite book |last=Olson |first=Kent C. |url=https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 |title=Legal Information: How to Find It, How to Use It |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1999 |isbn=978-0-89774-963-3 |location=Phoenix |pages=[https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 6]}}</ref> Marylynn Salmon argumenton se secili shtet zhvilloi mënyra të ndryshme për t'u marrë me një sërë çështjesh ligjore që kishin të bënin me gratë, veçanërisht në rastin e ligjeve të pronësisë. <ref>{{Cite book |last=Salmon |first=Marylynn |title=Women and the Law of Property in Early America |publisher=UNC Press |year=2016 |isbn=978-1-4696-2044-2 |chapter=Diversity in American Law}}</ref> Në vitin 1809, [[Kënektikëti|Connecticut]] ishte shteti i parë që miratoi një ligj që u lejonte grave të shkruanin testamente. Në vitin 1860, Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave pronësi të përbashkët të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. Përparime dhe pengesa të mëtejshme u përjetuan në Nju Jork dhe shtete të tjera, por me çdo fitore të re, feministet ishin në gjendje ta përdornin atë si shembull për të aplikuar më shumë ndikim mbi organet legjislative të palëkundura. ==== Feminizmi i bardhë ==== ===== Imperializmi ===== Ankthi që ekzistonte në Shtetet e Bashkuara për degjenerimin moral dhe tundimin e burrave amerikanë në Filipine frymëzoi përfshirjen e grave në politikën e qeverisë koloniale. Një artikull i botuar në ''[[The Washington Post]]'' në vitin 1900 i përshkruan Filipinet si një mjedis ku konceptet relativisht tolerante të moralit bënë që burrat e bardhë të "humbnin të gjitha nocionet e së drejtës dhe të gabuarës". Thuhej se burrat e bardhë "turpëronin detyrat në të cilat ishin emëruar" dhe se, pavarësisht se kishin lënë shtëpitë e tyre "me të dhëna që ishin të paqortueshme", ata ishin "degjeneruar nga kushtet e ekzistencës së tyre të re". Larg presioneve shoqërore të imponuara nga komuniteti i tyre, ata nuk zotëronin forcën e karakterit moral ose parimin e nevojshëm për të ruajtur "disiplinën shoqërore". <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=243 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> Feministet e bardha, në këtë kontekst historik, pohuan superioritetin e tyre ndaj burrave të bardhë dhe grave me ngjyrë. Ato janë kritikuar nga shkrimtare moderne me ngjyrë si Valerie Amos dhe Pratibha Parmar . <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=244 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> ===== Pabarazia ===== Në kontekstin e Valës së Parë, ekzistojnë dy beteja të ndryshme për të drejtat e barabarta të grave të bardha dhe grave zezake. Gratë e bardha luftonin për të drejta të barabarta me burrat e bardhë në shoqëri. Ato donin të korrigjonin mospërputhjet në arsim, të drejtat profesionale, pronësore, ekonomike dhe të votimit. Ato gjithashtu luftuan për kontrollin e lindjeve dhe lirinë e abortit. Gratë zezake, nga ana tjetër, po përballeshin si me racizmin ashtu edhe me seksizmin, duke kontribuar në një luftë të vështirë për feministet zezake. Ndërsa gratë e bardha nuk mund të votonin, gratë ''dhe'' burrat zezakë nuk mund të votonin. [[Mary Garrett|Mary J. Garrett]], e cila themeloi një grup të përbërë nga qindra gra zezake në New Orleans, tha se gratë zezake përpiqeshin për arsim dhe mbrojtje. Është e vërtetë që "gratë zezake në arsimin e lartë janë të izoluara, të nën-shfrytëzuara dhe shpesh të demoralizuara", <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/allwomenarewhite00hull |title=All the women are white, all the black are men, but some of us are brave black women's studies |date=1992 |publisher=Feminist Press |isbn=978-0-912670-95-9 |editor-last=Hull |editor-first=Gloria |oclc=1050058204 |editor-last2=Bell Scott |editor-first2=Patricia |editor-last3=Smith |editor-first3=Barbara}}</ref> dhe ato luftuan së bashku kundër kësaj. Ato po luftonin kundër "shfrytëzimit nga burrat e bardhë" dhe donin të "drejtonin një jetë të virtytshme dhe të zellshme". <ref>{{Cite journal |last=Horne |first=G.C. |date=March 1987 |title=Book Review: When and Where I Enter ...: The Impact of Black Women on Race and Sex in America. By Paula Giddings, New York: William Morrow, 1984, 408 pp. |journal=Journal of Black Studies |volume=17 |issue=3 |pages=370–374 |doi=10.1177/002193478701700306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë zezake gjithashtu luftonin për burrat e tyre, familjet dhe barazinë dhe lirinë e përgjithshme të të drejtave të tyre civile. Racizmi i kufizoi gratë e bardha dhe të zeza nga bashkimi për të luftuar për transformimin e përbashkët shoqëror. <ref name="Kopacsi 33–50">{{Cite journal |last=Kopacsi |first=Rosemarie |last2=Faulkner |first2=Audrey Olsen |date=September 1988 |title=The Powers That Might Be: The Unity of White and Black Feminists |journal=Affilia |volume=3 |issue=3 |pages=33–50 |doi=10.1177/088610998800300305 |issn=0886-1099}}</ref> Feminizmi i Valës së Parë në Shtetet e Bashkuara nuk i kronikoi kontributet e grave zezake në të njëjtën shkallë si gratë e bardha. Aktivistet, përfshirë Susan B. Anthony dhe udhëheqëse të tjera feministe, predikuan për barazi midis gjinive; megjithatë, ato shpërfillën barazinë midis një numri çështjesh të tjera, përfshirë racën. Kjo u lejoi grave të bardha të fitonin pushtet dhe barazi në krahasim me burrat e bardhë, ndërsa pabarazia sociale midis grave të bardha dhe zezake u rrit. Përjashtimi ndihmoi në përhapjen në rritje të supremacisë së bardhë, konkretisht feminizmit të bardhë, ndërsa anashkaloi në mënyrë aktive ashpërsinë e ndikimit që feministet zezake patën në lëvizje. <ref>{{Cite journal |last=Charles |first=Monique |date=2018-04-01 |title=Grime Labour |journal=Soundings |volume=68 |issue=68 |pages=40–52 |doi=10.3898/136266218822845673 |issn=1362-6620}}</ref> <ref name="Dill 1983 131">{{Cite journal |last=Thornton Dill |first=Bonnie |date=1983 |title=Race, Class, and Gender: Prospects for an All-Inclusive Sisterhood |journal=Feminist Studies |volume=9 |issue=1 |pages=131–150 |doi=10.2307/3177687 |issn=0046-3663 |jstor=3177687 |hdl-access=free}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton ishin abolicioniste, por ato nuk mbështetnin të drejtën universale të votës . Ato nuk donin që burrave me ngjyrë t'u jepej e drejta e votës përpara grave të bardha. Shoqata Kombëtare Amerikane e të Drejtës së Votës për Gratë u krijua për t'u dalluar nga ata që mbështesnin të drejtën e votës për burrat me ngjyrë. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Amendamenti i Pesëmbëdhjetë thotë se asnjë personi nuk duhet t'i mohohet e drejta e votës bazuar në racë. Anthony dhe Stanton kundërshtuan miratimin e amendamentit nëse nuk shoqërohej nga një Amendament i Gjashtëmbëdhjetë që do të garantonte të drejtën e votës për gratë. Përndryshe, thanë ato, kjo do të krijonte një "aristokraci të seksit" duke i dhënë autoritet kushtetues besimit se burrat ishin superiorë ndaj grave. Propozimi i ri i këtij amendamenti u quajt " [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i Anthony]] ". <ref>{{Cite journal |last=O'Neal |first=Emmet |date=February 1920 |title=The Susan B. Anthony Amendment. Effect of Its Ratification on the Rights of the States to Regulate and Control Suffrage and Elections |journal=Virginia Law Review |volume=6 |issue=5 |pages=338–360 |doi=10.2307/1064115 |issn=0042-6601 |jstor=1064115}}</ref> Stanton dikur tha se lejimi i burrave me ngjyrë për të votuar përpara grave "krijon një antagonizëm midis burrave me ngjyrë dhe të gjitha grave që do të kulmojë në zemërime të frikshme ndaj feminitetit". <ref>{{Cite book |last=Husted Harper |first=Ida |title=Life and work of Susan B. Anthony |date=1998 |publisher=Ayer Co |isbn=978-0-405-00102-4 |oclc=43886630}}</ref> Anthony deklaroi se ajo do ta "priste këtë krah të djathtë tim përpara se të punoja ose të kërkoja ndonjëherë të drejtën e votës për zezakun dhe jo për gruan". <ref name="Who Was Who">{{Citation |title=Who Was Who |date=2007-12-01 |chapter=White, Arnold, (1 Feb. 1848–5 Feb. 1925), author |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u204569}}</ref> Mary Church Terrell thirri në vitin 1904 se, "Motrat e mia të racës dominuese, ngrihuni jo vetëm për seksin e shtypur, por edhe për racën e shtypur!" <ref>{{Cite book |last=Perry |first=Marilyn Elizabeth |title=Blatch, Harriot Stanton (1856-1940), woman suffrage leader |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |series=American National Biography Online |volume=1 |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500068}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave mbështeti pabarazitë midis grave të zeza dhe të bardha dhe gjithashtu kufizoi aftësinë e tyre për të kontribuar. <ref name="Midge">{{Cite book |last=Wilson |first=Midge |title=Divided sisters: bridging the gap between black women and white women |publisher=Anchor Books |year=1997 |isbn=978-0-385-47362-0 |oclc=36336682 |orig-date=1996}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Frederick Douglass së bashku formuan Shoqatën Amerikane për të Drejta të Barabarta, duke mbrojtur barazinë ''midis'' gjinisë dhe seksit. Në vitin 1848, Frederick Douglass u ftua të fliste nga Susan B. Anthony në një konventë në Seneca Falls, New York. Frederick Douglass ishte një mbështetës aktiv. <ref>{{Cite journal |last=Walker |first=S. Jay |date=September 1983 |title=Frederick Douglass and Woman Suffrage |journal=The Black Scholar |volume=14 |issue=5 |pages=18–25 |doi=10.1080/00064246.1983.11414285 |issn=0006-4246}}</ref> Më vonë, Douglass nuk u lejua të merrte pjesë në një konventë të NAWSA në Atlanta, Georgia. Susan B. Anthony thirri: "Nuk doja ta poshtëroja dhe nuk doja që asgjë të pengonte sjelljen e grave të bardha të Jugut në shoqatën tonë për të drejtën e votës, tani që interesi i tyre ishte zgjuar". <ref>{{Cite book |last=Wells-Barnett |first=Ida B. |url=https://archive.org/details/crusadeforjustic00well |title=Crusade for justice: the autobiography of Ida B. Wells |date=1972 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-89344-0 |oclc=24146026}}</ref> Douglass kundërshtoi faktin se Cady dhe Anthony ishin jashtëzakonisht jo mbështetës të të drejtave të votimit të zezakëve. <ref>{{Cite journal |last=Pauley |first=Garth E. |date=January 2000 |title=W.E.B. Du Bois on Woman Suffrage |journal=Journal of Black Studies |volume=30 |issue=3 |pages=383–410 |doi=10.1177/002193470003000306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë e bardha e miratuan racizmin me koston e grave zezake nëse kjo do të thoshte përfitim dhe më shumë mbështetje për lëvizjen për të drejtën e votës së të bardhëve. <ref>{{Cite book |last=Foner |first=Philip Sheldon |title=Lift every voice: African American oratory, 1787-1900 |date=1998 |publisher=The Univ. of Alabama Press |isbn=978-0-8173-0848-3 |oclc=716885530}}</ref> <ref name="Dill 1983 131"/> ===== Racizmi institucional ===== Nuk ishte vetëm racizmi personal që gratë zezake u përjashtuan nga lëvizjet feministe; racizmi institucional i pengoi shumë gra të kishin një zë dhe qëndrim të vendosur. Është e rëndësishme të merret në konsideratë historia e punës së grave zezake në historinë ekonomike, sociale dhe politike të Amerikës dhe kur orientohet roli i grave zezake në feminizmin e valës së parë, sepse kjo histori tregon një përvojë krejtësisht të ndryshme midis grave zezake dhe të bardha. Amerikanët zezakë, pavarësisht nga gjinia, përballen me një histori të dhunshme shtypjeje që shfrytëzoi, abuzoi dhe e shndërroi trupin në mall pune si një aspekt thelbësor të zhvillimit të hershëm dhe suksesit të ekonomisë së Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake ishin thelbësore për të ruajtur punën masive të skllevërve, sepse ato mund të kishin fëmijë që më vonë do të bëheshin gjithashtu subjekt i punës së detyruar. Kjo i lidh në mënyrë unike gratë zezake me themelin e suksesit ekonomik të Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake kështu përballen me shtypje të bazuar në klasë, racë, si dhe gjini, që do të thotë se ndërveprimet e tyre me institucionet ligjore, sociale, politike, arsimore dhe ekonomike që feminizmi synon të ndryshojë janë të ndryshme nga mënyra se si gratë e bardha bashkëveprojnë me të njëjtat sisteme. Qëllimi i feminizmit të valës së parë, i cili ishte kryesisht zgjidhja e çështjeve ligjore, kryesisht sigurimi i të drejtave të votës, merrte në konsideratë vetëm nevojat e grave të bardha të klasës së lartë. Feminizmi i valës së parë imitoi tërësisht hierarkinë racore që ruante dinamikën e pushtetit që shfrytëzonte gratë zezake dhe i largoi plotësisht gratë zezake nga lëvizja feministe. <ref>{{Cite journal |last=Rousseau |first=Nicole |date=2013 |title=Historical Womanist Theory: Re-Visioning Black Feminist Thought |journal=Race, Gender & Class |volume=20 |issue=3/4 |pages=191–204 |issn=1082-8354 |jstor=43496941}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave, e themeluar nga [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton <ref>{{Cite journal |last=Sneider |first=Allison |date=October 2017 |title=The Impact of Empire on the North American Woman Suffrage Movement: Suffrage Racism in an Imperial Context |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/the-shafr-guide-online/*-SIM270030025 |journal=The Shafr Guide Online |doi=10.1163/2468-1733_shafr_sim270030025}}</ref> nuk i ftoi gratë zezake të merrnin pjesë në takime specifike, duke i përjashtuar ato plotësisht. Konventat feministe dhe të grave për të drejtën e votës të mbajtura në shtetet jugore, ku gratë zezake përbënin një përqindje dominuese të popullsisë, ishin të ndara. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Racizmi institucional përjashtoi gratë zezake në Marshimin në Uashington në vitin 1913. Grave zezake iu kërkua të marshonin veçmas, së bashku, në fund të paradës. <ref name="Midge"/> Ato u detyruan të mungonin, gjë që mund të shihet në mungesën e fotografive dhe mediave të grave zezake që marshonin në paradë. Gratë e bardha nuk donin që gratë zezake të ishin të lidhura me lëvizjen e tyre, sepse besonin se gratë e bardha do të shkëputeshin nga një grup i integruar dhe do të krijonin një grup të ndarë dhe më të fuqishëm. <ref name="Who Was Who"/> ===== "A nuk jam unë një grua?" e Sojourner Truth. ===== Pavarësisht pjesëmarrjes dhe kontributit të madh në të gjitha lëvizjet feministe, gratë zezake rrallë njiheshin. Mary McLeod Bethune tha se bota nuk ishte në gjendje të pranonte të gjitha kontributet që kanë dhënë gratë zezake. [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton së bashku shkruan ''Historinë e të Drejtës së Votës së Grave,'' të botuar në vitin 1881. Libri dështoi t'u jepte njohje të mjaftueshme grave zezake, të cilat ishin po aq përgjegjëse për ndryshimin në historinë e Shteteve të Bashkuara. <ref name="Breines 18–24">{{Cite journal |last=Breines |first=Winifred |date=February 2007 |title=Struggling to Connect: White and Black Feminism in the Movement Years |journal=Contexts |volume=6 |issue=1 |pages=18–24 |doi=10.1525/ctx.2007.6.1.18 |issn=1536-5042 |doi-access=free}}</ref> [[Sojourner Truth]] u bë një avokate me ndikim për lëvizjen e të drejtave të grave. Në vitin 1851, ajo mbajti fjalimin e saj "A nuk jam unë grua" në konventën e të drejtave të grave në Akron, Ohio. Gratë zezake në këtë pikë po fillonin të fuqizoheshin dhe të bëheshin të vendosura, duke folur hapur për pabarazitë joproporcionale. Truth flet për mënyrën se si ajo dhe gratë e tjera janë të afta të punojnë po aq sa burrat, pasi kanë pasur trembëdhjetë fëmijë. Ky fjalim ishte një nga mënyrat se si gratë e bardha dhe zezake iu afruan punës për të luftuar për të njëjtën gjë. Fjalimi i Sojourner Truth u dokumentua fillimisht nga Marius Robinson, një mik i mirë i saj, i cili ishte i pranishëm në konventën e të drejtave të grave. Sojourner shprehu mendimet e saj mbi të drejtat civile të grave. Në vitin 1863, dymbëdhjetë vjet pasi mbajti fjalimin, Frances Gage publikoi kujtimet e saj për fjalimin e Sojourner atë ditë. Gage ndryshoi shumicën e fjalëve të Sojourner dhe e bëri të dukej sikur fliste një dialekt skllavopronar jugor, gjë që në fakt nuk e fliste, siç tregohet në versionin e saktë të Robinson. Gage shkroi fraza të tilla si "chillen, whar dar's so much racket dar must be som'ting out o'kilter". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> kur Sojourner në fakt tha "A mund të them disa fjalë? Dua të them disa fjalë për këtë çështje". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> Duke menduar se ky fjalim ishte një trampolinë e madhe për lëvizjen e grave, ishte ende e qartë se mbi kë ishte përqendruar lëvizja. Truth mbajti një fjalim në Shoqatën Amerikane për të Drejtat e Barabarta në Nju Jork në vitin 1867. Në fjalim, ajo tha: "Nëse burrat me ngjyrë marrin të drejtat e tyre dhe jo gratë me ngjyrë të tyren, shihni se burrat me ngjyrë do të jenë zotër të grave dhe do të jetë po aq keq sa ishte më parë." <ref>{{Cite book |last=Painter |first=Nell Irvin |title=American National Biography Online |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860669-7 |volume=1 |chapter=Truth, Sojourner (1799–26 November 1883), black abolitionist and women's rights advocate |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500706}}</ref> Fjalimet e saj tërhoqën vëmendjen ndaj lëvizjes, për gratë me ngjyrë, por edhe për ato të bardha. Edhe pse jeta private vazhdoi të ishte e ndarë, koalicionet feministe u integruan. Dy arsye të veçanta ndihmuan integrimin në lëvizjen feministe. Paula Giddings shkroi se dy luftërat kundër racizmit dhe seksizmit nuk mund të ndaheshin. Gerda Lerner shkroi se gratë me ngjyrë treguan se edhe ato ishin plotësisht të afta për të luftuar dhe për të krijuar ndryshime për barazi. <ref name="Breines 18–24" /> == Kronologjia == ; 1809 * SHBA, Connecticut: Gratë e martuara lejoheshin të ekzekutonin testamentet. <ref>{{Cite web |title=Married Women's Property Laws:Law Library of Congress |url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awlaw3/property_law.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Memory.loc.gov}}</ref> ; 1810 * Suedia: E drejta joformale e një gruaje të pamartuar për t'u shpallur [[I rrituri|madhore ligjore]] me anë të urdhrit mbretëror u konfirmua zyrtarisht nga parlamenti. ; 1811 * Austria: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë dhe e drejta për të zgjedhur profesionet e tyre. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Suedia: Grave të martuara në biznes iu dha e drejta për të marrë vendime për punët e tyre pa pëlqimin e burrit të tyre. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rfIfkhOcZ7QC&q=kvinnor+n%C3%A4ringslivet+1864&pg=PA56 |title=Mansdominans i förändring: om ledningsgrupper och styrelser: betänkande – Sverige Utredningen om kvinnor pĺ ledande poster i näringslivet |publisher=Norstedts Juridik AB |year=2003 |isbn=978-91-38-21953-9 |page=56 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1821 * SHBA, Maine: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin dhe menaxhonin pronën në emrin e tyre gjatë paaftësisë së bashkëshortit/bashkëshortes së tyre. <ref>{{Cite web |last=Flowers |first=Kim |date=16 August 2012 |title=Woman Up! |url=http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029112001/http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-date=29 October 2012 |website=Moot Magazine}}</ref> ; 1827 * Brazil: U hapën shkollat e para fillore për vajza dhe profesioni i mësueses së shkollës. <ref>{{Cite book |title=A companion to gender history |editor-last=Teresa A. Meade |editor-link=Teresa Meade |editor-last2=Merry E. Wiesner-Hanks |editor-link2=Merry E. Wiesner-Hanks}}</ref> ; 1829 * India: Sati u ndalua. <ref name="dodwell">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=G-48AAAAIAAJ |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume 5. The Indian empire 1858–1918 |year=1932 |editor-last=H. H. Dodwell |page=140}}</ref> <ref name="marshman">{{Cite book |last=Marshman |first=John Clark |url=https://books.google.com/books?id=tbmT_Tv-VGUC |title=History of India from the earliest period to the close of the East India Company's government |publisher=Edinburgh: W. Blackwood |year=1876 |isbn=978-1-108-02104-3 |page=374}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Sharma |first=Arvind |url=https://books.google.com/books?id=UJmWgz2mv5oC&q=yasomati+sati&pg=PA41 |title=Sati: Historical and Phenomenological Essays |last2=Ray |first2=Ajit |last3=Hejib |first3=Alaka |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |year=1988 |isbn=978-81-208-0464-7 |pages=6–7}}</ref> Megjithatë, studiuesit e Satit nuk pajtohen rreth masës në të cilën ndalimi i satit pasqyronte shqetësimet në lidhje me të drejtat e grave. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2019)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> * Suedia: Mamive u lejohej të përdornin instrumente kirurgjikale, të cilat ishin unike në Evropë në atë kohë dhe u jepnin atyre status kirurgjikal. <ref>{{In lang|sv}} Stig Hadenius, Torbjörn Nilsson & Gunnar Åselius: ''Sveriges historia. Vad varje svensk bör veta'' (''History of Sweden'': "What every Swede should know")</ref> ; 1832 * Brazili: Dionísia Gonçalves Pinto, nën pseudonimin Nísia Floresta Brasileira Augusta, botoi librin e saj të parë, dhe të parin në Brazil që trajtoi barazinë intelektuale të grave dhe kapacitetin e të drejtën e tyre për t'u arsimuar dhe për të marrë pjesë në shoqëri në mënyrë të barabartë me burrat, që ishte ''të drejtat e grave dhe padrejtësia e burrave'' . Ishte një përkthim i librit " ''Gruaja jo inferiore ndaj burrit"'', që shpesh i atribuohet Mary Wortley Montagu . <ref>{{Cite web |title=POR 381 • Civilizing Brazil: Citizenship, Education and Literature in Post-Colonial Brazil |url=http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023202457/http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-date=2013-10-23 |access-date=2013-10-13}}</ref> ; 1833 * SHBA, [[Ohaio|Ohajo]] : U themelua universiteti i parë amerikan [[Koedukimi|me bashkëarsim]], [[Kolegji i Oberlinit|Kolegji Oberlin]] . <ref>{{Cite web |date=2016-07-27 |title=About Oberlin |url=http://new.oberlin.edu/about/ |access-date=2017-04-24 |website=Oberlin College & Conservatory}}</ref> * Guatemala: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1840 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1894. ; 1835 * SHBA, Arkansas: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin (por jo të kontrollonin) pronën në emrin e tyre. <ref>{{Cite web |date=2011-11-18 |title=Arkansas Married Woman's Property Law |url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=4745 |access-date=2012-10-31 |publisher=Encyclopedia of Arkansas}}</ref> ; 1838 * SHBA, Kentucky: Kentucky u dha të drejtën e votës në shkollë (të drejtën për të votuar në mbledhjet e shkollës) grave të veja me fëmijë në moshë shkollore. <ref name="google7"/> * SHBA, Iowa: Iowa ishte shteti i parë amerikan që lejoi kujdestarinë e vetme të një fëmije nga nëna e tij në rast divorci. <ref name="google7" /> * Ishujt Pitcairn: [[Ishujt Pitcairn]] u dhanë grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=6 December 2013 |title=Pitcairn celebrates 175 years of women's suffrage |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/230103/pitcairn-celebrates-175-years-of-women's-suffrage |access-date=27 October 2017 |website=RadioNZ}}</ref> ; 1839 * SHBA, Misisipi: Misisipi ishte shteti i parë amerikan që u dha grave të martuara të drejta të kufizuara pronësie. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave i vitit 1839 bëri të mundur që nënave të divorcuara t'u jepej kujdestaria e fëmijëve të tyre nën shtatë vjeç, por vetëm nëse Lord Kancelari binte dakord për këtë dhe vetëm nëse nëna kishte karakter të mirë. <ref>{{Cite web |title=British Women's Emancipation since the Renaissance |url=http://www.historyofwomen.org/custody.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Historyofwomen.org}}</ref> * SHBA, [[Mississippi|Misisipi]] : Akti i Pronës së Grave të Martuara i vitit 1839 u dha grave të martuara të drejtën për të zotëruar (por jo për të kontrolluar) pronën në emrin e tyre. <ref name="Coryell">{{Cite book |last=Boswell |first=Angela |url=https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 |title=Negotiating Boundaries of Southern Womanhood |publisher=University of Missouri Press |year=2000 |isbn=978-0-8262-1295-5 |editor-last=Coryell |editor-first=Janet L. |page=[https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 92] |chapter=Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order |editor-last2=Appleton |editor-first2=Thomas H. Jr. |editor-last3=Sims |editor-first3=Anastatia |editor-last4=Treadway |editor-first4=Sandra Gioia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3mK6xQMF2wQC&pg=PA92}}</ref> ; 1840 * SHBA, [[Teksasi|Teksas]] : Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin pronë në emrin e tyre. <ref name="Coryell"/> ; 1841 * Bullgaria: [[Monoedukimi|Shkolla e parë laike për vajza]] në Bullgari u hap, duke e bërë arsimimin dhe profesionin e mësueses të disponueshëm për gratë. <ref name="google1">{{Cite book |last=Smith |first=Bonnie G. |url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189 |title=The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith |date=2008-01-23 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-514890-9 |page=189 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1842 * Suedi: U fut [[shkolla fillore]] e detyrueshme për të dyja gjinitë. <ref>{{Cite web |title=Kampen om kunskapen av Christina Florin, professor i kvinnohistoria |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/historik/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1844 * SHBA, Maine: Maine ishte shteti i parë amerikan që miratoi një ligj që u lejonte grave të martuara të zotëronin pronë të veçantë në emrin e tyre (ekonomi e veçantë) në vitin 1844. <ref name="google8">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+women+separate+economy&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbSa1jbWHdw8DrbXe1CSIg-8BnSaoQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Maine: Maine miratoi Ligjin e Tregtarit të Vetëm i cili u dha grave të martuara mundësinë për t'u angazhuar në biznes pa pasur nevojë për pëlqimin e burrave të tyre. <ref name="google7">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+married+women+trade+license&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbTyu855NHZdjm8RJLEe9wv91m92tA |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Masaçusets: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu">{{Cite web |last=Roberts |first=Evan |date=2006-09-16 |title=Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900 |url=https://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426050812/http://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-date=2012-04-26 |access-date=2012-09-28 |publisher=Spanalumni.academia.edu}}</ref> ; 1845 * Suedia: Trashëgimia e barabartë për bijtë dhe bijat (në mungesë të [[Testamenti|testamentit]] ) u bë ligj. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA, Nju Jork: Grave të martuara iu dhanë të drejta patentash. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tsQnAAAAYAAJ&q=1845+married+women+patent+rights+new+york&pg=PA2072 |title=The revised statutes of the state of New York: together with all the other ... – New York (State) – Google Books |year=1896 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1846 * Suedi: Profesionet e tregtisë dhe artizanatit u hapën për të gjitha gratë e pamartuara. <ref name="ub.gu.se">{{Cite web |date=2011-12-21 |title=Viktiga årtal |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1847 * Kosta Rika: U hap shkolla e parë e mesme për vajza dhe profesioni i mësueses iu hap edhe grave. <ref>{{Cite book |last=Leitinger |first=Ilse Abshagen |url=https://books.google.com/books?id=xl1rbaPN7mIC&q=women+history+costa+rica&pg=PA36 |title=Ilse Abshagen Leitinger: The Costa Rican women's movement: a reader |publisher=University of Pittsburgh Press |year=1997 |isbn=978-0-8229-5543-6 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1848 * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Akti i Pronës së Grave të Martuara u jep grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref>{{Cite web |title=Married Woman's Property Act New York State (1848) |url=http://www.mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613211214/http://mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |archive-date=2010-06-13 |access-date=2012-10-31 |publisher=Mccarter.org}}</ref> * Në SHBA, më 14-15 qershor, kandidati presidencial i partisë së tretë , Gerrit Smith, e bëri të drejtën e votës së grave një pikë kyçe në platformën e Partisë së Lirisë . <ref>Wellman, Judith. [https://books.google.com/books?id=IV6rt59asF8C ''The Road to Seneca Falls''], p. 176. University of Illinois Press, 2004. {{ISBN|0-252-02904-6}}</ref> * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Një konventë për të drejtat e grave e quajtur Konventa e Seneca Falls u mbajt në korrik. Ishte konventa e parë amerikane për të drejtat e grave. <ref>{{Cite web |title=Seneca falls &#124; National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |url=http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709072000/http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-date=July 9, 2011 |access-date=2012-10-31 |publisher=Npg.si.edu}}</ref> ; 1849 * SHBA: [[Elizabeth Blackwell]], e lindur në Angli, u bë mjekja e parë femër në historinë amerikane. <ref>{{Cite web |title=Changing the Face of Medicine &#124; Dr. Elizabeth Blackwell |url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20031017070507/http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |archive-date=October 17, 2003 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nlm.nih.gov}}</ref> ; 1850 * Mbretëria e Bashkuar: Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, duke përfshirë ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC"/> Ato gjithashtu bënë fushatë për përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. <ref>[https://books.google.com/books?id=8OBLLwEACAAJ]{{Lidhje e vdekur|date=October 2012}}</ref> * Haiti: U hap shkolla e parë e përhershme për vajza. <ref name="haiticulture.ch">{{Cite web |title=Femmes d'Haiti: Repères chronologiques |url=http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423012214/http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-date=2012-04-23 |access-date=2012-09-28 |publisher=Haiticulture.ch}}</ref> * Islanda: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="helsinki.fi">{{Cite web |title=SJFE: Women and Law in Europe: politics – women and politics in Scandinavia |url=http://www.helsinki.fi/science/xantippa/wle/wle14.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Helsinki.fi}}</ref> * SHBA, Kalifornia: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3">{{Cite book |last=Beard |first=Charles Austin |url=https://books.google.com/books?id=4cwioT5k0IgC&q=Massachusetts+1854+married+women+property+act&pg=PA485 |title=History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard |last2=Beard |first2=Mary Ritter |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-60620-216-6 |page=485 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Uiskonsin: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3" /> * SHBA, Oregon: Gratë e pamartuara lejoheshin të zotëronin tokë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Lëvizja feministe filloi në Danimarkë me botimin e librit feminist ''Clara Raphael, Tolv Breve'', që do të thotë "Clara Raphael, Dymbëdhjetë Letra", nga Mathilde Fibiger . <ref>{{Cite book |last=Sjåvik |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=tCBpiKsi7a0C&q=clara+raphael+tolv+breve&pg=PA67 |title=Historical Dictionary of Scandinavian Literature And Theater – Jan Sjĺvik – Google Books |date=2006-04-19 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6501-3 |access-date=2012-10-31}}</ref> <ref name="google9">{{Cite book |last=Orfield |first=Lester B. |url=https://books.google.com/books?id=133bkwvienYC&q=1857+denmark+trade+and+crafts+women&pg=PA49 |title=The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books |date=2002-05-30 |publisher=The Lawbook Exchange |isbn=978-1-58477-180-7 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1851 * Guatemala: Grave ekonomikisht të pavarura iu dha [[Shtetësia|shtetësi]] e plotë, por kjo u shfuqizua në vitin 1879. <ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=mVHA9YVC6GQC&q=guatemala+women+citizen+1851&pg=PA281 |title=Sisterhood is global: the international women's movement anthology by Robin Morgan |publisher=Feminist Press at CUNY |year=1996 |isbn=978-1-55861-160-3 |page=281 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Kanada, New Brunswick Grave të martuara u jepej një ekonomi e veçantë. <ref name="google4">{{Cite book |last=Ward |first=W. Peter |url=https://books.google.com/books?id=AZyE1YVnydMC&pg=PA40 |title=Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada |publisher=McGill-Queen's University Press |year=1990 |isbn=978-0-7735-1104-0 |page=40 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1852 * SHBA, Nju Xhersi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1853 * Kolumbia: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1856 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1992. * Suedi: Profesioni i mësuesit në shkollën fillore dhe fillore publike u hap për të dyja gjinitë. ; 1854 * Norvegjia: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * SHBA, [[Masaçusec|Masaçusets]] : Masaçusets u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> * Kili: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. ; 1855 * SHBA, Iowa: Universiteti i Iowës u bë universiteti i parë [[Universiteti publik|publik]] ose shtetëror i përzier në Shtetet e Bashkuara. <ref name="Roch">{{Citation |last=May |first=A. J. |title=University of Rochester History |url=http://www.lib.rochester.edu/index.cfm?PAGE=2319}}</ref> * SHBA, Michigan: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google1"/> ; 1857 * Danimarka: Mazhoranca ligjore u jepej grave të pamartuara. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Një ligj i ri vendosi të drejtën e grave të pamartuara për të fituar jetesën në çdo zanat apo tregti. <ref name="google9"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore i vitit 1857 u mundësoi çifteve të merrnin një divorc përmes procedurave civile. <ref>{{Cite web |date=1970-01-01 |title=Family History Research Timeline: Family Secrets |url=https://www.bbc.co.uk/history/familyhistory/bloodlines/familysecrets.shtml?entry=matrimonial_causes_act&theme=familysecrets |access-date=2012-10-31 |publisher=BBC}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Divorce and Matrimonial Causes Act (UK): 1857 |url=http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423040514/http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenpriests.org}}</ref> * Holanda: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Schirmacher |first=Kaethe |url=https://books.google.com/books?id=6PAldcfPLOMC&pg=PA67 |title=The Modern Woman's Rights Movement |publisher=Echo Library |year=2010 |isbn=978-1-4068-9616-9 |page=67 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Spanjë: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Rowold |first=Katharina |url=https://books.google.com/books?id=JCccGd-1upgC&pg=PA156 |title=The Educated Woman: Minds, Bodies, and Women's Higher Education in Britain, Germany, and Spain, 1865–1914 |publisher=Routledge |year=2010 |isbn=978-0-415-20587-0 |page=156 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Maine: Grave të martuara iu dha e drejta për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1858 * Rusia: U hapën [[Gjimnazi|gjimnaze]] për vajza. <ref name="google2000">{{Cite book |last=Engel |first=Barbara Alpern |url=https://books.google.com/books?id=VDBC0hupLqsC&q=women+history+russia+1753&pg=PA35 |title=Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000 |date=2003-10-13 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-00318-6 |page=35 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Suedia: Maturia ligjore u jepej grave të pamartuara nëse aplikohej; maturia automatike ligjore u dha në vitin 1863. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> ; 1859 * Kanadaja Perëndimore: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google4"/> * Danimarka: Posti i mësueses në shkollën publike u hap për gratë. <ref>{{Cite book |last=Schmuck |first=Patricia A. |url=https://books.google.com/books?id=dFJ9Ch8NSeYC&q=%22royal+resolution+of+4%22&pg=PA176 |title=Women Educators: Employees of Schools in Western Countries – Google Boeken |publisher=SUNY Press |year=1987 |isbn=978-0-88706-442-5 |access-date=2012-10-31}}</ref> * Rusia: Grave u lejohej të dëgjonin leksionet universitare, por kjo u tërhoq në vitin 1863. <ref name="google2000"/> * Suedi: Postet e mësuesve të kolegjit dhe zyrtarëve më të ulët në institucionet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite web |last=Sidansvarig: KvinnSam |title=Årtalslistor |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * SHBA, Kansas: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> ; 1860 * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave kujdestarinë e përbashkët ligjore të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. ; 1861 * Australia Jugore: Australia Jugore u dha grave pronare të pronave të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:DXMQ_7gAwNIJ:www.parliament.sa.gov.au/education/teachers/Documents/Women's%2520Petition%2520Photograph.pdf+south+australia+local+elections+womenvote&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1mxaSuObTpRruzOkkQAREDCQfpDtbas_oQtxWs_VlwPivv_5TBC2_acDEqRJ8sbkLZ6pZNWlMnq_aBcKaT3ksnanV9elgPvscl_MpBDGcbF0yxM_0RP1BcpMDm6_vGj3QU5fE&sig=AHIEtbRALA9ELTvNUAOJ1P3dSv3ei1yVDQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Kansas: Kansasi u dha të drejtë vote në shkollë të gjitha grave. Shumë shtete të SHBA-së ndoqën të njëjtën gjë para fillimit të shekullit të 20-të. <ref name="google7"/> ; 1862 * Suedia: Grave në Suedi iu dha e drejta e kufizuar e votës lokale. Në vitin 1919, e drejta e votës u dha me kufizime dhe në vitin 1921 u hoqën të gjitha kufizimet. <ref>{{Cite web |date=1999-05-24 |title=Country Report Sweden |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426141514/http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-date=2014-04-26 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> ; 1863 * Finlanda: Në vitin 1863, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në zonat rurale, dhe në vitin 1872, e njëjta reformë iu dha edhe qyteteve. <ref name="google10">{{Cite book |last=Björkman |first=Frances Maule |url=https://books.google.com/books?id=e00JAQAAMAAJ&q=finland+women+vote+municipal+1863&pg=PA41 |title=Woman suffrage: history, arguments and results – Google Books |year=1913 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1869 * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Exhibitions &#124; Citizenship &#124; Brave new world |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/brave_new_world/women.