Wikipedia
sqwiki
https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Speciale
Diskutim
Përdoruesi
Përdoruesi diskutim
Wikipedia
Wikipedia diskutim
Skeda
Skeda diskutim
MediaWiki
MediaWiki diskutim
Stampa
Stampa diskutim
Ndihmë
Ndihmë diskutim
Kategoria
Kategoria diskutim
Portal
Portal diskutim
TimedText
TimedText talk
Moduli
Moduli diskutim
Event
Event talk
Komunikimi
0
2373
3059706
2891331
2026-10-26T10:55:39Z
~2026-57296-35
194965
Deshij qe permes studios suaj te jem mirnjohes per librin matematika ekonomike.netlify.app te menjohni +38349681 749
3059706
wikitext
text/x-wiki
'''Komunikimi''' është ecuria që lejon gjallesat të shkëmbejnë informacion nëpërmjet disa mënyrave dhe niveleve. Komunikimi kërkon që të gjitha palët të kuptojnë një gjuhë të përbashkët që mund të shkëmbehet. Paraqet procesin e kalimit të informatave nga burimi përmes rrugëve të mesme deri te pranuesi, si dhe kalimin e reagimit të pranuesit përmes rrugëve të mesme deri te burimi. Komunikimi si i tillë në procesin e vet përfshin dy ose më shumë persona.
Sipas ligjit me ''komunikim'' nënkuptohet çdo shkëmbim ose bartje informacioni ndërmjet numrave të caktuar të palëve me anë të mjeteve të shërbimeve publike elektronike në dispozicion. Kjo nuk përfshin ndonjë informatë të bartur si pjesë e një shërbimi transmetues për publikun nëpërmjet rrjetit të komunikimit elektronik, përveç nëse informacioni ka të bëjë me palën, si klient, abonent, regjistrues të identifikueshëm ose shfrytëzuesin (përdoruesin) që merr informacionin.
== Elementet e komunikimit ==
Elementet e komunikimit
# referenti a mund te kontaktojm per librin matematika ekonomike.netlify.app
# kanali i transmetimit
# kodi i transmetimit
# situata e komunikimit
# konteksti i komunikimit
==Llojet e komunikimit==
===Komunikimi joverbal===
Mbështetet në lëvizje dhe raporte hapësinore. Ai quhet ndryshe edhe komunikimi prelinguistik.
'''Shprehjet e fytyrës.''' Disa shkencëtarë besojnë se shumë shprehje të fytyrës si buzëqeshja, të qeshurit dhe të qarët janë universale dhe të pranishëm në të gjitha kulturat dhe se kanë një bazë gjenetike. Për shembull përshëndetja e një personi të njouhur, nga ana jonë, me shumë mundësi mund të realizohet me ngritjen e vetullave. [[Eibl-Eibesfeltdt]] më [[1972]] zbuloi se ngritja e vetullave përpjetë ekziston si e tillë në shumë lloje kulturash.<ref>Eibl-Eibesfeld, I. (1972). ''Love and hate: The natural history of behaivior patterns.'' New York: Holt, Rinehart & Winston.</ref>
Fëmijët që kanë lindur të verbër kanë të njëtat shprehje fytyre që kanë edhe fëmijët që shikojnë.
Gjithashtu edhe pozicioni, qëndrimi i trupit apo e ashtuquajtura '''Gjuhë e trupit''', zë vend në procesin e komunikimit pa fjalë. Specialistët e përkufizojnë si sjellje joverbale e cila mund të shprehë emocionalitet. Nervoziteti mund të shprehet nga kafshimi i thonjve të gishtave ose rrotullimi i gishtave të mëdhenj rreth njëri tjetrit. Shikimi në sy, drejtimi drejt personit,të ulur përballë kanë domethënien e vet.Ato tregojnë për interesimin që ka personi për personin tjetër.Kjo formë komunikimi shpeshherë përdoret edhe në diplomaci,në këshillime,kur dëshirohet t'i tregohet klientit për kujdesin ndaj tij.
===Komunikimi verbal===
Karakteristike e njeriut i cili bazohet në aftësinë për të prodhuar fonema dhe në aftësinë për të ndërtuar bashkësi zërash të afta për mbartjen e një domethënieje.Në procesin e komunikimit përmes gjuhës së folur,është jashtëzakonisht i rëndësishëm procesi i të dëgjuarit.Të dëgjuarit ka të bëjë me përqëndrimin e vëmendjes ndaj mesazheve,informacioneve që përcillen,përkatësisht dergohën nga dikush tjetër.Është mjaftë e rëndësishme edhe marrja e shënimeve të shkurtra derisa dikush përcjell mesazhet deri te dëgjuesi - marrësi i mesazheve.
K== Referime ==
{{Reflist}}
== Lidhjet e jashtme ==
[http://www.a33-medien.ch Media dhe komunikim]
{{cung}}
[[Kategoria:Kulturë]]
[[Kategoria:Teknologji]]
[[Kategoria:Shkencë]]
[[Kategoria:Komunikim]]
[[Kategoria:Psikologji]]
jdaa9hjprbghk7yki90hstrtzl0ecaz
Përdoruesi diskutim:Arianit
3
3117
3059486
3056368
2026-10-25T14:08:16Z
Qwerfjkl (bot)
160953
/* Probleme me referimet te artikulli Jul Çezari */
3059486
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Përdoruesi diskutim:Arianit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1MB
|archiveheader = {{Archives}}
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 0
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Mire se erdhe ==
Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC)
:Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC)
---
Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]]
== Tung ==
perdoruesi Hipi Zhdripi
C´fare shfetuesi ki.
::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty.
::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres.
::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut.
::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome.
'''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:'''
:''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).''
== Familja moderne ==
Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore
--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC)
:hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki?
:dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :).
:seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]]
::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole.
::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune.
== Tifozat Kuq e zi ==
I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme:
''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)''
''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.''
''(nyja per wiki shqip)''
''Me nderime Dani.''
Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia
==Shqiponja.net==
Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme:
E nderuara redaksi,
http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të
plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen,
dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj.
Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj
Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë
pergjegje:
''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.''
''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.''
''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net''
''Te pershendes.''
''ARIANi''
Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin).
Ta provojim nashta bone boom.
Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC)
:Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''?
::co_uk@hotmail.com
== Posta ==
Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC)
==Qyetet==
Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC)
== A je gjallë a? ==
Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC)
: Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC)
== Personat me biografi të gjata ==
Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC)
:Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC)
== Per faqen e redaktimit te artikujve. ==
Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe?
Me respekt
—[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC)
:Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?!
—[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC)
== figura perlati ==
nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC)
== Ftese ==
Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC)
== Përvojat dhe sugjerimet ==
Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC)
== Foto pa lisence ==
Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC))
== ayhi ==
A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST)
== HI ==
Hey, whats happening.
—[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST)
== Kosovoguide ==
A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET)
== Kontrolla e cilësisë ==
[[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]]
Pershendetje Arianit,
Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;"> Euriditi </span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET)
== Kategorite ==
Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET)
: E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET)
::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET)
:::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET)
== Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] ==
Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET)
==Pershendetje Maratones..==
Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës.
ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET)
:Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET)
==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...==
--Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime
PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]]
== Fakte jo llafe ==
# Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme.
{{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}}
*... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem'''
*... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi'''
*Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve
*...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale
* ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë'''
*...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''.
*...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!'''
* Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit.
* Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë.
* Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''',
* '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''',
{{collapse bottom}}
# Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht.
# Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat!
-- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">☢</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST)
== Pjesmmarrje në votim dhe diskutim ==
Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]],
Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer.
Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST)
== Wishlist ==
List of articles in German WP missing (good) images:
[[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]]
--[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET)
:: Moved it to :sq
:: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]]
:: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so.
:: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST)
:::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST)
== News from international CEE Spring 2016 ==
[[File:Logo CEE-t.png|right|170px]]
Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates.
* There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you!
* There are two types of '''statistics''' gathered:
** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]).
** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages.
*: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code>
*: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages.
* Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :)
* If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :)
Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]].
If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]).
Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST)
<!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 -->
== WALUG (votimi për rregulloren) ==
Përshëndetje Arianit,
[[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST)
== Picture from Wikimania ==
Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST)
[[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]]
== CEE Spring 2016 Survey ==
[[File:Logo CEE-t.png|right|170px]]
Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again.
The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better.
We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey.
Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST)
<!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 -->
== Feedback request ==
Greetings,
The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]].
The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list.
Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST)
:You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST)
== JADE: topics to discuss ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hello,
Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation:
*[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]]
*[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]]
*[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]]
*[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]]
Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 -->
== Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017==
Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons.
Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki.
Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs].
--[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET)
:{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET)
::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET)
Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET)
:{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET)
::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET)
== Pyetje ==
Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ?
:Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET)
== Faqet me ndryshime në pritje ==
Përshëndetje!
Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi.
Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST)
== Pershendetje ==
Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]]
:Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST)
Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ?
:{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]])
Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ?
:{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST)
== Per te krijuar nje faqe te re! ==
Pershendetje Arianit
Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia.
si mund te kontribuoj edhe une?
Te pershendes
Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET)
:Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET)
== Kontroll ==
Përshëndetje!
Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET)
<!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 -->
== Bllokimi i përdoruesit ==
Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST)
== Ndihme rreth faqeve ==
Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST)
== Kerkese per Ndihme ==
Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET)
== Artikuj mbi shkolla publike ==
Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST)
:Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST)
== Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh ==
@[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST)
== Përshëndetje Arianit ==
Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET)
:@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET)
== Aktiviteti i kontrolluesve ==
:Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve.
:Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores.
:Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren.
:Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët.
:Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST)
== Lajmërim për përfundimin e privilegjeve ==
Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Osmane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2018:27)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:27 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Galeni]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3027887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Galeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20gusht%202026,%2010:37)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 gusht 2026 12:37 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Dialektika]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dialektika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:00)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:00 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Njeriu]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028568|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Njeriu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:30)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:30 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kiri i Madh]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028834|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kiri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:11)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:11 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Moisiu]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028836|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Moisiu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:13)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:13 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:48)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:48 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Natyra]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028850|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Natyra]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:55)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:55 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Abasitët]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abasitët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:20)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:20 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Matematika]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Matematika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:40)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:40 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Epoka e Iluminizmit]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028871|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Epoka e Iluminizmit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2021:07)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 23:07 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ernest Rutherford]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029077|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ernest Rutherford]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2016:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 18:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Xhames Klerk Maxwell]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029086|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Xhames Klerk Maxwell]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2017:17)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 19:17 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kuzhina arbëreshe]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3040037|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kuzhina arbëreshe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202026,%2017:25)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2026 19:25 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Katundi (Itali)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043198|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katundi (Itali)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shtator%202026,%2013:38)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shtator 2026 15:38 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043382|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Babeș-Bolyai]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20shtator%202026,%2008:28)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 shtator 2026 10:28 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ushtria]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3048303|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ushtria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202026,%2015:35)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2026 17:35 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Hora e Arbëreshëvet]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3051241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hora e Arbëreshëvet]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202026,%2019:20)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2026 21:20 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Homeri]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3054464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Homeri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202026,%2020:18)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2026 22:18 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3055602|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Vendodhja|Vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametrat {{!}}location=, {{!}}place=, {{!}}publication-place= ose {{!}}publicationplace= janë të plotësuara me 1 ose më shumë shifra. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20tetor%202026,%2006:36)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 tetor 2026 08:36 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Aleksandri i Madh]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056221|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aleksandri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2012:12)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 14:12 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Callìcari]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056324|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Callìcari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2017:58)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 19:58 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Barilli]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Barilli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2018:19)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 20:19 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Marsi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056348|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marsi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Formatimi|Formatimi]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me formatimin te disa parametra të caktuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: markup|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:19)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:19 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Çervikati]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056353|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çervikati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Lidhjet e jashtme|Lidhjet e jashtme]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa në parametra që nuk mund të përmbajnë adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: external links|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:50)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:50 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Curinga]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Curinga]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2021:06)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 23:06 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Jul Çezari]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059479|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jul Çezari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2014:08)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:08 (CET)
ojz5yrr6wc8cemqllkxzdsp7ln2ixp6
3059487
3059486
2026-10-25T14:18:45Z
Qwerfjkl (bot)
160953
/* Probleme me referimet te artikulli Çarli Çaplin */
3059487
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Përdoruesi diskutim:Arianit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1MB
|archiveheader = {{Archives}}
|minthreadstoarchive = 1
|minthreadsleft = 0
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Mire se erdhe ==
Mire se erdhe tek Wikipedia (zyrtarisht :) [[Përdoruesi:Dori|Dori]] | [[Përdoruesi diskutim:Dori|Diskutim]] 2005 Mars 21 05:50 (UTC)
:Kam kenaqesine. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2005 Mars 21 05:59 (UTC)
---
Me pelqen shume ideja e "Highlanders" :)! [[Përdoruesi:Joni|Joni]]
== Tung ==
perdoruesi Hipi Zhdripi
C´fare shfetuesi ki.
::Jaran, dy kerkesa pi teje,1) kyçu kur t'shkrune se qysh e di une a je ti apo dikush tjeter tu e perdorë emnin ton. masnej veq i nenshkrune tekstet tuja "<nowiki>~~~~</nowiki>" 2) e bone mehallen e geces ma trimen n'gjakove e edoni pi mullajusufit ka mu rroke keqas me ty.
::u shishe pi aeroplanit qe je gjakovar papapa :). une perdori firefox, munesh mi gjete edhe n'ship nqs sje mire me anglisht e je kone najhere n'pushime n'durres.
::O rrush, e paske pa prej aeroplanit se jam Gjakovar, a? Atehere mos u brengose se nese e perdore emrin Hipi Zhdripi ndokush tjeter. Me teknik sotit gjithcka falsfikohet po shqpirti i fjales se shqiptarit nuk falsifikohet, JO!. Per kete po theme per femijet ne perendim nuk ashte interesant se ne cilen gjuhe shpehen por ne cilen fryme. Teknika me e persosure eshte natyra e vete njeriut.
::E kam harrua si te kyqem ne #sq.Wikipedia. Po provoje te kyqem ne ate dhome.
'''perdoruesi Hipi Zhdripi mendone se:'''
:''Amerika dje indian, kauboje, sot teknologji, neser? (si Turqia e Italia). Shipnija dje Shipni, sot Shipni, neser Shipni me te njajten teknologji (Sa uji kalone nere ure, me nise e me notu mas tine?).''
== Familja moderne ==
Ne mujshim mi ppullarizu e mi qite ne familjen moderne ateher kom me te propuzu per administratore
--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Mars 29 00:31 (UTC)
:hihihihi. kqyre qfare ideje, k'sej i thojin brain storming n'amerike. ti koke mjeshter per product placement :). qysh e kishe realizu ti kete ide, nimom pak. psh, a kish bo pune ni kuti e qumshtit (meno vita vita) me mbishkrimin wiki wiki?
:dan eshte hipi zhdripi a? hajde befasi hajde. duna mi menu edhe une ni alter ego zajabant :).
:seriozisht tash: veshtire pak mu realizu kjo se ata nuk jan fort pergjegjes ndaj qytetareve t'kosoves. psh: ju pata terheke verejtjen per pirjen e duhanit prej yllkes, personi ma kulle n'shpi, e ke perserite mas nje kohe prap. sinqerisht, nese ki ide t'ngjajshme propozoj te faqja promovimi pa marre parasysh se t'quditshme jane. nisja me qysh e kishe bo keta ma nelt.rrespekt [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]]
::Shka thu ti mi nxerre ata naj shtose per ne. Ha, fole.
::Ju en Amerike en Evrope (per cigare) shka po menone a po done ti mi bo krejt Amerikan e Evropian a? Lej se ata nuk jone budalle ata kane pa shume Amerika. A din c´ka menojin ata per neve qe jena jashte "Robota" (Teneçe insón). Kush jane Amerikant Xhoni i Bellusheve ju ka kallxu kush áshte mjeshter per '''product placement''' lexo librin per t´a. Mes e harro "Bluse Brothers".-Hipi se nuk kom kohe me duhet me shku ne pune.
== Tifozat Kuq e zi ==
I kam lajmruar tifozat kuq e zi per foton ne commons dhe i kam thirre ne ndihme. Disa nuk po e kuptojin se si duhet vepruar (i kane informatat siperfaqesore). Tekste qe i kam shkru jane te kesaj forme:
''Shikoni dhe ndihmoni Arianitin : (nyja per foto)''
''Shkruani per futbollin shqiptare ne gjuhen angleze (varsist prej vendit ku jetojne ata), p.sh greke, gjermane etj. dhe ne gjuhen shqipe shkruani per futbollin ne pergjithesi.''
''(nyja per wiki shqip)''
''Me nderime Dani.''
Kishte per te qene mire nese ti ju dergone nje E-mail me shqarime se si te regjistrohen, dhe te votoin per foto dhe ne nje kryeradhe e shkruan adresen e sq.wikipedia
==Shqiponja.net==
Tifozet e basketbollit jane pergjegjur ne leteren e me poshteme:
E nderuara redaksi,
http://sq.wikipedia.org eshte pjese e projektit nderkombetar Wikipedia, \"e cila ka per qellim krijimin e një enciklopedie të
plotë, pa gabime, në të gjitha gjuhët, e korigjueshme nga të gjithë dhe e lirë për përdorim.\" Ju lutemi vizitojeni adresen,
dhe mundesisht, ndani deshiren tone te zjarrte per nje enciklopedi gjitheshqitpare me percjellesit e medias suaj.
Kishit bo mire me shkru per basketbollin shqitare ne guhet tjera dhe per basketbollin ne pergjithsi ne gjuhen shqipe. Ju lutem informoni tifozet e juaj
Ju falemnderit, Dan - wikipedian shqiptarë
pergjegje:
''Dani, do te perpiqem qe per kete inciative ti njoftoj anaret e shqiponjat.net permes forumit.''
''Mire kishte me qen sikurse Ju ta pergaditni nje shkrim, dhe une pastaj permes Newsletter t'ia u dergoj pothuajse 1500 anetareve tone.''
''Pergadite ate dhe une me knaqesi do t'iu dergoj te gjitheve qe jan te anetaresuar tek shqiponjat.net''
''Te pershendes.''
''ARIANi''
Bone zemren guri e ftyren nuri e pregatite nje tekste po pak ma te nxehte ne kryerreshtin e pare te dytin shkruje si te regjistrohen (qe ata te mos humbin kohe per ta gjete deren) te tretin per ata qe dine gjuhe te huaja dhe te katertin ju ofrone bajraktarin(banner a qysh po i thojin).
Ta provojim nashta bone boom.
Mbasi te ju kesh shkruar letrat te lute me lajmro. TUNG --[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Prill 14 22:35 (UTC)
:Letra është gati. A ke farë emaili apo ta postoj te ''Promovime''?
::co_uk@hotmail.com
== Posta ==
Kujdes me variablen sepse ne te gjitha fletat eshte e shkruare variabla numriipostes--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC)
==Qyetet==
Qytete e kosoves per ndryshim nga ato te Shqiperise (nuk behet dallimi ne mes Qytetit dhe Qytezes), jane me te njohura se bashku me rrethinen (po thuaj se ne te gjitha gjuhet e edhe ne gjuhen shqipe). Edhe pasi qe qendrat e qyteteve te Kosoves kane nderruar vendin brenda ketyre shtate rretheve, me eshte dukur me mire nje prezentim i tille. P.sh: Ulpiana, Novoberda, etj. Nese ke ndonje ide tjeter me trego.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2005 Maj 6 22:45 (UTC)
== A je gjallë a? ==
Mirëse u ktheve. Ku je mër, je hup si Faksi tyneher.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Janar 15 07:27 (UTC)
: Gezohem qe t'paskna mungu :). Gjate luftes TV Kukesi n'shirit thojke Filon Fystyki "gjendet shendosh e mire n'spital t'Kukesit". Paj, e kom percell aktivitetin ketu kohe mas kohe edhe pse skome pase kohe me ndihmu. M'vjen mire qe ti i ki qendru besnik ketij ideali -- krejt ndryshe prej gjakovareve tjere a!!!. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Janar 15 19:13 (UTC)
== Personat me biografi të gjata ==
Po mendojë se për personat me të cilët kanë të bëjnë shumë gjëra d.m.th me interes më të gjërë për shoqërin duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Është e pamundur të përmbledhet p.sh i gjithë materiali që gjendet në sq.Wikipedia që ka të bëjë me Skenderbeun, në jë fletë. Në këto raste duhet të krijohen nën-artikuj mendoj se edhe ti e di këtë. Sa i përket artikullit Enver Hoxha unë mendojë se aty duhet paraqitur kryetarin e Shqipërisë ndërsa për metodat e gjërat e tilla duhet gjetur një zgjidhje tjeter. Të kisha propozuar që ta pregatitësh një seksion ku e prekë në pika të shkurta karieren e tij ndërsa për më thellësish shkruan (nëse ke material) në artiullin p.sh. <nowiki>[[Kariera e Fillon Fistikit]]</nowiki>. Edhe nëse e ki njetë me u shprazë është ma mirë mu shprazë në nëmartikull 1. Kur ka shumë tekst nuk bjenë në sy (pritojin njerzit me lexu) 2. Teknikisht për lexuesi e kyqur në internet në Kosovë e Shqipëri është ma mirë mir qenë artikujt e shkurt.--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 3 21:44 (UTC)
:Dan, te kuptoj. Ama veprimet e tij gjate 40 vjeteshit te fundit nuk jane per artikull dytesor. Nuk kam asgje personale ndaj Enverit por nuk besoj qe dikush me logjike te shendosh mund te argumentoj qe Enveri nuk ka qene diktator (ata persona do ta quanin Enverin diktator dashamires (benevolent dictator) - diktatura eshte thjeshte nje sistem politik ku e drejta e zgjedhjes i mirret qytetarit nga nje person apo klike e vogel. Bile une kisha thone qe fjala komunist (qe ai e ka konsideru veten) eshte me e pasakte per Enverin se termi diktator. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] 2006 Mars 3 21:57 (UTC)
== Per faqen e redaktimit te artikujve. ==
Aranit, do me pelqente qe te krijonim nje faqe ku mund te beja komentet e mia per ndryshim dhe redaktimin e sakte te artikujve. Ke mundesi te me krijosh nje faqe?
Me respekt
—[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 4 21:48 (UTC)
:Aranit, falemindrit per shembullin qe me dhe por prap nuk e mora vesh. Mund te besh nje shembull konkret sesi te perdor Wikipedia:Drejtshkrim?!
—[[Përdoruesi:Eneid|Eneid]] 2006 Mars 6 09:37 (UTC)
== figura perlati ==
nëse ke mundësi ngarkoe edhe njëherë figurën e Perlat Sula se e grisa gabim. Provova ta restauroj, por nuk po funksionon. tung —[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 2006 Mars 11 09:19 (UTC)
== Ftese ==
Pershendetje djema e vajza. Me sa shoh shumica prej jush din anglisht. Edhe me sa verej jeni shqiptare qofte nga Kosova a vende tjera. Ju mirepres ne faqen [http://en.wikipedia.org/wiki/Kosovo] ku po kemi problem me disa qe po e vandalizojne faqen e Kosoves. Ndihma e juaj eshte e mireseardhur. Me sa duket me kete adrese qe keni nuk mundeni me editu aty, po me hape adrese tjeter ju duhen vetem 2 min, pra mos pritoni. Shpresoj te shihemi atje se shpejti. Me respekt, [[Përdoruesi:Ilir pz|Ilir pz]] 2006 Prill 8 23:46 (UTC)
== Përvojat dhe sugjerimet ==
Shkruj dishka qitu [[Wikipedia:Për Anëtarë]]. Normal qe ki qefë, osht mirë për të tjerët qe bea edhe për ne se qashtu e dimë shka po ju bjenë njerzve në sy ma tepër.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 5 Shtator 2006 03:03 (UTC)
== Foto pa lisence ==
Figures Perlati2.jpg i mungonte licensa per ate dhe u gris. ([[Përdoruesi:Puntori|Puntori]] 3 Dhjetor 2007 21:22 (UTC))
== ayhi ==
A ki kohë me kontrollu gramatiken edhe drejtshkrimin për copat e paraqitura në [[:B:HTML|këtë fletë]]--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 31 Mars 2009 23:29 (CEST)
== HI ==
Hey, whats happening.
—[[Përdoruesi:Mdupont|Mdupont]] 29 Qershor 2009 14:24 (CEST)
== Kosovoguide ==
A mund të kontaktoni administratorin ne Kosovoguide per perdorimin e përmbajteve te faqes - http://www.kosovoguide.com/?cid=1,218,1018&view=all? --[[Përdoruesi:Mikullovci11|Mikullovci]] 20 Janar 2011 14:29 (CET)
== Kontrolla e cilësisë ==
[[Skeda:Besicles 180508.jpg|80px|majtas|]]
Pershendetje Arianit,
Tashmë ti je [[Wikipedia:Kontrolluesit|Kontrollues]]. Për më shumë informacion shiko tek [[Wikipedia:Kuvendi]] (seksionin ''Vandalism on sq.wikipedia'' ose ''[[Ndihmë:Kontrolli i faqes|Flagged Revisions]]''). Për pyetje rreth privilegjeve të reja më pyet edhe ma. Përdori me përgjegjshmëri këto privilegje. Një punë të mbarë.--'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;"> Euriditi </span>]]''' 29 nëntor 2012 13:33 (CET)
== Kategorite ==
Dy here ([http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237467] dhe [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Mehmet_Konica&diff=prev&oldid=1237474]) i hoqe, te [[Mehmet Konica]] dhe te "zhbera" (pjeserisht) te dyja heret. Sapo t'u dha statusi i kontrolluesit dhe ke 7 vjet eksperience ne wiki, nuk mund te besh editime te tilla pa i shpjeguar fare. Ke ndonje aresye qe e ben kete? [[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 15:37 (CET)
: E verejta edhe une qe e kisha kategorizuar gabimisht. Derisa po e permirsoja ti po e beje te njejten gje dhe me shkaktoi huti me disa faqe te tjera qe po redaktojsha ne te njejten kohe. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:30 (CET)
::Ah, ok, faleminderit, dhe me fal per tonin: kujtova se po ma beje per inat, :-).[[Përdoruesi:Pasthirrma|Pasthirrma]] ([[Përdoruesi diskutim:Pasthirrma|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 18:41 (CET)
:::Pa problem. [[Përdoruesi:Arianit|Arianiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 nëntor 2012 19:13 (CET)
== Ftesë për pjesëmarrje në diskutimin mbi heqjen arbitrare të referencave mbi dënimet me vdekje të [[Kristaq Rama]] ==
Të lutem, ndiqeni debatin tek Kuvendi (http://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Diskutim_mbi_referencat_e_d.C3.ABnimeve_me_vdekje_nga_Kristaq_Rama). Po bëhen disa veprime absurde e arbitrare. Me respekt!--[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive; color:#fff;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 25 shkurt 2013 23:58 (CET)
==Pershendetje Maratones..==
Përshëndetje, nëaw ne Kukës do të mbahet një maratonë e e tille e Wikipedias në gjuhën shqipe me pjesëmarrës.
ka vullnetar që dëshirojnë të ndihmojnë me pranim dhe ligjërim në tema të ndryshme të Wikipedia-s, nese na mundesohet nen kushtet e tilla do te jemi edhe ne... pune te mbare --Koka11 21 Dhjetor 2014 00:03 (CET)
:Pershendetje, faleminderit. A ma dergon te lutem ne privat nje adrese emaili dhe numer telefoni dhe me tregon per cfare tema do t'mund te ligjerosh. Te lajmeroj prej fundit te janarit kur t'kemi me shume informata konkrete. Faleminderit! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 21 Dhjetor 2014 08:14 (CET)
==Pershendetje mik i nderuar une kam kandiduar[[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për admin...==
--Rrjedha 23 Shkurt 2015 10:52 (CET)[[Përdoruesi:Rrjedha|Rrjedha]], po kandidoj [[Përdoruesi:Koka11|Koka11]] për administrues edhe unë kërkoi një votë për kandidatin tim dhe po kërkoj mështetjen tënde. Faliminderit . me nderime
PS: Votimi bëhet këtu: [[Wikipedia:Administruesit#Kandidatura_p.C3.ABr_administrues|WP:Kandidatura për administrues]] --[[User:Rrjedha]]
== Fakte jo llafe ==
# Leeturtle është bllokuar në bazë të normave të wikipedias. Këto janë akuzat, fyerjet, përçmimet dhe nënkuptimet drejtë përsronit tim. Unë në fakt kisha përmendur një fakt. Që ai person, që është edhe një ndër organizatorët është i përfshirë në politikë aktivisht si këshilltar i ministrisë së kulturës. Ky është fakt jo akuzë personale dhe nuk kishte të bënte me ndonjë ndërhyrje të tijën. Më poshtë janë fjalë që janë nxjerrë nga postimi i tij i gjatë që nuk kishte ndonjë argument apo fakt brenda por vetëm karikaturizimie rreth karakterit tim. Mendoj se kjo qasje është e patolerueshme.
{{collapse top|title=Sulmet personale të lëshuara nga Redon Skikuli (Leeturtle)}}
*... mësimet për militantizëm politik '''jo me mua të lutem'''
*... nga ana tjetër me këtë sjellje që ke '''është më mirë që nuk njihemi'''
*Duke parë '''arrogancën që ke''' në mënyrën si shprehesh drejt kontribuesve
*...më kujton Eric Cartman nga Southpark kur fitoi pak pushtet si përgjegjës për të mbajtur rregull gjatë pushimit të gjatë dhe terrorizonte të gjithë në shkollën e tij provinciale
* ...'''je i pasjellshëm me njerëz që kontribojnë'''
*...po hyj direkt në temë '''pa humbur kohë me karakterin tënd'''.
*...ngaqë '''asnjë nga të gjithë 'ekspertët' e Wikipedias shqiptare''' nuk ka marrë mundin të bëjë asgjë tjetër '''përveç se të 'bërtasë': respekto autoritetin tim!'''
* Ti mund të mendosh që nuk ka pasur impakt asnjë nga aktivitetet, megjithëse mendoj të kundërtën, por nuk mund '''të hakmerresh në këtë mënyrë''' ndaj njerëzve që janë të apasionuar ndaj projektit.
* Mund të jesh i kënaqur '''duke sulmuar kontribues të tjerë''' dhe '''duke shfrytëzuar pozicionin që ke''', por e vërteta është që kanë kaluar kaq vite dhe cilësia e Wikipedia-s në shqip lë për të dëshiruar. Ndoshta bën diçka gabim që kemi ngelur në këtë pikë.
* Me keqardhje për agresivitetin dhe '''mosdëshirën tënde për bashkëpunim''',
* '''të uroj krijimin e teorive sa më kreative konspirative''',
{{collapse bottom}}
# Çështja mbi artikullin e Miilena Haritos u mbyll me ndërhyrjen e burokratit Punëtori. Të lutem mos e rihap më përndryshe kësaj radhe do të shkoj ta raportoj vërtet çështjen tek meta.wikimedia dhe do të vë në dukje qasjen tuaj, që është tejet klanore meqë po bëheni grup kundër meje, pa paraqitur fakte dhe argumente por vetëm duke bërë propagandë... Edhe unë punoj vullnetarisht këtu, por ndrysh enga ju nuk shkoj të redaktoj artiikujt e ministrave me të cilët jam takuar dhe kam marrëdhënie politike për më tepër duke postuar materiale të kopjuara dhe promovuese politike. Nëse nuk i kupton normat e wikipedias të këshillojë ti lexosh sërisht.
# Si pasojë, të lutem që herë tjetër nëse më drejtohesh mua të paraqesësh fakte dhe jo llafe në ajër. Gjithë të mirat!
-- <span style="font-family:Old English Text MT;border:1px dotted">[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<big>M</big>r.<big>P</big>seudo]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo|<big><big><span title="Diskuto">☢</span></big></big>]]</span> 27 Maj 2015 21:13 (CEST)
== Pjesmmarrje në votim dhe diskutim ==
Përshëndetje [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]],
Për shkak se shpesh hapen votime, diskutime, ide, dhe nuk përmbyllen, unë ju ftoj që të merrni pjesë nëse dëshironi të thoni mendimin dhe të jepni votën tuaj. Ju lutem shprehni lirshëm mendimin tuaj '''PRO''', '''KUNDËR''' apo '''NEUTRAL''', un nuk jam SPONZOR, thjesht dua që këto procese të mbarojnë, për të lënë hapësirë për artikuj të tjerë të votohen dhe diskutohen. [[Përdoruesi:Liridon/TO DO/am|Në këtë listë]] janë disa artikuj të propozua për artikull të Mirë dhe të Përkryer.
Ndërsa aktualisht është i hapur një diskutim në [[Wikipedia:Kuvendi#Faqe për Wikipedian në Facebook|Kuvend për një Wikiprojekt]], Faqe për Wikipedian në Facebook. Aktualisht akoma është i hapur votimi për krijimin e projektit, ndërsa mund të jepni ide të reja, të kundërshtoni ato aktuale dhe të votoni ashtu si mendoni se është më mirë. --[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 8 shtator 2015 20:44 (CEST)
== Wishlist ==
List of articles in German WP missing (good) images:
[[:de:Portal:Albanien/Bilderwünsche]]
--[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 5 dhjetor 2015 14:34 (CET)
:: Moved it to :sq
:: → [[Përdoruesi:Albinfo/Livadhi]]
:: Translation needs to be completed and checked. I would move it to [[Wikipedia:Requested pictures]] or so.
:: Best regards, --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:04 (CEST)
:::Duly noted. I'll complete, post it and let you know when it's up. Many thanks! --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 18 maj 2016 15:10 (CEST)
== News from international CEE Spring 2016 ==
[[File:Logo CEE-t.png|right|170px]]
Hi, dear local organizer of [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016|CEE Spring 2016]]! We have some news and updates.
* There are '''new countries and projects''' that joined the contest after it started, these are Belarusian classic Wikipedia, [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Croatia|Croatia]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kazakhstan|Kazakhstan]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Kosovo|Kosovo]], [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Sakha|Sakha]] and [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure/Turkey|Turkey]]. Our [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Timeline|Timeline]] is updated, so please update your plans as well. If some other countries join the contest on the go, we will inform you!
* There are two types of '''statistics''' gathered:
** Using the proposed lists of articles. See [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Statistics]] (it counts only articles in the [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Structure|lists]]).
** Using the template <nowiki>{{CEE Spring 2016}}</nowiki> on the articles talk pages. See [[:m:User:BaseBot/CEES/MMXVI]] and subpages.
*: If you don't use the template yet, here is an example: [[:m:w:uk:Special:Permalink/17787507|uk:Template:CEE Spring 2016]]. Its usage looks like: <code><nowiki>{{CEE Spring 2016 |user= |topic= |topic2= |topic3= |country= |country2= |country3= }}</nowiki></code>
*: If you are using it but don't see your project in the stats then, perhaps, you are not using it properly. Only articles created (or improved if the rules allow this) for the contest during its period should have the template on respective talk pages.
* Let us remind you, that as the contest is held simultaneously in many Wikipedias, it is vital that all articles, contest templates and categories are linked with '''Wikidata'''. Don't forget about this :)
* If your local contest has some special needs (e.g. stats by weeks), let us know. Having local '''rules''' [[:m:Wikimedia CEE Spring 2016/Local rules|briefly described on Meta page]] is compulsory for well-mannered organisers :)
Please '''let us know if you need help''' with anything! [[:m:Talk:Wikimedia CEE Spring 2016|Any questions leave here]].
If someone wants to receive such updates from CEE Spring on their talk page, they may add their username on [[:m:User:Base/MassMessage/CEE Spring-2016-locals|this page]]. It might also be useful to join WMCEE-l mailing list (wmcee-l[[File:At_sign.svg|17px|@|link=]]tools.wikimedia.pl, [http://tools.wikimedia.pl/mailman/listinfo/wmcee-l registration]).
Best regards from international organizers, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 3 prill 2016 03:32 (CEST)
<!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15493994 -->
== WALUG (votimi për rregulloren) ==
Përshëndetje Arianit,
[[Wikipedia:Wikimedians of Albanian Language User Group|Wikimedians of Albanian Language User Group]] është një grup i wikimedianëve shqiptarë tashmë i njohur nga Fondacioni i Wikimedias, që aktualisht po përpilon rregulloren/strategjinë e funksionimit. Propozimet, votimi dhe diskutimi për [[Wikipedia_diskutim:Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group#Vizioni_2|Vizionin e User Grupit]] është deri më 23:59 CEST 3 korrik 2016. Jeni i ftuar të jepni propozime/ide ose të votoni për propozimet e dhëna.--[[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi diskutim:Liridon|diskutimet]]) 29 qershor 2016 00:00 (CEST)
== Picture from Wikimania ==
Have you seen this? --[[Përdoruesi:Albinfo|Albinfo]] ([[Përdoruesi diskutim:Albinfo|diskutimet]]) 10 korrik 2016 19:59 (CEST)
[[Skeda:Cerimonia di chiusura - Wikimania 2016 12.jpg|thumb|Albanian Wikipedians with Jimmy Wales]]
== CEE Spring 2016 Survey ==
[[File:Logo CEE-t.png|right|170px]]
Hi, dear CEE Spring 2016 organisers! I am sorry for writing in English again.
The international organisers of the contest ask all the participants to complete the survey about the contest. It is very short. It gives us a bit of statistics and helps make the next contest better.
We will use MassMessage to give [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_eLP1PKZWjSpIi45 the survey link] to all the participants. Obviously, not all of them speak English, so please, [//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-User%3ABase%2FMassMessage%2FCEE+Spring-2016-participants%2FSurvey help us with translating this request] and encourage them to complete the survey.
Best regards, <br />-- [[:m:user:Ата|Ата]] via [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MassMessage]] 26 gusht 2016 20:54 (CEST)
<!-- Message sent by User:Base@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Base/MassMessage/CEE_Spring-2016-locals&oldid=15863493 -->
== Feedback request ==
Greetings,
The team that made [[mw:ORES|ORES]] is working on a new tool called [[mw:JADE|JADE]]. The new tool is for humans to review the work of ORES, to provide human feedback and oversight. The team would like to hear about how your experience using ORES has been on your wiki, and what you might expect from a tool like the one proposed. If you are interested, you can comment on [[mw:Talk:JADE|this page on mediawiki.org]].
The team is also interested in sharing updates with you as JADE is developed. Short messages will be sent to this talk page every month or two, linking to a page with further information. Is this something you would like to sign up for? Simply reply to me here if so and I will put your name on the list.
Happy editing to you. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 4 tetor 2017 21:17 (CEST)
:You can also [[m:Global_message_delivery/Targets/JADE|sign yourself up]] for updates anytime. [[Përdoruesi:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[Përdoruesi diskutim:Keegan (WMF)|diskutimet]]) 6 tetor 2017 18:46 (CEST)
== JADE: topics to discuss ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hello,
Here are some topics the [[mw:JADE|JADE]] team would like to discuss. If you are interested, follow the link to join the conversation:
*[[mw:Topic:Tzw0uv2bucrdprm4| Judgments, Endorsements, and Preference]]
*[[mw:Topic:Tzw4ebq17wbdog74|Free text comments and suppression]]
*[[mw:Topic:Tzw3qg8qiqow10d8|Should we integrate JADE with Flow?]]
*[[mw:Topic:Tzw5fix7hbs4ui8j|Thematic and quant analysis of judgements]]
Thank you. On behalf of the Scoring Platform Team, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]]([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 tetor 2017 23:09 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/JADE&oldid=17319199 -->
== Ftese për Wiki Weekend Tirana 2017==
Komuniteti i Open Labs zhvillojnë për të katërtin vit rradhazi [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Weekend_Tirana_2017 Wiki Wekeend Tirana 2017] me qëllimin për të pasuruar artikujt në gjuhën shqipe në Wikipedia. Ky aktivitet do të zhvillohet gjatë fundjavës së dytë të dhjetorit, përkatësisht në datat 9 dhe 10 dhjetor, ku pjesëmarrësit do të mblidhen në ambientet e Open Labs Hackerspace (Tiranë) në një program që kombinon puntoritë (workshops) me prezantimet nga wikipedianët nga Tirana, Elbasani, Durrësi, Prishtina, Gjilani, Zyrihu etj. Do të ketë gjithashtu workshope/editathons të ndryshme rreth Wikidata, Wiki Loves Maps, Wikiprojekti LGBT dhe Wikimedia Commons.
Wiki Weekend synon që të ndërtohen ura bashkëpunimi me wikimedianë të tjerë nga vendi dhe rajoni, të inspirohen wikimedianë të rinj që të bashkohen me komunitetin, të njihet publiku me projektet e Wikimedias, të organizohen editathone dhe të rritet ndërgjegjësimi i mediave lokale dhe institucioneve rreth rëndësisë së ndarjes së dijes përmes projekteve të lidhura me platformat dhe kulturën bashkëpunuese wiki.
Aktiviteti fillon në 9:30 dhe mbaron në 16:00 (të shtunën dhe të dielën). Ju ftojme të bashkoheni në abientet e [https://openlabs.cc/ Open Labs].
--[[Përdoruesi:Nafie shehu|Nafie shehu]] ([[Përdoruesi diskutim:Nafie shehu|diskutimet]]) 7 dhjetor 2017 22:14 (CET)
:{{ping|Arianit}} Edhe [[Teqeja e Turballi Sulltanit]] (afer [[Teqeja e Frashërit]])?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 22 shkurt 2019 23:37 (CET)
::Pa pergjigje?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 21:33 (CET)
Nuk e kuptoj mesazhin. [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 26 shkurt 2019 22:11 (CET)
:{{ping|Arianit}} Dëshironi ta plotësoni artikullin në [[Teqeja e Turballi Sulltanit|këtë]] Tekke si artikull [[Teqeja e Frasherit|Tekke në Frasher]]?--[[Përdoruesi:Gelaaden|Gelaaden]] ([[Përdoruesi diskutim:Gelaaden|diskutimet]]) 1 mars 2019 20:20 (CET)
::Jo :) tjetren e bera per shkak te rolit patriotik. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 1 mars 2019 21:34 (CET)
== Pyetje ==
Pershendetje ju lutem shumë a mund t'më n'dimoni ose ma sakt a mundë t'më tregoni se si mundë të postoj biografi per persona të "famshem" ne Wikipedia ?
:Tung, a e ke pa ndihmen [[Ndihm%C3%AB:P%C3%ABrmbajtja|këtu]]? --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 28 mars 2019 21:42 (CET)
== Faqet me ndryshime në pritje ==
Përshëndetje!
Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi.
Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 11:46 (CEST)
== Pershendetje ==
Sa i perket nje artikulli ne wikipedia sq ,ka dhe te tjere te ngjashem ,nese do perdoret dy standarte nuk eshte problem je i lire ta heqesh artikullin nese mendon se ne wikipedia nuk ka artikuj te tjere te ngjashem dhe ky eshte i vetmi ateher gabohesh . Faleminderit - [[Përdoruesi:R1337|R1337]]
:Pershendeteje {{Ping|R1337}} nuk ishte asgje personale. Mund te kete raste sic po thua, por mendoj qe standardet duhet te na ngrisin larte, jo te na ulin te pjestuesi me i vogel i perbashket. Shpresoj ne mirekuptim. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 prill 2020 10:02 (CEST)
Ok {{Ping|Arianit}} ne kete rast si te veprojme, te hiqet artikulli bashk me artikujt e ngjashem apo mos te lejohen me artikuj te tille ne te ardhmen ?
:{{Ping|R1337}} rregullat vlejne per te gjithe njejte. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]])
Ok {{Ping|Arianit}} Artikujt e ngjashem jane akoma aktiv do hiqen ?
:{{Ping|R1337}} duhet por m'varet prej Wikipedianve ta bejne. --[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 6 qershor 2020 16:07 (CEST)
== Per te krijuar nje faqe te re! ==
Pershendetje Arianit
Mendoj se ka shume artista qe duhet te shtohen ne faqen e wikipedia.
si mund te kontribuoj edhe une?
Te pershendes
Nela--[[Përdoruesi:WikiEDDE|WikiEDDE]] ([[Përdoruesi diskutim:WikiEDDE|diskutimet]]) 3 janar 2021 22:09 (CET)
:Pershendetje {{ping|WikiEDDE}} te rekomandoj te fillosh [[Wikipedia:Fillimi|ketu]]. Pastaj te livadhi personal (lidhja te menyja larte) draftoje artikullin edhe kerko ndihme per ndonje ceshtje specifike nese te duhet. Te lutem perdore referenca te besueshme pasi biografite e personave te gjalle jane me te ndjeshme pasi nuk deshirojme te akuzohet Wikipedia per shpifje. Poashtu puno artikuj vetem per persona te shquar mjaftueshem, dmth qe jane trajtuar nga burime detysore te besueshem mjaftueshem. Nje menyre me e lehte e kontributit eshte t'i rregullosh artikujt ekzistues ku ka mjaft nevoje per ndihme. Faleminderit per kontributin dhe me njofto nese te duhet ndihme. ----[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 5 janar 2021 14:30 (CET)
== Kontroll ==
Përshëndetje!
Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET)
<!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 -->
== Bllokimi i përdoruesit ==
Unë do ta bllokoj këtë përdorues për 20 vjet. [[Speciale:Kontributet/79.106.209.165|79.106.209.165]] 20 korrik 2022 13:04 (CEST)
== Ndihme rreth faqeve ==
Pershendetje meqe jeni perdorues i vjeter i Wikipedia Shqip, do doja brenda mundesive nese mund te pranoni pending changes ne versionin e, ne faqet ne vijim : [[Ledja Liku]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]], dhe ndonje ndihme,(kontribut) rreth formatit te citimeve do ishte e mirepritur,faleminderit. [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 14 tetor 2024 15:23 (CEST)
== Kerkese per Ndihme ==
Pershendetje duke qene se je Wikipedian i vjeter,do doja nese do mundeshe te me ndihmoje me pranimin e pending changes duke lene stabel versionin e fundit si redaktim ne faqet respektive : [[Ledja Liku]] , [[Zaho Balili]] dhe [[Fondacioni Mediatik Dritan Hoxha]] . Te falenderoj [[Përdoruesi:Benny8907|Benny8907]] ([[Përdoruesi diskutim:Benny8907|diskutimet]]) 15 tetor 2024 10:13 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2727223|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pablo Emilio Escobar Gaviria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Pikësim shtesë|Pikësim shtesë]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra me shenja pikësimi të panevojshme. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: extra punctuation|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20dhjetor%202024,%2009:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 dhjetor 2024 10:41 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202025,%2012:47)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2025 13:47 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:16 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:05)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:05 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:21)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:21 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:23)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:23 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2003:24)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 04:24 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2006:25)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 07:25 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2010:02)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 11:02 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2012:50)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 13:50 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Defi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765656|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Defi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2019:53)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 20:53 (CET)
== Artikuj mbi shkolla publike ==
Hej a mundemi me i ra ma ngadalë krijimit të artikujve për [[:Kategoria:Shkolla në Kosovë|shkolla publike kosovare]]? Nuk kemi mjaft burime të denja për krejt shkollat në Kosovë, aq ma pak që kanë të gjithat mjaft shquarësi dhe material për një artikull në Wikipedia. Idealisht na kish vyjt pak ma shumë material kur fillojmë artikuj me një redaktim. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 29 maj 2025 17:24 (CEST)
:Mendoj qe si tema vetvetiu kualifikohen per shquaresi. Burime bazike duhet te kete: per fusheveprimin, arritjet e shkolles, numrin e nxenesve, menaxhmentin etj. Përdoruesi:Edukatori ka fillu te punoj ne shkollat nje nga nje (kjo ia lehteson atij procesin) dhe me Grupin e Wikimedianeve te Gjuhes Shqipe do te organizojme kampanja publike per t'i ftuar nxenesit te kontribuojne. Artikulli i shkolles do te jete ngacmim i mire per ta mesuar procesin e redaktimit. Vec i kam krijuar artikujt e tyre ne Wikidata. Na jep pak kohe qe ta zhvillojme procesin. Faleminderit per mirekuptimin! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 29 maj 2025 18:03 (CEST)
== Të ftoj në diskutim, ku edhe mund të votosh ==
@[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], të përfundohet edhe një qështje që ka kohë që diskutohet; https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Propozoj%20heqjen%20e%20privilegjeve%20t%C3%AB%20administrator%C3%ABve%20joaktiv%C3%AB . [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 korrik 2025 18:38 (CEST)
== Përshëndetje Arianit ==
Të përgëzoj për intervistën që paske bërë për wikipedian e gjuhës shqipe [https://www.youtube.com/watch?v=D6AD42wKG2Y në këtë emision], shumë e pasur e informuese. Punë të mbarë. @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 3 nëntor 2025 18:52 (CET)
:@[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Faleminderit! -- [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 9 nëntor 2025 14:55 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Algoritmi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879262|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Algoritmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20dhjetor%202025,%2021:03)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 dhjetor 2025 22:03 (CET)
== Aktiviteti i kontrolluesve ==
:Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve.
:Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores.
:Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren.
:Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët.
:Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 06:58 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909477|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHFMU "Fehmi Agani", Turjakë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon emri|Mungon emri]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime me emra pa specifikuar mbiemrat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing name|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2014:14)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 15:14 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Dle Yaman]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2979985|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dle Yaman]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20maj%202026,%2019:12)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 maj 2026 21:12 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Fatos Geci]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2980246|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fatos Geci]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20maj%202026,%2019:56)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 maj 2026 21:56 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Sylvia Plath]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2981156|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sylvia Plath]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202026,%2013:45)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2026 15:45 (CEST)
== Lajmërim për përfundimin e privilegjeve ==
Përshëndetje! Ky është një lajmërim i automatizuar nga [[m:Global reminder bot|Global reminder bot]] për t'ju bërë me dije se privilegjet e tua si '''"reviewer"''' (Kontrolluesit) do të përfundojnë më '''"28 maj 2026, 09:58 (UTC)"'''. Për të lexuar më tepër në lidhje me ripërtëritjen e tyre, mund të shkoni te [[Wikipedia:Administrata|Administrata]]. Për të mos marrë më njoftime të tilla mjafton të shtoni veten te [[m:Global reminder bot/Exclusion|Global reminder bot/Exclusion]]. Ju faleminderit! [[Përdoruesi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Përdoruesi diskutim:Leaderbot|diskutimet]]) 21 maj 2026 21:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Aristoteli]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017432|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aristoteli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: DOI i lirë i pashënjuar|DOI i lirë i pashënjuar]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren parametra DOI me vlera që njihen si të lira por që nuk janë shënjuar si të tilla. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unflagged free DOI|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2014:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 16:16 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Sokrati]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017476|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sokrati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202026,%2020:45)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2026 22:45 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkimedi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017920|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkimedi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2010:07)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 12:07 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Vaksinimi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017925|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vaksinimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:08)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:08 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3017928|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lista e Pajisjeve të Forcave të Armatosura Serbe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Datat|Datat]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me datat. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: dates|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20gusht%202026,%2011:29)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 gusht 2026 13:29 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018166|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Përdorim i gabuar i et al.|Përdorim i gabuar i et al.]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë një përdorim të gabuar të et al.. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: explicit use of et al.|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20gusht%202026,%2015:16)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 gusht 2026 17:16 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Bizantine]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3018673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Bizantine]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20gusht%202026,%2011:15)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 gusht 2026 13:15 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Djalli (mitologji)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3022694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Djalli (mitologji)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20gusht%202026,%2020:26)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 gusht 2026 22:26 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ora e maleve]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3023007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ora e maleve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20gusht%202026,%2017:39)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 gusht 2026 19:39 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kimia]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025813|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kimia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2008:35)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 10:35 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Floçka]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3025820|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Floçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20gusht%202026,%2012:21)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 gusht 2026 14:21 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjeografia]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjeografia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2006:57)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 08:57 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Infeksioni]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026066|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Infeksioni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:04)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:04 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Greqia e Lashtë]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026068|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Greqia e Lashtë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2007:11)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 09:11 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndryshimet klimatike]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026209|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndryshimet klimatike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametri display|Parametri display]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin display. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: display-names|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2017:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 19:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Nelson Mandela]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026214|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nelson Mandela]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20gusht%202026,%2018:18)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 gusht 2026 20:18 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Mongole]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026290|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Mongole]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2013:03)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 15:03 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Perandoria Osmane]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3026385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Perandoria Osmane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20gusht%202026,%2018:27)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 gusht 2026 20:27 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Galeni]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3027887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Galeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20gusht%202026,%2010:37)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 gusht 2026 12:37 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Dialektika]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dialektika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Citimi referon vetveten|Citimi referon vetveten]] - Referimet shfaqin këtë problem kur vendosin te parametri {{!}}ref= vlera të njejta me ato te CITEREF të krijuara në mënyrë automatike nga vetë stampa e citimit. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: ref duplicates default|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:00)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:00 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Njeriu]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028568|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Njeriu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20gusht%202026,%2008:30)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 gusht 2026 10:30 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kiri i Madh]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028834|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kiri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:11)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:11 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Moisiu]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028836|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Moisiu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:13)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:13 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muhamed ibn Musa el-Kuarizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:48)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:48 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Natyra]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028850|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Natyra]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2019:55)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 21:55 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Abasitët]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028857|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abasitët]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:20)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:20 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Matematika]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Matematika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2020:40)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 22:40 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Epoka e Iluminizmit]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3028871|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Epoka e Iluminizmit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202026,%2021:07)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2026 23:07 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ernest Rutherford]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029077|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ernest Rutherford]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2016:41)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 18:41 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Xhames Klerk Maxwell]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3029086|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Xhames Klerk Maxwell]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shtator%202026,%2017:17)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shtator 2026 19:17 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Kuzhina arbëreshe]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3040037|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kuzhina arbëreshe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202026,%2017:25)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2026 19:25 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Katundi (Itali)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043198|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katundi (Itali)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shtator%202026,%2013:38)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shtator 2026 15:38 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3043382|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Babeș-Bolyai]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20shtator%202026,%2008:28)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 shtator 2026 10:28 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Ushtria]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3048303|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ushtria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202026,%2015:35)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2026 17:35 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Hora e Arbëreshëvet]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3051241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hora e Arbëreshëvet]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202026,%2019:20)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2026 21:20 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Homeri]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3054464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Homeri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202026,%2020:18)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2026 22:18 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3055602|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margaret Hamilton (shkencëtare)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Vendodhja|Vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametrat {{!}}location=, {{!}}place=, {{!}}publication-place= ose {{!}}publicationplace= janë të plotësuara me 1 ose më shumë shifra. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20tetor%202026,%2006:36)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 tetor 2026 08:36 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Aleksandri i Madh]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056221|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aleksandri i Madh]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2012:12)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 14:12 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Callìcari]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056324|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Callìcari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]].
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2017:58)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 19:58 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Barilli]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Barilli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2018:19)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 20:19 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Marsi]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056348|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Marsi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Formatimi|Formatimi]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me formatimin te disa parametra të caktuar. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: markup|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:19)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:19 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Çervikati]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056353|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çervikati]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Lidhjet e jashtme|Lidhjet e jashtme]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa në parametra që nuk mund të përmbajnë adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: external links|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2020:50)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 22:50 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Curinga]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3056359|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Curinga]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202026,%2021:06)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2026 23:06 (CEST)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Jul Çezari]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059479|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jul Çezari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]].
<!-- Pages with reference errors -->
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2014:08)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:08 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Çarli Çaplin]]'' ==
Përshëndetje, Arianit!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059484|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Çarli Çaplin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve|Është përdorur gabimisht parametri i të tjerëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdorin parametrin {{!}}others= pa përdorur parametrat e autorëve apo redaktorëve. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: others|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2014:18)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:18 (CET)
1qccxhhdn2u1o1hjbc4p1gxwda36rpn
Anemone
0
4130
3059465
2971539
2026-10-25T12:20:01Z
Kontributor 2K
155890
([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Zawilec gajowy.jpg]] → [[File:Anemone nemorosa Zawilec gajowy 2005-04-08 Sołtysowice 01.jpg]] [[c:COM:FR#FR1|Criterion 1]] (original uploader’s request)
3059465
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox_titulli | color = lightgreen | emri = {{PAGENAME}}}} <!-- Emri i tabeles -->
{{Taxobox_figura | figura = [[Skeda:Anemone ranunculoides 300303.jpg|250px|-]]| shënimi = ''Anemone ranunculoides'' }}<!-- Figura -->
{{Taxobox_fillim_seleksionimi | ngjyra = lightgreen }} <!-- Horizontalja e 1 e tabelës -->
{{Taxobox_lloji_info | taxon = [[Bimët|Bimë]]}} <!-- Niveli I -->
{{Taxobox_dega_info | taxon = [[Magnoliophyta]]}} <!-- Niveli II -->
{{Taxobox_klasa_info | taxon = [[Magnoliopsida]]}} <!-- Niveli III -->
{{Taxobox fisi_info | taxon = [[Ranunculales]]}} <!-- Niveli IV -->
{{Taxobox familja_info | taxon = [[Ranunculaceae]]}} <!-- Niveli V -->
{{Taxobox grupi_info | taxon = '''''Anemone'''''}} <!-- Niveli VI -->
{{Taxobox_fund_seleksionimi}} <!-- Horizontalja e 2 e tabelës -->
<!-- Niveli i ndalo -->
{{Taxobox_seksioni_nënëgrup | color = lightgreen | plural_taxon = Antarët}} <!-- lista e antarëve -->
Shiko:[[#Lista e anëtarëve|Lista e anëtarëve]]
{{Taxobox_fund}}
<!-- Përmbajtja e artikulli -->
'''''Fillikatet''''' ( ''lat. Anemone'' ) formon grupin e saj brenda familjes [[Ranunculaceae]]. Në këtë grup hynë mbi 100 lloje që kryesish mund ti gjejmë në hemisferën veriore të tokës, dhe atë me së shumti në zonat me klimë të butë të Azisë ku edhe gjenden në vendlindje.
Në kopshte Evropiane kultivohet më së shumti lloji i ''Anemone coronaria'' që njihet si fillikate kopshti.
Prejardhja e emrit të Anamonit vije nga antika. Plinusi i vjetër e lidhë këtë me anamosin grekë d.m.th. me erën (frymën) e greke.
Të gjitha llojet e fillikateve në natyrë, si të freskëta janë pak helmuese. Me zierjen e tyre ato e humbin sasinë e helmit. Ndërsa për kafshët në natyrë sjellin një helmim të lehtë.
Sot, lëngu i fituar nga fillikatet përdoret në Homeopati
<!-- Familja -->
<!-- Antari -->
== Lista e anëtarëve ==
<!-- Nën/Klasifikime të Nivelit Ndalo : Familje, Grupe, Sektore, ... -->
Jan diku 120 lloje duke i llogaritur këto:
* '' Anemone altaica ''
* '' Anemone apennina ''
* '' Anemone baicalensis ''
* '' Anemone baldensis ''
* '' Anemone biarmiensis ''
* '' Anemone biflora ''
* '' Anemone blanda ''
* '' Anemone bucharica ''
* '' Anemone canadensis ''
* '' Anemone capensis ''
* '' Anemone caroliniana ''
* '' Anemone caucasica ''
* '' Anemone coerulea ''
* '' Anemone coronaria ''
* '' Anemone cylindrica ''
* '' Anemone deltoidea ''
* '' Anemone demissa ''
* '' Anemone dichotoma ''
* '' Anemone elongata ''
* '' Anemone eranthoides ''
* '' Anemone fanninii ''
* '' Anemone flaccida ''
* '' Anemone glauciifolia ''
* '' Anemone gortschakowii ''
* '' Anemone heldreichiana ''
* '' Anemone hortensis ''
* '' Anemone hupehensis ''
** '' Anemone hupehensis ''
* '' Anemone keiskeana ''
* '' Anemone lancifolia ''
* '' Anemone leveillei ''
* '' Anemone lithophila ''
* '' Anemone magellanica ''
* '' Anemone mexicana ''
* '' Anemone multifida ''
* '' Anemone narcissiflora ''
* '' Anemone nemorosa ''
* '' Anemone nikoensis ''
* '' Anemone obtusiloba ''
* '' Anemone palmata ''
* '' Anemone parviflora ''
* '' Anemone pavonina ''
* '' Anemone petiolulosa ''
* '' Anemone polyanthes ''
* '' Anemone quinquefolia ''
* '' Anemone raddeana ''
* '' Anemone ranunculoides ''
* '' Anemone reflexa ''
* '' Anemone riparia ''
* '' Anemone rivularis ''
* '' Anemone rupicola ''
* '' Anemone sibirica ''
* '' Anemone sylvestris ''
* '' Anemone tetrasepala ''
* '' Anemone tomentosa ''
* '' Anemone trifolia ''
* '' Anemone trullifolia ''
* '' Anemone tschernjaewii ''
* '' Anemone tuberosa ''
* '' Anemone villosissima ''
* '' Anemone virginiana ''
* '' Anemone vitifolia ''
* '' Anemone zephyra ''
<gallery>
Figura:Anemone altaica RB.jpg|'''A. altaica'''
Figura:Anemone_blanda3.jpg|'''A. blanda'''
Figura:Anemone_canadensis2.jpg|'''A. canadensis'''
Figura:Anemone narcissiflora 080603.jpg|A. narcissiflora
Figura:Anemone nemorosa Zawilec gajowy 2005-04-08 Sołtysowice 01.jpg|A. nemorosa
Figura:Ranunculus repens-bgiu.jpg|A. ranunculoides
Figura:(MHNT) Anemone sylvestris - flower.jpg|A. sylvestris
</gallery>
== Shiko dhe këtë ==
<!-- Tekste të pa renditura që kanë të bëjnë me temën -->
== Lidhje të jashtme ==
<!-- Nyje interneti që kanë të bëjnë me temën -->
<!-- Emri i kategorisë së temës në projektin Commons --> {{Commonskat|Anemone}}
<!-- kategorizimi dhe ndëruiki -->
<!-- Ndëruiki -->
[[Kategoria:Bimë]]
{{Bio-cung}}
11q05hq83c28yaogzvwfc8xn3pqexou
Alain Prost
0
5811
3059608
3059179
2026-10-26T01:14:16Z
Sadsadas
51943
/* Renault */
3059608
wikitext
text/x-wiki
{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]]
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]
| Races = 202
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]])
| Wins = 51
| Podiums = 106
| Points = 768.5
| Poles = 33
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]]
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]]
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]]
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]]
| Last position = 1ri (99 pikë)
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).
Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.
Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.
Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.
==Jeta e hershme==
Alain Prost ka lindur në komunën [[Lorette, Loire|Lorette]] afër qytezës [[Saint-Chamond, Loire|Saint-Chamond]], në qarkun [[Loire (department)|Loire]] afër qytetit të [[Saint-Étienne]], Francë. Prindit e tij janë André Prost dhe Marie-Rose Karatchian, të dy të lindur në Francë me origjinë [[Armenia|armene]].<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cite web|date=31 janar 2019|title="I Don't Speak Armenian, but I'm Armenian": Alain Prost – Living Legend of Formula One|url=https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|access-date=7 shkurt 2021|website=armedia.am|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132531/https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Babai i tij kishte një dyqan që shiste mobilje.<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Prost kishte një vëlla më të madh, Danielin, i cili vdiq në shtator 1986 nga kanceri.<ref>{{cite book|title=Motor Cycling and Motoring|language=en|volume=171|page=14|publisher=Temple Press Limited|year=1986}}</ref><ref name=":1" /> Prost ishte një fëmijë energjik dhe i shkathët i cili luajti disa sporte, si mundja, futbolli dhe patinazhi. Duke luajtur këto sporte, ai theu hundën e tij disa herë.<ref name=":2" /><ref name=":1"/> Ai fillimisht kërkoi të bëhej instruktor palestre dhe futbollist profesionist por më pas zbuloi garat karting gjatë kohës që ishte me pushime me familjen e tij në moshën 14 vjeç.<ref name=":2" /><ref name=":1"/> Ky sport më pas u bë menjëherë zgjedhja e parë e tij.<ref name="mcbride_nyt_p3" />
Prost bleu makinën e tij të parë kart në moshën 16 vjeç me paratë e fituara duke punuar në dyqanin e babait të tij. Në vitin 1974, ai u përqëndrua tërësisht në sportin e garimit.<ref name=":2" /> Një vit më pas, ai fitoi kampionatin francez karting të të rriturve. Në vitin 1976, Prost u ngjit në kategorinë Formula të garimit: ai dominoi kampionatin francez Formula Renault, duke fituar të gjitha garat me përjashtim të njërës.<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në vitet në vijim, Prost triumfoi në Kampionatin evropian të Formula Renault, dy herë në kampionatin francez [[Formula Tre]] si dhe në Formula Tre evropiane.<ref name="GP Encyclopedia" /> Gjatë kësaj kohe, ai mori pjesë në edicionet 1977 dhe 1978 të Formula Dy.
Fitoret e Prost në Formula Tre tërhoqën interesin e disa ekipeve dhe sponsporve të Formula Një. Para garës së fundit të sezonit 1979, [[Paddy McNally]] dhe [[John Hogan]] të [[Marlboro]]s (sponsori i McLaren) ofruan të mbulonin shpenzimet e një makine të tretë McLaren për t'i dhënë mundësi Prostit të bëjë debutimin e tij në Formula Një. Francezi e refuzoi ofertën, duke thënë se nuk ishte gati për të debutuar: "Nuk e njoh [[Watkins Glen]] dhe nuk e njoh makinën. Do të ishte më mirë të organizonim një provë si fillim."<ref name=":10"/>
==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref>
Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.
Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref>
===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref>
Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref>
Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" />
[[Skeda:Prost Renault Paris.jpg|thumb|Makina [[Renault RE40]] e Prost, i cili në vitin 1983 ishte pranë fitimit të titullit të parë kampion.]]
Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref>
Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}
===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref>
Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref>
Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.
====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij."
Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.
====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.
Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].
McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref>
Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.
====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref>
Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref>
Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref>
Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref>
===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref>
Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref>
Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" />
Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref>
===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref>
Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref>
Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref>
==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" />
Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref>
Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" />
Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" />
===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref>
Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref>
===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste".
Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/>
Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref>
===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref>
===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:
*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/>
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" />
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" />
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref>
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref>
Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref>
Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po "sillej si frikacak".<ref name=":25">{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&gl=US&hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}</ref> Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].<ref>{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}</ref> Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.
Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e përqafoi.<ref>{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}</ref><ref name=":5" /> Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: "Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain." Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.<ref name="Hamilton">{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}</ref><ref name=":5" /> Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,<ref>{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}</ref> dhe komentoi se kur Senna vdiq "një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu", sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.<ref name=":5">{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|title=Ayrton Senna by Alain Prost|publisher=Motorsport Magazine|author=Nigel Roebuck|language=en|date=tetor 1998|access-date=20 tetor 2026}}</ref>
===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.
*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}</ref>
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}</ref>
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}</ref>
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.<ref>{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}</ref>
==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.<ref>{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}</ref> Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.<ref>Hamilton 2015, f. 306.</ref> Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;<ref name=":2" /> ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].<ref>{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.<ref>{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}</ref>
===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993.<ref name="Prost Renault">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 shtator 1995|title=Team Prost - a dream or reality?|url=http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605084146/http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|archive-date=5 qershor 2014|access-date=27 nëntor 2024|website=Grandprix.com|language=en}}</ref> Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.<ref name="Prost Renault" />
Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në "Prost Grand Prix".<ref name="Prost GP">{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/con-prost.html|title=GP Encyclopedia – Constructor – Prost Grand Prix|publisher=GrandPrix.com|language=en|access-date=8 shtator 2006|date=16 gusht 2006}}</ref> Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000.<ref name="Prost GP" /> Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|title=Analysis: Prost's Dream of French Team in Jeopardy|author=Francois Thomazeau|date=22 nëntor 2001|website=Autosport.com|language=en|access-date=23 janar 2007|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202510/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|url-status=live}}</ref><ref name="essaar">{{cite web|url=http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|title=F1: Prost Grand Prix – What went wrong?|author=Aaron Collins|date=3 shtator 2018|website=Essaar Motorsport|language=en|access-date=15 gusht 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815013921/http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|archive-date=15 gusht 2019}}</ref>
Prost u bë president i Prost Grand Prix në fillim të vitit 1998.<ref name="essaar"/> Pas mbërritjes së Peugeot si furnizues motorrësh për ekipin, Mugen-Honda vendosi të furnizonte ekipin Jordan. Prost GP shënoi një pikë të vetme gjatë sezonit kur Jarno Trulli përfundoi i gjashti në Belgjikë.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|title=1998 Belgian Grand Prix|publisher=Formula Një|language=en|date=30 gusht 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205004520/http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|archive-date=5 dhjetor 2014|access-date=24 dhjetor 2015}}</ref> Sezoni 1999 ishte vendimtar për Prost GP.<ref>Jean-Michel Desnoues; Patrick Camus & Jean-Marc Loubat <u>Formula 1 99</u> . Queen Anne Press. {{ISBN|1-85291-606-0}}</ref> Prost punësoi [[John Barnard]] si konsulent teknik.<ref name="Prost GP" /> Kompania e Barnard, B3 Technologies, ndihmoi [[Loïc Bigois]] me projektimin e modelit Prost AP02. Panis dhe Trulli ranë dakord të qëndronin me ekipin për këtë sezon. Makina nuk ishte një shqetësim i madh, por motori Peugeot V10 doli të ishte i rëndë dhe i paqëndrueshëm.
Viti i fundit i Peugeot si furnizues motorrësh për Prost GP solli njëfarë optimizmi. Prost punësoi shokun e tij të skuadrës të Ferrari në sezonin 1991, [[Jean Alesi]], për të drejtuar makinën kryesore dhe gjermanin [[Nick Heidfeld]], i cili kishte fituar kampionatin e Formula 3000 në vitin 1999, për ta shoqëruar. Sezoni doli të ishte sërisht katastrofik: AP03 doli të ishte i paqëndrueshëm dhe me menaxhim të dobët. Gjërat nuk u ndryshuan kur pilotët u përplasën me njëri-tjetrin në [[Çmimi i madh i Austrisë 2000|Çmimin e madh të Austrisë]]. Drejtori teknik i sapoemëruar, [[Alan Jenkins]], u shkarkua në mes të vitit. Prost ristrukturoi ekipin, duke punësuar [[Joan Villadelprat]] si drejtor menaxhues dhe duke zëvendësuar Jenkins me [[Henri Durand]] si drejtor të ri teknik të ekipit.<ref name="Prost GP" />
Në vitin 2001, Ferrari pranoi të furnizonte Prost GP me motorrë për sezonin e ri.<ref name="Prost GP" /> Paratë mbaruan në fillim të sezonit 2002 dhe Prost falimentoi, duke lënë borxhe prej rreth 30 milionë $.<ref name="Prost GP" />
===Role të tjera===
Gjatë vitit 2002, Prost kaloi kohë me familjen e tij dhe garoi në tetë gara me biçikleta, duke u renditur i treti në ''Granite – Mont Lozère''.<ref>{{Cite web|date=12 tetor 2017|title=Limited Edition RM 70-01 Tourbillon Alain Prost – The Richard Mille watch with the Odometer|url=https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|access-date=12 shkurt 2021|website=LUXUO Thailand|language=en|archive-date=8 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208010129/https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|url-status=live}}</ref><ref>[http://www.prostfan.com/2002.htm Alain Prost 2002 Bicycle Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019100827/http://www.prostfan.com/2002.htm |date=19 tetor 2006 }}, ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Ai gjithashtu garoi në serinë e garave në akull Andros në vitin 2003, duke u renditur i dyti në kampionat pas [[Yvan Muller]].<ref>{{Cite web|title=Alain Prost pilotera le nouveau Dacia Duster au Trophée glace Andros|url=https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|access-date=12 shkurt 2021|website=argus.nc|language=fr|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331053557/https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|url-status=live}}</ref><ref name = "Andros">''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros03.htm p. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019101133/http://www.prostfan.com/andros03.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Në vitet 2003 dhe 2004, Prost mori pjesë në [[Étape du Tour]].<ref>{{Cite web|author=Patrick François|date=1 shkurt 2005|title=Alain Prost: 12 ans de cyclosport!|url=http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|access-date=12 shkurt 2021|website=Cyclisme Pour Tous|language=fr|archive-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225101108/http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|url-status=live}}</ref> Prost u bë gjithashtu Ambasador për Uniroyal, një pozicion që do ta mbante deri në maj 2006.<ref>{{Cite web|date=16 korrik 2003|title=Alain Prost, ambassadeur d'Uniroyal|url=https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|access-date=12 shkurt 2021|website=Stratégies|language=fr|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122073134/https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|url-status=live}}</ref><ref name="Later Life">''Alain Prost Information – Alain's career year by year, 1973–2006'' [http://www.prostfan.com/infos.htm ProstFan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905184626/http://www.prostfan.com/infos.htm |date=5 shtator 2017 }}. Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Prost vazhdoi të garonte në Andros Trophy, duke fituar titullin me Toyotën në vitet 2006–07, 2007–08 dhe me Dacian në vitet 2011–2012.<ref>{{Cite web|author=Joe Rusz|date=10 nëntor 2010|title=Prost Plays it Cool|url=https://www.roadandtrack.com/racing/race-coverage/prost-plays-it-cool|access-date=12 shkurt 2021|website=Road & Track|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Noah Joseph|date=5 shkurt 2012|title=Alain Prost wins ice-racing series in Dacia Lodgy Glace MPV|url=https://www.autoblog.com/2012/02/05/alain-prost-wins-ice-racing-series-in-dacia-lodgy-glace-mpv/|access-date=12 shkurt 2021|website=Autoblog|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084929/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=www.autoblog.com&gdpr=0&gdpr_consent=&us_privacy=1YNN&gpp=DBABBg~BVoIgACA.QA&gpp_sid=8|url-status=live}}</ref><ref>''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros04.htm p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019212848/http://www.prostfan.com/andros04.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref><ref name="Andros5">''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros05.htm p. 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110014307/http://www.prostfan.com/andros05.htm |date=10 nëntor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref><ref>[http://www.prostfan.com/20062007.htm Trophée Andros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101091920/http://www.prostfan.com/20062007.htm |date=1 janar 2007 }}, ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref>
Për [[Kampionati Botëror i Formula Një 2010|sezonin 2010 të Formula Një]], rregullorja sportive u ndryshua në mënyrë që një ish-pilot të ishte pjesë e panelit të administratorëve. Prost ishte piloti i parë i tillë që mori këtë rol, në [[Çmimi i madh i Bahreinit 2010|Çmimin e Madh të Bahreinit 2010]].<ref>{{cite news|author=Matt Beer|title=Prost joins stewards for Bahrain|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|language=en|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|date=11 mars 2010|access-date=11 mars 2010|archive-date=14 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314141858/http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu mori pjesë në Garën e Kampionëve në 2010, një garë e organizuar për legjendat e sportit motorik për të garuar në makina të barabarta.<ref>{{Cite web|date=20 maj 2010|title=Alain Prost for ROC|url=https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|access-date=12 February 2021|website=Times of Malta|language=en|archive-date=2 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202185414/https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|url-status=live}}</ref> Në shkurt 2012, Prost u emërua ambasadori i ri ndërkombëtar i Renault, duke përfaqësuar kompaninë në demonstrime sportive dhe në ngjarje të organizuara ose të ndjekura nga Renaulti.<ref>{{cite web|author=Luke Vandezande|title=Alain Prost Named New Renault Brand Embassador [sic]|url=http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|publisher=AutoGuide|language=en|date=23 shkurt 2012|access-date=18 tetor 2012|archive-date=28 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128174700/http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|url-status=live}}</ref> Prost ka përfunduar dy herë [[Absa Cape Epic]], një garë tetë-ditore me biçikleta malore prej 700 km në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Ai e përfundoi garën për herë të parë në 2012 me partnerin Sebastien di Pasqua dhe pastaj përsëri në 2013, dhe e nisi por nuk e përfundoi garën në 2014.<ref>{{Cite web|title=Prost/Di Pasqua {{!}} 2014 Absa Cape Epic|url=https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|access-date=12 shkurt 2021|website=cape-epic.com|language=en|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205153215/https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|url-status=live}}</ref>
Në tetor 2013, u njoftua se Prost do të bashkonte forcat me ekipin e garave DAMS të [[Jean-Paul Driot]] për të formuar "e.dams", një ekip që do të garonte në Kampionatin FIA Formula E me makina elektrike që nga fillimi i tij në shtator 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012620/http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|title=Alain Prost & Jean-Paul Driot team up for Formula E|date=24 tetor 2013|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}</ref> Në qershor 2014, ekipi njoftoi se formacioni i tij fillestar i pilotëve do të përbëhej nga [[Nicolas Prost]] dhe [[Sébastien Buemi]].<ref>{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706123625/http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|url-status=dead|archive-date=6 korrik 2014|title=Buemi & Prost sign for newly-titled e.dams-Renault|date=30 qershor 2014|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}</ref> Ekipi fitoi kampionatin e parë të Formula E.<ref>{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|title=Renault to invest more in electric series|author=Alan Baldwin|date=28 qershor 2015|author=Ken Ferris|publisher=Reuters|language=en|access-date=28 qershor 2015|archive-date=30 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630231259/http://uk.reuters.com/article/2015/06/28/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|url-status=dead}}</ref> Prost ishte një analist në Channel 4 F1 për sezonin 2016.<ref>{{Cite web|author=Lawrence Barretto|date=8 mars 2016|title=Mark Webber, Alain Prost and Murray Walker join Channel 4 F1 team|url=https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|access-date=21 janar 2025|website=Autosport.com|language=en|archive-date=23 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623153424/https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 2017, Prost u punësua si këshilltar special për Renaultin në Formula Një.<ref>{{cite web|author=Sam Hall|title=Four-time F1 champ Alain Prost signs on to help Renault F1|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|publisher=Autoweek|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=1 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123442/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|url-status=live}}</ref> Që nga korriku 2019, ai mori një rol drejtor jo-ekzekutiv në Renault Sport. Gjatë garës së 1000të të Formula Një, në Kinë, Prost pati nderin të valëviste flamurin me kuadrata ndërsa piloti i Mercedesit, Lewis Hamilton, kaloi vijën e finishit për të marrë fitoren e tij të 75të në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|title=Prost takes non-executive director role with Renault F1 team|author=Adam Cooper|date=30 korrik 2019|website=motorsport.com|language=en|access-date=30 korrik 2019|archive-date=30 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730075415/https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|url-status=live}}</ref> Prost vazhdoi rolin e tij brenda ekipit të Formula Një të Renault, i cili u riemërua "Ekipi Alpine F1" në vitin 2021, deri në janar 2022, kur u njoftua largimi i tij nga ekipi.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost slams Alpine for 'lack of respect' as departure is announced|url=https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|access-date=13 korrik 2023|website=Sportslumo|language=en |archive-date=27 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527093123/https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|url-status=live}}</ref>
==Jeta personale==
Prost ishte i martuar me Anne-Marie (e lindur më 14 shkurt 1955), por ata u divorcuan pak më vonë. Ata kanë dy djem, Nicolas (i lindur më 18 gusht 1981) dhe Sacha Prost (i lindur më 30 maj 1990).<ref>{{Cite web|date=14 gusht 2020|title=Learn More About Alain Prost's Wife Anne-Marie Prost, Married In 1980|url=https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132707/https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|url-status=live}}</ref> Prost ka edhe një vajzë, Victoria, e lindur në vitin 1996 nga lidhja e tij me Bernadette Cottin.<ref>{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=Meet Victoria Prost – Photos Of Alain Prost's Daughter|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132705/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|url-status=live}}</ref> Nga viti 2014 deri në vitin 2018, Nicolas garoi në Formula E për [[e.dams Renault]], një ekip i drejtuar pjesërisht nga babai i tij.<ref>''[http://www.prostfan.com/nicolas.htm – Nicolas' career year by year, 2003 – 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416162110/http://www.prostfan.com/nicolas.htm|date=16 prill 2008 }}'', ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 17 gusht 2018.</ref><ref>{{Cite web|date=12 June 2018|title=Nico Prost to leave Renault e.dams after New York finale|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|access-date=7 shkurt 2021|website=FIA Formula E|language=en|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209032835/https://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|url-status=live}}</ref> Prost jetoi në qytetin e tij të lindjes, Saint-Chamond, derisa ai dhe ekipi i tij Renault u ndanë në fillim të viteve 1980. Në prill 1983, familja Prost u zhvendos në Sainte-Croix, Zvicër, dhe pak më vonë në Yens, Zvicër. Ata u zhvendosën në Zvicër pasi punëtorët e Renault shkuan në shtëpinë e Prostit në Francë dhe i dogjën dy makina.<ref name="mcbride_nyt_p3"/> Ata jetuan atje deri në nëntor 1999, kur u zhvendosën në Nyon në të njëjtin shtet.<ref>{{cite web|url=http://www.prostfan.com/index.htm|title=Alain Prost Information|website=prostfan.com|language=en|access-date=17 gusht 2006|archive-date=11 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060511200904/http://www.prostfan.com/index.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013|title=Prost Alain Switzerland|url=https://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|access-date=7 shkurt 2021|website=switzerlandisyours.com|language=en|archive-date=27 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327021759/http://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|url-status=live}}</ref> Nëpërmjet Nicolas, Prost ka dy nipër të quajtur Kimi (i lindur në nëntor 2015) dhe Mika (i lindur në dhjetor 2020).<ref>{{Cite web|author=Gabriele Testi|date=18 November 2015|title=È arrivata la "terza generazione" dei... Prost!|url=https://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/658288/|access-date=8 shkurt 2021|website=it.motorsport.com|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130052542/http://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/|archive-date=30 nëntor 2016}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 janar 2021|title=Nico Prost Bio|url=https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|access-date=8 shkurt 2021|website=Nico Prost Bio – Net Worth, Career, Crash, Parents, Wife, Siblings, Wiki {{!}} eCelebritySpy|language=en|archive-date=21 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121230941/https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|author=Nicholas Prost|date=27 dhjetor 2020|title=Welcome little Mika ❤️ our second son was born today, he is in great form and his mom also. His brother is very happy!|url=https://www.instagram.com/p/CJTwu28AuGI/?hl=en|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/nicoprost/2473534946673877384|archive-date=23 dhjetor 2021|language=en|url-access=subscription|access-date=8 shkurt 2021|website=instagram.com}}{{cbignore}}</ref> Nëpërmjet Sachas, ai ka një nip tjetër të quajtur Liam (i lindur në qershor 2018).<ref>{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=5 Facts About Alain Prost's Son Sacha Prost|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|access-date=8 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302233339/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 1986, Prost u dekorua me Legjionin e Nderit nga presidenti francez, [[François Mitterrand]];<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9"/> ai u gradua nga Kalorës në Oficer në vitin 1993.<ref name=":11">{{Cite web|date=1 janar 1994|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|title=Article – Décret du 31 décembre 1993 portant promotion et nomination à titre exceptionnel – Légifrance|language=fr|access-date=13 shkurt 2021|website=www.legifrance.gouv.fr|archive-date=27 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227212022/https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 janar 1994|title=LÉGION D'HONNEUR Les promotions et les nominations du Nouvel An|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412041126/https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|archive-date=12 prill 2021|access-date=15 shkurt 2021|website=lemonde.fr|language=fr}}</ref> Përveç kësaj, atij iu dha një OBE nderi Britanik në vitin 1994,<ref name=":13">{{Cite web|date=13 dhjetor 1994|title=FRANCE: ALAIN PROST IS AWARDED BRITISH OBE|url=https://reuters.screenocean.com/record/1011437|access-date=18 shkurt 2021|website=Reuters Archive Licensing|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085426/https://reuters.screenocean.com/record/1011437|url-status=live}}</ref><ref name=":12" /> si dhe Urdhri Brazilian i Kryqit të Jugut në vitin 1999.<ref>{{Cite web|date=26 maj 1999|title=LFL – Produção intelectual – DocReader Web|url=https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&pagfis=3117|access-date=19 shkurt 2021|website=docvirt.com|language=pt|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204222526/https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&pagfis=3117|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 qershor 2019|title=Embaixador da Suécia no Brasil é condecorado com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|url=https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|access-date=19 shkurt 2021|website=Sweden Abroad|language=pt|archive-date=28 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228213242/https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|url-status=dead}}</ref> Ai u përfshi gjithashtu në Sallën e Famës së Sporteve Motorike Ndërkombëtare dhe në Sallën e Famës së FIAs në vitet 1999 dhe 2017 respektivisht.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|access-date=15 shkurt 2021|website=International Motorsports Hall of Fame|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015831/https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 dhjetor 2017|title=F1 Champions gather in Paris as FIA opens Hall of Fame|url=https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|access-date=15 shkurt 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|language=en|archive-date=17 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124759/https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|url-status=live}}</ref>
Përveç gjuhës së tij amtare frënge, Prost flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe [[Gjuha italiane|italisht]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GxWnjjoJPqM|title=Intervista ad Alain Prost|author=RMC Motori - Racing Mobilità Curiosità|language=it|date=22 shkurt 2017|access-date=28 tetor 2023|via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> Ai luajti veten e tij në serinë vizatimore ''[[Tooned]]'' të McLaren për të përkujtuar 50-vjetorin e themelimit të ekipit.<ref>{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: The making of (part 2)|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|language=en|format=video|date=18 nëntor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143605/https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|url-status=live}}</ref> Episodi 5 i sezonit të dytë të serialit tregon një rrëfim të trilluar të sezonit 1984 të Formula Një, i cili ia atribuon dështimet mekanike të Prostit dhe pozicionin e tij të fundit në kampionat gjatë sezonit veprimeve të personazhit Profesor M (i luajtur nga [[Alexander Armstrong]]).<ref>{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: Episode 5 - The Alain Prost Story|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|language=en|format=video|date=6 tetor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=18 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118030030/https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|url-status=live}}</ref>
==Rekordi i garimit==
===Përmbledhja e karrierës===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center"
!Sezoni
!Seria
!Ekipi
!Gara
!Fitore
!Pol pozita
!Xh/të shpejta
!Podiume
!Pikë
!Pozicioni
|-
!rowspan=2|1976
|align=left|[[Formula Renault 2.0 West European Cup|Formule Renault Nationale]]
|align=left|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|13
|12
|10
|11
|12
|112
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|Equipe Danielson
|2
|0
|1
|0
|0
|1
|28të
|-
!rowspan=2|1977
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|
|16
|6
|4
|7
|10
|157
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1977 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Kauhsen|Willi Kauhsen Racing Team]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=5|1978
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan="4" style="text-align:left"|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|?
|?
|?
|?
|?
|?
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|Formula Tre Evropiane]]
|8
|1
|1
|1
|1
|10
|9të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#BP Super Visco British F3 Championship|Super Visco British Formula Three]]
|2
|0
|0
|0
|1
|7
|13të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#Vandervell British F3 Championship|Vandervell British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|1
|18
|9të
|-
|align=left|[[1978 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Fred Opert|Fred Opert Racing]]
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=3|1979
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan="3" style="text-align:left"|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|5
|5
|4
|5
|5
|75
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left nowrap|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|Formula Tre Evropiane]]
|10
|6
|5
|6
|8
|67
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1979 British Formula Three Championship|British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|0
|4
|12të
|-
!rowspan=2|1980
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1980|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
|13
|0
|0
|0
|0
|5
|16të
|-
|align=left|[[1980 BMW M1 Procar Championship|BMW M1 Procar Championship]]
|align=left|[[BMW in motorsport|BMW Motorsport]]
|1
|0
|0
|0
|0
|6
|21të
|-
!1981
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1981|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|3
|2
|1
|6
|43
|5të
|-
!1982
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1982|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|16
|2
|5
|4
|4
|34
|4të
|-
!1983
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1983|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|4
|3
|3
|7
|57
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1984
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1984|Formula Një]]
|align=left nowrap|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|7
|3
|3
|9
|71.5
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1985
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1985|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|5
|2
|5
|11
|73
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1986
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1986|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|4
|1
|2
|11
|72
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1987
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1987|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|3
|0
|2
|7
|46
|4të
|-
!1988
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1988|Formula Një]]
|align=left|[[Honda nē Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|7
|2
|7
|14
|87
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1989
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1989|Formula Një]]
|align=left|[[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|4
|2
|5
|11
|76
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1990
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1990|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|16
|5
|0
|2
|9
|71
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1991
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1991|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|15
|0
|0
|1
|5
|34
|5të
|-
!1993
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1993|Formula Një]]
|align=left|[[Canon Inc.|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
|16
|7
|13
|6
|12
|99
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!2005
|align=left|[[FFSA GT Championship]]
|align=left|[[Exagon Engineering]]
|11
|1
|2
|0
|3
|104
|11të
|-
!colspan="10"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/><ref>{{cite web|title=Alain Prost|url=https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|website=DriverDB|language=en|access-date=5 maj 2022|archive-date=25 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525013731/https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref>}}}}
|}
===Rezultatet në Formula Tre Evropiane===
(Garat me ''të pjerrta'' tregojnë xhirot e shpejta)
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%"
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! DC
! Pikë
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|1978]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 21B]]
!nowrap| [[Renault]]
| [[Circuit Zandvoort|ZAN]]
| [[Nürburgring|NÜR]]
| [[Red Bull Ring|ÖST]]
|style="background:#CFCFFF;"| [[Circuit Zolder|ZOL]]<br>{{small|10}}
| [[Imola Circuit|IMO]]
|style="background:#FFFFFF;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br>{{small|DNS}}
|style="background:#CFCFFF;"| [[Dijon-Prenois|DIJ]]<br>{{small|10}}
|style="background:#CFCFFF;"| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br>{{small|15}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style="background:#EFCFFF;"| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]<br>{{small|Ret}}
| [[Ring Knutstorp|KNU]]
| [[Karlskoga Motorstadion|KAR]]
|style="background:#DFFFDF;"| [[Donington Park|DON]]<br>{{small|6}}
| [[Kassel Airport|KAS]]
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''<br>{{small|1}}
|style="background:#EFCFFF;"| [[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]<br>{{small|Ret}}
!9të
!10
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|1979]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 27]]
!nowrap| [[Renault]]
|style="background:#DFDFDF;"| ''[[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]''<br>{{small|2}}
|style="background:#FFFFBF;"| [[Red Bull Ring|ÖST]]<br>{{small|1}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''[[Circuit Zolder|ZOL]]'''<br>{{small|1}}
|style="background:#FFFFBF;"| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]''<br>{{small|1}}
|style="background:#FFDF9F;"| [[Donington Park|DON]]<br>{{small|3}}
|style="background:#FFFFBF;"| ''[[Circuit Zandvoort|ZAN]]''<br>{{small|1}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style="background:#FFCFCF;"| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br/>{{small|{{tooltip|DNQ|Eliminated in heat}}}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Ring Knutstorp|KNU]]'''''<br>{{small|1}}
|style="background:#EFCFFF;"| '''''[[Kinnekulle Ring|KIN]]'''''<br>{{small|Ret}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''<br>{{small|1}}
|[[Kassel Airport|KAS]]
|colspan=4|
|style="background:#FFFFBF;"|'''1rë'''
|style="background:#FFFFBF;"|'''67'''
|-
!colspan="22"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/>}}}}
|}
===Rezultatet në Formula Një===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;"
|-
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! {{Abbr|WDC|Pozicioni final në kampionatin botëror të pilotëve}}
! [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|Pikë]]{{efn|name="droppedpoints"|Deri në sezonin 1990, jo të gjitha pikët e fituara nga një pilot kontribonin në shifrën total në renditjen për pilotë. Numrat pa kllapa janë pikët e Kampionatit; numrat në kllapa janë pikët totale të shënuara.<ref>{{cite web|author=Mattijs Diepraam|title=World Championship points systems|url=http://8w.forix.com/6thgear/points.html|website=8W.forix.com|language=en|date=18 janar 2019|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=24 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924032459/http://8w.forix.com/6thgear/points.html|url-status=live}}</ref>}}
|-
|rowspan="3"| {{F1|1980}}
!rowspan="3" nowrap| [[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29B]]
!rowspan="3" nowrap| [[Ford në Formula Një|Ford]]-[[Cosworth]] [[Cosworth DFV|DFV]] 3.0 [[V8 engine|V8]]
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|6}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}}
|style="background:#fff;"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br/>{{small|DNS}}
| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]
|colspan=12|
!rowspan="3"| 16të
!rowspan="3"| 5
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29C]]
|colspan=4|
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|11}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|7}}
|colspan=6|
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M30|M30]]
|colspan=10|
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#fff;"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|DNS}}
|colspan=2|
|-
|rowspan="2"| {{F1|1981}}
!rowspan="2" nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]]
!rowspan="2" nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#efcfff;"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=11|
!rowspan="2"| 5të
!rowspan="2"| 43
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30]]
|colspan=5|
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1981 French Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|2}}
|
|-
| {{F1|1982}}
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7<sup>†</sup></small>
|style="background:#cfcfff;"| '''''[[1982 Detroit Grand Prix|DET]]'''''<br />{{small|NC}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8<sup>†</sup></small>
|style="background:#dfdfdf;"| '''''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''''<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| '''[[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]'''<br />{{small|4}}
! 4të
! 34
|-
|rowspan="2"| {{F1|1983}}
!rowspan="2" nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30C]]
!rowspan="2" nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}}
|colspan=15|
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''57'''
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE40|RE40]]
|
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|11}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|8}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1983 British Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1983 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}}
|
|-
| {{F1|1984}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| ''[[1984 French Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|7}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1{{sup|‡}}</small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''' 2të'''
|style="background:#dfdfdf;"| ''' 71.5'''
|-
| {{F1|1985}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2B]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}}
| style="background:#000; color:#fff;"| [[1985 San Marino Grand Prix|<span style="color:white;">SMR</span>]]<br />{{small|DSQ}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1985 British Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1985 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1985 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|4}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''73 (76)'''
|-
| {{F1|1986}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2C]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#efcfff;"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| ''[[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|6}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6<sup>†</sup></small>
|style="background:#efcfff;"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|1}}
| style="background:#000; color:#fff;"| [[1986 Italian Grand Prix|<span style="color:white;">ITA</span>]]<br />{{small|DSQ}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''72 (74)'''
|-
| {{F1|1987}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/3|MP4/3]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9<sup>†</sup></small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7<sup>†</sup></small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|15}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| ''[[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]''<br />{{small|7}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
! 4të
! 46
|-
| {{F1|1988}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/4|MP4/4]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda RA16 engine|RA168E]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 Detroit Grand Prix|DET]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Australian Grand Prix|AUS]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
|style="background:#dfdfdf;"| '''87 (105)'''
|-
| {{F1|1989}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/5|MP4/5]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda V10 engine|RA109E]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|4}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1989 Italian Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| ''[[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''76 (81)'''
|-
|rowspan="2"| {{F1|1990}}
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641]]
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|036]] 3.5 [[V12 engine|V12]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style="background:#efcfff;"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=12|
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''71 (73)'''
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641/2]]
|colspan=4|
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1990 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|3}}
|-
|rowspan="2"| {{F1|1991}}
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 642|642]]
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}}
|style="background:#fff;"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}}
|style="background:#dfffdf;"| ''[[1991 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|5}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=10|
!rowspan="2"| 5të
!rowspan="2"| 34
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 643|643]]
|colspan=6|
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}}
| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]
|-
| {{F1|1993}}
!nowrap| [[Canon (kompani)|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
!nowrap| [[Williams F1|Williams]] [[Williams FW15C|FW15C]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]] [[Renault RS engine#Naturally-aspirated V10 engines|RS5]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''[[1993 European Grand Prix|EUR]]'''<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| '''''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''''<br />{{small|4}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| '''''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''''<br />{{small|12}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''''[[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''<br />{{small|3}}
|style="background:#cfcfff;"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12<sup>†</sup></small>
|style="background:#dfdfdf;"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''99'''
|-
!colspan="22"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/><ref name="espn">{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|title=Alain Prost: F1 Driver Profiles|publisher=ESPN F1|language=en|access-date=23 shkurt 2018|archive-date=23 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232232/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Alain Prost – Involvement|language=en|url=https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|publisher=StatsF1|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072211/https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|url-status=live}}</ref>}}}}
|}
<sup>†</sup> Nuk e përfundoi garën por u rendit pasi kishte plotësuar më shumë se 90% të distancës së garës.<br>
<sup>‡</sup> Gara u ndal me më pak se 75% të xhirove të kryera. Janë dhënë vetëm gjysmat e pikëve.