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=The National Archives}}</ref> * SHBA, Wyoming: territoret e Wyoming u japin grave të drejtën e votës, pjesa e parë e SHBA-së që e bën këtë. <ref>{{Cite web |date=1929-12-12 |title=Wyoming grants women the vote – History.com This Day in History – 12/10/1869 |url=http://www.history.com/this-day-in-history/wyoming-grants-women-the-vote |access-date=2012-10-31 |publisher=History.com}}</ref> ; 1870 * SHBA, Juta: Territori i Jutahut u dha grave të drejtën e votës, por ajo u revokua nga Kongresi në vitin 1887 si pjesë e një përpjekjeje kombëtare për të hequr poligaminë në territor. Ajo u rivendos në vitin 1895, kur e drejta për të votuar dhe për të mbajtur poste u shkrua në kushtetutën e shtetit të ri. <ref>{{Cite web |title=Women's Suffrage in Utah |url=http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121123022411/http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-date=2012-11-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historytogo.utah.gov}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Pronës së Grave të Martuara u miratua në vitin 1870 dhe u zgjerua në vitet 1874 dhe 1882, duke u dhënë grave kontroll mbi të ardhurat dhe pronën e tyre. <ref name="google8"/> ; 1871 * Danimarka: Në vitin 1871, organizata e parë në botë për të Drejtat e Grave u themelua nga Mathilde Bajer dhe bashkëshorti i saj Frederik Bajer, e quajtur Shoqata Daneze e Grave (ose Dansk Kvindesamfund. Ajo ekziston edhe sot e kësaj dite). * Holanda: Studentja e parë akademike femër Aletta Jacobs regjistrohet në një universitet holandez ( Universiteti i Groningenit ). ; 1872 * Finlanda: Në vitin 1872, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në qytete. <ref name="google10"/> ; 1881 * Ishulli i Manit: E drejta e votës iu dha grave të pamartuara dhe vejushave që zotëronin prona, dhe si rezultat 700 gra morën të drejtën e votës, duke përbërë rreth 10% të elektoratit të Manit. <ref>{{Cite web |title=Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage |url=http://www.gov.im/mnh/heritage/museums/houseofkeys/socialchanges.xml |access-date=2012-10-31 |publisher=Gov.im}}</ref> ; 1884 * Kanada: Gratë e veja dhe të pamartuara ishin gratë e para që iu dha e drejta e votës brenda komunave në Ontario, të cilat u pasuan edhe nga provincat e tjera gjatë viteve 1890. ; 1886 * SHBA: Të gjitha shtetet amerikane, përveç gjashtë, e lejonin divorcin për shkak të mizorisë. <ref name="google7"/> * Korea: Universiteti i Grave Ewha, instituti i parë arsimor i Koresë për gratë, u themelua në vitin 1886 nga Mary F. Scranton, një misionare amerikane e Kishës Episkopale Metodiste. <ref>{{Cite web |title=Official Site of Korea Tourism Org.: Ewha Womans University |url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120112347/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-date=2011-11-20 |access-date=2012-10-31 |publisher=English.visitkorea.or.kr}}</ref> ; 1891 * Australia: U themelua Lidhja e të Drejtës së Votës për Gratë në Uellsin e Ri Jugor. <ref>{{Cite book |last=Oldfield |first=Audrey |url=https://books.google.com/books?id=R5wBvA2mD6kC&q=%22womanhood+suffrage+league%22+1891&pg=PA246 |title=Woman Suffrage in Australia – Audrey Oldfield – Google Books |date=1992-12-28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43611-3 |author-link=Audrey Oldfield |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1893 * SHBA, Kolorado: Kolorado u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=2012-07-23 |title=Virginia Minor and Women's Right to Vote – Jefferson National Expansion Memorial |url=https://www.nps.gov/jeff/learn/historyculture/the-virginia-minor-case.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Nps.gov}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re u bë vendi i parë vetëqeverisës në botë në të cilin të gjitha gratë kishin të drejtë të votonin në zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2012-10-04 |title=New Zealand women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221093321/http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage |archive-date=2014-12-21 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> * Ishujt Kuk: Ishujt Kuk u dhanë grave të drejtën e votës në këshillat e ishullit dhe në një parlament federal. <ref name="nzhistory1">{{Cite web |date=2012-08-30 |title=World suffrage timeline – women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage/world-suffrage-timeline |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> ; 1894 * [[Australia Jugore]] : Australia Jugore u dha grave të drejtën e votës. <ref name="nzhistory1"/> * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar ua zgjeroi të drejtën e votës në zgjedhjet lokale edhe grave të martuara. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:It_iY_MwXGEJ:www.theatreworksusa.org/uploads/studyguide/studyguide_969.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgjkRqm1CxV1Wms0Ue-SwDqiW6uxIKG0dZl751R0a1lkfVd0e-15p1aSSvIp8-gsYUULCYX28kDjuITxRhHoRUC6NeFS1PKHHuGadwNSqScYCMO9pRjFMTjR_DN13DruSYAfu8S&sig=AHIEtbQqQG_yJ7zNG9ouGx5eBDLWbpG59g |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1895 * SHBA: Pothuajse të gjitha shtetet e SHBA-së kishin miratuar një lloj Ligjesh për Tregtarët e Vetëm, Ligje për Pronën dhe Ligje për të Ardhurat, duke u dhënë grave të martuara të drejtën për të tregtuar pa pëlqimin e burrave të tyre, për të zotëruar dhe/ose kontrolluar pronën e tyre dhe për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="google7"/> ; 1896 * Argjentinë: Një grup grash anarkofeminë, të kryesuara nga [[Virginia Bolten]], botojnë ''La Voz de la Mujer'', një nga gazetat e para feministe të Amerikës Latine. <ref>{{Cite journal |last=Molyneux |first=Maxine |year=1986 |title=No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina |url=http://libcom.org/files/2633723.pdf |journal=Latin American Perspectives |volume=13 |issue=48 |pages=119–145 |doi=10.1177/0094582X8601300106 |access-date=March 30, 2018}}</ref> * SHBA, Idaho: Idaho u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Arthur |date=2006-01-24 |title=01/24/2006: Idaho women win right to vote &#124; Idaho History |url=http://www.idahostatesman.com/2006/01/24/12752/idaho-women-win-right-to-vote.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Idahostatesman.com}}</ref> ; 1900 * Australia Perëndimore: Australia Perëndimore u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Australian Women's History: Timeline |url=http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025074056/http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-date=2008-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenshistory.com.au}}</ref> * Belgjika: Madhësia ligjore iu dha grave të pamartuara. <ref name="rosadoc.be">{{Cite web |title=Milestones in the history of women in Belgium |url=http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415165154/http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-30 |publisher=Rosadoc.be}}</ref> * Egjipti: Në Kajro u themelua një shkollë për mësuese femra. * Francë: Gratë lejoheshin të ushtronin profesionin e avokatit. * Korea: Profesioni i postës u hap për gratë. * Tunizia: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. <ref name="North Africa 1999" /> * Japoni: U hap universiteti i parë për femra. <ref>{{Cite book |last=Kumiko Fujimura-Fanselow |title=Japanese Women: New Feminist Perspectives on the Past, Present, and Future |title-link=Japanese Women |last2=Atsuko Kameda |publisher=Feminist Press at the City University of New York |year=1995 |isbn=978-1-55861-094-1}}</ref> * Baden, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5">{{Cite book |last=Mazón |first=Patricia M. |url=https://books.google.com/books?id=_SKPLZtwulQC&pg=PA10 |title=Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914 |publisher=Stanford University Press |year=2003 |isbn=978-0-8047-4641-0 |location=Stanford, CA |page=10}}</ref> * Suedi: Leja e lehonisë u dha punëtoreve industriale. ; 1901 * Bullgaria: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Daskalova |first=Krassimira |url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 |title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-514890-9 |editor-last=Smith |editor-first=Bonnie G. |page=[https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 193] |chapter=Bulgaria |access-date=2012-09-28 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189}}</ref> * Kuba: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Miller |first=Francesca |url=https://books.google.com/books?id=sXiTQpR3crwC&pg=PA48 |title=Latin American Women and the Search for Social Justice |publisher=University Press of New England |year=1991 |isbn=978-0-87451-558-9 |location=Hanover & London |page=48}}</ref> * Danimarka: Leja e lehonisë u dha të gjitha grave. <ref name="kvinfo1">[http://www.kvinfo.dk/side/341 "/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529040814/http://www.kvinfo.dk/side/341|date=May 29, 2012}}</ref> * Suedia: Ligji i parë suedez në lidhje me lejen prindërore u miratua në vitin 1900. Ky ligj prekte vetëm gratë që punonin si punëtore fabrike me pagë dhe thjesht kërkonte që punëdhënësit të mos i lejonin gratë të punonin në katër javët e para pas lindjes. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:aq4cQ8XAa8UJ:www.espanet2010.net/en/378.file/p_A.Borchorst-L.Freidenvall_Gendering.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEEShn_VpNKwEHNnTLu6WijW5NjCDE0OTNW4G5x0vI-8HQEp8z-Bqdya9qYurwfCrTWjOA2X9ntR6QZK9pXkaZqNw0bmTkIqVJb3SH3Wtv_IrVx9HmBehnHjHLj0Iw88z49p7S2J0y&sig=AHIEtbS6nY_LWyvfg0MkAhTUGtChvGgMNA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Komonuelthi i Australisë: Parlamenti i Parë nuk u zgjodh me një të drejtë vote uniforme. Të drejtat e votës bazoheshin në ligjet ekzistuese të të drejtës së votës në secilin shtet. Kështu, në Australinë Jugore dhe Australinë Perëndimore gratë kishin të drejtë vote, në Australinë Jugore aborigjenët (burrat dhe gratë) kishin të drejtë vote dhe në Queensland dhe Australinë Perëndimore aborigjenëve u mohohej shprehimisht e drejta e votës. <ref>{{Cite web |title=The Parliament of the Commonwealth of Australia and Indigenous Peoples 1901–1967 – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/About_Parliament/Parliamentary_Departments/Parliamentary_Library/pubs/rp/rp0001/01RP10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of Parliament House – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/Visit_Parliament/About_the_Building/History_of_Parliament_House |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> ; 1902 * Kina: Lidhja e këmbëve u ndalua në vitin 1902 nga dekretet perandorake të [[Dinastia Qing|Dinastisë Qing]], dinastia e fundit në Kinë, e cila përfundoi në vitin 1911. <ref>{{Cite web |last=Yuhui Li |title=Women's Movement and Change of Women's Status in China |url=http://www.bridgew.edu/soas/jiws/vol1/li.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203200751/http://www.bridgew.edu/SoAS/JIWS/vol1/li.htm |archive-date=February 3, 2004 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bridgew.edu}}</ref> * El Salvador: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * El Salvador: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Uellsi i Ri Jugor: Uellsi i Ri Jugor u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2003-06-07 |title=Parliament of NSW – 1901 to 1918 – The Early Federal Period and the First World War |url=http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524111223/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-date=2011-05-24 |access-date=2012-10-31 |publisher=Parliament.nsw.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion i punëtoreve të tekstilit nga Anglia Veriore i paraqiti Parlamentit një peticion me 37,000 nënshkrime duke kërkuar vota për gratë. <ref name="autogenerated1900">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1903 * Bavari, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Suedi: Zyrat mjekësore publike u hapën për gratë. <ref name="autogenerated5">{{Cite web |date=2010-11-17 |title=Akademikeryrken |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/akademiker/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * Australia: Tasmania u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Andrew Inglis Clark – women's suffrage |url=http://www.utas.edu.au/library/exhibitions/clark/womens_suffrage.html |access-date=2012-10-31 |website=University of Tasmania}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U themelua Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated1900"/> ; 1904 * Nikaragua: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Nikaragua: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Württemberg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Dora Montefiore refuzoi të paguante taksat e saj sepse gratë nuk mund të votonin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1906 * Finlanda u dha grave të drejtën e votës. <ref name="finlande1">{{Cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague: Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl}}</ref> Ishte vendi i parë në Evropë që e bëri këtë. <ref name="autogenerated6"/> * Hondurasi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e ndarë. <ref name="googlecivil">{{Cite book |last=Deere |first=Carmen Diana |url=https://books.google.com/books?id=IgtwlsSHLToC&q=women+civil+code+argentina+1869&pg=PA43 |title=Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America |last2=León |first2=Magdalena |publisher=University of Pittsburgh Press |year=2001 |isbn=978-0-8229-5767-6 |page=43 |author-link=Carmen Diana Deere |author-link2=Magdalena León de Leal |access-date=2012-09-28}}</ref> * Hondurasi: E drejta ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Honduras: Divorci u legalizua * Korea: Profesioni i infermieres u lejua për gratë. * Nikaragua: Divorci u legalizua. <ref name="autogenerated3" /> * Suedi E drejta e votës komunale, që nga viti 1862 u jepej grave të pamartuara, u jepej edhe grave të martuara. <ref name="runeberg.org">{{Cite web |title=417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska) |url=https://runeberg.org/nfbo/0225.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Runeberg.org}}</ref> * Saksonia, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion grash nga Unioni Social dhe Politik i Grave dhe Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave u takuan me Kryeministrin, Sir Henry Campbell-Bannerman . <ref name="autogenerated1900"/> * Mbretëria e Bashkuar: Fjala sufraxhete, e menduar si fyerje për gratë në Unionin Social dhe Politik të Grave, u përdor për herë të parë nga Daily Mail. <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Federata Kombëtare e Punëtoreve Gra u themelua nga Mary Reid MacArthur . <ref name="autogenerated6" /> ; 1907 * Franca: Grave të martuara iu dha kontroll mbi të ardhurat e tyre. * Franca: Grave u lejohej kujdestaria e fëmijëve. * Norvegjia: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje, megjithëse kjo ishte subjekt i kufizimeve deri në vitin 1913. <ref name="autogenerated1997">{{Cite web |date=1997-05-23 |title=Women's Suffrage |url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060305022448/http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-date=March 5, 2006 |access-date=2012-10-31 |publisher=Ipu.org}}</ref> * Finlanda: Anëtaret e para femra të parlamentit në historinë botërore u zgjodhën në Finlandë në vitin 1907. <ref name="finlande1"/> * Uruguai: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar. Bashkimi Kombëtar i Shoqatave për të Drejtën e Votës së Grave organizoi demonstratën e tij të parë kombëtare, e cila u bë e njohur si " Marshimi i Baltës " për shkak të motit të tmerrshëm në atë kohë. <ref name="autogenerated6"/> * Mbretëria e Bashkuar: Emmeline Pethick-Lawrence dhe bashkëshorti i saj Frederick lançuan gazetën e sufraxhetes ''“Votes for Women”'' . * Mbretëria e Bashkuar: Lidhja e Lirisë së Grave u formua kur Charlotte Despard dhe të tjera u shkëputën nga Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kualifikimit të Grave i vitit 1907 lejoi gratë të zgjidheshin si kryetare bashkie dhe në këshillat e lagjeve dhe qyteteve. <ref name="autogenerated6" /> ; 1908 * Belgjika: Gratë lejoheshin të vepronin si dëshmitare ligjore në gjykatë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Gratë e pamartuara u bënë kujdestare ligjore të fëmijëve të tyre. <ref name="kvinfo1"/> * Bullgaria: U themelua Unioni Bullgar i Grave Progresive . <ref>{{Cite journal |last=Daskalova |first=Krassimira |last2=Offen |first2=Karen |date=2015-03-01 |title=The Tensions within the Early Twentieth-Century Bulgarian Women's Movement |url=https://www.berghahnjournals.com:443/view/journals/aspasia/9/1/asp090107.xml |journal=Aspasia |language=en-US |volume=9 |issue=1 |pages=113–125 |doi=10.3167/asp.2015.090107 |issn=1933-2890 |url-access=subscription}}</ref> * Peru: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Kelly |first=G. P. |url=https://books.google.com/books?id=V-CKcuRAu8EC&q=women+universities+peru+1918&pg=PA64 |title=Women's higher education in comparative perspective, by Gail Paradise Kelly, Sheila Slaughter |last2=Slaughter |first2=S. |publisher=Springer |year=1991 |isbn=978-0-7923-0800-3 |page=64 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Prusia, Alsace-Lorraine dhe Hessen, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Danimarka: Danimarka u dha grave mbi 25 vjeç të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref name="kvinfo2">{{Cite web |last=Nielsen |first=Jytte |date=1915-06-05 |title=KVINFO All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/2/ |access-date=2012-10-31 |publisher=Kvinfo.dk}}</ref> * Australia: Viktoria u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2011-09-21 |title=Australian women in politics |url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-women-in-politics |access-date=2012-10-31 |publisher=australia.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Më 17 janar, sufraxhetet u lidhën me zinxhirë në kangjellat e [[10 Downing Street|Downing Street nr. 10.]] <ref name="autogenerated6"/> [[Emmeline Pankhurst]] u burgos për herë të parë. <ref name="autogenerated6" /> Unioni Social dhe Politik i Grave gjithashtu prezantoi fushatën e tyre të hedhjes së gurëve. <ref name="autogenerated6" /> * Suedi: Grave iu dha e drejta për t'u anëtarësuar në këshillat bashkiake. <ref name="runeberg.org"/> * Suedia: Fraza "burrë suedez" u hoq nga formularët e aplikimit për zyrat publike dhe kështu gratë u miratuan si aplikante për shumicën e profesioneve publike. <ref name="autogenerated5"/> * Mecklenburg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Në korrik, Marion Wallace Dunlop u bë sufraxhetja e parë e burgosur që hyri në grevë urie. Si rezultat, u fut në fuqi ushqyerja me forcë. <ref name="autogenerated6"/> * Argjentinë: Elvira Rawson de Dellepiane themeloi Qendrën Feministe (spanjisht: ''Centro Feminista'' ) në Buenos Aires, së cilës iu bashkua një grup grash prestigjioze. <ref>{{Cite web |last=Riviere |first=Rolando |date=February 1960 |title=Pioneras del feminismo argentino |url=http://www.magicasruinas.com.ar/revistero/argentina/pioneras-feminismo-argentino.htm |access-date=March 27, 2018 |website=Revista Vea y Lea |language=es}}</ref> * Danimarka: Internacionalja Socialiste, në takimin e saj në Kopenhagen, themeloi një Ditë të Gruas, me karakter ndërkombëtar, për të nderuar lëvizjen për të drejtat e grave dhe për të ndihmuar në arritjen e të drejtës universale të votës për gratë. <ref>{{Cite web |title=International Women's Day |url=https://www.un.org/ecosocdev/geninfo/women/womday97.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=un.org}}</ref> * SHBA, Uashington: Uashingtoni u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=The History of Voting and Elections in Washington State |url=http://www.secstate.wa.gov/elections/timeline/suffrage.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Secstate.wa.gov}}</ref> * Ekuador: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar: 18 nëntori ishte " E Premtja e Zezë ", kur sufraxhetet dhe policia u përleshën me dhunë jashtë Parlamentit pas dështimit të Projektligjit të parë të Pajtimit . Ellen Pitfield, një nga sufraxhetet, vdiq më vonë nga plagët e marra. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1911 * Mbretëria e Bashkuar: Dame Ethel Smyth kompozoi " Marshimi i Grave ", këngën për sufraxhetet. <ref name="autogenerated1910"/> * Portugalia: Maturia ligjore iu dha grave të martuara (u shfuqizua në vitin 1933.) <ref name="countrystudies.us">{{Cite web |title=Portugal – Women |url=http://countrystudies.us/portugal/50.htm |access-date=2012-09-28 |publisher=Countrystudies.us}}</ref> * Portugalia: Divorci u legalizua. <ref name="countrystudies.us" /> * SHBA, Kalifornia: Kalifornia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=100 Years of Women's Right to Vote in California |url=http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028031224/http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |archive-date=2011-10-28 |access-date=2012-10-31 |publisher=capradio.org}}</ref> * Austria, Danimarka, Gjermania dhe Zvicra: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u shënua për herë të parë në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër më 19 mars. Më shumë se një milion gra dhe burra morën pjesë në tubimet e Ditës Ndërkombëtare të Gruas (IWD) duke bërë fushatë për të drejtat e grave për të punuar, për të votuar, për t'u trajnuar, për të mbajtur poste publike dhe për të qenë të lira nga diskriminimi. <ref name="internationalwomensday1918">{{Cite web |date=1918-03-08 |title=About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts |url=http://www.internationalwomensday.com/about.asp |access-date=2012-10-31 |publisher=Internationalwomensday.com}}</ref> * Afrika e Jugut: Olive Schreiner botoi librin [[Women and Labor|"Gratë dhe Puna"]] . <ref name="autogenerated1910" /> ; 1912 * SHBA, Oregon, Kansas, Arizona: Oregoni, Kansasi dhe Arizona u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Sylvia Pankhurst]] themeloi Federatën e saj të Sufraxhetave të Londrës Lindore . <ref name="autogenerated1910"/> Gazeta ''Votes for Women'' u zëvendësua nga ''The Suffragette'' si revista zyrtare e WSPU-së. <ref>{{Cite book |last=Chapman |first=Jane L. |url=https://books.google.com/books?id=o0-3BtKsV6kC&dq=suffragette+newspaper&pg=PA148 |title=Gender, Citizenship and Newspapers: Historical and Transnational Perspectives |date=2013-03-15 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-31459-8 |language=en}}</ref> ; 1913 * Rusia: Në vitin 1913, gratë ruse festuan [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] për herë të parë të dielën e fundit të shkurtit. Pas diskutimeve, Dita Ndërkombëtare e Gruas u transferua në 8 Mars dhe kjo ditë ka mbetur data globale për Ditën Ndërkombëtare të Gruas që atëherë. <ref name="internationalwomensday1918"/> * SHBA, Alaska: Alaska u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Norvegjia: Norvegjia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=1997-05-06 |title=Country Report Norway |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212942/http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Japoni: Universitetet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Robertson |first=Jennifer |url=https://books.google.com/books?id=8UD158VM3nMC&q=japan+women+education+1874&pg=PA469 |title=A companion to the anthropology of Japan by Jennifer Ellen Robertson |date=2008-04-15 |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-4145-1 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Emily Davison u vra nga kali i Mbretit në The Derby . <ref name="autogenerated1910">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1910.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: 50,000 gra që morën pjesë në një pelegrinazh të organizuar nga Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave mbërritën në Hyde Park më 26 korrik. <ref name="autogenerated1910" /> ; 1914 * Rusia: Gratë e martuara lejoheshin të kishin pasaportën e tyre të brendshme. <ref name="google2000"/> * SHBA, Montana, Nevada: Montana dhe Nevada u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1">{{Cite web |date=1919-01-01 |title=National Constitution Center – Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote |url=http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022004826/http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-10-31 |publisher=Constitutioncenter.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Mary Richardson hyri në Galerinë Kombëtare dhe preu një copë të prerë në Rokeby Venus . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1915 * Danimarka: Danimarka u dha grave të drejtën e votës. <ref name="kvinfo2"/> * Islanda: Islanda u dha grave të drejtën e votës, në varësi të kushteve dhe kufizimeve. <ref name="autogenerated1997"/> * SHBA: Në vitin 1915, Shoqata Mjekësore Amerikane filloi të pranonte gratë si anëtare. * Uells: Instituti i parë i Grave në Britani u themelua në Uellsin e Veriut në Llanfairpwll. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1916 * Kanada: Alberta, Manitoba dhe Saskaçevani u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1">{{Cite web |last=Grolier |date=1920-08-26 |title=History of Women's Suffrage |url=http://teacher.scholastic.com/activities/suffrage/history.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Teacher.scholastic.com}}</ref> * SHBA: Margaret Sanger hapi klinikën e parë të kontrollit të lindjeve në Amerikë në vitin 1916. <ref>{{Cite web |title=Birth Control Movement in the United States &#124; Jewish Women's Archive |url=http://jwa.org/encyclopedia/article/birth-control-movement-in-united-states |access-date=2012-10-31 |publisher=Jwa.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Maces dhe Miut u prezantua për sufraxhetet që refuzonin të hanin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1917 * Kuba: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Kuba: Madhësia ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Holanda: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje. <ref>{{Cite web |title=International Women's Democracy Center: Women's Suffrage: A Timeline |url=http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910000810/http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-date=2012-09-10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Iwdc.org}}</ref> * Meksikë: Maturë ligjore për gratë e martuara. <ref name="googlecivil" /> * Meksikë: Divorci u legalizua. <ref name="googlecivil" /> * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Bjellorusia: Bjellorusia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Belarusian Women as seen Through an Era |url=http://un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203150910/http://www.un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-date=2012-12-03 |access-date=2012-10-31 |publisher=Un.by}}</ref> * Rusia: [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFSR-ja ruse]] u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite journal |last=Bernstein |first=L. |year=2011 |title=Equality & Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905–1917. By Rochelle Goldberg Ruthchild (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010. xviii plus 356 pp.) |journal=Journal of Social History |publisher=Jsh.oxfordjournals.org |volume=45 |issue=2 |pages=539–541 |doi=10.1093/jsh/shr063}}</ref> ; 1918 * Kuba: Divorci u legalizua. * Rusia: Kushtetuta e parë e shtetit të ri sovjetik (Republikës Federative Sovjetike Socialiste Ruse) deklaroi se "gratë kanë të drejta të barabarta me burrat". <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:NVfpqOJlVJQJ:apps.americanbar.org/rol/publications/russia-cedaw-eng.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj2oV0y6Pwy29rYD8grlVrQFMOp9eWKc9zSyGyxVceV29Z9QeKWrzVhflxszl9yfWAgGH-cG-3v05Ov62Lnq9SiKUQurIZyyHGuH7Xq7nEcvVFtKtF6cN8OfSibULCbd4ynzgz4&sig=AHIEtbTFCJi9G2xZLLXVQ2fOfFu61goluA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Tajlandë: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=HzTHaIEduwYC&pg=PA98 |title=Patit Paban Mishra: The history of Thailand |date=2010-08-19 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-34091-8 |page=98 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Në vitin 1918, Marie Stopes, e cila besonte në barazinë në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave, botoi ''"Dashuri e Martuar"'', <ref name="google2004"/> një manual seksi që, sipas një ankete të akademikëve amerikanë në vitin 1935, ishte një nga 25 librat më me ndikim të 50 viteve të mëparshme, përpara ''"Relativitetit"'' nga [[Albert Ajnshtajni]], " ''[[Lufta Ime|Mein Kampf"]]'' nga [[Adolf Hitleri]], ''"Interpretimit të Ëndrrave"'' nga [[Sigmund Freud]] dhe ''"Pasojave Ekonomike të Paqes"'' nga [[John Maynard Keynes]] . <ref name="autogenerated811">{{Cite journal |last=Short |first=R. V. |date=August 23, 2005 |title=New ways of preventing HIV infection: thinking simply, simply thinking |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |publisher=The Royal Society via PubMed (U.S. National Institutes of Health) |volume=361 |issue=1469 |pages=811–20 |doi=10.1098/rstb.2005.1781 |pmc=1609406 |pmid=16627296}}</ref> * SHBA, Michigan, Dakota e Jugut, Oklahoma: Michigani, Dakota e Jugut dhe Oklahoma u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Austria: Austria u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Kanadaja: Kanadaja u dha grave të drejtën e votës në nivel federal (provinca e fundit që miratoi të drejtën e votës së grave ishte Kebeku në vitin 1940.) <ref>{{Cite web |title=A History of the Vote in Canada |url=http://www.elections.ca/content.aspx?section=res&dir=his&document=chap2&lang=e |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti i Përfaqësimit të Popullit, i cili u lejonte grave mbi moshën 30 vjeç që plotësonin një kualifikim pronësie të votonin. Edhe pse 8.5&nbsp;Një milion gra e plotësonin këtë kriter, por kjo përfaqësonte vetëm 40 përqind të popullsisë totale të grave në Mbretërinë e Bashkuar. I njëjti akt e zgjeroi të drejtën e votës për të gjithë burrat mbi moshën 21 vjeç <ref>{{Cite web |date=2010-04-21 |title=Women get the vote |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/overview/thevote/ |access-date=2012-10-31 |website=UK Parliament}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918 u miratua duke u lejuar grave të kandidoheshin si anëtare të parlamentit. <ref name="autogenerated1910"/> * Çekosllovakia: Çekosllovakia u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1" /> ; 1919 * Gjermania: Gjermania u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Azerbajxhani: Azerbajxhani u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=History of Azerbaijani and US women's rights to vote discussed at US Congress Library |url=http://www.today.az/news/vdiaspora/87899.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Today.Az}}</ref> * Italia: Gratë fituan më shumë të drejta pronësie, duke përfshirë kontrollin mbi të ardhurat e tyre dhe aksesin në disa pozicione ligjore. <ref>{{Cite web |title=Š The Civil Code of 1865 and the Origins of the Feminist Movement in Italy |url=http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-url=https://archive.today/20121223062718/http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-date=2012-12-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Keele.ac.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919 u bë ligj. Në një deklaratë të gjerë hyrëse, ai specifikonte se, "[një] person nuk do të skualifikohet për shkak të gjinisë ose martesës nga ushtrimi i ndonjë funksioni publik, ose nga emërimi ose mbajtja e ndonjë detyre apo posti civil ose gjyqësor, ose nga hyrja, marrja përsipër ose kryerja e ndonjë profesioni apo zanati civil". Akti ofroi mundësi punësimi për gra individuale dhe shumë prej tyre u emëruan si magjistrate, por në praktikë ai nuk i përmbushi pritjet e lëvizjes së grave. Pozicionet e larta në shërbimin civil ishin ende të mbyllura për gratë dhe ato mund të përjashtoheshin nga juritë nëse provat kishin të ngjarë të ishin shumë "të ndjeshme". <ref>{{Cite web |last=Hannam |first=June |date=2012-03-08 |title=6 trailblazing women in history |url=http://www.historyextra.com/feature/women-first |access-date=2012-10-31 |website=BBC History Magazine}}</ref> * Luksemburgu: Luksemburgu u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Country Report Luxembourg |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212939/http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Kanada: Grave iu dha e drejta për të qenë kandidate në zgjedhjet federale. <ref>{{Cite web |date=2010-06-14 |title=Electoral Insight |url=http://www.elections.ca/res/eim/article_search/article.asp?id=84&lang=e&frmPageSize= |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Holanda: Holanda u dha grave të drejtën e votës. E drejta për të qenë kandidate u dha në vitin 1917. <ref>{{Cite web |title=Country Report Netherlands |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210081236/http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-date=2015-02-10 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re lejoi gratë të kandidoheshin për zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2005-04-13 |title=Votes for Women |url=http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023171127/http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-date=2012-10-23 |access-date=2012-10-31 |website=Elections New Zealand}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Nancy Astor u bë gruaja e parë që zuri vendin e saj në [[Dhoma e Komunëve të Mbretërisë së Bashkuar|Dhomën e Komunave]] . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1920 * Kina: Studentet e para femra u pranuan në Universitetin e Pekinit, i cili u pasua shpejt nga universitete në të gjithë Kinën. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=N0ths5DOgGgC&pg=PA737 |title=Routledge International Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-92088-9 |editor-last=Kramarae |editor-first=Cheris |page=737 |access-date=2012-09-28 |editor-last2=Spender |editor-first2=Dale}}</ref> * Haiti: Profesioni i farmacistit u hap për gratë. <ref name="haiticulture.ch"/> * Korea: Profesioni i operatorit telefonik, si dhe disa profesione të tjera, siç është ai i shitëses së dyqaneve, u hapën edhe për gratë. <ref name="google6">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QDWkn7Fj-b4C&q=Yun+Ko-ra+western+clothes&pg=PA102 |title=Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles |isbn=978-0-549-71329-6 |page=102 |access-date=2012-09-28}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Suedia: Grave të martuara iu dha mosha madhore ligjore dhe grave iu dhanë të drejta të barabarta martesore. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA: [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i 19-të]] u nënshkrua dhe u bë ligj, duke u dhënë të gjitha grave amerikane të drejtën e votës. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Universiteti i Oksfordit]] i hapi diplomat e tij për gratë. <ref name="autogenerated6">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1921 * Mbretëria e Bashkuar: Grupi Gjashtë Pika u themelua nga Zonja Rhondda për të nxitur barazinë sociale, politike, profesionale, morale, ekonomike dhe ligjore të grave. <ref name="autogenerated6"/> ; 1922 * Kina: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u festua në Kinë që nga viti 1922 e tutje. <ref>{{Cite web |last=Sager |first=Jessica |date=2012-03-08 |title=What Is International Women's Day 2012? Celebrate Women Today! |url=http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120807115105/http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-date=2012-08-07 |access-date=2012-10-31 |website=Gurl.com}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti [[Law of Property Act 1922|i Ligjit të Pronës i vitit 1922]], duke u dhënë grave të drejtën për të trashëguar pronën në mënyrë të barabartë me burrat e tyre. <ref name="autogenerated6"/> * Angli: U miratua Akti i Vrasjes së Foshnjave, duke i dhënë fund dënimit me vdekje për gratë që vrisnin fëmijët e tyre nëse mendja e grave gjendej e çekuilibruar. <ref name="autogenerated6" /> ; 1923 * Nikaragua: [[Elba Ochomogo]] u bë gruaja e parë që mori një diplomë universitare në Nikaragua. <ref>{{Cite web |title=Josefa Toledo De Aguerri: Her Life And Her Legacy |url=http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415011232/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historia.fcs.ucr.ac.cr}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore u dha grave të drejtën për të kërkuar divorc për shkak të shkeljes së kurorës. <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1920–1929 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1920.