<references group="lower-alpha"/>
==Referime==
{{Reflist|2}}
== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}
{{F1 kampionët}}
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]
g1grex7bc20arvvo6hss4o3d94f2q8n
3059609
3059608
2026-10-26T01:15:30Z
Sadsadas
51943
/* 1984–1986: Dy herë kampion bote */
3059609
wikitext
text/x-wiki
{{Ish F1 pilot
| Name = Alain Prost
| Image = Festival automobile international 2015 - Photocall - 065 (cropped3).jpg
| Nationality = {{flagicon|France}} [[franca|francez]]
| Years = [[Rezultatet e F1 1980|1980]]–[[Rezultatet e F1 1991|1991]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]]
| Team(s) = [[Team McLaren|McLaren]], [[Renault F1|Renault]], [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]]
| Races = 202
| Championships = 4 ([[Rezultatet e F1 1985|1985]], [[Rezultatet e F1 1986|1986]], [[Rezultatet e F1 1989|1989]], [[Rezultatet e F1 1993|1993]])
| Wins = 51
| Podiums = 106
| Points = 768.5
| Poles = 33
| Fastest laps = 41
| First race = [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980]]
| First win = [[Çmimi i madh i Francës 1981]]
| Last win = [[Çmimi i madh i Gjermanisë 1993]]
| Last race = [[Çmimi i madh i Australisë 1993]]
| Last position = 1ri (99 pikë)
}}
'''Alain Prost''' (lindur më [[24 shkurt]] [[1955]]) është një ish pilot garash francez dhe zyrtar i sporteve motorrike. Ai garoi në [[Formula Një]] nga viti 1980 e deri në 1993, duke fituar katër tituj botëror për pilot. Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për numrin e fitoreve (51), pol pozitave (41) dhe podiumeve (106).
Prost lindi në [[Lorette, Loire]] të [[Francës]] dhe filloi karting në moshën 14 vjeç, duke fituar Kampionatin Botëror të të rinjëve katër vite më vonë. Në vitin 1976, ai u bë pjesë e Formulës Renault, duke fituar Kampionatin Evropian me Ecurie Elf. Një vit më pas ai fitoi Challenge de Formule Renault Europe. Pas kësaj, ky kompeticion filloi të njihej si Formula Tre franceze; Prost e mbrojti titullin e tij në vitet 1978 dhe 1979. Kulmi i karrierës së tij në karting arriti me suksesin në Formula Tre Evropiane.
Në vitin 1980, Prost firmosi me [[Team McLaren|McLaren]] në Formula Një dhe bëri debutimin e tij në [[Çmimi i madh i Argjentinës 1980|Çmimin e madh të Argjentinës]], duke u renditur në vendin e gjashtë. Në sezonin e ardhshëm ai firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]], duke fituar Çmimin e madh të parë në karrierë në Francë, e cila u ndoq nga sukseset në Holandë dhe Itali. Pas disa fitoreve në sezonin 1982, Prost e mbylli sezonin 1983 në vend të dytë mbrapa fituesit [[Nelson Piquet]]; ai u tërhoq për shkak të problemeve me turbon në garën e fundit vendimtare për titullin. Prost u shkarkua nga Renault dy ditë pas garës për disa komente që bëri, dhe ai u rikthye te McLaren për sezonin 1984, aty ku përfundoi sërisht i dyti, këtë herë mbrapa shokut të ekipit [[Nikki Lauda]] për gjysëm pike.
Në vitin 1985, Prost fitoi titullin e parë për pilot, duke u bërë francezi i parë kampion në Formula Një. Ai u shpall kampion edhe në vitin 1986 pas një dueli të ngushtë me Piquet dhe [[Nigel Mansell]]. Pasi fitoi disa gara në sezonin 1987, Prost u bë shok ekipi me pilotin brazilian [[Ayrton Senna]]. Sëbashku, ata fituan 15 nga 16 garat e sezonit 1988, duke ngarë McLarenin me motorr Honda MP4/4; Senna në fund u shpall kampion me tre pikë më shumë. Rivaliteti i tyre i ashpër kulmoi me aksidentet në garat vendimtare për titull në [[Suzuka]] të Japonisë në vitet 1989 dhe 1990; Prost fitoi titullin e vitit 1989 kurse Senna atë të 1990. Prost firmosi me [[Scuderia Ferrari|Ferrarin]] në vitin 1990 kurse në vitin 1991 u shkarkua në përfundim të sezonit pas komenteve të bëra për modelin 643, me të cilën ai nuk fitoi asnjë garë. Pas një viti mungesë, Prost u rikthye në sezonin 1993 me [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]], duke fituar titullin e katërt kampion bote. Ai vendosi disa rekorde gjatë sezonit para se të pensionohej në përfundim të tij. Ai u rikthye në Formula Një si pronar i ekipit [[Prost Grand Prix]] në vitin 1997 pasi bleu [[Équipe Ligier]]. Ekipi u shpërbë në vitin 2001.
==Jeta e hershme==
Alain Prost ka lindur në komunën [[Lorette, Loire|Lorette]] afër qytezës [[Saint-Chamond, Loire|Saint-Chamond]], në qarkun [[Loire (department)|Loire]] afër qytetit të [[Saint-Étienne]], Francë. Prindit e tij janë André Prost dhe Marie-Rose Karatchian, të dy të lindur në Francë me origjinë [[Armenia|armene]].<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cite web|date=31 janar 2019|title="I Don't Speak Armenian, but I'm Armenian": Alain Prost – Living Legend of Formula One|url=https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|access-date=7 shkurt 2021|website=armedia.am|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132531/https://armedia.am/eng/news/67224/i-dont-speak-armenian-but-im-armenian-alain-prost-living-legend-of-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Babai i tij kishte një dyqan që shiste mobilje.<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Prost kishte një vëlla më të madh, Danielin, i cili vdiq në shtator 1986 nga kanceri.<ref>{{cite book|title=Motor Cycling and Motoring|language=en|volume=171|page=14|publisher=Temple Press Limited|year=1986}}</ref><ref name=":1" /> Prost ishte një fëmijë energjik dhe i shkathët i cili luajti disa sporte, si mundja, futbolli dhe patinazhi. Duke luajtur këto sporte, ai theu hundën e tij disa herë.<ref name=":2" /><ref name=":1"/> Ai fillimisht kërkoi të bëhej instruktor palestre dhe futbollist profesionist por më pas zbuloi garat karting gjatë kohës që ishte me pushime me familjen e tij në moshën 14 vjeç.<ref name=":2" /><ref name=":1"/> Ky sport më pas u bë menjëherë zgjedhja e parë e tij.<ref name="mcbride_nyt_p3" />
Prost bleu makinën e tij të parë kart në moshën 16 vjeç me paratë e fituara duke punuar në dyqanin e babait të tij. Në vitin 1974, ai u përqëndrua tërësisht në sportin e garimit.<ref name=":2" /> Një vit më pas, ai fitoi kampionatin francez karting të të rriturve. Në vitin 1976, Prost u ngjit në kategorinë Formula të garimit: ai dominoi kampionatin francez Formula Renault, duke fituar të gjitha garat me përjashtim të njërës.<ref name="mcbride_nyt_p3" /> Në vitet në vijim, Prost triumfoi në Kampionatin evropian të Formula Renault, dy herë në kampionatin francez [[Formula Tre]] si dhe në Formula Tre evropiane.<ref name="GP Encyclopedia" /> Gjatë kësaj kohe, ai mori pjesë në edicionet 1977 dhe 1978 të Formula Dy.
Fitoret e Prost në Formula Tre tërhoqën interesin e disa ekipeve dhe sponsporve të Formula Një. Para garës së fundit të sezonit 1979, [[Paddy McNally]] dhe [[John Hogan]] të [[Marlboro]]s (sponsori i McLaren) ofruan të mbulonin shpenzimet e një makine të tretë McLaren për t'i dhënë mundësi Prostit të bëjë debutimin e tij në Formula Një. Francezi e refuzoi ofertën, duke thënë se nuk ishte gati për të debutuar: "Nuk e njoh [[Watkins Glen]] dhe nuk e njoh makinën. Do të ishte më mirë të organizonim një provë si fillim."<ref name=":10"/>
==Formula Një==
===McLaren===
Prost fitoi titullin e Formula Tre në vitin 1979, duke tërhequr interesin e disa ekipeve të [[Formula Një]] si [[Team McLaren|McLaren]], [[Brabham]], dhe [[Équipe Ligier|Ligier]].<ref name=":10">{{Cite web|title=McLaren Racing – Alain Prost Biography {{!}} Extract 1|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|access-date=13 shkurt 2021|website=Mclaren|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023507/https://www.mclaren.com/racing/heritage/driver/alain-prost/alain-prost-extract-1/|url-status=live}}</ref> Ai firmosi një kontratë me McLaren pasi i la mbresa shefit [[Teddy Mayer]] pas një prove me makinë. Ai ishte shok ekipi me [[John Watson (pilot garash)|John Watson]] në sezonin e tij debutues.<ref name=":2">{{Cite web|author=Gerald Donaldson|date=30 janar 2015|title=Alain Prost|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417020310/https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Alain_Prost.html|archive-date=17 prill 2024|access-date=27 nëntor 2024|publisher=[[Formula Një]]|language=en}}</ref>
Karriera e Prost në Formula Një nisi në mënyrë të mirë. Në debutimin e tij në [[Buenos Aires]], ai u rendit në vendin e gjashtë, duke marrë pikën e tij të parë në Formula Një.<ref name="mcbride_nyt_p3">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|title=Racing's Record Breaker|author=Stewart McBride|date=8 nëntor 1987|publisher=The New York Times|language=en|access-date=11 shkurt 2011|archive-date=14 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514092617/http://www.nytimes.com/1987/11/08/magazine/racing-s-record-breaker.html|url-status=live}}</ref> Në 20 vitet e fundit, vetëm [[Johnny Herbert]] dhe [[Jean Alesi]] kishin marrë pikë në garën e tyre debutuese. Ai e mbylli kampionatin me pesë pikë, një më pak se Watson, duke shënuar pikë në garat në Buenos Aires, Interlagos, Brands Hatch dhe Zandvoort. Gjatë këtij sezoni, Prost pati disa aksidente: ai theu kyçin e dorës në [[Çmimi i madh i Afrikës së Jugut 1980|Çmimin e madh të Afrikës së Jugut]] si dhe pësoi një tronditje gjatë provave të lira në Shtetet e Bashkuara. Ai gjithashtu u tërhoq nga [[Çmimi i madh i Kanadasë 1980|Çmimi i madh i Kanadasë]] për shkak të problemeve me armotizatorët e gomave të mbrapme.
Në përfundim të sezonit, pavarësisht se kishte edhe dy vite kontratë, Prost u largua nga McLaren dhe firmosi me [[Renault në Formula Një|Renault]]. Ai më pas shpjegoi se makina McLaren ishte difektoze dhe prishej shpesh, duke shtuar se ai besonte se ekipi fajsontë atë për aksidentet e shumta që ai pati në sezonin e tij debutues.{{sfn|Roebuck|1986|p=126}}<ref>{{Cite web|last=Melsher|first=David|date=7 July 2014|title=Alain Prost – McLaren (1980)|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|access-date=8 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209004746/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2000/28/alain-prost-mclaren|url-status=live}}</ref> Sipas Watson, shefi i ekipit Mayer fillimisht dëshironte të firmoste me [[Kevin Cogan]], por më pas zgjodhi Prost pas këmbënguljes së sponsorit [[Marlboro]].<ref>{{Cite book|author=Maurice Hamilton|title=Alain Prost|date=24 shtator 2015|publisher=Bonnier Publishing Ltd.|language=en|isbn=978-1905825981|page=49}}</ref>
===Renault===
Prost do të garonte si shok skuadre me francezin tjetër [[René Arnoux]] për sezonin 1981. Autori sportiv [[Nigel Roebuck]] raportoi se marrëdhnja e Prost me Arnoux u prish menjëherë, pasi Prost ishte më i shpejtë se kolegu i tij me përvojë.{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai nuk i përfundoi dy garat e para të sezonit pasi u përplas me [[Andrea de Cesaris]] në [[Çmimi i madh i Shteteve të Bashkuara 1981|Çmimin e madh të Shteteve të Bashkuara]] si dhe me [[Didier Pironi]]n në [[Çmimi i madh i Brazilit 1981|Çmimin e madh të Brazilit]]. Në garën e tretë në Argjentinë, ai shënoi pikët dhe podiumin e parë të sezonit. Prost më pas nuk i përfundoi katër garat e ardhshme, por fitoi në Francë duke përfunduar dy sekonda para ish shokut të tij te McLaren, Watson.<ref>{{cite news|author=John A. Callcott|date=5 korrik 1981|title=Alain Prost of France won the French Formula 1|url=https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|publisher=United Press International|language=en|access-date=9 shkurt 2021|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143455/https://www.upi.com/Archives/1981/07/05/Alain-Prost-of-France-won-the-French-Formula-1/9010363153600/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|title=5 Great Moments from Alain Prost's Formula 1 Career|author=Neil James|date=24 shkurt 2015|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=27 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227101031/https://bleacherreport.com/articles/2375138-5-great-moments-from-alain-prosts-formula-1-career|archive-date=27 shkurt 2015}}</ref>
Fitorja në Francë ishte e paharrueshme për Prost, i cili deklaroi se pas këtij suksesi mentaliteti i tij ndryshoi plotësisht. "Përpara, ti mendoje se mund t'a bëje", tha ai, "por tani ti e di që e bën". Prost i nisi pesë garat e rradhës nga vija e parë, duke arritur dy pol pozita dhe dy fitore të tjera, në Holandë dhe Itali. Ai e mbylli sezonin me në vendin e pestë, shtatë pikë më pak se fituesi Piquet.<ref>{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|title=Prost wins as Piquet erases gap|date=30 gusht 1981|publisher=ESPN UK|language=en|access-date=26 maj 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526070721/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/98415.html|archive-date=26 maj 2019}}</ref>
Prost e nisi sezonin 1982 duke fituar dy garat e para në Afrikën e Jugut dhe Brazil. Në garën e parë në Afrikën e Jugut, ai u rikuperua pasi humbi një nga gomat e makinës.<ref>{{Cite web|author=Denis Jenkinson|date=mars 1982|title=1982 South African Grand Prix race report|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|access-date=9 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=16 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616205357/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/march-1982/36/south-african-grand-prix-14|url-status=live}}</ref> Në Brazil, Prost fillimisht u rendit i treti por u shpall fitues pasi Piquet (i pari) dhe [[Keke Rosberg]] (i dyti) u skualifikuan.<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=21 mars 1982|title=Brazilian GP, 1982|url=http://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=13 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213060002/https://www.grandprix.com//races/brazilian-gp-1982.html|url-status=live}}</ref> Ai më pas mori pikë në katër garat e rradhës. Gjatë sezonit Prost u tërhoq në shtatë gara por arriti ta mbyllte kampionatin në vendin e 4të, duke mbledhur nëntë pikë më pak se sezoni i kaluar.<ref name=":3">{{Cite web|title=Alain Prost • Career & Character Info {{!}} Motorsport Database|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|access-date=9 shkurt 2021|website=Motorsport Database – Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=9 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209163239/https://www.motorsportmagazine.com/database/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, marrëdhënja e tij me shokun e ekipit Arnoux pësoi një të mëtejshme, duke arritur fundin në [[Çmimi i madh i Francës 1982|Çmimin e madh të Francës]]; Prost besonte se Arnoux, i cili fitoi garën, nuk zbatoi një marrëveshje të arritur para fillimit të garës për të mbështetur Prost.<ref>{{Cite web|last=ESPN Staff|date=25 korrik 1982|title=Rene Arnoux defies team orders to win at Paul Ricard for Renault|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|access-date=9 shkurt 2021|publisher=ESPN UK|language=en|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214151426/http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/111547.html|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu pati një marrëdhënje negative edhe me median franceze, duke deklaruar: "Kur shkova te Renault, gazetarët shkruan gjëra të mira për mua, por në vitin 1982 isha bërë djali i keq. Mendoj, për të qenë i sinqertë, se kisha bërë gabimin e të fituarit! Francezëve nuk u pëlqejnë shumë fituesit.”{{sfn|Roebuck|1986|p=129}} Ai shtoi se “Është e vështirë të shpjegohet, por francezët preferojnë martirët që humbasin me lavdi."<ref name="mcbride_nyt_p3" />
[[Skeda:Prost Renault Paris.jpg|thumb|Makina [[Renault RE40]] e Prost, i cili në vitin 1983 ishte pranë fitimit të titullit të parë kampion.]]
Në nëntor 1982, Prost, sëbashku me [[Jacques Laffite]] dhe Nelson Piquet, udhëtuan në [[Melbourne]] të [[Australia|Australisë]] për të garuar në cirkuitin e shkurtër [[Calder Park Raceway]] (1.69 km). Kjo pistë u bë pjesë e kalendarit të Formula Një në vitin 1985. Prost garoi me makinën [[Ralt RT4]] me motorr 1.6 litër të [[Ford]]it. Ai arriti pol pozitë duke regjistruar kohën 39.18 sekonda. Prost udhëhoqi garën nga xhiro e parë dhe deri në të fundit, duke u shpallur fitues. Ai e mbylli garën me 15.32 sekonda para vendit të dytë Lattife, i cili kishte fituar edicionin e vitit të kaluar. Në vendin e tretë u rendit piloti i ri brazilian [[Roberto Moreno]].<ref>{{Cite web|title=Calder, 7 Nov 1982 « Australian Formula Pacific « OldRacingCars.com|url=https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|access-date=9 shkurt 2021|website=oldracingcars.com|language=en|archive-date=12 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212232221/https://www.oldracingcars.com/results/result.php?RaceID=AU82#note1|url-status=live}}</ref>
Arnoux u largua nga Renaulti në sezonin 1983 dhe u zëvëndësua nga piloti amerikan [[Eddie Cheever]], i cili u bë shoku i ri i ekipit i Prost. Kjo lëvizje u bë me qëllim për të shitur më shumë makina Renault në Amerikën e Veriut. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi katër gara dhe e mbylli kampionatin në vendin e dytë, dy pikë më pak se fituesi Piquet. Piquet dhe [[Brabham]] e dominuan kampionatin në garat e fundit kurse Prost u tërhoq në tre nga katër garat e fundit.<ref>{{Cite web|url=https://gparchive.com/formula-1/1983-south-african-grand-prix/|title=1983 South African Grand Prix - Race Results & History - GP Archive|website=GPArchive.com|language=en|date=15 tetor 1983|access-date=23 tetor 2021}}</ref> Marrëdhja e Prost me Renault pësoi një rënje të ndjeshme: ai besoi se ekipi nuk kishte bërë një punë të mirë në përmirësimin e makinës kurse Renault besonte se Prost ishte fajtori i mosfitimit të kampionatit. Prost gjithashtu i prishi marrëdhënjet me tifozët francez të Renaultit, të cilët fajsuan atë për largimin e Arnoux nga ekipi. Prost deklaroi në garën e fundit se makina e tij "nuk ishte konkuruese" dhe dhe humbja nuk erdhi për faj të tij. Renaulti e shkarkoi Prostin dy ditë pas garës së Afrikës së Jugut.<ref>{{cite web|url=https://www.upi.com/amp/Archives/1983/10/24/Frenchman-Alain-Prost-dismissed-by-Renault-after-finishing-second/9901435816000/|title=Frenchman Alain Prost, dismissed by Renault after finishing second...|website=upi.com|language=en|date=24 tetor 1983|access-date=11 tetor 2026}}</ref> Ai dhe familja e tij u zhvendosën në [[Zvicra|Zvicër]] disa ditë pas këtij vendimi pasi puntorët e fabrikës së Renaultit dogjën një nga makinst e tij, e cila ishte një [[Mercedes-Benz]].{{sfn|Roebuck|1986|p=129}}
===Rikthimi te McLaren===
====1984–1986: Dy herë kampion bote====
[[Skeda:Anefo 933-1302 Huub Rothengatter, Alain Prost, Niki Lauda 29.10.1984 Prost crop.jpg|parapamje|majtas|upright|Prost në vitin 1984.]]
Prost firmosi me McLaren për sezonin 1984, duke u rikthyer te ekipi britanik pas tre vitesh. Ai kishte si shok ekipi dy herë kampionin e botës Nikki Lauda kurse makina e tij [[McLaren MP4/2]] kishte një motorr 1.5 litër V6 nga [[TAG]]-[[Porsche]]. Prost e humbi kampionatin ndaj Laudas për gjysëm pike në garën e fundit të sezonit; ai fitoi shtatë gara gjatë sezonit kurse Lauda pesë, përfshirë edhe [[Çmimi i madh i Portugalisë 1984|Çmimin e madh të Portugalisë]], e cila ishte gara e fundit e sezonit.<ref>{{Cite web|title=Portuguese GP, 1984|url=https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|access-date=9 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414140959/https://www.grandprix.com/gpe/rr404.html|url-status=live}}</ref> Gjysma e pikës që ishte vendimtare ndodhi në [[Çmimi i madh i Monakos 1984|Çmimin e madh të Monakos]], garë të cilën Prost po e kryesonte dhe po ndiqej nga afër nga [[Ayrton Senna]] ([[Toleman]]) dhe [[Stefan Bellof]] ([[Tyrrell Racing|Tyrrell]]). Në xhiron e 32të, kujdestari i garës [[Jacky Ickx]] ngriti flamurin e kuq dhe i dha fund garës për shkak të shiut të dëndur. Vendimi i Ickx shkaktoi polemika pasi e mori këtë vendim pa u konsultuar me zyrtarët e garës.<ref>{{Cite web|title=Prost wins under a cloud of controversy|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061125182722/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/394.cfm |archive-date=25 nëntor 2006|access-date=27 nëntor 2024|website=GPRacing.net|language=en}}</ref> Sipas rregullave të Formula Një. Prost mori vetëm gjysmën e nëntë pikëve që jepeshin për fituesin e garës. Shtatë fitoret e Prost në këtë sezon barazuar rekordin e të gjitha kohërave të vendosur nga [[Jim Clark]] në sezonin 1963.<ref>{{Cite web|author=Dave Toynton|date=24 tetor 2020|title=Formula 1's Curious Statistical History In Portugal|url=https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|access-date=9 shkurt 2021|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125042230/https://worldinsport.com/formula-1s-history-in-portugal/|url-status=live}}</ref> Fitorja e kampionatit nga Lauda për vetëm gjysëm pike ishte diferenca më e shkurtër në historinë e Formula Një.<ref name=":17">{{Cite web|date=15 gusht 2015|title=The Professor nearly an eight times F1 world champion|url=https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|access-date=27 shtator 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143355/https://www.grandprix247.com/2015/08/15/the-professor-nearly-an-eight-times-f1-world-champion/|url-status=live}}</ref>
Në sezonin 1985, Prost u bë piloti i parë francez kampion bote. Ai fitoi pesë nga gjashtëmbëdhjetë garat e sezonit. Ai gjithashtu fitoi edhe [[Çmimi i madh i San Marinos 1985|Çmimin e madh të San Marinos]] por u skualifikua pasi makina e tij ishte 2 kilogram më e lehtë pas një kontrolli të ushtruar pas mbarimit të garës.<ref name=":3" /><ref name=":4">{{cite web|title=1985 San Marino Grand Prix|url=http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|website=GPRacing.net192.com|language=en|access-date=7 tetor 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060722110141/http://www.gpracing.net192.com/races/reports/407.cfm|archive-date=22 korrik 2006}}</ref> Prost e mbylli kampionatin me 20 pikë më shumë se [[Michele Alboreto]], i cili u rendit i dyti.<ref>{{cite web|title=1985 F1 World Championship|publisher=Motor Sport Magazine|language=en|url=https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|access-date=27 janar 2021|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201195144/https://database.motorsportmagazine.com/database/championships/f1/1985-f1-world-championship|url-status=live}}</ref> Suksesi i tij në këtë sezoni bëri që ai të nderohej me dekoratën [[Legjioni i Nderit]], e cila është dekorata më e lartë në Francë.<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9">{{Cite web|last=Ina.fr|first=Institut National de l’Audiovisuel-|date=21 janar 1986|title=Remises légion d'honneur|url=http://www.ina.fr/video/CAB86001865|access-date=13 February 2021|website=Ina.fr|language=fr-FR|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084927/https://www.ina.fr/ina-eclaire-actu/video/cab86001865/remises-legion-d-honneur|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, shoku i tij i ekipit Lauda njoftoi tërheqjen nga sporti, duke i dhënë meritë edhe Prostit: "Unë kisha një makinë të përkryer dhe pastaj vjen ky francezi dhe më mposht. Po të mos kishte ardhur, do të vazhdoja edhe për disa vite."<ref name=":21">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Alain Prost: too good to be true?|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091305/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/august-2001/26/too-good-be-true/|url-status=live}}</ref>
Pas tërheqjes së Laudas, [[Keke Rosberg]], kampion i vitit 1982, u bë shoku i ri i ekipit të Prost për sezonin 1986. Prost arriti të mbronte titullin e tij kampion edhe pse vuajti ndaj dyshes së Williams, Nelson Piquet dhe [[Nigel Mansell]].<ref name=Motorsport>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1986/15/formula-one-mexican-grand-prix-australian-grand-prix|title=Prost's end of term surprise!|website=[[Motor Sport (magazine)|Motor Sport]]|language=en|date=dhjetor 1986|pages=1295–1299|author=Denis Jenkinson|access-date=15 dhjetor 2022}}</ref> Para nisjes së garës së fundit të sezonit, Prost renditej në vendin e dytë mbrapa Mansell. Ai kishte të njëjtën numër fitoresh me Piquet, por kishte katër vende të dyta kurse braziliani tre, duke e vendosur atë në vendin e dytë në renditje. [[Çmimi i madh i Australisë 1986|Çmimi i madh i Australisë]] ishte gara e fundit e sezonit, të cilën Prost e nisi nga vendi i katërt kurse Mansell nga pol pozita. Në xhiron e 63të, Mansell, i cili ishte në vendin e tretë, pozitë që i siguronte kampionatin, u tërhoq nga gara pasi goma mbrapa u prish ndërkoh që ai po voziste me 300 kmh.<ref>{{cite web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2007/10/18/grand-prix-flashback-australia-1986/|title=Heartbreak for Mansell in dramatic Adelaide finale|publisher=F1Fanatic|language=en|date=18 tetor 2007|access-date=13 nëntor 2014}}</ref> Piquet më pas u thirr në pit stop nga Williams për të ndryshuar gomat si masë sigurie. Kjo gjë bëri që Prost të merrte kryesimin e garës. Ai kishte hyrë më parë në pit stop për shkak të një çarje në gomë dhe ishte me goma të reja.<ref>{{Cite web|title=1986 Australian Grand Prix – Race Results & History – GP Archive|url=https://gparchive.com/formula-1/1986-australian-grand-prix/|website=GPArchive.com|language=en|date=26 tetor 1986|access-date=26 nëntor 2021}}</ref> Prost e kryesori garën deri në fund dhe u bë piloti i parë që nga [[Jack Brabham]] në vitin 1960 që fiton dy tituj rresht.
====1987: Një sezon i vështirë====
Rosberg u tërhoq nga Formula Një në fund të vitit 1986 dhe u zëvëndësua nga piloti suedez [[Stefan Johansson]], i cili u bë kolegu i ri i Prost për sezonin 1987. Edhe pse McLaren kishte prezantuar shasinë e re [[McLaren MP4/3|MP4/3]], pas tre sezonesh me MP4/2, motorrët TAG nuk kishin forcë mjaftueshëm për të konkuruar për trofe si dhe shfaqën defektë të pa para. Pavarësisht me një makinë jo në nivelet e rivalëve të tij, Prost arriti të garojë për titullin kampion deri në fazën e fundit të sezonit, duke fituar tre gara. Suksesi i tij në Portugali bëri që të kalonte britanikun [[Jackie Stewart]] si piloti me më shumë gara të fituara në historinë e Formula Një (28). I pyetur për këtë fakt, Stewart deklaroi: "Njerëzit mund të mos më besojnë, por jam i lumtur që Alain e theu rekordin tim. Jam i lumtur që ishte ai që e theu sepse vetëm ai e meriton. Nuk kam asnjë dyshim që ai është piloti më i mirë i gjeneratës së tij."
Prost e konsideron fitoren e tij në garën hapëse në Brazil si më shpërblyesen e karrierës së tij. Ai i mbylli provat zyrtare në vendin e 5të, më shumë se tre sekonda më i ngadaltë se Mansell, i cili e nisi garën nga pol pozita. Prost e dinte se makina e tij nuk kishte shpejtësi të mjaftueshme për provat zyrtare dhe zgjodhi të punonte me strategjinë e garës. Ndërkohë që të gjithë rivalët e tij zgjodhën paketën downforcë të lartë, ai bëri të kundërtën, duke zgjedhur të ishte më i shpejtë në vijë të drejtë dhe më i ngadaltë në kthesa. Kjo strategji bëri që gomat e tij të zgjasnin më shumë se ato të rivalëve të tij, duke bërë që ai të kryente 61 xhiro në cirkuitin e ashpër Jacarepaguá me vetëm dy pit stope, kurse të tjerët bënë nga tre ose më shumë (Piquet bëri tre pit stope në 40 xhiro). Prost e mbylli garën 40 sekonda para Piquet, i cili u rendit i dyti. Johansson u rendit i treti, 56 sekonda mbrapa Prost.
====1988: Mbërritja e Ayrton Sennës si shok ekipi====
Sezoni 1988 prodhoi një moment të rëndësishëm në historinë e Formula Një pasi [[Honda]] i dha fund kontratës me Williams, ekipi kampion për kontruktorë, dhe i solli motorrët e tyre dominues RA16 te McLareni i Prost.<ref name=":15">{{Cite web|author=Maurice Hamilton|date=1 shtator 2017|title=30 years later: Honda's awkward Italian Grand Prix|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|access-date=10 shkurt 2021|publisher=ESPN F1|language=en|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819103023/https://www.espn.com/f1/story/_/id/20530902/30-years-later-honda-awkward-italian-grand-prix|url-status=live}}</ref> Para nisjes së sezonit 1988, u bë e qartë se nëse një ekip donte motorrët e Hondës, ata duhej të firmosnin me një nga dy pilotët brazilian të pëlqyer nga Honda (të cilët mbulonin tregun e makinave të Amerikës së Jugut):<ref name=":14">{{Cite web|date=7 korrik 2014|title=Honda and Formula One|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|access-date=30 shtator 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212014212/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1987/13/honda-and-formula-one/|url-status=live}}</ref> tre herë kampionin e botës Nelson Piquet, ose ylli në ngritje [[Ayrton Senna]].<ref name=":20">{{Cite news|author=Brad Spurgeon|date=18 shtator 2015|title=A Driver's Greatness, in the Words of Others|url=https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|access-date=30 shtator 2024|publisher=The New York Times|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090844/https://www.nytimes.com/2015/09/19/sports/autoracing/a-drivers-greatness-in-the-words-of-others-alain-prost-singapore-grand-prix-formula-one.html|url-status=live}}</ref> Kur McLaren pyeti Prost për mendimin e tij, francezi sygjeroi Sennën, duke vënë në dukje moshën e re dhe talentin e tij. Ky ishte një vendim për të cilën Prost do të pendohej më vonë.
Pas mbërritjes së Sennës, McLaren deklaroi se të dy pilotët do të ishin të barabartë dhe do të lejoheshin të garonin ndaj njëri-tjetrit.<ref name=":14" /> Sipas shefit [[Ron Dennis]], Prost ishte në rregull me konkurencën por kishte shumë dyshime.<ref name=":16">{{Cite web|title=Ron Dennis on Senna - Part one: the early years|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2014/4/Ron-Dennis-on-Senna---Part-one-the-early-years.html|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref> Partneriteti McLaren-Honda i dha Prostit një makinë shumë të shpejtë dhe një mundësi të artë për të fituar një tjetër titull kampion për pilot, si dhe nisi një nga [[Rivaliteti Prost-Senna|rivalitetet më të ashpra në historinë e Formula Një]].
McLaren-Honda e dominoi sezonin 1988 duke fituar 15 nga 16 garat e sezonit, një rekord që qëndroi deri në sezonin [[Kampionati Botëror i Formula Një 2023|2023]], aty ku [[Red Bull Racing|Red Bull]]-Honda fitoi 21 nga 22 garat e kalendarit. McLaren e mbylli sezonin me titullin për konstruktor, duke mbledhur tre fishin e pikëve të [[Scuderia Ferrari|Ferrarit]], që u rendit në vendin e dytë. Pavarësisht një dueli të ngushtë, Senna u shpall kampion bote, duke mbledhur tre pikë më shumë se Prost. Braziliani gjithashtu fitoi tetë gara, një më shumë se Prost.<ref>{{cite web|url=https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|title=From 8 points for a win to 25: Every F1 scoring system|author=Keith Collantine|date=22 dhjetor 2009|website=RaceFans|language=en|access-date=22 qershor 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210622070750/https://www.racefans.net/2009/12/22/think-the-new-f1-points-system-is-weird-weve-seen-much-stranger-than-that/|archive-date=22 qershor 2021}}</ref><ref name=":3" /> Ky sezon ishte pa polemika për të dy rivalët, me përjashtim të një momenti në [[Estoril]] ku Senna gati sa nuk e përplasi në mur Prostin që po e parakalonte.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost on Senna {{!}} Ayrton Senna da Silva - Legacy Matters|url=https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|access-date=2 tetor 2024|website=ayrton-senna-dasilva.com|language=en|archive-date=27 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240927103921/https://www.ayrton-senna-dasilva.com/alain-on-senna/|url-status=live}}</ref>
Përgjatë këtij sezoni, Prost filloi të dyshonte se Honda po mundohej ta bënte Sennën pilotin e parë të McLaren, në kundërshtim me marrëveshjen e arritur në fillim të sezonit të barazi. Ai u takua me shefin e Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], për t'i treguar këto shqetsime. Kawamoto pranoi se inxhinierët e Hondës ishin më të emocionuar për të punuar me Sennën por shtoi se të dy pilotët do të kishin makina të barabarta.
====1989: Titulli i tretë kampion bote====
McLaren vazhdoi të dominonte edhe në sezonin 1989, kurse rivaliteti midis Prost dhe Sennës u rrit ndjeshëm. Francezi akuzoi Sennën për vozitje të rreshikshme dhe jo të ndershme.<ref name=":8">{{Cite web|author=Tom Rubython|title=Atlas F1 Magazine: The Life of Senna: Six years of continual conflict|url=https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|access-date=30 shtator 2024|website=atlasf1.com|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207232038/https://www.atlasf1.com/2004/apr14/rubython.html|url-status=live}}</ref><ref name=":82">{{Cite web|date=23 prill 2018|title=McLaren Racing – A 1–2 at San Marino|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302023439/https://www.mclaren.com/racing/heritage/on-this-day-1-2-san-marino-2172059/|archive-date=2 mars 2021|access-date=12 shkurt 2021|publisher=Mclaren|language=en}}</ref> Pas [[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Çmimit të madh të San Marinos]], të dy pilotët nuk flisnin më me njëri-tjetrin.<ref name="auto1">{{Cite web|author=Simon Arron|date=24 nëntor 2021|title=Racing's toxic rivals|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207051521/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-2022/70/racings-toxic-rivals/|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu akuzoi brazilianin se ai ishte piloti i preferuar i McLaren. Këto akuza erdhën kur Honda i dërgoi McLarenit një motorr të ri në të cilën shkruhej: "Speciale – Për Ayrtonin".<ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 shkurt 2019|title=BUXTON: The 2019 team mate battle I'm most excited about {{!}} Formula 1®|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|access-date=30 shtator 2024|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|archive-date=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912150448/https://www.formula1.com/en/latest/article/buxton-the-2019-team-mate-battle-im-most-excited-about.2Ys3NYI5xuODTh9nATMEnt|url-status=live}}</ref> Pasi Prost (i cili ishte në vitin e fundit të kontratës me McLaren) kërcënoi se do të kalonte në një ekip rival për sezonin e ardhshëm, Ron Dennis i doli në mbrojtje publikisht francezit, duke deklaruar se ekipi vazhdimisht kishte gjetur diferenca në motorrët që i'u dhanë Prostit dhe Sennës.<ref name=":212">{{cite news|title=Honda power casts doubts over Senna|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123447/https://news.google.com/newspapers?nid=1300&dat=19890714&id=hclUAAAAIBAJ&sjid=aZEDAAAAIBAJ&pg=4917%2C2115752|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=1 nëntor 2020|newspaper=The Age|language=en|page=27}}</ref> Për t’iu përgjigjur shqetësimeve të Prostit, Dennis u përpoq t’i caktonte motorët në mënyrë të rastësishme, si p.sh. duke hedhur një monedhë ose duke tërhequr numra nga një kapele.<ref name=":16"/><ref>{{Cite web|author=Keith Collantine|date=10 janar 2009|title=Ron Dennis on how the Hamilton-Alonso row compared to Senna and Prost|url=https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=RaceFans|language=en|archive-date=13 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113210337/https://www.racefans.net/2009/01/10/ron-dennis-on-how-the-hamilton-alonso-row-compared-to-senna-and-prost/|url-status=live}}</ref>
Marrëdhënja e Prost dhe McLaren-Honda u prish tërësisht në [[Çmimi i madh i Italisë 1989|Çmimin e madh të Italisë]], aty ku francezi njoftoi publikisht se do t'i bashkohej Ferrarit në sezonin e ardhshëm. Pas këtij njoftimi, McLaren i dha mbështetje të plotë Sennës në garën për titullin kampion, pavarësisht se Prost kishte një avantazh prej 11 pikësh para nisjes së garës. Në [[Monza]], McLareni i dha përparësi Sennës, duke i dhënë 2 makina dhe 20 mekanikë dhe ndihmës, kurse Prost mori vetëm një makinë dhe katër ndihmës.<ref name=":5" /> Edhe pse pronësia e re e Hondës deklaroi se të dy pilotët kishin motorra të njëjtë, Prost nuk i besoi, dhe dyshimi i tij erdhi nga provat zyrtare ku Senna ishte plot 1.7 sekonda më i shpejtë se ai.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|title=1989 Italian Grand Prix|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en|access-date=23 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118225755/http://www.formula1.com/results/season/1989/242/|archive-date=18 janar 2015}}</ref> Kjo bëri që Prost të ankohej sërisht për Hondën, që si kundërpërgjigje deklaroi se do nuk do t'a furnizonte makinën e Prost me motorra nëse ai nuk kërkonte falje. Prost në fund kërkoi falje për komentet e tij.<ref name=":19">{{Cite web|author=David Milloy|date=9 prill 2018|title=Alain Prost: the Other Edge of Genius?|url=https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|access-date=30 shtator 2024|website=Influx Magazine|language=en|archive-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241212143309/https://www.adrianflux.co.uk/influx/people/alain-prost/|url-status=live}}</ref> Prost arriti të triumfoj në garë dhe e rriti diferencën në renditje me 20 pikë nga Senna, i cili u tërhoq me probleme në motorr. Prost bëri një tjetër veprim që u pa negativisht nga McLareni pasi e hodhi trofeun e fituesit te tifozët, të cilët e prishën, duke bërë që Dennis të largohej i nervozuar nga podiumi. Pas këtij veprimi, McLareni bëri një rregull të ri ku të gjithë trofetë e fituar nga pilotët ishin pronë e ekipit, kurse pilotët kishin të drejtë të kërkonin një kopje të çdo trofeu që fitonin.<ref>{{Cite web|author=Tanya Kumar|date=4 korrik 2018|title=F1: Top 5 Unusual F1 Podium Ceremonies, bet you never knew!|url=https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123507/https://www.sportskeeda.com/f1/f1-top-5-unusual-f1-podium-ceremonies/5|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=sportskeeda|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Six of the best – Unusual podium ceremonies|url=https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108122207/https://www.formula1.com/en/latest/features/2015/9/six-of-the-best---unusual-podium-ceremonies.html|archive-date=8 nëntor 2020|access-date=12 nëntor 2020|website=Formula 1® - The Official F1® Website|language=en}}</ref>
Pas garës së Italisë, Senna shtyu drejtuesit e McLaren për t'a shkarkuar Prost menjëherë. Ferrari ofroi pilotin e tyre [[Gerhard Berger]] në këmbim të Prost për katër garat e fundit të sezonit. Në fund nuk u mor asnjë vendim drastik dhe Prost u lejua t'a përfundonte sezonin me ekipin pasi kërkoi falje publike. Vite më vonë, Prost mori një kopje zyrtare të trofeut të Çmimit të madh të Italisë dhe j'a dhuroi Dennis.<ref name=":18">{{cite web|date=janar 1990|title=Alain Prost Interview|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230112191729/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/january-1990/57/alain-prost-2?v=7516fd43adaa|archive-date=12 janar 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref>
Prost siguroi titullin kampion në garën e parafundit në [[Suzuka]] të Japonisë. Ai e nisi garën me një avantazh prej 16 pikësh nga Senna dhe të dy pilotët u përplasën me njëri-tjetrin shtatë xhiro nga fundi.<ref name=":5" /> Prost, i cili deri në atë moment ishte në kryesim të garës, u fajsua gjerësisht si shkaktari i aksidentit.<ref name=":18" /> Prost refuzoi të linte hapsirë kur të dy pilotët ishin krah për krah në vijën e drejtë. Kjo, sëbashku me stilin e të ngarit të Sennës, i cili e vendoste makinën e tij në pozita të mundshme për aksident me qëllim që pilotët e tjerë të zbrapseshin, shkaktuan aksidentin.<ref>{{Cite web|date=22 maj 2024|title=How good actually was Ayrton Senna? Hint: Exceptionally|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|access-date=11 tetor 2024|website=Mclaren|language=en|archive-date=17 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917132814/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/ayrton-senna/how-good-actually-was-ayrton-senna-hint-exceptionally/|url-status=live}}</ref><ref name=":18" /> Senna arriti të rikthehej në garën dhe në fund doli në vendin e parë, por u skualifikua nga FIA, me në krye francezin [[Jean-Marie Balestre]], të cilin Senna nuk e pëlqente, për shkak se humbi shikanin në momentin e rihyrjes në garë. Senna gjithashtu u gjobit me 100,000$ si dhe u denua me gjashtë muaj për "vozitje të rrezikshme", një dënim që ngeli i pezulluar.<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Japanese GP, 1989|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20060620101901/http://www.grandprix.com/gpe/rr483.html|archive-date=20 qershor 2006|access-date=16 gusht 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref> Prost kërkoi falje për mënyrën se si e fitoi kampionatin, por shtoi se ishte një aksident të cilën ai nuk mundi t'a shmangte.<ref>{{cite news|date=23 tetor 1989|title=MOTOR SPORTS ROUNDUP : Senna Is Disqualified in Japan|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201110172542/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-10-23-sp-300-story.html|archive-date=10 nëntor 2020|access-date=9 shkurt 2021|publisher=Los Angeles Times|language=en}}</ref> McLaren apeloi vendimin e marrë ndaj Sennës por pa sukses. ''[[Sports Illustrated]]'' komentoi për këtë veprim, duke thënë: "Ron Dennis është kundër pilotit të tij dhe nuk do që ai ta fitoj kampionatin."<ref>{{Cite web|author=Sam Moses|date=19 mars 1990|title=Fireworks in Formula One|url=https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|access-date=30 shtator 2024|publisher=Sports Illustrated|language=en|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143430/https://vault.si.com/vault/1990/03/19/fireworks-in-formula-one-amid-acrimony-ayrton-senna-won-the-us-grand-prix|url-status=dead}}</ref>
===Ferrari===
Në vitin 1990, Prost u bë piloti i parë që firmos me Ferrarin që nga vdekja e themeluesit [[Enzo Ferrari]] dy vite më parë. Ferrari kishte marrë disa inxhinjerë dhe arkitekt të McLarenit, përfshirë emra si [[John Barnard]] dhe [[Steve Nichols]].<ref name=":23">{{Cite news|author=Edd Straw|date=29 dhjetor 2017|title=Why the Ferrari 641 should have won a Formula 1 title in 1990|url=https://www.autosport.com/f1/news/why-the-ferrari-641-should-have-won-a-formula-1-title-in-1990-4988738/4988738/|access-date=1 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref> [[Ferrari 641]] ishte kandidati kryesor për të mposhtur McLarenin për titullin për konstruktor, duke humbur për vetëm 11 pikë. Gjatë këtij sezoni, Prost fitoi pesë gara, në Brazil, Meksikë, Francë, Britani dhe Spanjë. Në Meksikë, ai zhvilloi një nga performancat më të mira të karrierës së tij, duke fituar pasi e nisi garën nga vendi i 13të.<ref>{{Cite web|date=27 May 2020|title=Race of my life: Alain Prost on the 1990 Mexican GP|url=https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|access-date=10 shkurt 2021|website=Autosport.com|language=en|archive-date=28 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028020359/https://www.autosport.com/f1/news/149648/race-of-my-life-alain-prost-on-mexico-1990|url-status=live}}</ref>
Fati i kampionatit u vendos sërisht në garën e parafundit në Suzuka, por këtë herë Prost kishte 9 pikë më pak se Senna. Ashtu si në vitin e kaluar, të dy pilotët u përplasën sërisht me njëri-tjetrin.<ref name=":3" /> Në kthesën e parë pas nisjes së garës, Senna qëllimit u përplas te Prost, duke i nxjerrë të dy pilotët nga gara dhe duke vulosur titullin në favor të tij. Dennis menjëherë e dinte që Senna e shkaktoi aksidentin qëllimisht, edhe pse i'u desh një vit për t'a pranuar:<ref name=":16" /> ai deklaroi në vitin 1991 se Senna u hakmorr ndaj Prost për aksidentin e tyre në vitin 1989.<ref name=":112">{{Cite web|author=David Tremayne|date=7 korrik 2014|title=The other side of Senna — his rage at Prost and Suzuka 1990|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|access-date=3 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207210511/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-1991/6/the-other-side-of-senna/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Prost u ankua për këtë aksident, duke thënë se Senna nuk ka vlera si njeri, braziliani nuk u pezullua.<ref name=":112" /> Prost e mbylli kampionatin në vendin e dytë, shtatë pikë mbrapa Sennës, kurse Ferrari u rendit në vendin e dytë mbrapa McLaren.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|title=1990 F1 World Championship|website=Motor Sport Magazine|language=en|access-date=27 janar 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301231913/https://www.motorsportmagazine.com/database/championships/1990-f1-world-championship/|archive-date=1 mars 2021}}</ref>
Pas përfundimit të sezonit, Nigel Mansell, shoku i ekipit të Prost, u largua nga Ferrari për t'u rikthyer te Williams.<ref>{{Cite book|author=Murray Walker|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|publisher=[[Virgin Books]]|language=en|isbn=1-85227-918-4|page=108}}Murray Walker & Simon Taylor ''Murray Walker's Formula One Heroes'' p. 108, paragrafi 2. Virgin Books,{{ISBN|1-85227-918-4}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|author=Simon Taylor|date=dhjetor 2009|title=Lunch with... Nigel Mansell|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230713202624/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/december-2009/60/lunch-nigel-mansell/|archive-date=13 korrik 2023|access-date=11 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref> Ai tha se marrëdhënja e tij me Prost nuk ishte e mirë, pavarësisht se britaniku e kishte mbështetur atë për incidentin me Sennën në garën e Japonisë në vitin 1989. Një tjetër faktor i marrëdhënjes së keqe ishte mbërritja e Prost si piloti i parë i Ferrarit, edhe pse kontrata e Mansell kishte një klauzolë që e bënte atë pilotin e parë.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=20 gusht 2022|title=Nigel Mansell now realises why his team-mates didn't like him too much|url=https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090810/https://www.planetf1.com/news/nigel-mansell-realises-reason-team-mate-dislike|url-status=live}}</ref> Mansell tregoi se pasi ai mori pol pozitën në garën e Francës, Prost i kërkoi Ferrarit që t'i jepnin makinën e tij për garën e rradhës në Britani.<ref>{{Cite book|author=Nigel Mansell|title=My Autobiography|date=1995 |page=222|publisher=Collins Willow|language=en|isbn=0-00-218497-4}}</ref> Ai u zëvëndësua nga francezi [[Jean Alesi]].<ref name=":7" />
Ferrari pësoi rënje në sezonin 1991. Makina e tyre "Ferrari 642" nuk ishte e aftë të mbante ritmin e McLarenit dhe Williamsit. Prost nuk përfundoi asnjë garë më poshtë se vendi i pestë, por nuk fitoi asnjë garë. Ai gjithashtu mori pesë podiume dhe përfundoi vetëm tetë gara; kolegu i tij Alesi përfundoi vetëm shtatë gara. Sipas raportimeve, motorri V12 i Ferrarit nuk ishte aq konkurues sa motorrët V10 të rivalëve të tyre, të cilët ishin më të shpejtë, më të lehtë dhe harxhonin benzinë më pak.<ref name=":23" /> Prost, i cili pati vështirësi gjatë sezonit, shpërtheu në garën e parafundit, duke thënë se makina e tij ecte " si një kamion".<ref>{{cite book|title=Formula Ferrari|author=Umberto Zapelloni|isbn=0-340-83471-4|publisher=[[Hodder & Stoughton]]|language=en|date=April 2004|page=17}}</ref><ref name=":19" /> Ferrari u kundërpërgjigj menjëherë duke shkarkuar Prostin. Ai u zëvëndësua nga piloti italian [[Gianni Morbidelli]] për [[Çmimi i madh i Australisë 1991|Çmimin e madh të Australisë 1991]], si dhe nga [[Ivan Capelli]] për sezonin e ardhshëm.<ref>{{Cite book|author1=Murray Walker|author2=Simon Taylor|title=Murray Walker's Formula One Heroes|date=2001|page=115|publisher=Virgin Books|language=en|isbn=1-85227-918-4}}</ref>
===Williams===
Prost nuk garoi në sezonin 1992.<ref name=":2" /> Pavarësisht kontakteve me Ligier, ekip me të cilin ai garoi në fazën parasezonale, ai qëndroi jashtë për këtë sezon pasi Ferrari i ofroi një shumë të madhe parash.<ref name="8w">{{cite web|author1=Mattijs Diepraam|author2=Rainer Nyberg|date=maj 2001|language=en|title=Subtlety redefined|url=http://8w.forix.com/prost.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015073811/http://8w.forix.com/prost.html|archive-date=15 tetor 2012|access-date=18 tetor 2012 |publisher=8w.forix}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Mansell dhe Williams-Renault thyen dominimin e McLaren-Hondës: britaniku fitoi titullin e parë kampion kurse Honda u tërhoq nga Formula Një për shkak të krrizës ekonomike në Japoni.<ref>{{Cite web|date=16 mars 2022|title=Honda's Bittersweet F1 Legacy|url=https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|access-date=1 tetor 2024|website=nippon.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090953/https://www.nippon.com/en/japan-topics/g02026/|url-status=live}}</ref> Kjo gjë bëri që Williams të ishte ekipi dominues si dhe njëri prej pilotëve të tyre pritej të shpallej sërisht kampion për sezonin 1993. Prost e shfrytëzoi këtë mundësi dhe filloi të negocionte me [[Frank Williams]] për t'u bërë pjesë e ekipit që nga gara e dytë e sezonit 1993.<ref name=":242">{{Cite web|author=Adam Cooper|date=7 korrik 2024|title=The Domination Game: How Mansell and Williams made 1992 their own|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|access-date=1 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091110/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/july-2002/30/the-domination-game/|url-status=live}}</ref> Negociatat ishin të suksesshme dhe ai firmosi për dy vite.<ref>{{cite web|date=15 dhjetor 2012|title=The History of Williams - 1993|url=https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216163106/https://www.williamsdb.com/the-history-of-williams/the-history-of-williams-1993/|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019|website=The Williams Database|language=en}}</ref> Piloti i dytë i Williams, [[Riccardo Patrese]], ndjeu se vendi i tij ishte në rrezik dhe firmosi me [[Benetton Formula|Benetton]]. Prost pritej të ishte sërisht shok ekipi me Mansellin, por britaniku nuk arriti të rinovonte kontratën me ekipin për shkak të kërkesave të larta financiare.<ref name=":242" /> Pas largimit të Mansell, Williams kërkoi të sillte në ekip Sennën, por kjo nuk u arrit pasi kontrata e Prost kishte një klauzolë që e ndalonte brazilianin t'i bashkohej Williamsit për sa kohë që ai ishte atje.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}} Senna e quajti Prostin "frikacak" për këtë klauzolë, por në fund vazhdoi të garonte me McLarenin.{{sfn|Ménard|Vassal|2003|p=138}}<ref>{{cite web|url=https://www.f1oversteer.com/throwbacks/ayrton-senna-once-called-alain-prost-a-coward-for-refusing-to-be-his-teammate/|title=Ayrton Senna once called Alain Prost a ‘coward’ for refusing to be his teammate|website=f1oversteer.com|language=en|date=28 gusht 2026|access-date=10 tetor 2026}}</ref>
Prost fitoi titullin e katërt kampion bote në sezonin 1993.<ref name=":12">{{cite news|date=11 dhjetor 1994|title=Briefly |url=http://link.galegroup.com/apps/doc/A296056825/GPS?u=wikipedia&sid=GPS|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123443/https://go.gale.com/ps/i.do?p=GPS&u=wikipedia&id=GALE%7CA296056825&v=2.1&it=r&sid=GPS&asid=5b88d3e4|archive-date=1 dhjetor 2020|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Age|Sunday Age]]|language=en|page=4|via=Infotrac Newsstand}}</ref> Ai ishte shok ekipi me pilotin 32 vjeçar [[Damon Hill]]. Williams dominoi sërisht garën për konstruktor, duke marrë dyfishin e pikëve krahasuar me vendin e dytë McLaren. Prost fitoi shtatë nga dhjetë garat e para të sezonit si dhe mori pol pozita në 13 nga 16 garat e sezonit. Edhe pse gjatë sezonit ai u përball me konkurencën e Hill dhe Sennës, Prost u shpall kampion në Portugali dhe dy gara nga fundi. Pak para fitimit të titullit, Prost njoftoi tërheqjen nga sporti në përfundim të sezonit.<ref name="la">{{Cite web|author=Shav Glick|date=25 shtator 1993|title=Prost, 38, Announces Retirement|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|access-date=18 shtator 2024|website=Los Angeles Times|language=en|archive-date=12 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612151224/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-09-25-sp-38901-story.html|url-status=live}}</ref> Duke qënë se ai do të tërhiqej, Williams mori Sennën si pilot për sezonin e ardhshëm, pavarësisht klauzolës së Prost. Pavarësisht se klauzola e tij ishte në fuqi edhe për vitin 1994, Renault i kërkoi Williams për t'a bindur Prostin për të hequr dorë nga ky kusht.<ref>{{Cite web|date=11 tetor 1993|title=Senna signs with Williams |url=https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|access-date=18 shtator 2024|website=UPI|language=en|archive-date=24 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124015818/https://www.upi.com/Archives/1993/10/11/Senna-signs-with-Williams/9005750312000/|url-status=live}}</ref> Francezi u tërhoq në fund të sezonit 1993 me kusht që Williams t'i paguante rrogën e plotë për sezonin 1994.<ref name=":22">[[Senna (film)|''Senna'' (film)]] (edicioni i zgjatur), te minuta 1:47-1:50.</ref>
Prost e mbylli me podium garën e fundit të karrierës në [[Çmimi i madh i Australisë 1993|Australi]]. Pas përfundimit të garës, Prost u përfaqua nga Senna, duke u surprizuar nga veprimi i brazilianit.<ref name=":5" /> McLaren, të cilët sapo kishin firmosur një marrëveshje për t'u furnizuar me motorrë nga [[Peugeot]],<ref>{{cite web|url=https://www.classicdriver.com/en/article/auctions/peugeot-powered-mclaren-a-smoking-hot-symbol-f1s-golden-era|title=This Peugeot-powered McLaren is a smoking-hot symbol of F1’s golden era|publisher=Classic Driver|language=en|date=15 tetor 2022|access-date=14 tetor 2026}}</ref> u përpoqën për të bindur Prost të zinte vendin e Sennës për sezonin 1994.<ref name="auto">{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=24 dhjetor 2021|title=Ayrton Senna called Alain Prost 'begging' him to stay in F1 in 1994|url=https://www.planetf1.com/news/ayrton-senna-begged-alain-prost-return|access-date=18 shtator 2024|website=PlanetF1|language=en}}</ref> Senna vetë e inkurajoi francezin për të pranuar ofertën, por Prost refuzoi, duke u tërhequr një herë e përgjithmonë.<ref name="auto2">{{Cite web|date=30 shtator 2018|title=Martin Brundle at McLaren in 1994|url=https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|access-date=18 shtator 2024|website=UnracedF1.com|language=en|archive-date=3 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003033825/https://www.unracedf1.com/martin-brundle-at-mclaren-in-1994/|url-status=live}}</ref>
==Profili i pilotit==
===Stili i të voziturit===
Gjatë karrierës së tij, Prost fitoi pseudonimin "Profesori" për intelektualitetin e tij në pistë. Edhe pse fillimisht ai tha se ky pseudonim nuk i bënte përshtypje, me kalimin e kohës ai tha se pseudonimi karakterizonte stilin e tij të të voziturit. Prost ishte shumë i aftë të përgatiste strategjinë e tij para fillimit të një gare: ai zakonisht i kursente frenat dhe gomat në fazat e para të garës, duke i lënë të freskëta për pjesën e fundit.<ref name=":2" /> Motoja e tij ishte "Fito sa më ngadalë të jetë e mundur",<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref>{{Cite web|title=On this week #8: A masterclass from The Professor|url=https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|access-date=2 tetor 2024|website=pirelli.com|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091306/https://www.pirelli.com/global/en-ww/race/racingspot/formula-1/a-masterclass-from-the-professor-119946/|url-status=live}}</ref> një moto që ai mund t'a ketë marrë nga [[Niki Lauda]] ose [[Juan Manuel Fangio]].<ref name=":24">{{Cite web|author=Clive James|title=Niki Lauda Wins Going Slowly|url=https://www.clivejames.com/niki-lauda-wins-going-slowly.html|access-date=2 tetor 2024|website=CliveJames.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Will Buxton|date=3 qershor 2016|title=BUXTON: The Secret|url=https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|access-date=2 tetor 2024|website=RACER|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091338/https://racer.com/2016/06/03/buxton-the-secret-130356/|url-status=live}}</ref><ref name=":27" /> Shefi i Hondës, [[Nobuhiko Kawamoto]], kur u pyet për dy pilotët e McLarenit, tha: Senna është si një samurai kurse Prost është si një kompjuter.<ref name=":5" />
Ndryshe nga Senna, i cili ecte gjithmon me ritëm të lartë,<ref name=":2" /> Prost garonte më me elegancë dhe qetësi, duke kopjuar idhujt e tij [[Jackie Stewart]] dhe [[Jim Clark]].{{sfn|Roebuck|1986|p=131}} Edhe pse Prost mund të mos ketë garuar me aq stil sa bashkëkohësit e tij – Nigel Mansell dikur tha se Prost thjesht kishte makinën më të mirë në pistë – Stewart e lavdëroi Prostin për butësinë e tij pas timonit, duke shpjeguar: “Për disa, kjo është e mërzitshme; për mua, është mjeshtëri – dhe shumë më e vështirë sesa thjesht të shëtisësh me makinën përreth.”<ref name=":27" /><ref name=":28" /> Qetësia e Prostit i lejoi atij të nxirrte maksimumin nga një motorr pa e çuar atë drejt prishjes. Clive James shkroi se Prost "konsiderohej i çuditshëm edhe nga pilotët e tjerë për mënyrën se si makinat e tij qëndronin bashkë: ishte sikur ai mund të dëgjonte se çfarë po ndodhte në motorr. Prost ishte shoku i makinës. Pilotët e tjerë nuk e trajtonin makinën me më shumë takt sesa trajtonin gratë e tyre".<ref name=":24" /> Megjithatë, qasja e tij pati disa kritikë, përfshirë Ron Dennis, i cili u mërzit që Prost refuzoi të garonte për fitoren në Spa në vitin 1985. Prost u përgjigj se "E kam humbur kampionatin në momentin e fundit aq shumë herë sa nuk po rrezikoj".<ref name=":26">{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost/|access-date=2 tetor 2024|website=Mclaren.com|language=en|archive-date=29 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240929000643/https://www.mclaren.com/racing/heritage/formula-1/drivers/alain-prost|url-status=live}}</ref> Prost u prek nga kritikat, të cilat i përmblodhi si "kur fiton... është normale, kur humb, je budalla".<ref>{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|title=FULL TRANSCRIPT: Read every word from four-time world champion Alain Prost's insightful Beyond the Grid interview|author=Tom Clark|publisher=Formula Një|language=en|date=17 mars 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007113432/https://www.formula1.com/en/latest/article/full-transcript-read-every-word-from-four-time-world-champion-alain-prosts.24IUj5h536Ih9IwT09FgjG|archive-date=7 tetor 2024|access-date=28 korrik 2026}}</ref>
Stili i qetë i Prostit ndonjëherë maskonte ritmin e tij të ashpër në pistë. [[Steve Nichols]], projektuesi i makinave të Prostit te McLaren dhe Ferrari, tha se në Çmimin e madh të Belgjikës 1985, ai e pa Prostin të bënte tre xhiro me qetësi në pistë dhe nuk e kuptoi që Prost kishte marrë pol pozitë deri pasi u kthye në garazh.<ref>{{Cite web|author=Dan Prosser|date=2 gusht 2023|title=McLaren designer Steve Nichols on Prost, Senna and Lauda|url=https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|access-date=2 tetor 2024|website=The Intercooler|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091441/https://www.the-intercooler.com/library/blog/mclaren-designer-steve-nichols-on-prost-senna-and-lauda/|url-status=live}}</ref> [[Nigel Roebuck]] tregoi një histori të ngjashme në lidhje me pol pozitën e Prostit në [[Monako]].<ref name=":28">{{Cite web|author=Graham Keilloh|date=24 korrik 2011|title=In defence of Alain Prost|url=http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|access-date=3 tetor 2024|website=Talking About F1|language=en|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211030202/http://www.talkingaboutf1.com/2011/07/in-defence-of-alain-prost.html|url-status=live}}</ref> [[Adrian Newey]], projektuesi i makinave të Prostit te Williams, tha se Prost ndonjëherë e acaronte në praktika sepse Prost rrallë e shtynte makinën deri në limit, duke e bërë më të vështirë për Newey të kuptonte nëse makina ishte mjaftueshëm e shpejtë.<ref>{{Cite web|date=2 tetor 2023|title=Prost's final fling|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|access-date=2 tetor 2024|website=Motor Sport Magazine|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091128/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/november-2023/71/prosts-final-fling/|url-status=live}}</ref> Newey shtoi se "kur donte, mund të ecte vërtet shpejtë".<ref>{{Cite web|author=Lucrezia Costa|date=11 gusht 2024|title=Adrian Newey on the champions he has worked with: "Very different characters, but all phenomenal"|url=https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|access-date=2 tetor 2024|website=Motorsport {{!}} Pit Debrief|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007091323/https://pitdebrief.com/post/adrian-newey-on-the-champions-he-has-worked-with-very-different-characters-but-all-phenomenal/|url-status=live}}</ref> Edhe pse Senna e dominoi Prostin në provat zyrtarr gjatë 32 garave si shok ekipi, duke marrë 26 pol pozita kundrejt 4 të Prostit, në ditën e garës Prost shënoi 12 xhiro më të shpejta kundrejt 6 të Sennës.<ref name=":21" />
Edhe pse Senna ishte më i shpejtë në provat zyrtare, Prost ishte i nënvlersuar në këtë kategori: Niki Lauda vuri në dukje se kur Prost u bashkua me McLaren në vitin 1984, Prost ishte aq i shpejtë sa Lauda hoqi dorë nga përpjekja për t'u barazuar me Prost në provat zyrtare dhe e përdori kohën e tij në pistë për të përgatitur makinën e tij për garën. Prost i përvetësoi këto mësime dhe i përdori kundër Sennës në vitet 1988 dhe 1989.<ref name=":21" />
===Trashëgimia===
Prost konsiderohet një nga pilotët më të mirë të të gjitha kohërave në Formula Një. Ai ka fituar katër tituj botëror, po aq sa [[Sebastian Vettel]] dhe [[Max Verstappen]]. Vetëm [[Lewis Hamilton]], [[Michael Schumacher]], dhe Juan Manuel Fangio kanë fituar më shumë tituj se ai.<ref name=":20"/> Përveç kësaj, Prost humbi mundësinë për të fituar edhe katër tituj të tjerë për vetëm 12.5 pikë.<ref name=":17"/> Në kohën e pensionimit të tij, Prost mbante rekordin për garat e fituara (51),<ref>{{cite web|title=Grand Prix Results: Portuguese GP, 1993|url=http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20061030022713/http://www.grandprix.com/gpe/rr546.html|archive-date=30 tetor 2006|access-date=7 nëntor 2006|website=GrandPrix.com|language=en}}</ref><ref name=":2" /> e cila qëndroi për 14 vite; rekordi i tij u thye nga Schumacher në vitin 2001.<ref name=":0">{{cite news|author=Alan Henry|date=4 shtator 2001|title=Schumacher rubs salt into Prost wounds|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190417055456/https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/04/formulaone.formulaone2001|archive-date=17 prill 2019|access-date=17 prill 2019|publisher=[[The Guardian]]|language=en}}</ref><ref name=":13" /> Prost besonte se nëse Senna nuk do ndërronte jetë në vitin 1994, do t'ja thyente rekordin e fitoreve francezit.<ref name=":0" /> Prost gjithashtu kishte rekordin për numrin e xhirove të shpejta (41) deri në vitin 2001; Schumacher ishte sërisht piloti që i theu rekordin.<ref name=":27">{{Cite news|date=1 qershor 1993|title=Alain Prost retires|url=https://www.autosport.com/f1/news/alain-prost-retires-5053020/5053020/|access-date=3 tetor 2024|publisher=Autosport|language=en}}</ref>
Prost aktualisht ndan rekordin për përqindjen më të lartë të garave të nisura nga rreshti i parë në një sezon të vetëm (16 nga 16 në vitin 1993) me Ayrton Sennën (1989) dhe Damon Hill (1996).<ref>{{cite web|author=Steven Lynch|date=1 korrik 2011|title=Front row regulars|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501082158/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/53088.html|archive-date=1 maj 2019|access-date=1 maj 2019|publisher=ESPN UK|language=en}}</ref> Deri në vitin 2026, ai është francezi i fundit që ka fituar [[Çmimi i madh i Francës|Çmimin e madh të Francës]].<ref>{{cite web|author=Nicky Haldenby|date=8 qershor 2021|title=France's Home Race Heroes|url=https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614214908/https://f1destinations.com/france-home-race-f1-heroes/|archive-date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021|website=F1Destinations|language=en}}</ref>
===Lëvizjet dhe marrëdhënjet me ekipet===
Prost gjithashtu e kuptoi rëndësinë e të garuarit me makinën më të mirë; uebfaqja zyrtare e McLarenit komenton se ai "e ndërtoi karrierën e tij të gjatë duke bërë lëvizjen e duhur në kohën e duhur". Megjithatë, pasi Prost gjeti rrugën e tij drejt një ekipi fitues, ai nuk ishte gjithmonë i shkathët në marrëdhëniet e tij me ekipet dhe furnizuesit e motorrëve. Faqja e internetit e [[Formula Një]] vëren se ndërsa Prost "bëri që fitoret e tij të dukeshin të lehta", ai "ishte më pak i suksesshëm në politikën në të cilën ishte gjithmonë i përfshirë" dhe ai "i la ekipet në mënyrë negative në katër raste".
Shoku i ekipit të Prostit te Ferrari, Nigel Mansell, kujton një incident ku në [[Çmimi i madh i Britanisë 1990|Çmimin e madh të Britanisë 1990]], makina që ai garoi nuk ecte njësoj si në garën e mëparshme ku ai kishte marrë pol pozitë. Kur u përball me mekanikët, Prost doli në përfundimin se Mansell kishte makinë superiore krahasuar me francezin. Makinat e tyre u ndërruan pa djeninë e Mansell dhe me kërkesë të Prost. Prost gjithashtu fliste rrjedhshëm italisht, ndërsa italishtja e Mansell ishte vetëm bisedore në rastin më të mirë, duke i dhënë Prostit ndikim më të madh brenda ekipit me bazë në [[Maranello]]. Sipas Prost, Mansell mori pjesë vetëm në dy ose tre takime informuese mekanike gjatë gjithë sezonit, duke preferuar të luante [[golf]].<ref>Mansell, Nigel ''My Autobiography'' faqja 222 Collins Willow {{ISBN|0-00-218497-4}}</ref> Prost e përshpejtoi shkarkimin e tij nga Ferrari në vitin 1991 duke kritikuar hapur makinën si dhe nuk mori pjesë në sezonin 1992 (duke pranuar një shumë të konsiderueshme parash nga Ferrari) në vend që të garonte me Ligier të nivelit të dytë.<ref name="8w"/>
Në garën e dytë të sezonit 1992, Prost e dalloi menjëherë potencialin e kombinimit Williams-Renault dhe negocioi për një vend për sezonet 1993 dhe 1994.<ref name=":242"/> Pasi njoftoi daljen e tij në pension në fund të sezonit 1993 (duke mos dashur të ishte partner me Sennën në vitin 1994, me Williams që pranoi të paguante pagën e Prostit për vitin 1994), Prost vendosi të mos dilte nga pensioni pasi nuk u impresionua nga një provë e McLaren-Peugeot për sezonin 1994.<ref name="auto"/><ref name="auto2"/><ref name=":13" /> Pasi Senna humbi jetën në Çmimin e madh të San Marinos në vitin 1994, Prost ishte kandidati i dukshëm për të zënë vendin bosh te Williams, por Prost tha se nga respekti për Sennën nuk do të garonte më në Formula Një.<ref name="NZHerald">{{Cite web|author=Don Kennedy|date=9 tetor 2024|title=Formula One: Prost reminisces ahead of return to Imola|url=https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|access-date=11 tetor 2024|website=The New Zealand Herald|language=en|archive-date=26 qershor 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626125859/https://www.nzherald.co.nz/hawkes-bay-today/news/formula-one-prost-reminisces-ahead-of-return-to-imola/DTEDCRZLPWQYLWWEUQ4UMOERSQ/|url-status=live}}</ref>
===Vlerësimet nga bashkëkohësit===
Në vitin 2009, një sondazh i [[Autosport]] i kryer nga 217 pilotë të Formula Një e nxori Prostin të votuar si piloti i katërt më i madh i të gjitha kohërave në Formula Një, pas Sennës, Schumacherit dhe Fangios.<ref>{{Cite web|date=2009|title=Formula 1's Greatest Drivers – AUTOSPORT.com – Alain Prost|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517231624/https://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=4|archive-date=17 maj 2021|access-date=19 shkurt 2021|website=f1greatestdrivers.autosport.com|language=en}}</ref> Shoku i skuadrës së Prostit, Keke Rosberg, tha se "Ai është më i miri që kam njohur ndonjëherë, pa dyshim. Si një pilot garash i gjithanshëm, ai është kokë e këmbë përpara kujtdo tjetër."<ref name=":28" /> Drejtori ekzekutiv i Formula Një, [[Bernie Ecclestone]], tha se Prost ishte piloti më i madh i të gjitha kohërave, pasi Prost rrallë gëzonte trajtimin e pilotit numër një, ndryshe nga Senna ose Schumacher.<ref>{{Cite web|last=NewsDesk|date=13 shtator 2016|title=Ecclestone: Prost was better than Schumacher or Senna|url=https://www.grandprix247.com/2016/09/13/ecclestone-prost-was-better-than-schumacher-or-senna/|access-date=1 tetor 2024|website=GRANDPRIX247.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2017|title=Bernie Ecclestone says Alain Prost best ever F1 driver|url=https://www.sportsmole.co.uk/fb_281199.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085026/https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/news/ecclestone-says-prost-best-ever-f1-driver_281199.html|archive-date=28 qershor 2024|access-date=19 shkurt 2021|website=Sports Mole|language=en}}</ref> Në vitin 2023, Ecclestone tha se Max Verstappen e kishte tejkaluar Prostin.<ref>{{Cite web|author=Jamie Woodhouse|date=23 shtator 2023|title=Bernie Ecclestone snubs Lewis Hamilton to hand F1 GOAT title to former title rival|url=https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090600/https://www.planetf1.com/news/bernie-ecclestone-max-verstappen-f1-greatest|url-status=live}}</ref> Shefi i ekipit Jordan, [[Eddie Jordan]], ndante mendimin e Ecclestone, duke vlerësuar që Prost "nuk e vriste mendjen kurrë se kush ishte shoku i tij i skuadrës" (Senna ishte një përjashtim i dukshëm).<ref>{{Cite web|author=Mark Scott|date=16 prill 2020|title=Jordan: 'Prost the greatest, not Schumi or Senna'|url=https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|access-date=1 tetor 2024|website=PlanetF1|language=en|archive-date=7 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007090758/https://www.planetf1.com/news/greatest-formula-1-driver|url-status=live}}</ref> Shefi i stafit mjekësor i Formula Një, Sid Watkins, tha se Prost dhe Niki Lauda ishin pilotët më inteligjentë me të cilët kishte punuar, duke vënë në dukje se ai mund të kujtonte vetëm një aksident të rrezikshëm që përfshinte Prostin në karrierën e tij.<ref>{{Cite book|author=Sid Watkins|title=Life at the Limit|publisher=Pan Macmillan|language=en|year=2013|isbn=9781447241010|location=Londër|pages=110}}</ref>
===Rivaliteti me Ayrton Sennën===
Piloti brazilian [[Ayrton Senna]] ishte rivali më i madh i Prostit. Rivaliteti midis tyre konsiderohet një nga më të mëdhenjt në historinë e sporteve.<ref>{{cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/senna-vs-prost-one-of-the-most-fiercest-rivalries-in-the-history-of-motorsport-139075.html|title=Senna vs Prost: One of the Fiercest Rivalries in the History of Motorsport|website=autoevolution.com|language=en|date=9 dhjetor 2019|access-date=15 tetor 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goodwood.com/grr/f1/prost-vs-senna-a-friendship-after-bitter-rivalry/|title=Prost vs. Senna: A friendship after bitter rivalry|website=goodwood.com|language=en|date=12 janar 2026|access-date=15 tetor 2026}}</ref> Betejat e Prostit me Ayrton Sennën u mbuluan gjerësisht nga media. Të dy pilotët ishin konkurrentë të fortë dhe kontribuan në disa incidente në pistë:
*[[Çmimi i madh i Portugalisë 1988|Estoril 1988]] (Senna u përpoq ta ndalonte Prostin që ta kalonte duke e kërcënuar se do ta shtynte anash në murin e boksit)<ref name="auto1"/>
*[[Çmimi i madh i San Marinos 1989|Imola 1989]] (Senna dhe Prost ranë dakord të shmangnin garimin shumë të ngushtë me njëri-tjetrin në xhiron e parë, por nuk ranë dakord për kushtet e sakta të marrëveshjes, pas së cilës Prost u ankua në media)<ref name=":8" />
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1989|Suzuka 1989]] (duke garuar krah për krah me Sennën, Prost fitoi titullin kampion duke ecur në rrugën e Sennës në vijën e brendshme dhe duke e sfiduar atë të frenonte ose të përplasej. Ata u përplasën)<ref name=":18" />
*[[Çmimi i madh i Japonisë 1990|Suzuka 1990]] (duke garuar krah për krah me Prostin, Senna fitoi titullin kampion duke e nxjerrë qëllimisht Prostin nga gara në formë hakmarrje për incidentin e vitit 1989)<ref name=":6">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 tetor 1991|title=Ayrton Senna attacks Jean-Marie Balestre|url=http://www.grandprix.com//features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121174811/https://www.grandprix.com/features/joe-saward/news-feature-ayrton-senna-attacks-jean-marie-balestre.html|archive-date=21 janar 2021|access-date=10 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en}}</ref>
*[[Çmimi i madh i Gjermanisë 1989|Hockenheim 1991]] (Senna e nxori Prostin jashtë pistës dhe në rrugën e daljes nga bokset).<ref>{{Cite web|last=Grandprix.com|date=28 korrik 1991|title=German GP, 1991|url=http://www.grandprix.com//races/german-gp-1991.html|access-date=12 shkurt 2021|website=grandprix.com|language=en|archive-date=4 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304180439/https://www.grandprix.com/races/german-gp-1991.html|url-status=live}}</ref>
Pas incidentit të Hockenheim të vitit 1991, [[FISA]] urdhëroi një takim midis dy pilotëve për të ulur tensionet dhe për të parandaluar incidente të mëtejshme.<ref>{{cite web|author=David Tremayne|date=shtator 1991|title=Formula One: 1991 Hungarian Grand Prix|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202513/https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/september-1991/13/formula-one-hungarian-grand-prix?v=7516fd43adaa|archive-date=29 dhjetor 2022|access-date=12 shkurt 2021|website=Motor Sport Magazine|language=en}}</ref>
Përveç kësaj, të dy pilotët e gjetën veten duke ndjekur të njëjtin ekip pas sezonit 1992, pasi performanca e Ferrarit kishte rënë dhe Honda u largua nga Formula Një, duke e lënë Williams-Renault si sundimtarin e padiskutueshëm të Formula Një. Prost nënshkroi për Williams me kusht që Senna të mos bëhej pjesë e ekipit, duke bërë që braziliani të ankohej publikisht se Prost po "sillej si frikacak".<ref name=":25">{{cite web|title=Ayrton Senna Calls Prost A Coward.mpg|date=5 dhjetor 2011|url=https://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130218163814/http://www.youtube.com/watch?v=qFZKkK6odgY&gl=US&hl=en|archive-date=18 shkurt 2013|access-date=28 qershor 2013|publisher=Youtube.com|language=en}}</ref> Tifozët brazilianë të Sennës u tërbuan aq shumë nga refuzimi i Prostit për të garuar me Sennën në kushte të barabarta, saqë Prost mori një eskortë policore për [[Çmimi i madh i Brazilit 1993|Çmimin e Madh të Brazilit 1993]].<ref>{{cite book|author=Derick Allsop|title=Designs on Victory: On the Grand Prix Trail With Benetton|publisher=Hutchinson|language=en|year=1993|isbn=0-09-178311-9}}</ref> Prost fitoi lehtësisht titullin e vitit 1993 dhe u tërhoq në fund të sezonit, duke i lejuar Sennës të merrte kryesimin në Williams për sezonin 1994.
Pasi nuk ishin më konkurrentë, dy rivalët filluan të përmirësonin marrëdhënien e tyre. Në garën e fundit të Prostit, Çmimin e madh të Australisë 1993, Senna e tërhoqi atë në shkallën më të lartë të podiumit dhe e përqafoi.<ref>{{cite web|title=Fan review of Grand Prix with image of pair on podium|url=http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025173536/http://www.farzadsf1gallery.com/features/adel93.html|archive-date=25 tetor 2006|access-date=28 janar 2007|website=farzadsf1gallery.com|language=en}}</ref><ref name=":5" /> Vetëm disa ditë para vdekjes së parakohshme të Sennës në Imola, ndërsa po filmonte një xhiro më makinë në pistën e Imolës për kanalin televiziv francez [[TF1]], ai përshëndeti Prostin, i cili në atë kohë ishte një komentator i këtij kanali televiziv: "Një përshëndetje e veçantë për mikun tim... mikun tonë të dashur, Alain. Na mungon të gjithëve Alain." Prosti tha se ishte i habitur dhe shumë i prekur nga komenti.<ref name="Hamilton">{{cite book|author=Maurice Hamilton|title=Frank Williams |publisher=Macmillan|language=en|year=1998|isbn=0-333-71716-3|page=234}}</ref><ref name=":5" /> Prost mori pjesë në funeralin e Sennës, duke qënë një nga njerëzit që mbajti arkivolin e tij,<ref>{{cite web|title=Open Warfare|url=http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702171047/http://www.gpracing.net192.com/drivers/prost-senna.cfm|archive-date=2 korrik 2007|access-date=30 gusht 2015|website=GPRacing.net192.com|language=en}}</ref> dhe komentoi se kur Senna vdiq "një pjesë e tij kishte vdekur gjithashtu", sepse karrierat e tyre kishin qenë shumë të lidhura me njëra-tjetrën. Senna ndihej ashtu si francezu, duke i thënë një miku të ngushtë se pasi Prosti u tërhoq, ai e kuptoi se sa shumë nga motivimi i tij kishte ardhur nga rivaliteti me Prostin.<ref name=":5">{{cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/october-1998/28/ayrton-senna-alain-prost/|title=Ayrton Senna by Alain Prost|publisher=Motorsport Magazine|author=Nigel Roebuck|language=en|date=tetor 1998|access-date=20 tetor 2026}}</ref>
===Vlerësimet===
Media të ndryshme janë përpjekur të zhvillojnë modele që matin në mënyrë objektive aftësitë e pilotëve në lidhje me cilësinë e makinës. Prost përgjithësisht renditet lart në këto krahasime.
*[[Universiteti i Sheffield]] (2016): I dyti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite web|date=14 prill 2016|title=University research reveals greatest Formula One driver of all time|url=http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416020912/http://www.sheffield.ac.uk/news/nr/greatest-formula-one-driver-ever-1.567358|archive-date=16 prill 2016|access-date=30 shtator 2024|website=University of Sheffield|language=en}}</ref>
*[[The Economist]] (2020): I treti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite news|date=17 tetor 2020|title=Engineers, not racers, are the true drivers of success in motor sport|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120194230/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/10/17/engineers-not-racers-are-the-true-drivers-of-success-in-motor-sport|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|newspaper=The Economist|language=en|issn=}}</ref>
*[[Carteret Analytics]] (2020): I teti i të gjitha kohërave<ref>{{Cite web|author=Frank Dalleres|date=15 nëntor 2020|title=Why Juan Manuel Fangio, not Lewis Hamilton or Michael Schumacher, is the greatest Formula 1 driver ever|url=https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120141605/https://www.cityam.com/why-juan-manuel-fangio-not-lewis-hamilton-or-michael-schumacher-is-the-greatest-formula-1-driver-ever/|archive-date=20 nëntor 2020|access-date=19 shkurt 2021|website=CityAM|language=en}}</ref>
*[[F1-Analysis.com]] (2022): I katërti i të gjitha kohërave; i dyti i të gjitha kohërave pas korrigjimit të ndryshimeve në epokë.<ref>{{cite web|date=31 maj 2022|title=A History of F1: Who is the GOAT? |url=http://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705091012/https://f1-analysis.com/2022/05/31/who-is-the-f1-goat/|archive-date=5 korrik 2022 |access-date=1 shtator 2022|language=en}}</ref>
==Jeta e mëvonshme==
Gjatë viteve 1994 dhe 1995, Prost punoi si komentator për kanalin televiziv francez TF1.<ref>{{cite book|title=Sport et Télé: Les Liaisons Secrètes|page=379|author=Eric Maitrot|publisher=Flammarion|language=fr|year=1995}}</ref> Ai gjithashtu punoi për Renault duke bërë marrëdhënie me publikun dhe promovime.<ref>Hamilton 2015, f. 306.</ref> Pas kësaj, Prost u kthye në ekipin e tij të vjetër McLaren, duke punuar si këshilltar teknik;<ref name=":2" /> ai gjithashtu përfundoi [[L'Étape du Tour]], një udhëtim vjetor me biçikleta me pjesëmarrje masive që zhvillohet në një fazë të [[Tour de France]].<ref>{{Cite web|last=Cycling News 19|date=11 February 2011|title=Prost trades pedal strokes with Merckx in Oman|url=https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|access-date=12 shkurt 2021|website=cyclingnews.com|language=en|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074709/https://www.cyclingnews.com/news/prost-trades-pedal-strokes-with-merckx-in-oman/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 2024, Prost shprehu publikisht shqetësime në lidhje me trendin në rritje të ekipeve të Formula Një që i nënshtrohen ndryshimeve të shpeshta të emrave për shkak të ndryshimeve në pronësi dhe sponsorizim. Ai argumentoi se, ndërsa partneritetet tregtare janë një pjesë integrale e Formula Një moderne, ndryshimi i vazhdueshëm i markës rrezikon të dëmtojë ndjenjën e traditës dhe vazhdimësisë së sportit. Duke përmendur shembullin e Sauber, i cili kaloi nga [[Alfa Romeo]] në Stake dhe më pas në [[Audi]] në vitin 2026, si dhe ndryshimin e markës së AlphaTauri në Visa Cash App RB, Prost sugjeroi që praktika të tilla dobësojnë identitetin historik dhe lidhjen emocionale që tifozët kanë me ekipet e vjetra. Ai theksoi se trashëgimia e Formula Njê është ndërtuar jo vetëm mbi pilotët dhe prodhuesit e saj, por edhe mbi trashëgiminë e qëndrueshme të ekipeve të saj, dhe paralajmëroi se prioritizimi i fitimeve tregtare afatshkurtra mbi stabilitetin mund të dëmtojë strukturën kulturore të sportit.<ref>{{Cite web|author=Lydia Mee|title=Former champion highlights the importance of keeping lega...|url=https://www.newsweek.com/sports/f1-news-alain-prost-some-new-team-names-are-losing-tradition-our-sport-1891621|access-date=18 shtator 2025|website=Newsweek|date=23 prill 2024|language=en}}</ref>
===Prost Grand Prix===
{{main|Prost Grand Prix}}
Gjatë vitit 1989, Prost filloi të mendonte të krijonte ekipin e tij, pasi marrëdhënia e tij me shokun e tij të ekipit në McLaren, Ayrton Senna, ishte prishur. Prost dhe [[John Barnard]], ish-projektuesi kryesor në McLaren, ishin pranë themelimit të një ekipi në vitin 1990. Megjithatë, mungesa e sponsorizimit nënkuptonte se kjo nuk ishte e mundur, kështu që Prost u transferua te Ferrari dhe Barnard u largua nga Ferrari për t'u bashkuar me Benetton. Pasi u grind me ekipin italian në fund të vitit 1991, Prost e gjeti veten pa ekip për vitin 1992; pas dështimit të negociatave të gjera me [[Guy Ligier]] për blerjen e ekipit të tij Ligier, Prost vendosi të bashkohej me Williams për vitin 1993.<ref name="Prost Renault">{{Cite web|author=Joe Saward|date=1 shtator 1995|title=Team Prost - a dream or reality?|url=http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605084146/http://www.grandprix.com/ft/ft00198.html|archive-date=5 qershor 2014|access-date=27 nëntor 2024|website=Grandprix.com|language=en}}</ref> Deri në vitin 1995, kur Prost punonte për Renault, njerëzit kishin supozuar se do të formohej një ekip Prost-Renault. Renault refuzoi kërkesën e Prost për të furnizuar motorrë për ekipin e tij, duke i dhënë fund spekulimeve.<ref name="Prost Renault" />
Më 13 shkurt 1997, Prost bleu ekipin Ligier nga [[Flavio Briatore]] dhe e riemëroi atë në "Prost Grand Prix".<ref name="Prost GP">{{cite web|url=http://www.grandprix.com/gpe/con-prost.html|title=GP Encyclopedia – Constructor – Prost Grand Prix|publisher=GrandPrix.com|language=en|access-date=8 shtator 2006|date=16 gusht 2006}}</ref> Një ditë pasi bleu ekipin, Prost nënshkroi një marrëveshje tre-vjeçare me prodhuesin francez të makinave Peugeot, i cili do të furnizonte ekipin me motorrë nga viti 1998 deri në vitin 2000.<ref name="Prost GP" /> Për sezonin e parë të ekipit, Prost mbajti një nga pilotët e Ligier të vitit 1996, [[Olivier Panis]], i cili kishte fituar [[Çmimi i madh i Monakos 1996|Çmimin e madh të Monakos 1996]]; ekipi gjithashtu firmosi një kontratë me pilotin japonez [[Shinji Nakano]]. Ekipi garoi me motorrët Mugen-Honda të përdorur nga Ligier sezonin e kaluar, ndërsa makina ishte në fakt Ligier JS45 i menduar fillimisht, por u riemërua [[Prost JS45]]. Gjërat dukeshin premtuese në fillim të sezonit, pasi ekipi mori dy pikë në garën debutuese në Australi falë një vendi të pestë nga Olivier Panis. Ekipi shënoi edhe 13 pikë të tjera përpara se Panis të thyente këmbën në një aksident gjatë Çmimit të madh të Kanadasë. Ai u zëvendësua nga [[Jarno Trulli]] i Minardit. Pas kësaj, gjërat filluan të përkeqësoheshin pak dhe ekipi mblodhi vetëm pesë pikë gjatë rikuperimit të Panis. Ai u rikthye në fund të sezonit për të garuar në tre garat e fundit. Prost GP përfundoi i gjashti në kampionatin e konstruktorëve me 21 pikë.<ref>{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|title=Analysis: Prost's Dream of French Team in Jeopardy|author=Francois Thomazeau|date=22 nëntor 2001|website=Autosport.com|language=en|access-date=23 janar 2007|archive-date=29 dhjetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221229202510/https://www.autosport.com/f1/news/analysis-prosts-dream-of-french-team-in-jeopardy-5058532/5058532/|url-status=live}}</ref><ref name="essaar">{{cite web|url=http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|title=F1: Prost Grand Prix – What went wrong?|author=Aaron Collins|date=3 shtator 2018|website=Essaar Motorsport|language=en|access-date=15 gusht 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815013921/http://essaar.co.uk/f1-prost-grand-prix-went-wrong/|archive-date=15 gusht 2019}}</ref>
Prost u bë president i Prost Grand Prix në fillim të vitit 1998.<ref name="essaar"/> Pas mbërritjes së Peugeot si furnizues motorrësh për ekipin, Mugen-Honda vendosi të furnizonte ekipin Jordan. Prost GP shënoi një pikë të vetme gjatë sezonit kur Jarno Trulli përfundoi i gjashti në Belgjikë.<ref>{{cite web|url=http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|title=1998 Belgian Grand Prix|publisher=Formula Një|language=en|date=30 gusht 1998|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205004520/http://www.formula1.com/results/season/1998/176/|archive-date=5 dhjetor 2014|access-date=24 dhjetor 2015}}</ref> Sezoni 1999 ishte vendimtar për Prost GP.<ref>Jean-Michel Desnoues; Patrick Camus & Jean-Marc Loubat <u>Formula 1 99</u> . Queen Anne Press. {{ISBN|1-85291-606-0}}</ref> Prost punësoi [[John Barnard]] si konsulent teknik.<ref name="Prost GP" /> Kompania e Barnard, B3 Technologies, ndihmoi [[Loïc Bigois]] me projektimin e modelit Prost AP02. Panis dhe Trulli ranë dakord të qëndronin me ekipin për këtë sezon. Makina nuk ishte një shqetësim i madh, por motori Peugeot V10 doli të ishte i rëndë dhe i paqëndrueshëm.
Viti i fundit i Peugeot si furnizues motorrësh për Prost GP solli njëfarë optimizmi. Prost punësoi shokun e tij të skuadrës të Ferrari në sezonin 1991, [[Jean Alesi]], për të drejtuar makinën kryesore dhe gjermanin [[Nick Heidfeld]], i cili kishte fituar kampionatin e Formula 3000 në vitin 1999, për ta shoqëruar. Sezoni doli të ishte sërisht katastrofik: AP03 doli të ishte i paqëndrueshëm dhe me menaxhim të dobët. Gjërat nuk u ndryshuan kur pilotët u përplasën me njëri-tjetrin në [[Çmimi i madh i Austrisë 2000|Çmimin e madh të Austrisë]]. Drejtori teknik i sapoemëruar, [[Alan Jenkins]], u shkarkua në mes të vitit. Prost ristrukturoi ekipin, duke punësuar [[Joan Villadelprat]] si drejtor menaxhues dhe duke zëvendësuar Jenkins me [[Henri Durand]] si drejtor të ri teknik të ekipit.<ref name="Prost GP" />
Në vitin 2001, Ferrari pranoi të furnizonte Prost GP me motorrë për sezonin e ri.<ref name="Prost GP" /> Paratë mbaruan në fillim të sezonit 2002 dhe Prost falimentoi, duke lënë borxhe prej rreth 30 milionë $.<ref name="Prost GP" />
===Role të tjera===
Gjatë vitit 2002, Prost kaloi kohë me familjen e tij dhe garoi në tetë gara me biçikleta, duke u renditur i treti në ''Granite – Mont Lozère''.<ref>{{Cite web|date=12 tetor 2017|title=Limited Edition RM 70-01 Tourbillon Alain Prost – The Richard Mille watch with the Odometer|url=https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|access-date=12 shkurt 2021|website=LUXUO Thailand|language=en|archive-date=8 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211208010129/https://luxuothailand.com/watches/limited-edition-rm-70-01-tourbillon-alain-prost-the-richard-mille-watch-with-the-odometer.html|url-status=live}}</ref><ref>[http://www.prostfan.com/2002.htm Alain Prost 2002 Bicycle Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019100827/http://www.prostfan.com/2002.htm |date=19 tetor 2006 }}, ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Ai gjithashtu garoi në serinë e garave në akull Andros në vitin 2003, duke u renditur i dyti në kampionat pas [[Yvan Muller]].<ref>{{Cite web|title=Alain Prost pilotera le nouveau Dacia Duster au Trophée glace Andros|url=https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|access-date=12 shkurt 2021|website=argus.nc|language=fr|archive-date=31 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331053557/https://www.argus.nc/le-mag/actualites/alain-prost-pilotera-le-nouveau-dacia-duster-au-trophee-glace-andros-388|url-status=live}}</ref><ref name = "Andros">''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros03.htm p. 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019101133/http://www.prostfan.com/andros03.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Në vitet 2003 dhe 2004, Prost mori pjesë në [[Étape du Tour]].<ref>{{Cite web|author=Patrick François|date=1 shkurt 2005|title=Alain Prost: 12 ans de cyclosport!|url=http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|access-date=12 shkurt 2021|website=Cyclisme Pour Tous|language=fr|archive-date=25 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225101108/http://cyclosport.info/alain-prost-12-ans-de-cyclosport/|url-status=live}}</ref> Prost u bë gjithashtu Ambasador për Uniroyal, një pozicion që do ta mbante deri në maj 2006.<ref>{{Cite web|date=16 korrik 2003|title=Alain Prost, ambassadeur d'Uniroyal|url=https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|access-date=12 shkurt 2021|website=Stratégies|language=fr|archive-date=22 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122073134/https://www.strategies.fr/actualites/marques/r76616W/alain-prost-ambassadeur-d-uniroyal.html|url-status=live}}</ref><ref name="Later Life">''Alain Prost Information – Alain's career year by year, 1973–2006'' [http://www.prostfan.com/infos.htm ProstFan.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905184626/http://www.prostfan.com/infos.htm |date=5 shtator 2017 }}. Marrë më 11 tetor 2006.</ref> Prost vazhdoi të garonte në Andros Trophy, duke fituar titullin me Toyotën në vitet 2006–07, 2007–08 dhe me Dacian në vitet 2011–2012.<ref>{{Cite web|author=Joe Rusz|date=10 nëntor 2010|title=Prost Plays it Cool|url=https://www.roadandtrack.com/racing/race-coverage/prost-plays-it-cool|access-date=12 shkurt 2021|website=Road & Track|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Noah Joseph|date=5 shkurt 2012|title=Alain Prost wins ice-racing series in Dacia Lodgy Glace MPV|url=https://www.autoblog.com/2012/02/05/alain-prost-wins-ice-racing-series-in-dacia-lodgy-glace-mpv/|access-date=12 shkurt 2021|website=Autoblog|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628084929/https://gum.criteo.com/syncframe?origin=publishertag&topUrl=www.autoblog.com&gdpr=0&gdpr_consent=&us_privacy=1YNN&gpp=DBABBg~BVoIgACA.QA&gpp_sid=8|url-status=live}}</ref><ref>''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros04.htm p. 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061019212848/http://www.prostfan.com/andros04.htm |date=19 tetor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref><ref name="Andros5">''Trophée Andros Championship Standings'', [http://www.prostfan.com/andros05.htm p. 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061110014307/http://www.prostfan.com/andros05.htm |date=10 nëntor 2006 }}. ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref><ref>[http://www.prostfan.com/20062007.htm Trophée Andros] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070101091920/http://www.prostfan.com/20062007.htm |date=1 janar 2007 }}, ProstFan.com. Marrë më 11 tetor 2006.</ref>
Për [[Kampionati Botëror i Formula Një 2010|sezonin 2010 të Formula Një]], rregullorja sportive u ndryshua në mënyrë që një ish-pilot të ishte pjesë e panelit të administratorëve. Prost ishte piloti i parë i tillë që mori këtë rol, në [[Çmimi i madh i Bahreinit 2010|Çmimin e Madh të Bahreinit 2010]].<ref>{{cite news|author=Matt Beer|title=Prost joins stewards for Bahrain|publisher=[[Haymarket Group|Haymarket Publications]]|work=autosport.com|language=en|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|date=11 mars 2010|access-date=11 mars 2010|archive-date=14 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314141858/http://www.autosport.com/news/report.php/id/82000|url-status=live}}</ref> Prost gjithashtu mori pjesë në Garën e Kampionëve në 2010, një garë e organizuar për legjendat e sportit motorik për të garuar në makina të barabarta.<ref>{{Cite web|date=20 maj 2010|title=Alain Prost for ROC|url=https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|access-date=12 February 2021|website=Times of Malta|language=en|archive-date=2 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202185414/https://timesofmalta.com/articles/view/alain-prost-for-roc.308156|url-status=live}}</ref> Në shkurt 2012, Prost u emërua ambasadori i ri ndërkombëtar i Renault, duke përfaqësuar kompaninë në demonstrime sportive dhe në ngjarje të organizuara ose të ndjekura nga Renaulti.<ref>{{cite web|author=Luke Vandezande|title=Alain Prost Named New Renault Brand Embassador [sic]|url=http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|publisher=AutoGuide|language=en|date=23 shkurt 2012|access-date=18 tetor 2012|archive-date=28 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130128174700/http://www.autoguide.com/auto-news/2012/02/alain-prost-named-new-renault-brand-embassador.html|url-status=live}}</ref> Prost ka përfunduar dy herë [[Absa Cape Epic]], një garë tetë-ditore me biçikleta malore prej 700 km në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Ai e përfundoi garën për herë të parë në 2012 me partnerin Sebastien di Pasqua dhe pastaj përsëri në 2013, dhe e nisi por nuk e përfundoi garën në 2014.<ref>{{Cite web|title=Prost/Di Pasqua {{!}} 2014 Absa Cape Epic|url=https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|access-date=12 shkurt 2021|website=cape-epic.com|language=en|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205153215/https://www.cape-epic.com/teams/2014/7473/prost-di-pasqua|url-status=live}}</ref>
Në tetor 2013, u njoftua se Prost do të bashkonte forcat me ekipin e garave DAMS të [[Jean-Paul Driot]] për të formuar "e.dams", një ekip që do të garonte në Kampionatin FIA Formula E me makina elektrike që nga fillimi i tij në shtator 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924012620/http://www.fiaformulae.com/en/news/2013/october/alain-prost-jean-paul-driot-team-up-for-formula-e.aspx|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|title=Alain Prost & Jean-Paul Driot team up for Formula E|date=24 tetor 2013|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}</ref> Në qershor 2014, ekipi njoftoi se formacioni i tij fillestar i pilotëve do të përbëhej nga [[Nicolas Prost]] dhe [[Sébastien Buemi]].<ref>{{cite web|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706123625/http://www.fiaformulae.com/en/news/2014/june/buemi-prost-sign-for-newly-titled-edams-renault.aspx|url-status=dead|archive-date=6 korrik 2014|title=Buemi & Prost sign for newly-titled e.dams-Renault|date=30 qershor 2014|website=[[Kampionati FIA Formula E]]|language=en|access-date=28 qershor 2015}}</ref> Ekipi fitoi kampionatin e parë të Formula E.<ref>{{cite web|url=http://uk.reuters.com/article/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|title=Renault to invest more in electric series|author=Alan Baldwin|date=28 qershor 2015|author=Ken Ferris|publisher=Reuters|language=en|access-date=28 qershor 2015|archive-date=30 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630231259/http://uk.reuters.com/article/2015/06/28/uk-motor-racing-electric-renault-idUKKCN0P80V120150628|url-status=dead}}</ref> Prost ishte një analist në Channel 4 F1 për sezonin 2016.<ref>{{Cite web|author=Lawrence Barretto|date=8 mars 2016|title=Mark Webber, Alain Prost and Murray Walker join Channel 4 F1 team|url=https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|access-date=21 janar 2025|website=Autosport.com|language=en|archive-date=23 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230623153424/https://www.autosport.com/f1/news/mark-webber-alain-prost-and-murray-walker-join-channel-4-f1-team-4993194/4993194/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 2017, Prost u punësua si këshilltar special për Renaultin në Formula Një.<ref>{{cite web|author=Sam Hall|title=Four-time F1 champ Alain Prost signs on to help Renault F1|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|publisher=Autoweek|language=en|date=23 shkurt 2017|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=1 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201123442/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a1815436/four-time-f1-champ-alain-prost-signs-help-renault-f1/|url-status=live}}</ref> Që nga korriku 2019, ai mori një rol drejtor jo-ekzekutiv në Renault Sport. Gjatë garës së 1000të të Formula Një, në Kinë, Prost pati nderin të valëviste flamurin me kuadrata ndërsa piloti i Mercedesit, Lewis Hamilton, kaloi vijën e finishit për të marrë fitoren e tij të 75të në karrierë.<ref>{{cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|title=Prost takes non-executive director role with Renault F1 team|author=Adam Cooper|date=30 korrik 2019|website=motorsport.com|language=en|access-date=30 korrik 2019|archive-date=30 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190730075415/https://www.motorsport.com/f1/news/alain-prost-director-renault-team/4503770/|url-status=live}}</ref> Prost vazhdoi rolin e tij brenda ekipit të Formula Një të Renault, i cili u riemërua "Ekipi Alpine F1" në vitin 2021, deri në janar 2022, kur u njoftua largimi i tij nga ekipi.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost slams Alpine for 'lack of respect' as departure is announced|url=https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|access-date=13 korrik 2023|website=Sportslumo|language=en |archive-date=27 maj 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527093123/https://sportslumo.com/f1/alain-prost-slams-alpine-for-lack-of-respect-as-departure-is-announced/|url-status=live}}</ref>
==Jeta personale==
Prost ishte i martuar me Anne-Marie (e lindur më 14 shkurt 1955), por ata u divorcuan pak më vonë. Ata kanë dy djem, Nicolas (i lindur më 18 gusht 1981) dhe Sacha Prost (i lindur më 30 maj 1990).<ref>{{Cite web|date=14 gusht 2020|title=Learn More About Alain Prost's Wife Anne-Marie Prost, Married In 1980|url=https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132707/https://ecelebritymirror.com/entertainment/alain-prost-wife-anne-marie-prost/|url-status=live}}</ref> Prost ka edhe një vajzë, Victoria, e lindur në vitin 1996 nga lidhja e tij me Bernadette Cottin.<ref>{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=Meet Victoria Prost – Photos Of Alain Prost's Daughter|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|access-date=7 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102132705/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/victoria-prost-alain-prost-daughter/|url-status=live}}</ref> Nga viti 2014 deri në vitin 2018, Nicolas garoi në Formula E për [[e.dams Renault]], një ekip i drejtuar pjesërisht nga babai i tij.<ref>''[http://www.prostfan.com/nicolas.htm – Nicolas' career year by year, 2003 – 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416162110/http://www.prostfan.com/nicolas.htm|date=16 prill 2008 }}'', ProstFan.com (në anglisht). Marrë më 17 gusht 2018.</ref><ref>{{Cite web|date=12 June 2018|title=Nico Prost to leave Renault e.dams after New York finale|url=http://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|access-date=7 shkurt 2021|website=FIA Formula E|language=en|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209032835/https://www.fiaformulae.com/en/news/2018/june/nico-prost-to-leave-renault-edams-after-new-york|url-status=live}}</ref> Prost jetoi në qytetin e tij të lindjes, Saint-Chamond, derisa ai dhe ekipi i tij Renault u ndanë në fillim të viteve 1980. Në prill 1983, familja Prost u zhvendos në Sainte-Croix, Zvicër, dhe pak më vonë në Yens, Zvicër. Ata u zhvendosën në Zvicër pasi punëtorët e Renault shkuan në shtëpinë e Prostit në Francë dhe i dogjën dy makina.<ref name="mcbride_nyt_p3"/> Ata jetuan atje deri në nëntor 1999, kur u zhvendosën në Nyon në të njëjtin shtet.<ref>{{cite web|url=http://www.prostfan.com/index.htm|title=Alain Prost Information|website=prostfan.com|language=en|access-date=17 gusht 2006|archive-date=11 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060511200904/http://www.prostfan.com/index.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2013|title=Prost Alain Switzerland|url=https://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|access-date=7 shkurt 2021|website=switzerlandisyours.com|language=en|archive-date=27 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210327021759/http://switzerlandisyours.com/E/celebrities/bios/2.html|url-status=live}}</ref> Nëpërmjet Nicolas, Prost ka dy nipër të quajtur Kimi (i lindur në nëntor 2015) dhe Mika (i lindur në dhjetor 2020).<ref>{{Cite web|author=Gabriele Testi|date=18 November 2015|title=È arrivata la "terza generazione" dei... Prost!|url=https://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/658288/|access-date=8 shkurt 2021|website=it.motorsport.com|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130052542/http://it.motorsport.com/formula-e/news/formula-e-arrivata-la-terza-generazione-dei-prost/|archive-date=30 nëntor 2016}}</ref><ref>{{Cite web|date=8 janar 2021|title=Nico Prost Bio|url=https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|access-date=8 shkurt 2021|website=Nico Prost Bio – Net Worth, Career, Crash, Parents, Wife, Siblings, Wiki {{!}} eCelebritySpy|language=en|archive-date=21 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121230941/https://ecelebrityspy.com/wikis/nico-prost-bio-net-worth-career-crash-parents-wife-siblings-wiki|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|author=Nicholas Prost|date=27 dhjetor 2020|title=Welcome little Mika ❤️ our second son was born today, he is in great form and his mom also. His brother is very happy!|url=https://www.instagram.com/p/CJTwu28AuGI/?hl=en|archive-url=https://ghostarchive.org/iarchive/instagram/nicoprost/2473534946673877384|archive-date=23 dhjetor 2021|language=en|url-access=subscription|access-date=8 shkurt 2021|website=instagram.com}}{{cbignore}}</ref> Nëpërmjet Sachas, ai ka një nip tjetër të quajtur Liam (i lindur në qershor 2018).<ref>{{Cite web|date=13 gusht 2020|title=5 Facts About Alain Prost's Son Sacha Prost|url=https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|access-date=8 shkurt 2021|website=Ecelebritymirror|language=en|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302233339/https://ecelebritymirror.com/celebrity-babies/5-facts-alain-prost-son-sacha-prost/|url-status=live}}</ref>
Në vitin 1986, Prost u dekorua me Legjionin e Nderit nga presidenti francez, [[François Mitterrand]];<ref name="mcbride_nyt_p3" /><ref name=":9"/> ai u gradua nga Kalorës në Oficer në vitin 1993.<ref name=":11">{{Cite web|date=1 janar 1994|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|title=Article – Décret du 31 décembre 1993 portant promotion et nomination à titre exceptionnel – Légifrance|language=fr|access-date=13 shkurt 2021|website=www.legifrance.gouv.fr|archive-date=27 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227212022/https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/article_jo/JORFARTI000001319949|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 janar 1994|title=LÉGION D'HONNEUR Les promotions et les nominations du Nouvel An|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210412041126/https://www.lemonde.fr/archives/article/1994/01/04/legion-d-honneur-les-promotions-et-les-nominations-du-nouvel-an_3793531_1819218.html|archive-date=12 prill 2021|access-date=15 shkurt 2021|website=lemonde.fr|language=fr}}</ref> Përveç kësaj, atij iu dha një OBE nderi Britanik në vitin 1994,<ref name=":13">{{Cite web|date=13 dhjetor 1994|title=FRANCE: ALAIN PROST IS AWARDED BRITISH OBE|url=https://reuters.screenocean.com/record/1011437|access-date=18 shkurt 2021|website=Reuters Archive Licensing|language=en|archive-date=28 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240628085426/https://reuters.screenocean.com/record/1011437|url-status=live}}</ref><ref name=":12" /> si dhe Urdhri Brazilian i Kryqit të Jugut në vitin 1999.<ref>{{Cite web|date=26 maj 1999|title=LFL – Produção intelectual – DocReader Web|url=https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&pagfis=3117|access-date=19 shkurt 2021|website=docvirt.com|language=pt|archive-date=4 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204222526/https://www.docvirt.com/docreader.net/docreader.aspx?bib=ACER_LFL_PI&pasta=LFL%20pi%20Lampreia,%20L.%20F.%201999.05.26&pagfis=3117|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 qershor 2019|title=Embaixador da Suécia no Brasil é condecorado com a Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul|url=https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|access-date=19 shkurt 2021|website=Sweden Abroad|language=pt|archive-date=28 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228213242/https://www.swedenabroad.se/pt/embaixada/brasil-bras%C3%ADlia/atual/not%C3%ADcias/embaixador-da-su%C3%A9cia-no-brasil-%C3%A9-condecorado-com-a-ordem-nacional-do-cruzeiro-do-sul/|url-status=dead}}</ref> Ai u përfshi gjithashtu në Sallën e Famës së Sporteve Motorike Ndërkombëtare dhe në Sallën e Famës së FIAs në vitet 1999 dhe 2017 respektivisht.<ref>{{Cite web|title=Alain Prost|url=https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|access-date=15 shkurt 2021|website=International Motorsports Hall of Fame|language=en|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414015831/https://www.motorsportshalloffame.com/inductees/alain-prost/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=5 dhjetor 2017|title=F1 Champions gather in Paris as FIA opens Hall of Fame|url=https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|access-date=15 shkurt 2021|website=Federation Internationale de l'Automobile|language=en|archive-date=17 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517124759/https://www.fia.com/news/f1-champions-gather-paris-fia-opens-hall-fame|url-status=live}}</ref>
Përveç gjuhës së tij amtare frënge, Prost flet rrjedhshëm edhe [[Gjuha angleze|anglisht]] dhe [[Gjuha italiane|italisht]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=GxWnjjoJPqM|title=Intervista ad Alain Prost|author=RMC Motori - Racing Mobilità Curiosità|language=it|date=22 shkurt 2017|access-date=28 tetor 2023|via=YouTube}}{{cbignore}}</ref> Ai luajti veten e tij në serinë vizatimore ''[[Tooned]]'' të McLaren për të përkujtuar 50-vjetorin e themelimit të ekipit.<ref>{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: The making of (part 2)|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|language=en|format=video|date=18 nëntor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=11 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143605/https://www.youtube.com/watch?v=dw2VjijqxOI|url-status=live}}</ref> Episodi 5 i sezonit të dytë të serialit tregon një rrëfim të trilluar të sezonit 1984 të Formula Një, i cili ia atribuon dështimet mekanike të Prostit dhe pozicionin e tij të fundit në kampionat gjatë sezonit veprimeve të personazhit Profesor M (i luajtur nga [[Alexander Armstrong]]).<ref>{{cite web|author1-link=McLaren|title=Tooned 50: Episode 5 - The Alain Prost Story|website=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|language=en|format=video|date=6 tetor 2013|access-date=2 janar 2025|archive-date=18 janar 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250118030030/https://www.youtube.com/watch?v=hxMH9ZKb-Zw|url-status=live}}</ref>
==Rekordi i garimit==
===Përmbledhja e karrierës===
{|class="wikitable" style="font-size: 90%; text-align:center"
!Sezoni
!Seria
!Ekipi
!Gara
!Fitore
!Pol pozita
!Xh/të shpejta
!Podiume
!Pikë
!Pozicioni
|-
!rowspan=2|1976
|align=left|[[Formula Renault 2.0 West European Cup|Formule Renault Nationale]]
|align=left|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|13
|12
|10
|11
|12
|112
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|Equipe Danielson
|2
|0
|1
|0
|0
|1
|28të
|-
!rowspan=2|1977
|align=left|[[Formula Renault#Championships 2|Challenge de Formule Renault Europe]]
|align=left|
|16
|6
|4
|7
|10
|157
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1977 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Kauhsen|Willi Kauhsen Racing Team]]
|2
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=5|1978
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan="4" style="text-align:left"|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|?
|?
|?
|?
|?
|?
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|Formula Tre Evropiane]]
|8
|1
|1
|1
|1
|10
|9të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#BP Super Visco British F3 Championship|Super Visco British Formula Three]]
|2
|0
|0
|0
|1
|7
|13të
|-
|align=left|[[1978 British Formula Three season#Vandervell British F3 Championship|Vandervell British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|1
|18
|9të
|-
|align=left|[[1978 European Formula Two Championship|European Formula Two]]
|align=left|[[Fred Opert|Fred Opert Racing]]
|1
|0
|0
|0
|0
|0
|{{abbr|NC|Jo i renditur}}
|-
!rowspan=3|1979
|align=left|[[French Formula Three Championship|French Formula Three]]
|rowspan="3" style="text-align:left"|[[Oreca|Ecurie Elf]]
|5
|5
|4
|5
|5
|75
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left nowrap|[[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|Formula Tre Evropiane]]
|10
|6
|5
|6
|8
|67
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
|align=left|[[1979 British Formula Three Championship|British Formula Three]]
|1
|0
|0
|0
|0
|4
|12të
|-
!rowspan=2|1980
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1980|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
|13
|0
|0
|0
|0
|5
|16të
|-
|align=left|[[1980 BMW M1 Procar Championship|BMW M1 Procar Championship]]
|align=left|[[BMW in motorsport|BMW Motorsport]]
|1
|0
|0
|0
|0
|6
|21të
|-
!1981
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1981|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|3
|2
|1
|6
|43
|5të
|-
!1982
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1982|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|16
|2
|5
|4
|4
|34
|4të
|-
!1983
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1983|Formula Një]]
|align=left|[[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
|15
|4
|3
|3
|7
|57
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1984
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1984|Formula Një]]
|align=left nowrap|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|7
|3
|3
|9
|71.5
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1985
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1985|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|5
|2
|5
|11
|73
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1986
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1986|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|4
|1
|2
|11
|72
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1987
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1987|Formula Një]]
|align=left|[[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]] [[Techniques d'Avant Garde|TAG Turbo]]
|16
|3
|0
|2
|7
|46
|4të
|-
!1988
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1988|Formula Një]]
|align=left|[[Honda nē Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|7
|2
|7
|14
|87
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1989
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1989|Formula Një]]
|align=left|[[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[McLaren]]
|16
|4
|2
|5
|11
|76
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!1990
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1990|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|16
|5
|0
|2
|9
|71
|style="background:#DFDFDF"|'''2të'''
|-
!1991
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1991|Formula Një]]
|align=left|[[Scuderia Ferrari]]
|15
|0
|0
|1
|5
|34
|5të
|-
!1993
|align=left|[[Kampionati Botëror i Formula Një 1993|Formula Një]]
|align=left|[[Canon Inc.|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
|16
|7
|13
|6
|12
|99
|style="background:#FFFFBF"|'''1rë'''
|-
!2005
|align=left|[[FFSA GT Championship]]
|align=left|[[Exagon Engineering]]
|11
|1
|2
|0
|3
|104
|11të
|-
!colspan="10"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/><ref>{{cite web|title=Alain Prost|url=https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|website=DriverDB|language=en|access-date=5 maj 2022|archive-date=25 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525013731/https://www.driverdb.com/drivers/alain-prost/|url-status=live}}</ref>}}}}
|}
===Rezultatet në Formula Tre Evropiane===
(Garat me ''të pjerrta'' tregojnë xhirot e shpejta)
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%"
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! DC
! Pikë
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1978|1978]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 21B]]
!nowrap| [[Renault]]
| [[Circuit Zandvoort|ZAN]]
| [[Nürburgring|NÜR]]
| [[Red Bull Ring|ÖST]]
|style="background:#CFCFFF;"| [[Circuit Zolder|ZOL]]<br>{{small|10}}
| [[Imola Circuit|IMO]]
|style="background:#FFFFFF;"| [[Nürburgring|NÜR]]<br>{{small|DNS}}
|style="background:#CFCFFF;"| [[Dijon-Prenois|DIJ]]<br>{{small|10}}
|style="background:#CFCFFF;"| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br>{{small|15}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style="background:#EFCFFF;"| [[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]<br>{{small|Ret}}
| [[Ring Knutstorp|KNU]]
| [[Karlskoga Motorstadion|KAR]]
|style="background:#DFFFDF;"| [[Donington Park|DON]]<br>{{small|6}}
| [[Kassel Airport|KAS]]
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''<br>{{small|1}}
|style="background:#EFCFFF;"| [[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]<br>{{small|Ret}}
!9të
!10
|-
| [[Kampionati FIA Formula Tre Evropiane 1979|1979]]
!nowrap| [[Oreca|Ecurie Elf]]
!nowrap| [[Martini (cars)|Martini Mk 27]]
!nowrap| [[Renault]]
|style="background:#DFDFDF;"| ''[[ACI Vallelunga Circuit|VAL]]''<br>{{small|2}}
|style="background:#FFFFBF;"| [[Red Bull Ring|ÖST]]<br>{{small|1}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''[[Circuit Zolder|ZOL]]'''<br>{{small|1}}
|style="background:#FFFFBF;"| ''[[Circuit de Nevers Magny-Cours|MAG]]''<br>{{small|1}}
|style="background:#FFDF9F;"| [[Donington Park|DON]]<br>{{small|3}}
|style="background:#FFFFBF;"| ''[[Circuit Zandvoort|ZAN]]''<br>{{small|1}}
| [[Autodromo di Pergusa|PER]]
|style="background:#FFCFCF;"| [[Autodromo Nazionale di Monza|MNZ]]<br/>{{small|{{tooltip|DNQ|Eliminated in heat}}}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Ring Knutstorp|KNU]]'''''<br>{{small|1}}
|style="background:#EFCFFF;"| '''''[[Kinnekulle Ring|KIN]]'''''<br>{{small|Ret}}
|style="background:#FFFFBF;"| '''''[[Circuito del Jarama|JAR]]'''''<br>{{small|1}}
|[[Kassel Airport|KAS]]
|colspan=4|
|style="background:#FFFFBF;"|'''1rë'''
|style="background:#FFFFBF;"|'''67'''
|-
!colspan="22"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/>}}}}
|}
===Rezultatet në Formula Një===
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%;"
|-
! Viti
! Ekipi
! Shasia
! Motorri
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! {{Abbr|WDC|Pozicioni final në kampionatin botëror të pilotëve}}
! [[Lista e sistemeve të pikëve të Kampionatit Botëror të Formula Një|Pikë]]{{efn|name="droppedpoints"|Deri në sezonin 1990, jo të gjitha pikët e fituara nga një pilot kontribonin në shifrën total në renditjen për pilotë. Numrat pa kllapa janë pikët e Kampionatit; numrat në kllapa janë pikët totale të shënuara.<ref>{{cite web|author=Mattijs Diepraam|title=World Championship points systems|url=http://8w.forix.com/6thgear/points.html|website=8W.forix.com|language=en|date=18 janar 2019|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=24 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924032459/http://8w.forix.com/6thgear/points.html|url-status=live}}</ref>}}
|-
|rowspan="3"| {{F1|1980}}
!rowspan="3" nowrap| [[Marlboro]] [[McLaren|Team McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29B]]
!rowspan="3" nowrap| [[Ford në Formula Një|Ford]]-[[Cosworth]] [[Cosworth DFV|DFV]] 3.0 [[V8 engine|V8]]
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|6}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|5}}
|style="background:#fff;"| [[1980 South African Grand Prix|RSA]]<br/>{{small|DNS}}
| [[1980 United States Grand Prix West|USW]]
|colspan=12|
!rowspan="3"| 16të
!rowspan="3"| 5
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M29|M29C]]
|colspan=4|
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|11}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|7}}
|colspan=6|
|-
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren M30|M30]]
|colspan=10|
|style="background:#dfffdf;"| [[1980 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1980 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|7}}
|style="background:#efcfff;"| [[1980 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#fff;"| [[1980 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|DNS}}
|colspan=2|
|-
|rowspan="2"| {{F1|1981}}
!rowspan="2" nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE20|RE20B]]
!rowspan="2" nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#efcfff;"| [[1981 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1981 Argentine Grand Prix|ARG]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=11|
!rowspan="2"| 5të
!rowspan="2"| 43
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30]]
|colspan=5|
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1981 French Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''[[1981 German Grand Prix|GER]]'''<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1981 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1981 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1981 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1981 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]<br />{{small|2}}
|
|-
| {{F1|1982}}
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30B]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1982 South African Grand Prix|RSA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1982 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1982 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>7<sup>†</sup></small>
|style="background:#cfcfff;"| '''''[[1982 Detroit Grand Prix|DET]]'''''<br />{{small|NC}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1982 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|6}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1982 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1982 Austrian Grand Prix|AUT]]<br /><small>8<sup>†</sup></small>
|style="background:#dfdfdf;"| '''''[[1982 Swiss Grand Prix|SUI]]'''''<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1982 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfffdf;"| '''[[1982 Caesars Palace Grand Prix|CPL]]'''<br />{{small|4}}
! 4të
! 34
|-
|rowspan="2"| {{F1|1983}}
!rowspan="2" nowrap| [[Renault në Formula Një|Équipe Renault]] [[Elf Aquitaine|Elf]]
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE30|RE30C]]
!rowspan="2" nowrap| [[Renault Sport|Renault]]-[[Gordini]] [[Renault EF-Type engine|EF1]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|7}}
|colspan=15|
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''57'''
|-
!nowrap| [[Renault në Formula Një|Renault]] [[Renault RE40|RE40]]
|
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 United States Grand Prix West|USW]]<br />{{small|11}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1983 French Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''[[1983 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1983 Belgian Grand Prix|BEL]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1983 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|8}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1983 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1983 British Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1983 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1983 Austrian Grand Prix|AUT]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 Dutch Grand Prix|NED]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1983 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1983 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|Ret}}
|
|-
| {{F1|1984}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1984 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1984 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| ''[[1984 French Grand Prix|FRA]]''<br />{{small|7}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1984 Monaco Grand Prix|MON]]'''<br /><small>1{{sup|‡}}</small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1984 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1984 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1984 German Grand Prix|GER]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1984 Dutch Grand Prix|NED]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1984 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1984 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''' 2të'''
|style="background:#dfdfdf;"| ''' 71.5'''
|-
| {{F1|1985}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2B]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1985 Brazilian Grand Prix|BRA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}}
| style="background:#000; color:#fff;"| [[1985 San Marino Grand Prix|<span style="color:white;">SMR</span>]]<br />{{small|DSQ}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1985 British Grand Prix|GBR]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1985 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1985 Austrian Grand Prix|AUT]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1985 Dutch Grand Prix|NED]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1985 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''''[[1985 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1985 European Grand Prix|EUR]]<br />{{small|4}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1985 South African Grand Prix|RSA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1985 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''73 (76)'''
|-
| {{F1|1986}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/2|MP4/2C]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#efcfff;"| [[1986 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1986 Monaco Grand Prix|MON]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| ''[[1986 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|6}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1986 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1986 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6<sup>†</sup></small>
|style="background:#efcfff;"| [[1986 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|1}}
| style="background:#000; color:#fff;"| [[1986 Italian Grand Prix|<span style="color:white;">ITA</span>]]<br />{{small|DSQ}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1986 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1986 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''72 (74)'''
|-
| {{F1|1987}}
!nowrap| [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren International]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/3|MP4/3]]
!nowrap| [[Techniques d'Avant Garde|TAG]] TTE PO1 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| [[1987 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1987 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>9<sup>†</sup></small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 Detroit Grand Prix|DET]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 German Grand Prix|GER]]<br /><small>7<sup>†</sup></small>
|style="background:#ffdf9f;"| [[1987 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|3}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1987 Austrian Grand Prix|AUT]]<br />{{small|6}}
|style="background:#cfcfff;"| [[1987 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|15}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1987 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1987 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#cfcfff;"| ''[[1987 Japanese Grand Prix|JPN]]''<br />{{small|7}}
|style="background:#efcfff;"| [[1987 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
! 4të
! 46
|-
| {{F1|1988}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/4|MP4/4]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda RA16 engine|RA168E]] 1.5 [[V6 engine|V6]] [[Turbocharger|t]]
|style="background:#ffffbf;"| [[1988 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Mexican Grand Prix|MEX]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 Detroit Grand Prix|DET]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1988 French Grand Prix|FRA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1988 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1988 Hungarian Grand Prix|HUN]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|2}}
|style="background:#efcfff;"| [[1988 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1988 Portuguese Grand Prix|POR]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Spanish Grand Prix|ESP]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1988 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1988 Australian Grand Prix|AUS]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
|style="background:#dfdfdf;"| '''87 (105)'''
|-
| {{F1|1989}}
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Marlboro]] [[Team McLaren|McLaren]]
!nowrap| [[McLaren]] [[McLaren MP4/5|MP4/5]]
!nowrap| [[Honda në Formula Një|Honda]] [[Honda V10 engine|RA109E]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1989 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1989 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1989 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1989 French Grand Prix|FRA]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1989 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1989 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|4}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1989 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1989 Italian Grand Prix|ITA]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1989 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1989 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| ''[[1989 Japanese Grand Prix|JPN]]''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1989 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''76 (81)'''
|-
|rowspan="2"| {{F1|1990}}
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641]]
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|036]] 3.5 [[V12 engine|V12]]<br>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style="background:#efcfff;"| [[1990 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=12|
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''2të'''
| rowspan="2" style="background:#dfdfdf;"| '''71 (73)'''
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 641|641/2]]
|colspan=4|
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|5}}
|style="background:#ffffbf;"| ''[[1990 Mexican Grand Prix|MEX]]''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1990 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|4}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| ''[[1990 Belgian Grand Prix|BEL]]''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1990 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1990 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1990 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| [[1990 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1990 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|3}}
|-
|rowspan="2"| {{F1|1991}}
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari]]
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 642|642]]
!rowspan="2" nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari V12 F1 engine#3.5 L engine (1989–1994)|037]] 3.5 [[V12 engine|V12]]
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br />{{small|4}}
|style="background:#fff;"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br />{{small|DNS}}
|style="background:#dfffdf;"| ''[[1991 Monaco Grand Prix|MON]]''<br />{{small|5}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br />{{small|Ret}}
|colspan=10|
!rowspan="2"| 5të
!rowspan="2"| 34
|-
!nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] [[Ferrari 643|643]]
|colspan=6|
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br />{{small|3}}
|style="background:#efcfff;"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|Ret}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfffdf;"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br />{{small|4}}
| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]
|-
| {{F1|1993}}
!nowrap| [[Canon (kompani)|Canon]] [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] [[Renault në Formula Një|Renault]]
!nowrap| [[Williams F1|Williams]] [[Williams FW15C|FW15C]]
!nowrap| [[Renault Sport|Renault]] [[Renault RS engine#Naturally-aspirated V10 engines|RS5]] 3.5 [[V10 engine|V10]]
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1993 South African Grand Prix|RSA]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#efcfff;"| '''[[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]'''<br />{{small|Ret}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''[[1993 European Grand Prix|EUR]]'''<br />{{small|3}}
|style="background:#ffffbf;"| '''''[[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]'''''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#dfffdf;"| '''''[[1993 Monaco Grand Prix|MON]]'''''<br />{{small|4}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 British Grand Prix|GBR]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#ffffbf;"| '''[[1993 German Grand Prix|GER]]'''<br />{{small|1}}
|style="background:#cfcfff;"| '''''[[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]'''''<br />{{small|12}}
|style="background:#ffdf9f;"| '''''[[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]'''''<br />{{small|3}}
|style="background:#cfcfff;"| '''[[1993 Italian Grand Prix|ITA]]'''<br /><small>12<sup>†</sup></small>
|style="background:#dfdfdf;"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| '''''[[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]'''''<br />{{small|2}}
|style="background:#dfdfdf;"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br />{{small|2}}
|style="background:#ffffbf;"| '''1rë'''
|style="background:#ffffbf;"| '''99'''
|-
!colspan="22"|{{center|{{small|Burimi:<ref name=":3"/><ref name="espn">{{cite web|url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|title=Alain Prost: F1 Driver Profiles|publisher=ESPN F1|language=en|access-date=23 shkurt 2018|archive-date=23 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232232/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/driver/1058.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Alain Prost – Involvement|language=en|url=https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|publisher=StatsF1|access-date=1 dhjetor 2020|archive-date=26 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072211/https://www.statsf1.com/en/alain-prost/engagement.aspx|url-status=live}}</ref>}}}}
|}
<sup>†</sup> Nuk e përfundoi garën por u rendit pasi kishte plotësuar më shumë se 90% të distancës së garës.<br>
<sup>‡</sup> Gara u ndal me më pak se 75% të xhirove të kryera. Janë dhënë vetëm gjysmat e pikëve.
<references group="lower-alpha"/>
==Referime==
{{Reflist|2}}
== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.prostfan.com/ prostfan.com - Alain Prost fansite]
* [http://www.prostfan.com/senna2.htm Interview with Alain Prost about Ayrton Senna]
* [http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm Top lista Formula 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050903004816/http://www.ddavid.com/formula1/shu_bio.htm |date=3 shtator 2005 }}
{{F1 kampionët}}
[[Kategoria:Lindje 1955]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Sportistë francezë]]
[[Kategoria:F1 pilotë]]
[[Kategoria:Pilotë francezë në Formula Një]]
l1e422asjiaj8vcq9ub89s5m2o75x07
Simpsons
0
6787
3059629
3058089
2026-10-26T03:38:13Z
Stephan1000000
114987
813
3059629
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox television
| image = [[Skeda:The logo simpsons yellow.svg|200px]] [[Skeda:C-SimpFamily.png|200px]]
| caption = <small>''Simpsons:'' [[Homer Simpson|Homer]], [[Marge Simpson|Marge]], [[Lisa Simpson|Lisa]], Snowball II (macja), [[Bart Simpson|Bart]], Santa's Little Helper (qeni) dhe [[Maggie Simpson|Maggie]]</small>
| genre = [[Animim]], Komedi, [[Parodi]]
| creator = [[Matt Groening]]
| developer = [[James L. Brooks]] <br /> Matt Groening <br /> [[Sam Simon]]
| voices = [[Dan Castellaneta]] <br /> [[Julie Kavner]] <br /> [[Nancy Cartwright]] <br /> [[Yeardley Smith]] <br /> [[Hank Azaria]] <br /> [[Harry Shearer]] <br /> [[Simpsons#Personazhet dhe Dubluesit|(Lista komplete)]]
| theme_music_composer = [[Danny Elfman]]
| open_theme = [[Kënga e Simpsons]]
| composer = [[Alf Clausen]]
| country = [[Shtetet e Bashkuara|SHBA]]
| language = [[Gjuha angleze|Anglisht]]
| num_seasons = 38
| num_episodes = 813
| list_episodes = Lista e episodeve të Simpsons
| executive_producer = [[Al Jean]] <br /> James L. Brooks <br /> Matt Groening <br /> Sam Simon
| company = [[Fox Broadcasting Company|FOX]]
| runtime = 21-24 minuta
| network = [[Fox]]
| picture_format = [[NTSC]] (1989–2009)<br />[[HDTV]] [[720p]] (2009–present)
| audio_format = Stereo (1989–1991)<br />[[Dolby Surround]] (1991–2009)<br />[[Dolby Digital]] (2009–present)
| first_run = 17 dhjetor 1999
| last_aired = duke vazhduar
| website = http://www.thesimpsons.com/
}}
'''''Simpsons''''' ose '''''The Simpsons''''' është një [[sitcom]] i [[Animimi|animuar]] amerikan i krijuar nga [[Matt Groening]] për [[Fox Broadcasting Company]].<ref>{{cite book|last=Ortved|first=John|title=The Simpsons: An Uncensored, Unauthorized History|url=https://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&pg=PA287|access-date=2 shkurt 2014|date=12 tetor 2010|publisher=Faber & Faber|language=en|isbn=978-0-86547-939-5|page=287|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406205057/http://books.google.com/books?id=jcJMPiM0tCwC&pg=PA287|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|author=Facts on File, Incorporated|title=Animation|url=https://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&pg=PA9|access-date=2 shkurt 2014|year=2010|publisher=Infobase Publishing|language=en|isbn=978-1-4381-3249-5|page=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406203948/http://books.google.com/books?id=GXwBT9CuU-sC&pg=PA9|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|last1=Irwin|first1=William|last2=Conard|first2=Mark T.|last3=Skoble|first3=Aeon J.|title=The Simpsons and Philosophy: The D'oh! of Homer|url=https://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&pg=PA1972|access-date=2 shkurt 2014|date=21 gusht 2013|publisher=Open Court|language=en|isbn=978-0-8126-9694-3|page=1972|archive-url=https://web.archive.org/web/20140406205130/http://books.google.com/books?id=SjKhSR33J8gC&pg=PA1972|archive-date=6 prill 2014|url-status=live}}</ref> Seriali është një përshkrim satirik i jetës amerikane, i mishëruar nga [[familja Simpson]], e cila përbëhet nga [[Homer Simpson|Homer]], [[Marge Simpson|Marge]], [[Bart Simpson|Bart]], [[Lisa Simpson|Lisa]], dhe [[Maggie Simpson|Maggie]].
Familja u konceptua nga Groening pak përpara një kërkese për një seri filmash të shkurtër të animuar me producentin [[James L. Brooks]]. Ai krijoi një [[familje jofunksionale]] dhe i emëroi personazhet sipas anëtarëve të familjes së tij, duke zëvendësuar emrin e tij Bart; ai mendonte se Simpson ishte një emër qesharak në atë që tingëllonte i ngjashëm me "[[simpleton]]".<ref>{{Cite web|title=Matt Groening Reveals the Location of the Real Springfield|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|website=Smithsonian Magazine|language=en|access-date=1 maj 2020|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910151244/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|url-status=live}}</ref> Shorts u bënë pjesë e ''[[The Tracey Ullman Show]]'' më 19 prill 1987. Pas tre sezoneve, skeçi u zhvillua në një shfaqje gjysmë ore në kohën kryesore dhe u bë seria e parë e Fox që u rendit në Top 30 vlerësimet në një sezon (1989– 1990).
Që nga debutimi i tij më 17 dhjetor 1989, janë transmetuar 739 episode të shfaqjes. Është seriali amerikan i animuar më jetëgjatë, sitcom më i gjatë amerikan dhe seriali televiziv më i gjatë i skenarit amerikan në primetime, si për nga sezonet ashtu edhe për numrin e episodeve. Një film i metrazhit të gjatë, ''[[The Simpsons Movie]]'', u shfaq në kinematë në mbarë botën më 27 korrik 2007 dhe fitoi mbi 527 milionë dollarë, me një vazhdim në zhvillim që nga viti 2018. Seriali gjithashtu ka prodhuar seri të shumta [[Lista e komikeve të Simpsons|komike]], [[Lista e video lojërave të Simpsons|video lojëra]], [[Lista e librave të Simpsons|libra]], dhe media të tjera të lidhura, si dhe një industri tregtare miliarda dollarëshe.
== Përmbajtja ==
Filmi në fjalë trajton tema të ndryshme të jetës aktuale dhe dukurive të përditshme si dhe të klisheve që janë të njohura jo vetëm në shoqërinë amerikane por edhe më gjerë.
== Historiku ==
Ky [[film serial]] u prodhua nga FOX ''([[20th Century Fox]])'' dhe filloi të transmetohej që prej [[viti]]t {{TV|1989}} në kanalin FOX.
''Simpsons'' për herë të parë është prezantuar në [[Tracey Ullman Show|''Tracey Ullman Show'']] me 48 mini-[[seria]] <small>(Episoda të shkurta)</small> të ndara në tre sezone. Prezantimi i filmit serial kishte aq sukses sa që televizioni i njohur FOX e ka vazhduar atë përgjatë 21 sezoneve tjera. Momentalisht është duke transmetuar sezoni i 22-të.
== Premisë ==
=== Personazhet ===
{{Kryesor|Lista e personazheve të Simpsons}}
Personazhet kryesore janë familja Simpson, të cilët jetojnë në një qytet imagjinar të "[[Amerika e Mesme (Shtetet e Bashkuara)|Amerikës së Mesme]]" të Springfield. [[Homer Simpson|Homeri]], babai, punon si inspektor sigurie në Centralin Bërthamor të Springfield, një pozicion në kundërshtim me personalitetin e tij të pakujdesshëm dhe të çuditshëm. Ai është i martuar me [[Marge Simpson|Marge Bouvier]], një amvise dhe nënë stereotipe amerikane. Ata kanë tre fëmijë: [[Bart Simpson|Bartin]], një ngatërrestar dhe shakatar dhjetëvjeçar; [[Lisa Simpson|Lisa]], një aktiviste tetëvjeçare e parakohshme; dhe [[Maggie Simpson|Maggie]], foshnja e familjes që flet rrallë, por komunikon duke thithur biberonin. Edhe pse familja është jofunksionale, shumë episode shqyrtojnë marrëdhëniet dhe lidhjet e tyre me njëri-tjetrin dhe shpesh tregohet se kujdesen për njëri-tjetrin.<ref>{{cite video|people=Oakley, Bill|date=2005|title=The Simpsons season 7 DVD commentary for the episode "Home Sweet Homediddly-Dum-Doodily"|medium=DVD|publisher=20th Century Fox|language=en}}</ref> Babai i Homerit, [[Abraham Simpson|Gjyshi Simpson]] jeton në shtëpinë e të moshuarve në Springfield pasi Homeri e detyroi babanë e tij të shiste shtëpinë e tij në mënyrë që familja e tij të mund të blinte të tyren. Grampa Simpson ka pasur role kryesore në disa episode.
Familja zotëron gjithashtu një qen, [[Santa's Little Helper]], dhe një mace, [[Familja Simpson#Macet|Snowball II]], i cili zëvendësohet nga një mace e quajtur gjithashtu Snowball II në episodin e sezonit të pesëmbëdhjetë "[[I, (Annoyed Grunt)-Bot]]".<ref>{{cite episode|title=I, (Annoyed Grunt)-Bot|episode-link=I, (Annoyed Grunt)-Bot|series=The Simpsons|network=Fox|language=en|airdate=11 janar 2004|season=15|number=9}}</ref> Të dy kafshët shtëpiake kanë pasur role kryesore në disa episode.
[[Skeda:Simp.gif|parapamje|upright=2|Personazhet te Simpsons]]
Shfaqja përfshin një sërë personazhesh të çuditshëm mbështetës, të cilët përfshijnë bashkëpunëtorët e Homerit (edhe miqtë) [[Lenny Leonard]] dhe [[Carl Carlson]], drejtorin e shkollës [[Seymour Skinner]] dhe mësueset [[Edna Krabappel]] dhe [[Elizabeth Hoover]], fqinjin [[Ned Flanders]], miqtë [[Barney Gumble]], [[Apu Nahasapeemapetilon]], [[Moe Szyslak]], [[Milhouse Van Houten]], dhe [[Nelson Muntz]], të afërm të gjerë [[Patty dhe Selma Bouvier]], qytetarë të tillë si kryebashkiaku [[Joe Quimby]], shefi [[Clancy Wiggum]], të famshëm vendas [[Krusty Clown]] dhe reporteri i lajmeve [[Kent Brockman]], dhe manjati [[Charles Montgomery Burns]], i cili shpesh shërben si antagonisti i serialit dhe ndihmësi i tij ekzekutiv [[Waylon Smithers]].
Krijuesit fillimisht synuan shumë prej këtyre personazheve si shaka të njëhershme ose për të përmbushur funksionet e nevojshme në qytet. Një numër prej tyre kanë fituar role të zgjeruara dhe më pas kanë luajtur në episodet e tyre. Sipas Matt Groening, shfaqja adoptoi konceptin e një kasti të madh mbështetës nga shfaqja e humorit ''[[Second City Television|SCTV]]''.<ref name="avclub1">{{cite news|url=https://www.avclub.com/matt-groening-1798209542|title=Matt Groening: Interview|access-date=15 janar 2022|author=Rabin, Nathan|date=26 prill 2006|newspaper=The A.V. Club|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090119014837/http://www.avclub.com/articles/matt-groening,13984/|archive-date=19 janar 2009|url-status=live}}</ref>
=== Vendosja ===
<!-- Warning: DO ''not'' add any examples of which STATES Springfield might be in.
For any example there is a counter example.
DON'T add that The Simpsons is set in KENTUCKY based on "BEHIND THE LAUGHTER" or
VERMONT based on "The Simpsons Movie Springfield Challenge"
or OREGON based on the April 2012 interview with Matt Groening
Please read [[Springfield (The Simpsons)]].
-->
{{Kryesor|Springfield (The Simpsons)}}
''The Simpsons'' zhvillohet në qytetin imagjinar amerikan të [[Springfield (The Simpsons)|Springfield]] në një shtet të panjohur dhe të pamundur për t'u përcaktuar. Shfaqja është qëllimisht evazive në lidhje me vendndodhjen e Springfield. Gjeografia e Springfield dhe ajo e rrethinës së saj, përmban vija bregdetare, shkretëtirë, tokë bujqësore të madhe, male të larta ose çfarëdo që kërkon historia ose shaka. Groening ka thënë se Springfield ka shumë të përbashkëta me [[Portland, Oregon]], qyteti ku ai u rrit.<ref>{{cite web|url=http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=12392|title=Matt Groening's Portland|access-date=4 gusht 2007|author=Hamilton, Don|date=19 korrik 2002|work=[[Portland Tribune]]|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224031814/http://www.portlandtribune.com/news/story.php?story_id=12392|archive-date=24 shkurt 2007}}</ref> Emri "Springfield" është një emër i zakonshëm në Amerikë dhe shfaqet në [[Springfield (kthjellim)#Shtetet e Bashkuara|të paktën 29 shtete]].<ref>{{cite web|title=GeoNames|url=http://www.geonames.org/search.html?q=%22Springfield%22&country=US|publisher=[[GeoNames]]|language=en|access-date=19 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100707015943/http://www.geonames.org/search.html?q=%22Springfield%22&country=US|archive-date=7 korrik 2010|url-status=live}}</ref> Groening ka thënë se ai e quajti atë sipas [[Springfield, Oregon]], dhe Springfield fiktive që ishte vendosja e serialit ''[[Father Knows Best]]''. Ai "kuptoi se Springfield ishte një nga emrat më të zakonshëm për një qytet në SHBA. Në pritje të suksesit të shfaqjes, mendova: "Kjo do të jetë e bukur; të gjithë do të mendojnë se është Springfield i tyre". Dhe ata e bëjnë.”<ref>{{cite magazine|last1=De La Roca|first1=Claudia|title=Matt Groening Reveals the Location of the Real Springfield|magazine=[[Smithsonian Magazine]]|language=en|date=maj 2012|url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|access-date=6 dhjetor 2021|archive-date=10 shtator 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910151244/https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matt-groening-reveals-the-location-of-the-real-springfield-60583379/|url-status=live}}</ref>
<!-- Warning: DO ''not'' add any examples of which STATES Springfield might be in.
For any example there is a counter example.
DON'T add that The Simpsons is set in KENTUCKY based on "BEHIND THE LAUGHTER" or
VERMONT based on "The Simpsons Movie Springfield Challenge"
or OREGON based on the April 2012 interview with Matt Groening
Please read [[Springfield (The Simpsons)]].
-->
== Filmi ==
{{Kryesor|The Simpsons Movie}}
[[20th Century Fox]] dhe [[Gracie Films]] prodhuan ''[[The Simpsons Movie]]'', një film i animuar që u publikua më 27 korrik 2007.<ref name="simpsonmovie">{{cite magazine|url=https://variety.com/2006/film/news/homer-going-to-bat-in-07-1117940840/|title=Homer going to bat in '07|access-date=3 korrik 2006|author=Fleming, Michael|date=2 prill 2006|magazine=Variety|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304225736/http://variety.com/2006/film/news/homer-going-to-bat-in-07-1117940840/|archive-date=4 mars 2014}}</ref> Filmi u drejtua nga producenti i vjetër i Simpsons, [[David Silverman]] dhe u shkrua nga një ekip shkrimtarësh të Simpsons, i përbërë nga Matt Groening, James L. Brooks, Al Jean, George Meyer, [[Mike Reiss]], [[John Swartzwelder]], [[Jon Vitti]], [[David Mirkin]], [[Mike Scully]], [[Matt Selman]], dhe [[Ian Maxtone-Graham]].<ref name="simpsonmovie"/> Prodhimi i filmit ndodhi së bashku me vazhdimin e shkrimit të serialit, pavarësisht pretendimeve të gjata nga ata të përfshirë në shfaqje se një film do të hynte në prodhim vetëm pasi të kishte përfunduar seria.<ref name="simpsonmovie"/> Kishte folur për një film të mundshëm të gjatë të Simpsons që në sezonet e hershme të serialit. James L. Brooks fillimisht mendoi se historia e episodit "[[Kamp Krusty]]" ishte e përshtatshme për një film, por ai hasi vështirësi në përpjekjen për të zgjeruar skenarin në metrazh të gjatë.<ref>{{cite video|people=Groening, Matt; Al Jean, Mark Kirkland, David Silverman|date=2004|title=The Simpsons season 4 DVD commentary for the episode "Kamp Krusty"|medium=DVD|publisher=20th Century Fox|language=en}}</ref> Për një kohë të gjatë, vështirësi të tilla si mungesa e një historie të përshtatshme dhe një grup tashmë plotësisht i angazhuar shkrimtarësh e vonuan projektin.<ref name="avclub1"/>
Më 10 gusht 2018, 20th Century Fox njoftoi se një vazhdim është në zhvillim e sipër.<ref>{{cite news|url=https://movieweb.com/the-simpsons-movie-2-development-fox|title=The Simpsons Movie 2 Reportedly in Development at Fox|access-date=11 gusht 2018|author=Burwick, Kevin|date=10 gusht 2018|publisher=Movieweb.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811023516/https://movieweb.com/the-simpsons-movie-2-development-fox/|archive-date=11 gusht 2018|url-status=live}}</ref>
== Referime ==
{{Reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* {{imdb titull|id=0096697|titulli=Simpsons}}
* [http://www.thesimpsons.com Faqja zyrtare të Simpsons]
* {{MySpace|thesimpsons|The Simpsons}}
* [https://web.archive.org/web/20040525011836/http://www.snpp.com/ Faqja adhuruese më e njohura dhe më madhja e Simpsons]
* [http://www.springfield-shopper.de Faqja e një adhuruesit në gjuhën gjermane]
{{seri-cung}}
{{anim-cung}}
[[Kategoria:Simpsons| ]]
[[Kategoria:Seriale të animuar]]
[[Kategoria:Seriale amerikane]]
tphwr4yd1hbk49c4g4471gt3kp5gkxp
Jul Çezari
0
8907
3059479
2733206
2026-10-25T13:53:13Z
Arianit
106
Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Julius Caesar, versioni i datës 5 tetor 2026 (revizioni 1378696395)
3059479
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Gjeneral dhe diktator romak (100–44 p.e.s.)}}
{{Use dmy dates|date=December 2025}}
{{Infobox person
| name = Jul Çezari
| image = Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg
| image_upright =
| alt = Portreti i Tusculumit, një skulpturë mermeri e Jul Çezarit
| caption = [[Portreti i Tusculumit]], që mendohet të jetë skulptura e vetme bashkëkohore e Çezarit që ka mbijetuar
| birth_date = 12 ose 13 korrik 100 p.e.s.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p= [https://books.google.com/books?id=gzOXLGbIIYwC&pg=PA16 16]|ps=. Të gjitha burimet e lashta e vendosin lindjen e tij në vitin 100 p.e.s. Disa historianë kanë argumentuar kundër kësaj; «mendimi i përgjithshëm» e vendos atë në vitin 100 p.e.s. {{harvnb|Goldsworthy|2006|p=30}}.}}</ref>
| birth_place = {{ill|Suburra|en|Suburra}}, [[Roma]]
| death_date = [[Idet e Marsit|15 mars]] 44 p.e.s. (rreth 55 vjeç)
| death_place = {{ill|Teatri i Pompeut|en|Theatre of Pompey}}, [[Roma]]
| death_cause = {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Assassination of Julius Caesar}} (plagë me thikë)
| occupation = {{hlist|Politikan|ushtarak|shkrimtar}}
| office = {{Aligned table
| class= |fullwidth=on |leftright=on
| style=line-height:1.2em; |col2style=font-size:90%;
| {{ill|Pontifex maximus|en|Pontifex maximus}} | 64–44 p.e.s.
| [[Pretori]] | 62 p.e.s.
| {{ill|Konsulli romak|en|Roman consul}} | 59 p.e.s.
| Prokonsull (Galia, Iliria) | 58–49 p.e.s.
| [[Diktatori romak|Diktator]] | 49–44 p.e.s.
| Konsull | 48, 46–44 p.e.s.
| ''Dictator perpetuo'' | 44 p.e.s.<ref>Të gjitha postet dhe vitet përkatëse sipas {{harvnb|Broughton|1952|p=574}}.</ref>
}}
| notable_works = {{ubl|{{lang|la|"Bellum Gallicum"}}|{{lang|la|[[Commentarii de bello civili|Bellum Civile]]}}}}
| spouse = {{Aligned table
| class= |fullwidth=on |leftright=on
| style=line-height:1.2em; |col2style=font-size:90%;
| Kossutia | (e diskutueshme)
| Kornelia | {{Abbr|m.|i martuar}} 84 p.e.s.; {{Abbr|d.|vdiq}} 69 p.e.s.
| Pompeia | {{Abbr|m.|i martuar}} 67 p.e.s.; {{Abbr|div.|u divorcua}} 61 p.e.s.
| Kalpurnia | {{Abbr|m.|i martuar}} 59 p.e.s.
}}
| children = {{ubl|Julia|Cezarioni (i papranuar si i biri)|[[Augusti]] (i adoptuar)}}
| awards = {{ill|Kurora qytetare|en|Civic Crown}}
| module = {{Infobox military person
| embed = yes
| allegiance = [[Republika Romake]]
| branch = Ushtria romake
| commands = Legjioni XIII
| battles = {{tree list}}
* Disa, përfshirë:
** Rrethimi i Mitilenës
** Luftërat galike
** Pushtimet e Britanisë
** Lufta civile e Çezarit
** Lufta e Aleksandrisë
{{tree list/end}}
| service_years = 81–45 p.e.s.
}}
}}
'''Gaius Julius Caesar'''{{efn|Shqiptohet {{IPAc-en|ˈ|s|iː|z|ər}} {{respell|SEE|zər}}; {{IPA|la-x-classic|ˈɡaːiʊs ˈjuːliʊs ˈkae̯sar|lang|small=no}}}} (12 ose 13 korrik 100 p.e.s. – 15 mars 44 p.e.s.), i njohur në shqip si '''Jul Çezari''', ishte gjeneral, burrë shteti dhe shkrimtar romak, i cili ishte [[Diktatori romak|diktator]] i [[Republika Romake|Republikës Romake]] pothuajse pa ndërprerje nga viti 49 p.e.s. deri në [[Vrasja e Jul Çezarit|vrasjen e tij]] më 44 p.e.s. Si anëtar i [[Triumvirati i Parë|Triumviratit të Parë]], ai udhëhoqi ushtritë romake në [[Luftërat galike]] dhe mundi rivalin e tij politik [[Pompeu]] në [[Lufta civile e Çezarit|luftën civile të Çezarit]]. Ai e përqendroi pushtetin dhe më 44 p.e.s. mori titullin ''dictator perpetuo'', duke ndihmuar në krijimin e [[Kriza e Republikës Romake|kushteve politike]] që çuan në rënien e Republikës Romake dhe shfaqjen e [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]]. Për rolin e tij në këto ngjarje, ai konsiderohet një nga figurat më me ndikim në histori.
Më 60 p.e.s., Çezari, Krasi dhe Pompeu formuan Triumviratin e Parë, një aleancë politike jozyrtare që dominoi [[Politika romake|politikën romake]] për disa vjet. Përpjekjet e tyre për të grumbulluar pushtet politik u kundërshtuan nga shumë veta në [[Senati Romak|Senat]], mes tyre Katoni i Riu, me mbështetjen e fshehtë të [[Ciceroni|Ciceronit]]. Përmes një vargu fitoresh ushtarake në Luftërat galike, të përfunduara më 51 p.e.s., Çezari u bë një nga politikanët më të fuqishëm të Republikës Romake dhe zgjeroi ndjeshëm territorin romak. Gjatë kësaj kohe, ai [[Pushtimet e Jul Çezarit në Britani|pushtoi Britaninë]] dhe [[Urat e Jul Çezarit mbi Rin|ndërtoi një urë mbi Rinin]]. Këto arritje, së bashku me besnikërinë e ushtrisë së tij veterane, rrezikuan të eklipsonin pozitën e Pompeut. Aleanca mes Çezarit dhe Pompeut u prish dalëngadalë dhe, deri më 50 p.e.s., Pompeu ishte afruar sërish me Senatin. Me skadimin e komandës së tij dhe përfundimin kryesisht të Luftërave galike, Senati urdhëroi Çezarin të hiqte dorë nga komanda ushtarake dhe të kthehej në Romë. Në fillim të janarit 49 p.e.s., Çezari sfidoi hapur Senatin duke [[Kalimi i Rubikonit (nga Jul Çezari)|kaluar Rubikonin]] dhe duke marshuar drejt Romës në krye të një ushtrie. Ky veprim nisi luftën civile të Çezarit, të cilën ai e fitoi, duke u bërë më 45 p.e.s. sundimtar me pushtet dhe ndikim thuajse të pakundërshtueshëm.
Pasi mori kontrollin e qeverisë dhe u fali jetën shumë prej armiqve të tij, Çezari ndërmori reforma të ndryshme dhe punë publike. Ai krijoi [[Kalendari julian|kalendarin julian]] për të zëvendësuar kalendarin republikan hënor-diellor, pakësoi shpërndarjen e drithit, vendosi veteranët e tij në koloni të reja përtej detit, zgjeroi ndjeshëm Senatin dhe u dha shtetësi bashkësive në Spanjë dhe në atë që sot është Italia veriore. Në fillim të vitit 44 p.e.s., ai u shpall «diktator në përjetësi». Nga frika e pushtetit të tij, e sundimit të tij mbi shtetin dhe mundësisë që të shpallej mbret, një grup senatorësh të udhëhequr nga Bruti dhe Kasi e vranë Çezarin në [[Idet e Marsit]] (15 mars) 44 p.e.s. Shpërtheu një [[Triumvirati i Dytë#Periudha triumvirale|seri e re luftërash civile]] dhe [[Kushtetuta e Republikës Romake|qeverisja kushtetuese e Republikës]] nuk u rivendos kurrë plotësisht. Djali i mbesës së Çezarit dhe trashëgimtari i adoptuar i tij, [[Jeta e hershme e Augustit|Oktaviani]], i njohur më vonë si [[Augusti]], [[Ngritja në pushtet e Augustit|mori pushtetin e vetëm]] pasi [[Lufta e Aktiumit|mundi kundërshtarët]] e tij trembëdhjetë vjet më vonë. Më pas Oktaviani nisi të konsolidonte [[Sundimi i Augustit|pushtetin e tij]], duke e shndërruar Republikën në Perandorinë Romake si [[Perandori romak|perandori i saj i parë]].
Çezari ishte autor dhe komentues i aftë; pjesa më e madhe e jetës së tij njihet nga rrëfimet e tij për fushatat ushtarake. Burime të tjera bashkëkohore përfshijnë letrat dhe fjalimet e Ciceronit dhe shkrimet historike të Salustit. Biografitë e mëvonshme të Çezarit nga Svetoni dhe Plutarku janë gjithashtu burime të rëndësishme. Shumë historianë e konsiderojnë Çezarin një nga komandantët më të mëdhenj ushtarakë në histori.<ref>{{cite book |last=Tucker |first=Spencer |title=Battles That Changed History: An Encyclopedia of World Conflict|url=https://archive.org/details/battlesthatchang00tuck_956 |url-access=limited |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |page=[https://archive.org/details/battlesthatchang00tuck_956/page/n86 68] |isbn=978-1-59884-430-6 |language=en}}</ref> Më pas, cognomen-i i tij u bë sinonim i perandorit; titulli ''[[Caesar (titull)|Caesar]]'' u përdor në të gjithë Perandorinë Romake dhe lindi emërtime moderne si [[Kaiser]] dhe [[Cari]]. Ai është shfaqur shpesh në vepra letrare dhe artistike.
==Jeta e hershme dhe karriera<span class="anchor" id="Early life and career of Julius Caesar"></span><span class="anchor" id="Childhood"></span><span class="anchor" id="Early life"></span>==
Gaius Julius Caesar lindi në një familje [[Patricianët e Romës së lashtë|patriciane]], gens-in {{lang|la|[[Gens|gens]] [[Gensi Julia|Julia]]}}, më 12 ose 13 korrik 100 p.e.s.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=16|ps=, pursuant to Macr. ''Sat.'' 1.12.34, quoting a law by Mark Antony noting the date as the fourth day before the Ides of Quintilis. Only Dio gives 13 July. All sources give the year 100 BC.}}</ref> Familja pretendonte se kishte emigruar në Romë nga [[Alba Longa]] gjatë shekullit të shtatë p.e.s., pasi mbreti i tretë i Romës, {{ill|Tull Hostili|en|Tullus Hostilius}}, pushtoi dhe shkatërroi qytetin e tyre. Familja pretendonte gjithashtu se rridhte nga Julusi, i biri i [[Enea Ankiziadi|Eneas]] dhe themeluesi i Alba Longës. Meqë Enea ishte i biri i [[Venusi (mitologji)|Venusit]], kjo e bënte klanin hyjnor. Kjo gjenealogji nuk e kishte marrë ende formën përfundimtare në shekullin e parë, por prejardhja e pretenduar e klanit nga Venusi ishte e mirënjohur në ndërgjegjen publike.{{sfn|Goldsworthy|2006|pp=32–33}} Nuk ka dëshmi se vetë Çezari lindi me [[Prerja cezariane|prerje cezariane]]; ndërhyrje të tilla sillnin vdekjen e nënës, por nëna e Çezarit jetoi për dekada pas lindjes së tij dhe asnjë burim i lashtë nuk shënon ndonjë vështirësi gjatë lindjes.{{sfn|Goldsworthy|2006|p=35}}
Pavarësisht prejardhjes së lashtë, Julët Cezarë nuk kishin ndikim të veçantë politik gjatë republikës së mesme. Personi i parë i njohur që mbajti cognomen-in ''Caesar'' ishte një pretor në vitin 208 p.e.s., gjatë [[Lufta e Dytë Punike|Luftës së Dytë Punike]]. Konsulli i parë i familjes ishte në vitin 157 p.e.s., ndonëse fati i saj politik u përmirësua në fillim të shekullit të parë, duke nxjerrë dy konsuj në vitet 91 dhe 90 p.e.s.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=14}}; {{harvnb|Goldsworthy|2006|pp=31–32|ps=. The consul of 157 BC was [[Sextus Julius Caesar (consul 157 BC)|Sextus Caesar]]; the consuls of 91 and 90 were [[Sextus Julius Caesar (consul 91 BC)|Sextus Caesar]] and [[Lucius Julius Caesar (consul 90 BC)|Lucius Caesar]], respectively.}}</ref> Babai i Jul Çezarit, që kishte të njëjtin emër me të, pati sukses të moderuar në politikë. Ai u martua me Aurelinë, anëtare e familjes politikisht me ndikim të Aurelii Cottae, dhe pati me të dy vajza, përveç Çezarit. I ndihmuar nga martesa e tij dhe nga martesa e motrës së tij me tepër të fuqishmin Gaius Marius, ai shërbeu gjithashtu në komisionin e tokave të Saturninit në vitin 103 p.e.s. dhe u zgjodh pretor diku midis viteve 92 dhe 85 p.e.s.; për dy vjet shërbeu si guvernator prokonsullor i provincës së Azisë, me gjasë në vitet 91–90 p.e.s.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=15}} dates the land commission to 103 per ''MRR'' 3.109; {{harvnb|Goldsworthy|2006|pp=33–34}}; {{harvnb|Broughton|1952|p=22}}, dating the proconsulship to 91 with praetorship in 92 BC and citing, among others, Corpus Inscriptionum Latinarum, vëll. 1, nr. 705 dhe nr. 706.</ref>
=== Jeta nën Sulën dhe shërbimi ushtarak ===
[[File:Q. Pompeius Rufus, denarius, 54 BC, RRC 434-1 (Sulla only).jpg|thumb|Sula, i paraqitur në [[faqen e përparme]] të një [[Denarius|denariusi]] të prerë nga Kvint Pompeu Rufusi (Quintus Pompeius Rufus) në vitin 54 p.e.s. Sula e mori qytetin në vitin 82 p.e.s., spastroi kundërshtarët e tij politikë dhe zbatoi reforma të reja kushtetuese ({{ill|Reformat kushtetuese të Sulës|en|Constitutional reforms of Sulla}}).]]
Babai i Çezarit nuk kërkoi [[Konsulli romak|konsullatë]] gjatë sundimit të [[Lucius Cornelius Cinna|Lucius Cornelius Cinnës]], por zgjodhi të tërhiqej nga jeta publike.{{sfn|Badian|2009|p=16|ps=, pursuant to Macr. ''Sat.'' 1.12.34, quoting a law by Mark Antony noting the date as the fourth day before the Ides of Quintilis. Only Dio gives 13 July. All sources give the year 100 BC.}} Gjatë sundimit të Cinnës, Çezari u emërua ''[[flamen Dialis]]'' (prift i Jupiterit), çka çoi në martesën e tij me të bijën e Cinnës, Kornelian (Cornelia). Tabutë fetare të priftërisë do ta kishin detyruar Çezarin të hiqte dorë nga karriera politike; emërimi — një nga nderimet më të larta jopolitike — tregon se nuk pritej që Çezari të kishte një karrierë të madhe. <ref>{{harvnb|Badian|2009|p=16|ps=, pursuant to Macr. ''Sat.'' 1.12.34, quoting a law by Mark Antony noting the date as the fourth day before the Ides of Quintilis. Only Dio gives 13 July. All sources give the year 100 BC.}}</ref> Në fillim të vitit 84 p.e.s., babai i Çezarit vdiq papritur.{{sfn|Goldsworthy|2006|p=34}} Pas fitores së Sulës në luftën civile (82 p.e.s.), aktet e Cinnës u anuluan. Si pasojë, Sula e urdhëroi Çezarin të hiqte dorë nga priftëria dhe të divorcohej nga e bija e Cinnës. Çezari nuk pranoi, duke vënë kështu në pikëpyetje legjitimitetin e anulimit nga Sula. Sula mund ta ketë futur Çezarin në listat e proskripcionit, por studiuesit nuk pajtohen për këtë.<ref>{{harvnb|Badian|2009|pp=16–17}}, duke thënë se Çezari u përfshi në lista. Krahaso pohimin se Çezari vetëm u thirr për t'u marrë në pyetje, {{cite book |last=Hinard |first=François |title=Les proscriptions de la Rome républicaine |url=https://books.google.com/books?id=-3UaAAAAIAAJ |publisher=Ecole française de Rome |date=1985 |page=64 |isbn=978-2-7283-0094-5 |oclc=1006100534 |language=fr}}</ref> Çezari u fsheh derisa të afërmit e tij dhe lidhjet e tij mes Virgjëreshave Vestale mundën të ndërhynin për të.<ref>{{harvnb|Badian|2009|pp=16–17}}</ref> Më pas u arrit një kompromis: Çezari do të hiqte dorë nga priftëria, por do të mbante gruan dhe pasuritë e tij. Thënia e pretenduar e Sulës se te Çezari shihte «shumë [[Gaius Marius|Gaius Mariusa]]»<ref>{{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=1.4}}; {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=1.3}}.</ref> është apokrife.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=17|ps=, i cili vëren gjithashtu se Sula nuk vrau kurrë asnjë patric tjetër.}}</ref>
[[File:Augustus Bevilacqua Glyptothek Munich 317.jpg|thumb|Busti i periudhës perandorake i [[Augusti|Augustit]] (i njohur si Augusti Bevilaku), me [[kurorë qytetare]] (latinisht: ''corona civica''). Çezari e fitoi kurorën qytetare për trimërinë e treguar gjatë [[Rrethimi i Mitilenës (81 p.e.s.)|rrethimit të Mitilenës]] në vitin 81 p.e.s.]]
Më pas, Çezari u largua nga Italia për të shërbyer në shtabin e guvernatorit të Azisë, Mark Minucius Thermus (Marcus Minucius Thermus). Gjatë kësaj kohe, ai udhëtoi në Bitini për të mbledhur përforcime detare dhe qëndroi për njëfarë kohe si mysafir i mbretit Nikomedit IV, megjithëse më vonë shpifjet e lidhën Çezarin me një marrëdhënie homoseksuale me monarkun.{{sfn|Badian|2009|pp=17–18}}<ref>{{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=2–3}}; {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=2–3}}; {{harvnb|Dio|loc=43.20}}.</ref> Më pas shërbeu në [[Rrethimi i Mitilenës (81 p.e.s.)|rrethimin e Mitilenës]], ku fitoi kurorën qytetare pasi shpëtoi në betejë jetën e një bashkëqytetari. Privilegjet e kurorës — Senati duhej të ngrihej në këmbë kur mbajtësi hynte dhe mbajtësit lejoheshin ta mbanin kurorën në ngjarje publike — ia shtuan Çezarit dëshirën për nderime. Pas pushtimit të Mitilenës, Çezari kaloi në shtabin e Publius Servilius Vatias (Publius Servilius Vatia) në Kilikí, përpara se të merrte vesh për vdekjen e Sulës në vitin 78 p.e.s. dhe të kthehej menjëherë në shtëpi.{{sfn|Badian|2009|p=17|ps=, i cili vëren gjithashtu se Sula nuk vrau kurrë asnjë patric tjetër.}} Thuhej se atë vit kishte dashur t'i bashkohej revoltës së konsullit Lepidit (Marcus Aemilius Lepidus),<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=18}}, duke cituar {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=3}}.</ref> por kjo ka të ngjarë të jetë zbukurim letrar i dëshirës së Çezarit për tirani që në moshë të re.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=35}}
Më pas, Çezari sulmoi në gjykata disa nga aristokratët e Sulës, por në vitin 77 p.e.s. dështoi në përpjekjen për të ndjekur penalisht Gnaeus Cornelius Dolabellën, i cili sapo ishte kthyer nga një prokonsullatë në [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoni]]. Vitin pasues ia doli të ndiqte penalisht senatorin Gaius Antonius Hybrida — më vonë konsull në vitin 63 p.e.s. — për përfitime të paligjshme nga proskripcionet, por një tribun ndërhyri në emër të Antoniusit dhe e pengoi gjykimin.<ref>{{harvnb|Alexander|1990|p=71}} (Gjyqi 140), i cili vëren gjithashtu se Tac. ''Dial.'', 34.7 e vendos gabimisht gjyqin në vitin 79 p.e.s.; {{harvnb|Alexander|1990|pp=71–72}} (Gjyqi 141).</ref> Pas këtyre përpjekjeve oratorike, Çezari u largua nga Roma për në [[Rodosi|Rodos]], për të studiuar nën drejtimin e retorit Apollonius Molon.{{sfn|Badian|2009|p=18}} Gjatë udhëtimit, piratët e kapën dhe kërkuan shpërblim për lirimin e tij; kjo ngjarje më vonë u zbukurua shumë. Sipas Plutarkut dhe Suetonit, ai u lirua pasi pagoi një shpërblim prej pesëdhjetë [[talent|talentesh]] dhe u kthye me një flotë për t'i kapur e ekzekutuar piratët. Shuma e regjistruar e shpërblimit është zbukurim letrar; sipas Velleius Paterculusit, ka më shumë gjasa që piratët të jenë shitur si skllevër. <ref>{{Cite book |last=Pelling |first=C B R |title=Plutarch: Caesar |date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-814904-0 |location=Oxford |oclc=772240772 |pages=139–41 |language=en}} {{harvnb|Vell. Pat.|loc=2.42.3}} thotë se guvernatori donte t'i skllavëronte dhe t'i shiste piratët, por se Çezari u kthye shpejt dhe i ekzekutoi. Pellingu mendon se pjesa e dytë e rrëfimit të Vell. Pat. — bashkë me burime të tjera ({{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=1.8–2.7}}; {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=4}}) — është zbukurim letrar dhe se piratët u skllavëruan e u shitën.</ref> Studimet e tij u ndërprenë nga shpërthimi i [[Lufta e Tretë Mithridatike|Luftës së Tretë Mithridatike]] gjatë dimrit të viteve 75 dhe 74 p.e.s. Thuhej se Çezari kishte mbledhur trupa në provincë me shpenzimet e banorëve vendas dhe i kishte drejtuar me sukses kundër forcave të Mithridatit.<ref>{{harvnb|Badian|2009|p=19|ps=, i cili e quan rrëfimin te {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=4.2}} — se Çezari thirri forca ndihmëse dhe, me to, dëboi prefektin e Mithridatit nga provinca e Azisë — «një shembull mbresëlënës të mitit të Çezarit... [që është] i vështirë për t'u besuar».}}</ref>
=== Hyrja në politikë ===
Ndërsa ndodhej larg Romës, në vitin 73 p.e.s., Çezari u kooptua në kolegjin e pontifikëve, në vend të të afërmit të tij të ndjerë {{ill|Gaj Aurelij Kota|en|Gaius Aurelius Cotta|lt=Gaj Aurelij Kotës (Gaius Aurelius Cotta)}}. Ky emërim e shënoi si një anëtar të pranuar mirë të aristokracisë, me perspektiva të shkëlqyera për të ardhmen e karrierës së tij politike.{{sfn|Goldsworthy|2006|p=78}} Çezari vendosi të kthehej pak më vonë dhe, pas kthimit, u zgjodh një nga tribunët ushtarakë për vitin 71 p.e.s.<ref>{{Harvnb|Badian|2009|p=19|ps=, i cili e quan rrëfimin te {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=4.2}} — se Çezari thirri forca ndihmëse dhe, me to, dëboi prefektin e Mithridatit nga provinca e Azisë — «një shembull mbresëlënës të mitit të Çezarit... [që është] i vështirë për t'u besuar».}}; {{Harvnb|Broughton|1952|pp=114, 125}}; {{Harvnb|Vell. Pat.|loc=2.43.1}} (pontifikati); {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=5.1}} dhe {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=5}} (tribunati ushtarak).</ref> Nuk ka dëshmi se Çezari shërbeu në luftë gjatë mandatit të tij — ndonëse {{ill|Lufta e Tretë e Skllevërve|en|Third Servile War}} kundër {{ill|Spartaku|en|Spartacus|lt=Spartakut}} vazhdonte — por ai bëri fushatë për heqjen e kufizimeve të Sulës ndaj tribunatit plebeian dhe për faljen e atyre që kishin mbështetur kryengritjen e Lepidit.<ref>{{Harvnb|Badian|2009|p=19|ps=, i cili e quan rrëfimin te {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=4.2}} — se Çezari thirri forca ndihmëse dhe, me to, dëboi prefektin e Mithridatit nga provinca e Azisë — «një shembull mbresëlënës të mitit të Çezarit... [që është] i vështirë për t'u besuar».}}, duke cituar {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=5}}.</ref> Këto kërkesa ishin të zakonshme dhe nuk shkaktonin polemika.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=63}} Një vit më pas, në vitin 70 p.e.s., [[Pompeu]] dhe Krasusi u bënë konsuj dhe miratuan ligje që rivendosnin të drejtat e tribunatit plebeian; njëri nga tribunët, me mbështetjen e Çezarit, paraqiti më pas një ligj për faljen e mërgimtarëve lepidianë.<ref>{{Harvnb|Badian|2009|pp=19–20|ps=, duke vënë në dukje gjithashtu mbështetjen e senatit për faljet}}; {{Harvnb|Broughton|1952|pp=126, 128, 130 n. 4|ps=, argumenton se ligji tribunician që i ktheu mërgimtarët lepidianë duhej të ishte miratuar pas ligjit konsullor të vitit 70, i cili hoqi ndalimin e Sulës ndaj nismës ligjvënëse të tribunëve.}}</ref>
Për kuesturën e tij në vitin 69 p.e.s., Çezarit iu caktua shërbimi nën Gaj Antist Vetusin në provincën {{ill|Hispania e Largët|en|Hispania Ulterior}}. Zgjedhja e tij i dha gjithashtu një vend të përjetshëm në Senat. Megjithatë, para se të nisej, vdiq halla e tij Julia, e veja e Mariusit; pak më vonë, vdiq edhe bashkëshortja e tij Kornelia, pak pasi lindi fëmijën e tij të vetëm legjitim, {{ill|Julia, e bija e Çezarit|en|Julia (daughter of Caesar)}}. Çezari mbajti fjalime mortore për të dyja në varrimet publike.<ref>{{Harvnb|Badian|2009|p=20}}; {{Harvnb|Broughton|1952|p=132}}. {{Harvnb|Badian|2009|p=21}} citon {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=6.1}} për fjalët hyrëse të fjalimit mortor të Çezarit.</ref> Gjatë varrimit të hallës, Çezari shfaqi portretet e Mariusit, kujtimi i të cilit ishte shtypur pas fitores së Sulës në luftën civile. Disa nga fisnikët sullanë — mes tyre {{ill|Kuint Lutati Katuli Kapitolin|en|Quintus Lutatius Catulus Capitolinus}} — që kishin vuajtur nën regjimin e Mariusit kundërshtuan, por deri në atë kohë shfaqja e portreteve të bashkëshortëve në kortezhet mortore të grave aristokrate ishte bërë e zakonshme.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=43}} Ndryshe nga Plutarku,{{sfn|Plut. ''Caes.''|loc=5.2–3}} veprimi i Çezarit këtu ka të ngjarë të ishte në përputhje me prirjen politike drejt pajtimit dhe normalizimit, e jo një shfaqje e ripërtëritjes së përçarjes mes fraksioneve.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=43–46}} Çezari u martua sërish shpejt, duke marrë për grua {{ill|Pompeian|en|Pompeia (wife of Caesar)}}, mbesën e Sulës.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=46|ps=, duke vënë në dukje gjithashtu se Plutarku ka të ngjarë ta lërë jashtë këtë hollësi, sepse ajo «do të ishte vërtet e sikletshme për paraqitjen e Çezarit si përkrahës i Mariusit» (citimet e brendshme dhe thonjëzat janë hequr).}}</ref>
=== Ediliteti dhe zgjedhja si ''pontifex maximus'' ===
Për pjesën më të madhe të kësaj periudhe, Çezari ishte ndër përkrahësit e [[Pompeu|Pompeut]]. Në fund të viteve 70 p.e.s., Çezari u bashkua me Pompeun për të mbështetur rivendosjen e të drejtave të tribunëve; mbështetja e tij për ligjin që rikthente të mërguarit e Lepidit mund të ketë qenë e lidhur me projektligjin e të njëjtit tribun për t’u dhënë toka veteranëve të Pompeut. Çezari mbështeti gjithashtu ''[[Lex Gabinia]]'' në vitin 67 p.e.s., që i dha Pompeut një komandë të jashtëzakonshme kundër piraterisë në Mesdhe, si dhe ''{{ill|Lex Manilia|en|lex Manilia}}'' në vitin 66 p.e.s., e cila ia kaloi Luftën e Tretë Mitridatike nga komandanti i atëhershëm, {{ill|Lukuli|en|Lucullus}}, Pompeut.{{sfn|Gruen|1995|p=79–80}}
[[Skeda:Julius Caesar & C. Cossutius Maridianus, denarius, 44 BC, RRC 480-19.jpg|thumb|right|300px|Denari i C. Cossutius Maridianusit, i vitit 44 p.e.s., me kokën e Jul Çezarit si ''pontifex maximus'' në faqen e përparme. Legjenda në faqen e pasme përmend {{ill|Triumvir monetalis|en|Triumvir monetalis|lt=A. A. A. F. F.}}]]
Katër vjet pas varrimit të hallës së tij, Julias, në vitin 65 p.e.s., Çezari shërbeu si [[aedil kurul]] dhe organizoi lojëra madhështore [[Ludi|publike]], të cilat i sollën vëmendje dhe përkrahje popullore edhe më të madhe.<ref>{{Cite book |last=Mouritsen |first=Henrik |title=Plebs and politics in the late Roman Republic |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-511-04114-4 |oclc=56761502 |page=97 |language=en}} Shih edhe {{harvnb|Broughton|1952|p=158}} dhe {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=6.1–4}}.</ref> Ai rivendosi gjithashtu trofetë që Mariusi kishte fituar mbi {{ill|Jugurta|en|Jugurtha}} dhe [[Lufta kimbrike|kimbrët]], e që Sulla i kishte hequr.{{sfn|Broughton|1952|p=158}} Sipas rrëfimit të Plutarkut, trofetë u rivendosën gjatë natës, mes duartrokitjeve dhe lotëve të gëzimit të shikuesve; megjithatë, një rivendosje e tillë e papritur dhe e fshehtë nuk do të kishte qenë e mundur — do të duhej të punësoheshin e të paguheshin arkitektë, restaurues dhe punëtorë të tjerë — dhe as nuk ka gjasa që puna të ishte kryer brenda një nate të vetme.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=46–47}} Ka më shumë gjasa që Çezari thjesht të ketë restauruar monumentet publike të familjes së tij, në përputhje me praktikën e zakonshme aristokratike dhe virtytin e {{lang|la|[[pietas]]}}; këto veprime, pavarësisht kundërshtimeve të Katulit, gëzuan mbështetje të gjerë në Senat.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=48–49}}
Në vitin 63 p.e.s., Çezari kandidoi për preturën dhe për postin e {{lang|la|[[pontifex maximus]]}},<ref>{{harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=64, 64 n. 129|ps=, duke vënë në dukje se nuk dihet qartë se cila zgjedhje u mbajt e para; megjithatë, ka më shumë gjasa që zgjedhjet të jenë mbajtur vonë dhe, për rrjedhojë, zgjedhja pontifikale të jetë zhvilluar e para. Pretendimi i Dionit se zgjedhjet u mbajtën në dhjetor është qartazi i gabuar. {{harvnb|Broughton|1952|p=172 n. 3}}.}}</ref> kreut të [[Kolegji i pontifëve|Kolegjit të pontifëve]] dhe zyrtarit fetar më të lartë të shtetit. Në zgjedhjet pontifikale, të zhvilluara para fiseve {{ill|romake|en|Roman tribe}}, Çezari u përball me dy senatorë me ndikim: {{ill|Kuint Lutati Katuli Kapitolin|en|Quintus Lutatius Catulus Capitolinus}} (Quintus Lutatius Catulus) dhe {{ill|Publius Servilius Isauricus|en|Publius Servilius Isauricus}}. Çezari doli fitues. Shumë studiues janë shprehur të habitur që kandidatura e Çezarit u mor seriozisht, por ajo kishte precedent historik.<ref>{{harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=64–65|ps=, duke vënë në dukje fitoren e edilit kurul {{ill|Publius Licinius Crassus Dives|en|Publius Licinius Crassus Dives (consul 205 BC}} në vitin 212 ndaj konsullarëve me përvojë, si dhe fitoren e tribun plebejan {{ill|Gnaeus Domitius Ahenobarbus|en|Gnaeus Domitius Ahenobarbus (consul 96 BC)}} ndaj konsullarëve.}}</ref> Burimet antike pretendojnë se Çezari dha ryshfete të mëdha ose u soll me servilizëm për të fituar mbështetjen e të tjerëve;<ref>{{harvnb|Morstein-Marx|2021|p=66}}, duke cituar {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=13}}; {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=7.1–4}}; {{harvnb|Dio|loc=37.37.1–3}}.</ref> fakti që nuk u ngrit asnjë akuzë për këtë nënkupton se ryshfeti, i vetëm, nuk mjafton për të shpjeguar fitoren e tij.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=67–68}} Nëse nevojiteshin ryshfete ose para të tjera, ato mund t’i ketë financuar Pompeu, të cilin Çezari e përkrahte në atë kohë dhe që kundërshtonte kandidaturën e Katulit.{{sfn|Gruen|1995|pp=80–81}}
Shumë burime pohojnë gjithashtu se Çezari mbështeti propozimet për reformën e tokës të paraqitura atë vit nga tribuni plebejan {{ill|Publius Servilius Rullus|en|Publius Servilius Rullus}}, por nuk ka burime antike që ta vërtetojnë këtë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=69 n. 148}} Çezari u përfshi gjithashtu tërthorazi në gjyqin e {{ill|Gaius Rabiriusit|en|Gaius Rabirius (senator)}}, të zhvilluar nga një prej tribunëve plebejanë, {{ill|Titus Labienus|en|Titus Labienus}}, për vrasjen e Saturninit, sipas një ''[[senatus consultum ultimum]]'' të nxjerrë rreth dyzet vjet më parë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=71}}<ref>{{Harvnb|Alexander|1990|p=110|ps= (Trials 220–21).}}</ref> Ngjarja më e njohur e atij viti ishte [[Komploti i Katilinës]]. Disa nga armiqtë e Çezarit, përfshirë Katulin, pretendonin se ai kishte marrë pjesë në komplot,<ref>{{harvnb|Gruen|1995|p=80|ps=, duke cituar Sall. ''Cat.'', 49.1–2.}} Shih edhe {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=17}}.</ref> por mundësia që ai të ketë qenë pjesëmarrës është jashtëzakonisht e vogël.<ref>{{harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=72–77|ps=, duke e vlerësuar mundësinë rreth 2,5 për qind.}} {{harvnb|Gruen|1995|p=429 n. 107}} e quan pikëpamjen se Çezari ishte një nga organizatorët kryesorë të komplotit «të diskredituar prej kohësh dhe që nuk ka nevojë për kundërshtim të mëtejshëm».</ref>
=== Pretura ===
Çezari e fitoi lehtësisht zgjedhjen si pretor në vitin 63 p.e.s. dhe, si një nga pretorët e zgjedhur, atë dhjetor foli në Senat kundër ekzekutimit të disa qytetarëve që ishin arrestuar në qytet, pasi kishin komplotuar me galët për të çuar përpara komplotin.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=85–86, 90}} Propozimi i Çezarit në atë kohë nuk është krejtësisht i qartë. Burimet më të hershme pohojnë se ai propozoi burgim të përjetshëm pa gjyq; burimet e mëvonshme thonë se ai donte që komplotistët të burgoseshin derisa të gjykoheshin. Shumica e burimeve pajtohen se Çezari mbështeti konfiskimin e pasurisë së komplotistëve.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=92}}. Burimet më të hershme janë Cic. ''Cat.'', 4.8–10 dhe Sall. ''Cat.'', 51.42. Burimet e mëvonshme përfshijnë {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=7.9}} dhe {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.6}}.</ref> Ka të ngjarë që Çezari të ketë mbështetur propozimin e parë, një qëndrim kompromisi që do ta mbante Senatin brenda kufijve të ''lex Sempronia de capite civis''; fillimisht, ai ia doli ta bindte Senatin, por një ndërhyrje e mëvonshme e {{ill|Katonit të Ri|en|Cato the Younger}} e bindi Senatin që në fund të vendoste për ekzekutimin.{{Sfn|Gruen|1995|pp=281–82}}
[[File:Cicero Denounces Catiline in the Roman Senate by Cesare Maccari.png|thumb|upright=1.35|[[Ciceroni]], konsull në vitin 63 p.e.s., paraqitur në një afresk të vitit 1889 duke denoncuar Katilinën dhe duke zbuluar komplotin e saj para Senatit. Kur komplotistët brenda qytetit u arrestuan më vonë, Ciceroni ia la Senatit vendimin për fatin e tyre, duke nxitur një debat ku mori pjesë edhe Çezari si pretor i zgjedhur.]]