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1925 * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave u dha prindërve të drejta të barabarta mbi fëmijët e tyre. <ref name="autogenerated6"/> ; 1928 * Mbretëria e Bashkuar: E drejta e votës iu dha të gjitha grave në Mbretërinë e Bashkuar në mënyrë të barabartë me burrat në vitin 1928. <ref>{{Cite web |date=1928-07-02 |title=The struggle for democracy |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025093551/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-date=2012-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bl.uk}}</ref> Për Kyla Schuller në ''Biopolitikën e Ndjenjës: Raca, Seksi dhe Shkenca në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', "biopoziti është kushti që mundëson feminizmin... lëvizjet për barazi gjinore janë materializuar në mes të një fushe pushteti në të cilën, të paktën që nga Malthusi, ndërvarësia e riprodhimit dhe ekonomisë formon fushën kryesore të politikës." <ref name=":2">{{Cite book |last=Schuller |first=Kyla |title=The Biopolitics of Feeling: Race, Sex, and Science in the Nineteenth Century |publisher=Duke University Press |year=2018}}</ref> Schuller argumenton se "nocioni evolucionar i gjinive të dallueshme të mashkullit dhe femrës, të kuptuara si divergjenca të specializuara në fiziologji, anatomi dhe funksion mendor që vetëm më të civilizuarit kishin arritur, ishte në vetvete një hierarki racore... vetë ideja e seksit si një subjektivitet biologjik dhe politik është një produkt i logjikave biopolitike që shpalosen krah për krah me shkencat e ndryshimit të specieve." <ref name=":2" /> Schuller citon filozofen [[Kanadezët|kanadeze]] Michelle Murphy në ''Seizing the Means of Reproduction: Entanglements of Feminism, Health, and Technoshkence'' : "Historicizimi i feminizmave si një biopolitikë që e ka marrë 'seksin' dhe degën e tij, 'riprodhimin', si shqetësime qendrore kërkon që ne t'i kuptojmë feminizmat në të gjithë larminë dhe kontradiktat e tyre si të animuara brenda - dhe jo si të shpëtuara prej - konfigurimeve dominuese të qeverisjes dhe teknoshkencës." <ref name=":2" /> Nga kjo perspektivë, feminizmat e shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të riprodhuan pikërisht hierarkitë shoqërore kundër të cilave kishin potencialin të luftonin, duke ilustruar pohimin e [[Michel Foucault]] në librin e tij ''Historia e Seksualitetit, Vëllimi I: Një Hyrje'' se "rezistenca nuk është kurrë në një pozicion të eksternitetit në lidhje me pushtetin." <ref>{{Cite book |last=Foucault |first=Michel |title=The History of Sexuality: Volume I: An Introduction |publisher=Vintage Books [Random House, Inc.] |year=1990 |volume=1 |location=New York |page=95}}</ref> Feminizmi i valës së parë nuk ofroi asnjë perspektivë ndërsektoriale. Gjinia nuk u mendua si një konstruksion shoqëror, as rolet që luan secila gjini nuk u menduan si seksiste. <ref>{{Cite book |last=Hughes |first=Christina |url=https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh |title=Key Concepts in Feminist Theory and Research |publisher=SAGE Publications |year=2002 |isbn=978-0-7619-6987-7 |location=London, California, New Delhi |pages=[https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh/page/n61 47]–48 |url-access=limited}}</ref> Kjo periudhë kohore u përqendrua gjithashtu në ndryshimet biologjike, dhe se e vetmja mënyrë për t'u konsideruar grua ishte përmes biologjisë ose seksit. <ref name=":0">{{Cite book |last=Joyce |first=Rosemary A. |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 |title=Encyclopedia of Feminist Theories |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-13274-9 |location=New York, NY |page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 47]}}</ref> Ajo nuk i mori në konsideratë dhe nuk luftoi për gratë me ngjyrë, ose gratë me status më të ulët socioekonomik. <ref name=":1">{{Cite thesis |last=Janowick |first=Tara |degree=MA |title=Feminist discourse across the waves: A rhetorical criticism of first, second and third wave women's discourse |publisher=Southern Illinois University at Carbondale}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Gjithashtu përforcoi dhe e bëri kolonizimin më të fortë, si dhe rriti erotizimin e grave nga kombe të ndryshme. <ref name=":1" /> Teoricienët e valës së parë gjithashtu lënë jashtë të gjithë aktivizmin që kontribuan gratë me ngjyrë. Aktiviste si Maria Stewart dhe Frances EW Harper mezi përmenden me ndonjë meritë për lëvizjet abolicioniste ose për të drejtën e votës gjatë kësaj periudhe kohore. <ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Marilyn |title=Maria W. Stewart, an early abolitionist |url=https://aaregistry.org/story/maria-w-stewart-an-early-abolitionist/ |website=AARegistry.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 April 2000 |title=Frances E.W. Harper |url=https://www.biography.com/people/frances-ew-harper-40710 |website=Biography.com}}</ref> Feminizmi i valës së parë është i përqendruar te meshkujt, që do të thotë se u krijua në formën e mënyrës se si burrat i shohin gratë. <ref name=":1" /> Një problem tjetër me feminizmin e Valës së Parë është se gratë e bardha të klasës së mesme ishin në gjendje të vendosnin se çfarë është problem i grave dhe çfarë jo. <ref>{{Cite journal |last=Siegel |first=Deborah L. |year=1997 |title=The Legacy of the Personal: Generating Theory in Feminism's Third Wave |journal=Hypatia |volume=12 |issue=3 |pages=46–75 |doi=10.1111/j.1527-2001.1997.tb00005.x |jstor=3810222}}</ref> Valës së Parë i mungonte liria seksuale që gratë aspironin të kishin, por që nuk mund ta kishin, ndërsa burrat mund ta kishin. <ref>{{Cite book |last=Segal |first=Lynne |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse |title=Encyclopedia of Feminists Theories |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0-415-13274-9 |url-access=registration}}</ref> Thuhet gjithashtu se shumë nga feministet e bardha fundamentale të Valës së Parë ishin në aleancë me gratë me ngjyrë, por heshtën kur menduan se mund të arrinin përparim për gratë e bardha të klasës së mesme. <ref>{{Cite book |last=Gunnarsson |first=Lena |title=GEXcel Work in Progress Report Volume III |publisher=GEXcel and the authors |year=2008 |isbn=978-91-7393-843-3 |location=Sweden |page=27}}</ref> ==Referime== {{Reflist|2}} [[Kategoria:Lëvizje dhe ideologji feministe]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] kgsw1rwwrv1twmgsp9a4cmoit2virto 2978095 2978008 2026-05-06T21:48:11Z InternetArchiveBot 115207 Adding 10 books for [[Wikipedia:Vërtetueshmëria]] (20260506sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 2978095 wikitext text/x-wiki '''Feminizmi i "valës së parë"''' ishte një periudhë e aktivizmit dhe mendimit [[Feminizmi|feminist]] që ndodhi gjatë shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të në të gjithë [[Bota perëndimore|botën perëndimore]]. Përqendrimi i kauzës së feminizmit së valës së parë ishte në çështje [[De jure|ligjore]], kryesisht në sigurimin e [[E drejta e grave për të votuar|të drejtës së votës së grave]]. Termi shpesh përdoret si sinonim i llojit të feminizmit të përqafuar nga lëvizja liberale për të drejtat e grave - si mendim që rrënjët i ka në valën e parë, me organizata të tilla si Aleanca Ndërkombëtare e Grave dhe degët e saj. Kjo lëvizje feministeen përqendrohet ende në barazi nga një perspektivë kryesisht ligjore. Termi ''feminizëm i valës së parë'' vetë u sajua nga gazetarja Martha Lear në një artikull të botuar në New York Times Magazine në marsin e vitit 1968, i ashtuquajtur "Vullna e Dytë Feministike: Çfarë duan këto gra?"<ref>{{Cite news |last=Lear |first=Martha Weinman |date=March 10, 1968 |title=The Second Feminist Wave: What do these women want? |language=en |work=The New York Times |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9B05E3DD1539E63ABC4852DFB5668383679EDE&legacy=true |access-date=2018-07-27}}</ref><ref>{{Cite book |last=Henry |first=Astrid |url=https://books.google.com/books?id=W4U4Ss1OZGoC&pg=PA58 |title=Not My Mother's Sister: Generational Conflict and Third-Wave Feminism |publisher=Indiana University Press |year=2004 |isbn=978-0-253-11122-7 |page=58|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=First Wave Feminism |url=http://bccfeministphilosophy.wordpress.com/tag/first-wave-feminism/ |access-date=2021-10-25 |website=BCC Feminist Philosophy|language=en}}</ref> Feminizmi i vallës së parë karakterizohet me përqendrimin e tij në luftën për fuqinë politike të grave, në vend të pabarazisë ''[[De fakto|de facto]]'' jo-zyrtare. Vala e parë e feminizmit avokonte kryesisht për barazinë formale, derisa valët e mëvonshme avokonin kryesisht mbi [[:en:Substantive_equality|barazinë në substancë]].<ref name="v819">{{Cite book |last=Whelehan |first=Imelda |title=Modern Feminist Thought: From the Second Wave to 'Post-Feminism' |date=1 June 1995 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-3208-4 |page= |doi=10.1515/9780748632084|language=en}}</ref> Metafora e valës është e vendosur mirë, përfshirë këtu edhe literaturën akademike, por është kritikuar për krijimin e një pamjeje të ngushtë të lirimit të grave që fshien linjën e mendimit të aktivizmit dhe përqendrohet në aktorë specifikë të dukshëm.<ref>{{Cite book |last=Hewitt |first=Nancy A. |title=No Permanent Waves: Recasting Histories of U.S. Feminism |date=2010 |publisher=Rutgers University Press |isbn=978-0-8135-4724-4 |location= |pages=1–12 |jstor=j.ctt1bmzp2r|language=en}}</ref> Termi "vala e parë" dhe më gjerësisht - modeli i valës - janë vënë në dyshim kur referohen lëvizjet e grave që zhvillohen në kontekste jo perëndimore sepse periudha dhe zhvillimi i terminologjisë ishin plotësisht të bazuara në ngjarjet e feminizmit perëndimor dhe kështu nuk mund të zbatoheshin ngjarjet jo perëndimore në një mënyrë të saktë. Megjithatë, gratë që morën pjesë në aktivizmin politik për barazinë e gjinisë modeluan planet e tyre në kërkesat feministe perëndimore për të drejtat ligjore të grave. Kjo është e lidhur me valën e parë perëndimore dhe ndodhi në fund të shekullit të 19-të duke vazhduar në vitet 1930 në lidhje me lëvizjen nacionaliste anti-koloniale. == Terminologji globale == Çështjet e përfshirjes që filluan gjatë valës së parë të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara dhe që vazhduan gjatë valëve të mëvonshme të feminizmit janë temë e diskutimeve të shumta që bëhen në nivel akademik. Disa studiues e konsiderojnë problematik modelin e “valëve” të feminizmit perëndimor, sepse ai e përmbledh një histori të gjatë të një aktivizmi në kategori të veçanta që karakterizohen nga breza aktivistësh, në vend që ta njohë si një cështje komplekse, të ndërlidhur dhe ndërsektoriale të historisë së të drejtave të grave. Ekziston argumenti se kjo mënyrë e të menduarit mbi këtë çështje i minimizon përpjekjet dhe arritjet e shumë njerëzve, si dhe e thellon ndarjen dhe konfliktet mes grupeve të ndryshme të feministeve të margjinalizuara.<ref>{{Cite journal |last=Reger |first=Jo |date=2017 |title=Finding a Place in History: The Discursive Legacy of the Wave Metaphor and Contemporary Feminism |url=https://muse.jhu.edu/pub/434/article/829366 |journal=Feminist Studies |volume=43 |issue=1 |pages=193–221 |doi=10.1353/fem.2017.0012 |issn=2153-3873 |url-access=subscription|language=en}}</ref> Debati që vazhdon edhe në diskutimet bashkëkohore mbi feminizmin perëndimor dhe atë global kanë nisur nga pabarazia që u karakterizua nga feminizmi i valës së parë. Mënyra se si "Perëndimi" është vendosur si autoritet në diskutimet globale për feminizmin është kritikuar nga feministe në Shtetet e Bashkuara, si [[:en:Bell_hooks|Bell Hooks]], për faktin se kjo riprodhon hierarki koloniale në diskutim, në zotërimin e dijes dhe në vendosjen e gjinisë si bazë të barazisë.<ref>{{Cite journal |last=Needham |first=Anuradha Dingwaney |date=2010 |title=response: theorizing the 'first wave' globally |journal=Feminist Review |volume=95 |issue=95 |pages=64–68 |doi=10.1057/fr.2009.65 |issn=0141-7789 |jstor=40928110 |s2cid=145182220|language=en}}</ref> Ideja e dekolonizimit të feminizmit është një përgjigje ndaj pozitës politike dhe intelektuale të pushtetit që mban feminizmi perëndimor. Duke pranuar se ekzistojnë shumë forma feminizmi nëpër botë, është përgjigje ndaj perspektivës së ngushtë, dhe mungesës së konsiderimit të identiteteve ndërsektoriale që kanë vazhduar që nga vala e parë e feminizmit në Perëndim. Ekzistenca e shumë feminizm-ave, dhe formave të aktivizmit është rezultat i faktit se vala e parë e feminizmit u formësua nga një histori kolonializmi dhe imperializmi.<ref>{{Cite journal |last=Lukose |first=Ritty |date=2018 |title=Decolonizing Feminism in the #MeToo Era |journal=The Cambridge Journal of Anthropology |volume=36 |issue=2 |pages=34–52 |doi=10.3167/cja.2018.360205 |issn=0305-7674 |jstor=26945999 |s2cid=165397721|language=en}}</ref> == Origjina == Lëvizjet për zgjerimin e të drejtave të grave kanë filluar shumë më herët se shekulli i 20-të. Në librin e saj ''[[:en:The_Second_Sex|The Second Sex]],'' [[Simone de Beauvoir]] shkruan se gruaja e parë që “mori penën në mbrojtje të gjinisë së saj” ishte [[:en:Christine_de_Pizan|Christine de Pizan]] shekullin e 15-të.<ref name="Schneir-1994">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972|language=en}}</ref> “Proto-feministe” të tjera që vepruan në shekujt XV–XVII përfshijnë [[:en:Heinrich_Cornelius_Agrippa|Heinrich Cornelius Agrippa]], [[:en:Modesta_di_Pozzo_di_Forzi|Modesta di Pozzo di Forzi]], [[:en:Anne_Bradstreet|Anne Bradstreet]] dhe [[:en:François_Poullain_de_la_Barre|François Poullain de la Barre]].<ref name="Schneir-19942">{{cite book |last=Schneir |first=Miram |title=Feminism: The Essential Historical Writings |publisher=Vintage Books |year=1994 |isbn=978-0-679-75381-0 |page=xiv |orig-date=1972|language=en}}</ref> Letërsia dhe mitologjia e lashtë, p.sh drama [[Medea]] e [[Euripidi|Euripides]], janë lidhur ngushtë me lëvizjen feministe dhe janë interpretuar si ikona të feminizmit. Letërsia e lashtë luan një rol të rëndësishëm në teorinë feministe dhe në studimet akademike.<ref>{{Cite journal |last=van Zyl Smit |first=Betine |date=2002 |title=Medea the Feminist |journal=Acta Classica |volume=45 |pages=101–122 |issn=0065-1141 |jstor=24595328|language=en}}</ref> [[:en:Olympe_de_Gouges|Olympe de Gouges]]<nowiki/>konsiderohet si një nga feministet e para. Në vitin 1791 ajo botoi një pamflet të quajtur ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_la_Femme_et_de_la_Citoyenne|Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Gruas dhe të Qytetares”), si përgjigje ndaj ''[[:en:Déclaration_des_Droits_de_l'Homme_et_du_Citoyen|Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen]]'' (“Deklarata e të Drejtave të Njeriut dhe të Qytetarit”).<ref>{{Cite web |title=Olympe de Gouges {{!}} Biography, Declaration of the Rights of Women, Beliefs, Death, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Olympe-de-Gouges |access-date=2023-08-20 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> === Wollstonecraft === Periudha në të cilën shkroi [[Mary Wollstonecraft]] ishte e ndikuar nga mendimet e [[Zhan Zhak Ruso|Ruso]] si dhe nga [[Epoka e Iluminizmit|filozofia e Iluminizmit]]. Ai definoi një shoqëri ideale, demokratike që bazohej në barazinë e burrave, por që përjashtonte, e i diskriminonte gratë. Ky përjashtim i qenësishëm i grave nga diskutimi u trajtua si nga Wollstonecraft ashtu edhe nga bashkëkohësit e saj. Wollstonecraft e bazoi punën e saj në idetë e Rusosë.<ref>{{Cite journal |last=Reuter |first=Martina |year=2017 |title=Jean-Jacques Rousseau and Mary Wollstonecraft on the imagination |journal=British Journal for the History of Philosophy |volume=25 |issue=6 |pages=1138–1160 |doi=10.1080/09608788.2017.1334188 |doi-access=free|language=en}}</ref> Edhe pse në fillim duket kontradiktore, ideja e Wollstonecraft ishte të zgjeronte shoqërinë demokratike të Rusosë, por të bazuar edhe në [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] . Mary Wollstonecraft foli me guxim për përfshirjen e grave në stilin e jetës publike; më konkretisht, duke u përqendruar në rëndësinë e arsimimit të grave.<ref name=":02">{{Cite journal |last=Ferguson |first=Susan |date=1999 |title=The Radical Ideas of Mary Wollstonecraft |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/14637867 |journal=Canadian Journal of Political Science / Revue canadienne de science politique |volume=32 |issue=3 |pages=427–450 |doi=10.1017/S0008423900013913 |issn=0008-4239 |jstor=3232731|language=en}}</ref> Ajo sajoi termin 'feminizëm liberal' dhe ia kushtoi kohën e saj thyerjes së roleve tradicionale gjinore.<ref name=":02" /> Wollstonecraft botoi një nga traktatet e para feministe, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Gruas'' (1792), ku mbrojti barazinë sociale dhe morale të gjinive, duke zgjeruar kështu veprën e broshurës së saj të botuar 2 vite më parë, në vitin 1790, ''Një Mbrojtje e të Drejtave të Burrave''. Romani i saj i mëvonshëm i papërfunduar, ''Maria, ose Gabimet e Gruas'', i përndjek me kritika të konsiderueshme derisa diskutonte dëshirat seksuale të grave. Wollstonecraft vdiq e re, dhe i vejushi i saj filozofi William Godwin, shkroi shpejt një kujtim për të që - përkundër qëllimeve të tij të mira - shkatërroi reputacionin e saj për breza. Mary Wollstonecraft konsiderohet si “paraardhësja” e lëvizjes feministe britanike dhe idetë e saj ndikuan në mënyrën e të menduarit të [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Suffragette Suffragette] movement, të cilat bënë fushatë për të drejtën e votës për gratë. <ref>{{cite book |last1=Tauchert |first1=Ashley |url=https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc |title=Mary Wollstonecraft and the Accent of the Feminine |date=2002 |publisher=Palgrave |isbn=978-0-230-28735-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/marywollstonecra00tauc/page/n14 5] |url-access=limited}}</ref> [[File:8marta.jpg|djathtas|parapamje|Një poster sovjetik i vitit 1932 për [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] : "Dita e kryengritjes së punëtoreve femra kundër skllavërisë në kuzhinë".]] [[Skeda:Louise_Weiss.jpg|djathtas|parapamje|Louise Weiss së bashku me sufraxhetë të tjera pariziene në vitin 1935. Titulli i gazetës thotë, në përkthim, "GRUAJA FRANCEZE DUHET TË VOTOJË".]] == Arsimimi == Arsimimi i grave zvicerane ishte shumë i rëndësishëm gjatë zhvillimit të lëvizjeve për të drejtën e votës. Edukimi i grave të reja në shoqëri mbi rëndësinë e vetë-identitetit, dhe të shkuarjes së tyre në shkollë ishte shumë i rëndësishëm për publikun dhe për gratë që të kuptonin potencialin e tyre në shoqëri. Akterët e lëvizjeve zvicerane për të drejtën e votës besonin se ishte e rëndësishme që gratë e reja të dinin se jeta e tyre kishte më shumë potencial në të sesa thjesht të lindnin fëmijë, mendim dhe veprim ky shumë i përbashkët i lëvizjeve për të drejtën e votës në vitet 1960 dhe 1970. Në një vlerësim të vitit 2015 nga Lord David Willetts, ai kishte zbuluar dhe deklaruar se në vitin 2013 përqindja e studentëve universitarë në Mbretërinë e Bashkuar ishte 54 përqind femra dhe 46 përqind ishin studentë meshkuj, ndërsa në vitet 1960 vetëm 25 përqind e studentëve me kohë të plotë në Mbretërinë e Bashkuar ishin femra. Rritja e numrit të femrave që shkonin në shkollë dhe kontribuonin në sistemin arsimor mund të lidhet me lëvizjet e grave për të drejtën e votës që synonin të inkurajonin gratë të regjistroheshin në shkollë për arsim të lartë. <ref>{{Cite book |last=David |first=Miriam E. |title=Reclaiming feminism: Challenging everyday misogyny |date=2016 |publisher=Bristol University Press |isbn=978-1-4473-2818-6 |edition=1 |doi=10.2307/j.ctt1t89279.7 |jstor=j.ctt1t89279}}</ref> Kjo e drejtë erdhi përfundimisht pas realizimit të së drejtës së grave për të votuar në zgjedhjet politike, e cila u dha në vitin 1971. Në vitet 1960 në Mbretërinë e Bashkuar, gratë në arsim në përgjithsi ishin pakicë dhe shumë të rralla ishin rastet e një gruaje që studionte në arsimim të lartë. == Vendi == === Argjentina === Në dekadën e fundit të shekullit të nëntëmbëdhjetë dhe dekadën e parë të shekullit të njëzetë gratë në Argjentinë organizuan një nga lëvizjet feministe më komplekse të botës perëndimore. Të lidhura ngushtë me lëvizjen punëtore, ato ishin socialiste, anarkiste, libertariane, emancipuese, edukatore dhe katolike. Në majin të vitit 1910, ato organizuan Kongresin e Parë Ndërkombëtar Feminist. Punëtore, intelektuale, mendimtare dhe profesioniste të njohura evropiane, të amerikës latine dhe amerikane të Veriut si [[Marie Curie]], [[Emilia Pardo Bazán]], [[Ellen Key]], [[Maria Montessori]] - ndër shumë të tjera - prezantuan dhe diskutuan idetë, punën kërkimore dhe studimet e tyre mbi temat e gjinisë, temat e të drejtave politike dhe civile, divorcit, ekonomisë, arsimit, shëndetit dhe kulturës. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Australi === Në vitin 1882, [[:en:Rose_Scott|Rose Scott]], një aktiviste [[Të drejtat e grave|për të drejtat e grave]], filloi të organizonte takime javore në shtëpinë e saj në Sydney, të cilën e trashëgoi nga nëna e saj e ndjerë. Përmes këtyre takimeve që zhvilloi aty ajo u bë e njohur edhe nga politikanët, gjyqtarët, filantropët, shkrimtarët dhe poetët. Në vitin 1889 ajo ndihmoi në themelimin e Shoqatës Letrare të Grave, e cila më vonë u shëndrrua në Ligën e të Drejtës së Votës së Grave në vitin 1891. Ndër olitikanë kryesorë të pritur nga Scott përfshinin Bernhard Wise, William Holman, William Morris Hughes dhe Thomas Bavin, të cilët u takuan dhe diskutuan hartimin e projektligjit i cili përfundimisht u transformua në Aktin i Mbylljes së Hershme të vitit 1899.<ref>{{Cite web |title=Early Closing Act 1899 No 38 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nsw/num_act/eca1899n38176.pdf |access-date=2012-09-28|language=en}}</ref> === Kanada === Vala e parë e feminizmit në Kanadë u shpërfaqë në fund të shekullit të 19-të deri në fillim të shekullit të 20-të. Momentumi i lëvizjeve të grave filloi si rritje e vetëdijshme e ndërgjegjësimit, më pas u shndërrua në grupe studimi dhe rezultoi në ndërmarrjen e veprimeve me formimin e komiteteve. Premisa e lëvizjes filloi rreth çështjeve të arsimit. Arsyeja pse arsimi është synuar me prioritet të lartë është sepse mund të targetoj brezat e rinj dhe të modifikojë mendimet e tyre të bazuara në gjini.<ref name=":12">{{Cite book |last=Gaskell |first=Jane |url=https://books.google.com/books?id=OUeNJRMxfqcC&q=Canadian+feminism&pg=PA1 |title=Claiming an Education: Feminism and Canadian Schools |last2=McLaren |first2=Arlene |last3=Novogrodsky |first3=Myra |date=1989 |publisher=James Lorimer & Company |isbn=978-0-921908-02-9 |language=en}}</ref> Në vitin 1865, drejtori i një shkolle publike në Ontario, Egerton Ryerson, ishte një nga të parët që vuri në dukje përjashtimin e femrave nga sistemi arsimor. Ndërsa më shumë femra ndiqnin shkollën gjatë viteve, ato tejkaluan shkallën e diplomimit të meshkujve. Në vitin 1880, në British Columbia, 51% e të diplomuarve në shkollën e mesme ishin femra. Këto përqindje vazhduan të rriteshin deri në vitin 1950.<ref name=":12" /> Arsyet e tjera për lëvizjen e parë feministe përfshinin të drejtën e votës së grave, të drejtat e punës dhe shëndetit; kështu, feministet i ngushtuan fushatat e tyre për t'u përqendruar në fitimin e barazisë ligjore dhe politik<ref>{{Cite web |title=Early Women's Movements in Canada: 1867–1960 |url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/early-womens-movements-in-canada |access-date=2021-02-21 |website=The Canadian Encyclopedia|language=en}}</ref> Kanada ndërmori veprime në Këshillin Ndërkombëtar të Grave dhe ka një seksion specifik të quajtur Këshilli Kombëtar i Grave në Kanada, me presidenten e tij, Zonjën Aberdeen. Gratë filluan të inkuadrohen jashtë grupeve si klubet e kopshtit e të muzikës, dhe të inkuadroheshin në reforma që çonin përpara arsimimin e grave dhe të drejtën e votës. Këto veprime bazoheshin në idenë se gratë do të ishin më të fuqishme nëse do të bashkoheshin për të krijuar një zë të bashkuar.<ref>{{Cite journal |last=Forestell |first=Nancy |last2=Moynagh |first2=Maureen |date=2005 |title=Mrs. Canada Goes Global: Canadian First Wave Feminism Revisited |url=https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |journal=Atlantis: Critical Studies in Gender, Culture & Social Justice |language=en |volume=30 |issue=1 |pages=7–20 |issn=1715-0698 |access-date=30 prill 2026 |archive-date=11 shkurt 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240211083057/https://journals.msvu.ca/index.php/atlantis/article/view/855 |url-status=dead }}</ref> === Kinë === Në vitet 1880 - 1890, intelektualë reformistë kinezë, meshkuj dhe gra, të shqetësuar për zhvillimin e Kinës drejt të qenurit një vend modern, ngritën çështje feministe dhe çështjen për barazi gjinore në debatin publik; u themeluan shkolla për vajza, filluan të shfaqen artikuj feminist si dhe [[:en:Foot_Emancipation_Society|Shoqata e Emancipimit të Këmbëve]] dhe [[:en:Tian_Zu_Hui|Tian Zu Hui]], të cilët promovuan heqjen e lidhjes së këmbëve. Shumë ndryshime në jetën e grave ndodhën gjatë [[Republika e Kinës (1912-1949)|Republikës së Kinës (1912–1949)]]. Në vitin 1912, u themelua [[:en:Women's_Suffrage_Alliance|Aleanca për të Drejtën e Votës së Grave]], një organizatë që funksiononte si ombrellë për shumë organizata lokale të grave, me qëllimin për të punuar për përfshirjen e të drejtave të barabarta të grave dhe poashtu për përfshirjen e të drejtës së votës në kushtetutën e republikës së re pas heqjes së monarkisë, dhe edhe pse përpjekja nuk pati sukses, megjithatë shënoi një periudhë të rëndësishme të aktivizmit feminist. Një brez i ri i [./Https://en.wikipedia.org/wiki/New_Woman grave të reja] të arsimuara dhe profesionale doli pas përfshirjes së vajzave në sistemin shkollor shtetëror dhe pasi studentet (gra) u pranuan në [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Peking_University Universitetin e Pekinit] në vitin 1920, dhe poashtu edhe në Kodin Civil të vitit 1931, ku grave iu dhanë të drejta të barabarta të trashëgimisë - u ndalua martesa e detyruar dhe u dhanë grave të drejtën për të kontrolluar paratë e tyre si dhe për të filluar divorcin. Asnjë lëvizje grash e bashkuar në nivel kombëtar nuk mund të organizohej derisa Kina u bashkua nën Qeverinë [[Kuomintangu|Kuomintang]] në Nanjing në vitin 1928; E drejta e votës së grave u përfshi më në fund në Kushtetutën e re të vitit 1936, megjithëse kushtetuta (dhe kjo e drejtë) vonoi të zbatohet deri në vitin 1947. === Danimarka === Lëvizja e parë e grave në Danimarkë u udhëhoq nga ''Dansk Kvindesamfund'' ("Shoqata Daneze e Grave"), organizatë kjo e themeluar në vitin 1871. Line Luplau ishte një nga gratë më të shquara të kësaj epoke në Danimarkë. Tagea Brandt ishte gjithashtu pjesë e kësaj lëvizjeje per nder të së cilës u krijua Tagea Brandt Rejselegat ose Bursa e Udhëtimit për gratë. Përpjekjet e Dansk Kvindesamfund si një grup udhëheqës i grave - për gratë arritën të shtyejnë autoritetet në përpilimin e kushtetutës së rishikuar daneze të vitit 1915, duke u dhënë kështu grave të drejtën e votës dhe duke siguruar ligje për mundësi të barabarta për to gjatë viteve 1920, të cilat ndikuan në masat legjislative të ditëve të sotme për t'u dhënë grave akses në arsim, punë, të drejta martesore dhe detyrime të tjera.<ref name="KV1">{{Cite web |last=Larsen |first=Jytte |title=The women's movement in Denmark |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/3/ |access-date=17 November 2013 |website=Translated by Gaye Kynoch |publisher=[[KVINFO]]|language=en}}</ref> === Finlanda === Në mesin e shekullit të 19-të, në Finlandë, [[:en:Minna_Canth|Minna Canth]] filloi të trajtonte për herë të parë çështjet feministe në debatin publik. Cështje të tilla si edukimi i grave dhe standardet e dyfishta seksuale. Lëvizja finlandeze e grave u organizua më formalisht me themelimin e [[:en:Finnish_Women's_Association|Suomen Naisyhdistys]] në vitin 1884, e cila njihet si organizata e parë feministe e grave në Finlandë. Kjo përfaqësoi valën e parë të feminizmit në Finlandë. Suomen Naisyhdistys u nda në [[:en:Naisasialiitto_Unioni|Naisasialiitto Unioni]] (1892) dhe [[:en:Suomalainen_naisliitto|Suomalainen naisliitto]] (1907), dhe të gjitha organizatat e grave u bashkuan nën [[Organizata ombrellë|organizatën ombrellë]] [[:en:Naisjärjestöjen_Keskusliitto|Naisjärjestöjen Keskusliitto]] në vitin 1911. Grave u dhanë të drejtat e tyre themelore të barabarta që në fillim me të drejtën e votës në vitin 1906. Pas futjes së të drejtës së votës së grave, lëvizja e grave u organizua kryesisht përmes degëve të partive politike të grave. Ligji i ri për martesën i vitit 1929, ''Avioliittolaki'' vendosi më në fund barazi të plotë për gratë e martuara në Finlandë. Pas kësaj gratë ishin ligjërisht të barabarta me burrat sipas ligjit.<ref name="Margaretha Mickwitz 2007" /> === Francë === Çështja e të drejtave të grave në Francë u diskutua gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] dhe [[Revolucioni Francez|Revolucionit Francez]]. Sukses u arrit me konkretizimin e të drejtave të reja të trashëgimisë (Loi sur l'héritage des enfants) dhe ligji i divorcit (Loi autorisant le divorce en France).<ref>Jean Tulard, Jean-François Fayard et Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de la Révolution française. 1789-1799, Paris, éd. Robert Laffont, coll. « Bouquins », 1987, 1998 [détail des éditions] ({{ISBN|978-2-221-08850-0}})</ref> Një lëvizje që vuri në pah feminizmin si cështje ndodhi gjatë së njëjtës kohë kur një formë republikane qeverisjeje zëvendësoi monarkinë klasike katolike. Disa femra morën role udhëheqëse për të formuar grupe të cilat dallonin nga njëra tjetra në baza të stabilitetit financiar, fesë dhe statusit shoqëror. Një nga këto grupe, Shoqata e Grave Republikane Revolucionare, arriti të tërheqë interes të konsiderueshëm brenda skenës politike kombëtare dhe mbështeti barazinë gjinore në politikën revolucionare. Një grup tjetër i tillë ishte Shoqata Vëllazërisë së Patriotëve të një dhe një seksi tjetër . Këto grupe u nxitën rritjen e mundësive ekonomike duke organizuar takime, përmes publikimit të revistave, si dhe duke formuar organizata.<ref>{{Cite journal |last=Boxer |first=Marilyn J. |date=1982-01-01 |title='First wave' feminism in nineteenth-century France: Class, family and religion |journal=Women's Studies International Forum |language=en |volume=5 |issue=6 |pages=551–559 |doi=10.1016/0277-5395(82)90096-6 |issn=0277-5395}}</ref> Megjithatë [[Kodi i Napoleonit|Kodi Napoleon]] i vitit 1804 zhduku përparimin e bërë gjatë revolucionit. Të drejtat e grave u mbështetën nga sundimi i [[Komuna e Parisit (ngjarje historike)|Komunës Komuniste të Parisit]] të vitit 1870, por ky sundim i (i Komunës) ishte shumë i përkohshëm. Një gazetë e vitit 1897, "La Fronde", ishte gazeta më prestigjioze e drejtuar nga gratë. Ajo vazhdoi si gazetë e përditshme për 6 vjet dhe gjatë aktivitetit të saj mbuloi tema të diskutueshme , të tilla si gratë punëtore dhe avokimi për të drejtat politike të grave.<ref>{{Cite book |last=Duchen |first=Claire |url=https://books.google.com/books?id=UbgjZsKxqwoC&q=France+feminism&pg=PP5 |title=Feminism in France: From May '68 to Mitterrand |date=2012-10-11 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-63762-6 |language=en}}</ref> Lëvizja e parë e grave në Francë u organizua me themelimin e ''[[:en:Association_pour_le_Droit_des_Femmes|Shoqata për të Drejtën e Femrave]]'' nga [[:en:Maria_Deraismes|Maria Deraismes]] dhe[[:en:Léon_Richer|Léon Richer]] në vitin 1870. Ajo u pasua nga ''Ligue Française pour le Droit des Femmes'' (1882) e cila mori përsipër çështjen e të drejtës së votës së grave duke u etabluar kështu si një ndër shoqatat kryesore për të drejtën e votës, paralelisht me ''[[:en:French_Union_for_Women's_Suffrage|Union française pour le suffrage des femmes]]'' (1909-1945). === Gjermania === Lëvizja e parë e grave në Gjermani u organizua nën ndikimin e Revolucioneve të vitit 1848. Fillimisht përmes organizatës së parë të grave në Gjermani, ''Allgemeiner Deutscher Frauenverein'' (ADF), e cila u themelua nga Louise Otto-Peters dhe Auguste Schmidt në [[Leipzig]] në vitin 1865. Gratë e klasës së mesme kërkonin të përmirësonin pozitën e tyre shoqërore dhe të kishin më shumë mundësi në jetë. Ato bashkoheshin në një ideal humanist: të trajtoheshin dhe respektoheshin si individë të plotë.<ref name=":22">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Për këtë arsye, ato u përfshinë në luftërat politike socialiste të revolucionit, sepse atyre i'u premtua barazi e plotë. Qëllimet kryesore ndër të tjerash ishin: të drejtën për të punuar, për t'u arsimuar, për të abortuar, për të përdorur kontraceptivë dhe për të zgjedhur vetë profesionin e tyre. Feminizmi gjerman bazohej në idenë e të mirës së përbashkët politike, që përfshinte drejtësinë sociale dhe vlerat familjare.<ref name=":23">{{Cite book |last=Weedon |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=uazGkM-m0bMC&q=German+first-wave+feminism&pg=PR7 |title=Gender, Feminism, & Fiction in Germany, 1840-1914 |date=2006 |publisher=Peter Lang |isbn=978-0-8204-6331-5 |language=en}}</ref> Presioni që gratë ushtruan ndaj shoqërisë bëri që në vitin 1918 ato të fitonin të drejtën e votës. Kjo, nga ana tjetër, nxiti lëvizje të tjera feministe që kërkonin zgjerimin e mëtejshëm të të drejtave të grave.<ref name=":32">{{Cite book |last=Ferree |first=Myra |url=https://books.google.com/books?id=rNZiDYlOUeYC&q=first-wave+feminism+Germany&pg=PR7 |title=Varieties of Feminism: German Gender Politics in Global Perspective |date=2012-03-07 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-8052-0 |language=en}}</ref> Krahasuar me Shtetet e Bashkuara, feminizmi gjerman synon një përfaqësim kolektiv dhe autonomi të grave, ndërsa feminizmi amerikan përqendrohet në barazinë e përgjithshme. Kjo do të thotë se lëvizja feministe në Gjermani thekson rëndësinë e grave që të veprojnë si një grup i veçantë, dhe të kenë vetëvendosje për çështjet që i prekin ato, ndërsa feminizmi amerikan fokusohet kryesisht te arritja e trajtimit të barabartë mes grave dhe burrave në të gjitha sferat e shoqërisë.<ref name=":32"/> === Holanda === [[Skeda:Wilhelmina_Drucker_IMG0020.tif|parapamje|Në Holandë, Wilhelmina Drucker (1847–1925) luftoi me sukses për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta për gratë përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup>]] Megjithëse në Holandë gjatë [[Epoka e Iluminizmit|Epokës së Iluminizmit]] pati përparim drejt idesë së barazisë së grave dhe burrave, nuk u mor asnjë masë praktike, institucionale apo legjislative. Mirëpo ishte gjysma e dytë të shekullit të nëntëmbëdhjetë koha kur në Holandë morrën hov iniciativat e shumta nga feministet.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> [[:en:Aletta_Jacobs|Aletta Jacobs]] (1854–1929) kërkoi dhe fitoi në Holandë të drejtën për të studiuar në universitet në vitin 1871, duke u bërë kështu mjekja dhe akademikja e parë femër. Ajo u bë një aktiviste e përjetshme për [[E drejta e grave për të votuar|të drejtën e votës së grave]], të drejtat e barabarta me burrat, kontrollin e lindjeve dhe paqen ndërkombëtare, duke udhëtuar në mbarë botën, për shembull për[[:en:International_Alliance_of_Women|Aleancën Ndërkombëtare të Grave]].<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Wilhelmina_Drucker|Wilhelmina Drucker]] (1847–1925) ishte një politikane, një shkrimtare dhe një aktiviste paqeje, e cila luftoi për të drejtën e votës dhe të drejtat e barabarta me burrat përmes organizatave politike dhe feministe që themeloi. Në vitet 1917–1919, qëllimi i saj për të drejtën e votës së grave u arrit.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Cornelia_Ramondt-Hirschmann|Cornelia Ramondt-Hirschmann]] (1871–1951), Presidente e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF]. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> [[:en:Selma_Meyer|Selma Meyer]] (1890–1941), Sekretare e Lidhjes Ndërkombëtare të Grave Holandeze për Paqe dhe Liri [WILPF].<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Zelanda e Re === [[Skeda:Tribute_to_the_Suffragettes,_close_up.jpg|djathtas|parapamje|Memoriali Kombëtar Kate Sheppard në [[Christchurch]], Zelanda e Re. Figurat e paraqitura nga e majta në të djathtë janë Meri Mangakāhia, Amey Daldy, Kate Sheppard, Ada Wells, Harriet Morison dhe Helen Nicol (sufragjiste) .]] Feministet dhe sufraxhetë e hershme të Zelandës së Re përfshinin aktiviste si [[:en:Maud_Pember_Reeves|Maud Pember Reeves]] (e lindur në Australi; më vonë jetoi në Londër), [[:en:Kate_Sheppard|Kate Sheppard]] dhe [[:en:Mary_Müller|Mary Ann Müller]]. Në vitin 1893, [[:en:Elizabeth_Yates_(mayor|Elizabeth Yates]] u bë Kryetare Bashkie e [[:en:Onehunga|Onehunga-s]], duke shënuar kështu herën e parë që një post i tillë mbahej nga një grua - kudo në [[Perandoria Britanike|Perandorinë Britanike]]. Të diplomuarat e para në universitet ishin [[:en:Emily_Siedeberg|Emily Siedeberg]] (mjeke, u diplomua në 1895) dhe [[:en:Ethel_Benjamin|Ethel Benjamin]] (avokate, u diplomua në 1897). Rrjedhimisht, Akti i Praktikueseve të Ligjit Femëror u miratua në 1896 dhe Benjamin u pranua si avokate dhe avokate e Gjykatës Supreme të Zelandës së Re në 1897 [[:en:Women's_suffrage_in_New_Zealand|E drejta e votës së grave në Zelandën e Re]]<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2026)">nevojitet citim</span>]]''&#x5D;</sup> === Norvegji === Lëvizja e valës së parë të feminizmit në Norvegji u organizua me themelimin e [[:en:Norwegian_Association_for_Women's_Rights|Asociacionit Norvegjez për të Drejtat e Grave]] në vitin 1884. Anëtarët e Shoqatës Norvegjeze për të Drejtat e Grave] nuk mund të pajtoheshin mbi temën e arsimit dhe rëndësinë (përcaktimi i prioritetit) e të drejtës së votës së grave. Prandaj, [[:en:Gina_Krog|Gina Krog]], që ishte edhe njëra nga anëtaret themeluese u nda nga Shoqata Norvegjeze për të Drejtat e Grave dhe themeloi [[The Women's Suffrage Association|Shoqatën e të Drejtës së Votës së Grave]] në vitin 1885. Disa vite më vonë, në vitin 1898, u themelua [[National Suffrage Association|Shoqata Kombëtare e të Drejtës së Votës]] . Ndarjet në shoqata mund t'i atribuohen mungesës së marrëveshjes midis anëtarëve [[Borgjezia|borgjezë]] dhe [[Klasa punëtore|të klasës punëtore]].