Gjatë vitit të tij si pretor, Çezari fillimisht u përpoq t’ia hiqte armikut të tij Katulit nderin për të përfunduar rindërtimin e [[Tempulli i Jupiterit Optimus Maximus|Tempullit të Jupiterit Optimus Maximus]], duke e akuzuar për shpërdorim fondesh dhe duke kërcënuar se do të paraqiste një ligj për t’ia kaluar këtë detyrë Pompeut. Propozimi u braktis shpejt, përballë kundërshtimit pothuajse të përgjithshëm.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=102}} Më pas, ai mbështeti përpjekjen e tribunës plebeje {{ill|Quintus Caecilius Metellus Nepos|en|Quintus Caecilius Metellus Nepos (consul 57 BC)}} për t’ia kaluar Pompeut komandën kundër Katilinës, e cila i ishte besuar konsullit të vitit 63, Gaius Antonius Hybrida. Pas një mbledhjeje të dhunshme të ''comitia tributa'' në forum, ku Metellusi u përlesh me grushte me kolegët e tij tribunë, Katonin dhe {{ill|Quintus Minucius Thermus|en|Quintus Minucius Thermus (governor of Asia)}},{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=102–04}} Senati miratoi një dekret kundër Metellusit. Suetoniusi pretendon se si Neposi ashtu edhe Çezari u shkarkuan nga postet e tyre si magjistratë; kjo do të kishte qenë e pamundur nga pikëpamja kushtetuese<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=107|ps=, duke cituar {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=16}}.}} Dio raporton një {{ill|senatus consultum ultimum|en|senatus consultum ultimum}}. {{Harvnb|Broughton|1952|p=173|ps=, duke cituar {{Harvnb|Dio|loc=37.41}}.}}</ref> — dhe kjo e shtyu Çezarin të distancohej nga propozimet: shpresat për një komandë provinciale dhe nevoja për të përmirësuar marrëdhëniet me aristokracinë morën përparësi.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=109}} Ai u përfshi edhe në çështjen e {{ill|Bona Dea|en|Bona Dea}}, kur {{ill|Publius Clodius Pulcher|en|Publius Clodius Pulcher}} hyri fshehurazi në shtëpinë e Çezarit, duke përdhosur një rit fetar të rezervuar për gratë. Çezari shmangu përfshirjen në këtë çështje duke u divorcuar menjëherë nga gruaja e tij — duke pretenduar se ajo duhej të ishte «mbi çdo dyshim»{{Sfn|Plut. ''Caes.''|loc=10.9}} — por nuk ka të dhëna se Çezari e mbështeti Klodiusin në ndonjë mënyrë.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=110|ps=, duke shtuar në shënime se çështja zakonisht interpretohet si një përpjekje për t’i shkatërruar karrierën Klodiusit dhe se Çezari mund të ketë qenë një objektiv dytësor, për shkak të pritshmërisë se do t’i rezistonte presionit politik për t’u divorcuar.}}</ref>
[[File:Cato Volubilis bronze bust.jpg|thumb|Buste bronzi e Katonit, kundërshtarit kryesor të Çezarit në debatin për komplotin e Katilinës dhe gjithashtu armikut të tij personal. Katoni mund të ketë qenë përgjegjës për ligjin që kërkonte që deklarimet e kandidimit të bëheshin personalisht brenda ''{{ill|pomerium|en|pomerium}}''it.{{Sfn|Drogula|2019|pp=97–98}}]]
Pas preturës, Çezari u emërua guvernator i {{ill|Hispania e Largët|en|Hispania Ulterior|lt=Hispanisë së Largët}} ''pro consule''.<ref>{{Harvnb|Broughton|1952|pp=173, 180}}. Shumica e burimeve i japin titullin prokonsullor. Pas epokës së Sullës, mandati i të gjithë magjistratëve zgjatej ''pro consule''. {{Cite web |last1=Badian |first1=Ernst |last2=Lintott |first2=Andrew |title=pro consule, pro praetore |website=Oxford Classical Dictionary |publisher=Oxford University Press |url=https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199381135.013.5337 |year=2016|doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.5337 |isbn=978-0-19-938113-5 |language=en}}</ref> I zhytur në borxhe nga fushatat për t’u zgjedhur pretor dhe pontifeks, Çezarit i nevojitej një fitore ushtarake, përtej zhvatjeve të zakonshme provinciale, që t’i shlyente ato.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=109–10}} Ai zhvilloi fushata kundër kallekëve dhe lusitanëve dhe pushtoi kryeqytetin e kallekëve në veriperëndim të Hispanisë, duke i çuar trupat romake deri në Atlantik dhe duke zënë plaçkë të mjaftueshme për të shlyer borxhet e tij.{{Sfn|Broughton|1952|p=180}} Duke pretenduar se e kishte përfunduar pushtimin e gadishullit, ai u nis për në Romë pasi ishte shpallur ''[[Imperator]]''.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=110–11}} Kur mbërriti në Romë në verën e vitit 60 p.e.s., u detyrua të zgjidhte mes triumfit dhe zgjedhjes si konsull: ose të qëndronte jashtë ''{{ill|pomerium|en|pomerium}}''it (kufirit të shenjtë të Romës) në pritje të triumfit, ose ta kalonte kufirin, të hiqte dorë nga komanda dhe triumfi, dhe të deklaronte kandidaturën për konsull.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=111}} Përpjekjet për të hequr dorë nga kërkesa që deklarimi të bëhej personalisht u penguan nga armiku i Çezarit, Katoni, në Senat, edhe pse Senati dukej se e mbështeste përjashtimin.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=112–13}} I përballur me zgjedhjen mes triumfit dhe konsullatës, Çezari zgjodhi konsullatën.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=114}}; {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=13}}; {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=18.2}}.</ref>
== Konsullata e parë dhe Luftërat Galike ==
{{Hatnote|Artikujt kryesorë: {{ill|Fushatat ushtarake të Jul Çezarit|en|Military campaigns of Julius Caesar}} dhe {{ill|Triumvirati i Parë|en|First Triumvirate}}}}
[[Skeda:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|upright=1.15|Një [[denari]] që paraqet Jul Çezarin, i datuar në shkurt–mars të vitit 44 p.e.s.{{Snd}}në pjesën e pasme paraqitet perëndesha {{ill|Venusi (mitologji)|en|Venus (mythology)}}, duke mbajtur {{ill|Viktorinë (mitologji)|en|Victoria (mythology)}} dhe një skeptër. Mbishkrimi: CAESAR IMP. M. / L. AEMILIVS BVCA.]]
Çezari kandidoi për konsull në vitin 59 p.e.s., përkrah dy kandidatëve të tjerë. Pozita e tij politike në atë kohë ishte e fortë: kishte mbështetës mes familjeve që kishin përkrahur Mariusin ose Cinnën; lidhjet e tij me aristokracinë sullane ishin të mira; mbështetja që i kishte dhënë Pompeut i kishte siguruar edhe atij mbështetje. Mbështetja e tij për pajtimin, ndërsa pasojat e luftës civile vazhdonin, ishte e pëlqyer në të gjitha shtresat e shoqërisë.{{Sfn|Gruen|2009|p=28}} Me mbështetjen e Krasit, i cili përkrahu kandidaturën e përbashkët të Çezarit me një {{ill|Lucius Lucceius|en|Lucius Lucceius}}, Çezari fitoi. Lucceius, megjithatë, nuk fitoi dhe votuesit zgjodhën në vend të tij {{ill|Marcus Calpurnius Bibulus|en|Marcus Calpurnius Bibulus}}, një nga armiqtë e hershëm personalë dhe politikë të Çezarit.{{Sfn|Gruen|2009|pp=30–31}}<ref>{{Harvnb|Gruen|2009|p=28}}; {{Harvnb|Broughton|1952|pp=158, 173|ps=. Bibulus ishte koleg i Çezarit si në edilitetin kurul ashtu edhe në preturë. Ata u përplasën politikisht në të dyja magistraturat.}} Për meritat lidhur me lojërat edilike, shih {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=10}}, {{Harvnb|Dio|loc=37.8.2}} dhe {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=5.5}}.</ref>
=== Konsullata e parë ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Triumvirati i Parë|en|First Triumvirate}}}}
Pas zgjedhjeve, Çezari pajtoi Pompein dhe Krasusin, dy kundërshtarë politikë, duke krijuar një aleancë trepalëshe që në kohët moderne është quajtur, në mënyrë çorientuese,<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=119|ps=. «[A]n alliance which in modern times has come, quite misleadingly, to be called the 'First Triumvirate'... the very phrase... invokes a misleading teleology. Furthermore, it is almost impossible to use [it] without adopting some version of the view that it was a kind of conspiracy against the republic».}}</ref> «Triumvirati i Parë».<ref>{{Cite journal |last=Ridley |first=R |year=1999 |title=What's in the Name: the so-called First Triumvirate |journal=Arctos: Acta Philological Fennica |volume=33 |pages=133–44 |url=https://journal.fi/arctos/article/download/85987/44908 |language=en}} Përdorimi i parë i termit ishte në vitin 1681.</ref> Në dhjetor të vitit 60 p.e.s., Çezari ende përpiqej të gjente aleatë për konsullatën e tij dhe aleanca u përmbyll vetëm diku rreth fillimit të saj.{{Sfn|Gruen|2009|p=31}} Pompeji dhe Krasusi u bashkuan për të ndjekur dy synime përkatëse: ratifikimin e marrëveshjes së Pompeit për Lindjen dhe shpëtimin financiar të mbledhësve të taksave në Azi, shumë prej të cilëve ishin klientë të Krasusit. Të tre kërkonin zgjerimin e patronazhit të tyre përmes ndarjes së tokave, ndërsa Pompeji kërkonte veçanërisht tokat e premtuara për veteranët e tij.<ref>{{Harvnb|Gruen|2009|p=31}}; {{Harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=121–22|ps=, duke vënë në dukje se Senati kishte miratuar ndarjen e tokave për veteranët e Pompeit që pas [[Lufta Sertoriane|Luftës Sertoriane]], qysh në vitin 70 p.e.s.}}</ref>
Veprimi i parë i Çezarit ishte publikimi i procesverbaleve të Senatit dhe të kuvendeve, duke sinjalizuar përgjegjshmërinë e Senatit ndaj publikut. Më pas, ai paraqiti në Senat një projektligj — të hartuar për të shmangur kundërshtimet ndaj propozimeve të mëparshme për reformën agrare dhe çdo shenjë radikalizmi — për blerjen e tokave nga shitës të vullnetshëm, me qëllim ndarjen e tyre mes veteranëve të Pompeit dhe të varfërve të qytetit. Administrimi do t’i besohej një bordi prej njëzet vetash (ku Çezari nuk do të bënte pjesë) dhe do të financohej nga plaçka e luftës dhe përfitimet territoriale të Pompeit.{{Sfn|Gruen|2009|p=32}} Megjithëse e paraqiti çështjen në Senat me shpresën se ai do ta merrte përsipër për të treguar dashamirësinë ndaj popullit,{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=125–29}} kundërshtimi ishte i pakët dhe pengesat që u vunë ishin kryesisht të pabazuara në parime: ligji kundërshtohej jo për arsye të interesit publik, por për të penguar përparimin politik të Çezarit.{{Sfn|Gruen|2009|p=32}} I paaftë ta kapërcente obstruksionizmin e Katonit, Çezari e paraqiti projektligjin para popullit dhe, në një mbledhje publike, kolegu i tij në konsullatë, Bibuli, kërcënoi se do të përdorte veton gjatë gjithë vitit. Kjo shkelte qartazi sovranitetin legjislativ të vendosur prej kohësh të popullit{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=130, 132}} dhe shkaktoi një trazirë gjatë së cilës u thyen faskët e Bibulit, duke simbolizuar refuzimin popullor të magjistraturës së tij.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=138}} Më pas, projektligji u miratua me votim. Bibuli u përpoq ta bindte Senatin ta shfuqizonte me arsyetimin se ishte miratuar me dhunë dhe në kundërshtim me auspiket, por Senati nuk pranoi.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=139–40}}
Çezari paraqiti dhe miratoi gjithashtu një ulje me një të tretën të detyrimeve të prapambetura të mbledhësve të taksave, në favor të Krasusit, si dhe ratifikimin e marrëveshjeve të Pompeit për Lindjen. Të dy projektligjet u miratuan me pak ose aspak debat në Senat.{{Sfn|Wiseman|1994|p=372}} Diku në maj, Çezari e zgjeroi projektligjin agrar që të përfshinte edhe Kampaninë; ndoshta kjo ishte koha kur Bibuli u tërhoq në shtëpinë e tij.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=143 (Bibulus), 147 (dating to May)}} Pak më vonë, Pompeji u martua me Julian, vajzën e Çezarit, për të vulosur aleancën e tyre.{{Sfn|Wiseman|1994|p=374}} Një aleat i Çezarit, tribuni plebejas {{ill|Publio Vatini|en|Publius Vatinius}}, paraqiti ''{{ill|Lex Vatinia|en|lex Vatinia}}'', me të cilin provincat e [[Iliriku|Ilirikut]] dhe {{ill|Galia Cisalpine|en|Cisalpine Gaul}} iu caktuan Çezarit për pesë vjet.{{Sfn|Drogula|2019|p=137}}<ref>{{Harvnb|Gruen|2009|p=33}}, duke vënë në dukje se {{Lang|la|lex Vatinia}} «nuk ishte aspak e paprecedentë... apo edhe e diskutueshme».</ref> Pretendimi i Suetonit se Senati i kishte caktuar Çezarit {{Lang|la|silvae callesque}} («pyje dhe shtigje») ka të ngjarë të jetë një ekzagjerim: frika nga një pushtim galik ishte rritur në vitin 60 p.e.s. dhe ka më shumë të ngjarë që konsujve t’u ishte caktuar Italia, si masë mbrojtëse, gjë që përkrahësit e Çezarit e përçmuan si «thjesht shtigje pyjore».<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=175}}, duke cituar {{Cite journal |last=Balsdon |first=J P V D |date=1939 |title=Consular provinces under the late Republic – II. Caesar's Gallic command |url=https://www.jstor.org/stable/297143 |journal=Journal of Roman Studies |volume=29 |pages=167–83 |doi=10.2307/297143 |jstor=297143 |s2cid=163892529 |issn=0075-4358 |language=en}} Për më tepër, provincat e ardhshme të Çezarit, Galitë Transalpine dhe Cisalpine, u ishin caktuar konsujve të vitit 60 dhe për këtë arsye nuk do të kishin qenë të disponueshme. {{Cite journal |last=Rafferty |first=David |date=2017 |title=Cisalpine Gaul as a consular province in the late Republic |url=https://www.jstor.org/stable/45019257 |journal=Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte |volume=66 |issue=2 |pages=147–172 |doi=10.25162/historia-2017-0008 |jstor=45019257 |s2cid=231088284 |issn=0018-2311 |language=en}}</ref> Senati u bind gjithashtu t’i caktonte Çezarit edhe {{ill|Galinë Transalpine|en|Transalpine Gaul}}, me kusht që caktimi të rinovohej çdo vit; me shumë gjasë, kjo bëhej për të kontrolluar aftësinë e tij për të zhvilluar luftë në anën tjetër të Alpeve.{{Sfnm|Morstein-Marx|2021|1pp=176–77|Gruen|2009|2p=34}}
Diku gjatë vitit, ndoshta pas miratimit të ligjit për ndarjen e tokave të Kampanisë<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=143}}: {{Harvnb|Dio|loc=38.6.5}} dhe {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=20.1}} thonë se kjo ndodhi rreth fundit të janarit; {{Harvnb|Plut. ''Pomp.''|loc=48.5}} thotë në fillim të majit; {{Harvnb|Vell. Pat.|loc=2.44.5}} thotë në maj.</ref> dhe pas këtyre humbjeve politike, Bibuli u tërhoq në shtëpinë e tij. Prej andej, ai nxori dekrete në mungesë, duke pretenduar në mënyrë të paprecedentë se anulonte, për arsye fetare, të gjitha ditët kur Çezari ose aleatët e tij mund të zhvillonin votime.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=142–44}} Edhe Katoni u përpoq të ndërmerrte veprime simbolike kundër Çezarit, të cilat i lejuan atij dhe aleatëve të tij të «shtirnin veten si viktima»; këto taktika arritën të ushqenin gjatë gjithë vitit neverinë ndaj Çezarit dhe aleatëve të tij.<ref>{{Harvnb|Gruen|2009|p=34|ps=, duke cituar gjithashtu {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=20.2}} — «konsullata e Julit dhe Çezarit» — si pjesë të propagandës katoniane.}}</ref><ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=150–51|ps=, duke vënë në dukje se tërheqja vullnetare e Bibulit «paraqiti pamjen e qytetit të sunduar nga një njeri i vetëm [Çezari]... pa u penguar nga një koleg».}}</ref> Ky kundërshtim u shkaktoi vështirësi të mëdha politike Çezarit dhe aleatëve të tij, duke hedhur poshtë paraqitjen e zakonshme të epërsisë politike të triumviratit.{{Sfn|Gruen|2009|p=34|ps=, duke cituar gjithashtu {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=20.2}} — «konsullata e Julit dhe Çezarit» — si pjesë të propagandës katoniane.}} Megjithatë, më vonë gjatë vitit, Çezari paraqiti dhe miratoi, me mbështetjen e kundërshtarëve të tij, {{ill|Lex Julia de repetundis|en|lex Julia de repetundis}}, për të luftuar korrupsionin provincial.{{Sfn|Drogula|2019|pp=138–39|ps=, duke vënë në dukje mbështetjen e Katonit për ligjin kundër korrupsionit të Çezarit dhe mundësinë që Katoni të ketë dhënë kontribut në disa nga dispozitat e tij}} Kur mbaroi konsullata e tij, ligji i Çezarit u kundërshtua nga dy prej pretorëve të rinj, por diskutimi në Senat ngeci dhe më pas çështja u braktis gjithsesi. Ai qëndroi pranë qytetit deri diku nga mesi i marsit.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=182–83, 182 n. 260}}, duke cituar {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=23.1}}; ndryshe nga {{Harvnb|Ramsey|2009|p=38}}.</ref>
=== Fushatat në Gali ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Luftërat galike|en|Gallic Wars}}}}
[[Skeda:Roman republic, territory 44 BC labelled.svg|thumb|upright=1.25|Shtrirja e Republikës Romake në vitin 44 p.e.s., pas pushtimeve të Çezarit, me shënime për vendndodhjen e përgjithshme të provincave të caktuara.]]
Gjatë Luftërave Galike, Çezari shkroi ''Komentarët'' e tij për to, të cilët që në kohën e tij u vlerësuan si kryevepër e letërsisë latine. Për të dokumentuar fushatat e veta me fjalët e tij dhe për të ruajtur mbështetjen në Romë për veprimtarinë e tij ushtarake dhe karrierën, ai shkroi rreth dhjetë vëllime që përshkruanin operacionet në Gali nga viti 58 deri më 52 p.e.s.{{Sfn|Goldsworthy|2006|pp=186–87}} Ka të ngjarë që secili vëllim të jetë shkruar vitin pas ngjarjeve që përshkruante dhe t’i drejtohej publikut të gjerë, ose të paktën atij që dinte shkrim e këndim, në Romë;{{Sfn|Goldsworthy|2006|p=188–89}} rrëfimi, natyrisht, anon nga Çezari — disfatat e tij justifikohen, ndërsa fitoret theksohen — por është pothuajse i vetmi burim për ngjarjet në Gali të kësaj periudhe.{{Sfn|Goldsworthy|2006|pp=189–90}}
Në vitin 58 p.e.s., Galia ishte në mes të një periudhe paqëndrueshmërie. Fiset kishin ndërmarrë sulme në Galinë Transalpine, ndërsa në Galinë qendrore vijonte një luftë mes dy fiseve, e cila përfshiu tërthorazi aleancat dhe politikën romake. Përçarjet mes galëve — të cilët nuk përbënin një bllok të bashkuar — do të shfrytëzoheshin në vitet që pasuan.{{Sfn|Goldsworthy|2006|p=204}} Përplasja e parë ndodhi në prill të vitit 58 p.e.s., kur Çezari i pengoi [[Helvetikët|helvetikët]] të kalonin përmes territorit romak gjatë migrimit të tyre; gjoja, ai kishte frikë se ata do të rrëzonin një aleat të Romës.{{Sfn|Goldsworthy|2006|pp=205, 208–10}} Pasi ndërtoi një mur, ai i ndali pranë Gjenevës dhe, pasi ngriti dy legjione, i mundi në {{ill|Beteja e Bibraktës|en|Battle of Bibracte}}, pastaj i detyroi të ktheheshin në trojet e tyre.{{Sfn|Goldsworthy|2016|pp=212–15}} Më pas, kërkesat për ndihmë nga fiset galike, mes tyre {{ill|Eduët|en|Aedui|lt=Eduëve}}, kundër {{ill|Ariovistit|en|Ariovistus}} e tërhoqën më tej në veri. Ariovisti ishte mbreti i {{ill|Svebët|en|Suebi|lt=Svebëve}} dhe Senati e kishte shpallur mik të Romës gjatë konsullatës së vetë Çezarit. Çezari i mundi kundërshtarët në {{ill|Beteja e Vosgesit|en|Battle of Vosges (58 BC}}. Pasi kaloi dimrin e viteve 58–57 p.e.s. në Galinë verilindore, pranë {{ill|Belgët|en|Belgae}}, pozicionimi i tij ushtarak përpara vijës së frontit shkaktoi një kryengritje për të dëbuar trupat e tij. Çezari arriti të fitonte në {{ill|Beteja e Sabisit|en|Battle of the Sabis}}; më pas, gjatë pjesës më të madhe të vitit 56 p.e.s., ai shtypi belgët dhe shpërndau trupat për fushata në pjesën më të madhe të Galisë, përfshirë edhe kundër {{ill|Venetëve|en|Veneti (Gaul)|lt=venetëve}} në atë që sot është [[Bretanja]].{{Sfn|Goldsworthy|2016|p=220}} Në këtë pikë, pothuajse e gjithë Galia, me përjashtim të rajoneve qendrore, ishte nën sundimin romak.{{Sfn|Boatwright|2004|p=242}}
[[Skeda:Lionel Royer - Vercingetorix Throwing down His Weapons at the feet of Julius Caesar.jpg|thumb|upright=1.25|[[Versingetoriksi]] dorëzon armët para Çezarit; pikturë e Lionel Royer-it, e vitit 1899. Musée Crozatier, Le Puy-en-Velay, Francë.]]
Për të forcuar reputacionin e tij ushtarak, Çezari u përball me gjermanët që po përpiqeshin të kalonin [[Rini]]n, e cila shënonte kufirin romak;{{Sfn|Boatwright|2004|p=242}} aty ai ndërtoi një [[Urat e Çezarit mbi Rinin|urë mbi Rinin]], si një arritje inxhinierike që synonte t’i tregonte Romës aftësinë e saj për të projektuar fuqi.{{Sfn|Goldsworthy|2016|p=203}} Me pretendimin se donte të pengonte ndihmën britanike për armiqtë e tij galë, ai udhëhoqi ekspedita në Britaninë jugore në vitet 55 dhe 54 p.e.s.; ndoshta kërkonte pushtime të mëtejshme, ose donte t’u bënte përshtypje lexuesve në Romë. Për romakët e asaj kohe, Britania ishte një «ishull misterioz» dhe «vend i mrekullive».{{Sfnm|Goldsworthy|2016|1pp=221–22|Boatwright|2004|2p=242}} Megjithatë, ai u tërhoq nga ishulli përballë kryengritjeve dimërore në Gali, të nisura nga fundi i vitit 54 p.e.s. nën udhëheqjen e {{ill|Eburonëve|en|Eburones}} dhe belgëve, të cilët i zunë pritë një legjioni dhe pesë kohortave dhe pothuajse i shfarosën.{{Sfn|Goldsworthy|2016|p=222}} Megjithatë, Çezari arriti t’i joshte kryengritësit në terren të pafavorshëm dhe t’i shpartallonte në betejë.{{Sfn|Goldsworthy|2016|p=223}} Vitin pasues u shfaq një sfidë më e madhe: kryengritja e shumicës së Galisë qendrore, e udhëhequr nga {{ill|Versingetoriksi|en|Vercingetorix}} i {{ill|Averni|en|Averni}}ve. Fillimisht, Çezari u mund në {{ill|Beteja e Gergovias|en|Battle of Gergovia}}, përpara se ta rrethonte Versingetoriksin në Alesia. Pasi u rrethua edhe vetë, Çezari fitoi një fitore të madhe që e detyroi Versingetoriksin të dorëzohej; më pas, deri në vitin 51 p.e.s., ai kaloi pjesën më të madhe të kohës duke shtypur çdo qëndresë të mbetur.{{Sfnm|Goldsworthy|2016|1pp=229–32, 233–38|Boatwright|2004|2p=242}}
=== Politika, Galia dhe Roma ===
Në vitet e para pas përfundimit të konsullatës së Çezarit më 59 p.e.s., tre të ashtuquajturit triumvirë u përpoqën të ruanin mbështetjen e {{ill|Publius Clodius Pulcher|en|Publius Clodius Pulcher}}, i cili ishte tribun plebejan më 58 p.e.s. dhe atë vit arriti ta dërgonte Ciceronin në mërgim.<ref>{{Harvnb|Gruen|1995|p=98|ps=. Nuk duhet të jetë më e nevojshme të hidhet poshtë pikëpamja e vjetër se Klodiusi vepronte si agjent ose vegël e triumviratit. Klodiusi ishte agjent i pavarur dhe nuk varej nga triumvirët apo nga ndonjë parti popullore e supozuar. {{cite journal |last=Gruen |first=Erich S |title=P. Clodius: Instrument or Independent Agent? |url=https://www.jstor.org/stable/1086053 |journal=Phoenix |volume=20 |issue=2 |pages=120–30 |date=1966 |issn=0031-8299 |jstor=1086053 |doi=10.2307/1086053|url-access=subscription |language=en}}}}</ref> Kur Klodiusi mbajti një qëndrim kundër Pompeut më vonë po atë vit, ai prishi planet lindore të Pompeut, nisi të vinte në dyshim vlefshmërinë e ligjeve konsullore të Çezarit dhe, deri në gusht të vitit 58, e detyroi Pompeun të tërhiqej nga jeta publike. Çezari dhe Pompeu u kundërpërgjigjën duke mbështetur me sukses zgjedhjen e magjistratëve që do të mundësonin kthimin e Ciceronit nga mërgimi, me kusht që ai të mos i kritikonte apo pengonte aleatët.{{sfn|Ramsey|2009|pp=37–38}}<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=194|ps=, duke vënë në dukje kundërshtimin e Çezarit ndaj dëbimit të Ciceronit në fillim të vitit 58 p.e.s. Çezari i ofroi Ciceronit një detyrë në shtabin e tij, e cila do t’i jepte imunitet nga ndjekja penale, por Ciceroni refuzoi. {{Harvnb|Ramsey|2009|p=37}}.}}</ref>{{sfn|Ramsey|2009|p=39}}
Politika në Romë u përfshi nga përleshje të dhunshme në rrugë midis Klodiusit dhe dy tribunëve që ishin miq të Ciceronit. Tani që Ciceroni mbështeste Çezarin dhe Pompeun, Çezari dërgoi në Romë lajme nga [[Galia]] dhe shpalli fitoren e plotë dhe vendosjen e paqes. Me nismën e Ciceronit, Senati i akordoi atij një periudhë pesëmbëdhjetëditore falënderimi, e paparë më parë.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=220|ps=, duke cituar Gelzerin: “Ky nder i jashtëzakonshëm... ua hoqi argumentin atyre që pohonin se Çezari e kishte mbajtur postin e tij në mënyrë të paligjshme që nga viti 58”; Morstein-Marx kundërshton gjithashtu pretendimin për trysni ndaj Senatit te {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=21.7–9}}.}}</ref> Raportime të tilla i duheshin Çezarit, veçanërisht përballë kundërshtarëve në Senat, për të penguar që Senati t’ia kalonte dikujt tjetër komandën në Galinë Transalpine, edhe pse pozita e tij në Galinë Cisalpine dhe Iliri garantohej nga ''lex Vatinia'' deri më 54 p.e.s.{{sfnm|Morstein-Marx|2021|1pp=196, 220|Ramsey|2009|2pp=39–40}} Suksesi i tij u njoh me sa duket kur Senati votoi fonde shtetërore për disa nga legjionet e Çezarit, të cilat deri atëherë ai i kishte financuar vetë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=220–21}}
Marrëdhëniet mes tre aleatëve u prishën më 57 p.e.s.: një aleat i Pompeut kundërshtoi projektligjin e Çezarit për reformën agrare, ndërsa aleatët patën rezultate të dobëta në zgjedhjet e atij viti.{{sfn|Ramsey|2009|pp=39–40}} Me kërcënimin real ndaj komandës dhe ''acta'' të Çezarit, që po merrte formë më 56 p.e.s. nën drejtimin e konsujve armiqësorë, Çezarit i nevojitej mbështetja politike e aleatëve.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=229}} Edhe Pompeu dhe Krasi dëshironin komanda ushtarake. Interesat e tyre të përbashkëta çuan në ripërtëritjen e aleancës. Duke siguruar mbështetjen e {{ill|Api Klaud Pulkeri|en|Appius Claudius Pulcher (consul 54 BC)}} dhe të vëllait të tij më të vogël, Klodiusit, për konsullatën e vitit 54 p.e.s., ata planifikuan që të dy, Pompeu dhe Krasi, të merrnin një mandat të dytë si konsuj më 55 p.e.s., të pasuar nga qeverisja e provincave. Çezari, nga ana e tij, do të merrte një zgjatje pesëvjeçare të komandës.{{sfnm|Ramsey|2009|1pp=41–42|Morstein-Marx|2021|2p=232}}
Ciceroni u bind të kundërshtonte transferimin e provincave të Çezarit dhe të mbronte disa klientë të aleatëve; parashikimet e tij pesimiste për një varg konsujsh të zgjedhur nga triumvirët, vit pas viti, dolën të tepruara, pasi Pompeu dhe Krasi u zgjodhën konsuj për vitin 55 p.e.s. vetëm pas përdorimit të taktikave të dëshpëruara, ryshfetit, frikësimit dhe dhunës.{{sfnm|Ramsey|2009|1p=43|Morstein-Marx|2021|2pp=232–33}} Gjatë konsullatës së tyre, Pompeu dhe Krasi miratuan, me njëfarë mbështetjeje nga tribunët, ''lex Pompeia Licinia'', që zgjaste komandën e Çezarit, dhe {{ill|Ligji Trebonian|en|Lex Trebonia (55 BC)}}, që u jepte përkatësisht komandat në [[Spanja|Hispani]] dhe [[Siria|Siri]].{{sfnm|Ramsey|2009|1p=44|Morstein-Marx|2021|2pp=232–33}} Pompeu, megjithatë, nuk u nis për në provincën e tij dhe mbeti aktiv në politikën e Romës.{{sfn|Gruen|1995|p=451}} Opozita u bashkua sërish kundër taktikave të tyre autoritare politike, por jo kundër veprimtarisë së Çezarit në Gali,<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=238}}, duke cituar Ciceronin, ''Sest.'', 51: “pothuajse askush nuk ka humbur popullaritetin te qytetarët për shkak se ka fituar luftëra”.</ref> dhe i mundi aleatët në zgjedhjet e atij viti.{{sfn|Ramsey|2009|p=44}}
Prita dhe shkatërrimi i një legjioni dhe pesë kohortave në Gali gjatë dimrit të viteve 55–54 p.e.s. shkaktuan shqetësim të madh në Romë për komandën dhe aftësitë e Çezarit, siç dëshmohet nga rrëfimi tejet mbrojtës në ''Komentaret'' e tij.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=241ff|ps=, duke cituar {{Harvnb|Caes. ''BGall.''|loc=5.26–52}}.}}</ref> Vdekja gjatë lindjes, rreth fundit të gushtit të vitit 54, e Julias, vajzës së Çezarit dhe gruas së Pompeut, nuk shkaktoi përçarje midis Çezarit dhe Pompeut.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=272 n. 42|ps=: “Gruen.. dhe Raaflaub... e kanë hedhur poshtë bindshëm idenë e vjetër, të ndikuar tepër nga [Plutarku]”, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=28.1}} dhe {{Harvnb|Plut. ''Pomp.''|loc=53.6–54.2}}, “se Pompeu ishte kthyer kundër Çezarit... pas vdekjes së Julias më 54”.}}</ref><ref>{{Harvnb|Ramsey|2009|p=46|ps=: “Megjithëse Pompeu refuzoi ofertën e mëvonshme të Çezarit për të krijuar një tjetër lidhje martesore mes familjeve, aleanca e tyre politike nuk shfaqi shenja tensioni për disa vitet e ardhshme”.}}</ref><ref>{{Harvnb|Gruen|1995|pp=451–52, 453|ps=: “Julia vdiq në fund të verës së vitit 54[;] nëse kjo hapi një hendek midis Pompeut dhe Çezarit, në muajt pasues nuk ka asnjë shenjë të tij... Dëshmitë tregojnë se marrëdhënia nuk ndryshoi gjatë vitit 53”; “Vdekja e Julias nuk solli ndryshim në marrëveshje[;] Çezari nuk e përjashtoi Pompeun nga testamenti i tij deri në shpërthimin e luftës civile”.}}</ref> Në fillim të vitit 53 p.e.s., Çezari kërkoi dhe mori përforcime përmes rekrutimit dhe një marrëveshjeje private me Pompeun, përpara dy vjetëve të fushatave kryesisht të pasuksesshme kundër kryengritësve galë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=243–44}} Po atë vit, fushata e Krasit përfundoi në katastrofë në {{ill|Beteja e Karrave|en|Battle of Carrhae}}, ku ai u vra nga [[Perandoria Parthiane|parthët]]. Kur Pompeu e nisi vitin 52 p.e.s. si konsull i vetëm për të rikthyer rendin në qytet,<ref>{{cite journal |last=Ramsey |first=J T |date=2016 |title=How and why was Pompey made sole consul in 52 BC? |url=https://www.jstor.org/stable/45019234 |journal=Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte |volume=65 |issue=3 |pages=298–324 |doi=10.25162/historia-2016-0017 |jstor=45019234 |s2cid=252459421 |issn=0018-2311 |language=en}}</ref> Çezari ndodhej në Gali duke shtypur kryengritjet. Pas lajmit për fitoren e tij në [[Alesia]], me mbështetjen e Pompeut, Çezari mori një periudhë njëzetditore falënderimi dhe, në bazë të “Ligjit të Dhjetë Tribunëve”, të drejtën për të kandiduar për konsull në mungesë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=247–48, 260, 265–66}}{{sfn|Wiseman|1994|p=412}}
== Lufta civile ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta civile e Çezarit|en|Caesar's civil war}}}}
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lufta e Aleksandrisë|en|Alexandrine war}} · {{ill|Jeta e hershme e Kleopatrës VII|en|Early life of Cleopatra VII}} · {{ill|Mbretërimi i Kleopatrës VII|en|Reign of Cleopatra VII}}}}
[[Skeda:(Venice) Pompey the Great, Museo Archeologico Nazionale.jpg|thumb|upright|Busti romak i [[Pompei|Pompeut të Madh]], i krijuar gjatë mbretërimit të [[Augusti|Augustit]] (27 p.e.s.{{Snd}}14 e.s.), kopje e një busti origjinal të viteve 70–60 p.e.s., {{ill|Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Venecias|en|Venice National Archaeological Museum}}, Itali]]
Gjatë periudhës 52–49 p.e.s., besimi mes Çezarit dhe Pompeut u shpërbë.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=258|ps=. Shih edhe shtojcën 4 në të njëjtin libër, ku analizohet konflikti mes Çezarit dhe Pompeut në kuadrin e {{ill|dilemës së të burgosurit|en|Prisoner's dilemma}}.}} Në vitin 51 p.e.s., konsulli {{ill|Mark Klaudius Marcellus|en|Marcus Claudius Marcellus (consul 51 BC)}} propozoi thirrjen e Çezarit për t'u kthyer, me argumentin se ''provincia'' e tij (këtu me kuptimin «detyrë») në Gali, pas fitores kundër Versingetoriksit më 52 p.e.s., ishte përfunduar; në të vërtetë, ajo nuk kishte përfunduar, pasi atë vit Çezari po luftonte kundër {{ill|Bellovakëve|en|Bellovaci}}<ref>{{Harvnb|Wiseman|1994|p=414|ps=, duke cituar {{Harvnb|Caes. ''BGall.''|loc=8.2–16}}.}}</ref> dhe, gjithsesi, propozimi u vu veton.{{Sfnm|Morstein-Marx|2021|1p=270|Drogula|2019|2p=223}} Atë vit, dukej se konservatorët rreth Katonit në Senat do të përpiqeshin ta bindnin Pompeun ta detytonte Çezarin të kthehej nga Galia pa nderime dhe pa një konsullatë të dytë. Megjithatë, Katoni, Bibuli dhe aleatët e tyre ia dolën ta bindnin Pompeun të mbante një qëndrim të ashpër ndaj vazhdimit të komandës së Çezarit.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=272, 276, 295 (identitetet e aleatëve të Katonit)}}
Ndërsa viti 50 p.e.s. po përparonte, frika nga lufta civile rritej; si Çezari, ashtu edhe kundërshtarët e tij nisën të grumbullonin trupa, përkatësisht në Galinë jugore dhe në [[Italia veriore|Italinë veriore]].{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=291}} Në vjeshtë, Ciceroni dhe të tjerë kërkuan çarmatimin si të Çezarit, ashtu edhe të Pompeut, dhe më 1 dhjetor 50 p.e.s. kjo u propozua zyrtarisht në Senat.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=292–93}} Propozimi mori mbështetje dërrmuese — 370 vota kundër 22 — por nuk u miratua, sepse njëri nga konsujt e ndërpreu mbledhjen.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=297}} Atë vit, kur në Romë mbërriti një thashethem se Çezari po marshonte drejt Italisë, të dy konsujt i kërkuan Pompeut të mbronte Italinë; ai e pranoi këtë si mjetin e fundit.<ref>{{Harvnb|Wiseman|1994|pp=412–22|ps=, duke cituar {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.30–31}} dhe {{Harvnb|Dio|loc=40.64.1–66.5}}.}}</ref> Në fillim të vitit 49 p.e.s., propozimi i përtërirë i Çezarit që ai dhe Pompei të çarmatoseshin iu lexua Senatit, por u hodh poshtë nga linja e ashpër.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=304}} Me këmbënguljen e tyre u refuzua edhe një kompromis i mëvonshëm, që iu paraqit Pompeut privatisht.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=306}} Më 7 janar, tribunët që e mbështesnin u dëbuan nga Roma; më pas, Senati e shpalli Çezarin armik dhe nxori ''{{ill|senatus consultum ultimum|en|senatus consultum ultimum}}''.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=308}}
Studiuesit nuk pajtohen për arsyet e sakta pse Çezari marshoi drejt Romës. Një teori shumë e përhapur thotë se Çezari u detyrua të zgjidhte: kur iu mohua imuniteti që i siguronte mandati i tij si prokonsull, ai duhej të përballej me ndjekje penale, dënim dhe mërgim, ose të niste një luftë civile për të mbrojtur pozitën e tij.{{Sfnm|Boatwright|2004|1p=247|Meier|1995|2pp=1, 4|Mackay|2009|3pp=279–81|Wiseman|1994|4p=419}}{{Sfn|Ehrhardt|1995|p=30|ps=«Të gjithë e dinë se Çezari kaloi Rubikonin sepse [do të ishte...] nxjerrë në gjyq, shpallur fajtor dhe karriera e tij politike do të merrte fund... Megjithatë, mbi tridhjetë vjet më parë, Shakëlton Bejli, në më pak se dy faqe të hyrjes së tij te ''Letrat drejtuar Atikut'' të Ciceronit, e rrëzoi bazën e këtij besimi dhe... askush nuk ka mundur ta rindërtojë atë».}} Debatohet nëse Çezari do të ishte ndjekur penalisht dhe dënuar. Disa studiues mendojnë se mundësia e një ndjekjeje penale të suksesshme ishte jashtëzakonisht e vogël.<ref>{{Cite journal |last=Morstein-Marx |first=Robert |date=2007 |title=Caesar's alleged fear of prosecution and his "ratio absentis" in the approach to the civil war |journal=Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte |volume=56 |issue=2 |pages=159–78 |doi=10.25162/historia-2007-0013 |jstor=25598386 |s2cid=159090397 |issn=0018-2311 |language=en}}</ref><ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=262–63}}, ku shpjegohet se:
* Çdo ndjekje penale kishte shumë pak gjasa të përfundonte me sukses.
* Asnjë burim bashkëkohor nuk shpreh pakënaqësi për pamundësinë e ngritjes së akuzave.
* Nuk mund të ngriheshin akuza në kohë. Mundësia e dënimit për parregullsi gjatë konsullatës së tij më 59 p.e.s. ishte fantazi, pasi asnjë nga veprimet e Çezarit në atë vit nuk u anulua. {{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=624}}.
* Në janar të vitit 49 p.e.s., si pjesë e negociatave për paqe, Çezari propozoi të hiqte dorë nga komanda e tij, gjë që do ta ekspozonte ndaj ndjekjes penale; nuk do ta kishte propozuar këtë po të shqetësohej për një dënim të sigurt.
Shih edhe {{Harvnb|Morstein-Marx|2021|loc=Shtojca 2}} dhe, në kundërshtim me Morstein-Marx-in, {{Cite book |last=Girardet |first=Klaus Martin |title=Januar 49 v. Chr.: Vorgeschichte, Rechtslage, politische Aspekte |url=https://publikationen.sulb.uni-saarland.de/handle/20.500.11880/28669 |location=Bonn |year=2020 |isbn=978-3-7749-4068-0 |language=de |doi=10.22028/d291-30177 |publisher=Dr. Rudolf Habelt GmbH}}</ref> Synimet kryesore të Çezarit ishin të siguronte një konsullatë të dytë — e propozuar për herë të parë më 52 p.e.s., si koleg i Pompeut në konsullatën e tij të vetme<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=247 n. 234}}, duke cituar {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=26.1}}; {{Harvnb|Plut. ''Pomp.''|loc=56.1–3}}.</ref> — dhe një triumf. Ai druhej se kundërshtarët e tij, të cilët atëherë mbanin të dy konsullatat për vitin 50 p.e.s., do ta refuzonin kandidaturën e tij ose do të refuzonin të ratifikonin zgjedhjen e tij, nëse fitonte.<ref>{{Harvnb|Morstein-Marx|2021|p=288|ps=. «Çezari druhej se e vetmja garanci për të drejtat e tij... për të kandiduar në mungesë, nën mbrojtjen e Ligjit të Dhjetë Tribunëve, dhe për të marrë një triumf... ishte ushtria e tij».}}</ref> Kjo ishte gjithashtu thelbi i arsyetimit të tij për luftën: se Pompei dhe aleatët e tij po planifikonin, me forcë po të ishte nevoja (siç tregonte dëbimi i tribunëve{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=309}}), t'ia mohonin popullit romak lirinë për ta zgjedhur Çezarin dhe për të nderuar arritjet e tij.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=320}}
=== Italia, Spanja dhe Greqia ===
Rreth 10 ose 11 janarit 49 p.e.s.,<ref>{{Cite book |last=Beard |first=Mary |title=SPQR: a history of ancient Rome |date=2016 |publisher=W W Norton |isbn=978-1-84668-381-7 |page=286 |quote=The exact date is unknown. |language=en}}</ref>{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=322}} në përgjigje të «dekretit përfundimtar» të Senatit,{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=331}} Çezari kaloi Rubikonin — lumin që shënonte kufirin verior të Italisë — me një legjion të vetëm, [[Legio XIII Gemina]], dhe nisi [[Lufta civile e Çezarit|luftën civile]]. Sipas Plutarkut dhe Suetonit, pasi kaloi Rubikonin, Çezari citoi dramaturgun athinas [[Menandros|Menandrin]], në greqisht: «[[alea iacta est|le të hidhet zari]]».<ref name=Plu65>{{Harvnb|Boatwright|2004|p=246}}, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=32.8}}. {{Harvnb|Rawson|1994a|p=424|ps= gives the same translation.}}</ref> Pompei dhe shumë senatorë u larguan drejt jugut, duke besuar se Çezari po marshonte me shpejtësi drejt Romës.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=336}} Pasi zuri rrugët e komunikimit me Romën, Çezari ndaloi dhe nisi negociatat, por ato dështuan për shkak të mosbesimit të ndërsjellë.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|pp=340 (Caesar's pause), 342 (Caesar's offer), 343 (Pompey's counter-offer), 345 (negotiations collapse)}} Çezari u përgjigj duke marshuar drejt jugut, me synimin të kapte Pompein dhe ta detyronte të zhvillonte një takim.{{Sfn|Morstein-Marx|2021|p=347}}
Pompei u tërhoq në [[Brundisium]] dhe arriti të ikte në Greqi, duke braktisur Italinë përballë forcave më të mëdha të Çezarit dhe duke i shpëtuar ndjekjes së tij.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|pp=424–25, 427|ps=. "[Abandoning Italy] was probably justified from a military point of view ... but Cicero was doubtless right in seeing it as politically and psychologically very damaging to abandon the capital and indeed all Italy, intending to starve and then invade it".}}</ref> Çezari qëndroi pranë Romës për rreth dy javë — gjatë qëndrimit të tij, sekuestrimi me forcë i thesarit, pavarësisht vetos së tribunëve, demaskoi justifikimet e tij protribunore për luftën<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=430|ps=, citing: Cic. ''Att.'', 10.4.8; {{Harvnb|Dio|loc=41.15–16}}; {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.41}}.}}</ref>{{Sfn|Ehrhardt|1995|p=36. Caesar's "concern for the 'rights of tribunes' was too obvious a sham... what [he] actually thought about the inviolability of tribunes and their right of veto was unmistakably displayed [in the episode with Metellus]"}} — dhe la [[Lepidi|Lepidin]] në krye të Italisë, ndërsa sulmoi provincat spanjolle të Pompeit.{{Sfn|Boatwright|2004|p=252}} Ai mundi dy legatë të Pompeit në [[Beteja e Ilerdës|betejën e Ilerdës]], pastaj detyroi të tretin, [[Varroni|Marcus Terentius Varro]], të dorëzohej; legatët e tij u dërguan në Sicili dhe në [[Provinca romake e Afrikës|Afrikë]], ndonëse ekspedita afrikane dështoi.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=431|ps=, citing {{Harvnb|Caes. ''BCiv.''|loc=2.17–20}}.}}</ref> Kur u kthye në Romë në vjeshtë, Çezari bëri që Lepidi, si pretor, të miratonte një ligj që e emëronte Çezarin [[Diktatori romak|diktator]] për të zhvilluar zgjedhjet; ai dhe [[Publius Servilius Isauricus]] fituan zgjedhjet pasuese dhe do të shërbenin si konsuj për vitin 48 p.e.s.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=431|ps=, citing {{Harvnb|Caes. ''BCiv.''|loc=2.17–20}}.}}</ref> Pasi dha dorëheqjen nga diktatura njëmbëdhjetë ditë më vonë,<ref>{{Harvnb|Wilson|2021|p=309|ps=, citing, among others, {{Harvnb|Caes. ''BCiv.''|loc=3.1.1}}; {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=37.1–2}}; {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.48}}; {{Harvnb|Dio|loc=41.36.1–4}}. He had no {{Lang|la|[[magister equitum]]}}.}}</ref> Çezari u largua nga Italia për në Greqi që të ndalte përgatitjet e Pompeit, duke mbërritur me një forcë të madhe në fillim të vitit 48 p.e.s.{{Sfnm|Rawson|1994a|1p=432|Boatwright|2004|2p=252}}
Çezari e rrethoi Pompein në [[Beteja e Dyrrahut|Dyrrah]], por Pompei arriti të çante rrethimin dhe t’i detyronte forcat e Çezarit të tërhiqeshin. Ndërsa e ndoqi Pompein drejt juglindjes, në Greqi, dhe përpiqej të shpëtonte një nga legatët e tij, Çezari u përball me të dhe e mundi vendosmërisht në [[Beteja e Farsalit|Farsal]] më 9 gusht 48 p.e.s. Pompei më pas iku në Egjipt; Katoni iku në Afrikë; të tjerë, si Ciceroni dhe [[Mark Juni Brut]], iu lutën Çezarit t’i falte.{{Sfnm |Rawson|1994a|1p=433 |Boatwright|2004|2pp=252–53 |Plut. ''Caes.''|3loc=42–45}}
=== Lufta e Aleksandrisë dhe Azia e Vogël ===
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lufta e Aleksandrisë|en|Alexandrine war}}}}
[[File:Cleopatra and Caesar by Jean-Leon-Gerome.jpg|thumb|upright|''{{ill|Kleopatra dhe Çezari|en|Cleopatra and Caesar (painting)}}'', pikturë e vitit 1866 nga [[Jean-Léon Gérome]]]]
[[File:Venus and Cupid from the House of Marcus Fabius Rufus at Pompeii, most likely a depiction of Cleopatra VII.jpg|thumb|upright=1.15|Kjo pikturë murale romake e mesit të shekullit I p.e.s., e stilit [[Stilet pompejane|pompejan]], në [[Pompeji|Pompejin]] është ndoshta një paraqitje e Kleopatrës VII si {{ill|Venus Genetrix|en|Venus Genetrix (sculpture)}}, me të birin {{ill|Cezarioni|en|Caesarion}} si {{ill|Kupidi|en|Cupid}}. Pronari i saj, Marcus Fabius Rufus, me shumë gjasë urdhëroi fshehjen e saj pas një muri si reagim ndaj ekzekutimit të Çezarionit me urdhër të Oktavianit në vitin 30 p.e.s.<ref>{{cite book |last=Roller |first=Duane W |title=Cleopatra: a biography |url=https://archive.org/details/cleopatrabiograp00roll_0 |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-536553-5 |location=Oxford |oclc=405105996 |page=175 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last=Walker |first=Susan |date=2008 |title=Cleopatra in Pompeii? |journal=Papers of the British School at Rome |volume=76 |pages=35–46 |doi=10.1017/S0068246200000404 |s2cid=62829223 |issn=2045-239X|doi-access=free |language=en}}</ref>]]
Pompeu u vra kur mbërriti në [[Aleksandria]], kryeqyteti i [[Ptolemaic Kingdom|Egjiptit ptolemeik]]. Çezari mbërriti tri ditë më vonë, më 2 tetor të vitit 48 p.e.s. I penguar të largohej nga qyteti për shkak të erërave eteziane, Çezari vendosi të ndërmjetësonte në luftën civile egjiptiane mes faraonit fëmijë [[Ptolemy XIII Theos Philopator|Ptolemeu XIII Theos Filopator]] dhe [[Kleopatra]], motra, bashkëshortja dhe mbretëresha bashkësunduese e tij.<ref>{{harvnb|Rawson|1994a|pp=433–34|ps=, noting that both children were left under Roman protection under their father's will.}} {{harvnb|Boatwright|2004|2p=253}}.</ref> Në fund të tetorit të vitit 48 p.e.s., Çezari u emërua diktator për një vit në mungesë të tij,<ref>{{Harvnb|Wilson|2021|p=309|ps=, citing, among others, {{Harvnb|Caes. ''BCiv.''|loc=3.1.1}}; {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=37.1–2}}; {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.48}}; {{Harvnb|Dio|loc=41.36.1–4}}. He had no {{Lang|la|[[magister equitum]]}}.}}, citing {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=51.1}} and {{harvnb|Dio|loc=42.17.1–22.2}}.</ref> pasi lajmi për fitoren e tij në Farsalë mbërriti në Romë.<ref>{{harvnb|Rawson|1994a|p=435|ps=, citing {{harvnb|Dio|loc=42.18}}.}}</ref> Gjatë qëndrimit në Aleksandri, ai nisi një [[Martesa në Romën e Lashtë|lidhje dashurie]] me Kleopatrën dhe i bëri ballë rrethimit të qytetit nga Ptolemeu dhe motra tjetër e tij, Arsinoja, deri në mars të vitit 47 p.e.s. Pasi u përforcua nga aleatë klientë lindorë nën komandën e {{ill|Mitridatit të Pergamit|en|Mithridates II of the Bosporus}}, ai e mundi Ptolemeun në [[Beteja e Nilit (47 p.e.s.)|betejën e Nilit]] dhe e vendosi Kleopatrën në fron.<ref>{{harvnb|Rawson|1994a|p=434}}. Gjatë betejës, Ptolemeu u mbyt. {{harvnb|Boatwright|2004|p=253}}.</ref> Çezari dhe Kleopatra e kremtuan fitoren me një procesion triumfal në [[Nili|Nil]]. Ai qëndroi në Egjipt me Kleopatrën deri në qershor ose korrik të atij viti, ndonëse komentaret përkatëse që i atribuohen atij nuk lënë këtë përshtypje. Diku nga fundi i qershorit, Kleopatra lindi një fëmijë të Çezarit, të quajtur Çezarion.{{sfnm|Rawson|1994a|1p=434|Boatwright|2004|2p=253}}
Kur Çezari zbarkoi në Antaki, mësoi se gjatë kohës së qëndrimit të tij në Egjipt, mbreti i asaj që sot është Krimeja, [[Pharnaces II of Pontus|Farnaku]], ishte përpjekur të pushtonte mbretërinë e të atit, Pontin, përtej [[Deti i Zi|Detit të Zi]], në Anadollin verior. Pushtimi i tij kishte mënjanuar legatët e Çezarit dhe mbretërit klientë vendas, por Çezari u ndesh me të në [[Beteja e Zelës (47 p.e.s.)|Zelë]] dhe e mundi menjëherë. Kjo e bëri Çezarin të shkruante {{lang|la|{{ill|veni, vidi, vici|en|veni, vidi, vici}}}} («Erdha, pashë, fitova»), duke i dhënë më pak rëndësi fitoreve të mëparshme të Pompeut kundër pontikëve. Më pas u nis shpejt për në Itali.<ref>{{harvnb|Rawson|1994a|p=434}}, citing {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=50.2}} and {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=35.2, 37.2}}.</ref>
=== Italia, Afrika dhe Spanja ===
Mungesa e Çezarit nga Italia e la [[Mark Antoni|Mark Antonin]], si {{Lang|la|[[magister equitum]]}}, në krye të punëve. Sundimi i tij nuk ishte popullor: [[Publius Cornelius Dolabella (consul 44 BC)|Publi Kornel Dolabela]], që shërbente si tribun plebe në vitin 47 p.e.s., bëri thirrje për lehtësimin e borxheve. Pasi kjo lëvizje doli jashtë kontrollit, Senati kërkoi që Antoni të rivendoste rendin. I vonuar nga një kryengritje ushtarake në jug të Italisë, ai u kthye dhe i shtypi trazirat me forcë, duke vrarë shumë njerëz dhe duke goditur më tej popullaritetin e tij. Katoni kishte marshuar drejt Afrikës<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=435|ps=, citing {{harvnb|Dio|loc=42.18}}.}}</ref>, ku [[Metellus Scipio|Metel Skipioni]] ishte në krye të republikanëve të mbetur; ata u lidhën me {{ill|Jubën|en|Juba II}} të {{ill|Numidisë|en|Numidia}}s. Flota e dikurshme e Pompeut bastiste gjithashtu ishujt e Mesdheut qendror. Për më tepër, guvernatori i Çezarit në Spanjë ishte aq i papëlqyer, saqë provinca u revoltua dhe kaloi në anën republikane.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=435|ps=, citing {{harvnb|Dio|loc=42.18}}.}}</ref>
Pas kthimit, Çezari e uli Antonin nga detyra dhe i qetësoi kryengritësit pa dhunë<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=435 n. 58}}, duke cituar {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=70}}.</ref>, përpara se të mbikëqyrte zgjedhjen e magjistratëve për vitin 47 p.e.s. Italia ishte qeverisur nga vartësit autoritarë të Çezarit, pa konsuj, pretorë e magjistratë të tjerë të zakonshëm, deri në kthimin e tij në shtator{{Sfn|Broughton|1952|p=286, duke vënë në dukje se dy konsujt ([[Quintus Fufius Calenus|Kuint Fufiu]] dhe {{ill|Publio Vatini|en|Publius Vatinius}}) u zgjodhën në shtator, sipas {{Harvnb|Dio|loc=42.55.4}}. }}; ai mbikëqyri edhe zgjedhjet për vitin 46 p.e.s. Çezari do të shërbente si konsull në vitin 46, bashkë me {{ill|Lepidin|en|Lepidus}}in. Ai mori para hua për luftën, konfiskoi dhe shiti pronat e armiqve të tij me çmime të drejta, pastaj u nis për në Afrikë më 25 dhjetor 47 p.e.s.{{Sfn|Rawson|1994a|p=435|ps=, citing {{harvnb|Dio|loc=42.18}}.}} Zbritja e Çezarit në Afrikë u shoqërua me vështirësi logjistike në krijimin e një baze në bregdet. Më 4 janar 46 p.e.s., ai u mund nga {{ill|Tit Labieni|en|Titus Labienus}}i në {{ill|Ruspina|en|Battle of Ruspina}} dhe më pas ndoqi një qasje mjaft të kujdesshme.{{Sfn|Rawson|1994a|pp=435–36}} Pasi nxiti disa dezertime nga radhët e republikanëve, Çezari përfundoi i rrethuar në {{ill|Taps|en|Thapsus}}. Trupat e tij sulmuan para kohe më 6 prill 46 p.e.s., duke nisur {{ill|Betejën e Tapsit|en|Battle of Thapsus}}; më pas e fituan atë dhe masakruan forcat republikane, pa u dhënë çerek. Ndërsa marshonte drejt Utikës, ku komandonte Katoni, Çezari mbërriti dhe mësoi se Katoni kishte vrarë veten, në vend që të pranonte faljen e Çezarit.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}}; shih edhe {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=52–54}}.</ref> Shumë nga udhëheqësit e mbetur kundërshtarë të Çezarit, përfshirë Metel Skipionin dhe Jubën, kryen gjithashtu vetëvrasje pak më pas.{{Sfnm|Rawson|1994a|1p=436|Boatwright|2004|2p=253}} Megjithatë, Labieni dhe dy djemtë e Pompeut ishin zhvendosur në provincat spanjolle që ishin ngritur në revoltë. Çezari nisi procesin e aneksimit të disa pjesëve të Numidisë dhe më pas u kthye në Itali përmes Sardenjës, në qershor të vitit 46 p.e.s.{{Sfn|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}}
[[File:Denarius of Julius Caesar.jpg|thumb|Një denar argjendi, i datuar në janar të vitit 44 p.e.s., që paraqet Jul Çezarin me një kurorë gjethesh. Në pjesën e pasme, [[Juno (mythology)|Junona]], me një mbulesë koke prej lëkure dhie, drejton një bigë në galop; në dorën e djathtë mban një shtizë dhe në të majtën një mburojë.{{Sfn|Crawford|1974|loc=480/2a}}]]
Çezari qëndroi në Itali për të kremtuar katër triumfe në fund të shtatorit, gjoja kundër katër armiqve të huaj: Galisë, Egjiptit, Farnakut (Azisë) dhe Jubës (Afrikës). Ai parakaloi përpara karrocës së tij Vercingetoriksin, motrën më të vogël të Kleopatrës, Arsinoen, dhe djalin e Jubës; Versingetoriksi u ekzekutua.{{Sfn|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}} Sipas Apianit, në disa nga triumfet, Çezari parakaloi piktura dhe modele të fitoreve të tij ndaj bashkëromakëve në luftërat civile, për pakënaqësinë e popullit.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}}</ref> Secilit ushtar iu dhanë 24.000 sestercë, sa paga e një jete; u organizuan edhe lojëra dhe festime të tjera për plebenjtë. Nga fundi i vitit, Çezari mori lajme të këqija nga Spanja dhe u nis drejt gadishullit me një ushtri, duke lënë Lepidin në krye si {{Lang|la|[[magister equitum]]}}.{{Sfn|Rawson|1994a|pp=436–37}}
Në një betejë të përgjakshme në {{ill|Munda|en|Battle of Munda}}, më 17 mars 45 p.e.s., Çezari mezi arriti fitoren;<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}}</ref> armiqtë e tij u trajtuan si rebelë dhe ai i masakroi.{{Sfn|Rawson|1994a|p=437}} Labieni vdiq në fushën e betejës. Ndërsa njëri prej djemve të Pompeut, {{ill|Sexti Pompeu|en|Sextus Pompey}}, u arratis, lufta në thelb kishte përfunduar.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994a|p=436|ps=, duke cituar {{Harvnb|Plut. ''Cat. Min.''|loc=58–70}}}}</ref> Çezari qëndroi në provincë deri në qershor, pastaj u nis për në Romë, ku mbërriti në tetor të po atij viti dhe kremtoi një triumf të pahijshëm kundër bashkëromakëve.{{Sfn|Rawson|1994a|p=437}} Në këtë kohë ai kishte nisur përgatitjet për luftë kundër {{ill|Perandorisë Parthiane|en|Parthian Empire}} për të marrë hak për vdekjen e Krasit në {{ill|Karrhae|en|Battle of Carrhae}}, në vitin 53 p.e.s. Synimet e gjera të fushatës do ta çonin në Daki për tre ose më shumë vjet. Ajo ishte parashikuar të niste më 18 mars 44 p.e.s.{{Sfnm|Rawson|1994a|1pp=437–38|Boatwright|2004|2pp=253–54}}
== Diktatura dhe vrasja ==
[[File:Caesar-Altes-Museum-Berlin.jpg|thumb|right|upright=1|[[Çezari i Gjelbër]], portretizim romak pas vdekjes nga shekulli I e.s., tani i vendosur në {{ill|Muzeu i Vjetër|en|Altes Museum|lt=Muzeun e Vjetër}} në Berlin]]
{{Multiple image
| align = right
| total_width = 300
| image1 = Cesar Dictator Perpetuo denier Gallica 23528 avers.jpg
| image2 = Cesar Dictator Perpetuo denier Gallica 23528 revers.jpg
| footer = Kjo monedhë, e prerë {{Rreth|44 p.e.s.}}, paraqet kokën e kurorëzuar me dafinë të Çezarit, të rrethuar nga mbishkrimi {{lang|la|CAESAR DICT PERPETVO}}. Në pjesën e pasme paraqiten simbole të fitores, harmonisë së brendshme dhe lirisë.{{Sfn|Crawford|1974|loc=480/6 (= pp. 487–89, 494)}}
}}
=== Diktaturat dhe nderimet ===
Përpara se Çezari të merrte titullin {{lang|la|dictator perpetuo}} në shkurt të vitit 44 p.e.s., ai ishte emëruar diktator rreth katër herë që nga diktatura e tij e parë, në vitin 49 p.e.s. Pasi pushtoi Romën, ai e organizoi këtë emërim të parë kryesisht për të mbajtur zgjedhjet; pas 11 ditësh dha dorëheqjen. Diktaturat e tjera zgjatën më shumë, deri në një vit, dhe në prill të vitit 46 p.e.s. atij iu dha një diktaturë e re çdo vit.{{Sfn|Wilson|2021|p=309|ps=, citing, among others, {{Harvnb|Caes. ''BCiv.''|loc=3.1.1}}; {{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=37.1–2}}; {{Harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.48}}; {{Harvnb|Dio|loc=41.36.1–4}}. He had no {{Lang|la|[[magister equitum]]}}.}} Detyra që iu caktua ripërtërinte atë të diktaturës së Sullës: {{Lang|la|rei publicae constituendae}}.{{Sfnm|Badian|2012|Broughton|1986|2pp=107–8}} Megjithatë, këto emërime nuk përbënin vetë burimin e pushtetit ligjor; sipas burimeve letrare, ato ishin nderime dhe tituj që pasqyronin pozitën mbizotëruese të Çezarit në shtet, të fituar jo përmes një magjistrature të jashtëzakonshme ose pushteteve ligjore, por nga statusi i tij personal si fitues ndaj romakëve të tjerë.{{Sfn|Wilson|2021|pp=311–13. "In the view of the ancient historians and biographers self-tasked with assessing Caesar's rule, his dictatorships, and indeed his consulships... were incidental to the authority he possessed on account of being himself"}}
Pas Farsalit, Senati e mbuloi Çezarin me nderime,<ref>Shih {{Harvnb|Wilson|2021|p=313 n. 46}}. {{Harvnb|Meier|1995|pp=474–75|ps= shënon se senatorët mund të kenë dashur të fitonin favorin e tij ose, përndryshe, t’i tregonin publikut, përmes nderimeve të tepruara, ambiciet tiranike të Çezarit}}.</ref> përfshirë titullin {{lang|la|praefectus moribus}} ({{lit|prefekt i zakoneve}}), i cili historikisht lidhej me pushtetin e [[Censori|censorit]] për të rishikuar regjistrat e Senatit. Atij iu dha gjithashtu pushteti mbi luftën dhe paqen,{{Sfn|Wilson|2021|p=314}} duke uzurpuar një pushtet që tradicionalisht i përkiste {{ill|comitia centuriata|en|comitia centuriata}}.<ref>{{Harvnb|Lintott|1999|p=21}}; p.sh. {{Cite wikisource |author=Livy |author-link=Tit Livi |title=From the Founding of the City |translator-last=Roberts |translator-first=Canon |year=1905 |page=31.5–7 |orig-date=1st century AD |wslanguage=en |language=en |ref={{Harvid|Livy}} }}</ref> Këto pushtete i përkisnin personalisht Çezarit.{{Sfn|Wilson|2021|pp=314–15}} Po aq të jashtëzakonshme ishin edhe një sërë nderimesh simbolike, sipas të cilave portreti i Çezarit u vendos në monedha në Romë – i pari i një romaku të gjallë<ref>[[Titus Kuinktius Flamininus]] ishte romaku i parë që u shfaq në monedha, konkretisht në një ''stater'' të prerë pas [[Lufta e dytë romako-maqedonase|Luftës së dytë romako-maqedonase]]. Çezari ishte romaku i parë i gjallë portreti i të cilit u paraqit në monedha të destinuara për qarkullim në Romë. {{Cite book |last=Sellars |first=Ian J |url=https://books.google.com/books?id=m_Y-CgAAQBAJ |title=The monetary system of the Romans |date=2013 |page=33 |quote=Though technically not the first living Roman to appear on coinage... Caesar was the first to appear on the coins of Rome. |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=West |first=R |chapter=The chronological development of Roman provincial coin iconography |title=Coinage and identity in the Roman provinces |year=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-926526-7 |editor-last=Howgego |editor-first=Christopher |display-editors=etal |page=44 |quote=As far as the Roman republican coinage is concerned, a major change occurred when Caesar became the first living Roman to have his portrait depicted on Roman coins. |language=en}}</ref> – dhe të drejta të posaçme për të veshur rroba mbretërore, për t’u ulur në një karrige të artë në Senat dhe për t’i ngritur statuja në tempujt publikë. Muaji i kalendarit romak {{ill|Kalendari romak|en|Roman calendar|lt=Quintilis}}, gjatë të cilit kishte lindur, u riemërtua {{lang|la|Julius}} (tani [[Korriku]]).{{Sfn|Meier|1995|pp=473–74}} Këto ishin simbole të monarkisë hyjnore dhe, më vonë, objekte pakënaqësie.
Vendimet për funksionimin e zakonshëm të shtetit – drejtësinë, legjislacionin, administrimin dhe punët publike – u përqendruan te Çezari, pa marrë parasysh ose edhe pa njoftuar institucionet tradicionale të republikës.{{Sfn|Meier|1995|p=448. "He acted as he saw fit. Others had no right even to be informed of his intentions... Rome still had a Senate and magistrates, but they were not free in their decision-making... in all matters the decisive authority lay with Caesar alone"}} Sundimi i Çezarit mbi çështjet publike dhe prirja e tij konkurruese për t’i përjashtuar të gjithë të tjerët i larguan përfaqësuesit e klasës politike dhe, përfundimisht, çuan në komplotin kundër jetës së tij.{{Sfnm|Badian|2012|Meier|1995|2pp=447–48}}
=== Legjislacioni<span class="anchor" id="Constitutional reforms"></span><span class="anchor" id="Reforms"></span> ===
Sipas dëshmive të disponueshme, Çezari nuk kishte ndër mend të ristrukturonte shoqërinë romake. Ernst Badian, duke shkruar në ''Oxford Classical Dictionary'', vuri në dukje se, megjithëse Çezari zbatoi një varg reformash, ato nuk prekën thelbin e sistemit republikan: ai «nuk kishte plane për reforma themelore shoqërore dhe kushtetuese» dhe «nderimet e jashtëzakonshme që iu grumbulluan [...] thjesht e vendosën si një kokë që nuk përputhej me trupin e strukturës tradicionale».{{sfn|Badian|2012}}<ref>Në mënyrë të ngjashme, {{harvnb|Meier|1995|p=470}} shkruan: «Sado i palodhur të ishte [Çezari] në veprimtarinë e tij, prapëseprapë nuk dëgjojmë asgjë që mund të interpretohet si një përpjekje për konsolidimin e republikës [...] Nuk kemi dëshmi se ai kishte ndër mend të vendoste një monarki».</ref>
Më e rëndësishmja ndër reformat e Çezarit ishte ajo e kalendarit: [[Kalendari romak|kalendari tradicional hënor-diellor republikan]] u shfuqizua dhe u zëvendësua me një kalendar diellor, i njohur sot si [[Kalendari julian]].{{sfnm|Wilson|2021|1p=318|Badian|2012|Meier|1995|3p=447}} Ai shtoi gjithashtu numrin e magjistratëve dhe të senatorëve, nga 600 në 900, për të administruar më mirë perandorinë dhe për t’i shpërblyer përkrahësit e tij me poste. U themeluan edhe koloni jashtë Italisë, veçanërisht në vendet ku ndodheshin Kartagjena dhe Korinti, të dyja të shkatërruara gjatë pushtimeve romake të shekullit II p.e.s.; kolonitë synonin të shpërndanin popullsinë e Italisë në provinca dhe të pakësonin trazirat. U rivendos e drejta e sundimtarit për të emëruar patricë, në dobi të familjeve të njerëzve të tij,{{sfn|Meier|1995|p=464}} si dhe u ndryshuan trupat gjyqësore të [[quaestio perpetua|gjykatave të përhershme]] për të përjashtuar {{lang|la|[[Aerarium#Tribuni_aerarii|tribuni aerarii]]}}, duke lënë vetëm kalorësit dhe senatorët.{{sfnm|Wilson|2021|1p=318|Lintott|1999|2p=160}}
[[File:Gaius Julius Caesar, denarius, 44 BC, RRC 480-10.jpg|thumb|Shkurt–mars 44 p.e.s. Denar argjendi. Punishtja e monedhave në Romë. Në njërën anë, koka e Çezarit me kurorë dafine, e kthyer djathtas; në tjetrën, Venusi në këmbë, e kthyer majtas, mban Fitoren dhe një skeptër, ndërsa një mburojë gjendet përtokë në të djathtë.]]
Ai ndërmori edhe masa të tjera administrative për të stabilizuar sundimin e vet dhe shtetin.{{sfn|Wilson|2021|p=318}} Çezari e uli numrin e përfituesve të shpërndarjes së drithit nga 320.000 në rreth 150.000, duke shtrënguar kushtet e pranimit; familjeve me shumë fëmijë iu ofruan shpërblime të posaçme për të frenuar pakësimin e popullsisë.{{sfn|Meier|1995|p=447}} U hartuan plane për kryerjen e një regjistrimi të popullsisë. Shtetësia iu dha disa bashkësive në Galinë Cisalpine dhe në [[Cádiz]].{{sfn|Wilson|2021|pp=319, 321}} Gjatë luftërave civile, Çezari kishte vendosur gjithashtu një program të ri për shlyerjen e borxheve: borxhet nuk do të faleshin, por mund të shlyheshin në natyrë. Ai fali qiratë deri në një shumë të caktuar dhe organizoi lojëra gjatë të cilave shpërndau ushqime.{{sfn|Wilson|2021|p=319}} Shumë prej armiqve të tij gjatë luftërave civile u falën. Propaganda dhe veprat e tij në tempuj lartësuan mëshirën e Çezarit, me synimin për të fituar mirënjohjen e njerëzve dhe për të nxjerrë në pah dallimin mes tij dhe diktaturës hakmarrëse të Sulës.{{sfn|Wilson|2021|pp=321–22}}
Programet e ndërtimit, të nisura para ekspeditës së tij në Spanjë, vijuan me ndërtimin e {{ill|Forumi i Çezarit|en|Forum of Caesar|lt=Forumit të Çezarit}} dhe të {{ill|Tempulli i Venus Genetrix|en|Temple of Venus Genetrix|lt=tempullit të Venus Genetrix}} brenda tij.<ref>{{Cite web |title=Forum Iulium |url=http://www.digitalaugustanrome.org/records/forum-iulium/ |access-date=2026-03-09 |website=www.digitalaugustanrome.org |language=en}}</ref> U planifikuan edhe punë të tjera publike, përfshirë zgjerimin e portit të Ostias dhe hapjen e një kanali përmes [[Istmi i Korintit|Istmit të Korintit]].<ref>{{Cite web |title=Imperial Ostia and Portus in ancient texts |url=https://www.ostia-antica.org/~atexts/presentation/anctexts-d2.htm |access-date=2026-03-09 |website=www.ostia-antica.org |language=en}}</ref> I zënë shumë me këto punë, ai shpërfillte Senatin, magjistratët dhe ata që vinin për ta takuar; kjo sjellje autoritare largoi shumë njerëz në Romë.{{sfn|Meier|1995|pp=447–49}}
{{lang|la|collegia}}, shoqatat qytetare të rivendosura nga Klodi në vitin 58 p.e.s., u shfuqizuan sërish.{{sfn|Meier|1995|p=447}} Në përpjekje për të shpërblyer përkrahësit e vet, ai lejoi vartësit e tij të zhvillonin triumfe të paligjshme dhe hoqi dorë nga konsullata, që aleatët ta merrnin atë për pjesën e mbetur të vitit. Ditën e fundit të vitit 45 p.e.s., pas vdekjes së njërit prej konsujve pasues, Çezari bëri që një aleat, {{ill|Gaius Caninius Rebilus (konsull i vitit 45 p.e.s.)|en|Gaius Caninius Rebilus (consul 45 BC)|lt=Gaius Caninius Rebilus}}, të zgjidhej zëvendësues për një ditë të vetme.{{sfn|Meier|1995|p=462}} Ai mbylli sytë edhe para korrupsionit të përkrahësve të tij, për të siguruar mbështetjen e tyre; qytetet provinciale dhe mbretëritë klientelare u zhvatën për të siguruar favore me të cilat paguante shpenzimet e veta.<ref>{{harvnb|Wilson|2021|p=322 n. 92}} për favoret ndaj klientëve. {{harvnb|Wilson|2021|p=322 n. 94}} vëren se {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=54.1–3}} raporton për plaçkitjen dhe zhvatjen e shteteve klientelare nga Çezari, ndërsa {{harvnb|Dio|loc=42.49–50, 43.24}} për huatë e detyruara që Çezari mori për të paguar ushtarët.</ref>
=== Komploti dhe vdekja ===
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Assassination of Julius Caesar}}}}
[[File:Iulius Caesar denarius 44 BC 851830.jpg|thumb|right|upright=1|
Kjo monedhë paraqet kokën e Çezarit të kurorëzuar me dafina dhe mbishkrimin {{lang|la|CAESAR DICT PERPETVO}}. Në anën tjetër shfaqet emri i prerësit të monedhës, Publius Sepullius Macer, si dhe perëndesha Venus, me të cilën Çezari identifikohej, duke mbajtur Fitoren në dorën e djathtë dhe një skeptër në të majtën.{{sfn|Crawford|1974|loc=480/10 (= pp. 487–90, 494)}}
]]
[[File:Gaius Cassius Longinus and Lentulus Spinther. 42 BC. AR Denarius.jpg|thumb|right|upright=1|[[Denarius|Denar]] (42 p.e.s.) i Kasit dhe Lentulus Spintherit, me kokën e kurorëzuar të [[Libertas|Lirisë]] dhe, në anën tjetër, një enë flijimi dhe një ''[[lituus]]''<ref>{{Cite book |last=Crawford |first=Michael Hewson |url=https://books.google.com/books?id=w0pmAAAAMAAJ |title=Roman republican coinage |date=1974 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-07492-6 |page=514 |language=en}}</ref> ]]
[[File:Jean-Léon Gérôme - The Death of Caesar - Walters 37884.jpg|thumb|right|upright=1|Një paraqitje e vdekjes së Çezarit nga viti 1867. ''[[The Death of Caesar (Gérôme)|Vdekja e Çezarit]]'' nga [[Jean-Léon Gérome]].]]
Përpjekjet në janar të vitit 44 p.e.s. për ta shpallur Çezarin {{lang|la|rex}} (mbret) — titull i lidhur me shtypjen arbitrare të qytetarëve — u ndalën nga dy tribunë, përpara një turme që e mbështeste atë. Çezari pretendoi se dy tribunët kishin cenuar nderin e tij me veprimet e tyre; i shkarkoi nga detyra dhe i përzuri nga Senati.{{sfn|Meier|1995|p=476}} Ngjarja njëkohësisht minoi arsyetimet fillestare të Çezarit për nisjen e luftës civile (mbrojtjen e tribunëve) dhe zemëroi publikun, i cili ende i nderonte tribunët si mbrojtës të lirisë popullore.{{sfnm|Morstein-Marx|2021|1p=522 (noting attempts to restore the tribunes to office after Caesar's death)|Tempest|2017|2p=81}} Pak para 15 shkurtit të vitit 44 p.e.s., ai mori titullin ''dictator perpetuo'', duke u dhënë fund shpresave se pushteti i tij do të ishte vetëm i përkohshëm. Shndërrimi i diktaturës së tij, edhe kur ishte caktuar për dhjetë vjet, në një diktaturë «të përjetshme» u tregoi të gjithë bashkëkohësve se Çezari nuk kishte ndër mend ta rivendoste republikën e lirë dhe se ajo nuk mund të rivendosej për sa kohë ai ishte në pushtet.<ref>{{Cite journal |last=Badian |first=Ernst |date=1990 |title=Review of "Caesar" |jstor=27690364 |journal=Gnomon |volume=62 |issue=1 |pages=35 |issn=0017-1417 |quote=At this point, some time in early February 44, no one could persuade himself that the ''res publica'' would ever be restored as long as Caesar lived. |language=en}}</ref>
Vetëm pak ditë pasi mori diktaturën për gjithë jetën, gjatë festimeve të [[Lupercalia|Luperkaleve]], ai refuzoi publikisht një [[Diadema|diademë]] që ia ofroi Antoni. Interpretimet e kësaj ngjarjeje ndryshojnë: mund ta ketë refuzuar diademën publikisht vetëm sepse turma nuk e mbështeste sa duhet; mund ta ketë bërë si gjest për të treguar se nuk ishte monark; ose Antoni mund të ketë vepruar me nismën e vet. Megjithatë, në atë kohë përhapej gjerësisht thashethemi se Çezari — i cili tashmë vishej si monark — synonte të merrte një kurorë zyrtare, dhe kjo ngjarje nuk arriti të qetësonte dyshimet.{{sfn|Meier|1995|pp=476–77}}
Plani për vrasjen e Çezarit kishte nisur në verën e vitit 45 p.e.s. Rreth asaj kohe u përpoqën ta rekrutonin Antonin, por ai nuk pranoi dhe nuk e paralajmëroi Çezarin. Në shkurt të vitit 44 p.e.s. komplotistët ishin rreth gjashtëdhjetë.{{sfn|Meier|1995|p=479}} Është e qartë se në atë kohë koalicioni fitimtar i çezarianëve, i formuar gjatë luftës civile, ishte shpërbërë.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=561–62}} Shumica e komplotistëve kishin qenë përkrahës të Pompeut, por atyre iu bashkua një numër i konsiderueshëm çezarianësh.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=556}} Ndër udhëheqësit e tyre ishin {{ill|Gaius Trebonius|en|Gaius Trebonius}} (konsull në vitin 45), Decimus Brutus (konsull i caktuar për vitin 42), si dhe {{ill|Gaius Cassius Longinus|en|Gaius Cassius Longinus|lt=Kasi}} dhe {{ill|Brutus|en|Brutus}} (të dy pretorë në vitin 44 p.e.s.).{{sfn|Meier|1995|p=480}} Trebonius dhe Decimusi iu bashkuan Çezarit gjatë luftës, ndërsa Brutusi dhe Kasi iu bashkuan Pompeut; çezarianë të tjerë të përfshirë ishin {{ill|Servius Sulpicius Galba|en|Servius Sulpicius Galba (praetor 54 BC)}}, {{ill|Lucius Minucius Basilus|en|Lucius Minucius Basilus}}, {{ill|Lucius Tullius Cimber|en|Lucius Tullius Cimber}} dhe {{ill|Publius Servilius Casca|en|Publius Servilius Casca|lt=Gaius Servilius Casca}}.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=556, noting Basilus and Cimber as praetors in 45 and Casca as plebeian tribune in 44 or 43}} Shumë prej komplotistëve do të kishin qenë kandidatë në zgjedhjet konsullore të viteve 43 deri në 41 p.e.s.,{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=560}} dhe ka të ngjarë të ishin zemëruar nga zgjedhjet farsë të Çezarit në fillim të vitit 44 p.e.s., të cilat paracaktuan rezultatet për vitet 43–41 p.e.s. Këto rezultate zgjedhore vinin nga hiri i diktatorit, jo nga vullneti i popullit; për elitën republikane, ato nuk përbënin zëvendësim për mbështetjen e vërtetë popullore.{{sfnm|Tempest|2017|1p=93|Meier|1995|2p=465 ("their dignity would have been spurious")|Morstein-Marx|2021|3pp=547–48, 549–50 ("{{lang|la|honores}} obtained as a personal favour rather than by a judgment of the People were in fact no 'honour' at all")}} Ka gjithashtu pak gjasa që t’u ketë pëlqyer nënshtrimi i magjistratëve të zakonshëm ndaj komandantëve të kalorësisë së Çezarit ({{lang|la|magistri equitum}}).{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=553}}
[[File:Gaius Julius Caesar, denarius, 44 BC, RRC 480-3.jpg|thumb|Denar i janarit–shkurtit të vitit 44 p.e.s., i prerë në Romë; portreti i Jul Çezarit të kurorëzuar me dafina, i kthyer nga e djathta; CAESAR IM[P]. Venusi qëndron majtas, mban Fitoren në dorën e djathtë të shtrirë dhe një skeptër të pjerrët në të majtën, ndërsa bërrylin e majtë e mbështet mbi një mburojë të vendosur mbi një glob qiellor.]]
Brutusi, i cili pretendonte se rridhte nga {{ill|Lucius Junius Brutus|en|Lucius Junius Brutus}}, që kishte [[Përmbysja e monarkisë romake|dëbuar mbretërit]], dhe nga {{ill|Gaius Servilius Ahala|en|Gaius Servilius Ahala}}, që e kishte çliruar Romën nga tirania në zanafillë, ishte udhëheqësi kryesor i komplotit.
{{sfnm|Tempest|2017|1p=41|Meier|1995|2pp=480–81}} Nga fundi i vjeshtës së vitit 45 p.e.s., mbishkrimet<ref>{{harvnb|Morstein-Marx|2021|pp=524–25}} jep disa shembuj:
* {{harvnb|Plut. ''Brut.''|loc=9.6}}: «Ah, sikur të jetoje tani, Bruti», në statujën e Luci Brutit në Kapitol.
* {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=80.3}}: «Ah, sikur të ishe gjallë [Luci Bruti]».
* {{harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.112}}: «[Luci Bruti,] pasardhësit e tu nuk janë të denjë për ty», duke e nxitur Mark Brutin të vepronte.
* {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=80.3}}: «Bruti u bë konsulli i parë, pasi kishte dëbuar mbretërit; ky njeri [Çezari] më në fund u bë mbret, pasi kishte dëbuar konsujt», në një statujë të Çezarit.
* {{harvnb|Plut. ''Brut.''|loc=9.7}}; {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=62.7}}; {{harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.112}}; {{harvnb|Dio|loc=44.12.3}}: mbishkrime te vendi i pretorit Mark Bruti në forum, që e qortonin si të përgjumur, të korruptuar ose jo pasardhës të vërtetë të Luci Brutit, themeluesit të republikës.</ref> dhe disa komente publike në Romë e dënonin Çezarin si tiran dhe linin të kuptohej se duhej një Brutus për ta rrëzuar diktatorin. Burimet e lashta, me përjashtim të [[Nikolla i Damaskut|Nikollës së Damaskut]], pajtohen se kjo pasqyronte një kthesë të vërtetë të opinionit publik kundër Çezarit.{{sfnm|Morstein-Marx|2021|1pp=523, 526–27, 528 (calling the belief in modern scholarship that Caesar remained "the darling of the People" unsupported by the evidence and "infantilising")|Tempest|2017|2pp=86–87}} Pakënaqësia popullore ndaj Çezarit ka të ngjarë të buronte nga politikat e tij për borxhet, tepër miqësore ndaj huadhënësve; përdorimi i forcës vdekjeprurëse për të shtypur protestat për lehtësimin e borxheve; pakësimi i shpërndarjes së drithit; shfuqizimi i {{lang|la|collegia}}-ve të rivendosura nga Klodiu; heqja e jurisë më të varfër nga gjykatat e përhershme; dhe shfuqizimi i zgjedhjeve të hapura, që ua hoqi njerëzve të drejtën e lashtë për të vendosur.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=528 (debts), 529 (lethal force, corn dole, {{lang|la|collegia}}), 530 (juries, elections)}} Kthesa e opinionit popullor kundër Çezarit vihet re edhe në raportimet se, në fletëvotimet e zgjedhjeve paraprake konsullore të Çezarit, dy tribunët e rrëzuar nga detyra u votuan në vend të kandidatëve të tij.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=548 (the two candidates for the consulship of 43 BC were the only two men allowed to stand), 550}} Nuk dihet nëse romakët mendonin se kishin një traditë të tiranvrasjes;{{efn|[[Lucius Tarquinius Superbus|Mbreti i fundit]] dhe [[decemvirati i dytë]] u rrëzuan, por nuk u vranë; [[Spurius Cassius]] dhe [[Manlius Capitolinus]] u ekzekutuan pas gjyqeve, ashtu si edhe [[Spurius Maelius]] në një proces gjoja të ligjshëm; [[Tiberius Gracchus]] u vra në një trazirë; [[Gaius Gracchus]] dhe [[Lucius Appuleius Saturninus|Saturnini]] u vranë secili pas një ''{{ill|senatus consultum ultimum|en|senatus consultum ultimum}}''; ndërsa [[Catiline]] ishte lejuar të largohej nga Roma.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=575}} }} Ciceroni shkruante privatisht sikur detyra për të vrarë tiranët ishte tashmë e pranuar, por nuk mbajti fjalime publike në këtë drejtim dhe ka pak dëshmi se publiku e pranonte arsyetimin e tiranvrasjes parandaluese.{{sfn|Morstein-Marx|2021|pp=318, 573–75}} Tradita filozofike e [[Platoni|Akademisë së Vjetër]] platonike ishte gjithashtu një faktor që e shtyu Brutin të vepronte, për shkak të theksit të saj te detyra për ta çliruar shtetin nga tirania.{{sfn|Tempest|2017|pp=95–99}}
Megjithëse disa lajme për komplotin dolën në publik, Çezari nuk pranoi të merrte masa paraprake dhe refuzoi shoqërimin nga një truprojë. Komplotistët vendosën që data të ishte 15 marsi, [[Idetë e Marsit]], tri ditë para se Çezari të nisej për fushatën e tij kundër parthëve.{{sfn|Meier|1995|p=485}} Lajmi për largimin e tij të afërt i detyroi komplotistët t’i përshpejtonin planet; mbledhja e Senatit më 15 mars do të ishte e fundit para nisjes së tij.{{sfn|Morstein-Marx|2021|p=563}} Ata kishin vendosur se mbledhja e Senatit ishte vendi më i përshtatshëm për ta paraqitur vrasjen si akt politik, duke hedhur poshtë alternativat gjatë lojërave, zgjedhjeve ose rrugës.{{sfn|Tempest|2017|pp=99–100}} Sipas Dionit, fakti që vetëm komplotistët do të ishin të armatosur në mbledhjen e Senatit do të ishte gjithashtu përparësi. 15 marsi kishte edhe rëndësi simbolike, pasi deri në mesin e shekullit II p.e.s. konsujt merrnin detyrën pikërisht atë ditë.{{sfn|Tempest|2017|p=100}}
[[File:Brutus & L. Plaetorius Cestianus, denarius, 42 BC, RRC 508-3.jpg|thumb|Monedha e [[Idetë e Marsit|Ideve të Marsit]], e prerë në vitin 42 p.e.s., paraqet [[Marcus Junius Brutus|Mark Jun Brutin]]. Në faqen e pasme shihen kamë dhe një [[Plisi (lashtësi)|''pileus'' (plis)]], që simbolizojnë përdorimin e tyre për të rifituar lirinë.]]
Disa rrëfime pretendojnë se Çezari ishte pranë mosvajtjes ose se ishte paralajmëruar për komplotin.{{sfn|Tempest|2017|p=100}}{{sfn|Meier|1995|pp=485–86, noting three: Caesar felt unwell and had to be persuaded by a conspirator to attend the Senate; one [[Artemidorus of Knidos]] gave Caesar a scroll informing on the conspiracy; the augur Spurinna allegedly prophesied misfortune for Caesar on the Ides}} Megjithatë, atë ditë ai mori pjesë në mbledhjen e Senatit, të mbajtur në [[Curia of Pompey|Kurian e Pompeut]].{{sfnm|Morstein-Marx|2021|1p=571|Meier|1995|2p=485|3a1=Suet. ''Iul.''|3loc=80.4|4a1=App. ''BCiv.''|4loc=2.115}} Teksa ndodhej ulur në karrigen e tij të artë, në këmbët e statujës së Pompeut, komplotistët e sulmuan me kama. Nuk dihet nëse ai ra në heshtje, siç shkruan Suetoni, apo pasi i tha Brutit – {{lang|grc|kai su teknon?}} («edhe ti, biri im?») –; rrëfimet ndryshojnë.{{sfn|Tempest|2017|p=101–3, citing {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=81–82}} }} U godit me thikë të paktën njëzet e tri herë dhe vdiq menjëherë.{{sfnm|Tempest|2017|1p=3–4, 261 n. 1|Meier|1995|2p=486 (reporting 23 wounds)}}<ref>{{harvnb|Tempest|2017|p=261 n. 1}} citon të gjitha rrëfimet e lashta: Nic. Dam., 58–106; {{harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=60–68}}; {{harvnb|Plut. ''Brut.''|loc=8–20}}; {{harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=76–85}}; {{harvnb|App. ''BCiv.''|loc=2.106–147}}; {{harvnb|Dio|loc=44.9–19}}.</ref>
=== Pasojat e vrasjes{{Anchor|funeral}} ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Lufta e Mutinës|en|War of Mutina}} · {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate}} · {{ill|Lufta civile e çlirimtarëve|en|Liberators' civil war}} · {{ill|Ngritja e Augustit|en|Rise of Augustus}}}}
[[Skeda:Marc Antony's Oration at Caesar's Funeral by George Edward Robertson.jpg|thumb|right|upright=1|''Fjalimi i Mark Antonit në funeralin e Çezarit'', nga George Edward Robertson (fundi i shekullit XIX ose fillimi i shekullit XX)]]
Pas vrasjes së diktatorit, atentatorët pushtuan kodrën e Kapitolit. Më pas thirrën një mbledhje publike në Forum, ku popullsia i priti ftohtë. Ata nuk mundën as ta vinin plotësisht qytetin nën kontroll, pasi Lepidi — [[Magister equitum|zëvendësi i Çezarit në diktaturë]] — i zhvendosi trupat nga ishulli i Tiberit në qytet. Antoni, konsulli që i kishte shpëtuar atentatit, propozoi në Senat një kompromis të palogjikshëm:{{Sfn|Mackay|2009|p=316}} Çezari nuk do të shpallej tiran dhe komplotistët nuk do të dënoheshin.<ref>{{Harvnb|Rawson|1994b|p=469|ps=. «Antoni vuri në dukje se, logjikisht, nëse Çezari ishte tiran, trupi i tij duhej hedhur në Tiber dhe të gjitha masat e tij duhej shfuqizuar; nëse nuk ishte, vrasësit e tij duhej të dënoheshin».}}</ref> Më pas u miratua funerali i Çezarit. Trupi i tij u çua nga [[Regia]], selia zyrtare e {{Lang|la|pontifex maximus}} dhe dikur pallati i mbretërve, në Forum, ku u dogj.<ref>{{Cite journal |last=Sumi |first=Geoffrey |date=2011 |title=Topography and Ideology: Caesar's Monument and the Aedes Divi Ivlii in Augustan Rome |url=https://www.academia.edu/11096308 |journal=The Classical Quarterly |volume=61 |issue=1 |pages=205–229 |doi=10.1017/S0009838810000510 |s2cid=170691339 |language=en}}</ref> Antoni e nxiti popullin kundër atentatorëve, duke shkaktuar dhunë të turmës që vazhdoi për disa muaj, derisa atentatorët u detyruan të largoheshin nga kryeqyteti. Antoni më në fund ndërhyri me forcë për ta shtypur dhunën.{{Sfn|Rawson|1994b|p=470}}
Në vitin 44 p.e.s., u shfaq një kometë për shtatë ditë. Romakët besonin se kjo shënonte hyjnizimin e Çezarit dhe e quajtën [[Kometa e Madhe|Kometa e Çezarit]]. Në vendin ku ishte djegur trupi i tij, triumvirët nisën ndërtimin e {{ill|Tempulli i Çezarit|en|Temple of Caesar}} në vitin 42 p.e.s., në anën lindore të sheshit kryesor të {{ill|Forumi Romak|en|Roman Forum}}. Sot ka mbetur vetëm altari i tij.<ref>{{Cite encyclopedia |last=Richardson |first=L |title=Iulius, Divus, Aedes |encyclopedia=A new topographical dictionary of ancient Rome |year=1992 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=0-8018-4300-6 |pages=213–14 |language=en}}</ref> Kushtet e testamentit iu lexuan gjithashtu publikut: ai i linte plebsit në tërësi një dhuratë bujare dhe caktonte si trashëgimtar kryesor [[Augusti|Gaius Octavius]], stërnipin e Çezarit, i cili ndodhej atëherë në [[Apolonia|Apoloni]], si dhe e birësonte atë në testament.{{Sfnm|Mackay|2009|1pp=318–19|Rawson|1994b|2p=471}}
Rivendosja e republikës së mëparshme u bë e pamundur, pasi aktorë të ndryshëm, pas vdekjes së Çezarit, iu drejtuan lirisë ose hakmarrjes për të mobilizuar ushtri të mëdha, duke shkaktuar një varg luftërash civile.{{Sfn|Mackay|2009|pp=315–16}} Lufta e parë u zhvillua në vitin 43 p.e.s. mes Antonit dhe Senatit, ku përfshiheshin senatorë si të prirjes cezariane, ashtu edhe të asaj pompeiane. Kaosi i dha mundësi {{ill|Oktaviani|en|Rise of Augustus}} — trashëgimtarit të Çezarit — të merrte konsullatën dhe të bashkohej me Antonin e Lepidin për të formuar {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate}}.{{Sfn|Boatwright|2004|pp=270–72}} Pasi spastruan kundërshtarët e tyre politikë në një varg ndalimesh dhe dënimesh,{{Sfn|Mackay|2009|p=332}} triumvirët siguruan hyjnizimin e Çezarit: më 1 janar të vitit 42 p.e.s., Senati shpalli se Çezari do të vendosej mes perëndive romake<ref>{{Harvnb|Mackay|2009|p=334|ps=. Trashëgimtari i Çezarit mori më pas titullin {{Lang|la|divi filius}}, që do të thotë «bir i të hyjnizuarit».}}</ref> — dhe marshuan drejt lindjes. Aty, triumvirët mundën tiranvrasësit në {{ill|Beteja e Filipit|en|Battle of Philippi}},{{Sfn|Boatwright|2004|p=273}} duke i dhënë goditjen përfundimtare çështjes republikane dhe duke çuar në ndarjen trepalëshe të një pjese të madhe të botës romake.{{Sfnm|Mackay|2009|1p=335|Boatwright|2004|2p=274}} Në vitin 31 p.e.s., trashëgimtari i Çezarit kishte marrë kontrollin e vetëm të perandorisë, pasi dëboi rivalët e tij triumvirë pas dy dekadash luftërash civile. Autokracia e tij e maskuar, e paraqitur si rivendosje e republikës, ishte e pranueshme për romakët e lodhur nga lufta dhe shënoi krijimin e një monarkie të re romake.{{Sfn|Meier|1995|pp=494, 496}}<!-- Nga en.wiki: Materiali i hollësishëm nga Lufta e Mutinës deri te marrëveshja e parë e Augustit (ose më tej) duhet të trajtohet në artikujt përkatës. -->
== Jeta personale ==
===Shëndeti dhe pamja fizike===
[[File:Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|thumb|upright|Busti i [[Cezari i Chiaramontit|Çezarit të Chiaramontit]], portret pas vdekjes në mermer, 44–30 p.e.s., Museo Pio-Clementino, {{ill|Muzetë e Vatikanit|en|Vatican Museums}}]]
Bazuar në vërejtjet e Plutarkut (Plutarch)<ref>{{Harvnb|Plut. ''Caes.''|loc=17, 45, 60}}; {{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=45}}.</ref> ({{Rreth|46}} – {{Rreth|120}} e.s.), ndonjëherë mendohet se Çezari vuante nga [[Epilepsia|epilepsia]]. Studiuesit modernë janë thellësisht të ndarë për këtë çështje, dhe disa besojnë se ai vuante nga [[Malaria|malaria]], veçanërisht gjatë ndalimeve të Sullës në vitet 80 p.e.s.<ref>{{Cite journal |last=Ridley |first=Ronald T. |date=2000 |title=The Dictator's Mistake: Caesar's Escape from Sulla |url=https://www.jstor.org/stable/4436576 |journal=Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte |volume=49 |issue=2 |pages=211–29 |jstor=4436576 |issn=0018-2311 |language=en}} Ridley citon:
* {{cite journal |last=Kanngiesser |first=F |title=Notes on the pathology of the Julian dynasty |year=1912 |journal=Glasgow Medical Journal |volume=77 |pages=428–32 |ref=none |language=en }}
* {{Cite journal |last=Cawthorne |first=Terence |date=1958 |title=Julius caesar and the falling sickness |url=http://doi.wiley.com/10.1288/00005537-195808000-00005 |journal=The Laryngoscope |volume=68 |issue=8 |pages=1442–1450 |doi=10.1288/00005537-195808000-00005|pmid=13576900 |s2cid=34788441 |ref=none |issn=0023-852X |language=en}}
* {{Cite book |last=Temkin |first=Owsei |title=The falling sickness: a history of epilepsy from the Greeks to the beginnings of modern neurology |date=1971 |orig-date=1945 |isbn=0-8018-1211-9 |edition=Revised |publisher=Johns Hopkins University Press |oclc=208839 |page=162 |ref=none |language=en }}</ref> Studiues të tjerë mendojnë se krizat epileptike të tij shkaktoheshin nga një infeksion parazitar në tru, i shkaktuar nga një krimb shirit.<ref name="bruschi">{{Cite journal |last=Bruschi |first=Fabrizio |date=2011 |title=Was Julius Caesar's epilepsy due to neurocysticercosis? |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1471492211001139 |journal=Trends in Parasitology |volume=27 |issue=9 |pages=373–74 |doi=10.1016/j.pt.2011.06.001|pmid=21757405 |url-access=subscription |language=en }}</ref><ref name="mclachlan">{{Cite journal |last=McLachlan |first=Richard S |date=2010 |title=Julius Caesar's late onset epilepsy: a case of historic proportions |journal=Canadian Journal of Neurological Sciences |volume=37 |issue=5 |pages=557–561 |doi=10.1017/S0317167100010696 |pmid=21059498 |s2cid=24082872 |issn=0317-1671 |doi-access=free |language=en }}</ref>
Çezarit i janë dokumentuar katër episode të asaj që mund të kenë qenë kriza të pjesshme komplekse. Në rini ai mund të ketë pasur edhe kriza të mungesës. Dëshmitë më të hershme për këto kriza u shënuan nga biografi Svetoni (Suetonius), i cili lindi pas vdekjes së Çezarit. Disa historianë mjekësie e kundërshtojnë pretendimin për epilepsi duke sugjeruar hipogliceminë, e cila mund të shkaktojë kriza epileptiforme.<ref name="Hughes2004Caesar">{{cite journal |last=Hughes |first=John R |display-authors=etal |title=Dictator perpetuus: Julius Caesar – Did he have seizures? If so, what was the etiology? |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S152550500400160X |journal=Epilepsy & Behavior |volume=5 |issue=5 |pages=756–64 |date=2004 |doi=10.1016/j.yebeh.2004.05.006|pmid=15380131 |s2cid=34640921 |url-access=subscription |language=en }}</ref><ref name="Gomez1995">{{cite journal |last=Gomez |first=J G |display-authors=etal |date=1995 |title=Was Julius Caesar's epilepsy due to a brain tumor? |journal=Journal of the Florida Medical Association |volume=82 |issue=3 |pages=199–201 |issn=0015-4148 |pmid=7738524 |language=en }}</ref>
Një varg nga drama e Shekspirit ''[[Julius Caesar (play)|Julius Caesar]]'' është interpretuar ndonjëherë si dëshmi se ai ishte i shurdhër në njërin vesh: «Eja në anën time të djathtë, sepse ky vesh është i shurdhër».<ref>William Shakespeare, ''Julius Caesar'' I.ii.209.</ref> Asnjë burim klasik nuk përmend dëmtim të dëgjimit në lidhje me Çezarin. Dramaturgu mund të ketë përdorur metaforikisht një pasazh të Plutarkut, i cili nuk i referohet aspak shurdhërisë, por një gjesti që Aleksandri i Maqedonisë bënte zakonisht. Duke mbuluar veshin, Aleksandri tregonte se po e largonte vëmendjen nga një akuzë për të dëgjuar mbrojtjen.{{sfn|Paterson|2009|p=[https://books.google.com/books?id=gzOXLGbIIYwC&q=julius+caesar+deaf&pg=PT150 130]}}
Francesco M. Galassi dhe Hutan Ashrafian sugjerojnë se shfaqjet e sjelljes së Çezarit{{Snd}}dhimbjet e kokës, marramendja, rrëzimet (ndoshta të shkaktuara nga dobësia muskulore për shkak të dëmtimit nervor), humbja e ndjeshmërisë, ndjesia e turbullimit dhe pavetëdija{{Snd}}si dhe episodet e të fikëtit, ishin pasojë e episodeve cerebrovaskulare, jo e epilepsisë. Plini Plaku (Pliny the Elder) raporton te ''[[Natural History (Pliny)|Historia natyrore]]'' se babai dhe paraardhësi i Çezarit vdiqën pa ndonjë shkak të dukshëm, ndërsa po vishnin këpucët.<ref>Pliny, ''Natural History'', [http://attalus.org/translate/pliny_hn7c.html#181 vii.181]</ref> Këto ngjarje mund të lidhen më lehtë me ndërlikime kardiovaskulare nga një goditje në tru ose një infarkt vdekjeprurës. Çezari mund të ketë pasur një predispozitë gjenetike ndaj sëmundjeve kardiovaskulare.<ref>{{Cite journal |last1=Galassi |first1=Francesco M. |last2=Ashrafian |first2=Hutan |date=2015 |title=Has the diagnosis of a stroke been overlooked in the symptoms of Julius Caesar? |journal=Neurological Sciences |volume=36 |issue=8 |pages=1521–22 |doi=10.1007/s10072-015-2191-4 |issn=1590-3478 |pmid=25820216|s2cid=11730078 |language=en }}</ref>
[[Svetoni]] (Suetonius) ({{Rreth|69}} – {{Rreth|122}} e.s.) e përshkruan Çezarin si «shtatlartë, me ngjyrë të çelët, gjymtyrë të hijshme, fytyrë disi të plotë dhe sy të zinj të gjallë».<ref>{{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=45}}. ''excelsa statura, colore candido, teretibus membris, ore paulo pleniore, nigris vegetisque oculis''.</ref> Ai shton se Çezari, që po i binin flokët, ndjeshmërohej nga talljet për këtë arsye dhe prandaj i krihte flokët përpara për të mbuluar pjesën tullace. Svetoni raporton se Çezari ishte veçanërisht i kënaqur kur iu dha nderi të mbante kurorë dafine në çdo kohë.<ref>{{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=45}} ''"Circa corporis... laureae coronae perpetuo gestandae."''</ref>
=== Emri dhe familja ===
==== Emri Gaius Julius Caesar ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Emri Gaius Julius Caesar|en|Gaius Julius Caesar (name)}}}}
Në alfabetin latin të asaj kohe, të cilit i mungonin shkronjat ''J'' dhe ''U'', emri i Çezarit do të shkruhej GAIVS IVLIVS CAESAR; dëshmohet edhe forma CAIVS, ku përdoret paraqitja më e vjetër romake e ''G''-së me ''C''. Shkurtesa standarde ishte C. IVLIVS CÆSAR, që pasqyron drejtshkrimin më të vjetër. (Shkronja ''Æ'' është një ligaturë e shkronjave ''A'' dhe ''E'', e cila përdoret shpesh në mbishkrimet latine për të kursyer hapësirë.)<ref>{{Cite web |title=www.britishmuseum.org/ |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1870-0320-88 |language=en}}</ref>
Në latinishten klasike, shqiptohej {{IPA|la-x-classic|ˈɡaːi.ʊs ˈjuːliʊs ˈkae̯sar|}}. Në periudhën e Republikës së vonë Romake, shumë shkrime historike hartoheshin në greqisht, gjuhë që e studionin shumë romakë të arsimuar. Djemtë e rinj romakë nga familje të pasura shpesh mësoheshin nga skllevër grekë dhe ndonjëherë dërgoheshin në Athinë për arsimim të avancuar, siç ndodhi me Brutusin, vrasësin kryesor të Çezarit. Në [[Gjuha greke e lashtë|greqishten e lashtë]], në kohën e Çezarit, mbiemri i familjes së tij shkruhej {{Lang|grc|Καίσαρ}} (''Kaísar''), duke pasqyruar shqiptimin e asaj kohe. Kështu, emri i tij shqiptohet në mënyrë të ngjashme me gjermanishten ''[[Kaiser]]'' {{IPA|de|ˈkaɪzɐ|}} ose holandishten ''[[Perandori|keizer]]'' {{IPA|nl|ˈkɛizər|}}.<ref>{{cite book |last1=Sturtevant |first1=Edgar H. |title=The pronunciation of Greek and Latin, the sounds and accents |date=1920 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, IL |pages=101-108 |url=https://archive.org/details/pronunciationgr00unkngoog/page/n118/mode/2up |language=en}}</ref>
Në latinishten vulgare, diftongu origjinal {{IPA|[ae̯]}} filloi fillimisht të shqiptohej si një zanore e thjeshtë e gjatë {{IPAblink|ɛː}}. Më pas, për shkak të palatalizimit, bashkëtingëllorja mbyllëse {{IPAslink|k}} para zanoreve të përparme filloi të shqiptohej si afrikate. Kështu u krijuan forma si {{IPA|it|ˈtʃɛːzar|}} në [[Gjuha italiane|italisht]] dhe {{IPA|de|ˈtseːzaʁ|}} në [[Gjuha gjermane|gjermanisht]], në shqiptimet rajonale të latinishtes, si edhe titulli [[Cari|car]]. Me zhvillimin e gjuhëve romane, afrikatja {{IPAblink|ts}} u kthye në një frikative {{IPAblink|s}} (pra, {{IPA|[ˈseːsar]}} e të ngjashme) në shumë shqiptime rajonale, përfshirë atë francez, prej të cilit rrjedh shqiptimi modern në anglisht.<ref>{{Cite web |date=2019-04-29 |title=Audio – History of the Romance Languages Spring 2019 |url=https://commons.mtholyoke.edu/historyoftheromancelanguages2019/type/audio/ |access-date=2026-08-20 |language=en}}</ref>{{Citim i duhur|date=November 2023}}
Vetë kognomeni i Çezarit u bë titull; ai u përhap nga [[Bibla]], ku gjendet vargu i famshëm «Jepini Çezarit atë që i përket Çezarit dhe Zotit atë që i përket Zotit». Nga fundi i mijëvjeçarit të parë, titulli u bë ''[[Kaiser]]'' në gjermanisht dhe, nëpërmjet sllavishtes së vjetër kishtare ''cěsarĭ'', ''[[Cari|tsar]]'' ose ''czar'' në [[Gjuhët sllave|gjuhët sllave]]. Cari i fundit me pushtet nominal ishte Simeoni II i Bullgarisë, mbretërimi i të cilit përfundoi më 1946, por ai është ende gjallë në vitin 2026. Kjo do të thotë se për rreth dy mijë vjet ka pasur të paktën një kryetar shteti që mbante emrin e tij. Si fjalë për sundimtarin më të lartë, fjala ''Caesar'' është një nga huazimet më të hershme, më të dëshmuara dhe më të përhapura latine në gjuhët gjermanike. Ajo gjendet në korpuset tekstuale të gjermanishtes së vjetër të lartë (''keisar''), saksonishtes së vjetër (''kēsur''), anglishtes së vjetër (''cāsere''), nordishtes së vjetër (''keisari''), holandishtes së vjetër (''keisere'') dhe, nëpërmjet greqishtes, gotishtes (''kaisar'').<ref>{{cite book |last=Philippa |first=M. |title=Etymologisch Woordenboek van het Nederlands |date=2003–2009 |publisher=Amsterdam |language=nl}}</ref>
====Pasardhësit====
{{Kryesor|Julio-Claudian family tree}}
{{Wide image|Roman families 4 Nov 08.png|1000px|Pema gjenealogjike julio-klaudiane}}
;Gratë{{Anchor|Wives}}
* Martesa e parë me Kornelinë, nga viti 84 p.e.s. deri në vdekjen e saj më 69 p.e.s.
* Martesa e dytë me Pompeian, nga viti 67 p.e.s. deri kur Çezari u divorcua prej saj rreth vitit 61 p.e.s., për shkak të skandalit të Bona Deas
* Martesa e tretë me Kalpurnian, nga viti 59 p.e.s. deri në vdekjen e Çezarit
[[Skeda:Denderah3 Cleopatra Cesarion.jpg|thumb|Relieve të Kleopatrës dhe të birit të saj me Jul Çezarin, Çezarionit, në Tempullin e Denderës]]
[[Skeda:Roman Wall painting from the House of Giuseppe II, Pompeii, 1st century AD, death of Sophonisba, but more likely Cleopatra VII of Egypt consuming poison.jpg|thumb|[[Arti romak|Pikturë romake]] nga Shtëpia e Giuseppe II-së në [[Pompei]], e fillimit të shekullit I e.s.; ka të ngjarë të paraqesë [[Kleopatra VII]]-në, me diademën e saj mbretërore, duke pirë helm në një akt vetëvrasjeje, ndërsa pas saj qëndron i biri, Çezarioni, gjithashtu me diademë mbretërore<ref>{{cite book |last=Roller |first=Duane W |author-link=Duane W. Roller |title=Cleopatra: a biography |year=2010 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-536553-5 |url=https://archive.org/details/cleopatrabiograp00roll_0/ |pages=[https://archive.org/details/cleopatrabiograp00roll_0/page/178 178–79] |language=en}}</ref>]]
;Fëmijët
* Julia, me Kornelinë, e lindur më 83 ose 82 p.e.s.
* {{ill|Çezarioni|en|Caesarion}}, me [[Kleopatra|Kleopatrën VII]], i lindur më 47 p.e.s. dhe i vrarë në moshën 17-vjeçare nga Oktaviani, i biri i birësuar i Çezarit.
* ''I birësuar pas vdekjes'': Gaius Julius Caesar Octavianus, stërnipi i tij nga gjaku (nipi i motrës së tij, Julias së Vogël), i cili më vonë u bë perandori August.
;Fëmijë të dyshuar
Disa burime të lashta përmendin mundësinë që {{ill|Brutus|en|Brutus}}, autori i vrasjes së tiranit, të ishte një nga fëmijët jashtëmartesorë të Jul Çezarit.<ref>Shih {{harvnb|Plut. ''Brut.''|loc=5.2}}</ref> Në kohën kur lindi Brutusi, Çezari ishte 15 vjeç. Shumica e historianëve të lashtë ishin skeptikë ndaj kësaj mundësie dhe «në tërësi, studiuesit e kanë hedhur poshtë mundësinë që Brutusi të ishte fëmija i dashurisë mes Servilias dhe Çezarit për arsye kronologjike».<ref>{{harvnb|Tempest|2017|p=102}}, duke vënë në dukje trajtimin «pothuajse të pranuar botërisht», që e hedh poshtë atësinë e Çezarit te {{cite wikisource |last=Fluß |first=Max |wslink=RE:Servilius 101 |title=Servilius 101 |encyclopedia=Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft |year=1923 |volume=II A,2 |publisher=Butcher |location=Stuttgart |wslanguage=de |at=cols. 1817–21 |language=de}}</ref><ref>{{cite journal|last=Syme|first=Ronald|date=1960|title=Bastards in the Roman Aristocracy|url=https://www.jstor.org/stable/985248|journal=Proceedings of the American Philosophical Society|volume=104|issue=3 |issn=0003-049X |page=326 |jstor=985248|quote=Chronology is against Caesar's paternity.|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|last=Syme|first=Ronald|date=1980|title=No Son for Caesar?|url=https://www.jstor.org/stable/4435732|journal=Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte|volume=29|issue=4|page=426|jstor=4435732|issn=0018-2311 |quote=Caesar is excluded by plain fact|language=en}}</ref>
;Nipërit
Nipi i Julias dhe Pompeut vdiq pas disa ditësh, pa iu vënë emër.<ref name="Jimenez2000">{{harvnb|Jiménez|2000|p=55}}.</ref>
;Të dashurat
* [[Kleopatra]], nëna e Çezarionit
* Servilia, nëna e Brutusit
* Eunoë, mbretëresha e Mauretanisë dhe gruaja e Bogudit
===Thashethemet për homoseksualitetin pasiv===
Shoqëria romake e shihte rolin pasiv në [[Seksualiteti në Romën e lashtë|marrëdhëniet seksuale]], pavarësisht nga gjinia, si shenjë nënshtrimi ose inferioriteti. Në të vërtetë, Suetoni (Suetonius) thotë se, gjatë triumfit galik të Jul Çezarit, ushtarët e tij kënduan: «Çezari mundi galët, por Nikomedi mundi Çezarin».<ref name="Suet.1.49">{{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=49}}.</ref> Sipas [[Ciceroni]]t, [[Bibuli]]t, {{ill|Gai Memmius|en|Gaius Memmius (praetor 58 BC)}} dhe të tjerëve — kryesisht armiqve të Çezarit — ai pati një lidhje me [[Nikomedi IV i Bitinisë|Nikomediun IV të Bitinisë]] në fillim të karrierës së tij. Disa politikanë romakë i përsëritën këto histori, duke iu referuar Çezarit si «Mbretëresha e Bitinisë», për ta poshtëruar. Çezari i mohoi vazhdimisht akuzat gjatë jetës së tij dhe, sipas [[Dion Kasi]]t, një herë madje edhe nën betim.<ref name="Suet.1.2">{{Harvnb|Suet. ''Iul.''|loc=49}}; {{Harvnb|Dio|loc=43.20}}.</ref>
Kjo formë shpifjeje ishte e përhapur në atë periudhë të Republikës Romake për të poshtëruar dhe diskredituar kundërshtarët politikë. [[Katuli (poet)|Katuli (Catullus)]] shkroi një poemë ku sugjeronte se Çezari dhe inxhinieri i tij, {{ill|Mamurra|en|Mamurra}}, ishin të dashur,<ref>[[Katuli (poet)|Katuli]], ''Carmina'' [http://www.vroma.org/~hwalker/VRomaCatullus/029x.html 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420062543/http://www.vroma.org/~hwalker/VRomaCatullus/029x.html |date=20 prill 2008}}, [http://www.vroma.org/~hwalker/VRomaCatullus/057x.html 57] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080304045130/http://www.vroma.org/~hwalker/VRomaCatullus/057x.html |date=4 mars 2008}}</ref> por më vonë kërkoi falje.{{sfn|Suet. ''Iul.''|loc=73}} [[Mark Antoni]] akuzoi Oktavianin se e kishte siguruar birësimin nga Çezari nëpërmjet favoreve seksuale. Suetoni e përshkroi akuzën e Antonit për një lidhje me Oktavianin si shpifje politike. Oktaviani u bë më vonë perandori i parë romak, me emrin Augusti.<ref name="Suet.2.68">{{Harvnb|Suet. ''Aug.''|loc=68, 71}}.</ref>
==Vepra letrare==
[[Skeda:Julii Caesaris quae exstant.tif|thumb|upright|''Julii Caesaris quae exstant'' (1678)]]
[[Skeda:Commentarii de Bello Gallico.jpg|thumb|Një botim i vitit 1783 i ''Luftës galike'']]
Gjatë jetës së tij, Çezari konsiderohej një nga oratorët dhe autorët më të mirë të prozës latine; edhe Ciceroni e vlerësonte lart retorikën dhe stilin e tij.<ref>Cic. ''Brut.'', [http://attalus.org/cicero/brutus3.html#252 252].</ref> Kanë mbijetuar vetëm komentaret e tij mbi luftërat. Autorë të tjerë kanë cituar disa fjali nga vepra të tjera. Ndër veprat e humbura të tij janë [[Laudatio Iuliae amitae|fjalimi mortor]] për hallën nga ana e të atit, [[Julia (halla e Çezarit dhe gruaja e Mariusit)|Julian]], dhe ''[[Anticato]]'', një dokument që sulmonte {{ill|Katonin e Ri|en|Cato the Younger}} në përgjigje të lavdërimit që i bëri Ciceroni. Burimet e lashta përmendin edhe [[Poema nga Jul Çezari|poema të Jul Çezarit]].<ref>{{Cite book |editor-last=Courtney |editor-first=Edward |title=The fragmentary Latin poets |date=1993 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |isbn=0-19-814775-9 |oclc=25628739 |pages=153–55, 187–88 |language=en}}</ref>
===Kujtimet===
* ''[[Commentarii de bello Gallico]]'', që zakonisht njihet si ''Lufta galike'', përbëhet nga shtatë libra, secili për një vit të fushatave të tij në Gali dhe Britaninë Jugore gjatë viteve 50 p.e.s.; libri i tetë, që trajton dy vitet e fundit, u shkrua nga [[Aulus Hirtius]].
* ''[[Commentarii de bello civili]]'' (''Lufta civile'') përshkruan ngjarjet e luftës civile nga këndvështrimi i Çezarit, deri pak pas vdekjes së Pompeut në Egjipt.
Historikisht, vepra të tjera i janë atribuar Çezarit, por autorësia e tyre është e dyshimtë:
* ''[[De Bello Alexandrino]]'' (''Mbi luftën e Aleksandrisë''), për fushatën në Aleksandri;
* ''[[De Bello Africo]]'' (''Mbi luftën në Afrikë''), për fushatat në Afrikën e Veriut; dhe
* ''[[De Bello Hispaniensi]]'' (''Mbi luftën hispanike''), për fushatat në [[Gadishulli Iberik|Gadishullin Iberik]].
Këto rrëfime u shkruan dhe u botuan çdo vit gjatë fushatave ose pak pas tyre, si një lloj «njoftimesh nga fronti». Ato luajtën rol të rëndësishëm në formësimin e imazhit publik të Çezarit dhe në përforcimin e reputacionit të tij kur ai qëndronte larg Romës për periudha të gjata. Mund të jenë paraqitur si lexime publike.<ref>{{Cite book |last=Wiseman |first=T P |chapter=The publication of ''De bello Gallico'' |title=Julius Caesar as artful reporter: the war commentaries as political instruments |date=2009 |editor-last=Welch |editor-first=Kathryn |editor-last2=Powell |editor-first2=Anton |publisher=Classical Press of Wales |isbn=978-1-905125-28-9 |language=en}}</ref> Si model i një stili latin të qartë dhe të drejtpërdrejtë, ''Lufta galike'' studiohej tradicionalisht nga nxënësit e latinishtes në vitin e parë ose të dytë.
==Trashëgimia==
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Lista e gjërave të emërtuara sipas Jul Çezarit|en|List of things named after Julius Caesar}}; {{ill|Shifra e Çezarit|en|Caesar cipher}}}}
===Historiografia===
[[Skeda:Julius Caesar's crematorium.jpg|thumb|left|Lule mbi rrënojat e [[Tempulli i Cezarit|altarit të Çezarit]] në {{ill|Forumi Romak|en|Roman Forum}}, në Romë, Itali]]
Tekstet e shkruara nga Çezari, një autobiografi e ngjarjeve më të rëndësishme të jetës së tij publike, janë [[Burimi parësor|burimi parësor]] më i plotë për rindërtimin e biografisë së tij. Megjithatë, Çezari i shkroi këto tekste duke pasur parasysh karrierën e tij politike.<ref>{{Harvnb|Canfora|2006|pp=10–11}}</ref> Jul Çezari konsiderohet gjithashtu ndër figurat e para historike që i palosi rrotullat e shkrimeve në formë fizarmonike, duke i bërë më të lehta për t'u lexuar.<ref>{{Cite book |last=Murray |first=Stuart |title=The library: an illustrated history |date=2009 |isbn=978-1-60239-706-4 |publisher=Skyhorse Publishing |oclc=277203534 |language=en}}</ref> Perandori romak [[Augusti]] nisi një [[Kulti i individit|kult të individit]] rreth Çezarit, i cili e paraqiste Augustin si trashëgimtar politik të tij. Historiografia moderne ndikohet nga kjo traditë.<ref>{{Harvnb|Canfora|2006|p=10}}</ref>
Shumë sundimtarë gjatë historisë u interesuan për [[Historiografia romake|historiografinë e Çezarit]]. [[Napoleoni III]] shkroi veprën studimore ''[[Histoire de Jules César]]'', e cila mbeti e papërfunduar. Vëllimi i dytë rendiste sundimtarë të mëparshëm të interesuar për këtë temë. [[Karli VIII i Francës]] urdhëroi një murg të përgatiste përkthimin e ''Luftës galike'' më 1480. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak]] urdhëroi një studim topografik në Francë për ta vendosur Luftën galike në kontekst; ky studim solli krijimin e dyzet hartave cilësore të konfliktit. Sulltani bashkëkohor osman [[Sulejmani I]] katalogoi botimet e mbijetuara të ''Komenteve'' dhe i përktheu në turqisht. Mbretërit francezë [[Henri IV i Francës]] dhe [[Luigji XIII]] përkthyen përkatësisht dy komentaret e para dhe dy të fundit; më pas, [[Luigji XIV]] e ripërktheu të parin.<ref>{{Harvnb|Canfora|2006|pp=11–12}}</ref>
Rrënojat e [[Tempulli i Cezarit|altarit të Çezarit]] janë vend pelegrinazhi për vizitorë nga e gjithë Italia dhe bota. Çdo ditë aty lihen lule dhe sende të tjera, dhe më 15 mars zhvillohen përkujtime të veçanta për vdekjen e Çezarit.<ref>{{Cite web |last=Nicoletti |first=Gianluca |date=2014-07-22 |title=Il mondo in fila |url=https://www.lastampa.it/topnews/tempi-moderni/2014/07/22/news/il-mondo-in-fila-1.35735596/ |access-date=2024-05-24 |website={{ill|La Stampa|en|La Stampa}} |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Quaglia |first=Lucilla |date=2019-03-15 |title=Sempre più fiori e monetine sull'Ara di Cesare: la tradizione si rinnova il 15 marzo |url=https://www.ilmessaggero.it/roma/news/cesare_ara_fiori_monetine_idi_marzo-4364039.html |access-date=2024-05-24 |website={{ill|Il Messaggero|en|Il Messaggero}} |language=it}}</ref>
===Politika===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Çezarizmi|en|Caesarism}}}}
Jul Çezari shihet si shembulli kryesor i ''{{ill|Çezarizmit|en|Caesarism}}'', një formë qeverisjeje politike e udhëhequr nga një udhëheqës autoritar karizmatik, sundimi i të cilit mbështetet te [[Kulti i individit|kulti i individit]]. Arsyetimi për këtë formë qeverisjeje është nevoja për të sunduar me forcë, për të vendosur një [[Rendi shoqëror|rend të dhunshëm shoqëror]] dhe për të krijuar një regjim ku ushtria zë një vend të rëndësishëm në qeverisje.<ref name="Weber, 34" >{{Harvnb|Weber|2008|p=34}}.</ref> Persona të tjerë në histori, si francezi Napoleon Bonaparti dhe italiani [[Benito Musolini]], e kanë quajtur veten cezaristë.<ref>{{Cite journal |title=Napoleon Bonaparte, Political Prodigy |journal=History Compass |volume=5 |issue=4 |pages=1382–98 |first=Howard G. |last=Brown |date=2007-06-29 |doi=10.1111/j.1478-0542.2007.00451.x |publisher=Wiley |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |first=James |last=Hartfield |title=Unpatriotic History of the Second World War |url=https://books.google.com/books?id=gALtBAAAQBAJ&pg=PA77 |publisher=John Hunt Publishing |year=2012 |page=77 |isbn=978-1-78099-379-9 |access-date=2019-08-20 |archive-date=2019-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228125816/https://books.google.com/books?id=gALtBAAAQBAJ&pg=PA77 |url-status=live |language=en}}</ref> Bonaparti nuk u përqendrua vetëm te karriera ushtarake e Çezarit, por edhe te marrëdhënia e tij me masat, duke e parë si pararendës të [[Popullizmi|popullizmit]].<ref>{{Harvnb|Canfora|2006|pp=12–13}}</ref> Kritikët e kësaj forme qeverisjeje e përdorin gjithashtu fjalën në kuptim përçmues.
===Paraqitjet===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Paraqitjet kulturore të Jul Çezarit|en|Cultural depictions of Julius Caesar}}}}
<gallery>
File:Giulio-cesare-enhanced 1-800x1450.jpg|Buste në {{ill|Muzeun Arkeologjik Kombëtar të Napolit|en|National Archaeological Museum, Naples}}
File:Rimini083.jpg|Statujë moderne prej bronzi e Jul Çezarit, në Rimini të Italisë
File:Portrait of Julius Caesar (1st cent. B.C.) at the Archaeological Museum of Sparta on 15 May 2019.jpg|Portret në Muzeun Arkeologjik të Spartës
File:Porta palatina, statue.jpg|Statujë prej bronzi te Porta Palatina në Torino
File:Portrait head of Julius Caesar (1st cent. A.D.) at the Archaeological Museum of Corinth on 10 January 2020.jpg|Buste në Muzeun Arkeologjik të Korintit
File:Julius Caesar Coustou Louvre.png|Statujë e fundit të shekullit XVII, nga [[Nicolas Coustou]]
</gallery>
===Regjistri i betejave===
{| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:1em auto 1em auto;"
|-
!style="width:20%;| Data
! Lufta
! Veprimi
! Kundërshtarët
! Lloji
! Zonat e sotme
! Rezultati
|-
!scope="row"|<span style="display:none">58 p.e.s.</span> 58 p.e.s.
| rowspan="12" |{{ill|Luftërat galike|en|Gallic Wars}}
|<span style="display:none">Arar</span> {{ill|Beteja e Ararit|en|Battle of the Arar}}
|<span style="display:none">.</span>[[Helvetikët]]
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">58 p.e.s.</span> 58 p.e.s.
|<span style="display:none">Mali i Haemusit</span> {{ill|Beteja e Bibraktës|en|Battle of Bibracte}}
|[[Helvetikët]], Boii, Tulingët, Raurakët
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">58 p.e.s.</span> 58 p.e.s.
|<span style="display:none">Vogezët</span> {{ill|Beteja e Vogezëve|en|Battle of Vosges (58 BC)}}
|<span style="display:none">.</span>{{ill|Svebët|en|Suebi}}
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">57 p.e.s.</span> 57 p.e.s.
|{{ill|Beteja e Aksónës|en|Battle of the Axona}}
|<span style="display:none">.</span>[[Belgët]]
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">57 p.e.s.</span> 57 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Sabisit</span> {{ill|Beteja e Sabisit|en|Battle of the Sabis}}
|<span style="display:none">.</span>Nervët, Viromandët,
Atrebatët, Aduatukët
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">56 p.e.s.</span> 56 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Morbihanit</span> {{ill|Beteja e Morbihanit|en|Battle of Morbihan}}
|<span style="display:none">.</span>{{ill|Venetëve|en|Veneti (Gaul)}}
|Betejë
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">55 dhe 54 p.e.s.</span> 55 dhe 54 p.e.s.
|<span style="display:none">Pushtimet e Britanisë nga Jul Çezari</span> {{ill|Pushtimet e Britanisë nga Jul Çezari|en|Julius Caesar's invasions of Britain}}
|<span style="display:none">.</span>Britonët keltë
|Fushatë
|[[Anglia]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">54 p.e.s.–53 p.e.s.</span> 54 p.e.s.–53 p.e.s.
|<span style="display:none">Kryengritja e Ambioriksit</span> {{ill|Kryengritja e Ambioriksit|en|Ambiorix's revolt}}
|<span style="display:none">.</span>{{ill|Eburonëve|en|Eburones}}
|Fushatë
|Belgjikë, [[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">52 p.e.s.</span> 52 p.e.s.
|<span style="display:none">Avarikumi</span> {{ill|Avarikumi|en|Avaricum}}
|<span style="display:none">.</span>Biturigët, Arvernët
|Rrethim
|[[Franca]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">52 p.e.s.</span> 52 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Gergovias</span> {{ill|Beteja e Gergovias|en|Battle of Gergovia}}
|<span style="display:none">.</span>Fiset [[Galët|galike]]
|Betejë
|[[Franca]]
|Humbje
|-
!scope="row"|shtator 52 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Alesias</span> {{ill|Beteja e Alesias|en|Battle of Alesia}}
|<span style="display:none">.</span>Konfederata galike
|Rrethim dhe betejë
|[[Alise-Sainte-Reine]], [[Franca]]
|Fitore vendimtare
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">51 p.e.s.</span> 51 p.e.s.
|<span style="display:none">Rrethimi i Uksellodunumit</span> {{ill|Rrethimi i Uksellodunumit|en|Siege of Uxellodunum}}
|<span style="display:none">.</span>[[Galët|Galët]]
|Rrethim
|[[Vayrac]], Francë
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">qershor–gusht 49 p.e.s.</span> qershor–gusht 49 p.e.s.
| rowspan="8" |Lufta civile e Çezarit
|<span style="display:none">Beteja e Ilerdës</span> {{ill|Beteja e Ilerdës|en|Battle of Ilerda}}
|[[Optimates]]<span style="display:none">.</span>
|Betejë
|[[Katalonia]], [[Spanja]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">10 korrik 48 p.e.s.</span> 10 korrik 48 p.e.s.
|[[Beteja e Dyrrahut]]
|<span style="display:none">.</span>[[Optimates]]
|Betejë
|[[Durrësi]], [[Shqipëria]]
|Humbje
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">9 gusht 48 p.e.s.</span> 9 gusht 48 p.e.s.
|{{ill|Beteja e Farsalit|en|Battle of Pharsalus}}
|<span style="display:none">.</span>Pompeianët
|Betejë
|[[Greqia]]
|Fitore vendimtare
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">47 p.e.s.</span> 47 p.e.s.
|{{ill|Beteja e Nilit|en|Battle of the Nile (47 BC)}}
|<span style="display:none">.</span>{{ill|Mbretëria Ptolemaike|en|Ptolemaic Kingdom}}
|Betejë
|[[Aleksandria]], [[Egjipti]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">2 gusht 47 p.e.s.</span> 2 gusht 47 p.e.s.
|{{ill|Beteja e Zelës|en|Battle of Zela}}
|<span style="display:none">.</span>{{ill|Mbretëria e Pontit|en|Kingdom of Pontus}}
|Betejë
|Zile, [[Turqia]]
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">4 janar 46 p.e.s.</span> 4 janar 46 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Ruspinës</span> {{ill|Ruspina|en|Battle of Ruspina}}
|<span style="display:none">.</span>[[Optimates]], {{ill|Numidisë|en|Numidia}}
|Betejë
|Ruspina, Afrikë
|Humbje
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">6 prill 46 p.e.s.</span> 6 prill 46 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Tapsit</span> {{ill|Betejën e Tapsit|en|Battle of Thapsus}}
|<span style="display:none">.</span>[[Optimates]], {{ill|Numidisë|en|Numidia}}
|Betejë
|[[Tunizia]]
|Fitore vendimtare
<span style="display:none">⁂</span>
|-
!scope="row"|<span style="display:none">17 mars 45 p.e.s.</span> 17 mars 45 p.e.s.
|<span style="display:none">Beteja e Mundës</span> {{ill|Munda|en|Battle of Munda}}
|<span style="display:none">.</span>Pompeianët
|Betejë
|Andaluzi, Spanjë
|Fitore
<span style="display:none">⁂</span>
|}
== Shiko edhe ==
* {{ill|Caesar (titull)|en|Caesar (title)}}
* [[Kriptimi sipas Çezarit]]
* {{ill|Çezareumi i Aleksandrisë|en|Caesareum of Alexandria}}
* ''{{ill|Edhe ti, Brut?|en|Et tu, Brute?}}''
* ''{{ill|Giulio Cesare|en|Giulio Cesare}}'' – operë e vitit 1724 nga Händeli
* {{ill|Lista e gjërave të emërtuara sipas Jul Çezarit|en|List of things named after Julius Caesar}}
* {{ill|Porti i Orleanit|en|Port of Orléans}}
== Shënime ==
{{Listë shënimesh}}
== Referime ==
{{Reflist|30em}}
== Burimet ==
=== Burimet parësore ===
==== Shkrimet e vetë Çezarit ====
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite wikisource |author=Julius Caesar |author-link=Jul Çezari |title=Commentarii de Bello Civili |wslink=Commentaries on the Civil War |year=1859 |orig-year=1st century BC |translator1-last=McDevitte |translator1-first=WA |translator2-last=Bohn |translator2-first=WS |publisher=Harper & Brothers |location=New York |series=Harper's New Classical Library |language=en |ref={{Harvid|Caes. ''BCiv.''}}}}
* {{Cite book |author=Caesar |author-link=Jul Çezari |title=Gallic War |year=1917 |orig-year=1st century BC |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/caesar/gallic_war/home.html |translator-last=Edwards |translator-first=Henry John |publisher=Harvard University Press |series=Loeb Classical Library |isbn=978-0-674-99080-7 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Caes. ''BGall.''}}}}
{{Refend}}
{{Refbegin}}
* [https://web.archive.org/web/20080321001344/http://www.forumromanum.org/literature/caesarx.html Forum Romanum Index to Caesar's works online] në latinisht dhe në përkthim
* [https://standardebooks.org/ebooks/julius-caesar Standard Ebooks: Julius Caesar]
* {{Internet Archive author|sname=Julius Caesar}}
{{Refend}}
==== Shkrimet e historianëve të lashtë ====
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite book |author=Appian |title=Civil Wars |year=1913 |orig-year=2nd century AD |series=Loeb Classical Library |publisher=Heinemann |location=Cambridge |translator-last=White |translator-first=Horace |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/home.html |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|App. ''BCiv.''}}}}
* {{Cite book |author=Cassius Dio |author-link=Cassius Dio |year=1914–1927 |orig-year={{Rreth|AD 230}} |title=Roman History |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html |series=Loeb Classical Library |translator-last=Cary |translator-first=Earnest |language=en |ref={{Harvid|Dio}} |via=LacusCurtius}} Botuar në nëntë vëllime.
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=Life of Antony |title=Parallel Lives |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Antony*.html |series=Loeb Classical Library |year=1920 |orig-year=2nd century AD |volume=9 |translator-first=Bernadotte |translator-last=Perrin |oclc=40115288 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Ant.''}}}}
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=Life of Brutus |title=Parallel Lives |chapter-url=http://data.perseus.org/texts/urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg061.perseus-eng1 |series=Loeb Classical Library |year=1918 |orig-year=2nd century AD |volume=6 |translator-first=Bernadotte |translator-last=Perrin |oclc=40115288 |via=Perseus Digital Library |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Brut.''}}}}
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=The Life of Cato the Younger |title=Plutarch Lives: Sertorius and Eumenes; Phocion and Cato |translator-last=Perrin |translator-first=Bernadotte |year=1919 |series=Loeb Classical Library |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Cato_Minor*.html |volume=8 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Cat. Min.''}}}}
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=Life of Caesar |title=Parallel Lives |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Caesar*.html |series=Loeb Classical Library |year=1919 |orig-year=2nd century AD |volume=7 |translator-first=Bernadotte |translator-last=Perrin |oclc=40115288 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Caes.''}}}}
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=Life of Crassus |title=Parallel Lives |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html |series=Loeb Classical Library |year=1916 |orig-year=2nd century AD |volume=3 |translator-first=Bernadotte |translator-last=Perrin |oclc=40115288 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Crass.''}}}}
* {{Cite book |author=Plutarch |chapter=Life of Pompey |title=Parallel Lives |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Pompey*.html |series=Loeb Classical Library |year=1917 |orig-year=2nd century AD |volume=5 |translator-first=Bernadotte |translator-last=Perrin |oclc=40115288 |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Plut. ''Pomp.''}}}}
* {{Cite book |author=Suetonius |author-link=Suetonius |chapter=Life of Augustus |title=Lives of the Twelve Caesars |year=1913–1914 |translator-last=Rolfe |translator-first=J C |series=Loeb Classical Library |publisher=Heinemann |location=Cambridge |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Augustus*.html |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Suet. ''Aug.''}}}}
* {{Cite book |author=Suetonius |author-link=Suetonius |chapter=Life of Caesar |title=Lives of the Twelve Caesars |year=1913–1914 |translator-last=Rolfe |translator-first=J C |series=Loeb Classical Library |publisher=Heinemann |location=Cambridge |chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Julius*.html |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Suet. ''Iul.''}}}}
* {{Cite book |author=Velleius Paterculus |title=Roman History |year=1924 |translator-last=Shipley |translator-first=Frederick W |series=Loeb Classical Library |publisher=Heinemann |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html |via=LacusCurtius |language=en |ref={{Harvid|Vell. Pat.}}}}
{{Refend}}
===Burime dytësore===
* {{Cite book |last=Alexander |first=Michael Charles |title=Trials in the late Roman Republic, 149 BC to 50 BC |date=1990 |publisher=University of Toronto Press |isbn=0-8020-5787-X |location=Toronto |oclc=41156621 |language=en}}
* {{Cite book |last=Badian |first=Ernst |chapter=Iulius Caesar, C (2) |title=The Oxford classical dictionary |year=2012 |url=https://books.google.com/books?id=bVWcAQAAQBAJ |editor-last1=Hornblower |editor-first1=Simon |display-editors=etal |isbn=978-0-19-954556-8 |edition=4th |oclc=959667246 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.3394 |language=en}}
* {{Cite book |last=Broughton |first=Thomas Robert Shannon |year=1952 |title=The magistrates of the Roman republic |location=New York |publisher=American Philological Association |author-link=Thomas Robert Shannon Broughton |volume=2 |language=en}}
* {{Cite book |last=Broughton |first=Thomas Robert Shannon |year=1986 |title=The magistrates of the Roman republic |location=Atlanta, GA |publisher=Scholars Press |author-link=Thomas Robert Shannon Broughton |volume=3 |language=en}}
* {{Cite book |last=Boatwright |first=M T |display-authors=etal |title=The Romans, from village to empire |date=2004 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-511875-8 |location=New York |oclc=52728992 |language=en}}
* {{Cite book |last=Canfora |first=Luciano |title=Julius Caesar: The People's Dictator |publisher=Edinburgh University Press |year=2006 |isbn=978-0-7486-1936-8 |url=https://books.google.com/books?id=ZeTEULUngZIC |access-date=2017-09-02 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126111057/https://books.google.com/books?id=ZeTEULUngZIC |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |editor-last1=Crook |editor-first1=John |display-editors=etal |title=The last age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |edition=2nd |date=1994 |url=https://books.google.com/books?id=3yUkzNLiY4oC |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |oclc=121060 |ref={{Harvid|CAH<sup>2</sup> 9|1994}} |language=en}}
** {{Cite book |last=Rawson |first=Elizabeth |chapter=Caesar: civil war and dictatorship |title=The last age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |editor-last1=Crook |editor-first1=John |date=1994 |pages=424–67 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |ref={{sfnref|Rawson|1994a}} |language=en}}
** {{Cite book |last=Rawson |first=Elizabeth |chapter=The aftermath of the Ides |title=The last age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |editor-last1=Crook |editor-first1=John |date=1994 |pages=468–90 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |ref={{sfnref|Rawson|1994b}} |language=en}}
** {{Cite book |last=Wiseman |first=TP |chapter=Caesar, Pompey, and Rome, 59–50 BC |title=The last age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |editor-last1=Crook |editor-first1=John |date=1994 |pages=368–423 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |language=en}}
* {{Cite book |last=Drogula |first=Fred K |title=Cato the Younger: life and death at the end of the Roman republic |date=2019 |isbn=978-0-19-086902-1 |publisher=Oxford University Press |location=New York |oclc=1090168108 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Ehrhardt |first=C T H R |date=1995 |title=Crossing the Rubicon |journal=Antichthon |volume=29 |pages=30–41 |doi=10.1017/S0066477400000927 |s2cid=142429003 |issn=0066-4774 |language=en}}
* {{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Caesar: Life of a Colossus |publisher=Yale University Press |year=2006 |isbn=978-0-300-12048-6 |author-link=Adrian Goldsworthy |url=https://archive.org/details/caesarlifeofcolo00gold |language=en}}
* {{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=In the name of Rome: the men who won the Roman empire |date=2016 |orig-year=First published 2003 |isbn=978-0-300-22183-1 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |oclc=936322646 |language=en}}
* {{Cite book |editor1-last=Griffin |editor1-first=Miriam |title=A Companion to Julius Caesar |year=2009 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Malden, MA |isbn=978-1-4443-0845-7 |url=https://books.google.com/books?id=gzOXLGbIIYwC |language=en}}
** {{Cite book |last=Badian |first=Ernst |chapter=From the Iulii to Caesar |title=A Companion to Julius Caesar |editor1-last=Griffin |editor1-first=Miriam |year=2009 |pages=11–22 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Malden, MA |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}}
** {{Cite book |last=Gruen |first=Erich S |chapter=Caesar as a politician |title=A Companion to Julius Caesar |editor1-last=Griffin |editor1-first=Miriam |year=2009 |pages=23–36 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Malden, MA |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}}
** {{Cite book |last=Ramsey |first=John T |chapter=The proconsular years: politics at a distance |title=A Companion to Julius Caesar |editor1-last=Griffin |editor1-first=Miriam |year=2009 |pages=37–56 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Malden, MA |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}}
** {{Cite book |last=Paterson |first=Jeremy |chapter=Caesar the man |title=A Companion to Julius Caesar |editor1-last=Griffin |editor1-first=Miriam |year=2009 |pages=126–40 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Malden, MA |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}}
* {{Cite book |last=Gruen |first=Erich |url=https://books.google.com/books?id=8a4wDwAAQBAJ |title=The last generation of the Roman republic |year=1995 |isbn=0-520-02238-6 |location=Berkeley, CA |publisher=University of California Press |language=en}}
* {{Cite book |last=Jiménez |first=Ramon L. |title=Caesar Against Rome: The Great Roman Civil War |publisher=Praeger |year=2000 |isbn=978-0-275-96620-1 |language=en}}
* {{Cite book |last=Lintott |first=Andrew |title=Constitution of the Roman republic |year=1999 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926108-6 |language=en}} Ribotuar më 2009.
* {{Cite book |last=Mackay |first=Christopher S |title=The breakdown of the Roman republic |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |date=2009 |isbn=978-0-521-51819-2 |language=en}}
* {{Cite book |last=Meier |first=Christian |title=Caesar |publisher=Basic Books |year=1995 |orig-year=First published, in German by Severin und Siedler, 1982 |translator-last=McLintock |translator-first=David |isbn=0-465-00895-X |language=en}}
* {{Cite book |last=Morstein-Marx |first=Robert |title=Julius Caesar and the Roman People |year=2021 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108943260 |isbn=978-1-108-83784-2 |s2cid=242729962 |lccn=2021024626 |language=en}}
* {{Cite book |last=Tempest |year=2017 |first=Kathryn |title=Brutus: the noble conspirator |publisher=Yale University Press |place=London |isbn=978-0-300-18009-1 |url={{Googlebooks|mmo3DwAAQBAJ|plainurl=y}} |language=en}}
* {{Cite book |last=Weber |first=Max |author-link=Max Weber |title=Caesarism, Charisma, and Fate: Historical Sources and Modern Resonances in the Work of Max Weber |year=2008 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-4128-1214-6 |language=en}}
* {{Cite book |last=Wilson |first=Mark B |title=Dictator: the evolution of the Roman dictatorship |date=2021 |publisher=Michigan University Press |isbn=978-0-472-13266-9 |location=Ann Arbor, MI |oclc=1197561102 |language=en}}
== Lidhje të jashtme ==
* [[s:Author:Gaius Julius Caesar|Veprat e Gaius Julius Caesarit në Wikiburim]]
* [[s:Julius Caesar|Julius Caesar në Wikiburim]]
* [[s:la:Scriptor:Gaius Iulius Caesar|Gaius Iulius Caesar në Wikiburimin në latinisht]]
* [https://web.archive.org/web/20101129220004/http://virgil.org/caesar/ Udhëzues për burime në internet] në [[Internet Archive]]
{{S-start}}
{{S-off}}
{{S-bef | before = Lucius Afranius | before2 = Quintus Caecilius Metellus Celer}}
{{s-ttl | title = {{ill|Konsulli romak|en|List of Roman consuls}} | years = 59 p.e.s. | with = {{ill|Marcus Calpurnius Bibulus|en|Marcus Calpurnius Bibulus}}}}
{{s-aft | after = Lucius Calpurnius Piso Caesoninus | after2 = Aulus Gabinius}}
{{S-bef | before = Lucius Cornelius Lentulus Crus | before2 = Gaius Claudius Marcellus}}
{{s-ttl | title = {{ill|Konsulli romak|en|List of Roman consuls}} II | years = 48 p.e.s. | with = {{ill|Publius Servilius Isauricus|en|Publius Servilius Isauricus}}}}
{{s-aft | after = Quintus Fufius Calenus | after2 = {{ill|Publio Vatini|en|Publius Vatinius}}}}
{{S-bef | before = Quintus Fufius Calenus | before2 = {{ill|Publio Vatini|en|Publius Vatinius}}}}
{{s-ttl | title = {{ill|Konsulli romak|en|List of Roman consuls}} III | years = 46 p.e.s. | with = Marcus Aemilius Lepidus}}
{{s-aft | after = Vetë<br /><small>''pa koleg''</small>}}
{{S-bef | before = Vetë | before2 = Marcus Aemilius Lepidus}}
{{s-ttl | title = {{ill|Konsulli romak|en|List of Roman consuls}} IV | years = janar–shtator 45 p.e.s.}}
{{s-aft | after = Vetë | after2 = [[Mark Antoni]]}}
{{S-bef | before = Vetë<br /><small>''pa koleg''</small>}}
{{s-ttl | title = {{ill|Konsulli romak|en|List of Roman consuls}} V | years = 44 p.e.s. | with = [[Mark Antoni]]}}
{{s-aft | after = Publius Cornelius Dolabella}}
{{S-rel}}
{{S-bef | before = Quintus Caecilius Metellus Pius}}
{{s-ttl | title = ''{{ill|Pontifex maximus|en|List of pontifices maximi}}'' | years = 63–44 p.e.s.}}
{{s-aft | after = Marcus Aemilius Lepidus}}
{{S-end}}
{{Ancient Rome topics|state=collapsed}}
{{Authority control}}
[[Kategoria:Jul Çezari]]
[[Kategoria:Lindje në vitin 100 p.e.s.]]
[[Kategoria:Vdekje në vitin 44 p.e.s.]]
[[Kategoria:Historianë të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Augurë romakë të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Konsuj romakë të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Shkrimtarë në latinisht të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Persona të vrarë në lashtësi]]
[[Kategoria:Diktatorë romakë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë ushtarakë romakë]]
[[Kategoria:Triumfues romakë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë romakë]]
[[Kategoria:Politikanë romakë të vrarë]]
[[Kategoria:Krerë shtetesh të vrarë në Evropë]]
[[Kategoria:Ushtarakë të vrarë]]
[[Kategoria:Personazhe në librin VI të Eneidës]]
[[Kategoria:Personazhe në Komedinë Hyjnore]]
[[Kategoria:Kleopatra]]
[[Kategoria:Korrespondentë të Ciceronit]]
[[Kategoria:Edilë kurulë]]
[[Kategoria:Vdekje nga goditja me thikë në Romën e lashtë]]
[[Kategoria:Burra romakë të hyjnizuar]]
[[Kategoria:Triumvirati i Parë]]
[[Kategoria:Flaminë të Jupiterit]]
[[Kategoria:Shkrimtarë latinë të Epokës së Artë]]
[[Kategoria:Illeistë]]
[[Kategoria:Julët-Kezarë]]
[[Kategoria:Shkrimtarë kujtimesh lufte]]
[[Kategoria:Persona të kapur nga piratët]]
[[Kategoria:Pontifikë supremë të Republikës Romake]]
[[Kategoria:Populares]]
[[Kategoria:Guvernatorë romakë të Hispanisë]]
[[Kategoria:Romakë të Luftërave Galike]]
[[Kategoria:Gjeneralë të Republikës Romake]]
[[Kategoria:Prestorë të Republikës Romake]]
0nrfz55i867kpz203a8h204j4zv7per
Amerika Veriore
0
13712
3059602
3059125
2026-10-26T00:42:10Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059602
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Kontinent}}
{{Use mdy dates}}
{{CS1 config|mode=cs1}}
{{Infobox continent
|title = Amerika Veriore
|image = Location North America.svg
|area = {{Convert|24.709|e6km2|e6sqmi|2|abbr=unit}} (e treta)
|population = {{IncreaseNeutral}} 592.296.233 (2021; e katërta)
|density = {{Pop density|592296233|23090542|km2|sqmi|prec=1}} (2021){{efn|Shifra e dendësisë për Amerikën e Veriut bazohet vetëm në sipërfaqen tokësore prej 23.090.542 km<sup>2</sup>, dukshëm më të vogël se sipërfaqja e përgjithshme tokësore dhe ujore prej 24,709 milionë km<sup>2</sup>.}}
|GDP_PPP = {{Nowrap|36,6 trilionë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|dollarë amerikanë]] (vlerësim për 2025; e dyta)}}<ref>{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |title=GDP PPP, current prices |publisher=International Monetary Fund |date=2021 |access-date=2022-01-16 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122001107/https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |url-status=live |language=en}}</ref>
|GDP_nominal = 34,61 trilionë dollarë amerikanë (vlerësim për 2025; e dyta)<ref>{{Cite web |title=GDP Nominal, current prices |url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |publisher=International Monetary Fund |date=2021 |access-date=2022-01-16 |archive-date=2017-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225211431/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |url-status=live |language=en}}</ref>
|GDP_per_capita = 67.000 dollarë amerikanë (vlerësim për 2025; e dyta)<ref>{{Cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |title=Nominal GDP per capita |publisher=International Monetary Fund |date=2021 |access-date=2022-02-17 |archive-date=2020-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111084550/https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPDPC@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD |url-status=live |language=en}}</ref>
|religions = {{unbulleted list
| [[Feja në Amerikën e Veriut|Krishtërimi]] (74,6%)<ref name="Survey">{{Cite web |url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pewforum.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf |access-date=2020-05-07 |archive-date=2017-01-25 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref name="pew-relig">{{Cite web |url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2020/percent/all/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |website=pewforum.org |access-date=2022-02-17 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221014350/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2020/percent/all/ |url-status=dead |language=en}}</ref>
| [[Jofeja|Pa fe]] (19,2%)<ref name="pew-relig"/>
| [[Judaizmi]] (1,6%)<ref name="pew-relig"/>
| [[Islami]] (1,3%)<ref name="pew-relig"/>
| [[Hinduizmi]] (0,9%)<ref name="pew-relig"/>
| [[Budizmi]] (0,9%)<ref name="pew-relig"/>
| [[Feja në Amerikën e Veriut|Të tjera]] (1,3%)<ref name="pew-relig"/>
}}
|demonym = Amerikano-verior
|countries = 23 shtete sovrane
|dependencies = 23 territore josovrane
|languages = [[Gjuha angleze|Anglishtja]], [[Gjuha spanjolle|spanjishtja]], [[Gjuha frënge|frëngjishtja]], [[Gjuha holandeze|holandishtja]], [[Gjuha daneze|danishtja]], {{ill|Gjuhët vendase të Amerikave|en|indigenous languages of the Americas|lt=gjuhët vendase të Amerikave}} dhe shumë të tjera
|time = [[UTC−10]] deri {{ill|UTC±00:00|en|UTC+00:00}}
|cities = Lista e zonave urbane:<ref>{{Cite web |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia.com |access-date=2015-08-13 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814123122/http://demographia.com/db-worldua.pdf |url-status=live |language=en}}</ref><br />{{Hlist|[[Meksiko|Meksiko]]|[[Nju Jorku|Nju Jorku]]|[[Los Anxhelosi|Los Anxhelosi]]|[[Çikago|Çikago]]|[[San Francisko|San Francisko]]|[[Bostoni|Bostoni]]|[[Toronto|Toronto]]|[[Uashingtoni|Uashingtoni]]|[[Dallas|Dallas]]|[[Filadelfia|Filadelfia]]}}
|m49 = <code>003</code> – Amerika e Veriut<br /><code>019</code> – [[Amerika]]<br /><code>001</code> – [[Bota]]
}}
[[File:Map of populous North America (physical, political, population).jpg|thumb|Hartë e veçorive fizike, politike dhe demografike të Amerikës Veriore, sipas vitit 2018]]
'''Amerika Veriore''' është një [[Kontinentet|kontinent]]{{efn|Disa shtete i konsiderojnë [[Amerika|Amerikat]] si një [[Kontinentet|kontinent të vetëm]], që përfshin Amerikën Veriore dhe [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]].}} në [[Hemisfera veriore|Hemisferën Veriore]] dhe [[Hemisfera Perëndimore|Hemisferën Perëndimore]].{{Efn|[[Ishujt Aleutianë]] të Alaskës shtrihen deri në [[Hemisfera Lindore|Hemisferën Lindore]].}} Në veri kufizohet nga [[Oqeani Arktik]], në lindje nga [[Oqeani Atlantik]], në juglindje nga [[Amerika Jugore]] dhe [[Deti i Karaibeve]], ndërsa në jug dhe perëndim nga [[Oqeani Paqësor]].
Amerika Veriore zë një sipërfaqe prej rreth {{convert|24709000|km2|abbr=off|sp=us}}, që përbën afërsisht 16,5% të sipërfaqes tokësore të [[Toka|Tokës]] dhe 4,8% të sipërfaqes së saj të përgjithshme. Për nga madhësia, është kontinenti i tretë më i madh, pas [[Azia|Azisë]] dhe [[Afrika|Afrikës]], ndërsa për nga popullsia është i katërti, pas Azisë, Afrikës dhe [[Evropa|Evropës]]. {{As of|2021}}, popullsia e Amerikës Veriore vlerësohet në mbi 592 milionë banorë, të shpërndarë në {{ill|Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën Veriore|en|List of sovereign states and dependent territories in North America|lt=23 shtete sovrane dhe territore}} të pavarura, ose rreth 7,5% të popullsisë botërore.
Kontinenti përfshin nënrajonet e {{ill|Amerika Veriore (nënrajon)|en|Northern America|lt=Amerikës së Veriut}} (që përfshin [[Kanadaja|Kanadanë]], [[Grenlanda|Grenlandën]] dhe {{ill|Shtetet e Bashkuara kontinentale|en|Continental United States|lt=Shtetet e Bashkuara kontinentale}}, si edhe territoret ishullore të [[Bermuda|Bermudës]] dhe [[Shën Pierre dhe Miquelon|Shën Pierit dhe Miquelonit]]) dhe {{ill|Amerika e Mesme|en|Middle America (Americas)|lt=Amerikës së Mesme}} (që përfshin [[Meksika|Meksikën]], [[Amerika Qendrore|Amerikën Qendrore]] dhe [[Karaibet|Karaibet]]). Në {{ill|Terminologjia e Amerikave|en|Americas (terminology)|lt=gjeografinë njerëzore}}, termat «Amerika Veriore» dhe «amerikano-verior» shpesh i referohen vetëm Amerikës së Veriut.<ref>{{cite book |author1-first=H. J. |author1-last=de Blij |author2-first=Peter O. |author2-last=Mulle |title=Geography: Realms, Regions, and Concepts |publisher=Wiley |edition=12th |year=2005 |pages=30–31 |isbn=0-471-71786-X |language=en}}</ref><ref name="MoC">{{cite book |title=The Myth of Continents |first1=Martin W. |last1=Lewis |first2=Karen E. |last2=Wigen |author-link2=Kären Wigen |chapter=Chapter One, The Architecture of Continents |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |page=168 |language=en}}</ref><ref>Burchfield, R. W., ed. 2004. "America." ''{{ill|Fowler's Modern English Usage|en|Fowler's Modern English Usage}}'' ({{ISBN|0-19-861021-1}}) New York: Oxford University Press, p. 48</ref><ref>McArthur, Tom. 1992. "North American." ''The Oxford Companion to the English Language'' ({{ISBN|0-19-214183-X}}) New York: Oxford University Press, p. 707.</ref><ref>{{cite web |title=Common Errors in English Usage |date=2016-05-16 |publisher=Paul Brians, Washington State University |url=https://brians.wsu.edu/2016/05/16/american/ |access-date=2022-04-04 |archive-date=2022-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424154758/https://brians.wsu.edu/2016/05/16/american/ |url-status=live |language=en}}</ref>
Nuk dihet saktësisht se si dhe kur arritën në Amerikën Veriore popullsitë e para njerëzore. Dihet se njerëzit kanë jetuar në [[Amerika|Amerika]] të paktën 20.000 vjet më parë,<ref>{{Cite journal |last1=Pigati |first1=Jeffrey S. |last2=Springer |first2=Kathleen B. |last3=Honke |first3=Jeffrey S. |last4=Wahl |first4=David |last5=Champagne |first5=Marie R. |last6=Zimmerman |first6=Susan R. H. |last7=Gray |first7=Harrison J. |last8=Santucci |first8=Vincent L. |last9=Odess |first9=Daniel |last10=Bustos |first10=David |last11=Bennett |first11=Matthew R. |date=2023-10-06 |title=Independent age estimates resolve the controversy of ancient human footprints at White Sands |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.adh5007 |journal=Science |language=en |volume=382 |issue=6666 |pages=73–75 |doi=10.1126/science.adh5007 |pmid=37797035 |bibcode=2023Sci...382...73P |s2cid=263672291 |issn=0036-8075 |access-date=2023-12-06 |archive-date=2023-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005182411/https://www.science.org/doi/10.1126/science.adh5007 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> por dëshmi të ndryshme sugjerojnë se kjo mund të ketë ndodhur edhe më herët.<ref>{{Citation |last1=Goodyear |first1=Albert C. |chapter=The Pre-Clovis Occupation of the Topper Site, Allendale County, South Carolina |date=2018-05-22 |chapter-url=http://florida.universitypressscholarship.com/view/10.5744/florida/9781683400349.001.0001/upso-9781683400349-chapter-002 |title=Early Human Life on the Southeastern Coastal Plain |pages=8–31 |access-date=2023-12-05 |publisher=University Press of Florida |language=en |doi=10.5744/florida/9781683400349.003.0002 |isbn=978-1-68340-034-9 |last2=Sain |first2=Douglas A. |archive-date=2023-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207012636/https://academic.oup.com/florida-scholarship-online/book/27901/chapter-abstract/203874636?redirectedFrom=fulltext |url-status=live |chapter-url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Ardelean |first1=Ciprian F. |last2=Becerra-Valdivia |first2=Lorena |last3=Pedersen |first3=Mikkel Winther |last4=Schwenninger |first4=Jean-Luc |last5=Oviatt |first5=Charles G. |last6=Macías-Quintero |first6=Juan I. |last7=Arroyo-Cabrales |first7=Joaquin |last8=Sikora |first8=Martin |last9=Ocampo-Díaz |first9=Yam Zul E. |last10=Rubio-Cisneros |first10=Igor I. |last11=Watling |first11=Jennifer G. |last12=de Medeiros |first12=Vanda B. |last13=De Oliveira |first13=Paulo E. |last14=Barba-Pingarón |first14=Luis |last15=Ortiz-Butrón |first15=Agustín |date=2020-07-22 |title=Evidence of human occupation in Mexico around the Last Glacial Maximum |url=https://www.nature.com/articles/s41586-020-2509-0 |journal=Nature |language=en |volume=584 |issue=7819 |pages=87–92 |doi=10.1038/s41586-020-2509-0 |pmid=32699412 |bibcode=2020Natur.584...87A |s2cid=256819465 |issn=1476-4687 |access-date=2023-12-06 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421030732/https://www.nature.com/articles/s41586-020-2509-0 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> Periudha paleoindiane në Amerikën Veriore pasoi Periudhën e Fundit Akullnajore dhe zgjati deri rreth 10.000 vjet më parë, kur nisi {{ill|Periudha arkaike në Amerikën Veriore|en|Archaic period (North America)|lt=periudha arkaike}}. Pas saj erdhi {{ill|Faza klasike|en|Classic stage|lt=faza klasike}}, e cila zgjati përafërsisht nga shekulli i 6-të deri në shekullin e 13-të. {{ill|Eksplorimi dhe kolonizimi nordik i Amerikës Veriore|en|Norse settlement of North America|lt=Eksplorimi dhe kolonizimi nordik}} nisën në fund të shekullit të 10-të; nordikët ndërtuan {{ill|Vendbanimet nordike në Grenlandë|en|Norse settlements in Greenland|lt=disa vendbanime në Grenlandë}} dhe të paktën një vendbanim në [[L'Anse aux Meadows]].
Duke filluar nga viti 1492, {{ill|Udhëtimet e Kristofor Kolombit|en|Voyages of Christopher Columbus|lt=udhëtimet e Kristofor Kolombit}} çuan në {{ill|Shkëmbimi kolumbian|en|Columbian exchange|lt=shkëmbimin transatlantik}}, duke përfshirë {{ill|Migrimi transatlantik|en|Transatlantic migration|lt=migrimet}} e kolonëve evropianë gjatë [[Epoka e Zbulimeve|Epokës së Zbulimeve]] dhe [[Periudha e hershme moderne|periudhës së hershme moderne]]. Modelet e sotme kulturore dhe etnike pasqyrojnë ndërveprimet mes kolonistëve të hershëm evropianë, [[Popujt indigjenë të Amerikës|popujve indigjenë]], afrikanëve të skllavëruar, emigrantëve të mëvonshëm nga Evropa dhe Azia, si dhe pasardhësve të këtyre grupeve. {{ill|Kolonizimi evropian i Amerikave|en|European colonization of the Americas|lt=Kolonizimi evropian}} bëri që shumica e banorëve të Amerikës Veriore të flasin [[gjuhë evropiane|gjuhë evropiane]] (si [[Gjuha angleze|anglishtja]], [[Gjuha spanjolle|spanjishtja]] dhe [[Gjuha frënge|frëngjishtja]]), ndërsa kulturat e rajonit pasqyrojnë zakonisht [[Kultura perëndimore|traditat perëndimore]]. Megjithatë, vazhdojnë të jetojnë popullsi të konsiderueshme indigjene që u përmbahen traditave të tyre kulturore dhe gjuhësore të periudhës para kolonizimit.
== Emri ==
{{Anchor|Etimologjia}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Emërtimi i Amerikave|en|Naming of the Americas}}, {{ill|Spanja e Re|en|New Spain}}, {{ill|Ishulli i Breshkës|en|Turtle Island}} dhe {{ill|Vinlandi|en|Vinland}}}}
[[File:Historisch Nordamerika (cropped).jpg|thumb|Hartë e Amerikës së Veriut e vitit 1621]]
[[File:The Harmsworth atlas and Gazetter 1908 (135850870).jpg|thumb|Hartë e Amerikës së Veriut e vitit 1908, botuar në ''The Harmsworth Atlas and Gazetteer'']]
[[Amerika|Amerikat]] u emërtuan sipas eksploruesit [[Italianët|italian]] [[Amerigo Vespucci]], nga hartografët gjermanë {{ill|Martin Waldseemüller|en|Martin Waldseemüller}} dhe {{ill|Matthias Ringmann|en|Matthias Ringmann}}.<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/626894/Amerigo-Vespucci |title=Amerigo Vespucci |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=7 July 2011 |archive-date=10 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710004308/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/626894/Amerigo-Vespucci |url-status=live |language=en}}</ref> Vespucci eksploroi [[Amerika Jugore|Amerikën e Jugut]] midis viteve 1497 dhe 1502 dhe ishte i pari evropian që sugjeroi se Amerikat përbënin një masë tokësore të panjohur deri atëherë për evropianët. Më 1507, Waldseemüller botoi një hartë të botës dhe vendosi fjalën «Amerika» në kontinentin që sot quhet Amerika e Jugut.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/cosmographiintr00waldgoog |title=The Cosmographiæ Introductio of Martin Waldseemüller in Facsimile |others=Translated by Edward Burke and Mario E. Cosenza, introduction by Joseph Fischer and Franz von Wieser |editor-last=Herbermann |editor-first=Charles George |place=New York |publisher=The United States Catholic Historical Society |year=1907 |page=[https://archive.org/details/cosmographiintr00waldgoog/page/n27 9] |quote={{Lang|la|Quarta pars per Americum Vesputium (ut in sequentibus audietur) inventa est, quam non video, cur quis jure vetet, ab Americo inventore sagacis ingenii viro Amerigen quasi Americi terram sive Americam dicendam, cum et Europa et Asia a mulieribus sua sortita sint nomina.}} |language=en}}</ref> Kontinenti në veri të Meksikës së sotme atëherë quhej Parias.<ref>{{Cite web |last=Arbuckle |first=Alex |date=24 December 2016 |title=This 509-year-old map contains the first known use of the word 'America' — but not where you may think |url=https://mashable.com/feature/universalis-cosmographia |access-date=26 May 2022 |website=Mashable |language=en |archive-date=26 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526014743/https://mashable.com/feature/universalis-cosmographia |url-status=live}}</ref> Në një hartë të botës të botuar më 1553 nga {{ill|Petrus Apianus|en|Petrus Apianus}},<ref>{{Cite web |last=Apianus |first=Petrus |title=English: 1553 world map – Charta Cosmographica, Cum Ventorum Propria Natura et Operatione |date=1553 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1553_world_map_-_Charta_Cosmographica,_Cum_Ventorum_Propria_Natura_et_Operatione.jpg |access-date=10 August 2022 |archive-date=9 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220709045708/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:1553_world_map_-_Charta_Cosmographica,_Cum_Ventorum_Propria_Natura_et_Operatione.jpg |url-status=live |language=en}}</ref> Amerika e Veriut quhej «Baccalearum», që do të thotë «mbretëria e merlucëve», duke iu referuar bollëkut të [[merluc]]ëve në [[bregu lindor i Shteteve të Bashkuara|bregun lindor të Shteteve të Bashkuara]].<ref>{{Cite web |publisher=Stanford University |location=Stanford, California |title=Charta Cosmographica, Cum Ventorum Propria Natura et Operatione |url=https://exhibits.stanford.edu/ruderman/catalog/dp027ft1928 |access-date=10 August 2022 |website=Barry Lawrence Ruderman Map Collection – Spotlight at Stanford |language=en |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033917/https://exhibits.stanford.edu/ruderman/catalog/dp027ft1928 |url-status=live}}</ref>
Waldseemüller përdori formën e latinizuar të emrit të Vespuccit, Americus Vespucius, në trajtën femërore «America», sipas shembujve «Europa», «Asia» dhe «Africa». Emri Americus e ka prejardhjen nga {{Lang|la-x-medieval|Emericus}} i latinishtes mesjetare (shih [[Princ Emeriku i Hungarisë]]), që vjen nga emri i vjetër gjermanik i lartë {{ill|Emmerich (name)|en|Emmerich (name)|lt=Emmerich}}. Hartografët më vonë e shtrinë emrin Amerikë edhe në Amerikën e Veriut.
Më 1538, {{ill|Gerardus Mercator|en|Gerardus Mercator}} përdori termin «Amerika» në hartën e tij të botës, që paraqiste të gjithë [[Hemisfera Perëndimore|hemisferën perëndimore]].<ref name="Cohen">{{Cite web |url=http://www.uhmc.sunysb.edu/surgery/america.html |title=The Naming of America: Fragments We've Shored Against Ourselves |first=Jonathan |last=Cohen |access-date=3 February 2014 |archive-date=15 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815164226/https://web.archive.org/web/20180815164226/http://www.uhmc.sunysb.edu/surgery/america.html |url-status=dead |publisher=Stony Brook Medicine |language=en}}</ref> Në hartën e tij të mëvonshme të vitit 1569, Mercator e quajti Amerikën e Veriut «America or New India» (''America sive India Nova'').<ref>{{Cite web |title=Mercator 1587 {{!}} Envisioning the World {{!}} The First Printed Maps |url=https://lib-dbserver.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/wendt-world-maps/Mercator_1587.html |access-date=12 September 2020 |website=lib-dbserver.princeton.edu |archive-date=12 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200912213223/https://lib-dbserver.princeton.edu/visual_materials/maps/websites/wendt-world-maps/Mercator_1587.html |url-status=dead |language=en}}</ref>
Perandoria Spanjolle i quante territoret e saj në Amerikën e Veriut dhe të Jugut «Las Indias», ndërsa organi shtetëror që mbikëqyrte rajonin quhej [[Këshilli i Indive]].
== <span id="Usage of the term">Përkufizimi</span> ==
[[File:North America satellite orthographic.jpg|thumb|Një imazh satelitor i Amerikës Veriore i vitit 2005 nga [[NASA]]]]
[[Organizata e Kombeve të Bashkuara]] dhe {{ill|Divizioni i Statistikave i Kombeve të Bashkuara|en|United Nations Statistics Division}} e përkufizojnë Amerikën Veriore si të përbërë nga tri nënrajone: {{ill|Amerika Veriore (nënrajon)|en|Northern America}}, [[Amerika Qendrore]] (e cila përfshin Meksikën) dhe [[Karaibet]].<ref>{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |title=UNSD — Methodology |last=Division |first=United Nations Statistics |website=unstats.un.org |language=en |access-date=1 November 2018 |archive-date=30 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170830170949/https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/ |url-status=live |quote=The continent of North America (numerical code 003) comprises Northern America (numerical code 021), Caribbean (numerical code 029), and Central America (numerical code 013).}}</ref> Në kontekstin e kufizuar të marrëveshjeve tregtare rajonale si NAFTA, termi përdoret për t'iu referuar tri vendeve: [[Kanadaja|Kanadasë]], Meksikës dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]].
Sipas modelit me gjashtë kontinente, i përhapur në [[Amerika Latine|Amerikën Latine]] dhe në mbarë botën folëse të [[Gjuhët neolatine|gjuhëve neolatine]], si edhe në [[Greqia|Greqi]], «Amerika Veriore» nënkupton një nënrajon që përfshin Kanadanë, Meksikën, [[Shën Pierre dhe Miquelon|Shën-Pierin dhe Mikelonin]] dhe Shtetet e Bashkuara; shpesh përfshihen edhe [[Bermuda]], {{ill|Ishulli Kliperton|en|Clipperton Island}} dhe [[Grenlanda]].<ref>{{cite web |url=http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130015145/http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-date=30 January 2009 |title=Norteamérica |trans-title=North America |language=es |quote=In Ibero-America, ''North America'' is considered a subcontinent containing Canada, the United States, Mexico, Greenland, Bermuda and Saint-Pierre and Miquelon. |access-date=30 January 2007 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=Six or Seven Continents on Earth |url=http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/qt/qzcontinents.htm |access-date=18 December 2016 |language=en |archive-date=26 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126015411/http://geography.about.com/od/learnabouttheearth/qt/qzcontinents.htm |url-status=dead |quote=In Europe and other parts of the world, many students are taught of six continents, where North and South America are combined to form a single continent of America. Thus, these six continents are Africa, America, Antarctica, Asia, Australia, and Europe.}}</ref><ref>{{cite web |title=Continents |url=http://www.worldometers.info/geography/continents/ |access-date=18 December 2016 |language=en |archive-date=21 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221035719/https://www.worldometers.info/geography/continents/ |url-status=live |quote=six-continent model (used mostly in France, Italy, Portugal, Spain, Romania, Greece, and Latin America) groups together North America+South America into the single continent America.}}</ref><ref>{{cite web |title=AMÉRIQUE |date=24 February 2000 |url=http://www.universalis.fr/encyclopedie/amerique-structure-et-milieu-geographie/ |access-date=18 December 2016 |language=fr |archive-date=5 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161205122940/http://www.universalis.fr/encyclopedie/amerique-structure-et-milieu-geographie/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=America |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/america_%28Dizionario-di-Storia%29/ |access-date=18 December 2016 |language=it |archive-date=21 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221042321/https://www.treccani.it/enciclopedia/america_%28Dizionario-di-Storia%29/ |url-status=live}}</ref>
Historikisht, Amerika Veriore është njohur edhe me emra të tjerë, përfshirë Amerikën Veriore Spanjolle, {{ill|Spanja e Re|en|New Spain}}, {{ill|Franca e Re|en|New France}}, {{ill|Amerika Veriore Britanike|en|British North America}} dhe ''América {{ill|Septentrional|en|Septentrional}}'', emri i parë zyrtar i dhënë Meksikës nga {{ill|Akti solemn i Deklaratës së Pavarësisë së Amerikës Veriore|en|Solemn Act of the Declaration of Independence of Northern America}}.<ref name="AGN">{{cite web |title=Acta Solemne de la Declaración de Independencia de la América Septentrional |trans-title=Solemn Act of the Declaration of Independence of Northern America |url=http://www.agn.gob.mx/independencia/documentos.html |work=Archivos de la Independencia |publisher=Archivo General de la Nación |access-date=8 July 2011 |language=es |archive-date=11 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811023151/http://www.agn.gob.mx/independencia/documentos.html |url-status=dead}}</ref>
===Rajonet===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Lista e rajoneve të Kanadasë|en|List of regions of Canada}}; {{ill|Lista e rajoneve të Shteteve të Bashkuara|en|List of regions of the United States}}}}
Amerika Veriore përfshin disa rajone dhe nënrajone, secili me karakteristikat e veta kulturore, ekonomike dhe gjeografike. Rajonet ekonomike përfshijnë disa rajone të formalizuara në marrëveshje tregtare të shekujve XX dhe XXI, përfshirë [[North American Free Trade Agreement|NAFTA-n]] ndërmjet [[Kanadaja|Kanadasë]], [[Meksika|Meksikës]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]], si dhe {{ill|Marrëveshja e Tregtisë së Lirë mes Republikës Dominikane dhe Amerikës Qendrore|en|Dominican Republic–Central America Free Trade Agreement}} (CAFTA) ndërmjet [[Amerika Qendrore|Amerikës Qendrore]], [[Republika Dominikane|Republikës Dominikane]] dhe Shteteve të Bashkuara.
Amerika Veriore ndahet nga pikëpamja gjuhësore dhe kulturore në dy rajone kryesore: {{ill|Amerika anglofone|en|Anglo-America}} dhe [[Amerika Latine]]. Amerika anglofone përfshin pjesën më të madhe të Amerikës Veriore, [[Beliza|Belizën]] dhe ishujt e [[Karaibet|Karaibeve]] me popullsi që flet [[Gjuha angleze|anglisht]]. Ka edhe rajone, përfshirë [[Luiziana|Luizianën]] dhe [[Kebeku (provincë)|Kebekun]], me popullsi të mëdha frankofone; në Kebek dhe në [[Shën Pierre dhe Miquelon]], [[Gjuha frënge|frëngjishtja]] është gjuhë zyrtare.<ref name="language">{{Cite web |url=http://www.oqlf.gouv.qc.ca/english/charter/index.html |title=Status of the French language |author=Office Québécois de la langue francaise |publisher=Government of Quebec |access-date=2010-11-10 |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514153402/http://www.oqlf.gouv.qc.ca/english/charter/index.html |archive-date=2011-05-14}}</ref><!--Original French: http://www.oqlf.gouv.qc.ca/charte/charte/clflgoff.html -->
Pjesa jugore e Amerikës Veriore përfshin Amerikën Qendrore dhe vendet e Karaibeve ku nuk flitet anglisht.<ref name="BritannicaCA">{{Cite encyclopedia |title=Central America |url=http://encarta.msn.com/dictionary_1861670266/Central_America.html |encyclopedia=Encarta Encyclopedia |access-date=2011-05-30 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091103174029/http://encarta.msn.com/dictionary_1861670266/Central_America.html |archive-date=2009-11-03 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Caribbean |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Caribbean |dictionary=The Free Dictionary |access-date=2011-05-30 |language=en |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106140233/http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Caribbean |url-status=live}}</ref> Edhe pjesa veriore e kontinentit ka rajone të njohura. Ndryshe nga përkufizimi i zakonshëm i Amerikës Veriore, që përfshin tërë kontinentin e Amerikës Veriore, termi «Amerika Veriore» përdoret ndonjëherë më ngushtë, për t'iu referuar vetëm katër vendeve: Kanadasë, Grenlandës, Meksikës dhe SHBA-së.<ref name="CIAGreenland">{{Cite web |title=The World Factbook – North America |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/wfbExt/region_noa.html |access-date=2011-06-20 |language=en |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=2011-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623043844/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/wfbExt/region_noa.html |url-status=dead}}</ref><ref name="CountryReports">{{Cite web |title=Countries in North America – Country Reports |url=http://www.countryreports.org/maps/northamerica.aspx |language=en |publisher=Country Reports |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427050055/http://www.countryreports.org/maps/northamerica.aspx |archive-date=2015-04-27}}</ref><ref name="eNotes">{{Cite web |title=North America: World of Earth Science |url=http://www.enotes.com/earth-science/north-america |language=en |publisher=eNotes Inc. |access-date=2011-06-20 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101220133458/http://www.enotes.com/earth-science/north-america |archive-date=2010-12-20}}</ref><ref name="Trilateral">{{Cite web |title=North American Region |url=http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&pid=12 |language=en |publisher=The Trilateral Commission |access-date=2011-05-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021204534/http://www.trilateral.org/go.cfm?do=Page.View&pid=12 |archive-date=2012-10-21}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Parsons |first1=Alan |last2=Schaffer |first2=Jonathan |title=Geopolitics of oil and natural gas |publisher=U.S. Department of State |series=Economic Perspectives |date=May 2004 |language=en}}{{Nevojitet citimi i plotë|date=February 2014}}</ref> Byroja e Regjistrimit të SHBA-së përfshin Shën Pierre dhe Miquelon, por e përjashton [[Meksika|Meksikën]] nga përkufizimi i saj.<ref>{{Cite web |title=Schedule C – Country Codes and Descriptions |url=https://www.census.gov/foreign-trade/schedules/c/countrycode.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203204307/https://www.census.gov/foreign-trade/schedules/c/countrycode.html |archive-date=2023-12-03 |access-date=2023-12-03 |language=en |publisher=US Census Bureau}}</ref>
Termi «Amerika Veriore» (Northern America) u referohet vendeve dhe territoreve më veriore të Amerikës Veriore: SHBA-së, [[Bermuda|Bermudës]], Kanadasë, Grenlandës dhe Shën Pierre dhe Miquelon.<ref>{{Cite web |url=http://esa.un.org/migration/index.asp?panel=3 |title=Definition of major areas and regions |language=en |publisher=United Nations |access-date=2007-10-03 |archive-date=2019-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703142031/https://esa.un.org/migration/index.asp?panel=3 |url-status=live}}</ref><!--Cruft, commenting out 3 February 2014:from World Migrant Stock: The 2005 Revision Population Database, United Nations Population Division. Accessed on line 3 October 2007.--><ref>{{Cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |title=Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings |language=en |publisher=UN Statistics Division |access-date=2007-10-03 |archive-date=2019-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190116150809/https://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |url-status=live}} ([http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regnf.htm frëngjisht] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101224062835/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regnf.htm |date=2010-12-24 }}).</ref> Ndonëse termi nuk i referohet një rajoni të bashkuar,<ref>{{Cite web |last1=Berglee |first1=Royal |date=2016-06-17 |title=Chapter 5, Middle America |url=http://open.lib.umn.edu/worldgeography/part/chapter-5-middle-america/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180401174521/http://open.lib.umn.edu/worldgeography/part/chapter-5-middle-america/ |archive-date=2018-04-01 |access-date=2018-04-03 |language=en |publisher=University of Minnesota}}</ref> {{ill|Amerika e Mesme|en|Middle America (Americas)}} përfshin Meksikën, Amerikën Qendrore dhe Karaibet.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Middle America (region, Mesoamerica) |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/381099/Middle-America |access-date=2011-06-20 |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |language=en |archive-date=2011-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919063254/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/381099/Middle-America |url-status=live}}</ref>
Kanadaja dhe SHBA-ja janë vendet më të mëdha të Amerikës Veriore për nga sipërfaqja tokësore; të dyja kanë nënrajone të përcaktuara qartë dhe të njohura. Në Kanada, këto përfshijnë (nga lindja në perëndim) Kanadanë Atlantike, Kanadanë Qendrore, Preritë Kanadeze, Bregdetin e Kolumbisë Britanike, Kanadanë Perëndimore dhe Kanadanë Veriore. Në SHBA, ato përfshijnë [[Anglia e Re]]n, rajonin Mid-Atlantic, si dhe shtetet e Atlantikut Jugor, të Qendrës Veriore Lindore, të Qendrës Veriore Perëndimore, të Qendrës Jugore Lindore, të Qendrës Jugore Perëndimore, Malore dhe të Paqësorit. Rajoni i Liqeneve të Mëdha dhe Paqësori Veriperëndimor përfshijnë territore si në SHBA, ashtu edhe në Kanada.