<ref>{{Cite web |last=Halsaa |first=Beatrice |last2=Thun |first2=Cecile |last3=Nyhagen Predelli |first3=Line |title=Women's movements: constructions of sisterhood, dispute and resonance: the case of Norway |url=https://www.stk.uio.no/english/research/projects/femcit/subprojects/ethnicity-and-religion/WP4_WorkingpaperNo4.pdf |access-date=17 October 2025 |website=Centre for Gender Research- University of Oslo|language=en}}</ref> === Rusia === Në Rusinë Perandorake, nuk ishte e ligjshme të formoheshin organizata politike para [[:en:Russian_Revolution_of_1905|Revolucionit Rus të vitit 1905]]. Për shkak të kësaj nuk kishte një lëvizje të hapur dhe të organizuar për të drejtat e grave, të ngjashme me ato që ndodhën në në Perëndim para kësaj. Megjithatë, në praktikë ekzistonte një lëvizje të grave në Rusi edhe gjatë shekullit të 19-të. Në mesin e shekullit të 19-të, u themeluan disa klube diskutimi letrar - njëri prej të cilëve - i cili u bashkëthemelua nga [[:en:Anna_Filosofova|Anna Filosofova]], [[:en:Maria_Trubnikova|Maria Trubnikova]] dhe [[:en:Nadezhda_Stasova|Nadezjda Stasova]], grup i cili diskutoi letërsinë feministe perëndimore duke u bërë kështu organizata e parë [[De fakto|de facto]] që punoi për të drejtat e grave në Rusi. [[Lufta e Krimesë]] e kishte ekspozuar Rusinë si më pak të zhvilluar se Europa Perëndimore, që rezultoi në një numër reformash të ndërmarra nga shteti, midis tyre reforma arsimore dhe themelimin e shkollave për vajza. Gratë e elitës ruse de-facto diskutuan këto reforma për të drejtat e grave përmes klubeve të tyre letrare dhe shoqatave bamirëse. Interesi i tyre kryesor ishte arsimimi i grave dhe mundësitë e punës. Klubi i grave i Anna Filosofovës, Maria Trubnikovas dhe Nadezjda Stasovas arriti të siguronte ligjin që u mundësonte grave ndjekjen e kurseve në universitete, dhe këto kurse - që ishin të vecanta për gratë - u bënë aq të njohura saqë u bënë të përhershme në vitin 1876. Megjithatë, në vitin 1876 studenteve gra iu ndalua dhënia e diplomave dhe të gjitha universitetet e grave u ndaluan përveç dy ([[:en:Bestuzhev_Courses|Kurset Bestuzhev]] në Shën Petserburg dhe [[:en:Guerrier_Courses|Kurset Guerrier]] në Moskë).<ref>Rochelle Goldberg Ruthchild. ''Equality and Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905-1917''. University of Pittsburgh Press, 2010. {{ISBN|978-0-8229-6066-9}}. Page 56.</ref> Në vitin 1895, Anna Filosofova themeloi "Lidhjen Bamirëse të Grave Ruse", e cila zyrtarisht ishte një shoqëri bamirëse për të shmangur ndalimin e organizatave politike, por që në fakt ishte një organizatë për të drejtat e grave: Anna Filosofova u zgjodh në Këshillin Ndërkombëtar të Grave në vitin 1899. Për shkak të ndalimit të aktivitetit politik në Rusi, e vetmja gjë që mund të bënin këto organizata ishte rritja e vetëdijes popullore për çështjet feministe. Pas [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Russian_Revolution_of_1905 Revolucionit Rus të vitit 1905], organizatat politike në Rusi u legalizuan dhe kjo ishte mundësi për lëvizjen e grave që të organizohen formalisht, gjë që e realizuan në formën e ''[[:en:League_for_Women's_Equality|Liga ravnopraviia zhenshchin]]'', e cila filloi një fushatë për të drejtën e votës për gratë po atë vit. Revolucioni Rus i vitit 1917 i bëri zyrtarisht burrat dhe gratë të barabartë para ligjit në Bashkimin Sovjetik. === Korea e Jugut === Lëvizja koreane e grave filloi në vitet 1890 me themelimin e [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Chanyang-hoe Chanyang-hoe], e ndjekur nga një numër grupesh të tjera, të cilat ishin të përqendruara kryesisht në arsimimin e grave dhe heqjen e ndarjes gjinore dhe praktikave të tjera diskriminuese. <ref name="Tétreault, Mary Ann">{{Cite book |last=Tétreault |first=Mary Ann |url=https://books.google.com/books?id=X95R043HBJwC&dq=chanyang-hoe+1898&pg=PA163 |title=Women and Revolution in Africa, Asia, and the New World |publisher=Univ of South Carolina Press |year=1994 |isbn=978-1-57003-016-1 |page=163}}</ref> Kur Korea u bë koloni japoneze në vitin 1910, shoqatat e grave u ndaluan nga japonezët, dhe poashtu shumë gra u angazhuan në grupet e rezistencës nëntokësore si Yosong Aeguk Tongji-hoe (Shoqata e Grave Patriotike) dhe Taehan Aeguk Buin-hoe (Shoqata e Grave Patriotike Koreane). <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> Si rezultat roli i grave në shoqëri filloi të ndryshoi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="The book ISBN is 9781570030161 published by the University of South Carolina (May 2023)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Pas përfundimit të Luftës dhe ndarjes së Koresë në vitin 1945, lëvizja koreane e grave u përça. Në [[Koreja e Veriut|Korenë e Veriut]], e gjithë lëvizja e grave u kanalizua në Unionin Demokratik Korean të Grave ; përderisa në Korenë e Jugut, lëvizja e grave u bashkua nën Këshillin Kombëtar Korean të Grave në vitin 1959, i cili në vitin 1973 organizoi grupin e grave në [[Pan-Women's Society for the Revision of the Family Law|Shoqërinë Pan-Gratë për Rishikimin e Ligjit të Familjes]], për të rishikuar Ligjin diskriminues të Familjes të vitit 1957. Kauzë kjo që mbeti një fokus kryesor për pjesën tjetër të shekullit të 20-të, por që nuk rezultoi në ndonjë reformë të madhe deri në vitin 1991. <ref name="Tétreault, Mary Ann"/> === Suedi === Çështjet feministe dhe rolet gjinore në Suedi u diskutuan në media dhe letërsi gjatë shekullit të 18-të nga njerëz si [[:en:Margareta_Momma|Margareta Momma,]] [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Catharina_Ahlgren Catharina Ahlgren], [./Https://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Maria_Rückerschöld Anna Maria Rückerschöld] dhe [[:en:Hedvig_Charlotta_Nordenflycht|Hedvig Charlotta Nordenflycht]], mirëpo këto aktivitete nuk krijuan asnjë lloj lëvizje. Personi i parë që mbajti fjalime publike dhe avokoi mbi cështjet e feminizmit ishte Sophie Sager në vitin 1848, dhe organizata e parë e krijuar për t'u marrë me një çështje të grave ishte ''Svenska lärarinnors pensionsförening'' (Shoqata për Mësueset në Pension) nga Josefina Deland në vitin 1855. Në vitin 1856, Fredrika Bremer botoi veprën e saj të famshme ''Hertha'', e cila ngjalli polemika të mëdha dhe krijoi një debat të njohur si ''Debati i Herthës'' . Dy pyetjet kryesore ishin heqja e mbulesës për gratë e pamartuara dhe që shteti t'u ofronte grave një ekuivalent me një universitet. Të dyja pyetjet u plotësuan: në vitin 1858, një reformë u dha grave të pamartuara të drejtën për të aplikuar për moshën madhore ligjore me një procedurë të thjeshtë, dhe në vitin 1861, Högre lärarinneseminariet u themelua si një "Universitet i Grave". Në vitin 1859, revista e parë për gra në Suedi dhe vendet nordike, ''Tidskrift för hemmet'', u themelua nga Sophie Adlersparre dhe Rosalie Olivecrona . Kjo është referuar si pika fillestare e një lëvizjeje të grave në Suedi. Lëvizja e organizuar e grave filloi në vitin 1873, kur Shoqata për të Drejtat e Pronës së Grave të Martuara u bashkëthemelua nga Anna Hierta-Retzius dhe Ellen Anckarsvärd . Detyra kryesore e organizatës ishte heqja e mbulesës . Në vitin 1884, Shoqata Fredrika Bremer u themelua nga Sophie Adlersparre për të punuar për përmirësimin e të drejtave të grave. Gjysma e dytë e shekullit të 19-të pa krijimin e disa organizatave për të drejtat e grave dhe një aktivitet të konsiderueshëm si brenda organizatës aktive, ashtu edhe brenda debatit intelektual. Vitet 1880 panë të ashtuquajturat ''Sedlighetsdebatten'', ku rolet gjinore u diskutuan në debatin letrar në lidhje me standardet e dyfishta seksuale në krahasim me barazinë seksuale. Në vitin 1902, më në fund, u themelua Shoqata Kombëtare për të Drejtën e Votës së Grave . Në vitet 1919–1921, [[E drejta e grave për të votuar|e drejta e votës së grave]] u fut më në fund. Reforma e së drejtës së votës së grave u pasua nga ''Behörighetslagen'' e vitit 1923, në të cilën burrave dhe grave iu dha zyrtarisht qasje e barabartë në të gjitha profesionet dhe pozicionet në shoqëri, përjashtimet e vetme ishin pozicionet ushtarake dhe priftërore. Dy kufizimet e fundit u hoqën në vitin 1958, kur grave iu lejua të bëheshin priftëresha, dhe në një seri reformash midis viteve 1980 dhe 1989, kur të gjitha profesionet ushtarake iu hapën grave. === Zvicër === Lëvizja e grave zvicerane filloi të formohej pas miratimit të Kushtetutës së vitit 1848, e cila përjashtonte në mënyrë të qartë të drejtat dhe barazinë e grave. Megjithatë, lëvizja e grave zvicerane u pengua për një kohë të gjatë të ishte efikase nga ndarja midis zonave frëngjishtfolëse dhe gjermanishtfolëse, e cila e kufizonte atë në aktivitetin lokal. Kjo ndarje krijoi një pengesë afatgjatë për lëvizjen kombëtare të grave zvicerane. Megjithatë, ajo luajti një rol të rëndësishëm në lëvizjen ndërkombëtare të grave, kur Marie Goegg-Pouchoulin themeloi lëvizjen e parë ndërkombëtare të grave në botë, ''Association Internationale des Femmes'', në vitin 1868. <ref>Berta Rahm: Marie Goegg (geb. Pouchoulin). Mitbegründerin der Internationalen Liga für Frieden und Freiheit, Gründerin des Internationalen Frauenbundes, des Journal des femmes und der Solidarité. Ala, Schaffhausen 1993, {{ISBN|3-85509-032-7}}.</ref> Në vitin 1885, organizata e parë kombëtare e grave, ''Schweizer Frauen-Verband'', u themelua nga Elise Honegger . Ajo shpejt u nda, por në vitin 1888, organizata e parë e përhershme kombëtare e grave u themelua më në fund në ''Schweizerischen Gemeinnützigen Frauenverein'' (SGF), e cila u bë një organizatë ombrellë për lëvizjen zvicerane të grave. Nga viti 1893 e tutje, një organizatë lokale e grave, Frauenkomitee Bern, funksionoi gjithashtu si një kanal midis qeverisë federale dhe lëvizjeve zvicerane të grave. Çështja e të drejtës së votës së grave në Zvicër u ngrit nga ''Schweizerischer Frauenvereine'' nga viti 1899 dhe nga ''Schweizerischer Verband für Frauenstimmrecht'' nga viti 1909, të cilat do të bëheshin dy organizatat kryesore të të drejtës së votës së shumë organizatave në Zvicër. Lëvizja zvicerane për të drejtën e votës kishte luftuar për barazi në shoqërinë e tyre për dekada deri në fillim të viteve 1970; kjo valë feminizmi përfshinte edhe dhënien e votës. Më 31 tetor 1971, grave zvicerane iu dha e drejta e votës në zgjedhjet politike. Sipas Lee Ann Banaszak, arsyet kryesore për mungesën e suksesit në të drejtën e votës së grave për gratë zvicerane ishin për shkak të ndryshimeve në mobilizimin e anëtarëve në organizatat për të drejtën e votës, burimeve financiare të lëvizjeve për të drejtën e votës, aleancave të formuara me aktorë të tjerë politikë dhe karakteristikave të sistemeve politike. Prandaj, suksesi i lëvizjes zvicerane për të drejtën e votës së grave u ndikua shumë nga burimet dhe strukturat politike. "Lëvizja zvicerane duhej të vepronte në një sistem ku vendimet merreshin me kujdes nga një konsensus i ndërtuar dhe ku partitë e opozitës nuk nisën kurrë një sfidë zgjedhore që mund t'i nxiste partitë qeverisëse në veprim." Kjo shpjegon se si procesi i mbyllur legjislativ e bëri shumë më të vështirë për aktivistët e të drejtës së votës të merrnin pjesë, ose edhe të gjurmonin të drejtat e votës së grave. E drejta e votës zvicerane gjithashtu nuk kishte aleatë të fortë kur vinte puna te lufta e tyre për të votuar në zgjedhjet politike. <ref>{{Cite journal |last=Buechler |first=Steven M. |date=December 1997 |title=Lee Ann Banaszak. ''Why Movements Succeed or Fail: Opportunity, Culture, and the Struggle for Woman Suffrage''. (Princeton Studies in American Politics.) Princeton: Princeton University Press. 1996. Pp. xv, 291. Cloth $49.50, paper $19.95 |url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1997-12_102_5/page/1450 |journal=The American Historical Review |volume=102 |issue=5 |pages=1451–1452 |doi=10.1086/ahr/102.5.1451-a |issn=1937-5239}}</ref> Vitet 1970 shënuan një pikë kthese për lëvizjet feministe zvicerane, dhe ato filluan të përparonin vazhdimisht në luftën e tyre për barazi deri në ditët e sotme. === Mbretëria e Bashkuar === Reformatoret e hershme feministe ishin të paorganizuara dhe përfshinin individë të shquar që kishin vuajtur si viktima të padrejtësisë. Këtu përfshiheshin individë të tillë si Caroline Norton, tragjedia personale e së cilës, ku ajo nuk mundi të merrte një divorc dhe iu mohua qasja te tre djemtë e saj nga burri i saj, e çoi atë në një jetë fushatash intensive që çuan me sukses në miratimin e Aktit të Kujdestarisë së Foshnjave të vitit 1839 dhe futjen e doktrinës së viteve të buta për rregullimin e kujdestarisë së fëmijëve. <ref>{{Cite book |last=Wroath |first=John |url=https://archive.org/details/untiltheyareseve00wroa |title=Until They Are Seven, The Origins of Women's Legal Rights |publisher=Waterside Press |year=1998 |isbn=1-872-870-57-0}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Mitchell |first=L.G. |title=Lord Melbourne, 1779–1848 |publisher=Oxford University Press |year=1997}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Perkins |first=Jane Gray |url=https://archive.org/details/bub_gb_FJBpAAAAMAAJ |title=The Life of the Honourable Mrs. Norton |publisher=John Murray |year=1909}}</ref> Akti u dha grave të martuara, për herë të parë, të drejtën për fëmijët e tyre. Megjithatë, për shkak se gratë duhej të paraqisnin peticion në Gjykatën e Kancelarisë, në praktikë, pak gra kishin mjetet financiare për të kërkuar të drejtat e tyre. <ref>{{Cite book |last=Atkinson |first=Diane |url=https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 |title=The Criminal Conversation of Mrs Norton |publisher=Random House |year=2012 |isbn=978-1-84809-301-0 |page=[https://archive.org/details/criminalconversa0000atki/page/274 274]}}</ref> Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, i cili përfshinte ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC">{{Cite web |title=Oxford DNB theme: Langham Place group |url=http://www.oxforddnb.com/public/themes/93/93708.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Oxforddnb.com}}</ref> Grupi bëri fushatë për shumë kauza të grave, duke përfshirë përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. Ai gjithashtu ndoqi të drejtat e pronës së grave përmes Komitetit të Pronës së Grave të Martuara. Në vitin 1854, Bodichon botoi ''Një Përmbledhje të Shkurtër të Ligjeve të Anglisë në Lidhje me Gratë'', <ref>[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html Full text from Victorian Women's Project, Indiana University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110063849/http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/bodichon/brieflaw.html|date=January 10, 2010}}</ref> i cili u përdor nga Shoqata e Shkencave Sociale pasi u formua në vitin 1857 për të nxitur miratimin e Aktit të Pronës së Grave të Martuara të vitit 1882. <ref>{{Cite book |last=Griffin |first=Ben |url=https://books.google.com/books?id=jsnnyrckKqQC&pg=PA80 |title=The Politics of Gender in Victorian Britain: Masculinity, Political Culture and the Struggle for Women's Rights |date=12 January 2012 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-01507-4 |page=80 |access-date=23 June 2013}}</ref> Në vitin 1858, Barbara Bodichon, Matilda Mary Hays dhe Bessie Rayner Parkes themeluan periodikun e parë feminist britanik, ''English Woman's Journal'', me Bessie Parkes si kryeredaktore. Revista vazhdoi të botohej deri në vitin 1864 dhe në vitin 1866 u pasua nga ''Englishwoman's Review'', e redaktuar deri në vitin 1880 nga Jessie Boucherett, e cila vazhdoi të botohej deri në vitin 1910. Jessie Boucherett dhe Adelaide Anne Proctor iu bashkuan Langham Place Circle në vitin 1859. Grupi ishte aktiv deri në vitin 1866. Gjithashtu në vitin 1859, Jessie Boucherett, Barbara Bodichon dhe Adelaide Proctor formuan Shoqërinë për Promovimin e Punësimit të Grave për të promovuar trajnimin dhe punësimin e grave. <ref>{{Cite book |last=Gordon |first=Peter |title=Dictionary of British Women's Organisations, 1825–1960 |last2=Doughan |first2=David |publisher=Woburn Press |year=2001 |isbn=978-0-7130-0223-2 |location=London & Portland, Or. |pages=129–30 |chapter=Society for Promoting the Employment of Women}}</ref> Shoqëria është një nga organizatat më të hershme britanike të grave dhe vazhdon të funksionojë si organizata bamirëse e regjistruar ''Futures for Women'' . Helen Blackburn dhe Boucherett themeluan Ligën e Mbrojtjes së Punësimit të Grave në vitin 1891, për të mbrojtur të drejtat e grave në punë kundër legjislacionit kufizues të punësimit. <ref>{{Cite book |last=Holloway |first=Gerry |url=https://archive.org/details/womenworkbritain00holl |title=Women And Work in Britain Since 1840 |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-25911-8 |location=London |page=[https://archive.org/details/womenworkbritain00holl/page/n110 98] |url-access=limited}}</ref> Ato gjithashtu redaktuan së bashku " ''Gjendjen e Grave Punëtore" dhe "Ligjet e Fabrikës"'' në vitin 1896. Në fillim të shekullit të 20-të, punësimi i grave ishte ende kryesisht i kufizuar në punën në fabrikë dhe punët shtëpiake. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], më shumë gra gjetën punë jashtë shtëpisë. Si rezultat i përvojës së grave në fuqinë punëtore gjatë kohës së luftës, ''Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919'' hapi profesionet dhe shërbimin civil për gratë, dhe martesa nuk ishte më një pengesë ligjore për gratë që punonin jashtë shtëpisë. Në vitin 1918, Marie Stopes botoi librin shumë me ndikim ''"Dashuri e martuar"'', <ref name="google2004">{{Cite book |last=Stopes |first=Marie Carmichael |url=https://books.google.com/books?id=M13Q0aymFJoC |title=Married Love |publisher=Oxford University Press |year=2004 |isbn=978-0-19-280432-7 |editor-last=McKibbin |editor-first=Ross |orig-date=1918}}</ref> në të cilin ajo mbështeti [[Barazia gjinore|barazinë gjinore]] në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave. (Importimi i librit në Shtetet e Bashkuara u ndalua si i pahijshëm deri në vitin 1931.) ''Akti i Përfaqësimit të Popullit i vitit 1918'' ua zgjeroi të drejtën e votës grave që ishin të paktën 30 vjeç dhe ato ose burrat e tyre ishin pronarë pronash, ndërsa ''Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918'' u dha grave të drejtën për t'u ulur në Parlament, megjithëse gratë u zgjodhën vetëm ngadalë. Në vitin 1928, e drejta e votës u zgjerua për të gjitha gratë mbi 21 vjeç me anë të ''Aktit të Përfaqësimit të Popullit (E drejta e votës e barabartë) të vitit 1928'', në një bazë të barabartë me burrat. <ref>{{Cite book |last=Phillips |first=Melanie |title=The Ascent of Woman: A History of the Suffragette Movement and the Ideas Behind It |publisher=Abacus |year=2004 |isbn=978-0-349-11660-0 |location=London}}</ref> Shumë shkrimtare feministe dhe aktiviste të të drejtave të grave argumentuan se nuk ishte barazia me burrat ajo që u nevojitej grave, por një njohje e asaj që u duhet grave për të përmbushur potencialin e natyrës së tyre, jo vetëm në aspektin e punës, por edhe në shoqëri dhe në jetën familjare. [[Virginia Woolf]] shkroi esenë e saj ''"Një dhomë më vete"'' bazuar në idetë e grave si shkrimtare dhe personazhe në letërsi. Woolf tha se një grua duhet të ketë para dhe një dhomë të vetën që të jetë në gjendje të shkruajë. Duhet pranuar se lëvizja e hershme feministe britanike ishte thellësisht e ndërthurur me projektin perandorak britanik dhe një krah thelbësor i tij. Shkrimtare bashkëkohore si Mona Caird pohuan se gratë meritonin përfaqësim në "këshillat e kombit" si mbrojtëse të racës së bardhë dhe supremacisë së saj. <ref>{{Cite web |last=Caird |first=Mona |title="Why Do Women Want the Franchise", London: Women's Emancipation Union Pamphlets, 1892 |url=https://victorianweb.org/authors/caird/bio.html |publisher=victorianweb.org}}</ref> Për të arritur statusin dhe vlerën si gra, këto feministe e paraqitën veten si çlirimtare femërore dashamirëse të "gruas së huaj". Antoinette Burton shkruan se në vend që të përmbysnin supozimet gjinore viktoriane, "teoricienet e hershme feministe i përdorën [ato] për të justifikuar përfshirjen e grave në sferën publike duke pretenduar se atributet morale të gruas ishin thelbësore për përmirësimin shoqëror". <ref>{{Cite journal |last=Burton |first=Antoinette M. |date=1990 |title=The white woman's burden: British feminists and the Indian woman, 1865–1915 |url=https://archive.org/details/sim_womens-studies-international-forum_1990_13_4/page/294 |journal=Women's Studies International Forum |volume=13 |pages=295–308 |doi=10.1016/0277-5395(90)90027-U}}</ref> Burton na tërheq vëmendjen se gratë ushtronin pushtet të vërtetë mbi homologët e tyre meshkuj duke pretenduar për vetë supozimet morale që i lidhnin ato me shtëpinë. Do të ishte naive të sugjerohej se këto gra nuk ishin bashkëpunëtore ose nuk kontribuan në shtypjen perandorake jashtë vendit, por ajo që mungon nga trajtimet e mëparshme të feminizmave dhe lëvizjeve feministe është diversiteti dhe fleksibiliteti i marrëdhënieve të pushtetit që lundronin në superstrukturën e rendit moral. Vendi i seksit dhe gjinisë në shoqërinë viktoriane ishte më i larmishëm dhe shumëfish sesa e imagjinonte morali viktorian për veten e tij. === Shtetet e Bashkuara të Amerikës === [[Skeda:Articles_by_and_photo_of_Charlotte_Perkins_Gilman_in_1916.jpg|djathtas|parapamje|Charlotte Perkins Gilman (në foto) shkroi këto artikuj rreth [[Feminizmi|feminizmit]] për ''Atlanta Constitution,'' të botuar më 10 dhjetor 1916.]] [[Skeda:Suffragette_banner_carried_in_picket_of_the_White_House.jpg|parapamje|Sufragjiste me banderolë, Uashington DC, 1918]] Fillimi i feminizmit të valës së parë në Shtetet e Bashkuara tradicionalisht shënohet nga Konventa Seneca Falls e vitit 1848; megjithatë, kjo ngjarje u fuqizua nga gratë që u bënë gjithnjë e më aktive politikisht në vitet që çuan në vitin 1848 përmes Lëvizjes Abolicioniste dhe Lëvizjes së Përmbajtjes dhe aktivistet filluan të dëgjonin zërat e tyre. Disa nga këto aktiviste të hershme përfshijnë [[Sojourner Truth]], [[Elizabeth Blackwell]], Jane Addams dhe Dorothy Day . <ref>{{Cite web |date=19 July 2013 |title=Feminist History |url=http://www.feministsforlife.org/herstory/ |access-date=2017-02-04 |website=[[Feminists for Life]]}}</ref> Vala e parë e feminizmit u udhëhoq kryesisht nga gratë e bardha në klasën e mesme, dhe vetëm në valën e dytë të feminizmit gratë me ngjyrë filluan të zhvillonin një zë. <ref>{{Cite web |date=2015-10-25 |title=Four Waves of Feminism |url=https://www.pacificu.edu/about-us/news-events/four-waves-feminism |access-date=2017-02-04 |publisher=Pacific University}}</ref> Termi Feminizëm u krijua si një ideologji e ilustruar politike në atë periudhë. Feminizmi doli nga fjalimi rreth reformës dhe korrigjimit të demokracisë bazuar në kushte barazie. <ref>{{Cite journal |last=Offen |first=Karen |year=1988 |title=Defining Feminism: A Comparative Historical Approach |url=https://archive.org/details/sim_signs_autumn-1988_14_1/page/118 |journal=Signs |volume=14 |issue=1 |pages=119–157 |doi=10.1086/494494}}</ref> Deri në fillim të shekullit të 19-të, gratë e bardha në Amerikën Koloniale pritej shoqërisht të mbeteshin të mbyllura në familje dhe të drejtat e tyre pronësore dhe politike ishin të kufizuara rëndë dhe të kontrolluara nga martesa. Pritjet shoqërore para dhe pas [[Revolucioni Amerikan|Revolucionit Amerikan]] nuk i inkurajonin gratë të ishin politikisht aktive ose të kërkonin arsim formal. <ref>{{Cite journal |last=Wilson |first=Joan Hoff |last2=Defeis |first2=Elizabeth F |date=1978 |title=Role of American Women: An Historical Overview |journal=India International Centre Quarterly |volume=5 |issue=3 |pages=163–173 |issn=0376-9771 |jstor=23001287}}</ref> Gratë gjithashtu pritej t'u kalonin dhe t'u mësonin fëmijëve të tyre vlerat e krishtera. Kështu, ndikimi i alkoolit te shumë burra pas [[Lufta civile|Luftës Civile]] u bë jo vetëm një motivim moral për gratë që të bëheshin aktive në Lëvizjen e Përmbajtjes, por edhe një mënyrë për të ushtruar kontroll mbi financat dhe pronën. Komunitetet e grave në kisha u mblodhën dhe u mblodhën jashtë shtëpisë për kauzën. <ref>{{Cite journal |last=Knight |first=Virginia C. |date=1976 |title=Women and the Temperance Movement |url=https://archive.org/details/sim_current-history_1976-05_70_416/page/200 |journal=Current History |volume=70 |issue=416 |pages=201–203 |issn=0011-3530 |jstor=45313846}}</ref> Lëvizja më e drejtpërdrejtë dhe me ndikim në feminizmin e valës së parë ishte Lëvizja Abolicioniste. Burrat dhe gratë me ngjyrë kishin luftuar për të drejta gjatë dhe para Lëvizjes së Përmbajtjes. Gratë e bardha filluan të identifikoheshin me luftën për të drejta dhe u përfshinë në heqjen e skllavërisë. Judith Sargent Murray botoi esenë e hershme dhe me ndikim ''"Mbi Barazinë e Gjinive"'' në vitin 1790, duke fajësuar standardet e dobëta në arsimimin e femrave si rrënja e problemeve të grave. <ref>{{Cite book |last=Weyler |first=Karen A. |title=John Neal and Nineteenth Century American Literature and Culture |publisher=Bucknell University Press |year=2012 |isbn=978-1-61148-420-5 |editor-last=Watts |editor-first=Edward |location=Lewisburg, Pennsylvania |page=232 |chapter=Chapter 11: John Neal and the Early Discourse of American Women's Rights |editor-last2=Carlson |editor-first2=David J.}}</ref> Megjithatë, skandalet që rrethonin jetën personale të bashkëkohëseve angleze Catharine Macaulay dhe [[Mary Wollstonecraft]] e shtynë autorësinë feministe në korrespondencë private nga vitet 1790 deri në dekadat e para të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Esetë feministe nga John Neal në ''Blackwood's Magazine'' dhe ''The Yankee'' në vitet 1820 mbushën një boshllëk intelektual midis Murray dhe udhëheqësve të Konventës Seneca Falls të vitit 1848, e cila përgjithësisht konsiderohet fillimi i valës së parë të feminizmit . <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EoJrHDirVQUC&pg=PA12 |title=Encyclopedia of Women and Religion in North America |publisher=Indiana University Press |year=2006 |isbn=978-0-253-34686-5 |editor-last=Keller |editor-first=Rosemary Skinner |page=12 |access-date=September 27, 2020 |editor-last2=Ruether |editor-first2=Rosemary Radford |editor-last3=Cantlon |editor-first3=Marie}}</ref> Si një shkrimtar mashkull i izoluar nga shumë forma të zakonshme sulmi kundër mendimtareve feministe, avokimi i Neal ishte thelbësor për rikthimin e feminizmit në rrjedhën kryesore amerikane. ''“Gruaja në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë”'' nga [[Margaret Fuller]] është konsideruar si vepra e parë e madhe feministe në Shtetet e Bashkuara dhe shpesh krahasohet me ''veprën “Mbrojtja e të Drejtave të Gruas”'' të Wollstonecraft. <ref>Slater, Abby. ''In Search of Margaret Fuller''. New York: Delacorte Press, 1978: 89–90. {{ISBN|0-440-03944-4}}</ref> Udhëheqës të shquar të lëvizjes feministe në Shtetet e Bashkuara përfshijnë Lucretia Coffin Mott, Elizabeth Cady Stanton, Lucy Stone dhe [[Susan B. Anthony]] ; Anthony dhe aktiviste të tjera si [[Victoria Woodhull]] dhe Matilda Joslyn Gage bënë përpjekje për të hedhur vota para se të kishin të drejtën e tyre ligjore për ta bërë këtë, për të cilat shumë prej tyre u përballën me akuza. Udhëheqëse të tjera të rëndësishme përfshinin disa gra që kundërshtuan ligjin në mënyrë që zëri i tyre të dëgjohej ( Sarah dhe Angelina Grimké ), përveç aktivisteve të tjera si Carrie Chapman Catt, [[Alice Paul]], [[Sojourner Truth]], Ida B. Wells, Margaret Sanger dhe Lucy Burns . Feminizmi i valës së parë përfshinte një gamë të gjerë grash, disa prej të cilave i përkisnin grupeve konservatore të krishtera (si Frances Willard dhe Unioni i Maturisë së Krishterë të Grave ), të tjera si Matilda Joslyn Gage e Shoqatës Kombëtare të të Drejtës së Votës së Grave (NWSA), e cila i ngjante radikalizmit të pjesës më të madhe të feminizmit të valës së dytë . Krijimi i këtyre organizatave ishte një rezultat i drejtpërdrejtë i Zgjimit të Dytë të Madh, një lëvizje fetare në fillim të shekullit të 19-të, që frymëzoi reformatoret femra në Shtetet e Bashkuara. Shumica e feministeve të valës së parë ishin më të moderuara dhe konservatore sesa radikale ose revolucionare - si anëtaret e Shoqatës Amerikane të të Drejtës së Votës së Grave (AWSA), ato ishin të gatshme të punonin brenda sistemit politik dhe e kuptonin ndikimin e bashkimit me burra simpatikë në pushtet për të promovuar kauzën e të drejtës së votës. Anëtarësia e kufizuar e NWSA-së ishte e fokusuar ngushtë në fitimin e një amendamenti federal për të drejtën e votës së grave, ndërsa AWSA, me dhjetë herë më shumë anëtarë, punoi për të fituar të drejtën e votës në nivel shtet-për-shtet si një pararendës i domosdoshëm për të drejtën federale të votës. NWSA kishte qëllime të gjera, duke shpresuar të arrinte një rol shoqëror më të barabartë për gratë, por AWSA ishte e vetëdijshme për natyrën përçarëse të shumë prej këtyre qëllimeve dhe në vend të kësaj zgjodhi të përqendrohej vetëm në të drejtën e votës. NWSA ishte e njohur për taktikat më agresive publike (të tilla si protestat dhe grevat e urisë), ndërsa AWSA përdorte strategji më tradicionale si lobimi, mbajtja e fjalimeve, ushtrimi i presionit politik dhe mbledhja e nënshkrimeve për peticione. Gjatë valës së parë, kishte një lidhje të dukshme midis lëvizjes për heqjen e skllavërisë dhe lëvizjes për të drejtat e grave. Abolicionisti jugor Benjamin B. Sample (1843-1864), shkroi sa vijon në përgjigje të kritikave ndaj gruas së tij, Maria Sample, e cila u mësonte ilegalisht fëmijëve skllevër të lexonin: "Nuk kam asnjë iluzion për Marian time, jam shumë i saj ashtu siç është edhe ajo imja. Të them të kundërtën është një tradhti e zemrës sime dhe një tradhti e vetë parimeve, barazisë së njerëzimit, të cilat i ndajmë bashkërisht. Qoftë ferri të paguajë për këdo që qëndron kundër saj." Frederick Douglass ishte shumë i përfshirë në të dyja lëvizjet dhe besonte se ishte thelbësore që të dyja të punonin së bashku për të arritur barazi të vërtetë në lidhje me racën dhe seksin. Jepen rrëfime të ndryshme për përfshirjen e grave afrikano-amerikane në Lëvizjen për të Drejtën e Votës së Grave. Në një intervistë të vitit 1974, [[Alice Paul]] vëren se u bë një kompromis midis grupeve jugore që gratë e bardha të marshonin të parat, pastaj burrat dhe më pas gratë afrikano-amerikane. Në një raport tjetër nga Shoqata Kombëtare për Avancimin e Njerëzve me Ngjyrë (NAACP), vështirësitë në ndarjen e grave rezultuan në marshimin e grave afrikano-amerikane me shtetet e tyre përkatëse pa pengesa. Midis tyre ishte Ida B. Wells-Barnett, e cila marshoi me delegacionin e Illinois. Fundi i valës së parë shpesh lidhet me miratimin e [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamentit të Nëntëmbëdhjetë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara]] (1920), duke u dhënë grave të drejtën e votës. Kjo ishte fitorja e madhe e lëvizjes, e cila përfshinte gjithashtu reforma në [[Arsimi terciar|arsimin e lartë]], në vendin e punës dhe profesionet, si dhe në kujdesin shëndetësor. Gratë filluan të shërbenin në bordet e shkollave dhe në organet lokale, dhe numri i tyre vazhdoi të rritej. Kjo periudhë pa gjithashtu më shumë gra që fituan akses në arsimin e lartë. Në vitin 1910, "gratë po ndiqnin shumë shkolla kryesore mjekësore, dhe në vitin 1915, Shoqata Amerikane Mjekësore filloi të pranonte anëtare gra". Një ''Akt për Kauzat Martesore i vitit 1923'' u dha grave të drejtën për të njëjtat baza për divorc si burrat. Vala e parë e feministeve, në kontrast me valën e dytë, u përqendrua shumë pak në temat e abortit, kontrollit të lindjeve dhe të drejtave të përgjithshme riprodhuese të grave. Megjithëse ajo nuk u martua kurrë, Anthony publikoi pikëpamjet e saj rreth martesës, duke mbajtur qëndrimin se një gruaje duhet t'i lejohet të refuzojë seksin me burrin e saj; gruaja amerikane nuk kishte asnjë mjet ligjor në atë kohë kundër përdhunimit nga burri i saj . <ref>{{Cite journal |last=Hasday |first=Jill Elaine |year=2000 |title=Contest and Consent: A Legal History of Marital Rape |url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&handle=hein.journals/calr88&id=1391&men_tab=srchresults |journal=California Law Review |volume=88 |issue=5 |pages=1373–1505 |doi=10.2307/3481263 |jstor=3481263 |url-access=subscription}}</ref> Rritja e papunësisë gjatë [[Depresioni i madh|Depresionit të Madh]], i cili filloi në vitet 1920, goditi së pari gratë, dhe kur edhe burrat humbën vendet e tyre të punës, pati një presion të mëtejshëm mbi familjet. Shumë gra shërbyen në forcat e armatosura gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], kur rreth 300,000 gra amerikane shërbyen në marinë dhe ushtri, duke kryer punë të tilla si sekretare, daktilografe dhe infermiere. ==== Ligjet shtetërore ==== Shtetet amerikane janë [[Sovraniteti|sovranë]] të veçanta, me kushtetutat e tyre shtetërore, qeveritë shtetërore dhe gjykatat shtetërore të vecanta . Të gjitha shtetet kanë një degë legjislative që miraton statute shtetërore, një degë ekzekutive që shpall rregullore shtetërore në përputhje me autorizimin statutor dhe një degë gjyqësore që zbaton, interpreton dhe herë pas here përmbys si statutet ashtu edhe rregulloret shtetërore. Shtetet ruajnë pushtetin plenar për të nxjerrë ligje që mbulojnë çdo gjë që nuk parandalohet nga Kushtetuta federale, statutet federale ose traktatet ndërkombëtare të ratifikuara nga Senati federal. Normalisht, gjykatat supreme të shtetit janë interpretuesit përfundimtarë të institucioneve shtetërore dhe ligjit shtetëror, përveç nëse vetë interpretimi i tyre paraqet një çështje federale, në të cilin rast një vendim mund të apelohet në [[Gjykata e Lartë e Shteteve të Bashkuara|Gjykatën Supreme të SHBA-së]] me anë të një peticioni për urdhër të certiorari . Ligjet shtetërore kanë ndryshuar në mënyrë dramatike gjatë shekujve që nga pavarësia, deri në atë masë sa Shtetet e Bashkuara nuk mund të konsiderohen si një sistem i vetëm ligjor për sa i përket shumicës së llojeve të ligjit tradicionalisht nën kontrollin e shtetit, por duhet të konsiderohen si 50 sisteme ''të ndara'' të ligjit të delikteve, [[Ligji i familjes|ligjit familjar]], ligjit të pronës, [[Kontrata|ligjit të kontratave]], [[E drejta penale|ligjit penal]] e kështu me radhë. <ref name="Olson 1999 6">{{Cite book |last=Olson |first=Kent C. |url=https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 |title=Legal Information: How to Find It, How to Use It |publisher=Greenwood Publishing Group |year=1999 |isbn=978-0-89774-963-3 |location=Phoenix |pages=[https://archive.org/details/legalinformation00kent/page/6 6]}}</ref> Marylynn Salmon argumenton se secili shtet zhvilloi mënyra të ndryshme për t'u marrë me një sërë çështjesh ligjore që kishin të bënin me gratë, veçanërisht në rastin e ligjeve të pronësisë. <ref>{{Cite book |last=Salmon |first=Marylynn |title=Women and the Law of Property in Early America |publisher=UNC Press |year=2016 |isbn=978-1-4696-2044-2 |chapter=Diversity in American Law}}</ref> Në vitin 1809, [[Kënektikëti|Connecticut]] ishte shteti i parë që miratoi një ligj që u lejonte grave të shkruanin testamente. Në vitin 1860, Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave pronësi të përbashkët të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. Përparime dhe pengesa të mëtejshme u përjetuan në Nju Jork dhe shtete të tjera, por me çdo fitore të re, feministet ishin në gjendje ta përdornin atë si shembull për të aplikuar më shumë ndikim mbi organet legjislative të palëkundura. ==== Feminizmi i bardhë ==== ===== Imperializmi ===== Ankthi që ekzistonte në Shtetet e Bashkuara për degjenerimin moral dhe tundimin e burrave amerikanë në Filipine frymëzoi përfshirjen e grave në politikën e qeverisë koloniale. Një artikull i botuar në ''[[The Washington Post]]'' në vitin 1900 i përshkruan Filipinet si një mjedis ku konceptet relativisht tolerante të moralit bënë që burrat e bardhë të "humbnin të gjitha nocionet e së drejtës dhe të gabuarës". Thuhej se burrat e bardhë "turpëronin detyrat në të cilat ishin emëruar" dhe se, pavarësisht se kishin lënë shtëpitë e tyre "me të dhëna që ishin të paqortueshme", ata ishin "degjeneruar nga kushtet e ekzistencës së tyre të re". Larg presioneve shoqërore të imponuara nga komuniteti i tyre, ata nuk zotëronin forcën e karakterit moral ose parimin e nevojshëm për të ruajtur "disiplinën shoqërore". <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=243 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> Feministet e bardha, në këtë kontekst historik, pohuan superioritetin e tyre ndaj burrave të bardhë dhe grave me ngjyrë. Ato janë kritikuar nga shkrimtare moderne me ngjyrë si Valerie Amos dhe Pratibha Parmar . <ref>{{Cite journal |last=Coloma |first=Roland Sintos |date=2012 |title=White gazes, brown breasts: imperial feminism and disciplining desires and bodies in colonial encounters |journal=Paedagogica Historica |volume=48 |issue=2 |page=244 |doi=10.1080/00309230.2010.547511}}</ref> ===== Pabarazia ===== Në kontekstin e Valës së Parë, ekzistojnë dy beteja të ndryshme për të drejtat e barabarta të grave të bardha dhe grave zezake. Gratë e bardha luftonin për të drejta të barabarta me burrat e bardhë në shoqëri. Ato donin të korrigjonin mospërputhjet në arsim, të drejtat profesionale, pronësore, ekonomike dhe të votimit. Ato gjithashtu luftuan për kontrollin e lindjeve dhe lirinë e abortit. Gratë zezake, nga ana tjetër, po përballeshin si me racizmin ashtu edhe me seksizmin, duke kontribuar në një luftë të vështirë për feministet zezake. Ndërsa gratë e bardha nuk mund të votonin, gratë ''dhe'' burrat zezakë nuk mund të votonin. [[Mary Garrett|Mary J. Garrett]], e cila themeloi një grup të përbërë nga qindra gra zezake në New Orleans, tha se gratë zezake përpiqeshin për arsim dhe mbrojtje. Është e vërtetë që "gratë zezake në arsimin e lartë janë të izoluara, të nën-shfrytëzuara dhe shpesh të demoralizuara", <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/allwomenarewhite00hull |title=All the women are white, all the black are men, but some of us are brave black women's studies |date=1992 |publisher=Feminist Press |isbn=978-0-912670-95-9 |editor-last=Hull |editor-first=Gloria |oclc=1050058204 |editor-last2=Bell Scott |editor-first2=Patricia |editor-last3=Smith |editor-first3=Barbara}}</ref> dhe ato luftuan së bashku kundër kësaj. Ato po luftonin kundër "shfrytëzimit nga burrat e bardhë" dhe donin të "drejtonin një jetë të virtytshme dhe të zellshme". <ref>{{Cite journal |last=Horne |first=G.C. |date=March 1987 |title=Book Review: When and Where I Enter ...: The Impact of Black Women on Race and Sex in America. By Paula Giddings, New York: William Morrow, 1984, 408 pp. |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-black-studies_1987-03_17_3/page/370 |journal=Journal of Black Studies |volume=17 |issue=3 |pages=370–374 |doi=10.1177/002193478701700306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë zezake gjithashtu luftonin për burrat e tyre, familjet dhe barazinë dhe lirinë e përgjithshme të të drejtave të tyre civile. Racizmi i kufizoi gratë e bardha dhe të zeza nga bashkimi për të luftuar për transformimin e përbashkët shoqëror. <ref name="Kopacsi 33–50">{{Cite journal |last=Kopacsi |first=Rosemarie |last2=Faulkner |first2=Audrey Olsen |date=September 1988 |title=The Powers That Might Be: The Unity of White and Black Feminists |journal=Affilia |volume=3 |issue=3 |pages=33–50 |doi=10.1177/088610998800300305 |issn=0886-1099}}</ref> Feminizmi i Valës së Parë në Shtetet e Bashkuara nuk i kronikoi kontributet e grave zezake në të njëjtën shkallë si gratë e bardha. Aktivistet, përfshirë Susan B. Anthony dhe udhëheqëse të tjera feministe, predikuan për barazi midis gjinive; megjithatë, ato shpërfillën barazinë midis një numri çështjesh të tjera, përfshirë racën. Kjo u lejoi grave të bardha të fitonin pushtet dhe barazi në krahasim me burrat e bardhë, ndërsa pabarazia sociale midis grave të bardha dhe zezake u rrit. Përjashtimi ndihmoi në përhapjen në rritje të supremacisë së bardhë, konkretisht feminizmit të bardhë, ndërsa anashkaloi në mënyrë aktive ashpërsinë e ndikimit që feministet zezake patën në lëvizje. <ref>{{Cite journal |last=Charles |first=Monique |date=2018-04-01 |title=Grime Labour |journal=Soundings |volume=68 |issue=68 |pages=40–52 |doi=10.3898/136266218822845673 |issn=1362-6620}}</ref> <ref name="Dill 1983 131">{{Cite journal |last=Thornton Dill |first=Bonnie |date=1983 |title=Race, Class, and Gender: Prospects for an All-Inclusive Sisterhood |url=https://archive.org/details/sim_feminist-studies_spring-1983_9_1/page/130 |journal=Feminist Studies |volume=9 |issue=1 |pages=131–150 |doi=10.2307/3177687 |issn=0046-3663 |jstor=3177687 |hdl-access=free}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton ishin abolicioniste, por ato nuk mbështetnin të drejtën universale të votës . Ato nuk donin që burrave me ngjyrë t'u jepej e drejta e votës përpara grave të bardha. Shoqata Kombëtare Amerikane e të Drejtës së Votës për Gratë u krijua për t'u dalluar nga ata që mbështesnin të drejtën e votës për burrat me ngjyrë. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Amendamenti i Pesëmbëdhjetë thotë se asnjë personi nuk duhet t'i mohohet e drejta e votës bazuar në racë. Anthony dhe Stanton kundërshtuan miratimin e amendamentit nëse nuk shoqërohej nga një Amendament i Gjashtëmbëdhjetë që do të garantonte të drejtën e votës për gratë. Përndryshe, thanë ato, kjo do të krijonte një "aristokraci të seksit" duke i dhënë autoritet kushtetues besimit se burrat ishin superiorë ndaj grave. Propozimi i ri i këtij amendamenti u quajt " [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i Anthony]] ". <ref>{{Cite journal |last=O'Neal |first=Emmet |date=February 1920 |title=The Susan B. Anthony Amendment. Effect of Its Ratification on the Rights of the States to Regulate and Control Suffrage and Elections |journal=Virginia Law Review |volume=6 |issue=5 |pages=338–360 |doi=10.2307/1064115 |issn=0042-6601 |jstor=1064115}}</ref> Stanton dikur tha se lejimi i burrave me ngjyrë për të votuar përpara grave "krijon një antagonizëm midis burrave me ngjyrë dhe të gjitha grave që do të kulmojë në zemërime të frikshme ndaj feminitetit". <ref>{{Cite book |last=Husted Harper |first=Ida |title=Life and work of Susan B. Anthony |date=1998 |publisher=Ayer Co |isbn=978-0-405-00102-4 |oclc=43886630}}</ref> Anthony deklaroi se ajo do ta "priste këtë krah të djathtë tim përpara se të punoja ose të kërkoja ndonjëherë të drejtën e votës për zezakun dhe jo për gruan". <ref name="Who Was Who">{{Citation |title=Who Was Who |date=2007-12-01 |chapter=White, Arnold, (1 Feb. 1848–5 Feb. 1925), author |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/ww/9780199540884.013.u204569}}</ref> Mary Church Terrell thirri në vitin 1904 se, "Motrat e mia të racës dominuese, ngrihuni jo vetëm për seksin e shtypur, por edhe për racën e shtypur!" <ref>{{Cite book |last=Perry |first=Marilyn Elizabeth |title=Blatch, Harriot Stanton (1856-1940), woman suffrage leader |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |series=American National Biography Online |volume=1 |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500068}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave mbështeti pabarazitë midis grave të zeza dhe të bardha dhe gjithashtu kufizoi aftësinë e tyre për të kontribuar. <ref name="Midge">{{Cite book |last=Wilson |first=Midge |title=Divided sisters: bridging the gap between black women and white women |publisher=Anchor Books |year=1997 |isbn=978-0-385-47362-0 |oclc=36336682 |orig-date=1996}}</ref> [[Susan B. Anthony]] dhe Frederick Douglass së bashku formuan Shoqatën Amerikane për të Drejta të Barabarta, duke mbrojtur barazinë ''midis'' gjinisë dhe seksit. Në vitin 1848, Frederick Douglass u ftua të fliste nga Susan B. Anthony në një konventë në Seneca Falls, New York. Frederick Douglass ishte një mbështetës aktiv. <ref>{{Cite journal |last=Walker |first=S. Jay |date=September 1983 |title=Frederick Douglass and Woman Suffrage |url=https://archive.org/details/sim_black-scholar_1983-09-1983-10_14_5/page/18 |journal=The Black Scholar |volume=14 |issue=5 |pages=18–25 |doi=10.1080/00064246.1983.11414285 |issn=0006-4246}}</ref> Më vonë, Douglass nuk u lejua të merrte pjesë në një konventë të NAWSA në Atlanta, Georgia. Susan B. Anthony thirri: "Nuk doja ta poshtëroja dhe nuk doja që asgjë të pengonte sjelljen e grave të bardha të Jugut në shoqatën tonë për të drejtën e votës, tani që interesi i tyre ishte zgjuar". <ref>{{Cite book |last=Wells-Barnett |first=Ida B. |url=https://archive.org/details/crusadeforjustic00well |title=Crusade for justice: the autobiography of Ida B. Wells |date=1972 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-89344-0 |oclc=24146026}}</ref> Douglass kundërshtoi faktin se Cady dhe Anthony ishin jashtëzakonisht jo mbështetës të të drejtave të votimit të zezakëve. <ref>{{Cite journal |last=Pauley |first=Garth E. |date=January 2000 |title=W.E.B. Du Bois on Woman Suffrage |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-black-studies_2000-01_30_3/page/382 |journal=Journal of Black Studies |volume=30 |issue=3 |pages=383–410 |doi=10.1177/002193470003000306 |issn=0021-9347}}</ref> Gratë e bardha e miratuan racizmin me koston e grave zezake nëse kjo do të thoshte përfitim dhe më shumë mbështetje për lëvizjen për të drejtën e votës së të bardhëve. <ref>{{Cite book |last=Foner |first=Philip Sheldon |title=Lift every voice: African American oratory, 1787-1900 |date=1998 |publisher=The Univ. of Alabama Press |isbn=978-0-8173-0848-3 |oclc=716885530}}</ref> <ref name="Dill 1983 131"/> ===== Racizmi institucional ===== Nuk ishte vetëm racizmi personal që gratë zezake u përjashtuan nga lëvizjet feministe; racizmi institucional i pengoi shumë gra të kishin një zë dhe qëndrim të vendosur. Është e rëndësishme të merret në konsideratë historia e punës së grave zezake në historinë ekonomike, sociale dhe politike të Amerikës dhe kur orientohet roli i grave zezake në feminizmin e valës së parë, sepse kjo histori tregon një përvojë krejtësisht të ndryshme midis grave zezake dhe të bardha. Amerikanët zezakë, pavarësisht nga gjinia, përballen me një histori të dhunshme shtypjeje që shfrytëzoi, abuzoi dhe e shndërroi trupin në mall pune si një aspekt thelbësor të zhvillimit të hershëm dhe suksesit të ekonomisë së Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake ishin thelbësore për të ruajtur punën masive të skllevërve, sepse ato mund të kishin fëmijë që më vonë do të bëheshin gjithashtu subjekt i punës së detyruar. Kjo i lidh në mënyrë unike gratë zezake me themelin e suksesit ekonomik të Shteteve të Bashkuara. Gratë zezake kështu përballen me shtypje të bazuar në klasë, racë, si dhe gjini, që do të thotë se ndërveprimet e tyre me institucionet ligjore, sociale, politike, arsimore dhe ekonomike që feminizmi synon të ndryshojë janë të ndryshme nga mënyra se si gratë e bardha bashkëveprojnë me të njëjtat sisteme. Qëllimi i feminizmit të valës së parë, i cili ishte kryesisht zgjidhja e çështjeve ligjore, kryesisht sigurimi i të drejtave të votës, merrte në konsideratë vetëm nevojat e grave të bardha të klasës së lartë. Feminizmi i valës së parë imitoi tërësisht hierarkinë racore që ruante dinamikën e pushtetit që shfrytëzonte gratë zezake dhe i largoi plotësisht gratë zezake nga lëvizja feministe. <ref>{{Cite journal |last=Rousseau |first=Nicole |date=2013 |title=Historical Womanist Theory: Re-Visioning Black Feminist Thought |journal=Race, Gender & Class |volume=20 |issue=3/4 |pages=191–204 |issn=1082-8354 |jstor=43496941}}</ref> Shoqata Kombëtare Amerikane për të Drejtën e Votës së Grave, e themeluar nga [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton <ref>{{Cite journal |last=Sneider |first=Allison |date=October 2017 |title=The Impact of Empire on the North American Woman Suffrage Movement: Suffrage Racism in an Imperial Context |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/the-shafr-guide-online/*-SIM270030025 |journal=The Shafr Guide Online |doi=10.1163/2468-1733_shafr_sim270030025}}</ref> nuk i ftoi gratë zezake të merrnin pjesë në takime specifike, duke i përjashtuar ato plotësisht. Konventat feministe dhe të grave për të drejtën e votës të mbajtura në shtetet jugore, ku gratë zezake përbënin një përqindje dominuese të popullsisë, ishin të ndara. <ref name="Kopacsi 33–50"/> Racizmi institucional përjashtoi gratë zezake në Marshimin në Uashington në vitin 1913. Grave zezake iu kërkua të marshonin veçmas, së bashku, në fund të paradës. <ref name="Midge"/> Ato u detyruan të mungonin, gjë që mund të shihet në mungesën e fotografive dhe mediave të grave zezake që marshonin në paradë. Gratë e bardha nuk donin që gratë zezake të ishin të lidhura me lëvizjen e tyre, sepse besonin se gratë e bardha do të shkëputeshin nga një grup i integruar dhe do të krijonin një grup të ndarë dhe më të fuqishëm. <ref name="Who Was Who"/> ===== "A nuk jam unë një grua?" e Sojourner Truth. ===== Pavarësisht pjesëmarrjes dhe kontributit të madh në të gjitha lëvizjet feministe, gratë zezake rrallë njiheshin. Mary McLeod Bethune tha se bota nuk ishte në gjendje të pranonte të gjitha kontributet që kanë dhënë gratë zezake. [[Susan B. Anthony]] dhe Elizabeth Cady Stanton së bashku shkruan ''Historinë e të Drejtës së Votës së Grave,'' të botuar në vitin 1881. Libri dështoi t'u jepte njohje të mjaftueshme grave zezake, të cilat ishin po aq përgjegjëse për ndryshimin në historinë e Shteteve të Bashkuara. <ref name="Breines 18–24">{{Cite journal |last=Breines |first=Winifred |date=February 2007 |title=Struggling to Connect: White and Black Feminism in the Movement Years |journal=Contexts |volume=6 |issue=1 |pages=18–24 |doi=10.1525/ctx.2007.6.1.18 |issn=1536-5042 |doi-access=free}}</ref> [[Sojourner Truth]] u bë një avokate me ndikim për lëvizjen e të drejtave të grave. Në vitin 1851, ajo mbajti fjalimin e saj "A nuk jam unë grua" në konventën e të drejtave të grave në Akron, Ohio. Gratë zezake në këtë pikë po fillonin të fuqizoheshin dhe të bëheshin të vendosura, duke folur hapur për pabarazitë joproporcionale. Truth flet për mënyrën se si ajo dhe gratë e tjera janë të afta të punojnë po aq sa burrat, pasi kanë pasur trembëdhjetë fëmijë. Ky fjalim ishte një nga mënyrat se si gratë e bardha dhe zezake iu afruan punës për të luftuar për të njëjtën gjë. Fjalimi i Sojourner Truth u dokumentua fillimisht nga Marius Robinson, një mik i mirë i saj, i cili ishte i pranishëm në konventën e të drejtave të grave. Sojourner shprehu mendimet e saj mbi të drejtat civile të grave. Në vitin 1863, dymbëdhjetë vjet pasi mbajti fjalimin, Frances Gage publikoi kujtimet e saj për fjalimin e Sojourner atë ditë. Gage ndryshoi shumicën e fjalëve të Sojourner dhe e bëri të dukej sikur fliste një dialekt skllavopronar jugor, gjë që në fakt nuk e fliste, siç tregohet në versionin e saktë të Robinson. Gage shkroi fraza të tilla si "chillen, whar dar's so much racket dar must be som'ting out o'kilter". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> kur Sojourner në fakt tha "A mund të them disa fjalë? Dua të them disa fjalë për këtë çështje". <ref>{{Cite web |title=Compare the Speeches |url=https://www.thesojournertruthproject.com/compare-the-speeches |access-date=2024-12-02 |website=The Sojourner Truth Project |language=en-US}}</ref> Duke menduar se ky fjalim ishte një trampolinë e madhe për lëvizjen e grave, ishte ende e qartë se mbi kë ishte përqendruar lëvizja. Truth mbajti një fjalim në Shoqatën Amerikane për të Drejtat e Barabarta në Nju Jork në vitin 1867. Në fjalim, ajo tha: "Nëse burrat me ngjyrë marrin të drejtat e tyre dhe jo gratë me ngjyrë të tyren, shihni se burrat me ngjyrë do të jenë zotër të grave dhe do të jetë po aq keq sa ishte më parë." <ref>{{Cite book |last=Painter |first=Nell Irvin |title=American National Biography Online |date=February 2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860669-7 |volume=1 |chapter=Truth, Sojourner (1799–26 November 1883), black abolitionist and women's rights advocate |doi=10.1093/anb/9780198606697.article.1500706}}</ref> Fjalimet e saj tërhoqën vëmendjen ndaj lëvizjes, për gratë me ngjyrë, por edhe për ato të bardha. Edhe pse jeta private vazhdoi të ishte e ndarë, koalicionet feministe u integruan. Dy arsye të veçanta ndihmuan integrimin në lëvizjen feministe. Paula Giddings shkroi se dy luftërat kundër racizmit dhe seksizmit nuk mund të ndaheshin. Gerda Lerner shkroi se gratë me ngjyrë treguan se edhe ato ishin plotësisht të afta për të luftuar dhe për të krijuar ndryshime për barazi. <ref name="Breines 18–24" /> == Kronologjia == ; 1809 * SHBA, Connecticut: Gratë e martuara lejoheshin të ekzekutonin testamentet. <ref>{{Cite web |title=Married Women's Property Laws:Law Library of Congress |url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awlaw3/property_law.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Memory.loc.gov}}</ref> ; 1810 * Suedia: E drejta joformale e një gruaje të pamartuar për t'u shpallur [[I rrituri|madhore ligjore]] me anë të urdhrit mbretëror u konfirmua zyrtarisht nga parlamenti. ; 1811 * Austria: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë dhe e drejta për të zgjedhur profesionet e tyre. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Suedia: Grave të martuara në biznes iu dha e drejta për të marrë vendime për punët e tyre pa pëlqimin e burrit të tyre. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rfIfkhOcZ7QC&q=kvinnor+n%C3%A4ringslivet+1864&pg=PA56 |title=Mansdominans i förändring: om ledningsgrupper och styrelser: betänkande – Sverige Utredningen om kvinnor pĺ ledande poster i näringslivet |publisher=Norstedts Juridik AB |year=2003 |isbn=978-91-38-21953-9 |page=56 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1821 * SHBA, Maine: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin dhe menaxhonin pronën në emrin e tyre gjatë paaftësisë së bashkëshortit/bashkëshortes së tyre. <ref>{{Cite web |last=Flowers |first=Kim |date=16 August 2012 |title=Woman Up! |url=http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029112001/http://mootmagazine.com/2012/08/16/woman-up/ |archive-date=29 October 2012 |website=Moot Magazine}}</ref> ; 1827 * Brazil: U hapën shkollat e para fillore për vajza dhe profesioni i mësueses së shkollës. <ref>{{Cite book |title=A companion to gender history |editor-last=Teresa A. Meade |editor-link=Teresa Meade |editor-last2=Merry E. Wiesner-Hanks |editor-link2=Merry E. Wiesner-Hanks}}</ref> ; 1829 * India: Sati u ndalua. <ref name="dodwell">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=G-48AAAAIAAJ |title=The Cambridge History of the British Empire, Volume 5. The Indian empire 1858–1918 |year=1932 |editor-last=H. H. Dodwell |page=140}}</ref> <ref name="marshman">{{Cite book |last=Marshman |first=John Clark |url=https://books.google.com/books?id=tbmT_Tv-VGUC |title=History of India from the earliest period to the close of the East India Company's government |publisher=Edinburgh: W. Blackwood |year=1876 |isbn=978-1-108-02104-3 |page=374}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Sharma |first=Arvind |url=https://books.google.com/books?id=UJmWgz2mv5oC&q=yasomati+sati&pg=PA41 |title=Sati: Historical and Phenomenological Essays |last2=Ray |first2=Ajit |last3=Hejib |first3=Alaka |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |year=1988 |isbn=978-81-208-0464-7 |pages=6–7}}</ref> Megjithatë, studiuesit e Satit nuk pajtohen rreth masës në të cilën ndalimi i satit pasqyronte shqetësimet në lidhje me të drejtat e grave. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (December 2019)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> * Suedia: Mamive u lejohej të përdornin instrumente kirurgjikale, të cilat ishin unike në Evropë në atë kohë dhe u jepnin atyre status kirurgjikal. <ref>{{In lang|sv}} Stig Hadenius, Torbjörn Nilsson & Gunnar Åselius: ''Sveriges historia. Vad varje svensk bör veta'' (''History of Sweden'': "What every Swede should know")</ref> ; 1832 * Brazili: Dionísia Gonçalves Pinto, nën pseudonimin Nísia Floresta Brasileira Augusta, botoi librin e saj të parë, dhe të parin në Brazil që trajtoi barazinë intelektuale të grave dhe kapacitetin e të drejtën e tyre për t'u arsimuar dhe për të marrë pjesë në shoqëri në mënyrë të barabartë me burrat, që ishte ''të drejtat e grave dhe padrejtësia e burrave'' . Ishte një përkthim i librit " ''Gruaja jo inferiore ndaj burrit"'', që shpesh i atribuohet Mary Wortley Montagu . <ref>{{Cite web |title=POR 381 • Civilizing Brazil: Citizenship, Education and Literature in Post-Colonial Brazil |url=http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023202457/http://www.utexas.edu/cola/depts/anthropology/courses/25931 |archive-date=2013-10-23 |access-date=2013-10-13}}</ref> ; 1833 * SHBA, [[Ohaio|Ohajo]] : U themelua universiteti i parë amerikan [[Koedukimi|me bashkëarsim]], [[Kolegji i Oberlinit|Kolegji Oberlin]] . <ref>{{Cite web |date=2016-07-27 |title=About Oberlin |url=http://new.oberlin.edu/about/ |access-date=2017-04-24 |website=Oberlin College & Conservatory}}</ref> * Guatemala: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1840 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1894. ; 1835 * SHBA, Arkansas: Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin (por jo të kontrollonin) pronën në emrin e tyre. <ref>{{Cite web |date=2011-11-18 |title=Arkansas Married Woman's Property Law |url=http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=4745 |access-date=2012-10-31 |publisher=Encyclopedia of Arkansas}}</ref> ; 1838 * SHBA, Kentucky: Kentucky u dha të drejtën e votës në shkollë (të drejtën për të votuar në mbledhjet e shkollës) grave të veja me fëmijë në moshë shkollore. <ref name="google7"/> * SHBA, Iowa: Iowa ishte shteti i parë amerikan që lejoi kujdestarinë e vetme të një fëmije nga nëna e tij në rast divorci. <ref name="google7" /> * Ishujt Pitcairn: [[Ishujt Pitcairn]] u dhanë grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=6 December 2013 |title=Pitcairn celebrates 175 years of women's suffrage |url=http://www.radionz.co.nz/international/pacific-news/230103/pitcairn-celebrates-175-years-of-women's-suffrage |access-date=27 October 2017 |website=RadioNZ}}</ref> ; 1839 * SHBA, Misisipi: Misisipi ishte shteti i parë amerikan që u dha grave të martuara të drejta të kufizuara pronësie. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave i vitit 1839 bëri të mundur që nënave të divorcuara t'u jepej kujdestaria e fëmijëve të tyre nën shtatë vjeç, por vetëm nëse Lord Kancelari binte dakord për këtë dhe vetëm nëse nëna kishte karakter të mirë. <ref>{{Cite web |title=British Women's Emancipation since the Renaissance |url=http://www.historyofwomen.org/custody.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Historyofwomen.org}}</ref> * SHBA, [[Mississippi|Misisipi]] : Akti i Pronës së Grave të Martuara i vitit 1839 u dha grave të martuara të drejtën për të zotëruar (por jo për të kontrolluar) pronën në emrin e tyre. <ref name="Coryell">{{Cite book |last=Boswell |first=Angela |url=https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 |title=Negotiating Boundaries of Southern Womanhood |publisher=University of Missouri Press |year=2000 |isbn=978-0-8262-1295-5 |editor-last=Coryell |editor-first=Janet L. |page=[https://archive.org/details/negotiatingbound00jane/page/92 92] |chapter=Married Women's Property Rights and the Challenge to the Patriarchal Order |editor-last2=Appleton |editor-first2=Thomas H. Jr. |editor-last3=Sims |editor-first3=Anastatia |editor-last4=Treadway |editor-first4=Sandra Gioia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3mK6xQMF2wQC&pg=PA92}}</ref> ; 1840 * SHBA, [[Teksasi|Teksas]] : Gratë e martuara lejoheshin të zotëronin pronë në emrin e tyre. <ref name="Coryell"/> ; 1841 * Bullgaria: [[Monoedukimi|Shkolla e parë laike për vajza]] në Bullgari u hap, duke e bërë arsimimin dhe profesionin e mësueses të disponueshëm për gratë. <ref name="google1">{{Cite book |last=Smith |first=Bonnie G. |url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189 |title=The Oxford encyclopedia of women in world history, Volym 1 Av Bonnie G. Smith |date=2008-01-23 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-514890-9 |page=189 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1842 * Suedi: U fut [[shkolla fillore]] e detyrueshme për të dyja gjinitë. <ref>{{Cite web |title=Kampen om kunskapen av Christina Florin, professor i kvinnohistoria |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/kunskap/historik/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1844 * SHBA, Maine: Maine ishte shteti i parë amerikan që miratoi një ligj që u lejonte grave të martuara të zotëronin pronë të veçantë në emrin e tyre (ekonomi e veçantë) në vitin 1844. <ref name="google8">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+women+separate+economy&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbSa1jbWHdw8DrbXe1CSIg-8BnSaoQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Maine: Maine miratoi Ligjin e Tregtarit të Vetëm i cili u dha grave të martuara mundësinë për t'u angazhuar në biznes pa pasur nevojë për pëlqimin e burrave të tyre. <ref name="google7">{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:zop0OLgJmasJ:faculty.wcas.northwestern.edu/~mdo738/research/Doepke_Tertilt_Voena_1211.pdf+1844+maine+married+women+trade+license&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1XhOMpToup3xsQkyHWb2bZq5vuE9M4m62gtjJJZzfpNup4goXO025pYR8s6jxVBBruyUKucddtmcGUuZ0_pyjc1grZguLsDb3VNeRc6HDvA3aARutK4Fcg1ERAH-YV8FYUvNh&sig=AHIEtbTyu855NHZdjm8RJLEe9wv91m92tA |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Masaçusets: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu">{{Cite web |last=Roberts |first=Evan |date=2006-09-16 |title=Women's Rights and Women's Labor: Married Women's Property Laws and Labor Force Participation, 1860–1900 |url=https://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426050812/http://spanalumni.academia.edu/ERoberts/Papers/251656/Womens_Rights_and_Womens_Labor_Married_Womens_Property_Laws_and_Labor_Force_Participation_1860_1900 |archive-date=2012-04-26 |access-date=2012-09-28 |publisher=Spanalumni.academia.edu}}</ref> ; 1845 * Suedia: Trashëgimia e barabartë për bijtë dhe bijat (në mungesë të [[Testamenti|testamentit]] ) u bë ligj. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA, Nju Jork: Grave të martuara iu dhanë të drejta patentash. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tsQnAAAAYAAJ&q=1845+married+women+patent+rights+new+york&pg=PA2072 |title=The revised statutes of the state of New York: together with all the other ... – New York (State) – Google Books |year=1896 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1846 * Suedi: Profesionet e tregtisë dhe artizanatit u hapën për të gjitha gratë e pamartuara. <ref name="ub.gu.se">{{Cite web |date=2011-12-21 |title=Viktiga årtal |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> ; 1847 * Kosta Rika: U hap shkolla e parë e mesme për vajza dhe profesioni i mësueses iu hap edhe grave. <ref>{{Cite book |last=Leitinger |first=Ilse Abshagen |url=https://books.google.com/books?id=xl1rbaPN7mIC&q=women+history+costa+rica&pg=PA36 |title=Ilse Abshagen Leitinger: The Costa Rican women's movement: a reader |publisher=University of Pittsburgh Press |year=1997 |isbn=978-0-8229-5543-6 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1848 * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Akti i Pronës së Grave të Martuara u jep grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref>{{Cite web |title=Married Woman's Property Act New York State (1848) |url=http://www.mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613211214/http://mccarter.org/Education/mrs-packard/html/MRS.%20PACKARD%20Married%20Women%27s%20Property%20Act%20Hyperlink.pdf |archive-date=2010-06-13 |access-date=2012-10-31 |publisher=Mccarter.org}}</ref> * Në SHBA, më 14-15 qershor, kandidati presidencial i partisë së tretë , Gerrit Smith, e bëri të drejtën e votës së grave një pikë kyçe në platformën e Partisë së Lirisë . <ref>Wellman, Judith. [https://books.google.com/books?id=IV6rt59asF8C ''The Road to Seneca Falls''], p. 176. University of Illinois Press, 2004. {{ISBN|0-252-02904-6}}</ref> * SHBA, Shteti i Nju Jorkut: Një konventë për të drejtat e grave e quajtur Konventa e Seneca Falls u mbajt në korrik. Ishte konventa e parë amerikane për të drejtat e grave. <ref>{{Cite web |title=Seneca falls &#124; National Portrait Gallery, Smithsonian Institution |url=http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110709072000/http://www.npg.si.edu/col/seneca/senfalls1.htm |archive-date=July 9, 2011 |access-date=2012-10-31 |publisher=Npg.si.edu}}</ref> ; 1849 * SHBA: [[Elizabeth Blackwell]], e lindur në Angli, u bë mjekja e parë femër në historinë amerikane. <ref>{{Cite web |title=Changing the Face of Medicine &#124; Dr. Elizabeth Blackwell |url=https://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20031017070507/http://www.nlm.nih.gov/changingthefaceofmedicine/physicians/biography_35.html |archive-date=October 17, 2003 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nlm.nih.gov}}</ref> ; 1850 * Mbretëria e Bashkuar: Lëvizja e parë e organizuar për feminizmin anglez ishte Rrethi Langham Place i viteve 1850, duke përfshirë ndër të tjera Barbara Bodichon (mbiemri i vajzërisë Leigh-Smith) dhe Bessie Rayner Parkes . <ref name="LPC"/> Ato gjithashtu bënë fushatë për përmirësimin e të drejtave të grave në punësim dhe arsim. <ref>[https://books.google.com/books?id=8OBLLwEACAAJ]{{Lidhje e vdekur|date=October 2012}}</ref> * Haiti: U hap shkolla e parë e përhershme për vajza. <ref name="haiticulture.ch">{{Cite web |title=Femmes d'Haiti: Repères chronologiques |url=http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423012214/http://www.haiticulture.ch/Reperes_chronologiques.html |archive-date=2012-04-23 |access-date=2012-09-28 |publisher=Haiticulture.ch}}</ref> * Islanda: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="helsinki.fi">{{Cite web |title=SJFE: Women and Law in Europe: politics – women and politics in Scandinavia |url=http://www.helsinki.fi/science/xantippa/wle/wle14.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Helsinki.fi}}</ref> * SHBA, Kalifornia: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3">{{Cite book |last=Beard |first=Charles Austin |url=https://books.google.com/books?id=4cwioT5k0IgC&q=Massachusetts+1854+married+women+property+act&pg=PA485 |title=History of the United States by Charles Austin Beard, Mary Ritter Beard |last2=Beard |first2=Mary Ritter |publisher=Forgotten Books |isbn=978-1-60620-216-6 |page=485 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Uiskonsin: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3" /> * SHBA, Oregon: Gratë e pamartuara lejoheshin të zotëronin tokë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Lëvizja feministe filloi në Danimarkë me botimin e librit feminist ''Clara Raphael, Tolv Breve'', që do të thotë "Clara Raphael, Dymbëdhjetë Letra", nga Mathilde Fibiger . <ref>{{Cite book |last=Sjåvik |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=tCBpiKsi7a0C&q=clara+raphael+tolv+breve&pg=PA67 |title=Historical Dictionary of Scandinavian Literature And Theater – Jan Sjĺvik – Google Books |date=2006-04-19 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-6501-3 |access-date=2012-10-31}}</ref> <ref name="google9">{{Cite book |last=Orfield |first=Lester B. |url=https://books.google.com/books?id=133bkwvienYC&q=1857+denmark+trade+and+crafts+women&pg=PA49 |title=The Growth of Scandinavian Law – Lester B. Orfield – Google Books |date=2002-05-30 |publisher=The Lawbook Exchange |isbn=978-1-58477-180-7 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1851 * Guatemala: Grave ekonomikisht të pavarura iu dha [[Shtetësia|shtetësi]] e plotë, por kjo u shfuqizua në vitin 1879. <ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Robin |url=https://books.google.com/books?id=mVHA9YVC6GQC&q=guatemala+women+citizen+1851&pg=PA281 |title=Sisterhood is global: the international women's movement anthology by Robin Morgan |publisher=Feminist Press at CUNY |year=1996 |isbn=978-1-55861-160-3 |page=281 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Kanada, New Brunswick Grave të martuara u jepej një ekonomi e veçantë. <ref name="google4">{{Cite book |last=Ward |first=W. Peter |url=https://books.google.com/books?id=AZyE1YVnydMC&pg=PA40 |title=Courtship, Love, and Marriage in Nineteenth-century English Canada |publisher=McGill-Queen's University Press |year=1990 |isbn=978-0-7735-1104-0 |page=40 |access-date=2012-09-28}}</ref> ; 1852 * SHBA, Nju Xhersi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1853 * Kolumbia: Divorci u legalizua; kjo u shfuqizua në vitin 1856 dhe u rikthye në fuqi në vitin 1992. * Suedi: Profesioni i mësuesit në shkollën fillore dhe fillore publike u hap për të dyja gjinitë. ; 1854 * Norvegjia: Kërkohej trashëgimi e barabartë për burrat dhe gratë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * SHBA, [[Masaçusec|Masaçusets]] : Masaçusets u dha grave të martuara një ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> * Kili: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. ; 1855 * SHBA, Iowa: Universiteti i Iowës u bë universiteti i parë [[Universiteti publik|publik]] ose shtetëror i përzier në Shtetet e Bashkuara. <ref name="Roch">{{Citation |last=May |first=A. J. |title=University of Rochester History |url=http://www.lib.rochester.edu/index.cfm?PAGE=2319}}</ref> * SHBA, Michigan: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google1"/> ; 1857 * Danimarka: Mazhoranca ligjore u jepej grave të pamartuara. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Një ligj i ri vendosi të drejtën e grave të pamartuara për të fituar jetesën në çdo zanat apo tregti. <ref name="google9"/> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore i vitit 1857 u mundësoi çifteve të merrnin një divorc përmes procedurave civile. <ref>{{Cite web |date=1970-01-01 |title=Family History Research Timeline: Family Secrets |url=https://www.bbc.co.uk/history/familyhistory/bloodlines/familysecrets.shtml?entry=matrimonial_causes_act&theme=familysecrets |access-date=2012-10-31 |publisher=BBC}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Divorce and Matrimonial Causes Act (UK): 1857 |url=http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423040514/http://www.womenpriests.org/historic/18divorce.asp |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenpriests.org}}</ref> * Holanda: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Schirmacher |first=Kaethe |url=https://books.google.com/books?id=6PAldcfPLOMC&pg=PA67 |title=The Modern Woman's Rights Movement |publisher=Echo Library |year=2010 |isbn=978-1-4068-9616-9 |page=67 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Spanjë: Arsimi fillor u bë i detyrueshëm si për vajzat ashtu edhe për djemtë. <ref>{{Cite book |last=Rowold |first=Katharina |url=https://books.google.com/books?id=JCccGd-1upgC&pg=PA156 |title=The Educated Woman: Minds, Bodies, and Women's Higher Education in Britain, Germany, and Spain, 1865–1914 |publisher=Routledge |year=2010 |isbn=978-0-415-20587-0 |page=156 |access-date=2012-09-28}}</ref> * SHBA, Maine: Grave të martuara iu dha e drejta për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="spanalumni.academia.edu"/> ; 1858 * Rusia: U hapën [[Gjimnazi|gjimnaze]] për vajza. <ref name="google2000">{{Cite book |last=Engel |first=Barbara Alpern |url=https://books.google.com/books?id=VDBC0hupLqsC&q=women+history+russia+1753&pg=PA35 |title=Barbara Alpern Engel: Women in Russia, 1700–2000 |date=2003-10-13 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-00318-6 |page=35 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Suedia: Maturia ligjore u jepej grave të pamartuara nëse aplikohej; maturia automatike ligjore u dha në vitin 1863. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> ; 1859 * Kanadaja Perëndimore: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="google4"/> * Danimarka: Posti i mësueses në shkollën publike u hap për gratë. <ref>{{Cite book |last=Schmuck |first=Patricia A. |url=https://books.google.com/books?id=dFJ9Ch8NSeYC&q=%22royal+resolution+of+4%22&pg=PA176 |title=Women Educators: Employees of Schools in Western Countries – Google Boeken |publisher=SUNY Press |year=1987 |isbn=978-0-88706-442-5 |access-date=2012-10-31}}</ref> * Rusia: Grave u lejohej të dëgjonin leksionet universitare, por kjo u tërhoq në vitin 1863. <ref name="google2000"/> * Suedi: Postet e mësuesve të kolegjit dhe zyrtarëve më të ulët në institucionet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite web |last=Sidansvarig: KvinnSam |title=Årtalslistor |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/artal/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * SHBA, Kansas: Akti i Pronës së Grave të Martuara u dha grave të martuara ekonomi të veçantë. <ref name="google3"/> ; 1860 * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku miratoi një Akt të rishikuar për Pronën e Grave të Martuara, i cili u dha grave kujdestarinë e përbashkët ligjore të fëmijëve të tyre, duke u lejuar atyre të kenë një zë në testamentet dhe pagat e fëmijëve të tyre dhe duke u dhënë atyre të drejtën për të trashëguar pronën. ; 1861 * Australia Jugore: Australia Jugore u dha grave pronare të pronave të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:DXMQ_7gAwNIJ:www.parliament.sa.gov.au/education/teachers/Documents/Women's%2520Petition%2520Photograph.pdf+south+australia+local+elections+womenvote&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESi1mxaSuObTpRruzOkkQAREDCQfpDtbas_oQtxWs_VlwPivv_5TBC2_acDEqRJ8sbkLZ6pZNWlMnq_aBcKaT3ksnanV9elgPvscl_MpBDGcbF0yxM_0RP1BcpMDm6_vGj3QU5fE&sig=AHIEtbRALA9ELTvNUAOJ1P3dSv3ei1yVDQ |access-date=2012-10-31}}</ref> * SHBA, Kansas: Kansasi u dha të drejtë vote në shkollë të gjitha grave. Shumë shtete të SHBA-së ndoqën të njëjtën gjë para fillimit të shekullit të 20-të. <ref name="google7"/> ; 1862 * Suedia: Grave në Suedi iu dha e drejta e kufizuar e votës lokale. Në vitin 1919, e drejta e votës u dha me kufizime dhe në vitin 1921 u hoqën të gjitha kufizimet. <ref>{{Cite web |date=1999-05-24 |title=Country Report Sweden |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426141514/http://www.db-decision.de/CoRe/Sweden.htm |archive-date=2014-04-26 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> ; 1863 * Finlanda: Në vitin 1863, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në zonat rurale, dhe në vitin 1872, e njëjta reformë iu dha edhe qyteteve. <ref name="google10">{{Cite book |last=Björkman |first=Frances Maule |url=https://books.google.com/books?id=e00JAQAAMAAJ&q=finland+women+vote+municipal+1863&pg=PA41 |title=Woman suffrage: history, arguments and results – Google Books |year=1913 |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1869 * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet lokale. <ref>{{Cite web |title=Exhibitions &#124; Citizenship &#124; Brave new world |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/brave_new_world/women.