== Historia ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: [[Historia e Amerikës së Veriut]]}}
===Epoka parakolumbiane===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Epoka parakolumbiane|en|Pre-Columbian era}}}}
[[File:America 1000 BCE.png|thumb|Hartë e mënyrave të sigurimit të jetesës në [[Amerika (kontinent)|Amerikat]], përfshirë Amerikën e Veriut, rreth vitit 1000 p.e.s.
{{Legend|#FEFE00|{{ill|Gjuetarët-mbledhësit|en|Hunter-gatherer|lt=Gjuetarë-mbledhës}}}}
{{Legend|#00FE00|Shoqëri bujqësore të thjeshta}}
{{Legend|#FE7F3F|Shoqëri të ndërlikuara bujqësore, përfshirë [[ill|kryesitë fisnore]] dhe [[Qytetërimi|qytetërimet]]}}
]]
[[Popujt indigjenë të Amerikës]] kanë shumë [[Krijimi|mite të krijimit]], disa prej të cilëve pohojnë se ata kanë qenë në këtë tokë që prej krijimit të saj,<ref name="Curtin2014">{{cite book |first=Jeremiah |last=Curtin |title=Creation Myths of Primitive America |url=https://books.google.com/books?id=PRK1AwAAQBAJ&pg=PT2 |year=2014 |publisher=Jazzybee Verlag |isbn=978-3-8496-4454-3 |page=2 |access-date=2015-11-22 |archive-date=2016-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209074925/https://books.google.com/books?id=PRK1AwAAQBAJ&pg=PT2 |url-status=live |language=en}}</ref> por nuk ka dëshmi se njerëzit evoluan atje.<ref name="Krensky">{{cite book |last=Krensky |first=Stephen |others=Ilustrimet nga Steve Sullivan |title=Who Really Discovered America? |year=1987 |publisher=Scholastic Inc. |isbn=978-0-590-40854-7 |page=13 |language=en}}</ref> Hollësitë e vendosjes fillestare të njerëzve në Amerikë nga aziatikët e lashtë janë ende objekt kërkimesh dhe debatesh.<ref name="White2006">{{cite book |first=Phillip M. |last=White |title=American Indian chronology: chronologies of the American mosaic |url=https://books.google.com/books?id=_VnZ8_2kSScC&pg=PA1 |access-date=2011-11-29 |year=2006 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-33820-5 |page=1 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111211639/http://books.google.com/books?id=_VnZ8_2kSScC&pg=PA1 |url-status=live |language=en}}</ref> Sipas teorisë tradicionale, gjuetarët hynë në {{ill|Beringia|en|Beringia|lt=urën tokësore të Beringut}}, midis [[Siberia|Siberisë]] lindore dhe [[Alaska|Alaskës]] së sotme, rreth 27.000 deri në 14.000 vjet më parë.<ref name="HavilandPrins2013">{{cite book |first1=William |last1=Haviland |first2=Harald |last2=Prins |first3=Dana |last3=Walrath |first4=Bunny |last4=McBride |title=Anthropology: The Human Challenge |url=https://books.google.com/books?id=0bpuCgAAQBAJ&pg=PA219 |date=2013 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-285-67758-3 |pages=219, 220 |access-date=2015-11-22 |archive-date=2016-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207213447/https://books.google.com/books?id=0bpuCgAAQBAJ&pg=PA219 |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Sonneborn-2007">{{cite book |first=Liz |last=Sonneborn |title=Chronology of American Indian History |url=https://books.google.com/books?id=OKfBId96DTIC&pg=PA3 |date=January 2007 |publisher=Infobase Publishing |isbn=978-0-8160-6770-1 |page=3 |access-date=2011-11-29 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103103603/http://books.google.com/books?id=OKfBId96DTIC&pg=PA3 |url-status=live |language=en}}</ref>{{Efn|Tërheqja e oqeaneve gjatë epokave të njëpasnjëshme të [[Koha e akullit|akullnajave]] mund t’u ketë mundësuar njerëzve të kalonin urën tokësore që 40.000 vjet më parë.<ref name=really>{{cite book |last=Krensky |first=Stephen |others=Ilustrimet nga Steve Sullivan |title=Who Really Discovered America? |year=1987 |publisher=Scholastic Inc. |isbn=978-0-590-40854-7 |pages=11, 13 |language=en}}</ref>}} Gjithnjë e më shumë përkrahet mendimi se banorët e parë të Amerikës lundruan nga Beringia rreth 13.000 vjet më parë,<ref>{{cite journal |url=https://www.science.org/content/article/most-archaeologists-think-first-americans-arrived-boat-now-they-re-beginning-prove-it |title=Most archaeologists think the first Americans arrived by boat. Now, they're beginning to prove it |last=Wade |first=Lizzie |journal=[[Revista Science|Science]] |date=2017-08-10 |doi=10.1126/science.aan7213 |access-date=2018-12-26 |archive-date=2020-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131022108/https://www.sciencemag.org/news/2017/08/most-archaeologists-think-first-americans-arrived-boat-now-they-re-beginning-prove-it |url-status=live |language=en}}</ref> ndërsa vendbanimet u përhapën gjerësisht në Amerikë gjatë fundit të [[Periudha e fundit akullnajore|Periudhës së fundit akullnajore]], në atë që njihet si Maksimumi i Vonë Akullnajor, rreth 12.500 vjet më parë.<ref name="Pauketat2012">{{cite book |first=Timothy R. |last=Pauketat |title=The Oxford Handbook of North American Archaeology |date=2012-02-23 |publisher=OUP US |isbn=978-0-19-538011-8 |page=96 |language=en}}</ref> [[Petroglifi|Petroglifet]] më të vjetra në Amerikën e Veriut datojnë nga 15.000 deri në 10.000 vjet para së tashmes.<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2013/08/16/212569006/n-americas-oldest-known-petroglyphs-discovered-in-nevada |title=N. America's Oldest Known Petroglyphs Discovered In Nevada |last=Shogren |first=Elizabeth |date=2013-08-16 |website=NPR |access-date=2018-12-12 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805060403/https://www.npr.org/2013/08/16/212569006/n-americas-oldest-known-petroglyphs-discovered-in-nevada |url-status=live |language=en}}</ref>
[[Antropologjia|Kërkimet gjenetike]] dhe [[Antropologjia|antropologjia]] tregojnë se gjatë Holocenit të hershëm dhe të mesëm pati valë të tjera migrimi nga Azia përmes [[Ngushtica e Beringut|Ngushticës së Beringut]].<ref name="SkoglundMallick2015">{{Cite journal |last1=Skoglund |first1=P. |last2=Mallick |first2=S. |last3=Bortolini |first3=M. C. |last4=Chennagiri |first4=N. |last5=Hünemeier |first5=T. |last6=Petzl-Erler |first6=M. L. |last7=Salzano |first7=F. M. |last8=Patterson |first8=N. |last9=Reich |first9=D. |date=2015-07-21 |title=Genetic evidence for two founding populations of the Americas |journal=Nature |volume=525 |issue=7567 |pages=104–8 |bibcode=2015Natur.525..104S |doi=10.1038/nature14895 |pmc=4982469 |pmid=26196601 |language=en}}</ref><ref name="BellwoodNess2014">{{Cite book |first1=Peter |last1=Bellwood |first2=Immanuel |last2=Ness |title=The Global Prehistory of Human Migration |url=https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&pg=PA194 |date=2014 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-118-97059-1 |page=194 |access-date=2015-11-22 |archive-date=2016-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160207210859/https://books.google.com/books?id=2HMTBwAAQBAJ&pg=PA194 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Krensky |first=Stephen |others=Illustrated by Steve Sullivan |title=Who Really Discovered America? |year=1987 |publisher=Scholastic Inc. |isbn=978-0-590-40854-7 |pages=17–27 |language=en}}</ref>
Para mbërritjes së eksploruesve dhe kolonistëve evropianë në Amerikën Veriore, {{ill|Paleo-Indians|en|Paleo-Indians|lt=popujt vendas të Amerikës Veriore}} ishin të ndarë në shumë njësi politike, nga grupe të vogla familjesh deri te perandori të mëdha. Ata jetonin në disa rajone kulturore, që përkonin përafërsisht me [[Gjeografia e Amerikës Veriore|zonat gjeografike dhe biologjike]] që përcaktonin kulturat dhe mënyrat përfaqësuese të jetesës së popujve vendas të atyre zonave. Këtu përfshiheshin [[Gjuetarët-mbledhës|gjuetarët e bizonëve]] në [[Fushat e Mëdha]] dhe bujqit e [[Mezoamerika|Mezoamerikës]]. Grupet vendase klasifikohen edhe sipas [[Gjuhët vendase të Amerikës|familjeve gjuhësore]], përfshirë gjuhët atabaskane dhe uto-aztekane. Megjithatë, popujt që flisnin gjuhë të ngjashme nuk ndanin gjithmonë të njëjtën kulturë materiale dhe nuk ishin domosdoshmërisht aleatë. Antropologët mendojnë se {{ill|Inuit|en|Inuit|lt=inuitët}} e [[Arktiku|Arktikut]] të lartë mbërritën në Amerikën Veriore shumë më vonë se grupet e tjera vendase. Këtë e mbështesin zhdukja e artefakteve të [[Kultura Dorset|kulturës Dorset]] nga të dhënat arkeologjike dhe zëvendësimi i tyre me ato të [[Populli Thule|popullit Thule]].
Gjatë mijëra vjetëve të banimit vendas në kontinent, kulturat ndryshuan dhe u zhvilluan. Një nga më të vjetrat e zbuluara deri më sot është [[Kultura Klovis|kultura Clovis]] (rreth 9550–9050 p.e.s.), në territorin e sotëm të [[Nju Meksiko|Nju Meksikos]].<ref name="bradshaw">{{Cite web |url=http://www.bradshawfoundation.com/south_america/serra_da_capivara/index.php |title=America's Oldest Art – The Rock Art of Serra da Capivara |last=Nash |first=George |year=2011 |website=Bradshaw Foundation |access-date=2018-12-12 |archive-date=2017-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924163146/http://www.bradshawfoundation.com/south_america/serra_da_capivara/index.php |url-status=live |language=en}}</ref> Pas periudhës së hershme arkaike, zhvillime të rëndësishme rajonale përfshinë [[Kultura Misisipiane|kulturën e Misisipit]], që shtrihej në luginën e [[Lumi i Misisipit|lumit Misisipi]] dhe kishte qendra urbane me tuma-platforma, si dhe [[Popujt Pueblo paraardhës|popujt pueblo paraardhës]] të rajonit Four Corners. Grupet kulturore më jugore të Amerikës Veriore zbutën shumë kultura bujqësore të zakonshme që sot përdoren në mbarë botën, si domatet, kungulli dhe [[Misri|misri]]. Zhvillimi i bujqësisë në jug solli edhe shumë përparime të tjera kulturore. Majat zhvilluan një [[Shkrimi maja|sistem shkrimi]], ndërtuan [[Piramidat mezoamerikane|piramida dhe tempuj të mëdhenj]], kishin një [[Kalendari maja|kalendar të ndërlikuar]] dhe rreth vitit 400 e.s. zhvilluan konceptin e zeros.<ref>{{Cite magazine |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=what-is-the-origin-of-zer |title=What is the origin of zero? How did we indicate nothingness before zero? |first=Robert |last=Kaplan |magazine=Scientific American |date=2007-01-16 |access-date=2008-02-19 |archive-date=2011-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319151336/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=what-is-the-origin-of-zer |url-status=live |language=en}}</ref>
Përmendjet e para të regjistruara evropiane për Amerikën Veriore gjenden në [[Sagët e Vinlandit|sagat norvegjeze]], ku kontinenti quhet [[Vinlanda|Vinland]].<ref>{{Cite web |last1=Groeneveld |first1=Emma |title=Vinland |url=https://www.worldhistory.org/Vinland/ |website=World History Encyclopedia |date=2018-09-10 |access-date=2020-06-12 |archive-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420181420/https://www.worldhistory.org/Vinland/ |url-status=live |language=en}}</ref> Rasti më i hershëm i verifikueshëm i kontaktit ndërkontinental parakolumbian nga një kulturë evropiane me pjesën kontinentale të Amerikës Veriore daton rreth vitit 1000 e.s.<ref>{{Cite encyclopedia |first1=Linda S. |last1=Cordell |first2=Kent |last2=Lightfoot |first3=Francis |last3=McManamon |first4=George |last4=Milner |title=L'Anse aux Meadows National Historic Site |encyclopedia=Archaeology in America: An Encyclopedia |url=https://books.google.com/books?id=arfWRW5OFVgC&pg=PA82 |date=2009 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-02189-3 |page=82 |access-date=2020-12-19 |archive-date=2016-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230134928/https://books.google.com/books?id=arfWRW5OFVgC&pg=PA82 |url-status=live |language=en}}</ref> [[L'Anse aux Meadows#Norse site (c. 1000)|Vendbanimi]], i ndodhur në skajin më verior të ishullit të quajtur {{ill|Newfoundland|en|Newfoundland}}, ka dhënë dëshmi të pakundërshtueshme të një vendbanimi [[Fiset Nordike|nordik]].<ref>{{ill|Helge Ingstad|en|Helge Ingstad|lt=H. Ingstad}} dhe A. Stine Ingstad, ''The Viking Discovery of America'' (2000), f. 141.</ref> Mendohet se eksploruesi nordik [[Leif Eriksoni|Leif Erikson]] (rreth viteve 970–1020 e.s.) e vizitoi këtë zonë.{{Efn|Përshkrimet e vendeve të eksploruara nga Eriksoni duket se përkojnë me ishullin Baffin, bregdetin e Labradorit pranë kepit Porcupine në Newfoundland dhe Belle Isle, si edhe me një vend që e shtyu ta quante vendin Vinland («Vendi i verës»).<ref>{{Cite book |last1=Wernick |first1=Robert |title=The Vikings |date=1979 |publisher=Time-Life Books |location=Alexandria, VA |isbn=0-8094-2709-5 |pages=149–151 |language=en}}</ref>}} Eriksoni ishte evropiani i parë që zbriti në kontinent (duke përjashtuar Grenlandën).<ref>{{Cite web |last1=Little |first1=Becky |title=Why Do We Celebrate Columbus Day and Not Leif Erikson Day? |url=https://www.nationalgeographic.com/news/2015/10/151011-columbus-day-leif-erikson-italian-americans-holiday-history/ |website=National Geographic |access-date=2020-05-28 |date=2015-10-11 |archive-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328203350/https://news.nationalgeographic.com/2015/10/151011-columbus-day-leif-erikson-italian-americans-holiday-history/ |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=History – Leif Erikson |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/erikson_leif.shtml |website=BBC |access-date=2020-06-08 |archive-date=20 janar 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120185237/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/erikson_leif.shtml |url-status=live |language=en}}</ref>
Kultura maja ishte ende e pranishme në jug të Meksikës, në gadishullin e Jukatanit, dhe në [[Guatemala]], kur mbërritën pushtuesit spanjollë. Megjithatë, epërsia politike në atë zonë kishte kaluar te [[Perandoria Azteke]], kryeqyteti i së cilës, [[Tenochtitlán]], ndodhej më në veri, në Luginën e Meksikës. Aztekët u pushtuan më 1521 nga [[Hernan Kortes|Hernán Cortés]].<ref name="Grunberg">Bernard Grunberg, ''«La folle aventure d'Hernan Cortés»'', te ''L'Histoire'' nr. 322, korrik–gusht 2007 </ref>
=== Pas kontaktit, 1492–1910 ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kolonizimi evropian i Amerikave|en|European colonization of the Americas}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kronologjia e kolonizimit evropian të Amerikës së Veriut|en|Timeline of the European colonization of North America}}; {{ill|Amerika britanike|en|British America}}; {{ill|Amerika franceze|en|French America}}; {{ill|Spanja e Re|en|New Spain}}; {{ill|Kolonizimi rus i Amerikave|en|Russian colonization of the Americas}}}}
[[File:Waldseemuller map 2.jpg|thumb|Harta e botës e hartografit gjerman {{ill|Martin Waldseemüller|en|Martin Waldseemüller}} (Gjermani, 1507), ku u përdor për herë të parë emri Amerikë{{Citim i duhur|date=February 2026}}]]
[[File:QueenAnnesWarBefore.svg|thumb|Hartë e Amerikës së Veriut e vitit 1702, ku paraqiten fortesa, qytete dhe (me ngjyra të plota) zonat e banuara nga kolonët evropianë]]
Gjatë të ashtuquajturës [[Epoka e Zbulimeve]], evropianët eksploruan territore përtej detit dhe pretenduan pjesë të ndryshme të Amerikës së Veriut, pjesa më e madhe e së cilës ishte tashmë e banuar nga popuj vendas. Pas mbërritjes së evropianëve në «[[Bota e Re|Botën e Re]]», popujt vendas reaguan në mënyra të ndryshme, mes të tjerash me kureshtje, tregti, bashkëpunim, dorëzim dhe rezistencë. Popullsia vendase u pakësua ndjeshëm pas mbërritjes së evropianëve, kryesisht për shkak të futjes së sëmundjeve euroaziatike, si [[Lia|lia]], ndaj së cilës popujt vendas nuk kishin imunitet, si dhe për shkak të {{ill|Luftërave të indianëve të Amerikës|en|American Indian Wars|lt=luftërave të indianëve të Amerikës}} të dhunshme me evropianët.<ref>{{Cite book |title=A Concise History of World Population: An Introduction to Population Processes |last=Massimo Livi Bacci |first=Malden |place=Massachusetts |publisher=Blackwell Publishing |year=2001 |edition=3rd |isbn=978-0-631-22335-1 |pages=42–46 |language=en}}</ref> Kultura vendase ndryshoi ndjeshëm, ashtu si edhe përkatësia e popullsive te grupet politike dhe kulturore. Disa grupe gjuhësore u zhdukën, ndërsa të tjera ndryshuan mjaft shpejt.
Në bregdetin juglindor të Amerikës së Veriut, eksploruesi spanjoll {{ill|Juan Ponce de León|en|Juan Ponce de León}}, i cili kishte marrë pjesë në udhëtimin e dytë të Kolombit, vizitoi dhe i dha emrin ''{{ill|La Florida|en|Spanish Florida}}'' në vitin 1513.<ref>{{Cite book |last=Bergreen |first=Lawrence |author-link=Laurence Bergreen |url=https://books.google.com/books?id=3Dyhtkk4VQcC |title=Columbus: The Four Voyages, 1493–1504 |publisher=Penguin Group US |year=2011 |isbn=978-1-101-54432-7 |page=127 |access-date=2020-09-13 |archive-date=2020-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217004027/https://books.google.com/books?id=3Dyhtkk4VQcC |url-status=live |language=en}}</ref> Gjatë periudhës koloniale, [[Spanja]], Anglia dhe Franca pushtuan dhe pretenduan territore të gjera përgjatë brigjeve lindore dhe jugore të Amerikës së Veriut. Spanja themeloi vendbanime të përhershme në ishujt e Karaibeve [[Hispaniola]] dhe [[Kuba|Kubë]] në vitet 1490. Ajo ndërtoi qytete, i detyroi popullsitë vendase që banonin atje të punonin, kultivoi të mbjella për kolonët spanjollë dhe nxori ar për t'i pasuruar spanjollët. Një pjesë e madhe e popullsisë vendase vdiq nga sëmundjet dhe puna e tepërt, duke i nxitur spanjollët të pretendonin toka dhe popuj të rinj. Në vitin 1519, një ekspeditë nën komandën e kolonit spanjoll [[Hernan Kortes|Hernan Kortes (Hernán Cortés)]] lundroi drejt perëndimit, në një vend që doli të ishte kontinenti i Meksikës. Me aleatët vendas, spanjollët pushtuan {{ill|Perandorinë Azteke në Meksikën qendrore|en|Spanish conquest of the Aztec empire}} në vitin 1521. Më pas, gjatë shekullit të gjashtëmbëdhjetë, Spanja themeloi qytete të përhershme në [[Meksika|Meksikë]], Amerikën Qendrore dhe Amerikën Jugore spanjolle. Pasi spanjollët pushtuan qytetërimet e zhvilluara të aztekëve dhe inkëve, Karaibet u kthyen në një rajon të lënë pas dore të Perandorisë Spanjolle.
Fuqitë e tjera evropiane nisën të ndërhynin në zonat e pretenduara nga Spanja, përfshirë ishujt e Karaibeve. Franca mori gjysmën perëndimore të [[Hispaniola]]s dhe e zhvilloi {{ill|Saint-Domingue|en|Saint-Domingue|lt=Sën-Domingun}} si koloni prodhuese të sheqerit nga kallami, ku puna kryhej nga skllevër zezakë. Britania mori [[Barbadosi|Barbadosin]] dhe [[Xhamajka|Xhamajkën]], ndërsa holandezët dhe danezët morën ishuj që më parë i pretendonte Spanja. Britania nuk nisi të themelonte vendbanime në kontinentin e Amerikës së Veriut deri njëqind vjet pas vendbanimeve të para spanjolle, pasi fillimisht kërkonte të kontrollonte [[Irlanda|Irlandën]] e afërt.
=== Vendbanimet angleze ===
{{Kryesor|Amerika britanike}}
Vendbanimi i parë i përhershëm anglez ishte në Xhejmstaun të Virxhinias, në vitin 1607; më pas u krijuan vendbanime të tjera koloniale në [[Bregu Lindor i Shteteve të Bashkuara|bregun lindor]], nga [[Xhorxhia]] e sotme në jug deri te [[Masaçusec|Masaçusetsi]] në veri, duke formuar [[Trembëdhjetë Kolonitë|Trembëdhjetë Kolonitë e Amerikës Britanike]]. Anglezët nuk krijuan vendbanime në veri ose në lindje të luginës së [[Lumi i Shën Lorencit|Shën Lorencit]] në Kanadanë e sotme deri pas përfundimit të [[Lufta Revolucionare Amerikane|Luftës Revolucionare Amerikane]]. Vendbanimet e para të përhershme britanike në Kanadanë e sotme përfshinin [[Saint John's (Newfoundland dhe Labradori)|Saint John's në Newfoundland]], në vitin 1630, dhe [[Halifax (Skocia e Re)|Halifax në Skocinë e Re]], në vitin 1749. Vendbanimi i parë i përhershëm francez ishte në qytetin e {{ill|Quebec City|en|Quebec City|lt=Kebekut}}, i themeluar në vitin 1608.
=== Lufta Shtatëvjeçare ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta Shtatëvjeçare|en|Seven Years' War}}}}
Pas fitores britanike në Luftën Shtatëvjeçare, Franca ia lëshoi Britanisë, në vitin 1763, pretendimet e saj mbi territoret e Amerikës së Veriut në lindje të [[Lumi i Misisipit|Misisipit]]. [[Spanja]], nga ana e saj, fitoi të drejta mbi territoret në perëndim të Misisipit, i cili më pas shërbeu si kufi mes pretendimeve territoriale të Spanjës dhe Britanisë. Kolonët francezë u vendosën në Territorin e Ilinoisit pas disa brezash përvoje në Amerikën e Veriut. Ata kaluan lumin e Misisipit dhe u shpërngulën në rajone ku nuk kishte prani spanjolle dhe ku mund të shfrytëzonin vendbanimet e mëparshme franceze në Luiziana, përreth [[Gjiri i Meksikës|Gjirit të Meksikës]]. Këta kolonë të hershëm francezë krijuan aleanca me fiset vendase të Mesperëndimit, ndërsa pasardhësit e tyre me prejardhje të përzier më vonë vijuan zgjerimin drejt perëndimit, deri në [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]] dhe në bregun perëndimor të Shteteve të Bashkuara të sotme.
=== Revolucioni Amerikan ===
{{Kryesor|Revolucioni Amerikan|Lufta Revolucionare Amerikane}}
Në vitin 1776, pas disa përpjekjesh për të zgjidhur mosmarrëveshjet me [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Mbretërinë e Britanisë së Madhe]], [[Trembëdhjetë Kolonitë|Trembëdhjetë Kolonitë]] e Amerikës Britanike dërguan delegatë në [[Kongresi i Dytë Kontinental|Kongresin e Dytë Kontinental]] në [[Filadelfia|Filadelfi]]. Më 4 korrik 1776, kongresi miratoi njëzëri [[Deklarata e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara|Deklaratën e Pavarësisë]], të hartuar kryesisht nga anëtari i [[Komiteti i Pesësh|Komitetit të Pesësh]], [[Thomas Jefferson]], të cilin Kongresi i Dytë Kontinental e kishte ngarkuar për hartimin e saj. Në Deklaratë, trembëdhjetë kolonitë shpallën pavarësinë nga monarkia britanike, e cila atëherë drejtohej nga mbreti [[Xhorxhi III]], dhe renditën faktorët që ndikuan në vendimin e tyre. Nënshkrimi dhe shpallja e Deklaratës së Pavarësisë zyrtarizuan dhe përshkallëzuan Luftën Revolucionare Amerikane, e cila kishte nisur një vit më parë, më 19 prill 1775, me {{ill|Betejat e Leksingtonit dhe Konkordit|en|Battles of Lexington and Concord|lt=betejat e Leksingtonit dhe Konkordit}}. Pas shpërthimit të luftës, delegatët e Trembëdhjetë Kolonive u mblodhën në Filadelfi, krijuan {{ill|Ushtrinë Kontinentale|en|Continental Army}} nga milicitë e ndryshme të {{ill|Patriotëve të Revolucionit Amerikan|en|Patriot (American Revolution)|lt=patriotëve të Revolucionit Amerikan}} që po i bënin qëndresë britanikëve, dhe emëruan [[Xhorxh Uashington|Xhorxh Uashingtonin (George Washington)]] komandant ushtarak të Ushtrisë Kontinentale.
Teksa përparonte Lufta Revolucionare Amerikane, Franca dhe Spanja, të dyja armiq të Britanisë në atë kohë, nisën të shihnin mundësinë e një fitoreje amerikane në luftë dhe filluan të mbështesnin Uashingtonin dhe kauzën revolucionare amerikane. Nga ana e saj, {{ill|Ushtria Britanike gjatë Luftës Revolucionare Amerikane|en|British Army during the American Revolutionary War}} u mbështet nga njësi ushtarake hesiane nga Gjermania e sotme.
Në vitin 1783, pas një përpjekjeje tetëvjeçare për të mposhtur kryengritjen amerikane, mbreti Xhorxhi III pranoi humbjen e Britanisë në luftë. Kjo çoi në nënshkrimin e [[Traktati i Parisit (1783)|Traktatit të Parisit]] më 3 shtator 1783, i cili konsolidoi krijimin sovran të Shteteve të Bashkuara.
===Zgjerimi drejt perëndimit===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Shtigjet e zgjerimit drejt perëndimit|en|Westward Expansion Trails}}}}
{{Hatnote|Shih: {{ill|Ekspedita e Luisit dhe Klarkut|en|Lewis and Clark Expedition}}, {{ill|Blerja e Luizianës|en|Louisiana Purchase}} dhe {{ill|Ekspedita Eksploruese e Shteteve të Bashkuara|en|United States Exploring Expedition}}}}
[[Skeda:Professor G. Droysens Allgemeiner historischer Handatlas 1886 (134038141).jpg|thumb|right|Kolonizimi evropian i Amerikës së Veriut dhe {{ill|Territorial evolution of the United States|en|Territorial evolution of the United States|lt=ndryshimi territorial i Shteteve të Bashkuara}}, nga Gustav Droysen]]
Nga fundi i shekullit XVIII, Rusia ishte vendosur përgjatë bregdetit verior të {{ill|Pacific Northwest|en|Pacific Northwest|lt=veriperëndimit të Paqësorit}}, ku merrej me tregtinë detare të gëzofëve dhe mbështetej nga vendbanime të ndryshme të popujve vendas të rajonit. Si rezultat, spanjollët shfaqën interes më të madh për kontrollin e tregtisë në bregdetin e Paqësorit dhe hartëzuan pjesën më të madhe të vijës bregdetare. Gjatë asaj periudhe u bënë përpjekjet e para për të krijuar vendbanime spanjolle në {{ill|Alta California|en|Alta California|lt=Kaliforninë e Epërme}}. Një numër ekspeditash tokësore të lidhura me udhëtarët kanadezë të lumenjve (''voyageurs''), tregtinë e gëzofëve dhe ekspeditat e drejtuara nga Shtetet e Bashkuara, përfshirë ato të Luisit dhe Klarkut, Frémontit dhe Wilkesit, arritën deri në Paqësor.
Në vitin 1803, gjatë presidencës së Thomas Jeffersonit, presidenti i tretë i Shteteve të Bashkuara, Napoleoni Bonaparti i shiti Shteteve të Bashkuara pretendimet e mbetura territoriale të Francës në Amerikën e Veriut, përfshirë rajonet në perëndim të lumit Misisipi, nëpërmjet {{ill|Louisiana Purchase|en|Louisiana Purchase|lt=Blerjes së Luizianës}}. Spanja dhe Shtetet e Bashkuara e zgjidhën mosmarrëveshjen për kufirin e tyre perëndimor në vitin 1819, me {{ill|Adams–Onís Treaty|en|Adams–Onís Treaty|lt=Traktatin Adams–Onís}}. Meksika zhvilloi një luftë të gjatë për pavarësi nga Spanja dhe e fitoi atë në vitin 1821; Meksika përfshinte në atë kohë edhe Amerikën Qendrore. Shtetet e Bashkuara kërkuan zgjerim të mëtejshëm drejt perëndimit dhe zhvilluan {{ill|Mexican–American War|en|Mexican–American War|lt=Luftën Meksikano-Amerikane}}, duke fituar një territor të gjerë, të cilin fillimisht e pretendoi Spanja e më pas Meksika, por që asnjëra nuk e kontrollonte efektivisht. Në fakt, pjesën më të madhe të zonës e zotëronin popujt vendas, të cilët nuk i njihnin pretendimet e Spanjës, Francës apo Shteteve të Bashkuara. Në vitin 1867, Rusia ia shiti Shteteve të Bashkuara pretendimet e saj në Amerikën e Veriut, përfshirë territorin e shtetit të sotëm amerikan të [[Alaska|Alaskës]].
===Kanadaja dhe Kanali i Panamasë===
{{Kryesor|Kanadaja}}
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kanali i Panamasë|en|Panama Canal}}}}
Në vitin 1867, kolonët në veri të Shteteve të Bashkuara u bashkuan si Dominion i Kanadasë. Shtetet e Bashkuara kërkuan të hapnin një kanal përmes {{ill|Isthmus of Panama|en|Isthmus of Panama|lt=istmit të Panamasë}}, në [[Panamaja|Panamanë]] e sotme, në Amerikën Qendrore, që atëherë ishte pjesë e [[Kolumbia|Kolumbisë]] së sotme. Shtetet e Bashkuara i ndihmuan panamezët në një luftë që çoi në shkëputjen e tyre nga Kolumbia. Më pas, Shtetet e Bashkuara krijuan Zonën e Kanalit të Panamasë dhe shpallën sovranitetin mbi të. Pas dekadash pune, Kanali i Panamasë përfundoi në vitin 1913, duke lidhur Oqeanin Atlantik me Oqeanin Paqësor dhe duke lehtësuar ndjeshëm lundrimin në transportin detar global.
== Gjeografia ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeografia e Amerikës së Veriut|en|Geography of North America}}}}
[[File:Physical Features of North America map by Tom Patterson v. 1.01, meters.jpg|thumb|Format e relievit dhe mbulesa e tokës në Amerikën e Veriut, paraqitur në një hartë të vitit 2021]]
[[File:Saguaro National Park - Flickr - Joe Parks.jpg|thumb|[[Shkretëtira Sonorane]] në [[Arizona]]]]
[[File:Moraine Lake 17092005.jpg|thumb|[[Liqeni Moraine]] në [[Parku kombëtar Banff|Parkun Kombëtar Banff]], në [[Alberta]]]]
[[File:Nuuk city below Sermitsiaq.JPG|thumb|[[Nuuk]], kryeqyteti i [[Grenlanda|Grenlandës]]]]
Amerika e Veriut zë pjesën veriore të masës tokësore që përgjithësisht quhet Bota e Re, [[Hemisfera Perëndimore|hemisfera perëndimore]], Amerikat ose thjesht Amerika, e cila në shumë vende konsiderohet një kontinent i vetëm<ref name="IOC">{{Cite web |url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_672.pdf |title=The Olympic symbols |publisher=[[Komiteti Olimpik Ndërkombëtar]] |year=2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307073846/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_672.pdf |archive-date=2008-03-07 |location=Lausanne: Olympic Museum and Studies Centre |language=en}} Pesë unazat e flamurit olimpik përfaqësojnë pesë kontinentet e banuara pjesëmarrëse: Afrikën, Amerikën, Azinë, Evropën dhe Oqeaninë.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.moscow2001.olympic.org/en/pdf/members_by_continent.pdf |title=Members by continent |archive-url=https://web.archive.org/web/20020223205800/http://www.moscow2001.olympic.org/en/pdf/members_by_continent.pdf |archive-date=2002-02-23 |language=en}}</ref><ref name="Oceano">{{Cite book |title=Océano Uno, Diccionario Enciclopédico y Atlas Mundial |chapter=Continente |pages=392, 1730 |isbn=978-84-494-0188-6 |last1=Equipo |year=1997 |publisher=Océano |language=es}}</ref><ref name="cincocontinentes">{{Cite book |title=Los Cinco Continentes (The Five Continents) |publisher=Planeta-De Agostini Editions |year=1997 |isbn=978-84-395-6054-8 |language=es}}</ref>, ndërsa Amerika e Veriut është një nënkontinent.<ref>{{Cite web |title=Encarta, "Norteamérica" |url=http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130015145/http://mx.encarta.msn.com/encyclopedia_761562468/Norteam%C3%A9rica.html |archive-date=2009-01-30 |url-status=dead |language=es |access-date=2007-01-30}}</ref><ref name="britannica-northamerica">{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/418612/North-America |title=North America |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=2014-02-03 |archive-date=2012-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120520211322/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/418612/North-America |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Map And Details Of All 7 Continents |url=https://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/contnent.htm |access-date=2016-09-02 |publisher=worldatlas.com |quote=In some parts of the world, students are taught that there are only six continents, as they combine North America and South America into one continent called the Americas. |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032048/http://worldatlas.com/aatlas/infopage/contnent.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Amerika e Veriut është kontinenti i tretë për nga sipërfaqja, pas [[Azia|Azisë]] dhe [[Afrika|Afrikës]].<ref>{{Cite web |last=Rosenberg |first=Matt |date=2020-04-11 |title=Ranking the 7 Continents by Size and Population |url=https://www.thoughtco.com/continents-ranked-by-size-and-population-4163436 |access-date=2020-08-27 |website=ThoughtCo |language=en |archive-date=2020-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101002537/https://www.thoughtco.com/continents-ranked-by-size-and-population-4163436 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=North America Land Forms and Statistics |url=http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nalandst.htm |access-date=2013-06-16 |publisher=World Atlas.com |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623010048/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nalandst.htm |url-status=live |language=en}}</ref>
E vetmja lidhje tokësore e Amerikës së Veriut me [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]] gjendet në territorin e sotëm të [[Panamaja|Panamasë]], te Gryka e Darienit, në kufirin Kolumbi–Panama, duke bërë që pothuajse e gjithë Panamaja të përfshihet në Amerikën e Veriut.<ref>{{Cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#americas |title=Americas |work=Standard Country and Area Codes Classifications (M49) |publisher=United Nations Statistics Division |access-date=2014-02-03 |archive-date=2009-12-11 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20091211114207/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#americas |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/international/north_america/referencemap_image_view |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021010223/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/reference/international/north_america/referencemap_image_view |archive-date=2006-10-21 |title=North America |work=Atlas of Canada |access-date=2011-05-12 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref name="North America Atlas">{{Cite magazine |url=http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=nameri&Rootmap=&Mode=d&SubMode=w |title=North America Atlas |magazine=National Geographic |access-date=2011-05-12 |archive-date=2020-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525180734/https://www.nationalgeographic.org/education/?xpop=1 |url-status=dead |language=en}}</ref> Sipas një këndvështrimi tjetër, disa gjeologë e vendosin kufirin jugor të kontinentit, nga pikëpamja fiziko-gjeografike, te Istmi i Tehuantepekut në Meksikë; sipas këtij përcaktimi, Amerika Qendrore shtrihet prej aty në juglindje, deri në Amerikën Jugore.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Central America |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/102196/Central-America |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2011-06-28 |archive-date=2011-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708183740/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/102196/Central-America |url-status=live |language=en}}</ref> Ishujt e Karaibeve, ose Inditë Perëndimore, konsiderohen pjesë e Amerikës së Veriut.<ref name="britannica-northamerica"/> Vija bregdetare kontinentale është e gjatë dhe e çrregullt. Gjiri i Meksikës është trupi ujor më i madh që futet në kontinent, i ndjekur nga Gjiri Hadson. Të tjerë janë Gjiri i Shën Lorencit dhe Gjiri i Kalifornisë.
Përpara formimit të istmit të Amerikës Qendrore, rajoni kishte qenë i mbuluar nga ujërat. Ishujt e Indive Perëndimore shënojnë një ish-urë tokësore të zhytur, që kishte lidhur Amerikën e Veriut me Amerikën Jugore përmes zonave ku sot ndodhen [[Florida]] dhe [[Venezuela]].
Në brigjet e kontinentit ka disa ishuj dhe grupe ishujsh; ndër më të rëndësishmit janë Arkipelagu Arktik, Antilet e Mëdha dhe Antilet e Vogla, Ishujt Aleutianë (disa prej të cilëve ndodhen në hemisferën lindore), Arkipelagu Aleksandër, mijëra ishuj të bregdetit të Kolumbisë Britanike dhe Njufaundlendi. [[Grenlanda]], një ishull danez me vetëqeverisje dhe ishulli më i madh në botë, ndodhet mbi të njëjtën pllakë tektonike (Pllakën e Amerikës së Veriut) dhe, nga pikëpamja gjeografike, është pjesë e Amerikës së Veriut. Në kuptimin gjeologjik, Bermudet nuk janë pjesë e Amerikave, por janë ishuj oqeanikë të formuar mbi çarjen e Kurrizit të Mes-Atlantikut më shumë se 100 milionë vjet më parë. Masa tokësore më e afërt është Kepi Hateras në [[Karolina e Veriut]]. Megjithatë, Bermudet shpesh konsiderohen pjesë e Amerikës së Veriut, sidomos për shkak të lidhjeve të tyre historike, politike dhe kulturore me [[Virxhinia|Virxhinian]] dhe pjesë të tjera të kontinentit.
Pjesa dërrmuese e Amerikës së Veriut ndodhet mbi Pllakën e Amerikës së Veriut. Pjesë të Meksikës perëndimore, përfshirë Gadishullin e Kalifornisë së Poshtme, si dhe të [[Kalifornia|Kalifornisë]], përfshirë qytetet [[San Diego]], [[Los Anxheles]] dhe Santa Kruz, ndodhen në skajin lindor të Pllakës së Paqësorit; të dyja pllakat takohen përgjatë Thyerjes së San Andreasit. Pjesa më jugore e kontinentit dhe pjesa më e madhe e Indive Perëndimore ndodhen mbi Pllakën e Karaibeve, ndërsa Pllaka Huan de Fuka dhe Pllaka e Kokosit kufizojnë Pllakën e Amerikës së Veriut në skajin e saj perëndimor.
Kontinenti mund të ndahet në katër rajone të mëdha, secili me shumë nënrajone: Fushat e Mëdha, që shtrihen nga Gjiri i Meksikës deri në Arktikun kanadez; perëndimi i ri nga pikëpamja gjeologjike dhe malor, përfshirë Malet Shkëmbore, Pellgun e Madh, [[Kalifornia|Kaliforninë]] dhe [[Alaska|Alaskën]]; pllaja e ngritur, por relativisht e rrafshët, e Mburojës Kanadeze në verilindje; dhe rajoni i larmishëm lindor, ku përfshihen Malet Apalaçe, fusha bregdetare përgjatë bregut të Atlantikut dhe Gadishulli i Floridës. Meksika, me pllajat dhe vargmalet e saj të gjata, shtrihet kryesisht në rajonin perëndimor, megjithëse fusha bregdetare lindore vazhdon në jug përgjatë Gjirit.
Malet perëndimore ndahen në mes në vargun kryesor të Maleve Shkëmbore dhe vargmalet bregdetare në [[Kalifornia|Kaliforni]], [[Oregon]], [[Uashington|Uashington (shtet)]] dhe [[Kolumbia Britanike]], me Pellgun e Madh ndërmjet tyre — një zonë më e ulët, me vargmale më të vogla dhe shkretëtira të ulëta. Maja më e lartë është [[Denali]] (i quajtur edhe Mali Mek-Kinli) në Alaskë.
Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së (USGS) thotë se qendra gjeografike e Amerikës së Veriut ndodhet «10 km në perëndim të Baltës, në kontenë Pirsi, Dakotë e Veriut», afërsisht në {{Coord|48|10|N|100|10|W}}, rreth {{Convert|15|mi|km|order=flip|sp=us}} nga Rajbi, në Dakotë të Veriut. USGS-ja thotë gjithashtu se «asnjë pikë e shënuar apo e përuruar nga ndonjë agjenci qeveritare nuk është përcaktuar si qendra gjeografike e as 50 shteteve, e as e Shteteve të Bashkuara kontinentale, e as e kontinentit të Amerikës së Veriut».<ref>{{Cite web |url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722022527/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html |archive-date=2012-07-22 |title=Elevations and Distances |access-date=2013-12-09 |url-status=dead |language=en}}</ref> Megjithatë, në Rajbi ndodhet një obelisk prej guri, 4,6 m i lartë, që pretendon se shënon qendrën. Poli kontinental i paarritshmërisë së Amerikës së Veriut ndodhet 1.650 km larg vijës bregdetare më të afërt, midis Allenit dhe Kajlit, në Dakotën e Jugut, te {{Coord|43.36|N|101.97|W|name=Poli i paarritshmërisë së Amerikës së Veriut}}.<ref name="PIA">{{Cite journal |doi=10.1080/14702540801897809 |volume=123 |issue=3 |pages=227–233 |last1=Garcia-Castellanos |first1=D. |last2=Lombardo |first2=U. |title=Poles of Inaccessibility: A Calculation Algorithm for the Remotest Places on Earth |journal=Scottish Geographical Journal |date=2007 |bibcode=2007ScGJ..123..227G |s2cid=55876083 |url=http://cuba.ija.csic.es/~danielgc/papers/Garcia-Castellanos,%20Lombardo,%202007,%20SGJ.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629230429/http://cuba.ija.csic.es/~danielgc/papers/Garcia-Castellanos,%20Lombardo,%202007,%20SGJ.pdf |archive-date=2014-06-29 |access-date=2011-06-03 |issn=1470-2541 |language=en}}</ref>
=== Kanada ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeografia e Kanadasë|en|Geography of Canada}}}}
Kanadaja mund të ndahet në afërsisht shtatë njësi [[fiziografike]]:<ref>{{Cite web |last=Government of Canada |first=Natural Resources Canada |date=12 September 2016 |title=Natural Resources Canada. The Atlas of Canada. Physiographic Regions of Canada |url=https://atlas.gc.ca/phys/en/index.html |access-date=15 September 2024 |website=atlas.gc.ca |language=en}}</ref>
# {{ill|Mburoja Kanadeze|en|Canadian Shield}}
# {{ill|Rrafshinat e Brendshme|en|Interior Plains}}
# Ultësirat e Liqeneve të Mëdha dhe lumit Shën Lorenc
# Rajoni i [[Malet Apalashe|Maleve Apalashe]]
# Kordiliera Perëndimore
# {{ill|Ultësirat e Gjirit Hadson|en|Hudson Bay Lowlands}}
# {{ill|Arkipelagu Arktik|en|Arctic Archipelago}}
=== Shtetet e Bashkuara ===
{{Hatnote|Artikujt kryesorë: {{ill|Gjeografia e Shteteve të Bashkuara|en|Geography of the United States}}; {{ill|Rajonet fiziografike të Shteteve të Bashkuara|en|Physiographic regions of the United States}}}}
48 shtetet e poshtme të SHBA-së mund të ndahen në afërsisht tetë njësi [[fiziografike]]:<ref>{{Cite web |date=15 May 2006 |title=Physiographic Regions |url=http://tapestry.usgs.gov/physiogr/physio.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060515044037/http://tapestry.usgs.gov/physiogr/physio.html |archive-date=15 May 2006 |access-date=15 September 2024 |publisher=United States Geological Survey |language=en}}</ref>
# {{ill|Rrafshnaltat ndërmalore|en|Intermontane Plateaus}}
# {{ill|Rrafshnalta Laurentiane|en|Laurentian Upland}}, pjesë e [[Mburoja Kanadeze|Mburojës Kanadeze]],<ref name="Marianopolis" /> në pjesën veriore të {{ill|Midwestern United States|en|Midwestern United States|lt=Midwestit}} të sipërm të SHBA-së
# [[Rrafshinat e Brendshme]]
# {{ill|Rrafshina Atlantike|en|Atlantic Plain}}
# Malësitë Apalashe
# {{ill|Malësitë e Brendshme|en|U.S. Interior Highlands}}
# {{ill|Sistemi i Maleve Shkëmbore|en|Geology of the Rocky Mountains}}
# Sistemi i Maleve të Bregdetit të Paqësorit
=== Meksika ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeografia e Meksikës|en|Geography of Mexico}}}}
Meksika mund të ndahet në afërsisht pesëmbëdhjetë njësi [[fiziografike]]:<ref>{{Cite book |last=Bautista |first=Francisco |title=El Kast de México |publisher=Asociación Mexicana de Estudios sobre el Karst |year=2023 |publication-place=Ciudad de México |page=47 |language=es |trans-title=The Karst of Mexico}}</ref>
# Gadishulli i Kalifornisë së Poshtme
# Baseni dhe vargmalet e Sonorës
# {{ill|Sierra Madre Occidental|en|Sierra Madre Occidental|lt=Sierra Madreja Perëndimore}}
# Malet dhe rrafshinat veriore
# {{ill|Sierra Madre Oriental|en|Sierra Madre Oriental|lt=Sierra Madreja Lindore}}
# Rrafshina e Madhe
# Rrafshina bregdetare e Paqësorit
# Rrafshina bregdetare veriore e Gjirit
# [[Rrafshnalta Meksikane|Rrafshnalta Qendrore]]
# [[Brezi vullkanik trans-meksikan|Boshti Vullkanik]]
# {{ill|Sierra Madre del Sur|en|Sierra Madre del Sur|lt=Sierra Madreja Jugore}}
# [[Rrafshina bregdetare e Gjirit|Rrafshina bregdetare jugore e Gjirit]]
# {{ill|Sierra Madre del Sur|en|Sierra Madre del Sur|lt=Sierra Madreja e Chiapasit}}
# Malësitë e Chiapasit
# Gadishulli Jukatan
=== Klima ===
[[File:Koppen-Geiger Map North America present.svg|thumb|upright=1.2|Harta e klasifikimit klimatik Köppen-Geiger për Amerikën e Veriut]]
Amerika e Veriut është një kontinent shumë i madh që shtrihet nga veriu i [[Rrethi Arktik|Rrethit Arktik]] deri në jug të [[Tropiku i Gaforres|Tropikut të Gaforres]]. Groenlanda, bashkë me [[Mburoja Kanadeze|Mburojën Kanadeze]], përbëhet nga [[Tundra|tundra]], me temperatura mesatare që variojnë nga {{Cvt|10|to|20|C}}, ndërsa Groenlanda qendrore mbulohet nga një shtresë shumë e madhe akulli. Kjo tundër shtrihet në pjesën më të madhe të Kanadasë, por kufiri i saj përfundon pranë Maleve Shkëmbore (duke përfshirë edhe Alaskën) dhe në skajin e Mburojës Kanadeze, pranë [[Liqenet e Mëdha|Liqeneve të Mëdha]]. Klima në perëndim të [[Malet Kaskade|Maleve Kaskade]] përshkruhet si klimë e butë, me reshje mesatare prej {{Convert|20|in|abbr=off|sp=us}}.<ref>{{cite web |url=http://cses.washington.edu/cig/pnwc/pnwc.shtml |title=Cascades weather |author=University of Washington |work=University of Washington |access-date=7 June 2015 |archive-date=10 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130310162902/http://cses.washington.edu/cig/pnwc/pnwc.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Klima në zonat bregdetare të Kalifornisë përshkruhet si [[Klima mesdhetare|mesdhetare]]; temperaturat mesatare në qytete si [[San Francisko]] variojnë nga {{Cvt|57|to|70|F}} gjatë vitit.<ref>{{cite web |url=http://www.sftodo.com/sanfranciscoweather.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130719235932/http://www.sftodo.com/sanfranciscoweather.html |url-status=dead |archive-date=19 July 2013 |title=Temperature of San Francisco |author=SF to do |work=tourism |language=en}}</ref>
Nga [[Bregu Lindor i Shteteve të Bashkuara|Bregu Lindor]] deri në pjesën lindore të [[Dakota e Veriut|Dakotës së Veriut]], e më tej në jug deri në [[Kanzas]], shtrihet [[Klima kontinentale e lagësht|klima kontinentale e lagësht]], me stinë të theksuara dhe reshje të shumta vjetore. Në [[Nju Jork Siti]], për shembull, bien mesatarisht {{Cvt|50|in}} reshje në vit.<ref>{{cite web |url=http://www.currentresults.com/Weather/New-York/average-yearly-precipitation.php |title=Rainfall of NYC |work=Current Results |access-date=7 June 2015 |archive-date=5 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705180619/http://www.currentresults.com/Weather/New-York/average-yearly-precipitation.php |url-status=live |language=en}}</ref> Duke nisur nga kufiri jugor i klimës kontinentale të lagësht dhe duke u shtrirë deri në [[Gjiri i Meksikës|Gjirin e Meksikës]], ndërsa përfshin gjysmën lindore të Teksasit, shtrihet [[Klima subtropikale e lagësht|klima subtropikale e lagësht]]. Kjo zonë ka qytetet më të lagështa në SHBA-në e afërt, ku reshjet vjetore arrijnë {{Cvt|67|in}} në {{ill|Mobile, Alabama|en|Mobile, Alabama|lt=Mobile}} të Alabamës.<ref>{{cite web |url=http://www.livescience.com/1558-study-reveals-top-10-wettest-cities.html |title=Top 10 wettest cities |first=Andrea |last=Thompson |work=livescience |date=18 May 2007 |access-date=7 June 2015 |archive-date=15 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215104426/http://www.livescience.com/1558-study-reveals-top-10-wettest-cities.html |url-status=live |language=en}}</ref> Nga kufiri mes klimave kontinentale të lagështa dhe subtropikale, e duke u shtrirë në perëndim deri te [[Sierra Nevada (SHBA)|Sierra Nevada]], në jug deri te skaji jugor i Durangos dhe në veri deri te kufiri me klimën e tundrës, shtrihen klimët [[Klima gjysmë e thatë|gjysmë të thata]] të stepës dhe [[Klima shkretinore|shkretëtirës]], më të thatat në SHBA.<ref>{{cite web |url=http://home.comcast.net/~rhaberlin/crpptnts.htm |date=2015 |title=Climate Regions of North America |first=Rita D. |last=Haberlin |work=Peralta Colleges, Physical Geography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002103016/http://home.comcast.net/~rhaberlin/crpptnts.htm |archive-date=2 October 2015 |language=en}}</ref> Klimat malore shtrihen nga veriu në jug të kontinentit. Klimat [[Klima subtropikale|subtropikale]] ose [[Klima e butë|të buta]] gjenden menjëherë në jug të tropikëve, si në Meksikën qendrore dhe në [[Guatemala]]. [[Klima tropikale|Klimat tropikale]] shfaqen në rajonet [[Ishulli|ishullore]] dhe në ngushticën e nënkontinentit, në vende dhe shtete të lagura nga [[Deti i Karaibeve]] ose që ndodhen në jug të Gjirit të Meksikës dhe të [[Oqeani Paqësor|Oqeanit Paqësor]].<ref>{{Cite news |url=http://www.naturalhistoryonthenet.com/Continents/north_america.htm |title=Facts and Information about the Continent of North America |date=7 July 2016 |work=Natural History on the Net |access-date=15 September 2018 |language=en-US |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915125641/http://www.naturalhistoryonthenet.com/Continents/north_america.htm |url-status=live}}</ref> Modelet e reshjeve ndryshojnë në të gjithë rajonin; si rrjedhojë, gjenden klima të [[Klima tropikale e pyjeve të shiut|pyjeve tropikale të shiut]], [[Klima tropikale musonike|musonike]] dhe [[Klima tropikale e savanës|savanore]], me reshje dhe temperatura të larta gjatë gjithë vitit.
=== Ekologjia ===
[[File:NorthAmerica-WaterDivides.png|thumb|Ndarjet kryesore ujore në [[Kanadaja|Kanada]], [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] dhe [[Meksika|Meksikë]]]]
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Jeta e egër e Meksikës|en|Wildlife of Mexico}}, {{ill|Fauna e Shteteve të Bashkuara|en|Fauna of the United States}}, {{ill|Flora e Shteteve të Bashkuara|en|Flora of the United States}} dhe {{ill|Jeta e egër e Kanadasë|en|Wildlife of Canada}}}}
Fauna e spikatur e Amerikës së Veriut përfshin {{ill|Bizoni amerikan|en|American bison|lt=bizonin}}, {{ill|Ariu i zi amerikan|en|American black bear|lt=arin e zi}}, [[Jaguari|jaguarin]], [[Puma|pumën]], {{ill|Qeni i prerisë|en|prairie dog|lt=qenin e prerisë}}, [[Gjel deti (shpend)|gjelin e detit]], {{ill|Antilopa pronghorn|en|pronghorn|lt=pronghornin}}, {{ill|Rakuni|en|raccoon|lt=rakunin}}, [[Kojota|kojotën]] dhe {{ill|Flutura monarke|en|monarch butterfly|lt=fluturën monarke}}. Ndër bimët e zbutura në Amerikën e Veriut përfshihen [[Duhani|duhani]], [[Misri|misri]], [[Cucurbita|kungulli]], [[Domatja|domatja]], {{ill|Luledielli|en|sunflower|lt=luledielli}}, [[Boronica|boronica]], [[Avokado|avokadoja]], pambuku, speci djegës dhe [[Vanilja|vanilja]].
=== Gjeologjia ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeologjia e Amerikës së Veriut|en|Geology of North America}}}}
==== Historia gjeologjike ====
{{ill|Laurentia|en|Laurentia}} është një {{ill|Kraton|en|craton|lt=kraton}} i lashtë, që përbën bërthamën gjeologjike të Amerikës së Veriut; ajo u formua midis 1,5 dhe 1,0 miliard vjetësh më parë, gjatë eonit {{ill|Proterozoiku|en|Proterozoic}}.<ref>{{Cite journal |last=Dalziel |first=I. W. D. |year=1992 |title=On the organization of American Plates in the Neoproterozoic and the breakout of Laurentia |journal=GSA Today |volume=2 |issue=11 |pages=237–241 |language=en}}</ref> [[Mburoja Kanadeze]] është pjesa më e madhe e këtij kratoni që del në sipërfaqe. Nga Paleozoiku i vonë deri në Mezozoikun e hershëm, Amerika e Veriut ishte e bashkuar me kontinentet e tjera të sotme në superkontinentin [[Pangea]], me [[Evroazia|Evroazinë]] në lindje të saj. Një nga pasojat e formimit të Pangjesë ishte krijimi i [[Malet Apalashe|Maleve Apalashe]], të cilat u formuan rreth 480 milionë vjet më parë dhe janë ndër vargmalet më të vjetra në botë. Kur Pangea nisi të çahej rreth 200 milionë vjet më parë, Amerika e Veriut u bë pjesë e {{ill|Laurazia|en|Laurasia}}, përpara se të ndahej nga Evroazia dhe të bëhej kontinent më vete, gjatë mesit të periudhës {{ill|Kretaku|en|Cretaceous}}.<ref name="ReferenceA">{{Cite book |last1=Merali |first1=Zeeya |title=Visualizing Earth Science |last2=Skinner |first2=Brian J. |date=2009-01-09 |publisher=Wiley |isbn=978-0-470-41847-5 |language=en}}</ref> Malet Shkëmbore dhe vargmalet e tjera perëndimore nisën të formoheshin rreth kësaj kohe, gjatë një periudhe ngritjeje malore të quajtur {{ill|Orogjeneza Laramide|en|Laramide orogeny|lt=orogjeneza Laramide}}, midis 80 dhe 55 milionë vjetëve më parë. Formimi i {{ill|Istmit të Panamasë|en|Isthmus of Panama}}, që lidhi kontinentin me Amerikën e Jugut, ndodhi me gjasë rreth 12–15 milionë vjet më parë.<ref name="Origins">{{Cite web |date=2015-04-10 |title=Land Bridge Linking Americas Rose Earlier Than Thought |url=http://www.livescience.com/50450-when-panama-land-bridge-appeared.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004171848/http://www.livescience.com/50450-when-panama-land-bridge-appeared.html |archive-date=2015-10-04 |access-date=2015-10-03 |work=LiveScience.com |language=en}}</ref> [[Liqenet e Mëdha]] (si edhe shumë liqene dhe lumenj të tjerë veriorë me ujë të ëmbël) u formuan nga akullnajat që u tërhoqën rreth 10.000 vjet më parë.
Amerika e Veriut është burim i shumë prej njohurive të njerëzimit për periudhat e kohës gjeologjike.<ref name="dinopedia-american">{{Cite book |last=Dodson |first=Peter |title=Encyclopedia of Dinosaurs |publisher=Academic Press |year=1997 |editor1-last=Currie |editor1-first=Phillip J. |pages=10–13 |chapter=American Dinosaurs |editor2-last=Padian |editor2-first=Kevin |language=en}}</ref> Territori që më vonë do të bëhej Shtetet e Bashkuara ka dhënë më shumë lloje dinozaurësh se çdo vend tjetër i sotëm.<ref name="dinopedia-american" /> Sipas paleontologut Peter Dodson, kjo lidhet kryesisht me stratigrafinë, klimën dhe gjeografinë, burimet njerëzore dhe historinë.<ref name="dinopedia-american" /> Pjesa më e madhe e erës mezozoike përfaqësohet nga dalje shkëmbore të ekspozuara në rajonet e shumta të thata të kontinentit.<ref name="dinopedia-american" /> Vendburimi më i rëndësishëm i fosileve të dinosaurëve të Jurasikut të vonë në Amerikën e Veriut është {{ill|Formacioni Morrison|en|Morrison Formation}}, në perëndim të SHBA-së.<ref name="jurassicdistribution">{{Cite book |last=Weishampel |first=David B. |title=Dinosaur distribution (Late Jurassic, North America) |publisher=University of California Press |year=2004 |isbn=978-0-520-24209-8 |editor-last1=Weishampel |editor-first1=David B. |series=The Dinosauria |location=Berkeley |pages=543–545 |editor2-last=Dodson |editor3-last=Halszka |editor3-first=Osmólska |language=en}}</ref>
==== Kanadaja ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeologjia e Kanadasë|en|Geology of Canada}}}}
[[File:USGS Geologic Map of North America.jpg|thumb|Hartë gjeologjike e Amerikës së Veriut, botuar nga {{ill|U.S. Geographical Survey|en|U.S. Geographical Survey|lt=Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara}}]]
[[Kanadaja|Kanadaja]] është, nga pikëpamja gjeologjike, një nga rajonet më të vjetra në botë; më shumë se gjysma e saj përbëhet nga shkëmbinj të [[Koha Prekambriane|Prekambrianit]], të cilët kanë qenë mbi nivelin e detit që nga fillimi i erës paleozoike.<ref name="Marianopolis">{{Cite book |last=Wallace |first=Stewart W. |url=http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/encyclopedia/GeologyofCanada.htm |title=Geology Of Canada |publisher=University Associates of Canada |year=1948 |series=The Encyclopedia of Canada |volume=III |place=Toronto |pages=23–26 |access-date=2011-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704145706/http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/encyclopedia/GeologyofCanada.htm |archive-date=2010-07-04 |url-status=dead |via=Marianopolis College |language=en}}</ref> Burimet minerare të Kanadasë janë të larmishme dhe të shumta.<ref name="Marianopolis" /> Në Mburojën Kanadeze dhe në veri gjenden rezerva të mëdha hekuri, nikeli, [[Zinku|zinku]], bakri, ari, plumbi, [[Molibdeni|molibdeni]] dhe [[Urani (element kimik)|urani]]. Në Arktik janë zbuluar së fundmi përqendrime të mëdha diamantesh,<ref>{{Cite magazine |title=Digging for Diamonds 24/7 Under Frozen Snap Lake |url=https://www.wired.com/science/planetearth/magazine/16-12/ff_diamonds_sb |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903095743/http://www.wired.com/science/planetearth/magazine/16-12/ff_diamonds_sb |archive-date=2011-09-03 |access-date=2011-06-01 |magazine=Wired |language=en}}</ref> çka e ka bërë Kanadanë një nga prodhuesit më të mëdhenj në botë. Në të gjithë Mburojën ka shumë qytete minerare ku nxirren këto minerale. Më i madhi dhe më i njohuri është [[Greater Sudbury]], në Ontario. Sudbury bën përjashtim nga procesi i zakonshëm i formimit të mineraleve në Mburojë, sepse ka prova të shumta që {{ill|Baseni i Sudbury-t|en|Sudbury Basin}} është një {{ill|Krater përplasjeje|en|impact crater|lt=krater përplasjeje}} i lashtë, i formuar nga një {{ill|Meteorit|en|meteorite|lt=meteorit}}. {{ill|Anomalia magnetike e Temagamit|en|Temagami Magnetic Anomaly}}, pranë tij, por më pak e njohur, ka ngjashmëri të theksueshme me Basenin e Sudbury-t. Anomalitë e saj magnetike janë shumë të ngjashme me ato të Basenit të Sudbury-t, ndaj mund të jetë një krater i dytë përplasjeje, i pasur me metale.<ref name="GH">{{Cite news |title=3-D Magnetic Imaging using Conjugate Gradients: Temagami anomaly |url=http://gdcinfo.agg.nrcan.gc.ca/app/3Dimaging/temagami_e.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090711184237/http://gdcinfo.agg.nrcan.gc.ca/app/3Dimaging/temagami_e.html |archive-date=2009-07-11 |access-date=2008-03-13 |language=en}}</ref> Mburoja është gjithashtu e mbuluar nga pyje të gjera boreale, të cilat mbështesin një industri të rëndësishme të shfrytëzimit të lëndës drusore.
==== Shtetet e Bashkuara ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeologjia e Shteteve të Bashkuara|en|Geology of the United States}}}}
{{Multiple image
| align = right
| direction = horizontal
| header =
| header_align = left/right/center
| header_background =
| footer =
| footer_background =
| width =
| image1 = North america terrain 2003 map.jpg
| width1 = 180
| caption1 = Pamje e vitit 2003 e bazamentit shkëmbor dhe terrenit të Amerikës së Veriut
| image2 = North america basement rocks.png
| width2 = 180
| caption2 = Hartë e vitit 2015 e {{ill|Kraton|en|craton|lt=kratonet}} dhe shkëmbinjve bazë të Amerikës së Veriut
}}
Shtetet e Bashkuara mund të ndahen në dymbëdhjetë provinca kryesore gjeologjike:<ref>{{Cite web |date=2013-06-25 |title=Geologic Provinces of the United States: Records of an Active Earth |url=http://geomaps.wr.usgs.gov/parks/province/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625144411/http://geomaps.wr.usgs.gov/parks/province/index.html |archive-date=2013-06-25 |access-date=2024-09-15 |language=en}}</ref>
# Paqësori
# {{ill|Rrafshnalta e Kolumbisë|en|Columbia Plateau}}
# {{ill|Pellgu dhe Vargmalet|en|Basin and Range Province}}
# {{ill|Rrafshnalta e Kolorados|en|Colorado Plateau}}
# {{ill|Sistemi i Maleve Shkëmbore|en|Geology of the Rocky Mountains}}
# {{ill|Rrafshnalta Laurentiane|en|Laurentian Upland}}
# {{ill|Rrafshinat e Brendshme|en|Interior Plains}}
# {{ill|Malësitë e Brendshme|en|U.S. Interior Highlands}}
# {{ill|Malësitë Apalaçiane|en|Geology of the Appalachians}}
# {{ill|Rrafshina Atlantike|en|Atlantic Plain}}
# Alaskane
# Havaiane
Çdo provincë ka historinë e vet gjeologjike dhe veçori unike. Gjeologjia e [[Alaska]]s është tipike për atë të kordilerës, ndërsa ishujt kryesorë të [[Havai]]t përbëhen nga shkëmbinj vullkanikë të neogjenit, të shpërthyer mbi një pikë të nxehtë.
==== Amerika Qendrore ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjeologjia e Amerikës Qendrore|en|Geology of Central America}}}}
[[File:Tectonic plates Caribbean.png|thumb|[[Amerika Qendrore]] shtrihet mbi Pllakën e Karaibeve.]]
[[Amerika Qendrore]] është gjeologjikisht aktive, me [[shpërthim vullkanik|shpërthime vullkanike]] dhe tërmete që ndodhin herë pas here. Në vitin 1976, Guatemala u godit nga një {{ill|Tërmet i madh|en|1976 Guatemala earthquake|lt=tërmet i madh}}, ku humbën jetën 23.000 njerëz; Managua, kryeqyteti i Nikaraguas, u shkatërrua nga tërmetet e viteve 1931 dhe 1972, ku i fundit shkaktoi vdekjen e rreth 5.000 njerëzve; tre tërmete shkatërruan El Salvadorin, njëri në vitin 1986 dhe dy të tjerë në vitin 2001; në vitin 2009, një {{ill|Tërmet|en|2009 Costa Rica earthquake|lt=tërmet}} shkatërroi veriun dhe qendrën e Kosta Rikës, duke shkaktuar të paktën 34 viktima; në [[Hondurasi|Honduras]], një tërmet i fuqishëm shkaktoi shtatë viktima në vitin 2009.
{{ill|Shpërthimet vullkanike|en|Volcanic eruption|lt=Shpërthime vullkanike}} janë të zakonshme në rajon. Në vitin 1968, {{ill|Vullkani Arenal|en|Arenal Volcano|lt=vullkani Arenal}}, në Kosta Rikë, shpërtheu dhe shkaktoi vdekjen e 87 njerëzve. Tokat pjellore të formuara nga llavat vullkanike të shpërbëra kanë bërë të mundur mbajtjen e popullsive të dendura në zonat malore me prodhimtari të lartë bujqësore.
Amerika Qendrore ka shumë [[Vargmali|vargmale]]; më të gjatat janë Sierra Madre de Chiapas, Cordillera Isabelia dhe Cordillera de Talamanca. Midis vargmaleve shtrihen lugina pjellore, të përshtatshme për banim; në të vërtetë, shumica e popullsisë së Hondurasit, Kosta Rikës dhe Guatemalës jeton në lugina. Luginat janë gjithashtu të përshtatshme për kultivimin e kafesë, fasuleve dhe kulturave të tjera.
== Lista e shteteve dhe territoreve ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën Veriore|en|List of sovereign states and dependent territories in North America}}}}
{| class="wikitable sortable" style="float:center; text-align:center; white-space:nowrap"
|-
! class="unsortable" | [[Stema|Stema]]
! class="unsortable" style="width:20px" | [[Flamuri kombëtar|Flamuri]]
! [[Shteti i pavarur|Shteti]] / Territori i varur<ref name="spp">{{cite web |url=http://www.spp.gov/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618182224/http://www.spp.gov/ |archive-date=18 June 2008 |title=SPP Background |publisher=Security and Prosperity Partnership of North America |work=CommerceConnect.gov |access-date=14 November 2010 |language=en}}</ref><ref name="epa">{{cite web |url=http://www.epa.gov/wed/pages/ecoregions/na_eco.htm |title=Ecoregions of North America |publisher={{ill|Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Mbrojtjen e Mjedisit|en|United States Environmental Protection Agency}} |access-date=30 May 2011 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225195609/https://www.epa.gov/aboutepa/about-national-health-and-environmental-effects-research-laboratory-nheerl |url-status=dead |language=en}}</ref>
! [[Lista e vendeve sipas sipërfaqes|Sipërfaqja]]<ref>Përveç rasteve kur shënohet ndryshe, të dhënat për sipërfaqen tokësore janë marrë nga {{Cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2008/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density |publisher=United Nations Statistics Division |year=2008 |access-date=14 October 2010 |journal= |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225215827/https://web.archive.org/web/20181225215827/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2008/Table03.pdf%0A |url-status=live |language=en}}</ref>
! [[Lista e vendeve dhe varësive sipas popullsisë|Popullsia]]<br />(2021)<ref name="UN_WPP">{{Cite web |url=https://population.un.org/wpp/ |title=World Population Prospects 2022 |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |access-date=2022-07-17 |language=en}}</ref><ref name="UN_WPP_2022">{{Cite web |url=https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx |title=World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950–2100 |type=«Popullsia totale, më 1 korrik (në mijëra)» |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division |access-date=2022-07-17 |format=XLSX |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306213755/https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20%28Standard%29/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx |archive-date=6 mars 2023 |url-status=dead}}</ref>
! [[Dendësia e popullsisë në vende dhe varësi|Dendësia<br /> e popullsisë]]
! [[Kryeqyteti|Kryeqyteti]]
! [[Gjuha (komunikim)|Emri/t në gjuhën/ët zyrtare]]
! Kodi ISO 3166-1
|-
| [[File:Coat of arms of Anguilla.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Anguilla|size=45}}
| [[Anguilla]]<br />([[Mbretëria e Bashkuar]])
| style="text-align:right;"| {{Cvt|91|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|15753}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|164.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| The Valley
| Anguilla
| AIA
|-
| [[File:Insigne Antiquae et Barbudae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Antigua and Barbuda|size=45}}
| [[Antigua dhe Barbuda]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|442|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|93219}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|199.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Saint Xhons]]
| Antigua and Barbuda
| ATG
|-
| [[File:Insigne Arubae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Aruba|size=45}}
| [[Aruba]]<br />([[Mbretëria e Holandës]]){{Efn|name="two"|Në varësi të përkufizimit, [[Panamaja]] mund të konsiderohet shtet ndërkontinental, ndërsa ishujt ABC (Aruba, Bonaire dhe [[Curaçao]]) dhe [[Trinidadi dhe Tobago]] mund të konsiderohen si pjesë ose të Amerikës Veriore, ose të Amerikës Jugore.}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|180|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|106537}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|594.4|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Oranjestad
| Aruba
| ABW
|-
| [[File:Insigne Bahamarum.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|The Bahamas|size=45}}
| [[Bahamasi]]{{Efn|name="one"|Meqë [[Arkipelagu i Lukajanit]] ndodhet në Oqeanin Atlantik dhe jo në [[Deti i Karaibeve|Detin e Karaibeve]], [[Bahamasi]] bën pjesë në [[Inditë Perëndimore]], por teknikisht nuk është pjesë e [[Karaibet|Karaibeve]], megjithëse Kombet e Bashkuara e grupojnë me to.}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|13943|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|407906}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|24.5|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Nassau]]
| Bahamas
| BHS
|-
| [[File:Insigne Barbatae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Barbados|size=45}}
| [[Barbadosi]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|430|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|281200}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|595.3|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Bridgetown]]
| Barbados
| BRB
|-
| [[File:Insigne Belizae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Belize|size=45}}
| [[Beliza]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|22966|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|400031}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|13.4|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Belmopan]]
| Belize
| BLZ
|-
| [[File:Insigne Bermudae.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of Bermuda.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Bermuda]]<br />(Mbretëria e Bashkuar)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|54|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|64185}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1203.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Hamilton
| Bermuda
| BMU
|-
| [[File:Insigne Insulae Boni Aëris.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Bonaire|size=45}}
| Bonaire<br />([[Mbretëria e Holandës]]){{Efn|name="two"}}<ref name="nethant">Vlerësimet e popullsisë janë marrë nga {{cite web |author=Central Bureau of Statistics Netherlands Antilles |title=Statistical information: Population |url=http://www.cbs.an/population/population_b2.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501150627/http://www.cbs.an/population/population_b2.asp |archive-date=1 May 2010 |publisher=Government of the Netherlands Antilles |access-date=14 October 2010 |language=en}}</ref>
| style="text-align:right;"| {{Cvt|294|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 12.093
| style="text-align:right;"| {{Cvt|41.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Kralendijk
| Boneiru
| BES
|-
| [[File:Insigne Insularum Virginis Britannicae.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Ishujt e Virgjër Britanikë]]<br />(Mbretëria e Bashkuar)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|151|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|31122}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|152.3|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Road Town
| British Virgin Islands
| VGB
|-
| [[File:Arms of Canada.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Canada|size=45}}
| [[Kanadaja]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|9984670|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|38155012}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|3.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Otava]]
| Canada
| CAN
|-
| [[File:Insigne Insularum Caimanenses.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of the Cayman Islands.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Ishujt Cayman]]<br />(Mbretëria e Bashkuar)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|264|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|68136}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|212.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| George Town
| Cayman Islands
| CYM
|-
| [[File:Arms of the French Republic.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|France|size=45}}
| {{ill|Ishulli Kliperton|en|Clipperton Island}} (Franca)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|6|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 0
| style="text-align:right;"| {{Cvt|0|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| —
| Île de Clipperton
| CPT
|-
| [[File:Insigne Costaricum.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Costa Rica|size=45}}
| [[Kosta Rika]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|51180|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|5153957}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|89.6|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[San José (Kosta Rika)|San José]]
| Costa Rica
| CRI
|-
| [[File:Insigne Cubicum.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Cuba|size=45}}
| [[Kuba]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|109886|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|11256372}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|102.0|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Havana]]
| Cuba
| CUB
|-
| [[File:Blason an Curaçao.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Curaçao|size=45}}
| [[Curaçao]]<br />([[Mbretëria e Holandës]]){{Efn|name="two"}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|444|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|190338}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|317.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Willemstad
| Curaçao ([[Gjuha holandeze|holandisht]]); Kòrsou (papiamento)
| CUW
|-
| [[File:Insigne Dominicae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Dominica|size=45}}
| [[Domenika]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|751|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|72412}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|89.2|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Roseau]]
| Dominica
| DMA
|-
| [[File:Insigne Dominicum.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|the=yes|Dominican Republic|size=45}}
| [[Republika Dominikane]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|48671|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|11117873}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|207.3|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Santo Domingo
| República Dominicana
| DOM
|-
| [[File:Insigne Salvatoriae.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of El Salvador.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Salvadori]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|21041|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|6314167}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|293.0|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[San Salvadori]]
| El Salvador
| SLV
|-
| [[File:Insigne Venetiolae.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Federal dependencies of Venezuela's Flag.svg|45px|border|link=|alt=]]
| Varësitë Federale të Venezuelës<br />([[Venezuela]])
| style="text-align:right;"| {{Cvt|342|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 2.155
| style="text-align:right;"| {{Cvt|6.3|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Gran Roque
| Dependencias Federales de Venezuela
| VEN-W
|-
| [[File:Coat of arms of Greenland.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of Greenland.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Grenlanda]]<br />(Mbretëria e Danimarkës)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|2166086|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|56243}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|0.026|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Nuuk]]
| Kalaallit Nunaat ([[Gjuha grenlandeze|grenlandisht]]); Grønland ([[Gjuha daneze|danisht]])
| GRL
|-
| [[File:Insigne Granatae.png|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Grenada|size=45}}
| [[Grenada]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|344|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|124610}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|302.3|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Saint George's]]
| Gwenad
| GRD
|-
| [[File:Coat of arms of Guadeloupe.svg|30px]]
| {{Flagg|pxx|Guadeloupe|size=45}}
| [[Guadalupa]]<br />(Franca)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1628|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|396051}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|246.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Basse-Terre]]
| Gwadloup
| GLP
|-
| [[File:Coat of arms of Guatemala.svg|30px]]
| {{Flagg|pxx|Guatemala|size=45}}
| [[Guatemala]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|108889|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|17608483}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|128.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Guatemala (Qytet)|Qyteti i Guatemalës]]
| Guatemala
| GTM
|-
| [[File:Coat of arms of Haiti.svg|30px]]
| {{Flagg|pxx|Haiti|size=45}}
| [[Haiti]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|27750|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|11447569}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|361.5|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Port-au-Prince]]
| Ayiti/Haïti
| HTI
|-
| [[File:Insigne Honduriae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Honduras|size=45}}
| [[Hondurasi]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|112492|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|10278345}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|66.4|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Tegucigalpa]]
| Honduras
| HND
|-
| [[File:Insigne Iamaicae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Jamaica|size=45}}
| [[Xhamajka]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|10991|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|2827695}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|247.4|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Kingston]]
| Jumieka
| JAM
|-
| [[File:BlasonMartinique.svg|30px]]
| [[File:Flag-of-Martinique.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Martinika]]<br />(Franca)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1128|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|368796}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|352.6|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Fort-de-France
| Martinique ([[Gjuha frënge|frëngjisht]]); Matinik (kreolishtja e Martinikës)
| MTQ
|-
| [[File:Coat of arms of Mexico.svg|30px]]
| {{Flagg|pxx|Mexico|size=45}}
| [[Meksika]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1964375|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|126705138}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|57.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Qyteti i Meksikës]]
| México
| MEX
|-
| [[File:Coat of arms of Montserrat.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of Montserrat.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Montserrati]]<br />(Mbretëria e Bashkuar)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|102|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|4417}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|58.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Plymouth,<br />Brades{{Efn|Për shkak të aktivitetit të vazhdueshëm të vullkanit Soufrière Hills, që nisi në korrik 1995, pjesa më e madhe e Plymouthit u shkatërrua dhe zyrat qeveritare u zhvendosën në Brades. Plymouthi mbetet kryeqyteti ''de jure''.}}
| Montserrat
| MSR
|-
| [[File:Insigne Nicaraguae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Nicaragua|size=45}}
| [[Nikaragua]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|130373|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|6850540}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|44.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Managua]]
| Nicaragua
| NIC
|-
| [[File:Coat of arms of Nueva Esparta State.svg|30px]]
| [[File:Flag of Nueva Esparta.svg|45px|border|link=|alt=]]
| Nueva Esparta<br />(Venezuela)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1151|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 491.610
| style="text-align:right;"| {{Cvt|427.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| La Asunción
| Nueva Esparta
| VEN-O
|-
| [[File:Insigne Panamae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Panama|size=45}}
| [[Panamaja]]{{Efn|name="two"}}{{Efn|name="three"|Panamaja përgjithësisht konsiderohet vend i Amerikës Veriore, megjithëse disa autoritete e ndajnë nëpërmjet [[Kanali i Panamasë|Kanalit të Panamasë]]. Shifrat e paraqitura këtu i përfshijnë të gjithë vendin.}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|75417|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|4351267}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|45.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Qyteti i Panamasë]]
| Panamá
| PAN
|-
| [[File:Insigne Portus divitis.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Puerto Rico|size=45}}
| [[Portorikoja]]<br />(Shtetet e Bashkuara)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|8870|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|3256028}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|448.9|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| San Juan
| Puerto Rico
| PRI
|-
| [[File:Insigne Sabae.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of Saba.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Saba]]<br />([[Mbretëria e Holandës]])<ref name="nethant"/>
| style="text-align:right;"| {{Cvt|13|km2|0|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 1.537
| style="text-align:right;"| {{Cvt|118.2|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| The Bottom
| Saba
| BES
|-
| [[File:Escudo de San Andrés y Providencia.svg|30px]]
| [[File:Flag of San Andrés y Providencia.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Arkipelagu i San Andrésit, Providencias dhe Santa Catalinës|San Andrési dhe Providencia]]<br />([[Kolumbia]])
| style="text-align:right;"| {{Cvt|53|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 77.701
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1468.59|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| San Andrés
| San Andrés
| COL-SAP
|-
| [[File:BlasonSaintBarthelemy.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of France.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Shën Barthélemy]]<br />(Franca)<ref name="popcia">Këto vlerësime të popullsisë janë për vitin 2010 dhe janë marrë nga {{cite web |title=The World Factbook: 2010 edition |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html |publisher=Government of the United States, Central Intelligence Agency |access-date=14 October 2010 |archive-date=26 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126112445/https://web.archive.org/web/20151126112445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2119.html |url-status=dead |language=en}}</ref>
| style="text-align:right;"| {{Cvt|21|km2|disp=br()|sortable=on}}<ref name="areacia">Të dhënat për sipërfaqen tokësore janë marrë nga {{cite web |title=The World Factbook: 2010 edition |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |publisher=Government of the United States, Central Intelligence Agency |access-date=14 October 2010 |archive-date=31 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |url-status=dead |language=en}}</ref>
| style="text-align:right;"| 7.448
| style="text-align:right;"| {{Cvt|354.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Gustavia
| Saint-Barthélemy
| BLM
|-
| [[File:Insigne Sancti Christophori et Nivium.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Saint Kitts and Nevis|size=45}}
| [[Shën Kits dhe Nevis]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|261|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|47606}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|199.2|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| {{ill|Basseterre|en|Basseterre}}
| Saint Kitts and Nevis
| KNA
|-
| [[File:Insigne Sanctae Luciae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Saint Lucia|size=45}}
| [[Shën Luçia]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|539|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|179651}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|319.1|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Castries]]
| Sainte-Lucie
| LCA
|-
| [[File:Insigne Insulae Sancti Martini (Francia).svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of France.svg|45px|border|link=|alt=]]
| Kolektiviteti i Shën Martinit<br />(Franca)<ref name="popcia"/>
| style="text-align:right;"| {{Cvt|54|km2|disp=br()|sortable=on}}<ref name="areacia"/>
| style="text-align:right;"| 29.820
| style="text-align:right;"| {{Cvt|552.2|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Marigot
| Saint-Martin
| MAF
|-
| [[File:BlasonSaintPierreetMiquelon.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of France.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Shën Pierre dhe Miquelon]]<br />(Franca)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|242|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|5883}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|24.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Saint-Pierre
| Saint-Pierre-et-Miquelon
| SPM
|-
| [[File:Insigne Sancti Vincenti et Granatinae.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Saint Vincent and the Grenadines|size=45}}
| [[Shën Vincenti dhe Grenadinet]]
| style="text-align:right;"| {{Cvt|389|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|104332}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|280.2|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Kingstown
| Saint Vincent and the Grenadines
| VCT
|-
| [[File:Insigne Insulae Eustathii.svg|30px|link=|alt=]]
| [[File:Flag of Sint Eustatius.svg|45px|border|link=|alt=]]
| Sint Eustatius<br />([[Mbretëria e Holandës]])<ref name="nethant"/>
| style="text-align:right;"| {{Cvt|21|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| 2.739
| style="text-align:right;"| {{Cvt|130.4|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Oranjestad
| Sint Eustatius
| BES
|-
| [[File:Insigne Insulae Sancti Martini (Nederlandia).svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Sint Maarten|size=45}}
| Sint Maarten<br />([[Mbretëria e Holandës]])
| style="text-align:right;"| {{Cvt|34|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|44042}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|1176.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Philipsburg
| Sint Maarten
| SXM
|-
| [[File:Insigne Trinitatis et Tobaci.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|Trinidad and Tobago|size=45}}
| [[Trinidadi dhe Tobago]]{{Efn|name="two"}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|5130|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|1525663}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|261.0|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Port-of-Spain]]
| Trinidad and Tobago
| TTO
|-
| [[File:Shield of the Turks and Caicos Islands.svg|30px]]
| [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Turks dhe Kaikos]]<br />(Mbretëria e Bashkuar){{Efn|Meqë [[Arkipelagu i Lukajanit]] ndodhet në Oqeanin Atlantik dhe jo në [[Deti i Karaibeve|Detin e Karaibeve]], [[Turks dhe Kaikos|Ishujt Turks dhe Kaikos]] bëjnë pjesë në [[Inditë Perëndimore]], por teknikisht nuk janë pjesë e [[Karaibet|Karaibeve]], megjithëse Kombet e Bashkuara i grupojnë me to.}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|948|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|45114}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|34.8|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Grand Turk (Cockburn Town)
| Turks and Caicos Islands
| TCA
|-
| [[File:Coat of arms of the United States.svg|30px|link=|alt=]]
| {{Flagg|pxx|the=yes|United States|size=45}}
| [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]{{Efn|Përfshihen shtetet e Havait dhe Alaskës, të cilat të dyja janë të ndara nga pjesa kryesore kontinentale e SHBA-së. Havai ndodhet larg masës tokësore të Amerikës Veriore, në Oqeanin Paqësor, ndaj zakonisht lidhet më shumë me territoret e tjera të Oqeanisë, ndërsa Alaska ndodhet midis [[Azia|Azisë]] ([[Rusia|Rusisë]]) dhe [[Kanadaja|Kanadasë]].}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|9629091|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|336997624}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|32.7|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| [[Uashington D.C.]]
| United States of America
| USA
|-
| [[File:Seal of the United States Virgin Islands.svg|30px]]
| [[File:Flag of the United States Virgin Islands.svg|45px|border|link=|alt=]]
| [[Ishujt e Virgjër të Shteteve të Bashkuara]]<br />(Shtetet e Bashkuara)
| style="text-align:right;"| {{Cvt|347|km2|disp=br()|sortable=on}}
| style="text-align:right;"| {{Nts|100091}}
| style="text-align:right;"| {{Cvt|317.0|/km2|disp=br()|sortable=on}}
| Charlotte Amalie
| U.S. Virgin Islands
| VIR
|-
! colspan="3"| Gjithsej
! style="text-align:left;"| {{Cvt|24500995|km2|disp=br()|sortable=on}}
! style="text-align:left;"| {{Nts|583473912}}
! style="text-align:left;"| {{Cvt|{{#expr:(541720440/24500995) round 1}}|/km2|disp=br()|sortable=on}}
! colspan="3"|
|}
== Ekonomia ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ekonomia e Amerikës së Veriut|en|Economy of North America}}}}
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e vendeve të Amerikës së Veriut sipas PBB-së nominale|en|List of North American countries by GDP (nominal)}}, {{ill|Lista e vendeve të Amerikës së Veriut sipas PBB-së (PPP)|en|List of North American countries by GDP (PPP)}}}}
{| class="wikitable" style="text-align: right; float:right; border:1px solid #aaa; margin:10px"
|- style="background:#dbdbdb;"
! Renditja
! Shteti ose territori
! {{ill|PBB-ja|en|List of IMF ranked countries by past and projected GDP (nominal)}} <small>(nominale, viti i pikut)</small><br /><small>miliona {{ill|Dollari ndërkombëtar|en|International dollar|lt=USD}}</small>
! {{ill|PBB-ja|en|List of countries by past and projected GDP (PPP)}}<ref name="IMF Data">{{Cite web |title=World Economic Outlook Database April 2026 |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0)|access-date=2026-04-18 |website=International Monetary Fund |language=en}}</ref> <small>(PPP, viti i pikut)</small><br /><small>miliona {{ill|Dollari ndërkombëtar|en|International dollar|lt=USD}}</small>
|-
| 1 ||align=left|{{Flag|United States}} ||32.383.920||32.383.920
|-
| 2 ||align=left|{{Flag|Mexico}} ||2.120.855||3.580.952
|-
| 3 ||align=left|{{Flag|Canada}} ||2.507.340||2.910.718
|-
| 4 ||align=left|{{Nowrap|{{Flag|Cuba}}<ref>{{Cite web |url=https://databankfiles.worldbank.org/public/ddpext_download/GDP.pdf |title=World Bank's GDP (Nominal) data for Cuba |access-date=2023-07-16 |archive-date=2023-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716085238/https://databankfiles.worldbank.org/public/ddpext_download/GDP.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> (2021, 2015)}}||545.218||254.865
|-
| 5 ||align=left|{{Flag|Dominican Republic}}||136.148||353.142
|-
| 6 ||align=left|{{Flag|Guatemala}}||128.886||303.207
|-
| 7 ||align=left|{{Flag|Panama}}||95.024||214.435
|}
PBB-ja për frymë e Amerikës së Veriut u vlerësua në tetor 2016 nga [[Fondi Monetar Ndërkombëtar]] (FMN) në 41.830 dollarë, duke e bërë atë kontinentin më të pasur në botë,<ref name="IMFcapitaGDP"/> e ndjekur nga [[Oqeania]].<ref name="cia-us"/>
SHBA-ja ka ekonominë më të madhe në botë.<ref name="cia-us">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |title=United States, Economy |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=2011-06-01 |archive-date=2021-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321202516/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |url-status=dead |language=en}}</ref> Në vitin 2016, sipas [[Banka Botërore|Bankës Botërore]], PBB-ja për frymë e SHBA-së e vlerësuar sipas PPP-së ishte 57.466 dollarë dhe ekonomia e saj ishte më e zhvilluara teknologjikisht nga të tria.<ref>{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?year_high_desc=true |title=GDP per capita (current US$) – Data |publisher=World Bank |access-date=2017-09-24 |archive-date=2017-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913231748/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?year_high_desc=true |url-status=live |language=en}}</ref> Sektori i shërbimeve përbënte 77% të PBB-së së vendit (sipas vlerësimeve të vitit 2010), industria 22% dhe bujqësia 1,2%.<ref name="cia-us"/> Ekonomia e SHBA-së është gjithashtu ekonomia me rritjen më të shpejtë në Amerikën e Veriut dhe në tërë kontinentin e Amerikës,<ref name="IMFcapitaGDP"/><ref>{{cite web |url=http://statisticstimes.com/economy/south-american-countries-by-gdp-per-capita.php |last=International Monetary Fund |publisher=International Monetary Fund |title=List of South American countries by GDP per capita |work=World Economic Outlook |date=October 2016 |access-date=2017-09-25 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010112722/http://statisticstimes.com/economy/south-american-countries-by-gdp-per-capita.php |url-status=live |language=en}}</ref> si dhe ka PBB-në më të lartë për frymë në kontinentin e Amerikës.<ref name="IMFcapitaGDP">{{cite web |url=http://statisticstimes.com/economy/north-american-countries-by-gdp-per-capita.php |author=International Monetary Fund |publisher=International Monetary Fund |title=List of North American countries by GDP per capita |work=World Economic Outlook |date=October 2016 |access-date=2017-02-22 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924205236/http://statisticstimes.com/economy/north-american-countries-by-gdp-per-capita.php |archive-date=2017-09-24 |language=en}}</ref>
Kanadaja ka rritje të ndjeshme në sektorët e shërbimeve, minierave dhe industrisë përpunuese.<ref name="cia-ca">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |title=Canada, Economy |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=2011-06-01 |archive-date=2021-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922212931/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |url-status=dead |language=en}}</ref> PBB-ja për frymë e Kanadasë sipas PPP-së u vlerësua në 44.656 dollarë, ndërsa në vitin 2014 ajo kishte PBB-në e 11-të më të madhe nominale.<ref name="cia-ca"/> Sektori i shërbimeve përbënte 78% të PBB-së së vendit (sipas vlerësimeve të vitit 2010), industria 20% dhe bujqësia 2%.<ref name="cia-ca"/> Meksika ka PBB për frymë prej 16.111 dollarësh sipas PPP-së; në vitin 2014, ajo kishte PBB-në e 15-të më të madhe nominale në botë.<ref name="imf-mx">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=42&pr.y=9&sy=2009&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a= |title=World Economic Outlook Database, October 2010 |publisher=International Monetary Fund |access-date=2011-03-05 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429202110/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=42&pr.y=9&sy=2009&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a= |url-status=live |language=en}}</ref>
Duke qenë një {{ill|Vend i sapoindustrializuar|en|Newly industrialized country|lt=vend i sapoindustrializuar}},<ref name="AIA">{{Cite book |title=Geography, An Integrated Approach |first=David |last=Waugh |chapter=Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22) |pages=563, 576–579, 633, and 640 |publisher=Nelson Thornes Ltd. |edition=3rd |year=2000 |isbn=978-0-17-444706-1 |language=en}}</ref> Meksika ruan objekte dhe veprimtari industriale e bujqësore si moderne, ashtu edhe të vjetruara.<ref name="cia-mex">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |title=Mexico, Economy |publisher=U.S. Central Intelligence Agency |access-date=2011-06-01 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |language=en}}</ref> Burimet kryesore të të ardhurave të saj janë nafta, eksportet industriale, mallrat e prodhuara, elektronika, industria e rëndë, automjetet, ndërtimi, ushqimi, bankat dhe shërbimet financiare.<ref>{{cite web |url=http://www.stratfor.com/global_market_brief_mexico_sees_decline_remittances |title=Stratfor Global Market – Mexico |publisher=Stratfor |date=2007-08-30 |access-date=2010-05-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307204352/http://www.stratfor.com/global_market_brief_mexico_sees_decline_remittances |archive-date=2012-03-07 |language=en}}</ref>
Ekonomia e Amerikës së Veriut është e përcaktuar dhe e strukturuar mirë në tri zona kryesore ekonomike.<ref name="UANL">{{cite book |last1=De la Torre |first1=Miguel |last2=Benavides |first2=Benigno |last3=Saldaña |first3=José |last4=Fernández |first4=Jesús |title=Sociología y Profesión |trans-title=Sociology and Profession |year=2008 |publisher=Nuevo León Autonomous University (UANL) |location=Monterrey |isbn=978-970-24-0051-6 |page=116 |chapter=Las profesiones en México: condiciones económicas, culturales y sociales |language=es |quote=La economía de América del Norte se encuentra bien definida y estructurada en tres principales áreas económicas: el Tratado de Libre Comercio de América del Norte (TLCAN), el CARICOM y el Mercado Común Centroamericano}}</ref> Këto zona përfshijnë ato që mbulohen nga Marrëveshja e Tregtisë së Lirë të Amerikës së Veriut (NAFTA), Komuniteti dhe Tregu i Përbashkët i Karaibeve (CARICOM) dhe Tregu i Përbashkët i Amerikës Qendrore (CACM).<ref name="UANL"/>{{Qartëso|reason=Artikulli i Wikipedia-s për CARICOM-in thotë se kishte katër anëtarë themelues dhe se aktualisht ka pesëmbëdhjetë anëtarë. A duhet rishikuar kjo fjali?|date=October 2026}} Nga këto blloqe tregtare, SHBA-ja merr pjesë në dy. Përveç blloqeve më të mëdha tregtare, ekziston edhe Marrëveshja e Tregtisë së Lirë Kanada–Kosta Rika, krahas shumë marrëdhënieve të tjera të tregtisë së lirë, shpesh mes vendeve më të mëdha e më të zhvilluara dhe vendeve të Amerikës Qendrore e Karaibeve.