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=The National Archives}}</ref> * SHBA, Wyoming: territoret e Wyoming u japin grave të drejtën e votës, pjesa e parë e SHBA-së që e bën këtë. <ref>{{Cite web |date=1929-12-12 |title=Wyoming grants women the vote – History.com This Day in History – 12/10/1869 |url=http://www.history.com/this-day-in-history/wyoming-grants-women-the-vote |access-date=2012-10-31 |publisher=History.com}}</ref> ; 1870 * SHBA, Juta: Territori i Jutahut u dha grave të drejtën e votës, por ajo u revokua nga Kongresi në vitin 1887 si pjesë e një përpjekjeje kombëtare për të hequr poligaminë në territor. Ajo u rivendos në vitin 1895, kur e drejta për të votuar dhe për të mbajtur poste u shkrua në kushtetutën e shtetit të ri. <ref>{{Cite web |title=Women's Suffrage in Utah |url=http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121123022411/http://historytogo.utah.gov/utah_chapters/statehood_and_the_progressive_era/womenssuffrageinutah.html |archive-date=2012-11-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historytogo.utah.gov}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Pronës së Grave të Martuara u miratua në vitin 1870 dhe u zgjerua në vitet 1874 dhe 1882, duke u dhënë grave kontroll mbi të ardhurat dhe pronën e tyre. <ref name="google8"/> ; 1871 * Danimarka: Në vitin 1871, organizata e parë në botë për të Drejtat e Grave u themelua nga Mathilde Bajer dhe bashkëshorti i saj Frederik Bajer, e quajtur Shoqata Daneze e Grave (ose Dansk Kvindesamfund. Ajo ekziston edhe sot e kësaj dite). * Holanda: Studentja e parë akademike femër Aletta Jacobs regjistrohet në një universitet holandez ( Universiteti i Groningenit ). ; 1872 * Finlanda: Në vitin 1872, grave taksapaguese iu dha e drejta e votës komunale në qytete. <ref name="google10"/> ; 1881 * Ishulli i Manit: E drejta e votës iu dha grave të pamartuara dhe vejushave që zotëronin prona, dhe si rezultat 700 gra morën të drejtën e votës, duke përbërë rreth 10% të elektoratit të Manit. <ref>{{Cite web |title=Social Changes – Isle of Man Government Manx National Heritage |url=http://www.gov.im/mnh/heritage/museums/houseofkeys/socialchanges.xml |access-date=2012-10-31 |publisher=Gov.im}}</ref> ; 1884 * Kanada: Gratë e veja dhe të pamartuara ishin gratë e para që iu dha e drejta e votës brenda komunave në Ontario, të cilat u pasuan edhe nga provincat e tjera gjatë viteve 1890. ; 1886 * SHBA: Të gjitha shtetet amerikane, përveç gjashtë, e lejonin divorcin për shkak të mizorisë. <ref name="google7"/> * Korea: Universiteti i Grave Ewha, instituti i parë arsimor i Koresë për gratë, u themelua në vitin 1886 nga Mary F. Scranton, një misionare amerikane e Kishës Episkopale Metodiste. <ref>{{Cite web |title=Official Site of Korea Tourism Org.: Ewha Womans University |url=http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120112347/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?cid=749914 |archive-date=2011-11-20 |access-date=2012-10-31 |publisher=English.visitkorea.or.kr}}</ref> ; 1891 * Australia: U themelua Lidhja e të Drejtës së Votës për Gratë në Uellsin e Ri Jugor. <ref>{{Cite book |last=Oldfield |first=Audrey |url=https://books.google.com/books?id=R5wBvA2mD6kC&q=%22womanhood+suffrage+league%22+1891&pg=PA246 |title=Woman Suffrage in Australia – Audrey Oldfield – Google Books |date=1992-12-28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-43611-3 |author-link=Audrey Oldfield |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1893 * SHBA, Kolorado: Kolorado u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=2012-07-23 |title=Virginia Minor and Women's Right to Vote – Jefferson National Expansion Memorial |url=https://www.nps.gov/jeff/learn/historyculture/the-virginia-minor-case.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Nps.gov}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re u bë vendi i parë vetëqeverisës në botë në të cilin të gjitha gratë kishin të drejtë të votonin në zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2012-10-04 |title=New Zealand women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221093321/http://www.nzhistory.net.nz/politics/womens-suffrage |archive-date=2014-12-21 |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> * Ishujt Kuk: Ishujt Kuk u dhanë grave të drejtën e votës në këshillat e ishullit dhe në një parlament federal. <ref name="nzhistory1">{{Cite web |date=2012-08-30 |title=World suffrage timeline – women and the vote &#124; NZHistory, New Zealand history online |url=https://nzhistory.govt.nz/politics/womens-suffrage/world-suffrage-timeline |access-date=2012-10-31 |publisher=Nzhistory.net.nz}}</ref> ; 1894 * [[Australia Jugore]] : Australia Jugore u dha grave të drejtën e votës. <ref name="nzhistory1"/> * Mbretëria e Bashkuar: Mbretëria e Bashkuar ua zgjeroi të drejtën e votës në zgjedhjet lokale edhe grave të martuara. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:It_iY_MwXGEJ:www.theatreworksusa.org/uploads/studyguide/studyguide_969.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgjkRqm1CxV1Wms0Ue-SwDqiW6uxIKG0dZl751R0a1lkfVd0e-15p1aSSvIp8-gsYUULCYX28kDjuITxRhHoRUC6NeFS1PKHHuGadwNSqScYCMO9pRjFMTjR_DN13DruSYAfu8S&sig=AHIEtbQqQG_yJ7zNG9ouGx5eBDLWbpG59g |access-date=2012-10-31}}</ref> ; 1895 * SHBA: Pothuajse të gjitha shtetet e SHBA-së kishin miratuar një lloj Ligjesh për Tregtarët e Vetëm, Ligje për Pronën dhe Ligje për të Ardhurat, duke u dhënë grave të martuara të drejtën për të tregtuar pa pëlqimin e burrave të tyre, për të zotëruar dhe/ose kontrolluar pronën e tyre dhe për të kontrolluar të ardhurat e tyre. <ref name="google7"/> ; 1896 * Argjentinë: Një grup grash anarkofeminë, të kryesuara nga [[Virginia Bolten]], botojnë ''La Voz de la Mujer'', një nga gazetat e para feministe të Amerikës Latine. <ref>{{Cite journal |last=Molyneux |first=Maxine |year=1986 |title=No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina |url=http://libcom.org/files/2633723.pdf |journal=Latin American Perspectives |volume=13 |issue=48 |pages=119–145 |doi=10.1177/0094582X8601300106 |access-date=March 30, 2018}}</ref> * SHBA, Idaho: Idaho u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |last=Hart |first=Arthur |date=2006-01-24 |title=01/24/2006: Idaho women win right to vote &#124; Idaho History |url=http://www.idahostatesman.com/2006/01/24/12752/idaho-women-win-right-to-vote.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Idahostatesman.com}}</ref> ; 1900 * Australia Perëndimore: Australia Perëndimore u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Australian Women's History: Timeline |url=http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025074056/http://www.womenshistory.com.au/timeline.asp |archive-date=2008-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Womenshistory.com.au}}</ref> * Belgjika: Madhësia ligjore iu dha grave të pamartuara. <ref name="rosadoc.be">{{Cite web |title=Milestones in the history of women in Belgium |url=http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415165154/http://www.rosadoc.be/site/rosa/english/pdf/factsheetsenglish/01.pdf |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-30 |publisher=Rosadoc.be}}</ref> * Egjipti: Në Kajro u themelua një shkollë për mësuese femra. * Francë: Gratë lejoheshin të ushtronin profesionin e avokatit. * Korea: Profesioni i postës u hap për gratë. * Tunizia: U hap shkolla e parë fillore publike për vajza. <ref name="North Africa 1999" /> * Japoni: U hap universiteti i parë për femra. <ref>{{Cite book |last=Kumiko Fujimura-Fanselow |title=Japanese Women: New Feminist Perspectives on the Past, Present, and Future |title-link=Japanese Women |last2=Atsuko Kameda |publisher=Feminist Press at the City University of New York |year=1995 |isbn=978-1-55861-094-1}}</ref> * Baden, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5">{{Cite book |last=Mazón |first=Patricia M. |url=https://books.google.com/books?id=_SKPLZtwulQC&pg=PA10 |title=Gender and the Modern Research University: The Admission of Women to German Higher Education, 1865–1914 |publisher=Stanford University Press |year=2003 |isbn=978-0-8047-4641-0 |location=Stanford, CA |page=10}}</ref> * Suedi: Leja e lehonisë u dha punëtoreve industriale. ; 1901 * Bullgaria: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Daskalova |first=Krassimira |url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 |title=The Oxford Encyclopedia of Women in World History |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-514890-9 |editor-last=Smith |editor-first=Bonnie G. |page=[https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_k2h2/page/193 193] |chapter=Bulgaria |access-date=2012-09-28 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&q=feminist+history+serbia&pg=PA189}}</ref> * Kuba: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Miller |first=Francesca |url=https://books.google.com/books?id=sXiTQpR3crwC&pg=PA48 |title=Latin American Women and the Search for Social Justice |publisher=University Press of New England |year=1991 |isbn=978-0-87451-558-9 |location=Hanover & London |page=48}}</ref> * Danimarka: Leja e lehonisë u dha të gjitha grave. <ref name="kvinfo1">[http://www.kvinfo.dk/side/341 "/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120529040814/http://www.kvinfo.dk/side/341|date=May 29, 2012}}</ref> * Suedia: Ligji i parë suedez në lidhje me lejen prindërore u miratua në vitin 1900. Ky ligj prekte vetëm gratë që punonin si punëtore fabrike me pagë dhe thjesht kërkonte që punëdhënësit të mos i lejonin gratë të punonin në katër javët e para pas lindjes. <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:aq4cQ8XAa8UJ:www.espanet2010.net/en/378.file/p_A.Borchorst-L.Freidenvall_Gendering.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEEShn_VpNKwEHNnTLu6WijW5NjCDE0OTNW4G5x0vI-8HQEp8z-Bqdya9qYurwfCrTWjOA2X9ntR6QZK9pXkaZqNw0bmTkIqVJb3SH3Wtv_IrVx9HmBehnHjHLj0Iw88z49p7S2J0y&sig=AHIEtbS6nY_LWyvfg0MkAhTUGtChvGgMNA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Komonuelthi i Australisë: Parlamenti i Parë nuk u zgjodh me një të drejtë vote uniforme. Të drejtat e votës bazoheshin në ligjet ekzistuese të të drejtës së votës në secilin shtet. Kështu, në Australinë Jugore dhe Australinë Perëndimore gratë kishin të drejtë vote, në Australinë Jugore aborigjenët (burrat dhe gratë) kishin të drejtë vote dhe në Queensland dhe Australinë Perëndimore aborigjenëve u mohohej shprehimisht e drejta e votës. <ref>{{Cite web |title=The Parliament of the Commonwealth of Australia and Indigenous Peoples 1901–1967 – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/About_Parliament/Parliamentary_Departments/Parliamentary_Library/pubs/rp/rp0001/01RP10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of Parliament House – Parliament of Australia |url=http://www.aph.gov.au/Visit_Parliament/About_the_Building/History_of_Parliament_House |access-date=2012-10-31 |publisher=Aph.gov.au}}</ref> ; 1902 * Kina: Lidhja e këmbëve u ndalua në vitin 1902 nga dekretet perandorake të [[Dinastia Qing|Dinastisë Qing]], dinastia e fundit në Kinë, e cila përfundoi në vitin 1911. <ref>{{Cite web |last=Yuhui Li |title=Women's Movement and Change of Women's Status in China |url=http://www.bridgew.edu/soas/jiws/vol1/li.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203200751/http://www.bridgew.edu/SoAS/JIWS/vol1/li.htm |archive-date=February 3, 2004 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bridgew.edu}}</ref> * El Salvador: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * El Salvador: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Uellsi i Ri Jugor: Uellsi i Ri Jugor u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2003-06-07 |title=Parliament of NSW – 1901 to 1918 – The Early Federal Period and the First World War |url=http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524111223/http://www.parliament.nsw.gov.au/prod/web/common.nsf/key/HistoryEarlyFederalPeriod |archive-date=2011-05-24 |access-date=2012-10-31 |publisher=Parliament.nsw.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion i punëtoreve të tekstilit nga Anglia Veriore i paraqiti Parlamentit një peticion me 37,000 nënshkrime duke kërkuar vota për gratë. <ref name="autogenerated1900">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900–1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1903 * Bavari, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Suedi: Zyrat mjekësore publike u hapën për gratë. <ref name="autogenerated5">{{Cite web |date=2010-11-17 |title=Akademikeryrken |url=http://www.ub.gu.se/kvinn/portaler/arbete/akademiker/ |access-date=2012-09-28 |publisher=Göteborgs universitetsbibliotek}}</ref> * Australia: Tasmania u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Andrew Inglis Clark – women's suffrage |url=http://www.utas.edu.au/library/exhibitions/clark/womens_suffrage.html |access-date=2012-10-31 |website=University of Tasmania}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U themelua Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated1900"/> ; 1904 * Nikaragua: Grave të martuara iu dha një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Nikaragua: Madhësia ligjore iu dha grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Württemberg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Dora Montefiore refuzoi të paguante taksat e saj sepse gratë nuk mund të votonin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1906 * Finlanda u dha grave të drejtën e votës. <ref name="finlande1">{{Cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague: Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl}}</ref> Ishte vendi i parë në Evropë që e bëri këtë. <ref name="autogenerated6"/> * Hondurasi: Grave të martuara iu dha një ekonomi e ndarë. <ref name="googlecivil">{{Cite book |last=Deere |first=Carmen Diana |url=https://books.google.com/books?id=IgtwlsSHLToC&q=women+civil+code+argentina+1869&pg=PA43 |title=Empowering Women: Land and Property Rights in Latin America |last2=León |first2=Magdalena |publisher=University of Pittsburgh Press |year=2001 |isbn=978-0-8229-5767-6 |page=43 |author-link=Carmen Diana Deere |author-link2=Magdalena León de Leal |access-date=2012-09-28}}</ref> * Hondurasi: E drejta ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Honduras: Divorci u legalizua * Korea: Profesioni i infermieres u lejua për gratë. * Nikaragua: Divorci u legalizua. <ref name="autogenerated3" /> * Suedi E drejta e votës komunale, që nga viti 1862 u jepej grave të pamartuara, u jepej edhe grave të martuara. <ref name="runeberg.org">{{Cite web |title=417–418 (Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 15. Kromat – Ledvätska) |url=https://runeberg.org/nfbo/0225.html |access-date=2012-09-28 |publisher=Runeberg.org}}</ref> * Saksonia, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Një delegacion grash nga Unioni Social dhe Politik i Grave dhe Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave u takuan me Kryeministrin, Sir Henry Campbell-Bannerman . <ref name="autogenerated1900"/> * Mbretëria e Bashkuar: Fjala sufraxhete, e menduar si fyerje për gratë në Unionin Social dhe Politik të Grave, u përdor për herë të parë nga Daily Mail. <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Federata Kombëtare e Punëtoreve Gra u themelua nga Mary Reid MacArthur . <ref name="autogenerated6" /> ; 1907 * Franca: Grave të martuara iu dha kontroll mbi të ardhurat e tyre. * Franca: Grave u lejohej kujdestaria e fëmijëve. * Norvegjia: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje, megjithëse kjo ishte subjekt i kufizimeve deri në vitin 1913. <ref name="autogenerated1997">{{Cite web |date=1997-05-23 |title=Women's Suffrage |url=http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060305022448/http://www.ipu.org/wmn-e/suffrage.htm |archive-date=March 5, 2006 |access-date=2012-10-31 |publisher=Ipu.org}}</ref> * Finlanda: Anëtaret e para femra të parlamentit në historinë botërore u zgjodhën në Finlandë në vitin 1907. <ref name="finlande1"/> * Uruguai: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar. Bashkimi Kombëtar i Shoqatave për të Drejtën e Votës së Grave organizoi demonstratën e tij të parë kombëtare, e cila u bë e njohur si " Marshimi i Baltës " për shkak të motit të tmerrshëm në atë kohë. <ref name="autogenerated6"/> * Mbretëria e Bashkuar: Emmeline Pethick-Lawrence dhe bashkëshorti i saj Frederick lançuan gazetën e sufraxhetes ''“Votes for Women”'' . * Mbretëria e Bashkuar: Lidhja e Lirisë së Grave u formua kur Charlotte Despard dhe të tjera u shkëputën nga Unioni Social dhe Politik i Grave . <ref name="autogenerated6" /> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kualifikimit të Grave i vitit 1907 lejoi gratë të zgjidheshin si kryetare bashkie dhe në këshillat e lagjeve dhe qyteteve. <ref name="autogenerated6" /> ; 1908 * Belgjika: Gratë lejoheshin të vepronin si dëshmitare ligjore në gjykatë. <ref name="Richard J Evans 1979">Richard J Evans (1979). Kvinnorörelsens historia i Europa, USA, Australien och Nya Zeeland 1840–1920 (The Feminists: Women's Emancipation Movements in Europe, America and Australasia, 1840–1920) Helsingborg: LiberFörlag Stockholm. {{ISBN|91-38-04920-1}} (Swedish)</ref> * Danimarka: Gratë e pamartuara u bënë kujdestare ligjore të fëmijëve të tyre. <ref name="kvinfo1"/> * Bullgaria: U themelua Unioni Bullgar i Grave Progresive . <ref>{{Cite journal |last=Daskalova |first=Krassimira |last2=Offen |first2=Karen |date=2015-03-01 |title=The Tensions within the Early Twentieth-Century Bulgarian Women's Movement |url=https://www.berghahnjournals.com:443/view/journals/aspasia/9/1/asp090107.xml |journal=Aspasia |language=en-US |volume=9 |issue=1 |pages=113–125 |doi=10.3167/asp.2015.090107 |issn=1933-2890 |url-access=subscription}}</ref> * Peru: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Kelly |first=G. P. |url=https://books.google.com/books?id=V-CKcuRAu8EC&q=women+universities+peru+1918&pg=PA64 |title=Women's higher education in comparative perspective, by Gail Paradise Kelly, Sheila Slaughter |last2=Slaughter |first2=S. |publisher=Springer |year=1991 |isbn=978-0-7923-0800-3 |page=64 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Prusia, Alsace-Lorraine dhe Hessen, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Danimarka: Danimarka u dha grave mbi 25 vjeç të drejtën për të votuar në zgjedhjet lokale. <ref name="kvinfo2">{{Cite web |last=Nielsen |first=Jytte |date=1915-06-05 |title=KVINFO All About Gender – Women's History – How Danish women got the vote |url=http://www.kvinfo.dk/side/680/article/2/ |access-date=2012-10-31 |publisher=Kvinfo.dk}}</ref> * Australia: Viktoria u dha grave të drejtën e votës në zgjedhjet shtetërore. <ref>{{Cite web |date=2011-09-21 |title=Australian women in politics |url=http://australia.gov.au/about-australia/australian-story/austn-women-in-politics |access-date=2012-10-31 |publisher=australia.gov.au}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Më 17 janar, sufraxhetet u lidhën me zinxhirë në kangjellat e [[10 Downing Street|Downing Street nr. 10.]] <ref name="autogenerated6"/> [[Emmeline Pankhurst]] u burgos për herë të parë. <ref name="autogenerated6" /> Unioni Social dhe Politik i Grave gjithashtu prezantoi fushatën e tyre të hedhjes së gurëve. <ref name="autogenerated6" /> * Suedi: Grave iu dha e drejta për t'u anëtarësuar në këshillat bashkiake. <ref name="runeberg.org"/> * Suedia: Fraza "burrë suedez" u hoq nga formularët e aplikimit për zyrat publike dhe kështu gratë u miratuan si aplikante për shumicën e profesioneve publike. <ref name="autogenerated5"/> * Mecklenburg, Gjermani: Universitetet u hapën për gratë. <ref name="google5"/> * Mbretëria e Bashkuar: Në korrik, Marion Wallace Dunlop u bë sufraxhetja e parë e burgosur që hyri në grevë urie. Si rezultat, u fut në fuqi ushqyerja me forcë. <ref name="autogenerated6"/> * Argjentinë: Elvira Rawson de Dellepiane themeloi Qendrën Feministe (spanjisht: ''Centro Feminista'' ) në Buenos Aires, së cilës iu bashkua një grup grash prestigjioze. <ref>{{Cite web |last=Riviere |first=Rolando |date=February 1960 |title=Pioneras del feminismo argentino |url=http://www.magicasruinas.com.ar/revistero/argentina/pioneras-feminismo-argentino.htm |access-date=March 27, 2018 |website=Revista Vea y Lea |language=es}}</ref> * Danimarka: Internacionalja Socialiste, në takimin e saj në Kopenhagen, themeloi një Ditë të Gruas, me karakter ndërkombëtar, për të nderuar lëvizjen për të drejtat e grave dhe për të ndihmuar në arritjen e të drejtës universale të votës për gratë. <ref>{{Cite web |title=International Women's Day |url=https://www.un.org/ecosocdev/geninfo/women/womday97.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=un.org}}</ref> * SHBA, Uashington: Uashingtoni u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=The History of Voting and Elections in Washington State |url=http://www.secstate.wa.gov/elections/timeline/suffrage.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Secstate.wa.gov}}</ref> * Ekuador: Divorci u legalizua. * Mbretëria e Bashkuar: 18 nëntori ishte " E Premtja e Zezë ", kur sufraxhetet dhe policia u përleshën me dhunë jashtë Parlamentit pas dështimit të Projektligjit të parë të Pajtimit . Ellen Pitfield, një nga sufraxhetet, vdiq më vonë nga plagët e marra. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1911 * Mbretëria e Bashkuar: Dame Ethel Smyth kompozoi " Marshimi i Grave ", këngën për sufraxhetet. <ref name="autogenerated1910"/> * Portugalia: Maturia ligjore iu dha grave të martuara (u shfuqizua në vitin 1933.) <ref name="countrystudies.us">{{Cite web |title=Portugal – Women |url=http://countrystudies.us/portugal/50.htm |access-date=2012-09-28 |publisher=Countrystudies.us}}</ref> * Portugalia: Divorci u legalizua. <ref name="countrystudies.us" /> * SHBA, Kalifornia: Kalifornia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=100 Years of Women's Right to Vote in California |url=http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028031224/http://www.capradio.org/articles/2011/10/10/100-years-of-women%27s-right-to-vote-in-california |archive-date=2011-10-28 |access-date=2012-10-31 |publisher=capradio.org}}</ref> * Austria, Danimarka, Gjermania dhe Zvicra: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u shënua për herë të parë në Austri, Danimarkë, Gjermani dhe Zvicër më 19 mars. Më shumë se një milion gra dhe burra morën pjesë në tubimet e Ditës Ndërkombëtare të Gruas (IWD) duke bërë fushatë për të drejtat e grave për të punuar, për të votuar, për t'u trajnuar, për të mbajtur poste publike dhe për të qenë të lira nga diskriminimi. <ref name="internationalwomensday1918">{{Cite web |date=1918-03-08 |title=About International Women's Day 2012 – Glenda Stone re. Global IWD Arts |url=http://www.internationalwomensday.com/about.asp |access-date=2012-10-31 |publisher=Internationalwomensday.com}}</ref> * Afrika e Jugut: Olive Schreiner botoi librin [[Women and Labor|"Gratë dhe Puna"]] . <ref name="autogenerated1910" /> ; 1912 * SHBA, Oregon, Kansas, Arizona: Oregoni, Kansasi dhe Arizona u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Sylvia Pankhurst]] themeloi Federatën e saj të Sufraxhetave të Londrës Lindore . <ref name="autogenerated1910"/> Gazeta ''Votes for Women'' u zëvendësua nga ''The Suffragette'' si revista zyrtare e WSPU-së. <ref>{{Cite book |last=Chapman |first=Jane L. |url=https://books.google.com/books?id=o0-3BtKsV6kC&dq=suffragette+newspaper&pg=PA148 |title=Gender, Citizenship and Newspapers: Historical and Transnational Perspectives |date=2013-03-15 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-31459-8 |language=en}}</ref> ; 1913 * Rusia: Në vitin 1913, gratë ruse festuan [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Ditën Ndërkombëtare të Gruas]] për herë të parë të dielën e fundit të shkurtit. Pas diskutimeve, Dita Ndërkombëtare e Gruas u transferua në 8 Mars dhe kjo ditë ka mbetur data globale për Ditën Ndërkombëtare të Gruas që atëherë. <ref name="internationalwomensday1918"/> * SHBA, Alaska: Alaska u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Norvegjia: Norvegjia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |date=1997-05-06 |title=Country Report Norway |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212942/http://www.db-decision.de/CoRe/Norway.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Japoni: Universitetet publike u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |last=Robertson |first=Jennifer |url=https://books.google.com/books?id=8UD158VM3nMC&q=japan+women+education+1874&pg=PA469 |title=A companion to the anthropology of Japan by Jennifer Ellen Robertson |date=2008-04-15 |publisher=Wiley |isbn=978-1-4051-4145-1 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Emily Davison u vra nga kali i Mbretit në The Derby . <ref name="autogenerated1910">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1910 – 1919 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1910.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: 50,000 gra që morën pjesë në një pelegrinazh të organizuar nga Unioni Kombëtar i Shoqatave të të Drejtës së Votës së Grave mbërritën në Hyde Park më 26 korrik. <ref name="autogenerated1910" /> ; 1914 * Rusia: Gratë e martuara lejoheshin të kishin pasaportën e tyre të brendshme. <ref name="google2000"/> * SHBA, Montana, Nevada: Montana dhe Nevada u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1">{{Cite web |date=1919-01-01 |title=National Constitution Center – Centuries of Citizenship – Map: States grant women the right to vote |url=http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022004826/http://constitutioncenter.org/timeline/html/cw08_12159.html |archive-date=2012-10-22 |access-date=2012-10-31 |publisher=Constitutioncenter.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Sufraxhetja Mary Richardson hyri në Galerinë Kombëtare dhe preu një copë të prerë në Rokeby Venus . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1915 * Danimarka: Danimarka u dha grave të drejtën e votës. <ref name="kvinfo2"/> * Islanda: Islanda u dha grave të drejtën e votës, në varësi të kushteve dhe kufizimeve. <ref name="autogenerated1997"/> * SHBA: Në vitin 1915, Shoqata Mjekësore Amerikane filloi të pranonte gratë si anëtare. * Uells: Instituti i parë i Grave në Britani u themelua në Uellsin e Veriut në Llanfairpwll. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1916 * Kanada: Alberta, Manitoba dhe Saskaçevani u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1">{{Cite web |last=Grolier |date=1920-08-26 |title=History of Women's Suffrage |url=http://teacher.scholastic.com/activities/suffrage/history.htm |access-date=2012-10-31 |publisher=Teacher.scholastic.com}}</ref> * SHBA: Margaret Sanger hapi klinikën e parë të kontrollit të lindjeve në Amerikë në vitin 1916. <ref>{{Cite web |title=Birth Control Movement in the United States &#124; Jewish Women's Archive |url=http://jwa.org/encyclopedia/article/birth-control-movement-in-united-states |access-date=2012-10-31 |publisher=Jwa.org}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Maces dhe Miut u prezantua për sufraxhetet që refuzonin të hanin. <ref name="autogenerated1910"/> ; 1917 * Kuba: Grave të martuara u është dhënë një ekonomi e veçantë. <ref name="googlecivil"/> * Kuba: Madhësia ligjore u jepej grave të martuara. <ref name="googlecivil" /> * Holanda: Grave iu dha e drejta për të kandiduar në zgjedhje. <ref>{{Cite web |title=International Women's Democracy Center: Women's Suffrage: A Timeline |url=http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120910000810/http://www.iwdc.org/resources/suffrage.htm |archive-date=2012-09-10 |access-date=2012-10-31 |publisher=Iwdc.org}}</ref> * Meksikë: Maturë ligjore për gratë e martuara. <ref name="googlecivil" /> * Meksikë: Divorci u legalizua. <ref name="googlecivil" /> * SHBA, Nju Jork: Nju Jorku u dha grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Bjellorusia: Bjellorusia u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Belarusian Women as seen Through an Era |url=http://un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203150910/http://www.un.by/en/publications/thema/belwomen/19-02-04-4.html |archive-date=2012-12-03 |access-date=2012-10-31 |publisher=Un.by}}</ref> * Rusia: [[Republika Socialiste Federale Sovjetike e Rusisë|RSFSR-ja ruse]] u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite journal |last=Bernstein |first=L. |year=2011 |title=Equality & Revolution: Women's Rights in the Russian Empire, 1905–1917. By Rochelle Goldberg Ruthchild (Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 2010. xviii plus 356 pp.) |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-social-history_winter-2011_45_2/page/538 |journal=Journal of Social History |publisher=Jsh.oxfordjournals.org |volume=45 |issue=2 |pages=539–541 |doi=10.1093/jsh/shr063}}</ref> ; 1918 * Kuba: Divorci u legalizua. * Rusia: Kushtetuta e parë e shtetit të ri sovjetik (Republikës Federative Sovjetike Socialiste Ruse) deklaroi se "gratë kanë të drejta të barabarta me burrat". <ref>{{Cite web |title=Powered by Google Docs |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:NVfpqOJlVJQJ:apps.americanbar.org/rol/publications/russia-cedaw-eng.pdf+&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESj2oV0y6Pwy29rYD8grlVrQFMOp9eWKc9zSyGyxVceV29Z9QeKWrzVhflxszl9yfWAgGH-cG-3v05Ov62Lnq9SiKUQurIZyyHGuH7Xq7nEcvVFtKtF6cN8OfSibULCbd4ynzgz4&sig=AHIEtbTFCJi9G2xZLLXVQ2fOfFu61goluA |access-date=2012-10-31}}</ref> * Tajlandë: Universitetet u hapën për gratë. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=HzTHaIEduwYC&pg=PA98 |title=Patit Paban Mishra: The history of Thailand |date=2010-08-19 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-34091-8 |page=98 |access-date=2012-09-28}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Në vitin 1918, Marie Stopes, e cila besonte në barazinë në martesë dhe rëndësinë e dëshirës seksuale të grave, botoi ''"Dashuri e Martuar"'', <ref name="google2004"/> një manual seksi që, sipas një ankete të akademikëve amerikanë në vitin 1935, ishte një nga 25 librat më me ndikim të 50 viteve të mëparshme, përpara ''"Relativitetit"'' nga [[Albert Ajnshtajni]], " ''[[Lufta Ime|Mein Kampf"]]'' nga [[Adolf Hitleri]], ''"Interpretimit të Ëndrrave"'' nga [[Sigmund Freud]] dhe ''"Pasojave Ekonomike të Paqes"'' nga [[John Maynard Keynes]] . <ref name="autogenerated811">{{Cite journal |last=Short |first=R. V. |date=August 23, 2005 |title=New ways of preventing HIV infection: thinking simply, simply thinking |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |publisher=The Royal Society via PubMed (U.S. National Institutes of Health) |volume=361 |issue=1469 |pages=811–20 |doi=10.1098/rstb.2005.1781 |pmc=1609406 |pmid=16627296}}</ref> * SHBA, Michigan, Dakota e Jugut, Oklahoma: Michigani, Dakota e Jugut dhe Oklahoma u dhanë grave të drejtën e votës. <ref name="constitutioncenter1"/> * Austria: Austria u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Kanadaja: Kanadaja u dha grave të drejtën e votës në nivel federal (provinca e fundit që miratoi të drejtën e votës së grave ishte Kebeku në vitin 1940.) <ref>{{Cite web |title=A History of the Vote in Canada |url=http://www.elections.ca/content.aspx?section=res&dir=his&document=chap2&lang=e |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti i Përfaqësimit të Popullit, i cili u lejonte grave mbi moshën 30 vjeç që plotësonin një kualifikim pronësie të votonin. Edhe pse 8.5&nbsp;Një milion gra e plotësonin këtë kriter, por kjo përfaqësonte vetëm 40 përqind të popullsisë totale të grave në Mbretërinë e Bashkuar. I njëjti akt e zgjeroi të drejtën e votës për të gjithë burrat mbi moshën 21 vjeç <ref>{{Cite web |date=2010-04-21 |title=Women get the vote |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/overview/thevote/ |access-date=2012-10-31 |website=UK Parliament}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Parlamentit (Kualifikimi i Grave) i vitit 1918 u miratua duke u lejuar grave të kandidoheshin si anëtare të parlamentit. <ref name="autogenerated1910"/> * Çekosllovakia: Çekosllovakia u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1" /> ; 1919 * Gjermania: Gjermania u dha grave të drejtën e votës. <ref name="scholastic1"/> * Azerbajxhani: Azerbajxhani u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=History of Azerbaijani and US women's rights to vote discussed at US Congress Library |url=http://www.today.az/news/vdiaspora/87899.html |access-date=2012-10-31 |publisher=Today.Az}}</ref> * Italia: Gratë fituan më shumë të drejta pronësie, duke përfshirë kontrollin mbi të ardhurat e tyre dhe aksesin në disa pozicione ligjore. <ref>{{Cite web |title=Š The Civil Code of 1865 and the Origins of the Feminist Movement in Italy |url=http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-url=https://archive.today/20121223062718/http://www.keele.ac.uk/history/currentundergraduates/tltp/SUFFRAGE/DOCUMENT/FEMITALA.HTM |archive-date=2012-12-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Keele.ac.uk}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Skualifikimit (Largimit) të Gjinisë i vitit 1919 u bë ligj. Në një deklaratë të gjerë hyrëse, ai specifikonte se, "[një] person nuk do të skualifikohet për shkak të gjinisë ose martesës nga ushtrimi i ndonjë funksioni publik, ose nga emërimi ose mbajtja e ndonjë detyre apo posti civil ose gjyqësor, ose nga hyrja, marrja përsipër ose kryerja e ndonjë profesioni apo zanati civil". Akti ofroi mundësi punësimi për gra individuale dhe shumë prej tyre u emëruan si magjistrate, por në praktikë ai nuk i përmbushi pritjet e lëvizjes së grave. Pozicionet e larta në shërbimin civil ishin ende të mbyllura për gratë dhe ato mund të përjashtoheshin nga juritë nëse provat kishin të ngjarë të ishin shumë "të ndjeshme". <ref>{{Cite web |last=Hannam |first=June |date=2012-03-08 |title=6 trailblazing women in history |url=http://www.historyextra.com/feature/women-first |access-date=2012-10-31 |website=BBC History Magazine}}</ref> * Luksemburgu: Luksemburgu u dha grave të drejtën e votës. <ref>{{Cite web |title=Country Report Luxembourg |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923212939/http://www.db-decision.de/CoRe/Luxembourg.htm |archive-date=2015-09-23 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Kanada: Grave iu dha e drejta për të qenë kandidate në zgjedhjet federale. <ref>{{Cite web |date=2010-06-14 |title=Electoral Insight |url=http://www.elections.ca/res/eim/article_search/article.asp?id=84&lang=e&frmPageSize= |access-date=2012-10-31 |website=Elections Canada Online}}</ref> * Holanda: Holanda u dha grave të drejtën e votës. E drejta për të qenë kandidate u dha në vitin 1917. <ref>{{Cite web |title=Country Report Netherlands |url=http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210081236/http://www.db-decision.de/CoRe/Netherlands.htm |archive-date=2015-02-10 |access-date=2012-10-31 |website=European Database: Women in Decision-making}}</ref> * Zelanda e Re: Zelanda e Re lejoi gratë të kandidoheshin për zgjedhjet parlamentare. <ref>{{Cite web |date=2005-04-13 |title=Votes for Women |url=http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023171127/http://www.elections.org.nz/study/education-centre/history/votes-for-women.html |archive-date=2012-10-23 |access-date=2012-10-31 |website=Elections New Zealand}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Nancy Astor u bë gruaja e parë që zuri vendin e saj në [[Dhoma e Komunëve të Mbretërisë së Bashkuar|Dhomën e Komunave]] . <ref name="autogenerated1910"/> ; 1920 * Kina: Studentet e para femra u pranuan në Universitetin e Pekinit, i cili u pasua shpejt nga universitete në të gjithë Kinën. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=N0ths5DOgGgC&pg=PA737 |title=Routledge International Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-92088-9 |editor-last=Kramarae |editor-first=Cheris |page=737 |access-date=2012-09-28 |editor-last2=Spender |editor-first2=Dale}}</ref> * Haiti: Profesioni i farmacistit u hap për gratë. <ref name="haiticulture.ch"/> * Korea: Profesioni i operatorit telefonik, si dhe disa profesione të tjera, siç është ai i shitëses së dyqaneve, u hapën edhe për gratë. <ref name="google6">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=QDWkn7Fj-b4C&q=Yun+Ko-ra+western+clothes&pg=PA102 |title=Jennifer J. Jung-Kim: Gender and modernity in colonial Korea, University of California, Los Angeles |isbn=978-0-549-71329-6 |page=102 |access-date=2012-09-28}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> * Suedia: Grave të martuara iu dha mosha madhore ligjore dhe grave iu dhanë të drejta të barabarta martesore. <ref name="Lilla Focus Uppslagsbok 1979">Lilla Focus Uppslagsbok (Little Focus Encyclopedia) Focus Uppslagsböcker AB (1979) {{In lang|sv}}</ref> * SHBA: [[Amendamenti i 19 i Kushtetutës amerikane|Amendamenti i 19-të]] u nënshkrua dhe u bë ligj, duke u dhënë të gjitha grave amerikane të drejtën e votës. <ref name="google7"/> * Mbretëria e Bashkuar: [[Universiteti i Oksfordit]] i hapi diplomat e tij për gratë. <ref name="autogenerated6">{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1921 * Mbretëria e Bashkuar: Grupi Gjashtë Pika u themelua nga Zonja Rhondda për të nxitur barazinë sociale, politike, profesionale, morale, ekonomike dhe ligjore të grave. <ref name="autogenerated6"/> ; 1922 * Kina: [[Dita Ndërkombëtare e Grave|Dita Ndërkombëtare e Gruas]] u festua në Kinë që nga viti 1922 e tutje. <ref>{{Cite web |last=Sager |first=Jessica |date=2012-03-08 |title=What Is International Women's Day 2012? Celebrate Women Today! |url=http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120807115105/http://www.gurl.com/2012/03/08/what-is-international-womens-day-2012/ |archive-date=2012-08-07 |access-date=2012-10-31 |website=Gurl.com}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: U miratua Akti [[Law of Property Act 1922|i Ligjit të Pronës i vitit 1922]], duke u dhënë grave të drejtën për të trashëguar pronën në mënyrë të barabartë me burrat e tyre. <ref name="autogenerated6"/> * Angli: U miratua Akti i Vrasjes së Foshnjave, duke i dhënë fund dënimit me vdekje për gratë që vrisnin fëmijët e tyre nëse mendja e grave gjendej e çekuilibruar. <ref name="autogenerated6" /> ; 1923 * Nikaragua: [[Elba Ochomogo]] u bë gruaja e parë që mori një diplomë universitare në Nikaragua. <ref>{{Cite web |title=Josefa Toledo De Aguerri: Her Life And Her Legacy |url=http://www.historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415011232/http://historia.fcs.ucr.ac.cr/articulos/esp-genero/2parte/CAP12Vicky.htm |archive-date=2012-04-15 |access-date=2012-10-31 |publisher=Historia.fcs.ucr.ac.cr}}</ref> * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Shkakëve Martesore u dha grave të drejtën për të kërkuar divorc për shkak të shkeljes së kurorës. <ref>{{Cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1920–1929 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1920.shtml |access-date=2012-10-31 |publisher=Bbc.co.uk}}</ref> ; 1925 * Mbretëria e Bashkuar: Akti i Kujdestarisë së Foshnjave u dha prindërve të drejta të barabarta mbi fëmijët e tyre. <ref name="autogenerated6"/> ; 1928 * Mbretëria e Bashkuar: E drejta e votës iu dha të gjitha grave në Mbretërinë e Bashkuar në mënyrë të barabartë me burrat në vitin 1928. <ref>{{Cite web |date=1928-07-02 |title=The struggle for democracy |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025093551/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/21cc/struggle/struggle.html |archive-date=2012-10-25 |access-date=2012-10-31 |publisher=Bl.uk}}</ref> Për Kyla Schuller në ''Biopolitikën e Ndjenjës: Raca, Seksi dhe Shkenca në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', "biopoziti është kushti që mundëson feminizmin... lëvizjet për barazi gjinore janë materializuar në mes të një fushe pushteti në të cilën, të paktën që nga Malthusi, ndërvarësia e riprodhimit dhe ekonomisë formon fushën kryesore të politikës." <ref name=":2">{{Cite book |last=Schuller |first=Kyla |title=The Biopolitics of Feeling: Race, Sex, and Science in the Nineteenth Century |publisher=Duke University Press |year=2018}}</ref> Schuller argumenton se "nocioni evolucionar i gjinive të dallueshme të mashkullit dhe femrës, të kuptuara si divergjenca të specializuara në fiziologji, anatomi dhe funksion mendor që vetëm më të civilizuarit kishin arritur, ishte në vetvete një hierarki racore... vetë ideja e seksit si një subjektivitet biologjik dhe politik është një produkt i logjikave biopolitike që shpalosen krah për krah me shkencat e ndryshimit të specieve." <ref name=":2" /> Schuller citon filozofen [[Kanadezët|kanadeze]] Michelle Murphy në ''Seizing the Means of Reproduction: Entanglements of Feminism, Health, and Technoshkence'' : "Historicizimi i feminizmave si një biopolitikë që e ka marrë 'seksin' dhe degën e tij, 'riprodhimin', si shqetësime qendrore kërkon që ne t'i kuptojmë feminizmat në të gjithë larminë dhe kontradiktat e tyre si të animuara brenda - dhe jo si të shpëtuara prej - konfigurimeve dominuese të qeverisjes dhe teknoshkencës." <ref name=":2" /> Nga kjo perspektivë, feminizmat e shekullit të 19-të dhe fillimit të shekullit të 20-të riprodhuan pikërisht hierarkitë shoqërore kundër të cilave kishin potencialin të luftonin, duke ilustruar pohimin e [[Michel Foucault]] në librin e tij ''Historia e Seksualitetit, Vëllimi I: Një Hyrje'' se "rezistenca nuk është kurrë në një pozicion të eksternitetit në lidhje me pushtetin." <ref>{{Cite book |last=Foucault |first=Michel |title=The History of Sexuality: Volume I: An Introduction |publisher=Vintage Books [Random House, Inc.] |year=1990 |volume=1 |location=New York |page=95}}</ref> Feminizmi i valës së parë nuk ofroi asnjë perspektivë ndërsektoriale. Gjinia nuk u mendua si një konstruksion shoqëror, as rolet që luan secila gjini nuk u menduan si seksiste. <ref>{{Cite book |last=Hughes |first=Christina |url=https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh |title=Key Concepts in Feminist Theory and Research |publisher=SAGE Publications |year=2002 |isbn=978-0-7619-6987-7 |location=London, California, New Delhi |pages=[https://archive.org/details/keyconceptsfemin00hugh/page/n61 47]–48 |url-access=limited}}</ref> Kjo periudhë kohore u përqendrua gjithashtu në ndryshimet biologjike, dhe se e vetmja mënyrë për t'u konsideruar grua ishte përmes biologjisë ose seksit. <ref name=":0">{{Cite book |last=Joyce |first=Rosemary A. |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 |title=Encyclopedia of Feminist Theories |publisher=Routledge |year=2000 |isbn=978-0-415-13274-9 |location=New York, NY |page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse/page/47 47]}}</ref> Ajo nuk i mori në konsideratë dhe nuk luftoi për gratë me ngjyrë, ose gratë me status më të ulët socioekonomik. <ref name=":1">{{Cite thesis |last=Janowick |first=Tara |degree=MA |title=Feminist discourse across the waves: A rhetorical criticism of first, second and third wave women's discourse |publisher=Southern Illinois University at Carbondale}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> Gjithashtu përforcoi dhe e bëri kolonizimin më të fortë, si dhe rriti erotizimin e grave nga kombe të ndryshme. <ref name=":1" /> Teoricienët e valës së parë gjithashtu lënë jashtë të gjithë aktivizmin që kontribuan gratë me ngjyrë. Aktiviste si Maria Stewart dhe Frances EW Harper mezi përmenden me ndonjë meritë për lëvizjet abolicioniste ose për të drejtën e votës gjatë kësaj periudhe kohore. <ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Marilyn |title=Maria W. Stewart, an early abolitionist |url=https://aaregistry.org/story/maria-w-stewart-an-early-abolitionist/ |website=AARegistry.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=1 April 2000 |title=Frances E.W. Harper |url=https://www.biography.com/people/frances-ew-harper-40710 |website=Biography.com}}</ref> Feminizmi i valës së parë është i përqendruar te meshkujt, që do të thotë se u krijua në formën e mënyrës se si burrat i shohin gratë. <ref name=":1" /> Një problem tjetër me feminizmin e Valës së Parë është se gratë e bardha të klasës së mesme ishin në gjendje të vendosnin se çfarë është problem i grave dhe çfarë jo. <ref>{{Cite journal |last=Siegel |first=Deborah L. |year=1997 |title=The Legacy of the Personal: Generating Theory in Feminism's Third Wave |url=https://archive.org/details/sim_hypatia_summer-1997_12_3/page/46 |journal=Hypatia |volume=12 |issue=3 |pages=46–75 |doi=10.1111/j.1527-2001.1997.tb00005.x |jstor=3810222}}</ref> Valës së Parë i mungonte liria seksuale që gratë aspironin të kishin, por që nuk mund ta kishin, ndërsa burrat mund ta kishin. <ref>{{Cite book |last=Segal |first=Lynne |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffe0000unse |title=Encyclopedia of Feminists Theories |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0-415-13274-9 |url-access=registration}}</ref> Thuhet gjithashtu se shumë nga feministet e bardha fundamentale të Valës së Parë ishin në aleancë me gratë me ngjyrë, por heshtën kur menduan se mund të arrinin përparim për gratë e bardha të klasës së mesme. <ref>{{Cite book |last=Gunnarsson |first=Lena |title=GEXcel Work in Progress Report Volume III |publisher=GEXcel and the authors |year=2008 |isbn=978-91-7393-843-3 |location=Sweden |page=27}}</ref> ==Referime== {{Reflist|2}} [[Kategoria:Lëvizje dhe ideologji feministe]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] ruedzycpn8clqbsypcwihsv0rnlvw85 Béon (kthjellim) 0 400035 2978087 2977828 2026-05-06T21:29:40Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Béon]] te [[Béon (kthjellim)]] 2977828 wikitext text/x-wiki {{kthjellim}} * '''[[Béon, Ain|Béon]]''' është një ish-komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Ain]] të rajonit [[Auvernja-Rona-Alpet]]. * '''[[Béon, Yonne|Béon]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Yonne]] të rajonit [[Burgonja-Franche-Comté]]. * '''[[Aste-Béon]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Pyrénées-Atlantiques]] të rajonit [[Akuitania e Re]]. ee76f7gvomhkvdmy6c3uwedigl0gj2f Apremont, Haute-Saône 0 400053 2978103 2977279 2026-05-06T22:25:38Z Birdie 19592 2978103 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Apremont |native name= |commune status=Komunë |image=Apremont, l'église.jpg |caption=Kishë Saint-Barthélemy |image coat of arms=Blason ville fr Apremont (Haute-Saône).svg |arrondissement=[[Qarku Vesoul|Vesoul]] |canton=[[Kantoni Gray|Gray]] |coordinates={{Coord|47.3942|5.5442|display=title}} |INSEE=70024 |postal code=70100 |mayor=Jean-Marie Chaudot |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Val de Gray |elevation m= |elevation min m=186 |elevation max m=226 |area km2=14,40 |population=437 |population date=Janar 2023 |population demonym= Apremontois |website= }} '''Apremont''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Apremont bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Haute-Saône]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Burgonja-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 437 banorë dhe sipërfaqe 14,40 km², me një dendësi prej 30 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations | source = INSEE<ref name=pophist>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-70024#tableau-POPREF_G1 Population municipale entre 1968 et 2023], INSEE</ref> | percentages = pagr | align = none |1793 |720 |1861 |695 |1911 |510 |1962 |390 |1968 |372 |1975 |380 |1982 |372 |1990 |362 |1999 |362 |2004 |396 |2009 |428 |2014 |470 |2019 |446 |2023 |437 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-70024 INSEE] {{commonscat|Apremont (Haute-Saône)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Haute-Saône|Apremont]] qaxfk0qg9vb6x48x81kzm12844kxuw1 Dommartin (kthjellim) 0 400119 2978101 2977692 2026-05-06T22:15:28Z Birdie 19592 2978101 wikitext text/x-wiki {{kthjellim}} '''Dommartin''' është një emër vendi që mund t'i referohet këtyre vendbanimeve: * [[Dommartin, Ain]], * [[Dommartin, Doubs]], * [[Dommartin, Nièvre]], * [[Dommartin, Rhône]], * [[Dommartin, Somme]], * [[Dommartin, Vaud]], * [[Dommartin-aux-Bois]], * [[Dommartin-Dampierre]], * [[Dommartin-la-Chaussée]], * [[Dommartin-la-Montagne]], * [[Dommartin-le-Coq]], * [[Dommartin-le-Franc]], * [[Dommartin-le-Saint-Père]], * [[Dommartin-lès-Cuiseaux]], * [[Dommartin-lès-Remiremont]], * [[Dommartin-lès-Toul]], * [[Dommartin-lès-Vallois]], * [[Dommartin-Lettrée]], * [[Dommartin-sous-Amance]], * [[Dommartin-sous-Hans]], * [[Dommartin-sur-Vraine]], * [[Dommartin-Varimont]]. 3iwbu2p7k9k623owtx21a37lm231k46 Marsal (kthjellim) 0 400147 2978089 2977829 2026-05-06T21:30:14Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Marsal]] te [[Marsal (kthjellim)]] 2977829 wikitext text/x-wiki {{kthjellim}} * '''[[Marsal, Moselle|Marsal]]''' është një komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Moselle]] të rajonit [[Lindja e madhe]]. * '''[[Marsal, Tarn|Marsal]]''' është një ish-komunë franceze, e cila ndodhet në departamentin [[Tarn]] të rajonit [[Ocitania]]. jbfv1dl4ykw2jxyv20fpny3azbdgz5h Diskutim:Demir Lima/Arkivi 1 1 400152 2978187 2977916 2026-05-07T04:26:02Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Demir Lima]] 2978187 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2899198 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ikm.mk/ojs/index.p. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shkurt 2026 03:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Demir Lima]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2964847 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241116020515/https://eclss.org/ për lidhjen https://eclss.org/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 prill 2026 09:31 (CEST) fij2wy92k42w3yrynqs71bxmnmfdybq Diskutim:Komuna e Strugës 1 400157 2977979 2026-05-06T12:11:50Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2977979 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Komuna e Strugës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977978 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110719094449/http://www.struga.gov.mk/ për lidhjen http://www.struga.gov.mk/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2026 14:11 (CEST) trno6zowk8lhuhvnfc9ja5fe1m9oop9 Dommartin-la-Chaussée 0 400158 2977982 2026-05-06T12:52:45Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Chaussée |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin la Chaussée Mairie 2022.jpg |caption=Bashkia dhe kishë Saint-Martin |image coat of arms=Blason Dommartin la Chaussée 54.svg |arrondissement=[[Qarku Toul|Toul]] |canton=[[Kantoni du Nord-Toulois|Le Nord-Toulois]] |coordinates={{Coord|49.0119|5.8628|display=title}} |INSEE=54166 |postal code=54470 |mayor=Denis Petit |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de commun... 2977982 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Chaussée |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin la Chaussée Mairie 2022.jpg |caption=Bashkia dhe kishë Saint-Martin |image coat of arms=Blason Dommartin la Chaussée 54.svg |arrondissement=[[Qarku Toul|Toul]] |canton=[[Kantoni du Nord-Toulois|Le Nord-Toulois]] |coordinates={{Coord|49.0119|5.8628|display=title}} |INSEE=54166 |postal code=54470 |mayor=Denis Petit |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Mad et Moselle |elevation m=240 |elevation min m=224 |elevation max m=262 |area km2=2,71 |population=29 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinais |website= }} '''Dommartin-la-Chaussée''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-la-Chaussée bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Meurthe-et-Moselle ]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Lindja e madhe]]. Komuna ka një popullsi prej 29 banorë dhe sipërfaqe 2,71 km², me një dendësi prej 11 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |89 |1861 |146 |1911 |62 |1962 |35 |1968 |32 |1975 |23 |1982 |23 |1990 |17 |1999 |36 |2004 |47 |2009 |42 |2014 |36 |2014 |32 |2023 |29 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-54166 INSEE] {{commonscat|Dommartin-la-Chaussée}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Meurthe-et-Moselle|Dommartin-la-Chaussee]] dvvgbgon7x7b8d61n00dppd2lo6vmri 2977983 2977982 2026-05-06T12:55:00Z Birdie 19592 /* Popullsia */ 2977983 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Chaussée |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin la Chaussée Mairie 2022.jpg |caption=Bashkia dhe kishë Saint-Martin |image coat of arms=Blason Dommartin la Chaussée 54.svg |arrondissement=[[Qarku Toul|Toul]] |canton=[[Kantoni du Nord-Toulois|Le Nord-Toulois]] |coordinates={{Coord|49.0119|5.8628|display=title}} |INSEE=54166 |postal code=54470 |mayor=Denis Petit |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Mad et Moselle |elevation m=240 |elevation min m=224 |elevation max m=262 |area km2=2,71 |population=29 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinais |website= }} '''Dommartin-la-Chaussée''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-la-Chaussée bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Meurthe-et-Moselle ]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Lindja e madhe]]. Komuna ka një popullsi prej 29 banorë dhe sipërfaqe 2,71 km², me një dendësi prej 11 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |89 |1861 |146 |1911 |62 |1962 |35 |1968 |32 |1975 |23 |1982 |23 |1990 |17 |1999 |36 |2004 |47 |2009 |42 |2014 |36 |2019 |32 |2023 |29 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-54166 INSEE] {{commonscat|Dommartin-la-Chaussée}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Meurthe-et-Moselle|Dommartin-la-Chaussee]] eqbnm6fp4itj0zxvst9ufp32gob2of0 Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër 0 400159 2977986 2026-05-06T12:59:18Z Gefälligst 186895 Gefälligst zhvendosi faqen [[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]] te [[Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] 2977986 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] snktym1c4rf4c65zp68pyqlj27mymvv Diskutim:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër 1 400160 2977988 2026-05-06T12:59:18Z Gefälligst 186895 Gefälligst zhvendosi faqen [[Diskutim:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]] te [[Diskutim:Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] 2977988 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Kisha e Shën Nikollë Arbanasit]] o9f0ruabgtrwfmq7jpb0cut1nzfgze5 Dommartin-sous-Amance 0 400161 2977990 2026-05-06T13:27:33Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-sous-Amance |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin-sous-Amance.jpg |caption= |image coat of arms=Blason Dommartin sous Amance 54.svg |arrondissement=[[Qarku Nancy|Nancy]] |canton=[[Kantoni Le Grand Couronné|Le Grand Couronné]] |coordinates={{Coord|48.7416666667|6.25611111111|display=title}} |INSEE=54168 |postal code=54770 |mayor=Dominique Mathey |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes de Seille et Gran... 2977990 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-sous-Amance |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin-sous-Amance.jpg |caption= |image coat of arms=Blason Dommartin sous Amance 54.svg |arrondissement=[[Qarku Nancy|Nancy]] |canton=[[Kantoni Le Grand Couronné|Le Grand Couronné]] |coordinates={{Coord|48.7416666667|6.25611111111|display=title}} |INSEE=54168 |postal code=54770 |mayor=Dominique Mathey |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes de Seille et Grand Couronné |elevation m=213 |elevation min m=206 |elevation max m=350 |area km2=4,03 |population=319 |population date=Janar 2023 |population demonym= |website= }} '''Dommartin-sous-Amance''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-sous-Amance bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Meurthe-et-Moselle ]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Lindja e madhe]]. Komuna ka një popullsi prej 319 banorë dhe sipërfaqe 4,03 km², me një dendësi prej 79 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |115 |1861 |119 |1911 |149 |1962 |172 |1968 |221 |1975 |279 |1982 |300 |1990 |282 |1999 |290 |2008 |257 |2013 |255 |2018 |285 |2023 |319 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-54168 INSEE] {{commonscat|Dommartin-sous-Amance}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Meurthe-et-Moselle|Dommartin-sous-Amance]] pxgoolaj0be1ecvv106xdob6ywyq0fm Igor Lukshiq 0 400162 2978025 2026-05-06T17:08:09Z Analfabeti 169790 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1347252749|Igor Lukšić]]" 2978025 wikitext text/x-wiki '''Igor Lukšić''' (i lindur më 14 qershor 1976) është një politikan [[Malazezët|malazez]] i cili shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|Kryeministri i 4-t i Malit të Zi]] nga viti 2010 deri në vitin 2012, pas dorëheqjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviçit]] . <ref>[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/montenegro.html Montenegro Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528055216/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/montenegro.html|date=28 May 2010}}. Retrieved 23 December 2010</ref> <ref>{{Cite news |date=29 December 2010 |title=Montenegrin Parliament Approves Luksic as New Prime Minister |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-29/montenegrin-parliament-approves-luksic-as-new-prime-minister.html}}</ref> Ai u pasua nga Gjukanoviçi më 4 dhjetor 2012 dhe shërbeu si Ministër i Punëve të Jashtme në kabinetin e katërt të këtij të fundit nga viti 2012 deri në vitin 2016. Aktualisht, Lukšić punon në PwC dhe merret me aktivitetet e sektorit publik në Evropën Juglindore. Igor Lukšić lindi në [[Tivari|Tivar, Mal i Zi]], [[Jugosllavia|Jugosllavi]], ku mbaroi shkollën fillore dhe të mesme. Rrënjët e familjes atërore të Lukšić-it datojnë nga zona e Crmnicës, një rajon i [[Mali i Zi i Vjetër|Malit të Zi të vjetër]] . Familja e nënës së tij, Nikčević, erdhi nga qyteti i [[Nikshiqi|Nikšić-it]] . Sfondi familjar i Lukšić-it ndjek një model klasik të klasës punëtore jugosllave. Njëri gjysh ishte shofer treni, tjetri kapiten ushtrie i cili u bashkua me partizanët kur Italia [[Shteti i Pavarur i Malit të Zi|pushtoi Malin e Zi]] në vitin 1941. Babai i tij, një inxhinier detar, ishte drejtor teknik i kompanisë detare të Tivarit dhe në një moment organizoi një anije për të shpëtuar malazezët dhe të tjerët nga Libia. Nëna e tij punonte në administratën e një firme tjetër shërbimesh detare. Ndërsa ishte duke u rritur, Lukšić donte një karrierë në diplomaci ose mjekësi, por pak para se të merrte vendin e tij në [[Universiteti i Malit të Zi|Universitetin e Malit të Zi]], ai kaloi në ekonomi. == Biografia == Lukšić u diplomua në Fakultetin e Ekonomisë të Universitetit të Malit të Zi në [[Podgorica|Podgoricë]] më 10 qershor 1998, më vonë po atë vit ai ndoqi Akademinë Diplomatike të Vjenës dhe në vitin 2000 përfundoi studimet pasuniversitare në Universitetin e Malit të Zi, duke marrë një diplomë masteri më 3 tetor 2002 me temën: "Rendi Spontan dhe Tranzicioni" dhe një doktoraturë më 10 shtator 2005 me temën: "Tranzicioni - Procesi i Arritjes së Lirive Ekonomike dhe Politike". <ref>{{Cite web |title=Vienna Economic Forum :: Patronanzkomittee |url=http://www.vienna-economic-forum.com/355.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140702035939/http://www.vienna-economic-forum.com/355.html |archive-date=2 July 2014 |access-date=2014-06-30}}</ref> Përveç se flet [[Gjuha malazeze|gjuhën e tij amtare malazeze]], ai flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] . Lukšić është i martuar me Natashën dhe ka dy vajza, Sofinë dhe Darijan, dhe një djalë, Aleksein. <ref>{{Cite web |title=The Prime Minister's Biography (Retrieved 20 September 2011) |url=http://www.predsjednik.gov.me/en/primeminister/Prime_Minister_s_biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105204652/http://www.predsjednik.gov.me/en/primeminister/Prime_Minister_s_biography |archive-date=5 January 2017 |access-date=23 September 2011}}</ref> <ref>[http://www.portalanalitika.me/drustvo/vijesti/38890-lukii-dobili-sina.html Lukšići dobili sina (Retrieved 4 October 2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009060526/http://www.portalanalitika.me/drustvo/vijesti/38890-lukii-dobili-sina.html|date=9 October 2011}}</ref> Lukšić është anëtar i Këshillit Këshillimor të Aleancës së Ndihmës Ndërkombëtare, një organizatë e dedikuar për Ndihmën dhe Zhvillimin Ndërkombëtar nën kryesinë e Sulltan Masood Dakik . Në vitin 2025, Lukšić u emërua Kryetar i Bordit të 5-të Drejtues (2025-2026) për partneritetin global publik-privat Tod'Aérs Global Network [TGN], së bashku me 2 zëvendëskryetarët [[:fr:Piotr Trabinski|Piotr Trabinski]] dhe [[:fr:Pamela Gidi Masías|Pamela Gidi Masías]] . Lukšić u bashkua për herë të parë me Tod'Aérs Global Network [TGN] në nëntor 2023 si Anëtar i Bordit Drejtues. <ref>{{Cite web |title=Igor Lukšić — Speaker, Kopaonik Business Forum 2025 |url=https://www.kopaonikbusinessforum.rs/speakers/luksic-igor |website=Kopaonik Business Forum}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tod’Aérs appoints a New Leadership for its 2025–2026 Governing Board |url=https://www.todaers.org/post/tod-aers-appoints-a-new-leadership-for-its-2025-2026-governing-board-h-e-prof-igor-luksic-montenegro |website=Tod’Aérs Global Network}}</ref> == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Qeveria e Malit të Zi]] [[Kategoria:Njerëz nga Tivari]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Jashtëm të Malit të Zi]] [[Kategoria:Zëvendëskryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] je3l4yzvn86w5mdtwpm0iw81ykra3qc 2978026 2978025 2026-05-06T17:09:24Z Analfabeti 169790 2978026 wikitext text/x-wiki '''Igor Lukšić''' (i lindur më 14 qershor 1976) është një politikan [[Malazezët|malazez]] i cili shërbeu si [[Kryeministri i Malit të Zi|Kryeministri i 4-t i Malit të Zi]] nga viti 2010 deri në vitin 2012, pas dorëheqjes së [[Milo Gjukanoviqi|Milo Gjukanoviçit]] . <ref>[https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/montenegro.html Montenegro Chiefs of State and Cabinet Members of Foreign Governments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528055216/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/montenegro.html|date=28 May 2010}}. Retrieved 23 December 2010</ref> <ref>{{Cite news |date=29 December 2010 |title=Montenegrin Parliament Approves Luksic as New Prime Minister |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-12-29/montenegrin-parliament-approves-luksic-as-new-prime-minister.html}}</ref> Ai u pasua nga Gjukanoviçi më 4 dhjetor 2012 dhe shërbeu si Ministër i Punëve të Jashtme në kabinetin e katërt të këtij të fundit nga viti 2012 deri në vitin 2016. Aktualisht, Lukšić punon në PwC dhe merret me aktivitetet e sektorit publik në Evropën Juglindore. == Biografia == Igor Lukšić lindi në [[Tivari|Tivar, Mal i Zi]], [[Jugosllavia|Jugosllavi]], ku mbaroi shkollën fillore dhe të mesme. Rrënjët e familjes atërore të Lukšić-it datojnë nga zona e Crmnicës, një rajon i [[Mali i Zi i Vjetër|Malit të Zi të vjetër]] . Familja e nënës së tij, Nikčević, erdhi nga qyteti i [[Nikshiqi|Nikšić-it]] . Sfondi familjar i Lukšić-it ndjek një model klasik të klasës punëtore jugosllave. Njëri gjysh ishte shofer treni, tjetri kapiten ushtrie i cili u bashkua me partizanët kur Italia [[Shteti i Pavarur i Malit të Zi|pushtoi Malin e Zi]] në vitin 1941. Babai i tij, një inxhinier detar, ishte drejtor teknik i kompanisë detare të Tivarit dhe në një moment organizoi një anije për të shpëtuar malazezët dhe të tjerët nga Libia. Nëna e tij punonte në administratën e një firme tjetër shërbimesh detare. Ndërsa ishte duke u rritur, Lukšić donte një karrierë në diplomaci ose mjekësi, por pak para se të merrte vendin e tij në [[Universiteti i Malit të Zi|Universitetin e Malit të Zi]], ai kaloi në ekonomi. Lukšić u diplomua në Fakultetin e Ekonomisë të Universitetit të Malit të Zi në [[Podgorica|Podgoricë]] më 10 qershor 1998, më vonë po atë vit ai ndoqi Akademinë Diplomatike të Vjenës dhe në vitin 2000 përfundoi studimet pasuniversitare në Universitetin e Malit të Zi, duke marrë një diplomë masteri më 3 tetor 2002 me temën: "Rendi Spontan dhe Tranzicioni" dhe një doktoraturë më 10 shtator 2005 me temën: "Tranzicioni - Procesi i Arritjes së Lirive Ekonomike dhe Politike". <ref>{{Cite web |title=Vienna Economic Forum :: Patronanzkomittee |url=http://www.vienna-economic-forum.com/355.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140702035939/http://www.vienna-economic-forum.com/355.html |archive-date=2 July 2014 |access-date=2014-06-30}}</ref> Përveç se flet [[Gjuha malazeze|gjuhën e tij amtare malazeze]], ai flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] . Lukšić është i martuar me Natashën dhe ka dy vajza, Sofinë dhe Darijan, dhe një djalë, Aleksein. <ref>{{Cite web |title=The Prime Minister's Biography (Retrieved 20 September 2011) |url=http://www.predsjednik.gov.me/en/primeminister/Prime_Minister_s_biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170105204652/http://www.predsjednik.gov.me/en/primeminister/Prime_Minister_s_biography |archive-date=5 January 2017 |access-date=23 September 2011}}</ref> <ref>[http://www.portalanalitika.me/drustvo/vijesti/38890-lukii-dobili-sina.html Lukšići dobili sina (Retrieved 4 October 2011)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009060526/http://www.portalanalitika.me/drustvo/vijesti/38890-lukii-dobili-sina.html|date=9 October 2011}}</ref> Lukšić është anëtar i Këshillit Këshillimor të Aleancës së Ndihmës Ndërkombëtare, një organizatë e dedikuar për Ndihmën dhe Zhvillimin Ndërkombëtar nën kryesinë e Sulltan Masood Dakik . Në vitin 2025, Lukšić u emërua Kryetar i Bordit të 5-të Drejtues (2025-2026) për partneritetin global publik-privat Tod'Aérs Global Network [TGN], së bashku me 2 zëvendëskryetarët [[:fr:Piotr Trabinski|Piotr Trabinski]] dhe [[:fr:Pamela Gidi Masías|Pamela Gidi Masías]] . Lukšić u bashkua për herë të parë me Tod'Aérs Global Network [TGN] në nëntor 2023 si Anëtar i Bordit Drejtues. <ref>{{Cite web |title=Igor Lukšić — Speaker, Kopaonik Business Forum 2025 |url=https://www.kopaonikbusinessforum.rs/speakers/luksic-igor |website=Kopaonik Business Forum}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tod’Aérs appoints a New Leadership for its 2025–2026 Governing Board |url=https://www.todaers.org/post/tod-aers-appoints-a-new-leadership-for-its-2025-2026-governing-board-h-e-prof-igor-luksic-montenegro |website=Tod’Aérs Global Network}}</ref> == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Qeveria e Malit të Zi]] == Referime == [[Kategoria:Njerëz nga Tivari]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Financave të Malit të Zi]] [[Kategoria:Ministra të Jashtëm të Malit të Zi]] [[Kategoria:Zëvendëskryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Kryeministra të Malit të Zi]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi]] p33gb36dqkslufg20b1244eg919h02n Kategoria:Partia Demokratike e Socialistëve të Malit të Zi 14 400163 2978027 2026-05-06T17:10:21Z Analfabeti 169790 Faqe e re: [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] 2978027 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] f4wc295n15jh63gbk1mrf51rs9d495o Wikipedia:Gabime të shpeshta gjatë përkthimit përmes veglës së përkthimit 4 400164 2978029 2026-05-06T17:19:36Z Arianit 106 Faqe e re: Këto janë disa gabime të shpeshta teknike që shfaqen gjatë përkthimit përmes veglës së përkthimit (Content Translation) dhe si të rregullohen ato. ===Hapësirat te numri i referimit ose shenja e pikësimit=== [[File:Gabim me Content Translation me hapësirat në fund 01.png|thumb]] Nuk duhet të ketë hapësirë para pikës së pikësimit ose numrit të referimit. Thjeshtë vendoseni kursorit aty dhe fshijeni hap ===Parametri i gjuhës=== File:Mungon ose është bo... 2978029 wikitext text/x-wiki Këto janë disa gabime të shpeshta teknike që shfaqen gjatë përkthimit përmes veglës së përkthimit (Content Translation) dhe si të rregullohen ato. ===Hapësirat te numri i referimit ose shenja e pikësimit=== [[File:Gabim me Content Translation me hapësirat në fund 01.png|thumb]] Nuk duhet të ketë hapësirë para pikës së pikësimit ose numrit të referimit. Thjeshtë vendoseni kursorit aty dhe fshijeni hap ===Parametri i gjuhës=== [[File:Mungon ose është both parametri language=.png|thumb]] Te lista e referimeve shfaqet gabimi: ''Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)''. Te referimi përkatës dhe (nëse nuk ekziston) e shton fushë ''Language'' dhe pastaj kodin e gjuhës përkatëse, zakonisht "en" për anglisht, "de" për gjermanisht, "sq" për shqip etj. Shikojeni titullin e referimit për ta identifikuar gjuhën shpejtë, ose klikoni në lidhjen e burimit. ===Stampat që mungojnë=== Gabimet që shfaqen me të kuqe ''Stampa:...''. Me shumë gjasë stampa nuk është e përkthyer në shqip prandaj duhet të fshihet nga përkthimi. ===Gabimet në Infobox=== Disa elemente në infobox nuk përkthehen. Hyni në infobox dhe rregulloni ato. ===Gabim citimi: Etiketë e pavlefshme=== [[File:Gabim citimi Etiketë e pavlefshme.png|thumb]] Duhet ta fshini këtë referim dhe kopjoni te artikulli një me të njëjtin emër nga lista. 950nb8a3p8y7ag3ehkv3dzwmt8ibnvk 2978032 2978029 2026-05-06T17:27:51Z Arianit 106 2978032 wikitext text/x-wiki Këto janë disa gabime të shpeshta teknike që shfaqen gjatë përkthimit përmes veglës së përkthimit (Content Translation) dhe si të rregullohen ato. ===Hapësirat te numri i referimit ose shenja e pikësimit=== [[File:Gabim me Content Translation me hapësirat në fund 01.png|thumb]] Nuk duhet të ketë hapësirë para pikës së pikësimit ose numrit të referimit. Thjeshtë vendoseni kursorit aty dhe fshijeni hap ===Parametri i gjuhës=== [[File:Mungon ose është both parametri language=.png|thumb]] Te lista e referimeve shfaqet gabimi: ''Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)''. Te referimi përkatës dhe (nëse nuk ekziston) e shton fushë ''Language'' dhe pastaj kodin e gjuhës përkatëse, zakonisht "en" për anglisht, "de" për gjermanisht, "sq" për shqip etj. Shikojeni titullin e referimit për ta identifikuar gjuhën shpejtë, ose klikoni në lidhjen e burimit. ===Stampat që mungojnë=== Gabimet që shfaqen me të kuqe ''Stampa:...''. Me shumë gjasë stampa nuk është e përkthyer në shqip prandaj duhet të fshihet nga përkthimi. ===Gabimet në Infobox=== Disa elemente në infobox nuk përkthehen. Hyni në infobox dhe rregulloni ato. ===Gabim citimi: Etiketë e pavlefshme=== [[File:Gabim citimi Etiketë e pavlefshme.png|thumb]] Duhet ta fshini këtë referim dhe kopjoni te artikulli një me të njëjtin emër nga lista. ===Mungon skeda== [[File:Gabim - Mungon skeda.png|thumb]] Në tekst shfaqet me të kuqe emri i skedës por pa foto në këtë formë:"Skeda:..." Skeda nuk ekziston në Commons për shkak të të drejtave autoriale. Wikipedia në gjuhën burimore (ndoshta anglisht) ka rregulla tjera nga Commons. Duhet ta fshini këtë tekst bashkë me shpjegimin. bapy0p3vq44klxmw8i26id18dqbx561 2978033 2978032 2026-05-06T17:29:35Z Arianit 106 2978033 wikitext text/x-wiki Këto janë disa gabime të shpeshta teknike që shfaqen gjatë përkthimit përmes veglës së përkthimit (Content Translation) dhe si të rregullohen ato. ===Hapësirat te numri i referimit ose shenja e pikësimit=== [[File:Gabim me Content Translation me hapësirat në fund 01.png|thumb]] Nuk duhet të ketë hapësirë para pikës së pikësimit ose numrit të referimit. Thjeshtë vendoseni kursorit aty dhe fshijeni hap ===Parametri i gjuhës=== [[File:Mungon ose është both parametri language=.png|thumb]] Te lista e referimeve shfaqet gabimi: ''Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)''. Te referimi përkatës dhe (nëse nuk ekziston) e shton fushë ''Language'' dhe pastaj kodin e gjuhës përkatëse, zakonisht "en" për anglisht, "de" për gjermanisht, "sq" për shqip etj. Shikojeni titullin e referimit për ta identifikuar gjuhën shpejtë, ose klikoni në lidhjen e burimit. ===Stampat që mungojnë=== Gabimet që shfaqen me të kuqe ''Stampa:...''. Me shumë gjasë stampa nuk është e përkthyer në shqip prandaj duhet të fshihet nga përkthimi. ===Gabimet në Infobox=== Disa elemente në infobox nuk përkthehen. Hyni në infobox dhe rregulloni ato. [[File:Gabim citimi Etiketë e pavlefshme.png|thumb]] ===Gabim citimi: Etiketë e pavlefshme=== Duhet ta fshini këtë referim dhe kopjoni te artikulli një me të njëjtin emër nga lista. ===Mungon skeda=== [[File:Gabim - Mungon skeda.png|180px|thumb]] Në tekst shfaqet emri i skedës por pa foto në këtë formë:"Skeda:..." Skeda nuk ekziston në Commons për shkak të të drejtave autoriale. Wikipedia në gjuhën burimore (ndoshta anglisht) ka rregulla tjera nga Commons. Duhet ta fshini këtë tekst bashkë me shpjegimin. ozjfp57alz6lf5cjqsem5vb8d6890a9 Përdoruesi diskutim:~2026-27556-26 3 400165 2978079 2026-05-06T21:02:08Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Toni Gogu */ 2978079 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Toni Gogu]]'' == Përshëndetje, &#126;2026-27556-26! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2978076|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Toni Gogu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202026,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2026 23:02 (CEST) 65dfte2rw03urpfs469zi5nbgt8fuiy Dommartin-la-Montagne 0 400166 2978081 2026-05-06T21:23:39Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Montagne |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin-la-Montagne Église Saint-Martin.JPG |caption=Kishë Saint-Martin |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Verdun|Verdun]] |canton=[[Kantoni Étain|Étain]] |coordinates={{Coord|49.0322222222|5.60888888889|display=title}} |INSEE=55157 |postal code=55160 |mayor=Raphaël Marchitti |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes du Territoire de Fresnes-en-Woë... 2978081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Montagne |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin-la-Montagne Église Saint-Martin.JPG |caption=Kishë Saint-Martin |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Verdun|Verdun]] |canton=[[Kantoni Étain|Étain]] |coordinates={{Coord|49.0322222222|5.60888888889|display=title}} |INSEE=55157 |postal code=55160 |mayor=Raphaël Marchitti |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes du Territoire de Fresnes-en-Woëvre |elevation m=290 |elevation min m=286 |elevation max m=387 |area km2=6,77 |population=51 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website= }} '''Dommartin-la-Montagne''' ([[Gjuha Lorrain|Lorrain]]: ''Apramon'') është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-la-Montagne bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Meuse]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Lindja e madhe]]. Komuna ka një popullsi prej 51 banorë dhe sipërfaqe 6,77 km², me një dendësi prej 7 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |253 |1861 |264 |1911 |142 |1962 |72 |1968 |61 |1975 |56 |1982 |49 |1990 |52 |1999 |45 |2004 |62 |2009 |67 |2014 |57 |2019 |52 |2023 |51 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-55157 INSEE] {{commonscat|Dommartin-la-Montagne}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Meuse|Dommartin-la-Montagne]] 9ddl5fntb08e7pvo8l7bmkguaw2oh5r 2978082 2978081 2026-05-06T21:24:22Z Birdie 19592 2978082 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-la-Montagne |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin-la-Montagne Église Saint-Martin.JPG |caption=Kishë Saint-Martin |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Verdun|Verdun]] |canton=[[Kantoni Étain|Étain]] |coordinates={{Coord|49.0322222222|5.60888888889|display=title}} |INSEE=55157 |postal code=55160 |mayor=Raphaël Marchitti |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes du Territoire de Fresnes-en-Woëvre |elevation m=290 |elevation min m=286 |elevation max m=387 |area km2=6,77 |population=51 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website= }} '''Dommartin-la-Montagne''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-la-Montagne bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Meuse]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Lindja e madhe]]. Komuna ka një popullsi prej 51 banorë dhe sipërfaqe 6,77 km², me një dendësi prej 7 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |253 |1861 |264 |1911 |142 |1962 |72 |1968 |61 |1975 |56 |1982 |49 |1990 |52 |1999 |45 |2004 |62 |2009 |67 |2014 |57 |2019 |52 |2023 |51 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-55157 INSEE] {{commonscat|Dommartin-la-Montagne}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Meuse|Dommartin-la-Montagne]] mlqtc37ky3g9t2xqa5umm81e0opop29 Apremont 0 400167 2978086 2026-05-06T21:29:06Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Apremont]] te [[Apremont (kthjellim)]] 2978086 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Apremont (kthjellim)]] 4ubhod6j4onjo0etkg9w9dxf0fcxs9i Béon 0 400168 2978088 2026-05-06T21:29:41Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Béon]] te [[Béon (kthjellim)]] 2978088 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Béon (kthjellim)]] tsm304c97ypt6pmhc6ng0sya3ek0we0 Marsal 0 400169 2978090 2026-05-06T21:30:14Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Marsal]] te [[Marsal (kthjellim)]] 2978090 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Marsal (kthjellim)]] q6glmcjtywi0zueewrt0um1nupvzlb9 Bey 0 400170 2978092 2026-05-06T21:31:32Z Birdie 19592 Birdie zhvendosi faqen [[Bey]] te [[Bey (kthjellim)]] 2978092 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Bey (kthjellim)]] nrsv4xwsuoma64ye236guwjv8a3zd5i Dommartin-lès-Cuiseaux 0 400171 2978098 2026-05-06T22:04:03Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-lès-Cuiseaux |native name= |commune status=Komunë |image=Kirche von Dommartin-lès-Cuiseaux.png |caption=Kishë Saint-Barthélemy |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Louhans|Louhans]] |canton=[[Kantoni Cuiseaux|Cuiseaux]] |coordinates={{Coord|46.5|5.29972222222|display=title}} |INSEE=71177 |postal code=71480 |mayor=Jean-Luc Villemaire |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Bresse Louhannaise Intercom' |eleva... 