[[File:President Donald J. Trump at the G20 Summit (44300765490).jpg|thumb|Presidenti meksikan [[Enrique Peña Nieto]], [[Presidenti i Shteteve të Bashkuara|presidenti i SHBA-së]] [[Donald Trump]] dhe {{ill|Kryeministri i Kanadasë|en|Prime Minister of Canada|lt=kryeministri kanadez}} [[Justin Trudeau]] nënshkruajnë Marrëveshjen SHBA–Meksikë–Kanada gjatë samitit të G20-s në Buenos Aires më 2018]]
NAFTA-ja përbënte një nga katër blloqet më të mëdha tregtare në botë.<ref>{{cite web |title=Regional Trade Blocs |url=http://ucatlas.ucsc.edu/trade/subtheme_trade_blocs.php |publisher=University of California, Santa Cruz |access-date=2011-06-10 |archive-date=2011-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110701135703/http://ucatlas.ucsc.edu/trade/subtheme_trade_blocs.php |url-status=dead |language=en}}</ref> Zbatimi i saj në vitin 1994 synonte njëtrajtësimin ekonomik, me shpresën për të eliminuar pengesat ndaj tregtisë dhe investimeve të huaja mes Kanadasë, SHBA-së dhe Meksikës.<ref>{{cite encyclopedia |title=North American Free Trade Agreement |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/418784/North-American-Free-Trade-Agreement-NAFTA |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2011-06-10 |archive-date=2011-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110904104559/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/418784/North-American-Free-Trade-Agreement-NAFTA |url-status=live |language=en}}</ref> Kanadaja dhe SHBA-ja kishin tashmë marrëdhënien më të madhe dypalëshe tregtare në botë, dhe e kanë ende edhe sot; marrëdhëniet tregtare mes Kanadasë dhe SHBA-së lejonin tashmë tregtinë pa taksa e tarifa kombëtare,<ref>{{cite web |title=CRS Report for Congress: United States-Canada Trade and Economic Relationship – Prospects and Challenges |url=http://www.nationalaglawcenter.org/assets/crs/RL33087.pdf |publisher=Congress Research Service |last=Fergusson |first=Ian |access-date=2011-06-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060806171755/http://www.nationalaglawcenter.org/assets/crs/RL33087.pdf |archive-date=2006-08-06 |language=en}}</ref> ndërsa NAFTA-ja i mundësoi Meksikës të përfitonte tregti të ngjashme pa dogana. Marrëveshja e tregtisë së lirë mundësoi heqjen e tarifave që më parë zbatoheshin për tregtinë SHBA–Meksikë. Vëllimi tregtar është rritur vazhdimisht çdo vit dhe, në vitin 2010, tregtia tokësore mes tri vendeve të NAFTA-s shënoi një rritje rekord historike prej 24,3%, ose 791 miliardë dollarësh amerikanë.<ref>{{cite web |url=http://www.integrationpoint.com/globaltradenews/index.php/nafta-trade-volume-increases/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808161643/http://www.integrationpoint.com/globaltradenews/index.php/nafta-trade-volume-increases/ |archive-date=2011-08-08 |title=NAFTA Trade Volume Increases |access-date=2011-05-12 |url-status=dead |language=en}}</ref> Prodhimi i brendshëm bruto (PBB) i bllokut tregtar NAFTA, sipas barazisë së fuqisë blerëse (BFB), është më i madhi në botë, me 17,617 trilionë dollarë amerikanë.
<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2010&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C943%2C963%2C686%2C616%2C688%2C223%2C518%2C516%2C728%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C522%2C278%2C622%2C692%2C156%2C694%2C624%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C184%2C132%2C524%2C646%2C361%2C648%2C362%2C915%2C364%2C134%2C732%2C652%2C366%2C174%2C734%2C328%2C144%2C258%2C146%2C656%2C463%2C654%2C528%2C336%2C923%2C263%2C738%2C268%2C578%2C532%2C537%2C944%2C742%2C176%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C178%2C869%2C436%2C746%2C136%2C926%2C343%2C466%2C158%2C112%2C439%2C111%2C916%2C298%2C664%2C927%2C826%2C846%2C542%2C299%2C967%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698&s=PPPGDP&grp=0&a=&pr.x=41&pr.y=16 |title=2010 Report Countries by GDP (PPP) |publisher=International Monetary Fund |date=2006-09-14 |access-date=2011-10-31 |archive-date=2011-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008054821/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2010&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C941%2C914%2C446%2C612%2C666%2C614%2C668%2C311%2C672%2C213%2C946%2C911%2C137%2C193%2C962%2C122%2C674%2C912%2C676%2C313%2C548%2C419%2C556%2C513%2C678%2C316%2C181%2C913%2C682%2C124%2C684%2C339%2C273%2C638%2C921%2C514%2C948%2C218%2C943%2C963%2C686%2C616%2C688%2C223%2C518%2C516%2C728%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C522%2C278%2C622%2C692%2C156%2C694%2C624%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C716%2C321%2C456%2C243%2C722%2C248%2C942%2C469%2C718%2C253%2C724%2C642%2C576%2C643%2C936%2C939%2C961%2C644%2C813%2C819%2C199%2C172%2C184%2C132%2C524%2C646%2C361%2C648%2C362%2C915%2C364%2C134%2C732%2C652%2C366%2C174%2C734%2C328%2C144%2C258%2C146%2C656%2C463%2C654%2C528%2C336%2C923%2C263%2C738%2C268%2C578%2C532%2C537%2C944%2C742%2C176%2C866%2C534%2C369%2C536%2C744%2C429%2C186%2C433%2C925%2C178%2C869%2C436%2C746%2C136%2C926%2C343%2C466%2C158%2C112%2C439%2C111%2C916%2C298%2C664%2C927%2C826%2C846%2C542%2C299%2C967%2C582%2C443%2C474%2C917%2C754%2C544%2C698&s=PPPGDP&grp=0&a=&pr.x=41&pr.y=16 |url-status=live |language=en}}</ref> Kjo i atribuohet pjesërisht faktit se ekonomia e [[Shtetet e Bashkuara|SHBA-së]] është ekonomia kombëtare më e madhe në botë; në vitin 2010, vendi kishte një PBB nominale prej rreth 14,7 trilionë dollarësh.<ref name="bea2011">{{Cite press release |url=https://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/2011/pdf/gdp4q10_adv.pdf |title=BEA News Release: Gross Domestic Product |publisher=Bureau of Economic Analysis |access-date=2014-02-03 |archive-date=2014-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709041929/http://web.archive.org/web/20140709041929/http://www.bea.gov/newsreleases/national/gdp/2011/pdf/gdp4q10_adv.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> Vendet e NAFTA-s janë gjithashtu disa nga partnerët më të mëdhenj tregtarë të njëri-tjetrit. SHBA-ja është partneri më i madh tregtar i [[Kanadaja|Kanadasë]] dhe [[Meksiko|Meksikës]],<ref>{{cite web |title=United States Foreign Trade Highlights |url=https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/top1012yr.html |publisher=United States of America Bureau of the Census |access-date=2014-02-03 |archive-date=2020-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114003737/https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/top1012yr.html |url-status=live |language=en}}</ref> ndërsa Kanadaja dhe Meksika janë secila partnerja e tretë më e madhe tregtare e tjetrës.<ref>{{cite web |title=Canadian Manufacturing Association |url=http://www.canadianmanufacturing.com/general/increase-bilateral-trade-between-nafta-countries-cme-32091 |access-date=2011-06-09 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604035537/http://web.archive.org/web/20110604035537/http://www.canadianmanufacturing.com/general/increase-bilateral-trade-between-nafta-countries-cme-32091 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Mexico Free Trade Agreements |url=https://fas.org/sgp/crs/row/R40784.pdf |publisher=Federation of American Scientists |access-date=2011-06-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623092721/http://web.archive.org/web/20110623092721/http://fas.org/sgp/crs/row/R40784.pdf |archive-date=2011-06-23 |language=en}}</ref> Në vitin 2018, NAFTA-ja u zëvendësua nga [[Marrëveshja SHBA–Meksikë–Kanada|Marrëveshja SHBA–Meksikë–Kanada (USMCA)]].
Blloku tregtar i Karaibeve (CARICOM) u krijua në vitin 1973, kur u nënshkrua një marrëveshje nga 15 vende të Karaibeve. Në vitin 2000, vëllimi tregtar i CARICOM-it ishte 96 miliardë dollarë amerikanë. CARICOM-i mundësoi gjithashtu krijimin e një {{ill|CARICOM passport|en|CARICOM passport|lt=pasaporte të përbashkët}} për vendet e asociuara. Gjatë dekadës së fundit, blloku tregtar u përqendrua kryesisht te marrëveshjet e tregtisë së lirë; nën kujdesin e Zyrës së Negociatave Tregtare të CARICOM-it, marrëveshje të tilla janë nënshkruar dhe kanë hyrë në fuqi.
Integrimi i ekonomive të Amerikës Qendrore u zhvillua pas nënshkrimit të marrëveshjes për Tregun e Përbashkët të Amerikës Qendrore në vitin 1961; kjo ishte përpjekja e parë për t'i përfshirë vendet e kësaj zone në një bashkëpunim më të ngushtë financiar. Zbatimi në vitin 2006 i Marrëveshjes së Tregtisë së Lirë të Amerikës Qendrore (CAFTA) e la të paqartë të ardhmen e CACM-së.<ref>{{cite web |title=Central American Community and Market |url=http://www.infoplease.com/ce6/history/A0811094.html |publisher=Pearson Education |access-date=2014-02-03 |archive-date=2012-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015060116/http://web.archive.org/web/20121015060116/http://www.infoplease.com/ce6/history/A0811094.html |url-status=live |language=en}}</ref> Marrëveshja e Tregtisë së Lirë të Amerikës Qendrore u nënshkrua nga pesë vende të Amerikës Qendrore, Republika Dominikane dhe SHBA-ja. Synimi kryesor i CAFTA-s është krijimi i një zone të tregtisë së lirë të ngjashme me atë të NAFTA-s. Përveç SHBA-së, Kanadaja mban marrëdhënie edhe me blloqet tregtare të Amerikës Qendrore.
Këto vende marrin pjesë edhe në blloqe tregtare ndërkontinentale. Meksika merr pjesë në [[Marrëveshja e Tregtisë së Lirë G3|Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë G3]] me Kolumbinë dhe Venezuelën dhe ka një marrëveshje tregtare me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. SHBA-ja ka propozuar dhe zbatuar marrëveshje tregtare në kuadër të {{ill|Transatlantic Free Trade Area|en|Transatlantic Free Trade Area|lt=Zonës Transatlantike të Tregtisë së Lirë}}, mes saj dhe Bashkimit Evropian; {{ill|U.S.–Middle East Free Trade Area|en|U.S.–Middle East Free Trade Area|lt=Zonës së Tregtisë së Lirë SHBA–Lindja e Mesme}}, mes saj dhe disa vendeve të Lindjes së Mesme; dhe {{ill|Trans-Pacific Strategic Economic Partnership|en|Trans-Pacific Strategic Economic Partnership|lt=Partneritetit Strategjik Ekonomik Trans-Paqësor}}, mes vendeve të Azisë Juglindore, Australisë dhe Zelandës së Re.
Këto vende marrin pjesë edhe në blloqe tregtare ndërkontinentale. Meksika merr pjesë në [[Marrëveshja e Tregtisë së Lirë G3|Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë G3]] me Kolumbinë dhe Venezuelën dhe ka një marrëveshje tregtare me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]. SHBA-ja ka propozuar dhe zbatuar marrëveshje tregtare në kuadër të {{ill|Transatlantic Free Trade Area|en|Transatlantic Free Trade Area|lt=Zonës Transatlantike të Tregtisë së Lirë}}, mes saj dhe Bashkimit Evropian; {{ill|U.S.–Middle East Free Trade Area|en|U.S.–Middle East Free Trade Area|lt=Zonës së Tregtisë së Lirë SHBA–Lindja e Mesme}}, mes saj dhe disa vendeve të Lindjes së Mesme; dhe {{ill|Trans-Pacific Strategic Economic Partnership|en|Trans-Pacific Strategic Economic Partnership|lt=Partneritetit Strategjik Ekonomik Trans-Paqësor}}, mes vendeve të Azisë Juglindore, Australisë dhe Zelandës së Re.
=== <span id="Infrastructure">Transporti</span> ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Transporti në Amerikën e Veriut|en|Transportation in North America}}}}
[[File:Class1rr.png|thumb|Harta e vitit 2006 e rrjetit të {{ill|Hekurudha e klasit I|en|Class I railroad}} në Amerikën e Veriut]]
Rruga e {{ill|Autostrada Panamerikane|en|Pan-American Highway}} në kontinentet amerikane është pjesë e një rrjeti rrugësh me gjatësi gati {{Cvt|48000|km}}, që përshkon vendet kontinentale. Nuk ka një gjatësi përfundimtare të përcaktuar për Autostradën Panamerikane, pasi qeveritë e SHBA-së dhe Kanadasë nuk kanë përcaktuar kurrë zyrtarisht rrugë të veçanta si pjesë të saj, ndërsa Meksika ka zyrtarisht shumë degë që lidhen me kufirin e SHBA-së. Megjithatë, gjatësia e përgjithshme e pjesës nga Meksika deri në skajin verior të autostradës është afërsisht {{cvt|16000|mi|km|order=flip}}.
Hekurudha e parë transkontinentale në SHBA u ndërtua gjatë viteve 1860, duke lidhur rrjetin hekurudhor të lindjes së vendit me Kaliforninë, në bregdetin e Paqësorit. E përfunduar më 10 maj 1869, gjatë ceremonisë së famshme të {{ill|Kunji i artë|en|golden spike}} në {{ill|Maja Promontory, Juta|en|Promontory Summit, Utah}}, ajo krijoi një rrjet kombëtar të mekanizuar transporti, që revolucionarizoi popullsinë dhe ekonominë e [[Perëndimi i Vjetër|kufirit perëndimor amerikan]], duke përshpejtuar kalimin nga {{ill|Karvani i vagonëve|en|wagon train|lt=karvanët e vagonëve}} të dekadave të mëparshme te një sistem modern transporti.<ref name="WDL">{{cite web |url=http://www.wdl.org/en/item/11371/ |title=Ceremony at "Wedding of the Rails", May 10, 1869, at Promontory Point, Utah |website=[[World Digital Library]] |date=1869-05-10 |access-date=2013-07-20 |archive-date=2013-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131018052635/http://www.wdl.org/en/item/11371/ |url-status=live |language=en}}</ref> Megjithëse ishte një arritje, ajo u bë hekurudha e parë transkontinentale duke lidhur një mori hekurudhash të lindjes së SHBA-së me Paqësorin, por nuk ishte sistemi i vetëm hekurudhor më i madh në botë. Deri më 1867, {{ill|Hekurudha Grand Trunk|en|Grand Trunk Railway}} e Kanadasë kishte grumbulluar tashmë më shumë se {{cvt|2055|km}} shina, duke lidhur Ontarion me provincat kanadeze të Atlantikut, deri në {{ill|Port Huron, Miçigan|en|Port Huron, Michigan}} në perëndim, përmes {{ill|Sarnia, Ontario|en|Sarnia, Ontario}}.
=== Komunikimet ===
Një sistem i përbashkët telefonik i njohur si {{ill|Plani i Numërimit të Amerikës së Veriut|en|North American Numbering Plan}} është një [[Kodi telefonik|plan i integruar numërimi telefonik]] për 24 vende dhe territore: SHBA-në dhe {{ill|Territoret ishullore të SHBA-së|en|Insular area|lt=territoret e saj}}, Kanadanë, Bermudën dhe 17 vende të Karaibeve.
== Demografia ==
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Lista e vendeve të Amerikës së Veriut sipas popullsisë|en|List of North American countries by population}}, {{ill|Lista e vendeve të Amerikës së Veriut sipas jetëgjatësisë|en|List of North American countries by life expectancy}}}}
[[File:Non-Native American Nations Control over N America 1750-2008.gif|thumb|Kontrolli dhe pretendimet e vendeve joindigjene mbi Amerikën e Veriut, {{Rreth|1750 to 2008}}]]
Kanadaja dhe Shtetet e Bashkuara janë vendet më të pasura dhe më të [[Shtetet e zhvilluara|zhvilluara]] të kontinentit, të ndjekura nga Meksika, një vend i sapoindustrializuar.<ref name="AIA"/> Vendet e Amerikës Qendrore dhe Karaibeve kanë nivele të ndryshme zhvillimi ekonomik dhe njerëzor. Për shembull, shtetet e vogla ishullore të Karaibeve, si Barbadosi, Trinidadi dhe Tobagoja, si dhe Antigua dhe Barbuda, kanë një {{ill|Prodhimi i Brendshëm Bruto (PPP) për frymë|en|List of countries by GDP (PPP) per capita|lt=PBB (PPP) për frymë}} më të lartë se Meksika, për shkak të popullsisë së tyre më të vogël. Panamaja dhe Kosta Rika kanë një [[Lista e shteteve sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor|Indeks të Zhvillimit Njerëzor]] dhe PBB dukshëm më të lartë se vendet e tjera të Amerikës Qendrore.<ref name="UNDP">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20101108160356/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete.pdf |archive-date=2010-11-08 |title=2010 Human Development Report |date=January 2010 |publisher=[[Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillimin]] |pages=148–151 |access-date=2011-05-06 |language=en}}</ref> Për më tepër, megjithëse Grenlanda ka burime të shumta nafte dhe mineralesh, pjesa më e madhe e tyre mbetet e pashfrytëzuar dhe ishulli varet ekonomikisht nga peshkimi, turizmi dhe subvencionet nga Danimarka. Megjithatë, ishulli është shumë i zhvilluar.<ref>{{Cite news |url=https://www.economist.com/news/europe/21640224-falling-crude-prices-are-forcing-greenland-put-plans-split-denmark-independence-ice |title=Independence on ice |date=2015-01-21 |newspaper=The Economist |access-date=2017-09-06 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701163114/http://www.economist.com/news/europe/21640224-falling-crude-prices-are-forcing-greenland-put-plans-split-denmark-independence-ice |url-status=live |language=en}}</ref>
Nga pikëpamja demografike, Amerika e Veriut është e larmishme nga ana etnike. Tri grupet më të mëdha janë [[Njerëz të bardhë|të bardhët]], [[Mestikët|mestikët]] dhe {{ill|Njerëz të zinj|en|Black people|lt=zezakët}}.<ref name="Composed">{{cite book |url=https://as.nyu.edu/content/dam/nyu-as/faculty/documents/Pop.Comp.IESBS.2001.pdf |chapter=Population Composition by Race and Ethnicity: North America |department=[[Universiteti i Nju Jorkut]] |publisher={{ill|Elsevier Science|en|Elsevier Science}} |pages=11745–11749 |title=International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences |isbn=0-08-043076-7 |edition=1 |editor1=N.J. Smelser |editor-link1=Neil Smelser |editor2=P.B. Baltes |editor-link2=Paul Baltes |year=2001 |access-date=2021-06-24 |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204640/https://as.nyu.edu/content/dam/nyu-as/faculty/documents/Pop.Comp.IESBS.2001.pdf |url-status=live |language=en}}</ref> Përveç grupeve të tjera më të vogla, ka edhe një pakicë të konsiderueshme popujsh indigjenë amerikanë dhe {{ill|Popuj aziatikë|en|Asian people|lt=aziatikësh}}.<ref name="Composed"/>
=== Gjuhët ===
[[File:Chinatown 1.jpg|thumb|{{ill|Qytetet kineze në Queens|en|Chinatowns in Queens|lt=Qyteti Kinez në Flushing}}, në [[Nju Jork Siti|Nju Jork]], është bërë qendra globale e sotme e {{ill|Emigrimi kinez|en|Chinese emigration|lt=emigracionit kinez}} dhe qendra ndërkombëtare e kontrollit që drejton këtë migrim. Shumë gjuhë janë përhapur në shoqërinë e Amerikës së Veriut.<ref name="NYC800Languages">{{cite news |title=Linguistics – Say what? |url=https://www.economist.com/science-and-technology/2011/09/10/say-what |access-date=2024-08-30 |publisher=The Economist |language=en}}</ref><ref name="NYCPrimaryChineseDestination">{{cite news |author=Sullivan |first=Eileen |date=2023-11-24 |title=Growing Numbers of Chinese Migrants Are Crossing the Southern Border |url=https://www.nytimes.com/2023/11/24/us/politics/china-migrants-us-border.html |access-date=2023-11-24 |newspaper=The New York Times |quote=Flushing, Queens, has been a destination for Chinese citizens for generations. |language=en}}</ref>]]
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Gjuhët e Amerikës së Veriut|en|Languages of North America}}}}
Gjuhët mbizotëruese në Amerikën e Veriut janë [[Gjuha angleze|anglishtja]], [[Gjuha spanjolle|spanjishtja]] dhe [[Gjuha franceze|frëngjishtja]]. [[Gjuha daneze|Danishtja]] është e përhapur në Grenlandë, krahas [[Gjuha grenlandeze|grenlandishtes]], ndërsa [[Gjuha holandeze|holandishtja]] flitet përkrah gjuhëve vendore në [[Antilet Holandeze|Karaibet Holandeze]]. Termi «Anglo-Amerikë» përdoret për t'iu referuar vendeve anglishtfolëse të kontinentit amerikan: përkatësisht Kanadasë, ku anglishtja dhe frëngjishtja janë gjuhë zyrtare, dhe SHBA-së, por ndonjëherë edhe Belizes dhe pjesëve të zonës tropikale, veçanërisht {{ill|Karaibet e Komonuelthit|en|Commonwealth Caribbean}}. «Amerika Latine» u referohet pjesëve të tjera të kontinentit amerikan (përgjithësisht në jug të SHBA-së), ku mbizotërojnë spanjishtja dhe [[Gjuha portugeze|portugalishtja]]—të dyja {{ill|Gjuhët romane|en|Romance language|lt=gjuhë romane}}, që rrjedhin nga {{ill|Gjuha latine|en|Latin language|lt=latinishtja}}—(megjithëse vendet frankofone zakonisht përjashtohen): republikat e tjera të Amerikës Qendrore (por jo gjithmonë Belizeja), një pjesë e Karaibeve (jo zonat holandishtfolëse, anglishtfolëse ose frëngjishtfolëse), Meksika dhe pjesa më e madhe e Amerikës së Jugut (përveç [[Guajana|Guajanës]], [[Surinami|Surinamit]], [[Guajana Franceze|Guajanës Franceze]] [Francë] dhe [[Ishujt Falkland|Ishujve Falkland]] [MB]).
SHBA-ja ka një popullsi të larmishme nga ana etnike, dhe 37 grupe prejardhjeje kanë mbi një milion pjesëtarë.<ref name="An2000">{{cite web |title=Ancestry 2000 |url=https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf |date=June 2004 |publisher=U.S. Census Bureau |url-status=live |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20041204015245/https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf |archive-date=2004-12-04 |access-date=2016-12-02 |language=en}}</ref> Gjuha frënge ka luajtur historikisht një rol të rëndësishëm në Amerikën e Veriut dhe vazhdon të ketë prani të veçantë në disa rajone. Kanadaja është zyrtarisht dygjuhëshe. Frëngjishtja është gjuhë zyrtare në provincën e [[Kebeku (provincë)|Kebekut]], ku 95% e banorëve e flasin si gjuhë të parë ose të dytë; ajo është gjithashtu gjuhë zyrtare krahas anglishtes në provincën e [[New Brunswick]]. Vende të tjera ku flitet frëngjishtja përfshijnë provincën e [[Ontario]]s (gjuha zyrtare është anglishtja, por vlerësohet se ka 600.000 franko-ontarianë), provincën e [[Manitoba]]s (frëngjishtja është gjuhë zyrtare krahas anglishtes sipas ''[[De jure|de jure]]''), {{ill|Antilet Franceze|en|French West Indies}} dhe {{ill|Sen-Pjer dhe Mikelon|en|Saint-Pierre et Miquelon}}, si dhe shtetin amerikan të [[Luiziana|Luizianës]], ku frëngjishtja është gjithashtu gjuhë zyrtare. Haiti përfshihet në këtë grup për shkak të lidhjeve historike, por haitianët flasin edhe {{ill|Gjuha kreole haitiane|en|Haitian Creole language|lt=kreolisht}}, krahas frëngjishtes. Po kështu, frëngjishtja dhe kreolishtja e Antileve Franceze fliten në Shën Luçia dhe {{ill|Komonuelthi i Dominikës|en|Commonwealth of Dominica}}, krahas anglishtes.
===Gjuhët vendase===
[[File:Langs N.Amer.png|thumb|[[Gjuha e parë|Gjuhët amtare]] të Shteteve të Bashkuara, Kanadasë, Grenlandës dhe Meksikës veriore]]
Në Amerikën e Veriut fliten shumë [[Gjuhët indigjene të Amerikave|gjuhë indigjene]], ku rreth 6 milionë banorë të Meksikës flasin një gjuhë indigjene në shtëpi,<ref>{{Cite web |last=Cocking |first=Lauren |title=A Guide To Mexico's Indigenous Languages |url=https://theculturetrip.com/north-america/mexico/articles/a-guide-to-mexicos-indigenous-languages/ |access-date=2020-08-16 |website=Culture Trip |date=2016-12-23 |language=en |archive-date=2020-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924142928/https://theculturetrip.com/north-america/mexico/articles/a-guide-to-mexicos-indigenous-languages/ |url-status=live}}</ref> 372.000 njerëz në SHBA,<ref>{{Cite web |title=Census Shows Native Languages Count |url=https://www.languagemagazine.com/census-shows-native-languages-count/ |access-date=2020-08-16 |website=Language Magazine |language=en |archive-date=2020-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810115520/https://web.archive.org/web/20200810115520/https://www.languagemagazine.com/census-shows-native-languages-count/ |url-status=live}}</ref> dhe rreth 225.000 në Kanada.<ref>{{cite web |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/abpopprof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&B1=Language&C1=All&SEX_ID=1&AGE_ID=1&RESGEO_ID=1 |title=Aboriginal Population Profile, 2016 |date=2018-06-21 |publisher=Statistics Canada |access-date=2020-08-16 |language=en |archive-date=2020-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119101441/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/abpopprof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&B1=Language&C1=All&SEX_ID=1&AGE_ID=1&RESGEO_ID=1 |url-status=live}}</ref> Në SHBA dhe Kanada kanë mbijetuar rreth 150 gjuhë indigjene nga 300 që fliteshin përpara kontaktit me evropianët.<ref>{{Cite web |title=North American Indian languages |url=https://www.britannica.com/topic/North-American-Indian-languages |access-date=2020-08-16 |website=Encyclopedia Britannica |language=en |archive-date=2020-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111195401/https://www.britannica.com/web/20201111195401/https://www.britannica.com/topic/North-American-Indian-languages}}</ref>
=== Fetë ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Feja në Amerikën e Veriut|en|Religion in North America}}}}
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Fetë e botës|en|Religions of the world}}}}
[[File:North America Religious Belief.svg|thumb|Përqindja e njerëzve që identifikohen me një fe në Amerikën e Veriut, sipas të dhënave të viteve 2010–2012]]
[[Krishtërimi]] është feja më e përhapur në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Meksikë. Sipas një ankete të vitit 2012 të {{ill|Qendra Kërkimore Pew|en|Pew Research Center}}, 77% e popullsisë e konsideronte veten të krishterë.<ref>[http://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf The Global Religious Landscape A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups as of 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924113632/http://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf |date=2015-09-24}} Pew Forum on Religion & Public Life, f. 18</ref> Krishterimi është gjithashtu feja mbizotëruese në {{ill|Lista e shteteve sovrane dhe territoreve të varura në Amerikën Veriore|en|List of sovereign states and dependent territories in North America|lt=23 territoret e varura në Amerikën e Veriut}}.<ref>[http://www.pewforum.org/files/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf Global Christianity A Report on the Size and Distribution of the World's Christian Population], {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805020311/http://www.pewforum.org/files/2011/12/Christianity-fullreport-web.pdf|date=2013-08-05}} Pew Forum on Religion & Public Life, f. 15.</ref> Shtetet e Bashkuara kanë popullsinë më të madhe të krishterë në botë, me afro 247 milionë të krishterë (70%), megjithëse në disa vende të tjera përqindja e të krishterëve në popullsi është më e lartë.<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/05/12/americas-changing-religious-landscape/ |title=America's Changing Religious Landscape |publisher=Pew Research Center: Religion & Public Life |date=2015-05-12 |access-date=2015-07-18 |archive-date=2021-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201011958/https://www.pewforum.org/2015/05/12/americas-changing-religious-landscape/ |url-status=live |language=en}}</ref> Meksika ka numrin e dytë më të madh të katolikëve në botë, pas [[Brazili]]t.<ref>{{Cite web |url=http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20000818085719/http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html |archive-date=2000-08-18 |title=The Largest Catholic Communities |access-date=2007-11-10 |work=Adherents.com |url-status=usurped |language=en}}</ref>
Sipas të njëjtit studim, personat [[Jofeja|pa përkatësi fetare]] (përfshirë {{ill|Agnostikët|en|Agnosticism|lt=agnostikët}} dhe {{ill|Ateistët|en|Atheism|lt=ateistët}}) përbëjnë rreth 17% të popullsisë së Kanadasë dhe të Shteteve të Bashkuara.<ref name="Religiously Unaffiliated">{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/global-religious-landscape-unaffiliated.aspx |title=Religiously Unaffiliated |date=2012-12-18 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=2015-02-22 |archive-date=2013-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130730043126/http://www.pewforum.org/global-religious-landscape-unaffiliated.aspx |url-status=dead |language=en}}</ref> Personat pa përkatësi fetare përbëjnë rreth 24% të popullsisë së përgjithshme të Kanadasë.<ref name="religion2011">{{Cite web |url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm?HPA |title=Religions in Canada—Census 2011 |publisher=Statistics Canada/Statistique Canada |date=2013-05-08 |access-date=2015-07-18 |archive-date=2015-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151219142107/http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/130508/dq130508b-eng.htm?HPA |url-status=live |language=en}}</ref>
Kanadaja, Shtetet e Bashkuara dhe Meksika kanë bashkësi [[Judejtë|hebreje]] (6 milionë ose rreth 1,8%),<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-jew/ |title=The Global Religious Landscape: Jews |access-date=2012-12-18 |work=pewforum |date=2012-12-18 |archive-date=2020-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518052016/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-jew/ |url-status=live |language=en}}</ref> {{ill|Budiste|en|Buddhism|lt=budiste}} (3,8 milionë ose 1,1%)<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-buddhist/ |title=The Global Religious Landscape: Buddhists |access-date=2012-12-18 |work=Pew Research Center |date=2012-12-18 |archive-date=2018-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180418052913/http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-buddhist/ |url-status=live |language=en}}</ref> dhe [[Myslimanët|myslimane]] (3,4 milionë ose 1,0%).<ref>{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=The Global Religious Landscape: Muslims |access-date=2012-12-18 |publisher=Pew Forum on Religion & Public Life |date=2012-12-18 |archive-date=2021-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210321144033/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |url-status=live |language=en}}</ref> Numri më i madh i hebrenjve gjendet në Shtetet e Bashkuara (5,4 milionë),<ref>{{Cite web |url=http://www.jewishdatabank.org/Studies/downloadFile.cfm?FileID=2941 |title=World Jewish Population, 2012 |access-date=2015-07-18 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031023/http://www.jewishdatabank.org/Studies/downloadFile.cfm?FileID=2941 |url-status=live |language=en}}</ref> Kanada (375.000)<ref>{{Cite web |url=http://www.jewishdatabank.org/studies/downloadFile.cfm?FileID=3113 |title=World Jewish Population, 2013 |first=Sergio |last=DellaPergola |author-link=Sergio DellaPergola |editor1-first=Arnold |editor1-last=Dashefsky |editor1-link=Arnold Dashefsky |editor2-first=Ira |editor2-last=Sheskin |date=2013 |work=Current Jewish Population Reports |publisher=North American Jewish Data Bank |location=Storrs, Connecticut |format=PDF |access-date=2015-07-18 |archive-date=2018-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005011011/http://www.jewishdatabank.org/Studies/downloadFile.cfm?FileID=3113 |url-status=live |language=en}}</ref> dhe Meksikë (67.476).<ref name="INEGI">{{Cite web |title=Panorama de las religiones en México 2010 |url=http://www.inegi.org.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/2010/panora_religion/religiones_2010.pdf |publisher=INEGI |access-date=2015-03-02 |page=3 |language=es |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151021230003/http://www.inegi.org.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/2010/panora_religion/religiones_2010.pdf |archive-date=2015-10-21}}</ref> Shtetet e Bashkuara kanë popullsinë më të madhe myslimane në Amerikën e Veriut, me 2,7 milionë ose 0,9%,<ref name="pew2015">{{Cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/05/12/americas-changing-religious-landscape/ |title=America's Changing Religious Landscape |publisher=The Pew Forum on Religion & Public Life |access-date=2015-05-12 |date=2015-05-12 |archive-date=2021-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201011958/https://www.pewforum.org/2015/05/12/americas-changing-religious-landscape/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Islam in the United States">{{Cite web |url=http://www.euro-islam.info/country-profiles/united-states |title=Demographics |date=2008-10-22 |access-date=2013-05-02 |archive-date=2013-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426035056/http://www.euro-islam.info/country-profiles/united-states/ |url-status=live |language=en}}</ref> ndërsa Kanadaja ka rreth një milion myslimanë, ose 3,2% të popullsisë.<ref>{{Cite web |url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Religion&B1=All&Custom=&TABID=1 |title=National Household Survey (NHS) Profile, 2011 |date=2013-09-11 |publisher=Statistics Canada |access-date=2022-01-29 |archive-date=2018-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813191748/https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Religion&B1=All&Custom=&TABID=1 |url-status=live |language=en}}</ref> Në Meksikë, në vitin 2010 kishte 3.700 myslimanë.<ref name="2010-census">{{Cite web |url=http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est |title=Censo de Población y Vivienda 2010 – Cuestionario básico |year=2010 |publisher=INEGI |access-date=2011-03-04 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211325/http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est%20 |url-status=dead |language=es}}</ref> Në vitin 2012, gazeta ''{{ill|U-T San Diego|en|U-T San Diego}}'' vlerësoi se në Shtetet e Bashkuara kishte 1,2 milionë praktikues të budizmit, prej të cilëve 40% jetonin në {{ill|Kaliforninë Jugore|en|Southern California}}.<ref>{{Cite journal |last=Rowe |first=Peter |date=2012-04-16 |title=Dalai Lama facts and figures |url=http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/16/all-about-dalai-lama |journal=U-T San Diego |access-date=2015-01-15 |archive-date=2012-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608082954/http://www.utsandiego.com/news/2012/apr/16/all-about-dalai-lama/ |url-status=live |language=en}}</ref>
Feja mbizotëruese në Meksikë dhe Amerikën Qendrore është krishterimi (96%).<ref name="Christianity in its Global Context">{{Cite web |url=http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815184022/http://wwwgordonconwell.com/netcommunity/CSGCResources/ChristianityinitsGlobalContext.pdf |url-status=dead |archive-date=2013-08-15 |title=Christianity in its Global Context |access-date=2016-12-30 |language=en}}</ref> Duke nisur me kolonizimin spanjoll të Meksikës në shekullin e 16-të, [[Kisha Katolike Romake|katolicizmi romak]] ishte feja e vetme e lejuar nga kurora spanjolle dhe Kisha Katolike. U ndërmor një fushatë e gjerë për konvertimin fetar, e ashtuquajtura «pushtimi shpirtëror», për t’i përfshirë popujt vendas në besimin e krishterë. U krijua [[Inkuizicioni meksikan|Inkuizicioni]] për të siguruar respektimin e besimit dhe praktikës ortodokse. Kisha Katolike mbeti një institucion i rëndësishëm, ndaj edhe pas pavarësisë politike katolicizmi romak mbeti feja mbizotëruese. Që nga vitet 1960 është shtuar numri i grupeve të tjera të krishtera, veçanërisht i [[Protestantizmi|protestantëve]], si dhe i organizatave të tjera fetare dhe i personave që identifikohen si pa fe. Krishterimi është gjithashtu feja mbizotëruese në Karaibe (85%).<ref name="Christianity in its Global Context"/> Grupe të tjera fetare në rajon janë [[Hinduizmi]], [[Islami]], [[Rastafari]] (në Xhamajkë) dhe {{ill|Fetë afro-amerikane|en|Afro-American religions|lt=fetë afro-amerikane}}, si {{ill|Santería|en|Santería}} dhe {{ill|Voodoo-ja haitiane|en|Haitian Vodou}}.
=== Popullsia ===
{{Multiple image
| align = right
| direction = vertical
| caption_align = center
| header = Qytetet e Amerikës së Veriut
| header_align = left/right/center
| header_background =
| footer =
| footer_background =
| width =
| image1 = Mexico City Reforma skyline (cropped).jpg
| width1 = 200
| caption1 = [[Qyteti i Meksikës]]
| image2 = Luchtfoto van Lower Manhattan.jpg
| width2 = 200
| caption2 = [[Nju Jork Siti]]
| image3 = Los Angeles with Mount Baldy.jpg
| width3 = 200
| caption3 = [[Los Anxheles]]
| image4 = Downtown Toronto in September 2018 (Early Sunday Morning, view from a kayak).jpg
| width4 = 200
| caption4 = [[Toronto]]
| image5 = Chicago-00.jpg
| width5 = 200
| caption5 = [[Çikago]]
| image6 = Zapopan Guadalajara Mexico 2 (cropped).jpg
| width6 = 200
| caption6 = Guadalajara
| total_width =
}}
[[File:Life expectancy map -North America -2021 -with names.png|thumb|upright=0.91|[[Jetëgjatësia]] në Amerikën e Veriut në vitin 2021]]
Amerika e Veriut është kontinenti i katërt më i populluar, pas Azisë, Afrikës dhe Evropës.<ref>{{cite web |title=North America Fast Facts |url=http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nafacts.htm |access-date=16 June 2013 |publisher=World Atlas.com |archive-date=23 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623005828/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/nafacts.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Vendi me popullsinë më të madhe është SHBA-ja, me 342,9 milionë banorë. Vendi i dytë për nga madhësia është Meksika, me një popullsi prej 126 milionësh.<ref>{{Cite web |title=Census of Population and Housing (CPV) 2020 |url=https://en.www.inegi.org.mx/programas/ccpv/2020/ |access-date=20 December 2025 |website=Instituto Nacional de Estadística y Geografía |language=en}}</ref> Kanadaja është vendi i tretë më i populluar, me 41,5 milionë banorë.<ref>{{cite web |date=27 June 2018 |title=Population estimates, quarterly |url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190109220020/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=1710000901 |archive-date=9 January 2019 |access-date=20 December 2025 |website=Statistics Canada |language=en}}</ref> Shumica e shteteve ishullore të Karaibeve kanë popullsi nën një milion, megjithëse Kuba, Republika Dominikane, Haiti, Porto Rikoja (territor i SHBA-së), Xhamajka dhe Trinidadi e Tobagoja kanë secila popullsi mbi një milion.{{refn|name="cubastat"|{{cite web |title=Anuario Estadístico de Cuba 2009 |url=http://www.one.cu/aec2009/esp/20080618_tabla_cuadro.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100716124826/http://www.one.cu/aec2009/esp/20080618_tabla_cuadro.htm |archive-date=16 July 2010 |access-date=6 November 2010 |publisher=Oficina Nacional de Estadísticas, República de Cuba |language=es |edition=2010}} Shënim: Për konvertimin e PBB-së u përdor kursi i këmbimit prej 1 CUC për 1,08 dollarë amerikanë.}} {{refn|group=lower-alpha|{{cite web |title=The World Factbook: Cuba |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |date=2 December 2021 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=23 tetor 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-date=12 gusht 2021 |url-status=dead}}}}<ref name="prez">{{cite web |url=http://www.presidencia.gob.do/app/pre_nuestro_pais.aspx?id=372 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071122172644/http://www.presidencia.gob.do/app/pre_nuestro_pais.aspx?id=372 |archive-date=22 November 2007 |title=Presidencia de la República; Generalidades |access-date=14 December 2009 |language=es |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=The World Factbook: Haiti |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=11 June 2011 |archive-date=9 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209014627/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |url-status=dead |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/data/index.php |title=2010 U.S. Census Data |publisher=2010.census.gov |access-date=6 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215083619/http://2010.census.gov/2010census/data/index.php |archive-date=15 February 2012 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=The World Factbook: Jamaica |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |access-date=11 June 2011 |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=11 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |language=en}}</ref> Groenlanda ka një popullsi të vogël prej 55.984 banorësh, përkundër përmasave të saj të mëdha (2,166 milionë km<sup>2</sup> ose 836.300 mi<sup>2</sup>); si rrjedhojë, ka dendësinë më të ulët të popullsisë në botë, 0,026 banorë/km<sup>2</sup> (0,067 banorë/mi<sup>2</sup>).<ref>{{Cite web |url=https://stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&theme=Population&link=BE |title=Grønlands Statistik |website=stat.gl |access-date=29 November 2020 |archive-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119100924/https://stat.gl/dialog/main.asp?lang=en&theme=Population&link=BE |url-status=live |language=da}}</ref>
Ndërsa Shtetet e Bashkuara, Kanadaja dhe Meksika kanë popullsitë më të mëdha, qytetet e mëdha nuk gjenden vetëm në këto vende. Ka qytete të mëdha edhe në [[Karaibet]]. Qytetet më të mëdha të Amerikës së Veriut, me një diferencë të konsiderueshme, janë Qyteti i Meksikos dhe [[Nju Jorku]]. Këto janë të vetmet qytete në kontinent me më shumë se tetë milionë banorë dhe dy nga tre të tillat në kontinentet e Amerikës. Pas tyre vijnë Los Anxhelosi, [[Toronto]],<ref>{{Cite web |url=https://www.thestar.com/news/city_hall/2013/03/05/torontos_population_overtakes_chicago.html |title=Toronto's population overtakes Chicago |work=Toronto Star |date=5 March 2013 |access-date=6 September 2017 |archive-date=8 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308132904/http://www.thestar.com/news/city_hall/2013/03/05/torontos_population_overtakes_chicago.html |url-status=live |language=en}}</ref> Çikagoja, Havana, Santo Domingo dhe [[Montreali|Montreali]]. Qytetet në rajonet e Brezit të Diellit në SHBA, si ato në Kaliforninë Jugore, si dhe [[Houston]], [[Phoenix|Phoenixi]], Miami, [[Atlanta]], dhe [[Las Vegas]], po përjetojnë rritje të shpejtë. Ndër shkaqet janë temperaturat e ngrohta, dalja në pension e brezit të lindur gjatë bumit të lindjeve, industritë e mëdha dhe ardhja e emigrantëve. Edhe qytetet pranë kufirit të SHBA-së, veçanërisht ato në Meksikë, po përjetojnë rritje të madhe. Më i spikaturi është [[Tijuana]], qytet në kufi me San Diegon, që tërheq emigrantë nga e gjithë Amerika Latine, si edhe nga pjesë të Evropës dhe Azisë. Megjithatë, ndërsa qytetet rriten në këto rajone më të ngrohta të Amerikës së Veriut, ato po përballen gjithnjë e më shumë me problemin madhor të [[mungesat e ujit|mungesës së ujit]].<ref>{{Cite book |last1=Cetron |first1=Marvin J. |last2=O'Toole |first2=Thomas |url=https://archive.org/details/encounterswithfu00cetr |url-access=registration |title=Encounters with the future: a forecast of life into the 21st century |publisher=Mcgraw-Hill |date=April 1982 |page=[https://archive.org/details/encounterswithfu00cetr/page/34 34] |isbn=978-0-07-010347-4 |language=en}}</ref>
Tetë nga dhjetë [[zonat metropolitane]] më të mëdha ndodhen në [[Shtetet e Bashkuara]]. Të gjitha këto zona metropolitane kanë mbi 5,5 milionë banorë dhe përfshijnë [[zona metropolitane e Nju Jorkut|zonën metropolitane të Nju Jorkut]], [[zona metropolitane e Los Anxhelosit|zonën metropolitane të Los Anxhelosit]], [[zona metropolitane e Çikagos|zonën metropolitane të Çikagos]] dhe {{ill|Dallas–Fort Worth|en|Dallas–Fort Worth|lt=aglomerimin Dallas–Fort Worth}}.<ref name="PopEstCBSA">{{Cite web |url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_NSRD_GCTPL2.US24PR&prodType=table |title=Population and Housing Occupancy Status: 2010 – United States – Metropolitan Statistical Area; and for Puerto Rico more information 2010 Census National Summary File of Redistricting Data |work=2010 United States Census |publisher={{ill|United States Census Bureau|en|United States Census Bureau|lt=Byroja e Regjistrimit e Shteteve të Bashkuara}}, Divizioni i Popullsisë |date=14 April 2011 |access-date=14 April 2011 |language=en}}{{Lidhje e vdekur|bot=medic|date=April 2020}}{{Cbignore|bot=medic}}</ref> Megjithëse shumica e zonave metropolitane më të mëdha ndodhen në SHBA, Meksika ka zonën metropolitane me popullsinë më të madhe në Amerikën e Veriut: [[Qyteti i Madh i Meksikos]].<ref>{{Cite web |title=The World Factbook: Mexico |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |access-date=20 June 2011 |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126164719/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |language=en}}</ref> Kanadaja gjithashtu renditet mes dhjetë zonave metropolitane më të mëdha, ku zona metropolitane e Torontos ka gjashtë milionë banorë.<ref name="statcan2006">{{Cite web |url=http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CMA&Code1=535__&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=Toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |title=Toronto, Ontario (Census metropolitan area) |author=Statistics Canada |author-link=Statistics Canada |work=[[Regjistrimi i Kanadasë 2006|Regjistrimi i vitit 2006]] |year=2006 |access-date=29 January 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150114131145/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/prof/92-591/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=CMA&Code1=535__&Geo2=PR&Code2=35&Data=Count&SearchText=Toronto&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=All&Custom= |archive-date=14 January 2015 |language=en}}</ref> Afërsia e qyteteve me njëri-tjetrin përgjatë [[kufiri Kanada–Shtetet e Bashkuara|kufirit Kanada–Shtetet e Bashkuara]] dhe kufirit Meksikë–SHBA ka çuar në krijimin e zonave metropolitane ndërkombëtare. Këto aglomerime urbane janë më të mëdha dhe më produktive në zonat {{ill|Detroit–Windsor|en|Detroit–Windsor}} dhe {{ill|San Diego–Tijuana|en|San Diego–Tijuana}}, ku zhvillohet veprimtari e gjerë tregtare, ekonomike dhe kulturore. Zonat metropolitane janë përgjegjëse për tregti me vlerë miliona dollarë, e cila varet nga transporti ndërkombëtar i mallrave. Në Detroit–Windsor, studimi i Partneritetit të Transportit Kufitar në vitin 2004 arriti në përfundimin se tregtia me vlerë 13 miliardë [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|dollarësh amerikanë]] varej nga pika kufitare ndërkombëtare Detroit–Windsor; ndërsa në San Diego–Tijuana, transporti i mallrave në [[Porti i hyrjes Otay Mesa|portin e hyrjes Otay Mesa]] vlerësohej në 20 miliardë dollarë amerikanë.<ref>{{Cite web |publisher=Detroit Regional Chamber |year=2006 |url=http://www.detroitchamber.com/detroiter/articles.asp?cid=7&detcid=531 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060321130504/http://www.detroitchamber.com/detroiter/articles.asp?cid=7&detcid=531 |archive-date=21 March 2006 |title=Detroit/Windsor Border Update: Part I – Detroit River International Crossing Study |access-date=10 June 2011 |url-status=dead |language=en}}</ref><ref name="Planning SD-TJ">{{Cite web |title=Chapter IV Planning for the Future: Urban & Regional Planning in the San Diego-Tijuana Region |publisher=International Community Foundation |url=http://www.icfdn.org/publications/blurredborders/documents/urbanch4.pdf |access-date=20 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723181848/http://www.icfdn.org/publications/blurredborders/documents/urbanch4.pdf |archive-date=23 July 2011 |language=en}}</ref>
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Rajonet megaurbane të Shteteve të Bashkuara|en|Megaregions of the United States}}}}
Amerika e Veriut ka përjetuar gjithashtu rritjen e rajoneve megaurbane. Shtetet e Bashkuara përfshijnë njëmbëdhjetë rajone të tilla.
{| class="sortable wikitable"
|+ Dhjetë zonat metropolitane më të mëdha të Amerikës së Veriut sipas popullsisë, në vitin 2013, bazuar në të dhënat e regjistrimeve kombëtare të [[Regjistrimi i popullsisë në Shtetet e Bashkuara|SHBA-së]] dhe në vlerësimet e regjistrimeve të [[Regjistrimi i popullsisë në Kanada|Kanadasë]] dhe Meksikës
|-
! Zona metropolitane
! Popullsia
! Sipërfaqja
! Vendi
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| [[Qyteti i Madh i Meksikos|Qyteti i Meksikos]]
| 21.163.226<sup>†</sup>
| {{Cvt|7346|km2}}
| Meksika
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| [[zona metropolitane e Nju Jorkut|Qyteti i Nju Jorkut]]
| 19.949.502
| {{Cvt|17405|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| [[zona metropolitane e Los Anxhelosit|Los Anxhelosi]]
| 13.131.431
| {{Cvt|12562|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| [[zona metropolitane e Çikagos|Çikagoja]]
| 9.537.289
| {{Cvt|24814|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|Dallas–Fort Worth|en|Dallas–Fort Worth|lt=Dallas–Fort Worth}}
| 6.810.913
| {{Cvt|24059|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|Greater Houston|en|Greater Houston|lt=Houstoni}}
| 6.313.158
| {{Cvt|26061|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|Greater Toronto Area|en|Greater Toronto Area|lt=Toronto}}
| 6.054.191<sup>†</sup>
| {{Cvt|5906|km2}}
| Kanadaja
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|Philadelphia metropolitan area|en|Philadelphia metropolitan area|lt=Filadelfia}}
| 6.034.678
| {{Cvt|13256|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|Washington, D.C. metropolitan area|en|Washington, D.C. metropolitan area|lt=Uashington, D.C.}}
| 5.949.859
| {{Cvt|14412|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|- style="vertical-align: top; text-align: left;"
| {{ill|South Florida metropolitan area|en|South Florida metropolitan area|lt=Miami}}
| 5.828.191
| {{Cvt|15896|km2}}
| Shtetet e Bashkuara
|}
<small><sup>†</sup>Të dhënat e regjistrimit të vitit 2011</small>
{{Clear}}
== Kultura ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Kultura e Amerikës së Veriut|en|Culture of North America}}}}
[[File:Yankee Stadium upper deck 2010.jpg|thumb|[[Bejsbolli]] njihet si argëtimi kombëtar i Shteteve të Bashkuara, por luhet edhe në Kanada dhe në shumë vende të Amerikës Latine.]]
[[Image:Ninenations.PNG|thumb|right|{{ill|Nëntë kombet e Amerikës së Veriut|en|The Nine Nations of North America}}]]
Kulturat e Amerikës së Veriut janë të larmishme. Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja anglofone kanë shumë ngjashmëri kulturore, ndërsa Kanadaja frankofone ka një kulturë të veçantë, e cila mbrohet me ligj. Meqë Shtetet e Bashkuara u formuan nga territore që më parë i përkisnin Perandorisë Spanjolle e më pas Meksikës së pavarur, dhe meqë vazhdon të ketë imigrim të konsiderueshëm të folësve të spanjishtes nga jugu i kufirit SHBA–Meksikë, në [[Shtetet e Bashkuara Jugperëndimore|jugperëndimin e SHBA-së]] janë të pranishme elemente e tradita të shumta kulturore hispanike, si dhe dygjuhësia. Meksika dhe Amerika Qendrore janë pjesë e [[Amerika Latine|Amerikës Latine]] dhe kanë dallime kulturore nga Amerika e Veriut anglofone dhe frankofone. Megjithatë, ato ndajnë me Shtetet e Bashkuara krijimin e qeverive pas pavarësisë si republika federale përfaqësuese, me kushtetuta të shkruara që datojnë nga themelimi i tyre si kombe. Kanadaja është një demokraci parlamentare federale nën një monarki kushtetuese.
[[Kushtetuta e Kanadasë|Kushtetuta e Kanadasë]] daton nga viti 1867, kur u krijua konfederata sipas Aktit të Amerikës së Veriut Britanike; megjithatë, vetëm në vitin 1982 Kanadaja fitoi të drejtën për ta ndryshuar vetë kushtetutën e saj. Trashëgimia frankofone e Kanadasë u sanksionua me ligj që kur Parlamenti Britanik miratoi [[Akti i Kebekut|Aktin e Kebekut]] më 1774. Ndryshe nga kolonët anglofonë, kryesisht protestantë, në Amerikën e Veriut, kanadezët frankofonë ishin katolikë. Akti i Kebekut garantoi lirinë e kanadezëve frankofonë katolikë për të ushtruar fenë e tyre, riktheu të drejtën e Kishës Katolike për të vendosur të dhjeta për mbështetjen e saj dhe vendosi të drejtën civile franceze në shumicën e rasteve.
Veçantia e gjuhës dhe kulturës franceze është kodifikuar në ligjin kanadez, i cili përcakton anglishten dhe frëngjishten si gjuhë zyrtare. SHBA-ja nuk ka gjuhë zyrtare, por gjuha e saj kombëtare është anglishtja.
Qeveria kanadeze ndërmori masa për të mbrojtur kulturën kanadeze duke kufizuar përmbajtjen jokanadeze në transmetime dhe duke krijuar Komisionin Kanadez të Radio-Televizionit dhe Telekomunikacionit për të mbikëqyrur përmbajtjen kanadeze. Në Kebek, qeveria provinciale krijoi Zyrën e Gjuhës Frënge të Kebekut, të cilën anglofonët shpesh e quajnë «policia e gjuhës» dhe që e bën të detyrueshme përdorimin e terminologjisë dhe të sinjalistikës në frëngjisht.<ref>{{Cite web |url=https://www.theglobeandmail.com/opinion/yes-the-quebec-language-police-does-serve-a-purpose/article36329861/ |title=Yes, the Quebec language police does serve a purpose |website=The Globe and Mail |language=en |access-date=2021-07-05 |archive-date=2021-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814033935/https://www.theglobeandmail.com/opinion/yes-the-quebec-language-police-does-serve-a-purpose/article36329861/ |url-status=live}}</ref> Që nga viti 1968, legjislatura njëdhomëshe quhet Asambleja Kombëtare e Kebekut. Dita e Shën Gjon Pagëzorit, më 24 qershor, është festa kombëtare e Kebekut dhe kremtohet nga kanadezët frankofonë në mbarë Kanadanë. Në Kebek, sistemi shkollor ishte i ndarë në shkolla katolike dhe protestante, të ashtuquajtura shkolla konfesionale. Arsimi në anglisht në Kebek është dobësuar gjithnjë e më shumë.<ref>{{Cite web |url=https://theconversation.com/quebecs-bill-40-further-undermines-the-provinces-english-language-school-system-131595 |title=Quebec's Bill 40 further undermines the province's English-language school system |website=The Conversation |language=en |access-date=2021-07-05 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709184520/https://web.archive.org/web/20210709184520/https://theconversation.com/quebecs-bill-40-further-undermines-the-provinces-english-language-school-system-131595 |url-status=live}}</ref>
Kultura latine është e fortë në [[Shtetet e Bashkuara Jugperëndimore|jugperëndimin e Shteteve të Bashkuara]], si edhe në zonën metropolitane të Nju Jorkut dhe në [[Florida]], të cilat tërheqin latinoamerikanë nga shumë vende të [[Hemisfera Perëndimore|Hemisferës Perëndimore]]. [[Meksika Veriore]], veçanërisht qytetet e {{ill|Monterreit|en|Monterrey}}, Tijuana, {{ill|Ciudad Juárez|en|Ciudad Juárez|lt=Sjudad Huarezit}} dhe {{ill|Mexicalit|en|Mexicali}}, ndikohet fuqishëm nga [[Kultura e Shteteve të Bashkuara|kultura]] dhe [[Mënyra amerikane e jetesës|mënyra amerikane e jetesës]]. Monterreyi, një qytet modern me një sektor të rëndësishëm industrial, është konsideruar qyteti më i amerikanizuar i Meksikës.<ref name="MonterreyFall">{{cite news |title=Special report: If Monterrey falls Mexico falls |agency=Reuters |date=2011-06-01 |last=Emmot |first=Robert |language=en}}</ref>
Shtetet e [[Karaibet anglofone|Karaibeve anglofone]] kanë përjetuar dhe kanë marrë pjesë në rënien e [[Perandoria Britanike|Perandorisë Britanike]] dhe të ndikimit të saj në rajon, si edhe në rritjen e ndikimit ekonomik të {{ill|Amerikës Veriore|en|Northern America}} mbi Karaibet anglofone. Kjo lidhet pjesërisht me popullsinë relativisht të vogël të vendeve anglishtfolëse të Karaibeve, si dhe me faktin se shumë prej tyre kanë tani më shumë njerëz që jetojnë jashtë vendit sesa banorë që kanë mbetur në atdhe.<ref>{{Cite book |last=Kirton |first=Claremont |title=Beyond Small Change: Making Migrant Remittances Count |publisher=Inter-American Development Bank |year=2005 |editor-last=Terry |editor-first=Donald |location=Washington, District of Columbia, United States of America |pages=261–296 |language=en |chapter=Remittances: The Experience of the English-speaking Caribbean |editor-last2=Wilson |editor-first2=Steven}}</ref>
[[Grenlanda]] ka përjetuar disa valë imigrimi nga [[Kanadaja Veriore]], për shembull nga populli Thule. Prandaj, Grenlanda ndan disa lidhje kulturore me popujt autoktonë të Kanadasë. Ajo konsiderohet gjithashtu pjesë e [[Vendet Nordike|vendeve nordike]] dhe ka lidhje të forta me Danimarkën për shkak të shekujve të kolonizimit danez.<ref>{{Cite web |url=https://arcticfriend.dk/bag-om-groenland/ |title=BAG OM GRØNLAND |website=Arctic Friend |language=da |access-date=2020-04-18 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804211108/https://arcticfriend.dk/bag-om-groenland/ |url-status=live}}</ref>
=== Sporti ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Sporti në Amerikën e Veriut|en|Sport in North America}}}}
Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja kanë ekipe të mëdha sportive që garojnë kundër njëra-tjetrës në bejsboll, basketboll, hokej dhe futboll. Kanadaja, Meksika dhe Shtetet e Bashkuara organizuan së bashku [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|Kampionatin Botëror të Futbollit 2026]].
Loja vendase amerikane e lakrosit konsiderohet sport kombëtar në Kanada. [[Karlingu]] është një sport i rëndësishëm dimëror në Kanada dhe përfshihet në programin e Lojërave Olimpike Dimërore. Kriketi, sport anglez, është i përhapur në disa pjesë të Kanadasë anglofone dhe shumë popullor në disa pjesë të ish-Perandorisë Britanike, por në Kanada konsiderohet sport i dorës së dytë. Boksi është gjithashtu sport i rëndësishëm në disa vende, si Meksika, Panamaja dhe Porto Riko, dhe konsiderohet një nga sportet individuale kryesore në Shtetet e Bashkuara. Kanadaja ka një ligë të veçantë të futbollit kanadez, të ndarë nga ekipet amerikane.
Tabela e mëposhtme paraqet ligat sportive më të spikatura në Amerikën e Veriut, sipas të ardhurave mesatare.<ref>[https://web.archive.org/web/20180524151209/https://fivethirtyeight.com/features/theres-a-big-five-in-north-american-pro-sports/ "The 'Big Five' in North American Pro Sports"], FiveThirtyEight, Nate Silver, 4 prill 2014.</ref><ref>[https://www.theguardian.com/football/2014/mar/12/mls-soccer-nfl-nba-mlb-nhl-epl-business "MLS vs the major leagues: can soccer compete when it comes to big business?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119005010/https://www.theguardian.com/football/2014/mar/12/mls-soccer-nfl-nba-mlb-nhl-epl-business|date=2016-11-19}}, Guardian.com, 12 mars 2014.</ref>
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
|-
!Liga !! Sporti !! Vendi kryesor<br /> !! Themeluar !! Ekipe !! Të ardhura<br />US$ (mld) !! Pjesëmarrja<br />mesatare
|-
| align=left | {{ill|National Football League|en|National Football League}} (NFL) || [[Futboll Amerikan|futbolli amerikan]] || align=left | Shtetet e Bashkuara || 1920 || 32 || $9,0 || {{Nts|67604}}
|-
| align=left | [[Major League Baseball]] (MLB) || [[Bejsbolli]] || align=left | Shtetet e Bashkuara<br />Kanadaja || 1869 || 30 || $8,0 || {{Nts|30.458}}
|-
| align=left | [[National Basketball Association]] (NBA) || [[Basketbolli]] || align=left | Shtetet e Bashkuara<br />Kanadaja || 1946 || 30 || $5,0 || {{Nts|17347}}
|-
| align=left | {{ill|National Hockey League|en|National Hockey League}} (NHL) || [[Hokej mbi akull|hokeji mbi akull]] || align=left | Shtetet e Bashkuara<br />Kanadaja || 1917 || 32 || $3,3 || {{Nts|17720}}
|-
| align=left | [[Liga MX]] || [[Futbolli|futbolli (soccer)]] || align=left | Meksika || 1943 || 18 || $0,6 || {{Nts|25557}}
|-
| align=left | [[Major League Soccer]] (MLS) || [[Futbolli|futbolli (soccer)]] || align=left | Shtetet e Bashkuara<br />Kanadaja || 1994 || 28 || $0,5 || {{Nts|21574}}
|-
| align=left | {{ill|Canadian Football League|en|Canadian Football League}} (CFL) || {{ill|Futbolli kanadez|en|Canadian football}} || align=left | Kanadaja || 1958 || 9 || $0,3 || {{Nts|23890}}
|}
{{Reflist|group=sn}}
== Shiko edhe ==
* {{ill|Flamujt e Amerikës Veriore|en|Flags of North America}}
* {{ill|Lista e qyteteve në Amerikën Veriore|en|List of cities in North America}}
* {{ill|Bashkimi i Amerikës së Veriut|en|North American Union}}
* {{ill|Etiketa e tryezës në Amerikën Veriore|en|Table manners in North America}}
== Referime ==
=== Shënime ===
{{Listë shënimesh}}
=== Citime ===
{{Reflist|30em}}
== Lexim i mëtejshëm ==
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite book |title=The Cambridge History of America and the World: Volume 1, 1500–1820 |last1=Gould |first1=E. |last2=Mapp |first2=P. |last3=Pestana |first3=C. G. |isbn=978-1-108-31781-8 |year=2022 |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en}}
* {{Cite book |title=North America: The Historical Geography of a Changing Continent |last1=McIlwraith |first1=T. F. |last2=Muller |first2=E. K. |last3=Conzen |first3=M. P. |last4=DeVorsey |first4=L. |last5=Earle |first5=C. |last6=Grim |first6=R. E. |last7=Groves |first7=P. A. |last8=Guelke |first8=J. K. |last9=Harris |first9=C. |last10=Harris |first10=R. |isbn=978-1-4616-3960-2 |lccn=2020740684 |year=2001 |publisher=Rowman & Littlefield |language=en}}
* {{Cite book |title=National Geographic Visual History of the World |author=Berndl |first=K. |author2=National Geographic Society (U.S.) |isbn=978-0-7922-3695-5 |lccn=2005541553 |year=2005 |publisher=[[National Geographic Society]] |language=en}}
* {{Cite book |title=After Columbus: Essays in the Ethnohistory of Colonial North America |author=Axtell |first=J. |isbn=978-0-19-802206-0 |lccn=87034886 |year=1988 |publisher=Oxford University Press |language=en}}
* {{Cite book |title=North America before the European Invasions |author=Kehoe |first=A. B. |isbn=978-1-317-49544-4 |lccn=2016054024 |year=2016 |publisher={{ill|Taylor & Francis|en|Taylor & Francis}} |language=en}}
* {{Cite book |title=A Population History of North America |last1=Haines |first1=M. R. |last2=Steckel |first2=R. H. |isbn=978-0-521-49666-7 |lccn=99023284 |year=2000 |publisher=Cambridge University Press |language=en}}
* {{Cite book |title=Time of Anarchy: Indigenous Power and the Crisis of Colonialism in Early America |author=Kruer |first=M. |isbn=978-0-674-26956-9 |year=2022 |publisher={{ill|Harvard University Press|en|Harvard University Press}} |language=en}}
* {{Cite book |title=The European and the Indian: Essays in the Ethnohistory of Colonial North America |author=Axtell |first=J. |isbn=978-0-19-502904-8 |lccn=lc80025084 |year=1981 |publisher=Oxford University Press |language=en}}
{{Refend}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://education.nationalgeographic.org/resource/north-america-human-geography/ Amerika Veriore: gjeografia njerëzore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929160456/https://education.nationalgeographic.org/resource/north-america-human-geography/ |date=2023-09-29}} te [[National Geographic Society]]
* [https://education.nationalgeographic.org/resource/european-colonization-north-america/ Kolonizimi evropian i Amerikës Veriore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230928052219/https://education.nationalgeographic.org/resource/european-colonization-north-america/ |date=2023-09-28}} te National Geographic Society
* {{Cite encyclopedia |title=North America |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |edition=11th |volume=19 |pages=760–765 |language=en}}
* [http://www.columbiagazetteer.org/ The Columbia Gazetteer of the World Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901152611/http://www.columbiagazetteer.org/ |date=2006-09-01}} {{ill|Columbia University Press|en|Columbia University Press}}
* {{Cite web |url=https://colonialnorthamerica.library.harvard.edu/spotlight/cna |publisher={{ill|Harvard Library|en|Harvard Library}} |year=2015 |title=Colonial North America at Harvard Library |language=en |location=Cambridge, Massachusetts |lccn=2019234716 |access-date=2023-03-25 |archive-date=2023-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325121642/https://colonialnorthamerica.library.harvard.edu/spotlight/cna |url-status=dead}}
* [[Media:Non-Native American Nations Control over N America 1750-2008 SMIL.svg|Version interaktiv SVG i animacionit «Kontrolli i kombeve joamerikane mbi Amerikën Veriore, 1750–2008»]]
{{Shiriti i temës|auto=yes}}
{{Authority control}}
[[Kategoria:Amerikë Veriore| ]]
[[Kategoria:Kontinente]]
mc3ukbi3wc5biasva3intgh5g2rqbot
Diskutim:Ismail Kadare
1
16987
3059635
3056258
2026-10-26T04:16:24Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ismail Kadare/Arkivi 1]]
3059635
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ismail Kadare/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
hrjam97oasyz2qt42i4hutjuwooypjw
Amfiteatri i Durrësit
0
18533
3059696
3042037
2026-10-26T10:19:07Z
Arianit
106
3059696
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vend historik
| emri =Amfiteatri i Durrësit
| emri_amëtar =
| gjuha_amëtare =
| foto = Amfiteatri i Durrësit.JPG
| përshkrimi = Amfiteatri
| lloji = Arkeologji
| locmapin = Albania
| gjerësi = 41.312242
| gjatësi = 19.445072
| lokacioni = [[Rrethi i Durrësit|Durrës]], [[Qarku i Durrësit|Durrës]], [[Shqipëri]]
| sipërfaqja =
| ndërtuar = FILLIMI I Shek. II
| arkitekt =
| arkitektura =
| organi_drejtues = DRKK Durrës
| përcaktimi1 = SHQIPËRI
| përcaktimi1_offname = Monument i trashëgimisë kulturore
| përcaktimi1_data = 1886, 10.06.1973
| përcaktimi1_kriteret = I
| përcaktimi1_numri = DR001
| përcaktimi1_free1name = Tipologjia
| përcaktimi1_free1value =Amfiteatër
| përcaktimi1_lloji = Nën mbrojtje
}}
'''Amfiteatri i Durrësit''', më i madhi dhe më i rëndësishmi, jo vetëm në [[Shqipëria|Shqipëri]], por edhe në [[Gadishulli Ballkanik|Ballkan]], është ndërtuar në fillim të shek të II të e.s gjatë sundimit të perandorit [[Trajan]].
== Përshkrimi ==
Ai ka vlera të veçanta arkitekturore dhe artistike dhe mund të krahasohet me monumentet e kësaj periudhe të Pompeit dhe Kapuas në [[Italia|Itali]]. Amfiteatri ka trajtë elipsi me diametër 136 metra dhe lartësi rreth 20 m. Shkallarja për shikuesit e veshur me pllaka të bardha merrte 16-20.000 veta, ndërsa në arenë zhvilloheshin luftimet e gladiatorëve.
Ky amfiteatër ka arkitekturë romake dhe ndërtimi i tij në qendër të qytetit 351 m larg detit, fillon në rrafshin e arenës 5,5 m mbi nivelin e detit, ndërsa 2/3 mbështetet në kodër. Amfiteatri 1800-vjeçar qëndron mes 30 amfiteatrove të zbuluar të botës antike nga Roma deri në Budapest dhe Lion. Pas viteve 90 një sërë projektesh synojnë të realizojnë zbulimin e plotë të ndërtesës dhe bashkëpunimi me Universitetin e Parmës pritet të formësojë përfundimisht në të ardhmen të gjithë gjeografinë e shkueshme të Amfiteatrit.
== Historiku i gërmimeve ==
Amfiteatri i Durrësit është zbuluar në vitin [[1966]] nga bashkëpunëtori i vjetër shkencor Vangjel Toçi, vit në të cilin kanë nisur dhjetëra ekspedita të sektorëve kërkimorë e shkencorë, shqiptare e të huaja. Në mënyrë intensive gërmimet janë përqendruar në vitet 1967-1970 të cilat detyruan zhvendosjen e 55 familjeve dhe prishjen e 33 banesave private për t’i hapur rrugë zbulimit të ndërtesës antike.
== Galleria ==
<gallery>
Skeda:Amphitheatre_of_Dürres.jpg
Skeda:Amfiteatr rzymski w Durrës 1.jpg
Skeda:Anfiteatro Romano di Durazzo - Mosaici.JPG|Mozaikë në amfieatër
</gallery>
== Shih edhe ==
* [[Durrësi]]
* [[Porti i Durrësit]]
* [[Plazhi i Durrësit]]
* [[Bukuroshja e Durrësit]]
* [[Muzeu Arkeologjik i Durrësit]]
== Literatura ==
* Oliver Gilkes: Albania: An archaeological guide. London; New York: I. B. Tauris. 2013. 161–162. ISBN 9781780760698
* {{citation|author=Pedro Ponce de Leon|title=Seven Most Endangered Heritage Sites. Roman Amphitheater, Dürres <!-- sic! -->, Albania|contribution=Technical report funded by a grant from the Council of Europe Development Bank through its Spanish Social Cohesion Account|publisher=Europe Development Bank|publication-place=Den Haag|date=2013|url=http://www.europanostra.org/wp-content/uploads/2017/04/7ME-2013-AL-Durres-report.pdf|format=PDF|access-date=2018-08-18|lang=en}}
* {{citation|author=Helmut Buschhausen|title=Durazzo und die Anfänge des Christentums in Albanien|editor=Walter Raunig|work=Albanien. Reichtum und Vielfalt alter Kultur|publisher=Staatliches Museum für Völkerkunde München|publication-place=München|date=2001|ISBN=3-9807561-2-2|pages=69–78|lang=de, sq}}
* {{cite web|url=http://www.seecorridors.com/filebank/file_1.pdf|author=Karaiskaj, Prof. Dr. Gjerak (2004).|title="Amphitheatre of Durrës"|access-date=14 gusht 2013|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120227081849/http://www.seecorridors.com/filebank/file_1.pdf|archive-date=27 shkurt 2012}}</ref>
* Miraj, L.‘Raport nga germimet arkeologjike ne amfiteatrin e Durresit’, Iliria, (1989/2) 286-288.
* Miraj, L.‘Gërmime të reja në amfiteatrin e Durrësit’, Iliria, (1988/2) 264-265.
{{Durrësi}}
[[Kategoria:Monumente kulturore në Durrës]]
[[Kategoria:Historia e Durrësit]]
[[Kategoria:Turizmi në Shqipëri]]
[[Kategoria:Amfiteatër]]
[[Kategoria:Atraksione turistike në Qarkun e Durrësit]]
ts97oz6mgjqse0tiedl7zb9dr6q7zue
Diskutim:Aleksandri i Madh
1
18769
3059637
3056225
2026-10-26T04:16:44Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Aleksandri i Madh/Arkivi 1]]
3059637
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Aleksandri i Madh/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
3o32pq9mgmnm0cifnxvv7d32y4xtu88
Andon Kryeziu
0
19818
3059604
2849785
2026-10-26T00:57:00Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059604
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Kriezis2.jpg|parapamje|right|Antonios Kryeziu]]
'''Andon Kryeziu''' apo '''Andon Kriezi''' ([[Gjuha greke|Greqisht]]: Αντώνιος Κριεζής) ([[1796]] - [[1865]]) ushtarak [[Arvanitët|arvanitas]] pjesëmarrës në [[Lufta e Greqisë për pavarësi|Luftën e Greqisë për pavarësi]] më 1821 dhe më vonë u zgjodhë kryeministër i Greqisë.
Kryeziu rrjedh nga një familje arvanitase që banonte në ishujt [[Nidhra (Ishull)|Nidhra]] dhe lindi në [[Trizina|Trizinë]] më 1796. Gjatë korrikut të 1821-ës shërbente në marinën e Greqisë dhe më këtë rastë ai ishte aktiv në betejën e ishujve [[Samos]] dhe betejën detare të [[Peca (Ishull)|Pecës]].
Me ardhjen në fuqi të [[Oto i Greqisë|Otos]] në Greqi më 1836, Kryeziu u emërua ministër i marinës, nga [[10 gusht]]i i vitit [[1841]] shërbeu si kryeministër i kryengritësve kundër Otos deri në ''revolucionin e 3 shtatorit'' të 1843-ës që ndodhi në Greqi.
Kryeziu shërbeu si kryeministër i Greqisë nga [[24 dhjetor]]i [[1849]]-ës deri më [[28 maj]] [[1854]] dhe u ndërrua nga Konstantinos Kanaris-i.
Vdiq në [[Athina|Athinë]] më [[1865]].
== Objekte të emërtuar në bazë të veprës ==
* ''[[Kriezis (D-217)]]'' - anije luftarake që shërbeu gjatë viteve [[1980]]-[[1993]].
== Lidhje të jashtme ==
* [https://web.archive.org/web/20121023235833/http://www.koutouzis.gr/kriezis.htm Kryeziu/Κριεζής] - Në Gjuhën Greke : Κριεζής
== Shiko edhe ==
* [[Lista e kryeministrave - Greqia]]
* [[Lufta e Greqisë për pavarësi]] e vitit 1821
[[Kategoria:Kryeministra të Greqisë|Antonios Kryeziu]]
[[Kategoria:Arbëreshë në Greqi]]
i3bhbiyishawtm6nodjrxzjvuy83o94
Wikipedia:Zyra e Ankesave
4
25990
3059562
3055040
2026-10-25T22:13:58Z
P-Jon30
194780
/* Vendosja e fjalëve pa kuptim */ pjesë e re
3059562
wikitext
text/x-wiki
{{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}}
__TOC__
{{Clear}}
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 4
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
<section begin="dritare" />
<!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.-->
<!-- ________________________________________________________________________________________ -->
== Vendosja e fjalëve pa kuptim ==
Po mundohem te pubikoj nje artikull. Pas pubikimit ne shfaqet gjithmone tabela qe njofton se po perdoren fjale pa kuptim - '''KEIT Day Hospital'''
KEIT Day Hospital është një institucion privat shëndetësor në [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]], që ushtron veprimtari në fushën e kirurgjisë estetike, kirurgjisë plastike dhe mjekësisë estetike.<ref name="keit">{{Cite web |title=KEIT Day Hospital |url=https://www.keit.al/ |website=KEIT}}</ref> KEIT u themelua ne vitin 2011, nga [[Skerdilajd Faria]], mjek specialist në anestezi, reanimacion dhe shëndet publik.<ref name="balkanweb">{{Cite web |date=2023-10-31 |title=Nga medalja e arit tek shitja e vajit të makinave në rrugë, Dr. Skerdi rrëfen vitet e tij të vështira |url=https://www.balkanweb.com/nga-medalja-e-arit-tek-shitja-e-vajit-te-makinave-ne-rruge-dr-skerdi-rrefen-vitet-e-tij-te-veshtira/ |website=BalkanWeb}}</ref>
== Historia ==
KEIT Day Hospital nisi veprimtarinë më 15 janar 2011 në Tiranë, fillimisht si klinikë e përqendruar në konsultimet dhe ndërhyrjet e kirurgjisë estetike.<ref name="balkanweb" /> Në vitet pasuese, institucioni zgjeroi veprimtarinë, stafin mjekësor dhe infrastrukturën, duke u zhvilluar në një strukturë spitalore ditore të përqendruar në kirurgjinë estetike.<ref name="panorama">{{Cite web |title=Si një anije kozmike, prezantohen ambientet e reja të KEIT Day Hospital |url=https://www.panorama.com.al/si-nje-anije-kozmike-prezantohen-ambientet-e-reja-te-keit-day-hospital/ |website=Panorama}}</ref>
== Veprimtaria mjekësore ==
KEIT Day Hospital ofron shërbime të kirurgjisë plastike dhe estetike, duke përfshirë rinoplastikën, otoplastikën, blefaroplastikën, ndërhyrjet estetike të gjoksit, abdominoplastikën dhe liposuksionin.<ref name="keit" /> Veprimtaria e institucionit përfshin gjithashtu transplantimin e flokëve, trajtimet e mjekësisë estetike dhe kujdesin para dhe pas ndërhyrjeve kirurgjikale.<ref name="keit" />
== Veprimtaria sociale ==
KEIT Day Hospital ka marrë pjesë në nisma humanitare, mjedisore, arsimore dhe të ndërgjegjësimit shëndetësor në Shqipëri.<ref name="komuniteti">{{Cite web |title=KEIT për komunitetin |url=https://www.keit.al/keit-per-komunitetin/ |website=KEIT}}</ref> Në vitin 2016, në bashkëpunim me [[Kryqi i Kuq Shqiptar]], institucioni nisi fushatën “Edhe unë dua të jetoj”, për dhurimin vullnetar të gjakut për fëmijët me talasemi.<ref name="voa">{{Cite web |date=2016-06-01 |title=Dita e Fëmijëve në Tiranë |url=https://www.zeriamerikes.com/amp/kryqi-kuq-dita-femijeve/3357366.html |website=Zëri i Amerikës}}</ref><ref name="kryqikuq">{{Cite web |title=Dhuro gjak, jetë dhe shpresë – Thirrja e Kryqit të Kuq Shqiptar në këtë stinë të nxehtë |url=https://www.kksh.org.al/dhuro-gjak-jete-dhe-shprese-thirrja-e-kryqit-te-kuq-shqiptar-ne-kete-stine-te-nxehte/ |website=Kryqi i Kuq Shqiptar}}</ref>
Në bashkëpunim me organizatën “Fundjavë Ndryshe”, institucioni ka kontribuar në shpërndarjen e mbi 1.000 pakove ushqimore për familjet e prekura nga tërmetet në Shqipëri dhe Turqi.<ref name="komuniteti" />
Në fushën e mjedisit, prej vitit 2015, KEIT Day Hospital ka marrë pjesë në nismën e Bashkisë së Tiranës “1 milion pemë”, duke dhuruar pemë, stola dhe kosha mbeturinash për hapësirat publike.<ref name="dita">{{Cite web |title=Një surprizë e veçantë për të birin në 18-vjetor, Dr. Skerdi Faria do t'ju habisë me dhuratën e tij |url=https://gazetadita.al/foto-nje-suprize-e-vecante-per-te-birin-ne-18-vjetor-dr-skerdi-faria-do-tiu-habise-me-dhuraten-e-tij/ |website=Gazeta Dita}}</ref><ref name="komuniteti" />
Në vitin 2022, KEIT financoi 40 bursa studimi dyvjeçare për fëmijët e qendrës TUMO, për pjesëmarrjen e tyre në programe të teknologjisë dhe inovacionit.<ref name="sociale">{{Cite web |title=Për socialen |url=https://www.keit.al/rreth-nesh/per-socialen/ |website=KEIT}}</ref>
Në fushën e ndërgjegjësimit shëndetësor, gjatë muajit tetor, KEIT Day Hospital organizon falas ekzaminime ekografike të gjirit.<ref name="sociale" /> Në tetor 2023, nisi fushatën “Në emër të jetës”, për dhurimin vullnetar të flokëve dhe përgatitjen e parukeve për gratë e prekura nga kanceri i gjirit.<ref name="facebook">{{Cite web |title=Nisma “Në emër të jetës” vazhdon |url=https://www.facebook.com/klinika.keit/posts/-nisma-n%C3%AB-em%C3%ABr-t%C3%AB-jet%C3%ABs-vazhdonbashkohuni-me-vajzat-e-staffit-t%C3%AB-keit-dhe-paruke/951421627032728/ |website=Facebook}}</ref><ref name="instagram">{{Cite web |title=Publikim i KEIT në Instagram |url=https://www.instagram.com/reel/DeHdrf3sf4y/ |website=Instagram}}</ref>
== Referencat ==
<references />
== Lidhje të jashtme ==
* [https://www.keit.al/ Faqja zyrtare e KEIT Day Hospital] - -- Ky eshte i gjithe teksti. A mund te di cilat jane fjalet e vendosura pa kuptim qe po me ndalojne publikimin
ezf2zjicth5d4haa36jfo6jusysfntk
3059563
3059562
2026-10-25T22:18:52Z
P-Jon30
194780
U largua krejt përmbajtja e artikullit.
3059563
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
3059572
3059563
2026-10-25T22:36:12Z
Fallbackintoreality
102113
U kthyen ndryshimet e [[Special:Contributions/P-Jon30|P-Jon30]] ([[Përdoruesi diskutim:P-Jon30|diskutimet]]) në versionin e fundit nga [[Përdoruesi:MajavahBot|MajavahBot]].
3055040
wikitext
text/x-wiki
{{Wikipedia:Zyra e Ankesave/Hyrja}}
__TOC__
{{Clear}}
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Wikipedia:Zyra e Ankesave/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 4
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
<section begin="dritare" />
<!-- Skruani vetëm nën këtë vizë.-->
<!-- ________________________________________________________________________________________ -->
a3il3pg5gtyeawclvdasxui7g2w3s7i
Dictionnaire Français-Albanais
0
27879
3059679
2754775
2026-10-26T07:12:22Z
Xqbot
13749
Robot: Fixing double redirect from [[Fjalor Frengjisht-Shqip]] to [[Fjalori frëngjisht-shqip]]
3059679
wikitext
text/x-wiki
#RIDREJTO [[Fjalori frëngjisht-shqip]]
fzishg6g5hwp18hax0khaystzc2xxsw
Fjalori frëngjisht-shqip
0
27880
3059675
2406694
2026-10-26T07:07:22Z
Everm4e
104815
Everm4e zhvendosi faqen [[Fjalor Frengjisht-Shqip]] te [[Fjalori frëngjisht-shqip]]: grammar
2406694
wikitext
text/x-wiki
'''Fjalor Frengjisht-Shqip''' apo '''Dictionnaire Français-Albanais''' është një përmbledhje fjalësh nga [[gjuha shqipe]] të përkthyera në [[frëngjisht]] nga autori i librit [[Vedat Kokona]].
Fjalori është botuar nga [[Shtëpia botuese Kokona]]. Ka rreth 35000 [[fjalë]]. Viti i botimit është [[2001]].
{{lit-cung}}
[[Kategoria:Fjalorë]]
lhzcvy8ry99a2njq6fvn8wexwyqawj3
3059677
3059675
2026-10-26T07:08:22Z
Everm4e
104815
3059677
wikitext
text/x-wiki
'''Fjalori frëngjisht-shqip''' apo '''dictionnaire français-albanais''' në frëngjisht, është një përmbledhje fjalësh nga [[gjuha shqipe]] të përkthyera në [[frëngjisht]] i publikuar nga autori shqiptar [[Vedat Kokona]].
Fjalori është botuar nga [[Shtëpia botuese Kokona]]. Ka rreth 35000 [[fjalë]]. Viti i botimit është [[2001]].
{{lit-cung}}
[[Kategoria:Fjalorë]]
lyq0z2nl6kyzcmdad7b7l3aofi1mb3x
Barakova
0
31485
3059531
2993690
2026-10-25T17:54:49Z
Ehrlich91
34047
3059531
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name = Бараково
| settlement_type = Fshat
| image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| flag_link =
| image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| seal_link =
|Stema_gjerësia =
| image_skyline = Воздушен поглед на Бараково.jpg
| image_caption =
<!--Administrimi territorial-->
|Rajoni = [[Rajoni i Pellagonisë|Pellagonia]]
|Komuna = [[Komuna e Murgashovës|Murgashovë]]
|Kryetari i Komunës =
|Partia udhëheqëse =
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja =
| population_total = 55
| population_total_viti = 2021
|Dendësia =
<!-- Të dhëna dhe statistika -->
| population_demonym =
|Krahina =
|Lartësia =
|Zona Kohore =
|Ora Verore =
| postal_code =
|Prefiksi =
| registration_plate =
| website =
|E-Posta =
<!--Harta-->
| image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet-->
| image_map_fizike = Yes
| image_map =
| image_map_shënimi =
| map_caption =
| image_map_gjerësi = 280
|CoordAddon =
<!--Koordinatat Mënyra #1-->
| gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N
| gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E
<!--Koordinatat Mënyra #2-->
|gjerësi =
|gjatësi =
}}
<!-- == Gjeografia == -->
<!-- == Demografia == -->
<!-- == Ekonomia == -->
<!-- == Kultura == -->
<!-- == Historia == -->
<!-- == Shih edhe == -->
<!-- == Burimet == -->
{{reflist}}
<!-- == Lidhje të jashtme == -->
{{Komuna e Murgashovës}}
[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Murgashovës]]
{{MKD-gjeo-cung}}
68n12ooow2qe3yiy7ejxq5witi818ay
Vedat Kokona
0
32035
3059678
3031819
2026-10-26T07:10:20Z
Everm4e
104815
3059678
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Vedat Kokona
| image = Vedat Kokona.jpg
| birth_date = [[7 gusht]], [[1913]]
| birth_place = Izmir, [[Perandoria Osmane]]
| death_date = [[14 tetor]], [[1998]]
| nationality = shqiptar
| citizenship = shqiptar
| occupation = shkrimtar, poet, leksikograf, përkthyes, pedagog, avokat
| title =
Doktor “Honoris Causa”,
Chevalier d’Ordre des Arts et des Lettres,
Palma Akademike
|vendvdekja=Tiranë, [[Shqipëria|Shqipëri]]}}
'''Vedat Kokona''' ([[Izmir]], [[7 gusht]] [[1913]] - [[14 tetor]] [[1998]]) ishte një shkrimtar, përkthyes dhe leksikolog shqiptar. Ai ishte i njohur edhe për fjalorët e tij dygjuhësh anglisht-shqip dhe frëngjisht-shqip dhe për kontributin e tij në leksikologjinë dhe leksikografinë shqiptare.
== Biografia ==
U lind më [[8 gusht]] [[1913]], në [[Izmir]], në një familje qytetare gjirokastrite. I ati, Elmazi, ishte avokat. Më 1920 kthehet në [[Tiranë]], ku kreu shkollën fillore dhe më pas vijoi mësimet në [[Liceu Kombëtar i Korçës|Liceun e Korçës]]. Gjatë studimeve në këtë shkollë, më 1935, Kokona fitoi çmim në një konkurs letrar. Çmimi ishte një aparat fotografik Kodak, që e ëndërronte, dhe një botim i bukur poezish të [[Alphonse de Lamartine|Lamartenit]].<ref name=":1">Valeria Dedaj, ''Vepra e Vedat Kokonës, jashtë programeve shkollore'', Shekulli, 3 gusht 2013.</ref>
Po atë vit nisi studimet e larta në [[Paris]], [[Francë]] për drejtësi, ku ndenji deri në fillim të 1939-s. Me t’u kthyer në [[Mbretëria Shqiptare (1939–43)|Shqipërinë e pushtuar]], punoi si mësues i [[Gjuha frënge|gjuhës frënge]] në po atë shkollë të mesme të [[Korça|Korçës]], ku kishte qenë nxënës.
Më 1941 u transferua në Gjimnazin e Shtetit në Tiranë, ku dha mësim për një vit. Për shkak të trysnisë politike dha dorëheqjen më 1942 dhe i hyri profesionit të tij të fillimit, avokatisë. Në shkurt 1944, së bashku me [[Mitrush Kuteli|Mitrush Kutelin]], [[Nexhat Hakiu|Nexhat Hakiun]] dhe [[Sterjo Spasse|Sterjo Spassen]], themeloi dhe kryesoi redaksinë e së përdyjavshmes ''Revista letrare'', jetëshkurtër, por me ndikim në jetën kulturore, e cila më pas do të damkosej si fashiste.
Në vitet e para të pasluftës, i padëshirueshëm si avokat, ai iu kthye punës si mësues i frëngjishtes në një shkollë të mesme në Tiranë, kurse nga 1949 deri më 1965 punoi si përkthyes në [[Shtëpinë Botuese Shtetërore “Naim Frashëri”|Shtëpinë Botuese Shtetërore “Naim Frashëri”]]. Nga 1965 e deri sa doli në pension dha frëngjishten në Universitetin e Tiranës.<ref name=":0">Robert Elsie (1995), ''[http://www.elsie.de/pdf/B1997HistLetShqip.pdf Histori e Letërsisë Shqiptare]'', përktheu Abdurrahman Myftiu, Tirana & Peja: Dukagjini, 1997.</ref>
== Vepra ==
=== Vepra origjinale ===
Si fryt i çmimit që fitoi në vitin e fundit të liceut, udhëtoi në [[Italia|Itali]], [[Gjermania|Gjermani]], [[Suedia|Suedi]] dhe [[Danimarka|Danimarkë]]. Pas këtyre udhëtimeve do të shkruante dhe botonte ditarin me shënime udhëtimi ''Nga Tirana në Stokholm'', Tiranë 1935, një nga librat e parë të këtij lloji të botuar në [[Gjuha shqipe|gjuhën shqipe]].