2978098 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin-lès-Cuiseaux |native name= |commune status=Komunë |image=Kirche von Dommartin-lès-Cuiseaux.png |caption=Kishë Saint-Barthélemy |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Louhans|Louhans]] |canton=[[Kantoni Cuiseaux|Cuiseaux]] |coordinates={{Coord|46.5|5.29972222222|display=title}} |INSEE=71177 |postal code=71480 |mayor=Jean-Luc Villemaire |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Bresse Louhannaise Intercom' |elevation m=215 |elevation min m=182 |elevation max m=226 |area km2=18,86 |population=801 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website= [http://www.dommartinlescuiseaux.fr dommartinlescuiseaux.fr] }} '''Dommartin-lès-Cuiseaux''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin-lès-Cuiseaux bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Saône-et-Loire]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Burgonja-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 801 banorë dhe sipërfaqe 18,86 km², me një dendësi prej 42 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |percentages = pagr |align = none |1793 |445 |1861 |1198 |1866 |1318 |1911 |1307 |1962 |884 |1968 |844 |1975 |776 |1982 |681 |1990 |684 |1999 |636 |2004 |693 |2009 |794 |2014 |790 |2019 |802 |2023 |801 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-71177 INSEE] {{commonscat|Dommartin-lès-Cuiseaux}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Saône-et-Loire|Dommartin-les-Cuiseaux]] eryzor5w07mxe5s1dn82he92c8l6ao4 Diskutim:Milo Gjukanoviqi 1 400172 2978106 2026-05-06T22:29:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2978106 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Milo Gjukanoviqi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2978105 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240617220756/https://predsjednik.me/ për lidhjen https://www.predsjednik.me/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 maj 2026 00:29 (CEST) oailobkk5eteswwwctl9r3elihp6wmr Dommartin, Doubs 0 400173 2978107 2026-05-06T22:43:45Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin, le village vu depuis la montagne du Larmont (2).jpg |caption= |image coat of arms=Blason ville fr Dommartin (Doubs).svg |arrondissement=[[Qarku Pontarlier|Pontarlier]] |canton=[[Kantoni Pontarlier|Pontarlier]] |coordinates={{Coord|46.9252777778|6.30777777778|display=title}} |INSEE=25201 |postal code=25300 |mayor=Laurent Favre |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes... 2978107 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |native name= |commune status=Komunë |image=Dommartin, le village vu depuis la montagne du Larmont (2).jpg |caption= |image coat of arms=Blason ville fr Dommartin (Doubs).svg |arrondissement=[[Qarku Pontarlier|Pontarlier]] |canton=[[Kantoni Pontarlier|Pontarlier]] |coordinates={{Coord|46.9252777778|6.30777777778|display=title}} |INSEE=25201 |postal code=25300 |mayor=Laurent Favre |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes du Grand Pontarlier |elevation m= |elevation min m=801 |elevation max m=944 |area km2=6,39 |population=864 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website= }} '''Dommartin''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Doubs]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Burgonja-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 864 banorë dhe sipërfaqe 6,39 km², me një dendësi prej 135 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations | percentages = pagr | align = none |1793 |264 |1861 |372 |1911 |210 |1962 |181 |1968 |210 |1975 |292 |1982 |482 |1990 |466 |1999 |492 |2004 |523 |2009 |575 |2014 |655 |2019 |737 |2023 |864 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-25201 INSEE] {{commonscat|Dommartin (Doubs)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Doubs|Dommartin]] rt450zx4c7366krrs1pzhww15s8ylee Dommartin, Nièvre 0 400174 2978109 2026-05-06T23:06:48Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |native name= |commune status=Komunë |image=St Martin church in Dommartin (8).jpg |caption=Kishë Saint-Martin |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Château-Chinon (Ville)|Château-Chinon (Ville)]] |canton=[[Kantoni Château-Chinon|Château-Chinon]] |coordinates={{Coord|47.0686111111|3.84583333333|display=title}} |INSEE=58099 |postal code=58120 |mayor=Fabienne Petitrenaud |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes... 2978109 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |native name= |commune status=Komunë |image=St Martin church in Dommartin (8).jpg |caption=Kishë Saint-Martin |image coat of arms= |arrondissement=[[Qarku Château-Chinon (Ville)|Château-Chinon (Ville)]] |canton=[[Kantoni Château-Chinon|Château-Chinon]] |coordinates={{Coord|47.0686111111|3.84583333333|display=title}} |INSEE=58099 |postal code=58120 |mayor=Fabienne Petitrenaud |term=2020-2026 |intercommunality=Communauté de communes Morvan Sommets et Grands Lacs |elevation m= |elevation min m=275 |elevation max m=442 |area km2=13,46 |population=154 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website=[http://pagesperso-orange.fr/dommartin58/ pagesperso-orange.fr/dommartin58/] }} '''Dommartin''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Nièvre]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Burgonja-Franche-Comté]]. Komuna ka një popullsi prej 154 banorë dhe sipërfaqe 6,39 km², me një dendësi prej 11 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations | percentages = pagr | align = none |1793 |333 |1861 |551 |1911 |529 |1962 |315 |1968 |290 |1975 |270 |1982 |248 |1990 |205 |1999 |197 |2005 |199 |2010 |182 |2015 |172 |2020 |161 |2023 |154 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-58099 INSEE] {{commonscat|Dommartin (Nièvre)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Nièvre|Dommartin]] 51d831dgwk6hjt9iucj1413r5nnxi89 Për të Ardhmen e Malit të Zi 0 400175 2978138 2026-05-07T00:49:46Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox partia politike | name = Për të Ardhmen e Malit të Zi | native_name = Za budućnost Crne Gore<br/>За будућност Црне Горе | abbreviation = ZBCG | flag = Тraditional flag of the Montenegro.png | colorcode = #003399 | leader = [[Milan Knezheviq]] | foundation = 2 gusht 2020 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Konservatorizmi]]<br/>[[Populizmi i djathtë]]<br/>Interesat e serbëve në Mal të Zi | position = [[Politika e djathtë|E djathtë]... 2978138 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Për të Ardhmen e Malit të Zi | native_name = Za budućnost Crne Gore<br/>За будућност Црне Горе | abbreviation = ZBCG | flag = Тraditional flag of the Montenegro.png | colorcode = #003399 | leader = [[Milan Knezheviq]] | foundation = 2 gusht 2020 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Konservatorizmi]]<br/>[[Populizmi i djathtë]]<br/>Interesat e serbëve në Mal të Zi | position = [[Politika e djathtë|E djathtë]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|13|81|hex=#003399}} | website = {{URL|zabuducnost.me}} }} '''Për të Ardhmen e Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Za budućnost Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''За будућност Црне Горе'', shkurt '''ZBCG''') është një koalicion politik në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Koalicioni u krijua fillimisht për zgjedhjet parlamentare të vitit 2020 dhe u riformua për zgjedhjet parlamentare të vitit 2023. Ai përfshin kryesisht parti të djathta, konservatore dhe pro-serbe. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, koalicioni u drejtua nga [[Zdravko Krivokapiq]] dhe fitoi 27 mandate në Parlamentin e Malit të Zi. Rezultati i tij ishte vendimtar për largimin nga pushteti të [[Partia Demokratike e Socialistëve e Malit të Zi|Partisë Demokratike të Socialistëve]], e cila kishte dominuar jetën politike malazeze për rreth tri dekada.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni u drejtua nga [[Milan Knezheviq]] dhe fitoi 13 mandate. Pas rindërtimit të qeverisë së Milojko Spajiqit në korrik 2024, përfaqësues të koalicionit hynë në qeveri.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Spajić reshuffles cabinet to include pro-Serbian coalition and Bosniak Party |url=https://europeanwesternbalkans.com/2024/07/24/spajic-reshuffles-cabinet-to-include-pro-serbian-coalition-and-bosniak-party/ |website=European Western Balkans |date=24 korrik 2024 |language=en}}</ref> == Historia == Koalicioni u formua në gusht 2020, përpara zgjedhjeve parlamentare të atij viti. Ai bashkoi disa forca politike opozitare, ndër të cilat [[Fronti Demokratik]], [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]], [[Mali i Zi i Bashkuar]], [[Mali i Zi i Vërtetë]] dhe parti të tjera më të vogla. Lista u drejtua nga profesori universitar Zdravko Krivokapiq. Fushata e vitit 2020 u zhvillua në një klimë të fortë polarizimi politik dhe shoqëror, të lidhur edhe me protestat kundër ligjit për bashkësitë fetare. Koalicioni mbështeti kërkesat e [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]] dhe u pozicionua kundër qeverisë së drejtuar nga DPS-ja.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary Elections, 30 August 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve të vitit 2020, Për të Ardhmen e Malit të Zi, së bashku me koalicionet ''Paqja është kombi ynë'' dhe ''E zeza mbi të bardhë'', siguroi shumicën parlamentare. Në dhjetor 2020 u formua qeveria e Zdravko Krivokapiqit, e mbështetur nga këto forca politike. Pas vitit 2020, koalicioni pësoi ndryshime të brendshme. Disa parti u larguan ose krijuan grupe të veçanta parlamentare, ndërsa në vitin 2023 koalicioni u riformua kryesisht rreth [[Demokracia e Re Serbe|Demokracisë së Re Serbe]], [[Partia Popullore Demokratike|Partisë Popullore Demokratike]] dhe [[Partia e Punëtorëve|Partisë së Punëtorëve]]. Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i mbështetur nga koalicioni ishte [[Andrija Mandiq]], i cili u rendit i treti në raundin e parë. Në raundin e dytë, koalicioni mbështeti kandidatin e lëvizjes [[Evropa tani!]], [[Jakov Milatoviq]], i cili fitoi zgjedhjet presidenciale.<ref>{{cite web |title=Montenegro Presidential Election 2023 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/542882 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni fitoi 13 vende në parlament dhe u bë forca e tretë politike në vend. Fillimisht ai mbështeti nga jashtë qeverinë e Milojko Spajiqit, ndërsa në korrik 2024 hyri drejtpërdrejt në qeveri pas riformatimit të kabinetit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=The Montenegrin Government Finally Completed |url=https://cepa.org/article/the-montenegrin-government-finally-completed/ |website=Center for European Policy Analysis |date=25 korrik 2024 |language=en}}</ref> == Përbërja == === Anëtarë aktualë === {| class="wikitable" ! Partia ! Udhëheqësi |- | [[Demokracia e Re Serbe]] | [[Andrija Mandiq]] |- | [[Partia Popullore Demokratike]] | [[Milan Knezheviq]] |- | [[Partia e Punëtorëve]] | Maksim Vuçiniq |} === Ish-anëtarë === {| class="wikitable" ! Partia ! Periudha |- | [[Lëvizja për Ndryshime]] | 2020–2023 |- | [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]] | 2020–2022 |- | [[Mali i Zi i Bashkuar]] | 2020–2022 |- | [[Mali i Zi i Vërtetë]] | 2020–2021 |} == Ideologjia == Koalicioni përfaqëson kryesisht forca politike konservatore, të djathta dhe pro-serbe. Ai mbështet mbrojtjen e identitetit serb në Mal të Zi, rolin e Kishës Ortodokse Serbe dhe ndryshimin e ekuilibrave politikë të vendosur gjatë periudhës së gjatë të qeverisjes së DPS-së. Në politikën e jashtme, partitë e koalicionit kanë mbajtur shpesh qëndrime kritike ndaj politikave të DPS-së dhe kanë kërkuar marrëdhënie më të ngushta me [[Serbia|Serbinë]]. Koalicioni është përshkruar nga disa media dhe analiza ndërkombëtare si forcë pro-serbe.<ref>{{cite web |title=Montenegro’s Political Crisis: Between Reform and Instability |url=https://balkaninsight.com/2022/02/04/montenegros-ura-kingmaker-in-turbulent-politics/ |website=Balkan Insight |date=4 shkurt 2022 |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2020 | [[Zdravko Krivokapiq]] | 133.267 | 32,55 | 27 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | [[Milan Knezheviq]] | 44.565 | 14,74 | 13 / 81 | {{decrease}} 14 | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Vota ! % ! Rezultati |- | 2023 | [[Andrija Mandiq]] | 64.386 | 19,32 | Nuk u zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Parlamenti i Malit të Zi]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Milan Knezheviq]] * [[Andrija Mandiq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Koalicione politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti konservatore]] [[Kategoria:Parti politike të themeluara në vitin 2020]] 3nae55zdys70lv4adzjwx69vzusqucj 2978139 2978138 2026-05-07T00:53:23Z Shqiperia2000 65435 2978139 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Për të Ardhmen e Malit të Zi | native_name = Za budućnost Crne Gore<br/>За будућност Црне Горе | abbreviation = ZBCG | flag = Тraditional flag of the Montenegro.png | colorcode = #003399 | leader = [[Milan Knezheviq]] | foundation = 2 gusht 2020 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Konservatorizmi]]<br/>[[Populizmi i djathtë]]<br/>Interesat e serbëve në Mal të Zi | position = [[Politika e djathtë|E djathtë]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|13|81|hex=#003399}} | website = {{URL|zabuducnost.me}} }} '''Për të Ardhmen e Malit të Zi''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Za budućnost Crne Gore'', [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''За будућност Црне Горе'', shkurt '''ZBCG''') është një koalicion politik në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Koalicioni u krijua fillimisht për [[Zgjedhjet kuvendore në Mal të Zi, 2020|zgjedhjet parlamentare të vitit 2020]] dhe u riformua për zgjedhjet parlamentare të vitit 2023. Ai përfshin kryesisht parti të djathta, konservatore dhe pro-serbe. Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, koalicioni u drejtua nga [[Zdravko Krivokapiq]] dhe fitoi 27 mandate në Parlamentin e Malit të Zi. Rezultati i tij ishte vendimtar për largimin nga pushteti të [[Partia Demokratike e Socialistëve|Partisë Demokratike të Socialistëve]], e cila kishte dominuar jetën politike malazeze për rreth tri dekada.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2023, koalicioni u drejtua nga [[Milan Knezheviq]] dhe fitoi 13 mandate. Pas rindërtimit të qeverisë së Milojko Spajiqit në korrik 2024, përfaqësues të koalicionit hynë në qeveri.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Spajić reshuffles cabinet to include pro-Serbian coalition and Bosniak Party |url=https://europeanwesternbalkans.com/2024/07/24/spajic-reshuffles-cabinet-to-include-pro-serbian-coalition-and-bosniak-party/ |website=European Western Balkans |date=24 korrik 2024 |language=en}}</ref> == Historia == Koalicioni u formua në gusht 2020, përpara zgjedhjeve parlamentare të atij viti. Ai bashkoi disa forca politike opozitare, ndër të cilat [[Fronti Demokratik]], [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]], [[Mali i Zi i Bashkuar]], [[Mali i Zi i Vërtetë]] dhe parti të tjera më të vogla. Lista u drejtua nga profesori universitar Zdravko Krivokapiq. Fushata e vitit 2020 u zhvillua në një klimë të fortë polarizimi politik dhe shoqëror, të lidhur edhe me protestat kundër ligjit për bashkësitë fetare. Koalicioni mbështeti kërkesat e [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]] dhe u pozicionua kundër qeverisë së drejtuar nga DPS-ja.<ref>{{cite web |title=Montenegro: Parliamentary Elections, 30 August 2020 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/469478 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Pas zgjedhjeve të vitit 2020, Për të Ardhmen e Malit të Zi, së bashku me koalicionet ''Paqja është kombi ynë'' dhe ''E zeza mbi të bardhë'', siguroi shumicën parlamentare. Në dhjetor 2020 u formua qeveria e Zdravko Krivokapiqit, e mbështetur nga këto forca politike. Pas vitit 2020, koalicioni pësoi ndryshime të brendshme. Disa parti u larguan ose krijuan grupe të veçanta parlamentare, ndërsa në vitin 2023 koalicioni u riformua kryesisht rreth [[Demokracia e Re Serbe|Demokracisë së Re Serbe]], Partisë Popullore Demokratike dhe [[Partia e Punëtorëve|Partisë së Punëtorëve]]. Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, kandidati i mbështetur nga koalicioni ishte [[Andrija Mandiq]], i cili u rendit i treti në raundin e parë. Në raundin e dytë, koalicioni mbështeti kandidatin e lëvizjes [[Evropa tani!]], [[Jakov Milatoviq]], i cili fitoi zgjedhjet presidenciale.<ref>{{cite web |title=Montenegro Presidential Election 2023 |url=https://www.osce.org/odihr/elections/montenegro/542882 |website=OSCE/ODIHR |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të 11 qershorit 2023, koalicioni fitoi 13 vende në parlament dhe u bë forca e tretë politike në vend. Fillimisht ai mbështeti nga jashtë qeverinë e Milojko Spajiqit, ndërsa në korrik 2024 hyri drejtpërdrejt në qeveri pas riformatimit të kabinetit.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=The Montenegrin Government Finally Completed |url=https://cepa.org/article/the-montenegrin-government-finally-completed/ |website=Center for European Policy Analysis |date=25 korrik 2024 |language=en}}</ref> == Përbërja == === Anëtarë aktualë === {| class="wikitable" ! Partia ! Udhëheqësi |- | [[Demokracia e Re Serbe]] | [[Andrija Mandiq]] |- | [[Partia Popullore Demokratike]] | [[Milan Knezheviq]] |- | [[Partia e Punëtorëve]] | Maksim Vuçiniq |} === Ish-anëtarë === {| class="wikitable" ! Partia ! Periudha |- | [[Lëvizja për Ndryshime]] | 2020–2023 |- | [[Partia Popullore Socialiste e Malit të Zi]] | 2020–2022 |- | [[Mali i Zi i Bashkuar]] | 2020–2022 |- | [[Mali i Zi i Vërtetë]] | 2020–2021 |} == Ideologjia == Koalicioni përfaqëson kryesisht forca politike konservatore, të djathta dhe pro-serbe. Ai mbështet mbrojtjen e identitetit serb në Mal të Zi, rolin e Kishës Ortodokse Serbe dhe ndryshimin e ekuilibrave politikë të vendosur gjatë periudhës së gjatë të qeverisjes së DPS-së. Në politikën e jashtme, partitë e koalicionit kanë mbajtur shpesh qëndrime kritike ndaj politikave të DPS-së dhe kanë kërkuar marrëdhënie më të ngushta me [[Serbia|Serbinë]]. Koalicioni është përshkruar nga disa media dhe analiza ndërkombëtare si forcë pro-serbe.<ref>{{cite web |title=Montenegro’s Political Crisis: Between Reform and Instability |url=https://balkaninsight.com/2022/02/04/montenegros-ura-kingmaker-in-turbulent-politics/ |website=Balkan Insight |date=4 shkurt 2022 |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Qeveria |- | 2020 | [[Zdravko Krivokapiq]] | 133.267 | 32,55 | 27 / 81 | — | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | [[Milan Knezheviq]] | 44.565 | 14,74 | 13 / 81 | {{decrease}} 14 | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} === Zgjedhjet presidenciale === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Kandidati ! Vota ! % ! Rezultati |- | 2023 | [[Andrija Mandiq]] | 64.386 | 19,32 | Nuk u zgjodh |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Kuvendi i Malit të Zi]] * [[Zdravko Krivokapiq]] * [[Milan Knezheviq]] * [[Andrija Mandiq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Koalicione politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti konservatore]] [[Kategoria:Parti politike të themeluara në vitin 2020]] cnvxi1z6o4c7um8qede117bz5oxqzfy Demokracia e Re Serbe 0 400176 2978141 2026-05-07T01:15:12Z Shqiperia2000 65435 Faqe e re: {{Infobox partia politike | name = Demokracia e Re Serbe | native_name = Nova srpska demokratija<br/>Нова српска демократија | abbreviation = NOVA / NSD | logo = Лого - Нова Српска Демократија.svg | colorcode = #003399 | leader = [[Andrija Mandiq]] | foundation = 24 janar 2009 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Konservatorizmi social]]<br/>[[Nacionalizmi serb]]<br/>[[Populizmi i djathtë]] | position = Politika e djathtë... 2978141 wikitext text/x-wiki {{Infobox partia politike | name = Demokracia e Re Serbe | native_name = Nova srpska demokratija<br/>Нова српска демократија | abbreviation = NOVA / NSD | logo = Лого - Нова Српска Демократија.svg | colorcode = #003399 | leader = [[Andrija Mandiq]] | foundation = 24 janar 2009 | headquarters = [[Podgorica]] | ideology = [[Konservatorizmi social]]<br/>[[Nacionalizmi serb]]<br/>[[Populizmi i djathtë]] | position = [[Politika e djathtë|E djathtë]] | national = [[Për të Ardhmen e Malit të Zi]] | seats1_title = [[Kuvendi i Malit të Zi]] | seats1 = {{Composition bar|9|81|hex={{party color|New Serb Democracy}}}} | website = {{URL|nova.org.me}} }} '''Demokracia e Re Serbe''' ([[Gjuha serbe|serbisht]]: ''Nova srpska demokratija'', [[cirilik]]: ''Нова српска демократија'', shkurt '''NOVA''' ose '''NSD''') është një parti politike konservatore dhe nacionaliste serbe në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Partia drejtohet nga [[Andrija Mandiq]] dhe konsiderohet një nga forcat kryesore politike që përfaqësojnë komunitetin serb në Mal të Zi.<ref>{{cite web |title=Andrija Mandić elected Speaker of Montenegro Parliament |url=https://balkaninsight.com/2023/10/31/andrija-mandic-elected-speaker-of-montenegro-parliament/ |website=Balkan Insight |date=31 tetor 2023 |language=en}}</ref> Partia u krijua më 24 janar 2009 nga bashkimi i disa forcave politike pro-serbe, kryesisht [[Partia Popullore Serbe]]. Që nga viti 2012, NSD ishte pjesë e [[Fronti Demokratik|Frontit Demokratik]], ndërsa nga viti 2023 është pjesë e koalicionit [[Për të Ardhmen e Malit të Zi]].<ref>{{cite web |title=Political Handbook of the World: Montenegro |url=https://sk.sagepub.com/reference/hdbk_worldpolitialparties |website=SAGE Publications |language=en}}</ref> == Historia == Demokracia e Re Serbe u themelua në vitin 2009 si pasuese e listës politike ''Lista Serbe''. Partia synonte bashkimin e forcave politike serbe në Mal të Zi në një organizatë më të gjerë politike.<ref>{{cite web |title=Political Handbook of the World: Montenegro |url=https://sk.sagepub.com/reference/hdbk_worldpolitialparties |website=SAGE Publications |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2009, partia fitoi 8 mandate në parlament.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament March 2009 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20090329/ |website=IPU Parline |date=29 mars 2009 |language=en}}</ref> Në vitin 2012, NSD u bë pjesë themeluese e [[Fronti Demokratik|Frontit Demokratik]], një aleancë opozitare e djathtë.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament October 2012 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20121014/ |website=IPU Parline |date=14 tetor 2012 |language=en}}</ref> Në vitin 2019, Andrija Mandiq dhe disa figura të tjera të opozitës u shpallën fajtorë në shkallë të parë në procesin e njohur si “grushti i shtetit” i vitit 2016, por vendimi u anulua më vonë nga gjykata e apelit.<ref>{{cite web |title=Montenegro court overturns coup verdicts against opposition leaders |url=https://www.reuters.com/world/europe/montenegro-court-overturns-coup-verdicts-against-opposition-leaders-2021-02-05/ |website=Reuters |date=5 shkurt 2021 |language=en}}</ref> Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2020, NSD mori pjesë në koalicionin [[Për të Ardhmen e Malit të Zi]], i cili fitoi 27 mandate dhe kontribuoi në fundin e qeverisjes së gjatë të DPS-së.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament August 2020 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20200830/ |website=IPU Parline |date=30 gusht 2020 |language=en}}</ref> Në vitin 2023, partia vazhdoi pjesëmarrjen në koalicionin Për të Ardhmen e Malit të Zi dhe fitoi 9 mandate parlamentare. Në tetor 2023, Andrija Mandiq u zgjodh kryetar i Parlamentit të Malit të Zi.<ref>{{cite web |title=Montenegro Parliament June 2023 Election Results |url=https://data.ipu.org/parliament/ME/ME-LC01/election/ME-LC01-E20230611/ |website=IPU Parline |date=11 qershor 2023 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Andrija Mandić elected Speaker of Montenegro Parliament |url=https://balkaninsight.com/2023/10/31/andrija-mandic-elected-speaker-of-montenegro-parliament/ |website=Balkan Insight |date=31 tetor 2023 |language=en}}</ref> == Ideologjia == Demokracia e Re Serbe është një parti konservatore e djathtë me orientim nacionalist serb. Partia mbështet lidhje më të afërta me [[Serbia|Serbinë]], mbrojtjen e identitetit serb në Mal të Zi dhe rolin e [[Kisha Ortodokse Serbe|Kishës Ortodokse Serbe]].<ref>{{cite web |title=Djukanovic's Montenegro and Serbian nationalism |url=https://www.ispionline.it/en/publication/djukanovics-montenegro-and-serbian-nationalism-closing-circle-27695 |website=ISPI |date=2 tetor 2020 |language=en}}</ref> == Rezultatet zgjedhore == === Zgjedhjet parlamentare === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Zgjedhjet ! Udhëheqësi ! Vota ! % ! Vende ! +/– ! Aleanca ! Qeveria |- | 2009 | rowspan="5" | Andrija Mandiq | 29.279 | 9,19 | 8 / 81 | — | — | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2012 | 82.773 | 22,82 | 8 / 81 | — | Fronti Demokratik | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2016 | 77.784 | 20,32 | 8 / 81 | — | Fronti Demokratik | style="background:#FFB6B6;" | Opozitë |- | 2020 | 133.267 | 32,55 | 9 / 81 | {{increase}} 1 | Për të Ardhmen e Malit të Zi | style="background:#90EE90;" | Qeveri |- | 2023 | 44.565 | 14,74 | 9 / 81 | — | Për të Ardhmen e Malit të Zi | style="background:#90EE90;" | Qeveri |} == Shih edhe == * [[Politika në Mal të Zi]] * [[Fronti Demokratik]] * [[Për të Ardhmen e Malit të Zi]] * [[Andrija Mandiq]] == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Parti politike në Mal të Zi]] [[Kategoria:Parti konservatore]] [[Kategoria:Parti nacionaliste]] 9du0ccijxxflckv98exrlv4w3vwc4ja Kategoria:Trajnerë në Parma F.C. 14 400177 2978142 2026-05-07T01:17:29Z Sadsadas 51943 Faqe e re: [[Kategoria:Trajnerë futbolli sipas klubeve në Itali]] 2978142 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Trajnerë futbolli sipas klubeve në Itali]] 6x72pwo9upl16lu4bqb6ip8rv1ix41j Përdoruesi diskutim:EditorAl1234 3 400178 2978196 2026-05-07T10:01:23Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2978196 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=EditorAl1234}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 7 maj 2026 12:01 (CEST) 2jkqcftzthrhsvy0u6yhclno0qhu9ks Përdoruesi diskutim:EditorAl1234/Sandbox 3 400179 2978197 2026-05-07T10:13:30Z EditorAl1234 187131 Faqe e re: {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe je... 2978197 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është bashkëthemeluese e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtare që promovon mbrojtjen e familjes tradicionale, të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''Kishës Ungjilli i Krishtit''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, marrëdhëniet bashkëshortore dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] 9rz3nkrg2m1fss1rugullvjbnhtg0ws 2978201 2978197 2026-05-07T10:34:50Z EditorAl1234 187131 shtova disa referenca 2978201 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [http://<ref>https://www.profamiljes.al/board-members/</ref> bashkëthemeluese e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''',] një Koalicion qytetar kombëtare që promovon mbrojtjen e familjes tradicionale, të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''Kishës Ungjilli i Krishtit''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, marrëdhëniet bashkëshortore dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=FS_PA1So8mM</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=OqzBLKNF3pU</ref> <ref>https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide</ref> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] 6qosxk8q2j2lp6d5l2umak870as7omg 2978207 2978201 2026-05-07T11:21:50Z EditorAl1234 187131 2978207 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = Linda Pano photo.png | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [http://<ref>https://www.profamiljes.al/board-members/</ref> bashkëthemeluese e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''',] një Koalicion qytetar kombëtare që promovon mbrojtjen e familjes tradicionale, të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''Kishës Ungjilli i Krishtit''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, marrëdhëniet bashkëshortore dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=FS_PA1So8mM</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=OqzBLKNF3pU</ref> <ref>https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide</ref> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] qblurj2u12u4f2o3a8zcy18mykcrx6m Lindita Pano 0 400180 2978204 2026-05-07T10:58:37Z EditorAl1234 187131 Faqe e re: {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe je... 2978204 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik dnë Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është bashkëthemeluese e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtare që promovon mbrojtjen e familjes tradicionale, të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''Kishës Ungjilli i Krishtit''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, marrëdhëniet bashkëshortore dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] 9rz3nkrg2m1fss1rugullvjbnhtg0ws 2978206 2978204 2026-05-07T11:02:03Z EditorAl1234 187131 /* Aktiviteti publik */ 2978206 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik në Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [https://www.profamiljes.al/board-members/&#x3C;/ref&#x3E; bashkëthemeluese] e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtare që promovon [https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide mbrojtjen e familjes tradicionale], të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''[https://www.kuikalbania.com Kishës Ungjilli i Krishtit]''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, [https://www.balkanweb.com/burrat-piqen-43-vjec-linda-pano-meshkujt-jane-bere-me-delikate-se-cduhet-nuk-po-i-dallojme-me-nga-grate/#gsc.tab=0 marrëdhëniet bashkëshortore] dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] 6qc0dhz1zvk0u6f1xu6kawqfjlvnm1r 2978214 2978206 2026-05-07T11:25:29Z EditorAl1234 187131 shtova foton 2978214 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = Linda Pano photo.png | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik në Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [https://www.profamiljes.al/board-members/&#x3C;/ref&#x3E; bashkëthemeluese] e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtare që promovon [https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide mbrojtjen e familjes tradicionale], të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''[https://www.kuikalbania.com Kishës Ungjilli i Krishtit]''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, [https://www.balkanweb.com/burrat-piqen-43-vjec-linda-pano-meshkujt-jane-bere-me-delikate-se-cduhet-nuk-po-i-dallojme-me-nga-grate/#gsc.tab=0 marrëdhëniet bashkëshortore] dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] o3ei283zm2kteg0e2qynmrcc8onyceo 2978216 2978214 2026-05-07T11:28:25Z EditorAl1234 187131 /* Aktiviteti publik */ 2978216 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = Linda Pano photo.png | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik në Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [https://www.profamiljes.al/board-members/&#x3C;/ref&#x3E; bashkëthemeluese] e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtar që promovon [https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide mbrojtjen e familjes tradicionale], të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''[https://www.kuikalbania.com Kishës Ungjilli i Krishtit]''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, [https://www.balkanweb.com/burrat-piqen-43-vjec-linda-pano-meshkujt-jane-bere-me-delikate-se-cduhet-nuk-po-i-dallojme-me-nga-grate/#gsc.tab=0 marrëdhëniet bashkëshortore] dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në aktivitete shpirtërore, sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] jyjlwz6zyv2potr52dze16ww6ycfice 2978219 2978216 2026-05-07T11:43:57Z EditorAl1234 187131 2978219 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Lindita Pano | image = Linda Pano photo.png | caption = | birth_date = | birth_place = Shqipëri | nationality = Shqiptare | occupation = Inxhiniere elektrike, aktiviste, drejtuese organizatash jofitimprurëse | known_for = Mbrojtja e familjes dhe të drejtave të fëmijëve | spouse = Akil Pano | children = 2 }} '''Lindita Pano''' është aktiviste shqiptare dhe personazh publik në Shqipëri. Ajo njihet për angazhimin e saj në mbrojtjen e fëmijëve, familjes dhe jetës, si dhe për aktivitetin në çështje sociale, humanitare dhe komunitare. == Jeta dhe edukimi == Lindita Pano ka përfunduar studimet universitare dhe pasuniversitare në Inxhinieri Elektrike, duke u diplomuar me titujt Bachelor dhe Master në këtë fushë. == Aktiviteti publik == Së bashku me bashkëshortin e saj, Pastorin Akil Pano, ajo është [https://www.profamiljes.al/board-members/&#x3C;/ref&#x3E; bashkëthemeluese] e '''Koalicionit Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës''', një Koalicion qytetar kombëtar që promovon [https://cne.news/article/2204-is-rejecting-parent-1-and-2-discriminatory-against-gays-albanian-judge-has-to-decide mbrojtjen e familjes tradicionale], të drejtave të fëmijëve dhe shenjtërisë së jetës. Në kuadër të këtij koalicioni janë organizuar disa Konventa Kombëtare për Familjen, ku kanë marrë pjesë figura të njohura kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë Presidentin e Shqipërisë, anëtarë të Kongresit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, anëtarë të Parlamentit Europian dhe përfaqësues nga vende të ndryshme europiane. Lindita Pano dhe bashkëshorti i saj janë gjithashtu bashkëthemelues të '''[https://www.kuikalbania.com Kishës Ungjilli i Krishtit]''' në Shqipëri, një ndër kishat dhe shërbesat ungjillore më të mëdha dhe më të njohura në rajonin e Ballkanit. Ajo ka themeluar dhe drejton një organizatë jofitimprurëse të fokusuar në mbrojtjen e të drejtave të fëmijëve, mbështetjen e familjeve në nevojë dhe fuqizimin afatgjatë të komuniteteve vulnerabël. == Veprimtaria humanitare == Pano është organizatore e konferencave ndërkombëtare për gra, të rinj dhe liderë, me fokus në lidershipin, shkëmbimin ndërkulturor dhe fuqizimin e grave. Ajo është e njohur edhe për organizimin e konferencës vjetore '''Jewels''', e dedikuar inkurajimit dhe ngritjes së rolit të grave në shoqëri. Në fushën humanitare, ajo ka drejtuar projekte të ndryshme sociale, përfshirë projekte për vejushat në Shqipëri, ndihmë për jetimët, komunitetin rom, si dhe iniciativa për mbrojtjen e grave nga dhuna dhe promovimin e të drejtave të tyre. Programet ushqimore dhe projektet edukative të mbështetura prej saj kanë ndikuar në përmirësimin e jetës së shumë familjeve në nevojë. == Media == Lindita Pano është e pranishme rregullisht në mediat dhe televizionet kombëtare shqiptare, ku trajton tema që lidhen me familjen, edukimin e fëmijëve, [https://www.balkanweb.com/burrat-piqen-43-vjec-linda-pano-meshkujt-jane-bere-me-delikate-se-cduhet-nuk-po-i-dallojme-me-nga-grate/#gsc.tab=0 marrëdhëniet bashkëshortore] dhe çështje sociale. == Jeta personale == Lindita Pano është e martuar me pastorin Akil Pano dhe së bashku kanë dy fëmijë. Familja e tyre është përfshirë prej vitesh në shërbim dhe në aktivitete sociale dhe humanitare në Shqipëri dhe jashtë saj. == Referime == <references /> [[Kategoria:Aktivistë shqiptarë]] [[Kategoria:Inxhinierë shqiptarë]] [[Kategoria:Filantropë shqiptarë]] [[Kategoria:Ungjillorë shqiptarë]] c9cewsvm1o8puyrkl145b0kqcw3v2kt Dommartin, Rhône 0 400181 2978217 2026-05-07T11:32:54Z Birdie 19592 Faqe e re: {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |commune status=Komunë |image=Église de Dommartin, Rhône.JPG |caption=Kishë Notre-Dame-de-l'Assomption |image coat of arms=Blason ville fr Dommartin (Rhône).svg |arrondissement=[[Qarku Villefranche-sur-Saône|Villefranche-sur-Saône]] |canton=[[Kantoni Anse|Anse]] |coordinates={{Coord|45.8358333333|4.71194444444|display=title}} |INSEE=69076 |postal code=69380 |mayor=Alain Thivillier |term=2026-2032 |intercommunality=Communauté de c... 2978217 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze |name=Dommartin |commune status=Komunë |image=Église de Dommartin, Rhône.JPG |caption=Kishë Notre-Dame-de-l'Assomption |image coat of arms=Blason ville fr Dommartin (Rhône).svg |arrondissement=[[Qarku Villefranche-sur-Saône|Villefranche-sur-Saône]] |canton=[[Kantoni Anse|Anse]] |coordinates={{Coord|45.8358333333|4.71194444444|display=title}} |INSEE=69076 |postal code=69380 |mayor=Alain Thivillier |term=2026-2032 |intercommunality=Communauté de communes du Pays de L'Arbresle |elevation m=291 |elevation min m=235 |elevation max m=350 |area km2=7,22 |population=2687 |population date=Janar 2023 |population demonym= Dommartinois |website= [https://www.mairiedommartin.fr mairiedommartin.fr]}} '''Dommartin''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Dommartin bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Rhône]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Auvernja-Rona-Alpet]]. Komuna ka një popullsi prej 2687 banorë dhe sipërfaqe 7,22 km², me një dendësi prej 372 banor/km². ==Popullsia== {{Historical populations |source = INSEE<ref name=pophist>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-69076#tableau-POPREF_G1 Population municipale entre 1968 et 2023], INSEE</ref> |percentages = pagr |align = none |1793 |340 |1861 |434 |1911 |477 |1962 |463 |1968 |506 |1975 |1142 |1982 |1451 |1990 |1616 |1999 |2288 |2008 |2702 |2013 |2637 |2018 |2573 |2023 |2687 }} == Referimet == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * [https://www.insee.fr/fr/recherche/recherche-geographique?geo=COM-69076 INSEE] {{commonscat|Dommartin (Rhône)}} {{Franca-cung}} [[Kategoria:Komuna në Ain|Dommartin]] 0tc5qyy06ye8o5jomj8kmfie6wivhla