Gjatë luftës botoi dy vëllime me poezi, ''Dritë dhe hije'', Tiranë 1939, përmbledhje me nëntëmbëdhjetë vjersha introspektive dashurie, dhe atë me satira, ''Shtatë prilli'', Mussoliniada, Tiranë 1943. Si prozator, Kokona përmendet kryesisht për vëllimin ''Yje të këputur'', Tiranë 1940, përmbledhje e shtatë tregimeve me frymë moderniste, që e paraqitnin si një ndër prozatorët më të talentuar e më origjinalë të viteve të luftës sipas [[Robert Elsie|Elsie-t]]. Ndër veprat e mëvonshme të Kokonës janë romani me dy pjesë ''Me valët e jetës'', Tiranë 1961, 1965, dhe drama ''Hijet e natës'', Tiranë 1966.<ref name=":0" />
=== Përkthime ===
Përkthimin e parë e bëri që në vitet '30 kur botoi në të përkohshmen "Illyria" me kryeredaktor [[Ernest Koliqi|Ernest Koliqin]], poezinë "Njerëz të varfër" të [[Victor Hugo|Hygoit]], për të cilën e përgëzuan Koliqi dhe diplomati [[Rauf Fico|Fico]].<ref name=":1" />
Vedat Kokona përktheu shumë klasikë të letërsisë së përbotshme, si [[Pierre Corneille|Pier Kornejin]], [[Jean Racine|Zhan Rasinin]], [[William Shakespeare|Shekspirin]] dhe [[Leon Tolstoi|Tolstoin]], [[Maxim Gorki|Gorkin]], [[John Galsworthy|Xhon Gollsuorthin]], [[Charles Dickens|Dikensin]], [[Alexandr Bek|Aleksandr Bekun]], [[Rabindranat Tagora|Rabindranat Tagoran]] dhe [[Ernest Hemingway|Ernest Heminguejin]], etj, si dhe hartoi fjalorët mjaft të kërkuar frëngjisht-shqip dhe shqip-frëngjisht<ref name=":0" /><ref>''[http://www.bksh.al/Te%20reja_ngjarje84.html#.WoVlK7zibcc Ekspozita Vedat Kokona (1913 - 2013)],'' Biblioteka Kombëtare online, bksh.al.</ref>.
Kokona ka sjellë në shqip rreth 15 mijë vargje nga poezia botërore. Ai ishte një nga përkthyesit kryesorë nga frëngjishtja, italishtja, anglishtja dhe rusishtja. Me urdhër të nomenklaturave partiake përktheu shumë raporte kongresesh të partisë, rinisë, të Bashkimeve Profesionale e të gruas, që nga Kongresi i Parë e deri tek i shtati. Gjithashtu, 30-40 vëllime të përkthyera me urdhër nga lart, nga nomenklatura komuniste{{Cn}}.
== Nderime ==
Kokona mban titullin doktor "''Honoris Causa''" i [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]], dhe është nderuar me titujt e dhënë nga Republika Franceze “''Kalorës i Urdhrit të Arteve dhe të Letërsisë''” më 1995 dhe “''Oficeri i Urdhrit të Palmave''” më 1996.
== Referime ==
{{reflist|2}}
{{DEFAULTSORT:Kokona, Vedat}}
[[Kategoria:Lindje 1913]]
[[Kategoria:Vdekje 1998]]
[[Kategoria:Satiristë shqiptarë]]
[[Kategoria:Mësues shqiptarë të shekullit XX]]
[[Kategoria:Njerëz nga Izmiri]]
[[Kategoria:Leksikografë shqiptarë]]
[[Kategoria:Përkthyes prej anglishtes në shqip]]
[[Kategoria:Përkthyes prej frëngjishtes në shqip]]
[[Kategoria:Përkthyes prej rusishtes në shqip]]
[[Kategoria:Memuaristë shqiptarë]]
[[Kategoria:Romancierë shqiptarë]]
i08127ntil5ir5cj6us200x4x9t0ngu
Dobrejca
0
32744
3059495
2994719
2026-10-25T15:02:07Z
Ehrlich91
34047
3059495
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name = Добрејци
| settlement_type = Fshat
| image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| flag_link =
| image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| seal_link =
|Stema_gjerësia =
| image_skyline = Воздушен поглед на Добрејци.jpg
| image_caption =
<!--Administrimi territorial-->
|Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]]
|Komuna = [[Komuna e Strumicës|Strumicë]]
|Kryetari i Komunës =
|Partia udhëheqëse =
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja =
| population_total =
| population_total_viti = 2002
|Dendësia =
<!-- Të dhëna dhe statistika -->
| population_demonym =
|Krahina =
|Lartësia =
|Zona Kohore =
|Ora Verore =
| postal_code =
|Prefiksi =
| registration_plate =
| website =
|E-Posta =
<!--Harta-->
| image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet-->
| image_map_fizike = Yes
| image_map =
| image_map_shënimi =
| map_caption =
| image_map_gjerësi =
|CoordAddon =
<!--Koordinatat Mënyra #1-->
| gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N
| gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E
<!--Koordinatat Mënyra #2-->
|gjerësi =
|gjatësi =
}}
<!-- == Gjeografia == -->
<!-- == Demografia == -->
<!-- == Ekonomia == -->
<!-- == Kultura == -->
<!-- == Historia == -->
<!-- == Shih edhe == -->
<!-- == Burimet == -->
{{reflist}}
<!-- == Lidhje të jashtme == -->
{{Komuna e Strumicës}}
[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strumicës]]
{{MKD-gjeo-cung}}
f9y7zctk1s4r4mctlx58khox1rcgtwc
Prosenikova
0
32753
3059498
2994730
2026-10-25T16:01:05Z
Ehrlich91
34047
3059498
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = '''{{PAGENAME}}'''
| native_name = Просениково
| settlement_type = Fshat
| image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| flag_link =
| image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim-->
| seal_link =
|Stema_gjerësia =
| image_skyline = Воздушен поглед на Просениково.jpg
| image_caption =
<!--Administrimi territorial-->
|Rajoni = [[Rajoni juglindor (Maqedoni)|Juglindor]]
|Komuna = [[Komuna e Strumicës|Strumicë]]
|Kryetari i Komunës =
|Partia udhëheqëse =
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja =
| population_total =
| population_total_viti = 2002
|Dendësia =
<!-- Të dhëna dhe statistika -->
| population_demonym =
|Krahina =
|Lartësia =
|Zona Kohore =
|Ora Verore =
| postal_code =
|Prefiksi =
| registration_plate =
| website =
|E-Posta =
<!--Harta-->
| image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet-->
| image_map_fizike = Yes
| image_map =
| image_map_shënimi =
| map_caption =
| image_map_gjerësi =
|CoordAddon =
<!--Koordinatat Mënyra #1-->
| gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjer_dr =N
| gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= | gjat_dr =E
<!--Koordinatat Mënyra #2-->
|gjerësi =
|gjatësi =
}}
<!-- == Gjeografia == -->
<!-- == Demografia == -->
<!-- == Ekonomia == -->
<!-- == Kultura == -->
<!-- == Historia == -->
<!-- == Shih edhe == -->
<!-- == Burimet == -->
{{reflist}}
<!-- == Lidhje të jashtme == -->
{{Komuna e Strumicës}}
[[Kategoria:Fshatra në Komunën e Strumicës]]
{{MKD-gjeo-cung}}
qvtu1tv3a8wtxt8wxem1crt7czh2qvw
Mësonjëtorja
0
39153
3059712
3024941
2026-10-26T11:44:54Z
~2026-57146-96
194972
/* */
3059712
wikitext
text/x-wiki
'''Mësonjëtorja''' është një film shqiptar i prodhuar në [[Shqipëri]] në vitin [[1979]].
Regjia: [[Muharrem Fejzo]],
Skenari: [[Natasha Lako]],
Producent: [[Shqipëria e Re]],
Muzika: [[Limos Dizdari]].
== Përmbajtja e filmit ==
Dafina, nje grua e vjetër e shkolluar kthehet në qytet për të hapur shkollën e parë për vajzat. Ajo ndeshet me pengesat dhe intrigat e thurura nga kreu i Sanxhakut i cili kërkon rrugë të ndryshme për ta nxjerrë Dafinën nga qyteti. Për të ndaluar përpjekjet e saj për ngritjen e shkollës kleri përpiqet të helmojë dhe çkishërojë Dafinën. Shkollën e djegin. Xhaxhai i saj Stefan Bardhi luftëtari Kajo dhe çifti që e strehon Dafinën e ndihmojnë atë.
== Aktorët në role ==
*[[Roza Anagnosti]] ... Dafina
*[[Guljelm Radoja]] ... Stefan Bardhi
*[[Robert Ndrenika]] ... Kosta
*[[Ardian Cerga]] ... Kajo
*[[Petrika Riza]] ... prifti
*[[Valentina Caci]]
*[[Thimi Filipi]] ... xha Vani
*[[Teodor Rupi]]
*[[Marko Bitraku]] ... Komandanti i xhandarëve
*[[Renato Rapi]] ... Andoni
*[[Dhimitër Trajçe]]...
*[[Selma Sotillari]]... Afërdita
*[[Ema Shteto]]
*[[Fabiola Karapici]]
[[Kategoria:Filma shqip]]
[[Kategoria:Filma shqiptarë]]
[[Kategoria:Filma 1979]]
ljrdkocojnpurasx5xvjwnbdwlzampp
Vinkovci
0
58073
3059496
2490162
2026-10-25T15:40:03Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059496
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|Emri = Vinkovci
| image_seal = Wappen Vinkovci.jpg
| image_map = Cibalae-Vinkovci-Винковци-Winkowitz.png
| image_skyline =
| population_total = 35.915
|Dendësia =
|Sipërfaqja =
|Shteti = Kroacia
|Qarku =
|Adresa e kuvendit =
| postal_code =
|Prefiksi =
| website =
|Kryetari i Bashkisë =
|Partia udhëheqëse =
|Shënim =
| image_map =
|CoordAddon =
|gjerësia =
|gjatësia =
}}
'''Vinkovci''' është qytet në Kroaci.
== Pak histori ==
== Ekonomia ==
[[Figura:Y1 Vinkovci.JPG|thumb|left|250px|Qendër e komunikacionit hekurudhor]]
== Demografia ==
== Kultura ==
== Politika ==
== Shiko edhe këtë ==
*[[Kroacia]]
== Lidhje të jashtme ==
*[http://www.vinkovci.hr/ Faqe zyrtare e Vinkovcit]
*[http://vinkovci.gkvk.hr/ Vinkovci On-line] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050211040421/http://vinkovci.gkvk.hr/ |date=11 shkurt 2005 }}
*[https://web.archive.org/web/20091008043626/http://vinkovci.com.hr/ portal jozyrtar i Vinkovcit - No.1]
*[https://web.archive.org/web/20100416080111/http://grad-vinkovci.com/ INFO portal i Vinkovcit]
*[http://www.slavonija-info.com/portal/vinkovci/ Slavonija-info.com, portal regjional]{{Lidhje e thyer}}
*[http://www.kk-vinkovci.hr/ klubi i basketbollit Vinkovci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090909233617/http://www.kk-vinkovci.hr/ |date=9 shtator 2009 }}
==Referime==
<references/>
==Projekte të tjera==
* {{Commonscat|Vinkovci}}
{{Cung|Kroacia}}
{{Zhupania Vukovar-Srijem}}
[[Kategoria:Qytete në Kroaci]]
[[Kategoria:Vinkovci]]
aqhyfc6msw30yk9itmr2otz85f86wsg
William Rowan Hamilton
0
62067
3059500
3004216
2026-10-25T16:51:38Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059500
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Uilliam Hamilton
| image = [[Skeda:WilliamRowanHamilton.jpeg]]
|Emri = Uilliam
|Mbiemri = Hamilton
|Emri Alt = Hamiltoni
| occupation = [[Matematika]]n, [[fizika]]nt, dhe [[Astronomia|astronom]]
| birth_date = [[4 gusht]], [[1805]]
| birth_place = Dublin , <br />[[Irlanda|Irlandë]]
| death_date = [[2 shtator]] [[1865]]
| death_place = Dublin
| nationality = [[Irlanda|Irlandez]]
|}}
'''Uilliam Rouan Hamilton''' (angl: William Rowan Hamilton) ([[4 gusht]], [[1805]] – [[2 shtator]], [[1865]]) qe një [[matematika]]n, [[fizika]]në dhe [[Astronomia|astronom]] [[Irlanda|irlandez]] që dha kontribute të rëndësishme në zhvillimin e [[Optika|optikes]], [[Dinamika|dinamikës]] dhe [[Algjebra|algjebrës]]. Ai është shumë i njohur për zbulimin e [[kuaternione]]ve të cilat ai i studioi shumë. [[Funksioni Hamiltonian|Puna e Hamiltonit]] qe shumë i dobishme në zhvillimin e [[Mekanika kuantike|mekanikës kuantike]]. Thuhet se Hamiltoni tregoi një talent të jashtëzakonshëm në një moshë tepër të re, kjo bëri që astronomi prifti Dr. [[John Brinkley|Xhon Brinkli]] të thoshte më 1823, kur Hamilton qe vetëm tetëmbëdhjetëvjeçar : “''Ky djalosh, unë nuk po them që do behet, pasi ai është, matematikani i pare për moshën e tij''.”
== Jeta ==
=== Vitet e rinise ===
=== Studimet matematike ===
=== Optika dhe dinamika ===
=== Kuaternionet ===
[[Skeda:William_Rowan_Hamilton_Plaque_-_geograph.org.uk_-_347941.jpg|framed|Pllaka e kuaternioneve në urën e Broome]]
=== Vepra te tjera origjinale ===
=== Vdekja ===
== Përkujtimet për Hamiltonin ==
* [[Ekuacionet e Hamilton-Jakobit|Ekuacionet e Hamiltonit]] janë një formulim i mekanikes klasike.
* [[Funksioni Hamiltonian|Hamiltoniani]] është emri i funksionit (klasik) si dhe operatorit (kuantik) ne fizike, si dhe një term nga [[teoria e grafeve]]. Mund te konsiderohet si funksioni Hamiltonian kuantik.
* Algjebra e [[kuaternioneve]] zakonisht jepet me '''H''', ose në [[shkrim të zi]] nga '''<math>\mathbb{H}</math>''', pe ndër të Hamiltonit.
== Thënie ==
== Publikime ==
* Hamilton, William Rowan (Royal Astronomer Of Ireland), "''[http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/Lectures/AstIntro.html Introductory Lecture on Astronomy]''". Dublin University Review and Quarterly Magazine Vol. I, Trinity College, January 1833.
* Hamilton, William Rowan, "''[https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 Lectures on Quaternions]''". Royal Irish Academy, 1853.
* David R. Wilkins's collection of [http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ Hamilton's Mathematical Papers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ |date=30 maj 2013 }}.
== Referime ==
<references/>
== Lidhje të jashtme ==
* MacTutor's [https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html Sir William Rowan Hamilton]. School of Mathematics, [[University of St Andrews]].
* Wilkins, David R., ''[http://www.maths.tcd.ie/pub/HistMath/People/Hamilton/ Sir William Rowan Hamilton]''. School of Mathematics, Trinity College, Dublin.
* [http://scienceworld.wolfram.com/biography/HamiltonWilliamRowan.html Wolfram Research's William Rowan Hamilton]
* Cheryl Haefner's [https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm Sir William Rowan Hamilton]
* [https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm 1911 Britannica Hamilton]
* [http://www.hamilton-trust.org.uk/ Hamilton Trust]
* [https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ The Hamilton year 2005 web site]
* [http://www.hamilton.tcd.ie/ The Hamilton Mathematics Institute, TCD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ |date=31 dhjetor 2015 }}
* [http://www.hamilton.ie Hamilton Institute]
[[Kategoria:Astronomë]]
[[Kategoria:Fizikanë irlandezë]]
[[Kategoria:Lindje 1805]]
[[Kategoria:Matematikanë]]
[[Kategoria:Vdekje 1865]]
[[Kategoria:Fizikanë]]
[[Kategoria:Shkencëtarë]]
15de9ymjjiuf439hxu3bw6l8ujff1on
Arthur Schopenhauer
0
72314
3059632
3016353
2026-10-26T04:00:48Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059632
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox filozof
|<!-- Scroll down to edit this page -->
<!-- Philosopher Category -->
region = Filozofia Perëndimore
|era = [[Filozofia e shekullit XIX]]
|color = #B0C4DE
|
<!-- Image and Caption -->
image_name = Schopenhauer by Jules Lunteschütz.jpg
|image_caption = Arthur Schopenhauer
|signature = Schopenhauer sig.png
|
<!-- Information -->
emri = Arthur Schopenhauer
|lindja = 22 shkurt 1788
|vendlindja = [[Danzig]]<!-- according to Danzig/Gdansk vote policy. No further Prussia/Poland or other details. Leave that to the city articles -->
|vdekja = 21 shtator 1860
|vendvdekja = [[Frankfurti mbi Main|Frankfurt]]
|shkolla_tradita = [[Kantianizmi]], [[idealizmi]]
|intereset = [[Metafizika]], [[aestetika]], [[etika]], [[Fenomenologjia (filozofi)|fenomenologjia]], [[morali]], [[psikologjia]]
|idetë = [[Vullneti (filozofi)|Vullneti]], [[Rrënja e arsyes]], [[pesimizmi]]
|ndikimet = [[Platoni]], [[Immanuel Kant|Kant]], [[Upanishads]], [[Johann Wolfgang Goethe|Goethe]]
|ndikoi_te = [[Samuel Beckett]], [[Henri Bergson]], [[Jorge Luis Borges]], [[Luitzen Egbertus Jan Brouwer]], [[Jacob Burckhardt]], [[Albert Einstein]], [[Mihai Eminescu]], [[Sigmund Freud]], [[John N. Gray]][http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/john-gray-forget-everything-you-know-641878.html], [[Knut Hamsun]], [[Thomas Hardy]], [[Eduard von Hartmann]], [[Hermann Hesse]], [[Max Horkheimer]], [[Michel Houellebecq]], [[Joris-Karl Huysmans]], [[Johannes Itten]], [[Carl Jung]], [[Karl Kraus]], [[Jules Laforgue]], [[Suzanne Langer]], [[Thomas Mann]], [[Guy de Maupassant]], [[Philipp Mainländer]], [[Ettore Majorana]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Karl Popper]], [[Marcel Proust]], [[Gilbert Ryle]], [[George Santayana]], [[Jean-Paul Sartre]], [[Erwin Schrödinger]], [[Leon Tolstoi|Leo Tolstoy]], [[Hans Vaihinger]], [[Swami Vivekananda|Vivekananda]], [[Richard Wagner]], [[Otto Weininger]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Peter Wessel Zapffe]]
}}
{{Wikiquote|Arthur Schopenhauer|Arthur Schopenhauer}}
'''Arthur Schopenhauer''' (22 shkurt, 1788 – 21 shtator, 1860)
ishte një filozof gjerman i njohur për pesimizmin e tij atheist dhe qartësinë filozofike. Në moshën 25 vjeçare, ai botoi disertacionin e doktoratës, ''[[On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason]]'', e cila ekzaminoi pyetjen themelore: A mundet arsyeja, e vetme, të japë përgjigje mbi botën. Punimi më me ndikim nga Schopenhauer, [[Bota si Vullnet dhe Përfaqësim]] (''Die Welt als Wille und Vorstellung)'', theksoi rolin e motivimit themelor të njeriut, që Schopenhaueri e quan [[Vullneti (filozofi)|vullnet]]. Analiza e Schopenhauerit mbi vullnetin e çoi atë në përfundimin se dëshirat emocionale, fizike, dhe seksuale nuk mund të përmbushem kurrë. Si pasojë, Schopenhauer favorizoi një jetesë duke mohuar dëshirat njerzore, ngjashëm me mësimet e [[Budizmi]]t dhe [[Vedanta]]s.
Duke vijuar nga idealizmi i [[Immanuel Kant]], Shopenhauer refuzoi filozofitë bashkëkohore post-Kantiane të idealizmit gjerman.<ref>Arthur Schopenhauer, The World as Will and Representation, Vol. 1, trans. E. Payne, (New York: Dover Publishing Inc., 1969), Vol. 2, Ch. 50.</ref> Kunder ideat e filozofeve perpara atij, ai zhvilloj nje sistem etik dhe metafizik ateist, qe ai e zhvilloj si nje manifestim i pesimizmin filozofik..<ref>{{cite book|title=Essays and Aphorisms|url=https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho|year=2004|publisher=Penguin Classics|isbn=978-0-14-044227-4|author=Arthur Schopenhauer|pages=[https://archive.org/details/essaysaphorisms00scho/page/22 22]–36|quote=…but there has been none who tried with so great a show of learning to demonstrate that the pessimistic outlook is ''justified'', that life itself is really bad. It is to this end that Schopenhauer’s metaphysic of will and idea exists.}}</ref><ref>''[http://librivox.org/studies-in-pessimism-by-arthur-schopenhauer/ Studies in Pessimism]'' – audiobook from [[LibriVox]].</ref><ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Psychology and Religion, Volume 2|url=https://archive.org/details/encyclopediaofps0000unse_a4h7|year=2009|publisher=Springer|isbn=978-0-387-71801-9|editor=David A. Leeming, Kathryn Madden, Stanton Marlan|accessdate=2 shtator 2012|page=824|quote=A more accurate statement might be that for a German – rather than a French or British writer of that time – Schopenhauer was an honest and open atheist.}}</ref><ref>{{cite book|title=Schopenhauer, Philosophy and the Arts|year=2007|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-04406-6|editor=Dale Jacquette|accessdate=2 shtator 2012|page=22|quote=For Kant, the mathematical sublime, as seen for example in the starry heavens, suggests to imagination the infinite, which in turn leads by subtle turns of contemplation to the concept of God. Schopenhauer's atheism will have none of this, and he rightly observes that despite adopting Kant's distinction between the dynamical and mathematical sublime, his theory of the sublime, making reference to the struggles and sufferings of struggles and sufferings of Will, is unlike Kant's.}}</ref>
Shopenhauer ishte ndër mendimtarët e parë të filozofisë perëndimore që ndau dhe afirmoi parimet e rëndësishme të filozofisë lindore (p.sh asketizmi, bota si aparencë), pasi kishte arritur në konkluzione të ngjashme si rezultat i punës së tij filozofike.<ref>See the book-length study about oriental influences on the genesis of Schopenhauer's philosophy by [[Urs App]]: ''Schopenhauer's Compass. An Introduction to Schopenhauer's Philosophy and its Origins''. Wil: UniversityMedia, 2014 (ISBN 978-3-906000-03-9)</ref><ref>{{cite book|title=An Introduction to the History of Psychology|edition=6th|year=2009|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-50621-8|author=B. R. Hergenhahn|accessdate=2 shtator 2012|page=216|quote=Although Schopenhauer was an atheist, he realized that his philosophy of denial had been part of several great religions; for example, Christianity, Hinduism, and Buddhism.}}</ref> Edhe pse puna e tij nuk pati vëmendjen e merituar gjatë jetës së tij, impakti pas vdekjes së Shopenhauer preku disiplina të ndryshme, duke përfshirë filozofinë, letërsinë dhe shkencën.
Analiza metafizike e Schopenhauerit mbi vullnetin, pikëpamjet e tij mbi motivimin dhe dëshirat njerëzore, dhe stili i shkrimit aforistik ndikoi te shumë mendimtarë të njohur, përfshirë [[Friedrich Nietzsche]]<ref name="SchopBR">Addressed in: Cate, Curtis. Friedrich Nietzsche. Chapter 7.</ref>, [[Richard Wagner]], [[Ludwig Wittgenstein]], [[Erwin Schrödinger]], [[Albert Einstein]]<ref>Albert Einstein in Mein Glaubensbekenntnis (August 1932): "I do not believe in freedom of will. Schopenhauer's words, 'Man can indeed do what he wants, but he cannot want what he wants', accompany me in all life situations and console me in my dealings with people, even those that are really painful to me. This recognition of the unfreedom of the will protects me from taking myself and my fellow men too seriously as acting and judging individuals and losing good humour."</ref>, [[Sigmund Freud]], dhe [[Karl Kraus]].
== Bibliografi e zgjedhur ==
* [https://web.archive.org/web/20010428073904/http://www.geocities.com/c_ansata/Women.html ''Of Women'' (Über die Weiber)]
* ''[http://coolhaus.de/art-of-controversy/ The Art Of Controversy (Die Kunst, Recht zu behalten)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021215085620/http://www.coolhaus.de/art-of-controversy/ |date=15 dhjetor 2002 }}''. (bilingual)
* ''[http://librivox.org/studies-in-pessimism-by-arthur-schopenhauer/ Studies in Pessimism]'' - audiobook from [[LibriVox]].
* ''The World as Will and Idea'' at [[Internet Archive]]:
** ''[http://www.archive.org/details/theworldaswillan01schouoft Volume I;]''
** ''[http://www.archive.org/details/theworldaswill02schouoft Volume II;]''
** ''[http://www.archive.org/details/theworldaswillan03schouoft Volume III.]''
* ''On the fourfold root of the principle of sufficient reason'' and ''On the will in nature.'' Two essays:
** [http://www.archive.org/details/onthefourfoldroo00schouoft Internet Archive.] Translated by Mrs. Karl Hillebrand (1903).
** [https://web.archive.org/web/20090103051721/http://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl322 Cornell University Library Historical Monographs Collection.] Reprinted by [http://www.amazon.com/dp/1429739630/?tag=corneunivelib-20 Cornell University Library Digital Collections]
* [https://web.archive.org/web/20081029052257/http://www.schopenhauersource.org/type_list.php?type=manuscript Facsimile edition of Schopenhauer's manuscripts] in [https://web.archive.org/web/20150424113720/http://www.schopenhauersource.org/ SchopenhauerSource]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
{{commons|Arthur Schopenhauer}}
{{Wikiquote}}
[[Kategoria:Filozofë gjermanë]]
[[Kategoria:Lindje 1788]]
[[Kategoria:Vdekje 1860]]
k79ahfl2pxhur63tr9nbttwz51yah6l
Banka Qendrore e Kosovës
0
75942
3059672
3046376
2026-10-26T05:48:42Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059672
wikitext
text/x-wiki
{{DISPLAYTITLE:Banka Qendrore e Republikës së Kosovës}}
{{Infobox bankë qendrore
| name = Banka Qendrore e Republikës së Kosovës
| currency_iso = EUR
| successor =
| predecessor = Autoriteti Qendror Bankar i Kosovës
| website = {{URL|http://www.bqk-kos.org}}
| excess_reserves = <!-- "yes" or "no" reg. interest on excess reserves - or "not applicable - no reserve requirement" if there is no reserve requirement -->
| deposit_rate = <!-- % of interest paid on reserves, if any, or "None" if no interest is ever paid on reserves -->
| interest_rate_target = <!-- the target interest rate, or target interest rate range -->
| borrowing_rate = <!-- the bank rate, also known as the discount rate in American English -->
| reserve_requirements = <!-- % of reserves required to be held against deposits, or "None" if there are no such requirements -->
| reserves =
| currency = [[Euro]]
| logo_size = <!-- The default image size is 126px or 252px depending on
the number of images. You can use this parameter to override the default
size. See [[Bank of the Republic (Colombia)]], [[Bank of Israel]], [[People's
Bank of China]], [[Central Bank and Financial Services Authority of Ireland]],
[[Banca Naţională a României]], [[Bangladesh Bank]], and [[Central Bank of
Egypt]] for example. -->
| bank_of = [[Kosova|Republikës së Kosovës]]
| executive = <!-- or functionally the same position, such as Governor -->
| executive_title = <!-- default is President -->
| ownership = <!-- Government owned or private co. -->
| established = {{Start date|2008}}
| coordinates = {{Coord|42.6600238|N|21.1584217|E|region:GB_type:landmark|display=inline,title}}
| headquarters = [[Prishtinë]]
| image_size = 252px
| caption =
| image = Central Bank of Kosova.JPG
| footnotes =
}}
'''Banka Qendrore e Republikës së Kosovës (BQK)''' është institucioni themelor bankar në [[Kosova|Kosovë]]. Ajo u themelua në qershor 2008, në të njëjtin vit kur Kosova e shpalli pavarësinë e saj nga [[Serbia]], me miratimin e ''Ligjit Nr. 03/L-074'' për ''Bankën Qendrore të Republikës së Kosovës'' nga [[Kuvendi i Republikës së Kosovës|Kuvendi i Kosovës]]. Para se të themelohej si Banka Qendrore e Kosovës, ajo funksiononte si Autoriteti Qendror Bankar i Kosovës.<ref name="Functions and Responsibilities">{{Cito web|title=Funksionet dhe përgjegjësitë|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=2,12|publisher=bqk-kos.org|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref> Valuta zyrtare në Kosovë është [[euro]], e cila është miratuar në mënyrë të njëanshme në vitin 2002; megjithatë, Kosova nuk është anëtare e [[Eurozona|Eurozonës]].<ref name="Euro">{{Cito web|title=Euro: A Force for Stability in Kosovo|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/euro-a-force-for-stability-in-kosovo|publisher=balkaninsight.com|accessdate=24 shkurt 2013|language=en}}</ref><ref name="Balkan Countries">{{Cito web|title=Balkan Countries Say Farewell to "Beloved" German Mark|url=http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/articles/2002/08/020805-ZORAN-001|website=setimes.com|accessdate=24 shkurt 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031183302/http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/articles/2002/08/020805-ZORAN-001|archive-date=31 tetor 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="Euros Replace Deutschmarks">{{Cito web|title=Euros Replace Deutschmarks|url=http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2002/01/020102-SVETLA-001|website=setimes.com|accessdate=24 shkurt 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130326020816/http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2002/01/020102-SVETLA-001|archive-date=26 mars 2013|url-status=dead}}</ref> Selia e BQK-së është e vendosur në kryeqytetin e Kosovës, [[Prishtina|Prishtinë]].
== Funksionet dhe qëllimet ==
Më poshtë janë qëllimet e Bankës Qendrore të Kosovës, siç përmenden në "Qëllimet", neni 7, Kapitulli III i ''Ligjit Nr. 03/L-209''
:<ref name="Funksionet dhe Përgjegjësitë">{{Cito web|title=Funksionet dhe Përgjegjësitë|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=1,2|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref>
# Qëllimi kryesor i Bankës Qendrore do të jetë nxitja dhe ruajtja e një sistemi të qëndrueshëm financiar, duke përfshirë një sistem pagese të sigurt, të shëndoshë dhe efikas.
# Një qëllim tjetër i Bankës Qendrore, i cili është në varësi të qëllimit parësor të Bankës Qendrore, është të kontribuojë në arritjen dhe ruajtjen e stabilitetit të çmimeve të vendit.
# Pa paragjykuar arritjen e këtyre dy qëllimeve, Banka Qendrore do të mbështesë politikat e përgjithshme ekonomike të qeverisë.
# Banka Qendrore do të veprojë në përputhje me parimin e një ekonomie të tregut të hapur me konkurrencë të lirë, duke favorizuar një shpërndarje efikase të burimeve.<ref name="LAW ON CENTRAL BANK OF THE REPUBLIC OF KOSOVO">{{Cito web|last=Central Bank of Kosovo|title=LAW ON CENTRAL BANK OF THE REPUBLIC OF KOSOVO|url=http://www.bqk-kos.org/repository/docs/2010/Ligji%20per%20BQK-ne%20%28anglisht%29.pdf|accessdate=24 shkurt 2013|language=en|archive-date=6 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170106104212/http://www.bqk-kos.org/repository/docs/2010/Ligji%20per%20BQK-ne%20%28anglisht%29.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Kuadri ligjor ==
=== Ligji për Bankën Qendrore të Republikës së Kosovës ===
''Ligji Nr. 03/L-074'' për Bankën Qendrore të Republikës së Kosovës thotë se BQK-ja është një organizatë juridike plotësisht e autorizuar, e cila ka aftësinë "të lidhë kontrata, të fillojë procedime ligjore dhe t'u nënshtrohet procedurave të tilla; dhe të fitojë, administrojë, mbajë dhe disponojë prona të luajtshme dhe të paluajtshme". Kapitali i saj përbëhet nga një buxhet i autorizuar prej 30 milionë €, i cili kontrollohet nga shteti dhe mund të përdoret vetëm për qëllimet e tij ligjore. Është një organ administrativ, i cili funksionon në mënyrë të pavarur dhe nën autonominë e plotë të subjekteve të tij drejtuese vendimmarrëse. Banka Qendrore e Republikës së Kosovës raporton vetëm në Kuvendin e Republikës së Kosovës.
=== Detyrat ===
Detyrat kryesore të Bankës Qendrore, si në nenin 8 të të njëjtit kapitull, përfshijnë ruajtjen e një sistemi të qëndrueshëm financiar; rregullimin e institucioneve financiare siç përcaktohet me ligj; promovimi i një sistemi të sigurt pagese; mirëmbajtja e një furnizimi të duhur kartëmonedhash dhe monedhash brenda vendit; mbajtja dhe administrimi i rezervave ndërkombëtare; mbledhja dhe prodhimi i statistikave; punimi në arritjen e stabilitetit të çmimeve; informimi i Qeverisë për aktivitetet e saj dhe veprimi si këshilltar/bankier ekonomik dhe financiar për Qeverinë, etj.
=== Operacionet ===
* Hapja e llogarive (neni 9) - Banka Qendrore e Republikës së Kosovës ka aftësinë të hapë dhe mirëmbajë llogari të parave dhe letrave me vlerë në të dhënat e saj për institucionet financiare kombëtare dhe ndërkombëtare, si dhe organizatat qeveritare dhe llojet e tjera, nëse kërkohet.
* Lehtësirat e mbajtjes (neni 10) - Banka Qendrore ka mundësinë të sigurojë lehtësira kujdestare për institucionet financiare dhe publikun e gjerë (për kartëmonedhat dhe monedhat), si dhe pasuritë e tjera të vlefshme (për letrat me vlerë).
* Operacionet e tregut (neni 11) - Banka Qendrore ka aftësinë të operojë në tregjet financiare duke pretenduar tregtimin dhe instrumente të tjera të tregtueshme, dhe gjithashtu të kryejë operacione kredie me bankat dhe bizneset
* Rezervat minimale (neni 12) - Banka Qendrore ka mundësinë të kërkojë nga bankat të mbajnë rezerva minimale në llogaritë e depozitave në Bankën Qendrore
* Instrumentet e kontrollit të kredisë (neni 13) - Banka Qendrore ka aftësinë të vendosë për përdorimin e metodave të tilla operative të kontrollit të kredisë, siç e sheh të përshtatshme.
* Ndihma për likuiditetin e urgjencës (neni 14) - Banka Qendrore ka mundësinë të veprojë si huadhënës i masës së fundit për një bankë të licencuar, duke dhënë asistencë financiare për bankat ose për përfitimin e tyre.
=== Menaxhimi i Rezervave Ndërkombëtare ===
Sipas nenit 15 të Ligjit Nr. 03/L-209 të Bankës Qendrore të Republikës së Kosovës, një nga funksionet e BQK-së është të kryejë transaksione në rezerva ndërkombëtare dhe të menaxhojë rezerva të tilla në përputhje me praktikat më të mira ndërkombëtare dhe t'u nënshtrohet qëllimeve të tij të përcaktuara në nenin 7 të Ligjit Nr. 03/L-209, duke respektuar sigurinë, likuiditetin dhe rendimentin, në atë rend prioritar.
Banka Qendrore mund të mbajë në portofolin e saj të rezervave ndërkombëtare ndonjë ose të gjitha pasuritë e mëposhtme:
* Ar dhe metale të tjera të çmuara të mbajtura nga ose për llogari të Bankës Qendrore, përfshirë balancat e kreditit që përfaqësojnë ar të tillë dhe metale të tjera të çmuara;
* Kartëmonedha dhe monedha në valuta të konvertueshme lirisht të mbajtura nga ose për llogari të Bankës Qendrore;
* Bilancet e kredisë dhe depozitat ndërbankare që paguhen sipas kërkesës ose brenda një afati të shkurtër, të shprehur në valuta lirisht të konvertueshme dhe mbahen në llogaritë e Bankës Qendrore;
* Letrat me vlerë të tregut të gatshme të tregtuara në valuta lirisht të konvertueshme, të lëshuara nga, ose mbështetur nga, besimi dhe kredia e plotë e qeverive të huaja, bankave qendrore të huaja ose institucioneve financiare ndërkombëtare;
* Kërkesat ndaj institucioneve financiare ndërkombëtare që vijnë nga marrëveshjet e riblerjes, shitjet dhe blerjet e transaksioneve dhe marrëveshjet e huazimit të letrave me vlerë në letrat me vlerë të borxhit;
* Të drejtat e tërheqjes speciale (SDR) të mbajtura në llogari të Kosovës në Fondin Monetar Ndërkombëtar;
* Pozicioni rezervë i Kosovës në Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe organizata të tjera të ngjashme financiare ndërkombëtare; dhe
* Çdo aset tjetër financiar i gatshëm në treg, i shprehur në valuta lehtësisht të konvertueshme, siç përcaktohet nga Bordi Ekzekutiv.
=== Valuta ===
Valuta, ose njësia e llogarisë, që përdoret nga Banka Qendrore dhe tregjet kombëtare si një mes shkëmbimi është euroja. Monedha e aplikuar në tregun e përgjithshëm si dhe atë financiar përcaktohet nga autoriteti Kushtetues, dhe Banka Qendrore kontrollon në mënyrë të vetme lëshimin e kartëmonedhave dhe monedhave, me asnjë institucion tjetër që nuk ka atë të drejtë. Për më tepër, ajo menaxhon shkëmbimin e kartëmonedhave dhe monedhave në euro, dhe zëvendësimin e kartëmonedhave ose monedhave që dëmtohen dukshëm nga më shumë se dyzet përqind (40%) të sipërfaqes së tyre. Ajo gjithashtu vërteton procesin e riprodhimit të kartëmonedhave dhe monedhave, dhe "krijimi i çdo sendi që me hartimin e tyre imiton ndonjë kartëmonedhë ose monedhë të tillë" kërkon miratimin nga zyrtarët e Bankës Qendrore.
=== Licencimi i bankave ===
BQK-ja është gjithashtu përgjegjëse për licencimin e bankave në Kosovë. Bankat e mëposhtme mund të gjenden nën listën aktuale.<ref name="Commercial Banks">{{Cito web|last=Banka Qendrore e Kosovës|title=Banka komerciale|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=2,42|language=sq}}</ref>
* [http://www.bpbbank.com Banka për Biznes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150418010625/http://www.bpbbank.com/ |date=18 prill 2015 }}
* [[Raiffeisen Zentralbank|Raiffeisen Bank]] (Austri)
* Banka Ekonomike
* [[ ProCredit Bank |ProCredit Bank]]
* TEB SH.A. (Turqi)
* NLB Prishtina (Slloveni)
* Banka Kombëtare Tregtare (Shqipëri)
* Banka e Kredive e Prishtinës
* Credins Bank (Shqipëri)
=== Statistika dhe informacione ===
* Banka Qendrore mund të marrë, mbledhë dhe menaxhojë/publikojë informacione në lidhje me aktivitetet e saj. Ajo kontrollon rrjedhën e informacionit të paraqitur para publikut nga media, dhe bashkëpunon me qeverinë në publikimin e statistikave dhe informacioneve të tjera të rëndësishme për aktivitetet që kanë të bëjnë me të gjitha palët e përfshira.
== Sistemet e pagesave ==
Autoritetet bankare dhe të pagesave të Kosovës (BPK) planifikuan të krijojnë një Sistem Pagesash Ndërbankar që nga nëntori i vitit 2000. Kjo ide fillimisht u mbështet nga Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) përmes këshilltarëve të tyre profesionalë të pagesave. Rekomandimet e dhëna u bazuan në tri faza zhvillimi, të cilat ndihmuan në krijimin e planit ekzistues të punës. Me krijimin e Komitetit Këshillëdhënës për Pagesat Ndërbankare (IPAC) nën patronazhin e Bankës Qendrore të Kosovës me pjesëmarrjen e të gjitha bankave të tjera të tregtisë, puna vazhdoi në inkuadrimin e të gjitha politikave të tjera operacionale për këtë temë.<ref name="CBRK">{{Cito web|last=Banka Qendrore e Republikës së Kosovës|title=Historiku|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=1,59,50|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref>
Sistemi i Pagesave Ndërbankare ka kaluar tri faza kryesore.
=== Faza e parë ===
Sistemi i pastrimit ndërbankar filloi të funksionojë më 7 maj 2001. Kjo fazë u karakterizua me shkëmbimin manual të pagesave, me shlyerjet në bazë të bilancit NET ndërmjet debitit dhe kredisë. Në këtë mënyrë, llogaria bankare pranuese u kreditua dhe llogaria e debitimit u debitua. Në fillim, pasi që numri i pagesave ishte i vogël, regjistrimet në llogari bëheshin me dorë ose në baza individuale. Kjo u arrit me një marrëveshje midis Sistemit Ndërbankar të Pastrimit (ICS) dhe bankave të tjera pjesëmarrëse. Një fakt tjetër interesant në lidhje me fazën e parë ishte veprimtaria e Komitetit Këshillimor të Pagesave Ndërbankare (IPAC). Ky komitet së pari ishte i përbërë nga disa banka si ProCredit Bank, NLB Prishtina, Banka për Biznes. Për më tepër, Banka Ekonomike u bashkua në qershor dhe, në fund të vitit 2001, Raiffeissen Bank, BKP dhe KSB gjithashtu u bashkuan. Detyrimi i komitetit ishte të përcaktojë rregullat e funksionimit, procedurën dhe standardet për sistemin e pastrimit ndërbankar. Pas një viti, ky komitet punoi drejt Sistemit Elektronik të Pastrimit Ndërbankar (EICS) i cili do të bënte të mundur shkëmbimin elektronik.
=== Faza e dytë ===
Ndryshimi në shkëmbim manual dhe gjysmë manual çoi në zhvillime dhe shndërrime të tjera të Sistemit Elektronik të Ndarjes Ndërbankare (EICS). Më 2002, u bë kalimi i plotë në sistemin elektronik. Kjo u arrit në respektimin e sistemit të nevojshëm të IT dhe konsultimeve me KPMG-USAID. Faza e dytë gjithashtu u kategorizua me një tjetër sukses, i cili ishte kalimi në Sistemin Standard të Numërimit të Llogarive Bankare të Kosovës. Me ndihmën e bankave të tjera anëtare, ky standard arriti të zbatohet për të gjitha llogaritë e pagesave bankare që rezultuan në rritjen e efikasitetit të sistemit të pagesave, dhe më shumë mundësi për reforma të reja. Një ngjarje tjetër e rëndësishme ishte ajo e 7 shtatorit 2004 kur shefi i zyrës Amerikane dhe drejtori i USAID pranoi Bankën Qendrore të Kosovës si pronare të Sistemit Elektronik të Pastrimit Ndërbankar të pranishëm në Kosovë.<ref name="Historiku">{{Cito web|title=Historiku|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=1,59,50|publisher=bqk-kos.org|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref>
=== Faza e tretë ===
Me krijimin e sistemit EICS më 2007, sistemi i dorëzimit të pagesave ndërmjet institucioneve qendrore dhe lokale u përmirësua shumë. Kjo përfundimisht përparoi në një kornizë të ndërlidhur të të gjitha bankave në Kosovë. Debitimi i drejtpërdrejtë, si instrumenti më i ri i pagesave të Qendrës, u prezantua për herë të parë në janar 2009, pas miratimit të Rregullores së Bankës Qendrore nr XXXI. Lëshimi për publikun e gjerë është bërë i mundur vetëm në nëntor, pasi sistemi i debitit u testua si një komponent i veçantë në Sistemin Elektronik të Pastrimit Ndërbankar (EICS). Sistemi u njoh gjerësisht nga shumë banka, duke përfshirë ProCredit Bank, Raiffeissen Bank, NLB Prishtina, Banka për Biznes, Banka Ekonomike, TEB dhe Banka Kombëtare Tregtare. Është rritur efikasiteti i sistemit, i cili në mënyrë indirekte shtoi në standardet dhe kapacitetin e sistemit ndërbankar. "Tani çdo ditë pjesëmarrësit e sistemit të pagesave ndërbankare dërgojnë në mënyrë më të sigurt dhe me efikasitet rreth 15 mijë pagesa me vlerë mbi 15 milionë Euro."
=== Strategjia e zhvillimit ===
Në vitin 2009, Banka Qendrore e Republikës së Kosovës filloi shumë diskutime për krijimin e një strategjie afatgjate. Diskutimet u përfunduan dhe u aprovuan nga Bordi Drejtues i Bankës Qendrore më 11 shtator 2009, i cili në bashkëpunim me bankat tregtare dhe Bankën Botërore ka krijuar një Drejtori të Sistemeve të Pagesave Ndërbankare (IPSD) brenda organit të tij, i cili ka për qëllim të sigurojë që strategjitë e zhvillimit për sektorin financiar në Kosovë do të përmbushen.
9 shtyllat në këtë strategji zhvillimi për Sistemin Kombëtar të Pagesave (NPS) janë:
# Kuadri Ligjor
# Pagesa me vlerë të madhe dhe kohë kritike
# Sistemet e pagesave me pakicë
# Transaksionet qeveritare
# Depozitimi i letrave me vlerë, zhdoganimi dhe shlyerja
# Tregu i parave
# Remitencat ndërkombëtare
# Mbikëqyrja
# Bashkëpunimi (Këshilli Kombëtar i Pagesave)
Sistemi i vendosjes bruto në kohë reale (RTGS) mbetet projekti më i rëndësishëm, i cili po zhvillohet nën SHPK.
== Plani Strategjik (2010 - 2015) ==
Banka Qendrore ka vendosur pesë qëllime strategjike për pesë vjet të veprimtarisë së saj, me qëllim të harmonizimit të detyrave të Bankës ndaj qytetarëve dhe ekonomisë në përgjithësi. Këto synime janë:
# Për të promovuar dhe forcuar stabilitetin financiar në Republikën e Kosovës - Banka Qendrore analizon sigurinë e sistemit financiar, eliminon rreziqet e mundshme dhe duke krijuar indikatorë analitikë, dhe gjithashtu promovon një mjedis të duhur për operacione
# Për të mbështetur politikat e përgjithshme ekonomike për të arritur një zhvillim të qëndrueshëm ekonomik në Republikën e Kosovës - Banka Qendrore inkurajon rritjen ekonomike përmes bërjes së politikave më të mira ekonomike, duke kryer hulumtime ekonomike dhe duke informuar publikun.
# Për të siguruar zhvillimin e sistemeve bashkëkohore ndërbankare dhe për të ofruar shërbime bankare efektive për klientët - Duke përdorur Sistemin Elektronik të Pastrimit Ndërbankar (EICS), Banka Qendrore funksionon si një sistem hibrid që lehtëson kanalizimin e instrumenteve të ndryshme të pagesave midis bankave.
# Për të promovuar zhvillimin e shëndoshë të sektorit financiar në Republikën e Kosovës - Banka Qendrore e Kosovës synon të zhvillojë sektorin financiar duke investuar në ruajtjen e ndërmarrjeve të tregut privat dhe duke i ofruar qeverisë përvojën e tyre. CBD tenton ta arrijë këtë duke krijuar një kornizë të re ligjore për produktet e reja financiare dhe duke akredituar institucione të reja financiare.
# Për të kontribuar në proceset për integrimin në Bashkimin Evropian dhe institucionet e tjera ndërkombëtare - Kjo strategji përfshin investime për promovimin e Republikës së Kosovës dhe Bankës Qendrore të Kosovës në një nivel ndërkombëtar. Kjo do të arrihet duke mbajtur marrëdhënie të mira me palët e tjera kundër, duke aplikuar standarde ndërkombëtare dhe duke marrë pjesë në seminare dhe ngjarje të organizuara.<ref name="Strategic Plan for the period">{{Cito web|title=Strategic Plan for the period|url=http://www.bqk-kos.org/repository/docs/2010/strategjia16.02ENG.pdf|publisher=bqk-kos.org|accessdate=24 shkurt 2013|language=en|archive-date=18 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918153821/http://bqk-kos.org/repository/docs/2010/strategjia16.02ENG.pdf|url-status=dead}}</ref>
== Lëshimi i kontratave ==
Pas nënshkrimit të një rregulloreje për kontratat parësore dhe dytësore të qeverisë me Ministrinë e Financave në dhjetor 2011, Banka Qendrore e Kosovës lëshoi kontrata për herë të parë në 17 janar 2012.<ref name="Central Bank of Kosovo">{{Cito web|last=Banka Qendrore e Kosovës|title=Banka Qendrore e Kosovës|url=http://bqk-kos.org/?cid=2,52,448&sqr=speech|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq|ref=none}}</ref><ref name="Economic Initiative for Kosovo">{{Cito web|title=Economic Initiative for Kosovo|url=http://www.eciks.org/english/lajme.php?action=total_news&main_id=1206|accessdate=24 shkurt 2013|language=en|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053422/http://www.eciks.org/english/lajme.php?action=total_news&main_id=1206|url-status=dead}}</ref> Gjatë ankandit të parë, BQK-ja ishte në gjendje të mbledhë një shumë të mjeteve monetare në vlerë prej 10 milionë €. 64 milionë euro të tjera mund të rriten gjatë pjesës tjetër të 2012, duke e çuar vlerën totale të kontratave të lëshuara gjatë vitit 2012 në 74 milionë €, ashtu siç u deklarua nga një këshilltar i Ministrit të Financave më 9 janar 2012.<ref name="Koha">{{Cito web|last=Koha|title=Koha|url=http://koha.net/?page=1,3,83327|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref><ref name="Përfitime">{{Cito web|title=Përfitime për zhvillimin ekonomik|url=http://www.evropaelire.org/content/article/24410224.html|publisher=evropaelire.org|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref> Pritet që gjatë vitit 2013, BQK-ja të jetë në gjendje të mbledhë një shumë të barabartë me 80 milionë €.<ref name="Nga emetimi i letrave sivjet 80 milionë euro">{{Cito web|title=Nga emetimi i letrave sivjet 80 milionë euro|url=http://www.koha.net/index.php?page=1,3,131911|publisher=koha.net|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref>
== Bordi dhe guvernatorët e BQK-së ==
=== Bordi drejtues aktual i Bankës Qendrore të Kosovës ===
* Bedri Peci - Kryetar i Bordit Drejtues
* Fehmi Mehmeti - Anëtar i Bordit Drejtues
* Behxhet Brajshori - Anëtar i Bordit Drejtues
* Nuhi Ahmeti - Anëtar i Bordit Drejtues<ref name="CBK Governing Board">{{Cito web|last=Bordi guvernator i BQK-së|title=Bordi guvernator i BQK-së|url=http://www.bqk-kos.org/?cid=2,20|publisher=bqk-kos.org/?|accessdate=24 shkurt 2013|language=sq}}</ref>
=== Lista e guvernatorëve të Bankës Qendrore të Kosovës ===
# 2008 – 2010: [[Hashim Rexhepi]]
# 2011 – 2013: [[Gani Gërguri]]
# 2013 – 2017: [[Bedri Hamza]]
# 2018 – 2023: Fehmi Mehmeti
# 2023 – Vazhdon: [[Ahmet Ismaili]]
== Polemikat ==
Më 23 korrik 2010, Hashim Rexhepi, asokohe guvernatori i Bankës Qendrore të Republikës së Kosovës, u arrestua nën akuzat për "korrupsion dhe shpëlarje të parave".<ref name="Kosovo central bank chief arrested">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-10739152|title=Kosovo central bank chief arrested in corruption probe|date=23 korrik 2010|access-date=24 shkurt 2013|publisher=BBC|language=en}}</ref><ref name="Arrest">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-07-23/kosovo-prosecutors-arrest-central-bank-governor-hashim-rexhepi-after-raids.html|title=Kosovo Prosecutors Arrest Central Bank Governor Hashim Rexhepi After Raids|work=Bloomberg|access-date=24 shkurt 2013|language=en}}</ref> Sipas Misionit të BE-së për Sundimin e Ligjit [[EULEX]], "hetimi kishte të bënte me ryshfete të dyshuara, evazion fiskal, shkelje të ndikimit dhe shpëlarje parash". Arrestimi prodhoi shumë vëmendjen e medieve pasi fotografitë në televizione treguan se Rexhepi po drejtohej jashtë zyrës së tij nga policë të armatosur. Pasi u arrestua, Rexhepi duhej të qëndronte për katër muaj në paraburgim. Arrestimi dhe hetimi u kryen nga EULEX. Aktakuza pasoi më shumë se një vit pas arrestimit; kur kjo ndodhi, prokurorët e EULEX hodhën poshtë të gjitha akuzat më të rënda. Në fund të fundit, më 11 janar 2012, vendimi u bë i formës së prerë dhe Hashim Rexhepi u shpall i pafajshëm.<ref name="The case of Kosovo’s Central Bank">{{Cito web|title=The case of Kosovo’s Central Bank|url=http://www.balcanicaucaso.org/eng/Regions-and-countries/Kosovo/EU-fiasco-the-case-of-Kosovo-s-Central-Bank-110879|publisher=balcanicaucaso.org|accessdate=24 shkurt 2013|language=en}}</ref> Akuzat dhe burgosja, megjithatë, i kushtuan Hashim Rexhepit të humbasë punën e tij si guvernator i bankës qendrore të Kosovës.<ref name="Bank Governor Cleared Of Corruption Charges">{{Cite news|url=http://www.rferl.org/content/kosovos_former_bank_governor_accused_of_corruption_charges/24423600.html|title=Kosovo's Former Bank Governor Cleared Of Corruption Charges|access-date=24 shkurt 2013|language=en}}</ref>
== Shiko edhe ==
* [[Kosova dhe euro]]
* [[Ekonomia e Kosovës]]
* [[Lista e bankave në Kosovë]]
== Referime ==
{{reflist|2}}
== Lidhje të jashtme ==
{{DEFAULTSORT:Banka Qendrore e Republikës së Kosovës}}
[[Kategoria:Koordinatat jo në Wikidata]]
[[Kategoria:Banka qendrore]]
[[Kategoria:1999 në Kosovë]]
[[Kategoria:Shërbime bankare në Kosovë]]
[[Kategoria:Banka në Kosovë]]
nc9n428vwyt4m60xprdmymgugdqr53f
Ligue 1
0
77913
3059599
2842709
2026-10-25T23:54:53Z
JB82
24336
3059599
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox liga futbollistike
| name = Ligue 1
| image = Logo Ligue 1 McDonald's 2024.svg
| country = {{Flamuri|Franca}} [[Franca]]<br/>[[Figura:Flag of Monaco.svg|20px]] [[Monako]] (një ekip)
| confed = [[UEFA]]
| founded = [[1932]]
| first = [[Division 1 1932-33|1932-33]]
| teams = 20
| feeds =
| hipin_në =
| bien_në =
| level = 1
| domest_cup = [[Coupe de France]]<br>[[Coupe de la Ligue]]<br/>[[Trophée des Champions]]
| champions = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint Germain]] (titulli 12të)
| most_successful_club = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint Germain]] (12 tituj)
| tv =
| website = ligue1.com
| current = [[Ligue 1 2025–26]]
|relegation=[[Ligue 2]]|season=2024–25}}
'''Ligue 1''' (''Première division'' ose ''Division 1'' deri në [[2003]], tani quhet '''Ligue 1''') është liga superiore e [[futbolli|futbollit]] në [[Francë]].
Një klub anëtar, [[AS Monaco FC]], është i bazuar në Principatën e pavarur të [[Monako|Monakos]].
Ligue 1 është një nga ligat kombëtare më të mira, aktualisht renditet (e pesta në Evropë) sipas UEFA-s pas [[Premier League]], [[La Liga]], [[Serie A]], dhe [[Fußball-Bundesliga]].
==Historia==
==Ekipet aktuale==
{{Location map+ |France |width=400|float=right |caption=Vendndodhja e ekipeve në '''Ligue 1 2025–26''' |places=
{{location map~ |France |lat=48.841422 |long=2.393053 |label= <small>[[Paris]]</small>|mark=Blue pog.svg|position=top}}
{{Location map~ |France |lat=47.460427 |long=-0.530804 |label=[[Angers SCO|Angers]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.786753 |long=3.588664 |label=[[AJ Auxerre|Auxerre]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=48.385567 |long=-4.488992 |label=[[Stade Brestois 29|Brest]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=49.501942 |long=0.171061 |label=[[Le Havre AC|Le Havre]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=50.43285 |long=2.814853 |label=[[RC Lens|Lens]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=50.621137 |long=3.157519 |label=[[Lille OSC|Lille]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.748430 |long=-3.369073 |label=[[FC Lorient|Lorient]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=45.723778 |long=4.93225 |label=[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=43.269806 |long=5.395922 |label=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=49.120277 |long=6.177778 |label=[[FC Metz|Metz]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=43.727606 |long=7.415614 |label=[[AS Monaco FC|Monaco]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.255631 |long=-1.525375 |label=[[FC Nantes|Nantes]]|position=bottom}}
{{Location map~ |France |lat=43.673328 |long=7.258756 |label=[[OGC Nice|Nice]]|position=left}}
{{Location map~ |France |mark=TransparentPlaceholder.png |marksize=1 |lat=51.0 |long=9.5 |label_size=80|label='''{{nowrap|Skuadrat e [[Parisi]]t:}}'''<br />
[[Paris FC]]<br />
{{nowrap|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]}}|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=48.1147 |long=-1.6794 |label=[[Stade Rennais FC|Rennes]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=48.5734053 |long=7.7521113 |label=[[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=43.583314 |long=1.434047 |label=[[Toulouse FC|Toulouse]]|position=left}}
}}
{| class="wikitable sortable"
! Skuadra
! Vendndodhja
! Stadiumi
! Kapaciteti
|-
|{{sort|Angers|[[Angers SCO|Angers]]}}
|[[Angers]]
|[[Stade Raymond Kopa]]
| align="center" | 18,752
|-
|{{sort|Auxerre|[[AJ Auxerre|Auxerre]]}}
|[[Auxerre]]
|[[Stade Abbé Deschamps]]
| style="text-align:center;" |21,379
|-
|{{sort|Brest|[[Stade Brestois 29|Brest]]}}
|[[Brest, France|Brest]]
|[[Stade Francis-Le Blé]]
| align="center" | 15,931
|-
|{{sort|Le Havre|[[Le Havre AC|Le Havre]]}}
|[[Le Havre]]
|[[Stade Océane]]
| align="center" |25,178
|-
|{{sort|Lens|[[RC Lens|Lens]]}}
|[[Lens, Pas-de-Calais|Lens]]
|[[Stade Bollaert-Delelis]]
| align="center" |37,705
|-
|{{sort|Lille|[[Lille OSC|Lille]]}}
|[[Villeneuve-d'Ascq]]
|[[Stade Pierre-Mauroy]]
| align="center" | 50,186
|-
|{{sort|Lorient|[[FC Lorient|Lorient]]}}
|[[Lorient]]
|[[Stade du Moustoir]]
| align="center" |18,890
|-
|{{sort|Lyon|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]}}
|[[Décines-Charpieu]]
|[[Parc Olympique Lyonnais|Groupama Stadium]]
| align="center" |59,186
|-
|{{sort|Marseille|[[Olympique de Marseille|Marseille]]}}
|[[Marseille]]
|[[Stade Vélodrome]]
| align="center" | 67,394
|-
|{{sort|Metz|[[FC Metz|Metz]]}}
|[[Longeville-lès-Metz]]
|[[Stade Saint-Symphorien]]
|align="center"|28,786
|-
|{{sort|Monaco|[[AS Monaco FC|Monaco]]}}
|{{nowrap|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco]]}}
|[[Stade Louis II]]
| align="center" | 18,523
|-
|{{sort|Nantes|[[FC Nantes|Nantes]]}}
|[[Nantes]]
|[[Stade de la Beaujoire]]
| align="center" | 35,322
|-
|{{sort|Nice|[[OGC Nice|Nice]]}}
|[[Nice]]
|[[Allianz Riviera]]
| align="center" | 35,624
|-
|{{sort|Paris|[[Paris FC]]}}
|[[Paris]] {{small|([[16th arrondissement of Paris|Paris 16]])}}
|[[Stade Jean-Bouin (Paris)|Stade Jean-Bouin]]
| style="text-align:center;" |20,000
|-
|{{sort|Paris Saint-Germain|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]}}
|[[Paris]] {{small|([[16th arrondissement of Paris|Paris 16]])}}
|[[Parc des Princes]]
| align="center" | 47,926
|-
|{{sort|Rennes|[[Stade Rennais F.C.|Rennes]]}}
|[[Rennes]]
|[[Roazhon Park]]
| align="center" | 29,778
|-
|{{sort|Strasbourg|[[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]]}}
|[[Strasbourg]]
|[[Stade de la Meinau]]
| align="center" | 29,230
|-
|{{sort|Toulouse|[[Toulouse FC|Toulouse]]}}
|[[Toulouse]]
|[[Stadium de Toulouse]]
| align="center" | 33,150
|}
==Fituesit ndër vite==
{{main|Lista e kampionëve të futbollit francez}}
{| class="wikitable"
!Sezona
!Kampion
!Nen Kampion
!Vendi i 3
|-
|[[1894 USFSA Football Championship|1893–94]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1895 USFSA Football Championship|1894–95]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1896 USFSA Football Championship|1895–96]]
|[[Club Français]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1897 USFSA Football Championship|1896–97]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1898 USFSA Football Championship|1897–98]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1899 USFSA Football Championship|1898–99]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1900 USFSA Football Championship|1899–1900]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1901 USFSA Football Championship|1900–01]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|—
|-
|[[1902 USFSA Football Championship|1901–02]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1903 USFSA Football Championship|1902–03]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1904 USFSA Football Championship|1903–04]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[US Suisse Paris|Suisse Paris]]
|—
|-
|[[1905 USFSA Football Championship|1904–05]]
|[[Gallia Club Paris]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|—
|-
|[[1906 USFSA Football Championship|1905–06]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|—
|-
|[[1907 USFSA Football Championship|1906–07]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|—
|-
|[[1908 USFSA Football Championship|1907–08]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1909 USFSA Football Championship|1908–09]]
|Helvétique Marseille
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|—
|-
|[[1910 USFSA Football Championship|1909–10]]
|[[US Tourcoing]]
|Helvétique Marseille
|—
|-
|[[1911 USFSA Football Championship|1910–11]]
|Helvétique Marseille
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1912 USFSA Football Championship|1911–12]]
|Saint-Raphaël
|AS Française
|—
|-
|[[1913 USFSA Football Championship|1912–13]]
|Helvétique Marseille
|[[FC Rouen|Rouen]]
|—
|-
|[[1914 USFSA Football Championship|1913–14]]
|[[Olympique Lillois]]
|[[FC Sète|Sète]]
|—
|-
|1914–18
| colspan="3" |{{center|''[[Lufta e parë botërore]]''}}
|-
|[[1919 USFSA Football Championship|1918–19]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|—
|-
|1919–26
| colspan="3" |{{center|''Nuk është luajtur''}}
|-
|[[1926–27 French Amateur Football Championship|1926–27]]
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|[[Amiens SC|Amiens AC]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1927–28 French Amateur Football Championship|1927–28]]
|[[Stade Français Paris (football)|Stade Français]] <sup>[[List of French football champions#cite note-21|[nb 1]]]</sup>
|[[US Tourcoing]]
|—
|-
|[[1928–29 French Amateur Football Championship|1928–29]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]] <sup>[[List of French football champions#cite note-22|[nb 2]]]</sup>
|[[Club Français]]
|—
|-
|1929–32
| colspan="3" |{{center|''Nuk është luajtur''}}
|-
|[[1932–33 French Division 1|1932–33]]
|[[Olympique Lillois]]
|[[AS Cannes|Cannes]]
|—
|-
|[[1933–34 French Division 1|1933–34]]
|[[FC Sète|Sète]]
|[[SC Fives|Fives]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1934–35 French Division 1|1934–35]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1935–36 French Division 1|1935–36]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1936–37 French Division 1|1936–37]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1937–38 French Division 1|1937–38]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Sète|Sète]]
|-
|[[1938–39 French Division 1|1938–39]]
|[[FC Sète|Sète]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[RCF Paris]]
|-
|1939–45
| colspan="3" |{{center|''[[Lufta e dytë botërore]]''}}
|-
|[[1945–46 French Division 1|1945–46]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[RC Roubaix]]
|-
|[[1946–47 French Division 1|1946–47]]
|[[CO Roubaix-Tourcoing|Roubaix–Tourcoing]]
|[[Stade Reims]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1947–48 French Division 1|1947–48]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1948–49 French Division 1|1948–49]]
|[[Stade Reims]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1949–50 French Division 1|1949–50]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1950–51 French Division 1|1950–51]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|-
|[[1951–52 French Division 1|1951–52]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[1952–53 French Division 1|1952–53]]
|[[Stade Reims]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1953–54 French Division 1|1953–54]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1954–55 French Division 1|1954–55]]
|[[Stade Reims]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|[[RC Lens|Lens]]
|-
|[[1955–56 French Division 1|1955–56]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1956–57 French Division 1|1956–57]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1957–58 French Division 1|1957–58]]
|[[Stade Reims]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1958–59 French Division 1|1958–59]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1959–60 French Division 1|1959–60]]
|[[Stade Reims]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1960–61 French Division 1|1960–61]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1961–62 French Division 1|1961–62]]
|[[Stade Reims]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|-
|[[1962–63 French Division 1|1962–63]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Stade Reims]]
|[[CS Sedan Ardennes|Sedan]]
|-
|[[1963–64 French Division 1|1963–64]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[RC Lens|Lens]]
|-
|[[1964–65 French Division 1|1964–65]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Valenciennes FC|Valenciennes]]
|-
|[[1965–66 French Division 1|1965–66]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Valenciennes FC|Valenciennes]]
|-
|[[1966–67 French Division 1|1966–67]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Angers SCO|Angers]]
|-
|[[1967–68 French Division 1|1967–68]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1968–69 French Division 1|1968–69]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[FC Metz|Metz]]
|-
|[[1969–70 French Division 1|1969–70]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[CS Sedan Ardennes|Sedan]]
|-
|[[1970–71 French Division 1|1970–71]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|-
|[[1971–72 French Division 1|1971–72]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1972–73 French Division 1|1972–73]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1973–74 French Division 1|1973–74]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1974–75 French Division 1|1974–75]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1975–76 French Division 1|1975–76]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1976–77 French Division 1|1976–77]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[SC Bastia|Bastia]]
|-
|[[1977–78 French Division 1|1977–78]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1978–79 French Division 1|1978–79]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|-
|[[1979–80 French Division 1|1979–80]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|-
|[[1980–81 French Division 1|1980–81]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1981–82 French Division 1|1981–82]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1982–83 French Division 1|1982–83]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1983–84 French Division 1|1983–84]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1984–85 French Division 1|1984–85]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1985–86 French Division 1|1985–86]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1986–87 French Division 1|1986–87]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|-
|[[1987–88 French Division 1|1987–88]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Montpellier HSC|Montpellier]]
|-
|[[1988–89 French Division 1|1988–89]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1989–90 French Division 1|1989–90]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1990–91 French Division 1|1990–91]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1991–92 French Division 1|1991–92]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1992–93 French Division 1|1992–93]]
|— <sup>[[Lista e kampionëve të futbollit francez|[nb 3]]]</sup>
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1993–94 French Division 1|1993–94]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1994–95 French Division 1|1994–95]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1995–96 French Division 1|1995–96]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1996–97 French Division 1|1996–97]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|-
|[[1997–98 French Division 1|1997–98]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[FC Metz|Metz]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1998–99 French Division 1|1998–99]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1999–2000 French Division 1|1999–2000]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2000–01 French Division 1|2000–01]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2001–02 French Division 1|2001–02]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[2002–03 Ligue 1|2002–03]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[2003–04 Ligue 1|2003–04]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[2004–05 Ligue 1|2004–05]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[2005–06 Ligue 1|2005–06]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2006–07 Ligue 1|2006–07]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|-
|[[2007–08 Ligue 1|2007–08]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[2008–09 Ligue 1|2008–09]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2009–10 Ligue 1|2009–10]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[2010–11 Ligue 1|2010–11]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2011–12 Ligue 1|2011–12]]
|[[Montpellier HSC|Montpellier]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2012–13 Ligue 1|2012–13]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[Ligue 1 2013–14|2013–14]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[Ligue 1 2014–15|2014–15]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[Ligue 1 2015–16|2015–16]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[Ligue 1 2016–17|2016–17]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[OGC de Nice|Nice]]
|-
|[[Ligue 1 2017–18|2017–18]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[Ligue 1 2018–19|2018–19]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|}
===Performanca sipas klubeve===
{| class="wikitable"
|-
! Klubi
! Fituesi
! Vitet fitues
|-
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|{{Center|14}}
|1986, 1994, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
|-
| [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
| {{center|10}}
| 1957, 1964, 1967, 1968, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1981
|-
| [[Olympique de Marseille]]
| {{center|8}}
| 1937, 1948, 1971, 1972, 1989, 1990, 1991, 1992
|-
| [[AS Monaco FC|AS Monaco]]
| {{center|8}}
| 1961, 1963, 1978, 1982, 1988, 1997, 2000, 2017
|-
| [[FC Nantes|Nantes]]
| {{center|8}}
| 1965, 1966, 1973, 1977, 1980, 1983, 1995, 2001
|-
| [[Olympique Lyonnais]]
| {{center|7}}
| 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008
|-
| [[Stade de Reims|Stade Reims]]
| {{center|6}}
| 1949, 1953, 1955, 1958, 1960, 1962
|-
| [[FC Girondins de Bordeaux|Girondins de Bordeaux]]
| {{center|6}}
| 1950, 1984, 1985, 1987, 1999, 2009
|-
| [[Lille OSC]]
| {{center|4}}
| 1933, 1946, 1954, 2021
|-
| [[OGC Nice]]
| {{center|4}}
| 1951, 1952, 1956, 1959
|-
| [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux-Montbéliard]]
| {{center|2}}
| 1935, 1938
|-
| [[FC Sète]]
| {{center|2}}
| 1934, 1939
|-
| [[RCF Paris]]
| {{center|1}}
| 1936
|-
| [[CO Roubaix-Tourcoing]]
| {{center|1}}
| 1947
|-
| [[RC Strasbourg Alsace]]
| {{center|1}}
| 1979
|-
| [[AJ Auxerre]]
| {{center|1}}
| 1996
|-
| [[RC Lens]]
| {{center|1}}
| 1998
|-
|}
==Rekordet==
===Klubet===
*'''Më shumë tituj''': [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]], 12
*'''Më shumë tituj rradhazi''': [[Olympique Lyonnais|Lyon]] (2002-2008), 7
*'''Më shumë fitore në një sezon''': 26 për [[Stade de Reims|Reims]] (1959-60), [[AS Monaco FC|Monaco]] (1960-61), [[FC Nantes|Nantes]] (1965-66, 1979-80) me 20 ekipe në ligë; 25 për [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] (1969-70) me 18 ekipe në ligë
*'''Më shumë ndeshje të fituara në shtëpi në një sezon''': 19 për [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] (1974-75)
*'''Më shumë ndeshje të fituara si miq në një sezon''': 12 për [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] (1969-70) [[Olympique Lyonnais|Lyon]] (2005-2006) edhe [[Olympique de Marseille|Marseille]] (1971-72 and 2008-09)
*'''Më pak humbje në një sezon''': 1 për [[FC Nantes|Nantes]] (1994-95)
===Lojtarët===
==Shih edhe==
*[[La Liga]]
*[[English Premier League]]
*[[Seria A]]
*[[Fußball-Bundesliga]]
==Lidhje të jashtme==
* [https://web.archive.org/web/20160531123518/http://www.ligue1.com/ Official Site]
[[Kategoria:Futbolli në Francë]]
[[it:Campionato di calcio francese]]
5wuwe4eyu0cfl3fcjthlm6vgojd9w82
3059601
3059599
2026-10-26T00:03:41Z
JB82
24336
3059601
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox liga futbollistike
| name = Ligue 1
| image = Logo Ligue 1 McDonald's 2024.svg
| country = {{Flamuri|Franca}} [[Franca]]<br/>[[Figura:Flag of Monaco.svg|20px]] [[Monako]] (një ekip)
| confed = [[UEFA]]
| founded = [[1932]]
| first = [[Division 1 1932-33|1932-33]]
| teams = 20
| feeds =
| hipin_në =
| bien_në =
| level = 1
| domest_cup = [[Coupe de France]]<br>[[Coupe de la Ligue]]<br/>[[Trophée des Champions]]
| champions = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint Germain]] (titulli 12të)
| most_successful_club = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint Germain]] (12 tituj)
| tv =
| website = ligue1.com
| current = [[Ligue 1 2025–26]]
|relegation=[[Ligue 2]]|season=2024–25}}
'''Ligue 1''' (''Première division'' ose ''Division 1'' deri në [[2003]], tani quhet '''Ligue 1''') është liga superiore e [[futbolli|futbollit]] në [[Francë]].
Një klub anëtar, [[AS Monaco FC]], është i bazuar në Principatën e pavarur të [[Monako|Monakos]].
Ligue 1 është një nga ligat kombëtare më të mira, aktualisht renditet (e pesta në Evropë) sipas UEFA-s pas [[Premier League]], [[La Liga]], [[Serie A]], dhe [[Fußball-Bundesliga]].
==Historia==
==Ekipet aktuale==
{{Location map+ |France |width=400|float=right |caption=Vendndodhja e ekipeve në '''Ligue 1 2025–26''' |places=
{{location map~ |France |lat=48.841422 |long=2.393053 |label= <small>[[Paris]]</small>|mark=Blue pog.svg|position=top}}
{{Location map~ |France |lat=47.460427 |long=-0.530804 |label=[[Angers SCO|Angers]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.786753 |long=3.588664 |label=[[AJ Auxerre|Auxerre]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=48.385567 |long=-4.488992 |label=[[Stade Brestois 29|Brest]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=49.501942 |long=0.171061 |label=[[Le Havre AC|Le Havre]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=50.43285 |long=2.814853 |label=[[RC Lens|Lens]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=50.621137 |long=3.157519 |label=[[Lille OSC|Lille]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.748430 |long=-3.369073 |label=[[FC Lorient|Lorient]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=45.723778 |long=4.93225 |label=[[Olympique Lyonnais|Lyon]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=43.269806 |long=5.395922 |label=[[Olympique de Marseille|Marseille]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=49.120277 |long=6.177778 |label=[[FC Metz|Metz]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=43.727606 |long=7.415614 |label=[[AS Monaco FC|Monaco]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=47.255631 |long=-1.525375 |label=[[FC Nantes|Nantes]]|position=bottom}}
{{Location map~ |France |lat=43.673328 |long=7.258756 |label=[[OGC Nice|Nice]]|position=left}}
{{Location map~ |France |mark=TransparentPlaceholder.png |marksize=1 |lat=51.0 |long=9.5 |label_size=80|label='''{{nowrap|Skuadrat e [[Parisi]]t:}}'''<br />
[[Paris FC]]<br />
{{nowrap|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]}}|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=48.1147 |long=-1.6794 |label=[[Stade Rennais FC|Rennes]]|position=right}}
{{Location map~ |France |lat=48.5734053 |long=7.7521113 |label=[[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]]|position=left}}
{{Location map~ |France |lat=43.583314 |long=1.434047 |label=[[Toulouse FC|Toulouse]]|position=left}}
}}
{| class="wikitable sortable"
! Skuadra
! Vendndodhja
! Stadiumi
! Kapaciteti
|-
|{{sort|Angers|[[Angers SCO|Angers]]}}
|[[Angers]]
|[[Stade Raymond Kopa]]
| align="center" | 18,752
|-
|{{sort|Auxerre|[[AJ Auxerre|Auxerre]]}}
|[[Auxerre]]
|[[Stade Abbé Deschamps]]
| style="text-align:center;" |21,379
|-
|{{sort|Brest|[[Stade Brestois 29|Brest]]}}
|[[Brest, France|Brest]]
|[[Stade Francis-Le Blé]]
| align="center" | 15,931
|-
|{{sort|Le Havre|[[Le Havre AC|Le Havre]]}}
|[[Le Havre]]
|[[Stade Océane]]
| align="center" |25,178
|-
|{{sort|Lens|[[RC Lens|Lens]]}}
|[[Lens, Pas-de-Calais|Lens]]
|[[Stade Bollaert-Delelis]]
| align="center" |37,705
|-
|{{sort|Lille|[[Lille OSC|Lille]]}}
|[[Villeneuve-d'Ascq]]
|[[Stade Pierre-Mauroy]]
| align="center" | 50,186
|-
|{{sort|Lorient|[[FC Lorient|Lorient]]}}
|[[Lorient]]
|[[Stade du Moustoir]]
| align="center" |18,890
|-
|{{sort|Lyon|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]}}
|[[Décines-Charpieu]]
|[[Parc Olympique Lyonnais|Groupama Stadium]]
| align="center" |59,186
|-
|{{sort|Marseille|[[Olympique de Marseille|Marseille]]}}
|[[Marseille]]
|[[Stade Vélodrome]]
| align="center" | 67,394
|-
|{{sort|Metz|[[FC Metz|Metz]]}}
|[[Longeville-lès-Metz]]
|[[Stade Saint-Symphorien]]
|align="center"|28,786
|-
|{{sort|Monaco|[[AS Monaco FC|Monaco]]}}
|{{nowrap|{{flagicon|Monaco}} [[Monaco]]}}
|[[Stade Louis II]]
| align="center" | 18,523
|-
|{{sort|Nantes|[[FC Nantes|Nantes]]}}
|[[Nantes]]
|[[Stade de la Beaujoire]]
| align="center" | 35,322
|-
|{{sort|Nice|[[OGC Nice|Nice]]}}
|[[Nice]]
|[[Allianz Riviera]]
| align="center" | 35,624
|-
|{{sort|Paris|[[Paris FC]]}}
|[[Paris]] {{small|([[16th arrondissement of Paris|Paris 16]])}}
|[[Stade Jean-Bouin (Paris)|Stade Jean-Bouin]]
| style="text-align:center;" |20,000
|-
|{{sort|Paris Saint-Germain|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]}}
|[[Paris]] {{small|([[16th arrondissement of Paris|Paris 16]])}}
|[[Parc des Princes]]
| align="center" | 47,926
|-
|{{sort|Rennes|[[Stade Rennais F.C.|Rennes]]}}
|[[Rennes]]
|[[Roazhon Park]]
| align="center" | 29,778
|-
|{{sort|Strasbourg|[[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]]}}
|[[Strasbourg]]
|[[Stade de la Meinau]]
| align="center" | 29,230
|-
|{{sort|Toulouse|[[Toulouse FC|Toulouse]]}}
|[[Toulouse]]
|[[Stadium de Toulouse]]
| align="center" | 33,150
|}
==Fituesit ndër vite==
{{main|Lista e kampionëve të futbollit francez}}
{| class="wikitable"
!Sezona
!Kampion
!Nen Kampion
!Vendi i 3
|-
|[[1894 USFSA Football Championship|1893–94]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1895 USFSA Football Championship|1894–95]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1896 USFSA Football Championship|1895–96]]
|[[Club Français]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1897 USFSA Football Championship|1896–97]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[The White Rovers]]
|—
|-
|[[1898 USFSA Football Championship|1897–98]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1899 USFSA Football Championship|1898–99]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1900 USFSA Football Championship|1899–1900]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Club Français]]
|—
|-
|[[1901 USFSA Football Championship|1900–01]]
|[[Standard Athletic Club]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|—
|-
|[[1902 USFSA Football Championship|1901–02]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1903 USFSA Football Championship|1902–03]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1904 USFSA Football Championship|1903–04]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[US Suisse Paris|Suisse Paris]]
|—
|-
|[[1905 USFSA Football Championship|1904–05]]
|[[Gallia Club Paris]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|—
|-
|[[1906 USFSA Football Championship|1905–06]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|—
|-
|[[1907 USFSA Football Championship|1906–07]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|—
|-
|[[1908 USFSA Football Championship|1907–08]]
|[[RC Roubaix|Roubaix]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1909 USFSA Football Championship|1908–09]]
|Helvétique Marseille
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|—
|-
|[[1910 USFSA Football Championship|1909–10]]
|[[US Tourcoing]]
|Helvétique Marseille
|—
|-
|[[1911 USFSA Football Championship|1910–11]]
|Helvétique Marseille
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|—
|-
|[[1912 USFSA Football Championship|1911–12]]
|Saint-Raphaël
|AS Française
|—
|-
|[[1913 USFSA Football Championship|1912–13]]
|Helvétique Marseille
|[[FC Rouen|Rouen]]
|—
|-
|[[1914 USFSA Football Championship|1913–14]]
|[[Olympique Lillois]]
|[[FC Sète|Sète]]
|—
|-
|1914–18
| colspan="3" |{{center|''[[Lufta e parë botërore]]''}}
|-
|[[1919 USFSA Football Championship|1918–19]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|—
|-
|1919–26
| colspan="3" |{{center|''Nuk është luajtur''}}
|-
|[[1926–27 French Amateur Football Championship|1926–27]]
|[[CA Paris-Charenton|CA Paris]]
|[[Amiens SC|Amiens AC]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1927–28 French Amateur Football Championship|1927–28]]
|[[Stade Français Paris (football)|Stade Français]] <sup>[[List of French football champions#cite note-21|[nb 1]]]</sup>
|[[US Tourcoing]]
|—
|-
|[[1928–29 French Amateur Football Championship|1928–29]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]] <sup>[[List of French football champions#cite note-22|[nb 2]]]</sup>
|[[Club Français]]
|—
|-
|1929–32
| colspan="3" |{{center|''Nuk është luajtur''}}
|-
|[[1932–33 French Division 1|1932–33]]
|[[Olympique Lillois]]
|[[AS Cannes|Cannes]]
|—
|-
|[[1933–34 French Division 1|1933–34]]
|[[FC Sète|Sète]]
|[[SC Fives|Fives]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1934–35 French Division 1|1934–35]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1935–36 French Division 1|1935–36]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1936–37 French Division 1|1936–37]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1937–38 French Division 1|1937–38]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Sète|Sète]]
|-
|[[1938–39 French Division 1|1938–39]]
|[[FC Sète|Sète]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[RCF Paris]]
|-
|1939–45
| colspan="3" |{{center|''[[Lufta e dytë botërore]]''}}
|-
|[[1945–46 French Division 1|1945–46]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[RC Roubaix]]
|-
|[[1946–47 French Division 1|1946–47]]
|[[CO Roubaix-Tourcoing|Roubaix–Tourcoing]]
|[[Stade Reims]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1947–48 French Division 1|1947–48]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1948–49 French Division 1|1948–49]]
|[[Stade Reims]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1949–50 French Division 1|1949–50]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1950–51 French Division 1|1950–51]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Le Havre AC|Le Havre]]
|-
|[[1951–52 French Division 1|1951–52]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[1952–53 French Division 1|1952–53]]
|[[Stade Reims]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1953–54 French Division 1|1953–54]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Stade Reims]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1954–55 French Division 1|1954–55]]
|[[Stade Reims]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|[[RC Lens|Lens]]
|-
|[[1955–56 French Division 1|1955–56]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1956–57 French Division 1|1956–57]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1957–58 French Division 1|1957–58]]
|[[Stade Reims]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1958–59 French Division 1|1958–59]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1959–60 French Division 1|1959–60]]
|[[Stade Reims]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[RCF Paris]]
|-
|[[1960–61 French Division 1|1960–61]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Stade Reims]]
|-
|[[1961–62 French Division 1|1961–62]]
|[[Stade Reims]]
|[[Racing Club de France football Colombes 92|RCF Paris]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|-
|[[1962–63 French Division 1|1962–63]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Stade Reims]]
|[[CS Sedan Ardennes|Sedan]]
|-
|[[1963–64 French Division 1|1963–64]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[RC Lens|Lens]]
|-
|[[1964–65 French Division 1|1964–65]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Valenciennes FC|Valenciennes]]
|-
|[[1965–66 French Division 1|1965–66]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Valenciennes FC|Valenciennes]]
|-
|[[1966–67 French Division 1|1966–67]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Angers SCO|Angers]]
|-
|[[1967–68 French Division 1|1967–68]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1968–69 French Division 1|1968–69]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[FC Metz|Metz]]
|-
|[[1969–70 French Division 1|1969–70]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[CS Sedan Ardennes|Sedan]]
|-
|[[1970–71 French Division 1|1970–71]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|-
|[[1971–72 French Division 1|1971–72]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Nîmes Olympique|Nîmes]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1972–73 French Division 1|1972–73]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[1973–74 French Division 1|1973–74]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1974–75 French Division 1|1974–75]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1975–76 French Division 1|1975–76]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[OGC Nice|Nice]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1976–77 French Division 1|1976–77]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[SC Bastia|Bastia]]
|-
|[[1977–78 French Division 1|1977–78]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|-
|[[1978–79 French Division 1|1978–79]]
|[[RC Strasbourg|Strasbourg]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|-
|[[1979–80 French Division 1|1979–80]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|-
|[[1980–81 French Division 1|1980–81]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1981–82 French Division 1|1981–82]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
|[[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]]
|-
|[[1982–83 French Division 1|1982–83]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1983–84 French Division 1|1983–84]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1984–85 French Division 1|1984–85]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1985–86 French Division 1|1985–86]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|-
|[[1986–87 French Division 1|1986–87]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|-
|[[1987–88 French Division 1|1987–88]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Montpellier HSC|Montpellier]]
|-
|[[1988–89 French Division 1|1988–89]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1989–90 French Division 1|1989–90]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1990–91 French Division 1|1990–91]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1991–92 French Division 1|1991–92]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1992–93 French Division 1|1992–93]]
|— <sup>[[Lista e kampionëve të futbollit francez|[nb 3]]]</sup>
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1993–94 French Division 1|1993–94]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[1994–95 French Division 1|1994–95]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|-
|[[1995–96 French Division 1|1995–96]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1996–97 French Division 1|1996–97]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|-
|[[1997–98 French Division 1|1997–98]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[FC Metz|Metz]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[1998–99 French Division 1|1998–99]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[1999–2000 French Division 1|1999–2000]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2000–01 French Division 1|2000–01]]
|[[FC Nantes|Nantes]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2001–02 French Division 1|2001–02]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[RC Lens|Lens]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[2002–03 Ligue 1|2002–03]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[2003–04 Ligue 1|2003–04]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[2004–05 Ligue 1|2004–05]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[2005–06 Ligue 1|2005–06]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2006–07 Ligue 1|2006–07]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Toulouse FC|Toulouse]]
|-
|[[2007–08 Ligue 1|2007–08]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|-
|[[2008–09 Ligue 1|2008–09]]
|[[FC Girondins de Bordeaux|Bordeaux]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2009–10 Ligue 1|2009–10]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AJ Auxerre|Auxerre]]
|-
|[[2010–11 Ligue 1|2010–11]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[2011–12 Ligue 1|2011–12]]
|[[Montpellier HSC|Montpellier]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[2012–13 Ligue 1|2012–13]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique de Marseille|Marseille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[Ligue 1 2013–14|2013–14]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|-
|[[Ligue 1 2014–15|2014–15]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[Ligue 1 2015–16|2015–16]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|-
|[[Ligue 1 2016–17|2016–17]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[OGC de Nice|Nice]]
|-
|[[Ligue 1 2017–18|2017–18]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[AS Monaco FC|AS Monaco]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|-
|[[Ligue 1 2018–19|2018–19]]
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|[[Lille OSC|Lille]]
|[[Olympique Lyonnais|Lyon]]
|}
===Performanca sipas klubeve===
{| class="wikitable"
|-
! Klubi
! Fituesi
! Vitet fitues
|-
|[[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]
|{{Center|14}}
|1986, 1994, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026
|-
| [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]]
| {{center|10}}
| 1957, 1964, 1967, 1968, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1981
|-
| [[Olympique de Marseille]]
| {{center|8}}
| 1937, 1948, 1971, 1972, 1989, 1990, 1991, 1992
|-
| [[AS Monaco FC|AS Monaco]]
| {{center|8}}
| 1961, 1963, 1978, 1982, 1988, 1997, 2000, 2017
|-
| [[FC Nantes|Nantes]]
| {{center|8}}
| 1965, 1966, 1973, 1977, 1980, 1983, 1995, 2001
|-
| [[Olympique Lyonnais]]
| {{center|7}}
| 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008
|-
| [[Stade de Reims|Stade Reims]]
| {{center|6}}
| 1949, 1953, 1955, 1958, 1960, 1962
|-
| [[FC Girondins de Bordeaux|Girondins de Bordeaux]]
| {{center|6}}
| 1950, 1984, 1985, 1987, 1999, 2009
|-
| [[Lille OSC]]
| {{center|4}}
| 1933, 1946, 1954, 2021
|-
| [[OGC Nice]]
| {{center|4}}
| 1951, 1952, 1956, 1959
|-
| [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux-Montbéliard]]
| {{center|2}}
| 1935, 1938
|-
| [[FC Sète]]
| {{center|2}}
| 1934, 1939
|-
| [[RCF Paris]]
| {{center|1}}
| 1936
|-
| [[CO Roubaix-Tourcoing]]
| {{center|1}}
| 1947
|-
| [[RC Strasbourg Alsace]]
| {{center|1}}
| 1979
|-
| [[AJ Auxerre]]
| {{center|1}}
| 1996
|-
| [[RC Lens]]
| {{center|1}}
| 1998
|-
|}
==Rekordet==
===Klubet===
*'''Më shumë tituj''': [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]], 14
*'''Më shumë tituj rradhazi''': [[Olympique Lyonnais|Lyon]] (2002-2008), 7
*'''Më shumë fitore në një sezon''': 30 për Paris Saint-Germain (2015-16) edhe [[AS Monaco|Monaco]] (2016-17) me 20 ekipe në ligë; 25 për [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] (1969-70) me 18 ekipe në ligë
*'''Më shumë ndeshje të fituara në shtëpi në një sezon''': 19 për [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] (1974-75)
*'''Më shumë ndeshje të fituara si miq në një sezon''': 15 për Paris Saint-Germsin (2015-16)
*'''Më pak humbje në një sezon''': 1 për [[FC Nantes|Nantes]] (1994-95)
===Lojtarët===
==Shih edhe==
*[[La Liga]]
*[[English Premier League]]
*[[Seria A]]
*[[Fußball-Bundesliga]]
==Lidhje të jashtme==
* [https://web.archive.org/web/20160531123518/http://www.ligue1.com/ Official Site]
[[Kategoria:Futbolli në Francë]]
[[it:Campionato di calcio francese]]
jrnjewvwxsldvqlmkpnus5nav1q8zg7
Vangjush Ziko
0
78018
3059488
2855767
2026-10-25T14:23:40Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059488
wikitext
text/x-wiki
{{biografi-cung}}
Vangjush Thoma Ziko ka lindur në Korçë në vitin 1931, ku kreu dhe arsimin e tij të mesëm.<ref>{{cite web|url=http://flasshqip.ca/kulture/1738-vangjush-ziko-figure-e-rendesishme-e-letersise-dhe-kultures-shqiptare|title=Vangjush Ziko, figurë e rëndësishme e letërsisë dhe kulturës shqiptare|publisher=flasshqip.ca|author=Vangjush Saro|date=20 tetor 2018|accessdate=8 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200821001531/https://flasshqip.ca/kulture/1738-vangjush-ziko-figure-e-rendesishme-e-letersise-dhe-kultures-shqiptare|archive-date=21 gusht 2020|url-status=dead}}</ref>
==Karriera==
Arsimin e lartë për letërsi e bëri pranë Institutit të Letërsisë “M. Gorki” në Moskë. Punoi si mësues i letërsisë pranë gjimnazit “Raqi Qirinxhi” dhe si pedagog i letërsisë dhe i gjuhës ruse në Universitetin “Fan Noli” në Korçë. Shkruan poezi,dramë dhe perkthen nga gjuha ruse.
Vëllimin e parë me poezi dhe dramën e parë i botoi në vitin 1959. Është kryesisht një poet lirik.Poezia e tij dallohet për lirizmin meditativ me ngjyrime filozofike.Drama e tij ka natyrë psikologjike. Ai i është përkushtuar gjithashtu përkthimit të poezisë lirike ruse.Ka botuar përmbledhje të veçanta të poezive të A.S. Pushkinit,S. Eseninit,E. Eftushenkos si dhe Antologjinë e Lirikës Ruse(katër vellime), ku ka përfshirë rreth peseqind poezi të më shumë se treqind poetëve rusë që nga fillimi i shekullit të tetëmbëdhjete gjer në fund të shekullit të njëzetë. Është autor i një sërë studimesh,esesh dhe skicash letrare si dhe bashkautor tekstesh të letërsisë. Ka marrë pjesë aktive në jetën kulturore dhe letrare të rrethit të Korçës dhe në ndihmë të talenteve të reja dhe ka qënë aktivizuar në botimin e disa revistave periodike kulturore. I është dhënë Urdhëri "Naim Frasheri"i klasit të parë dhe "Kurora e Krijimtarisë 2006"nga Klubi Letrar "Bota e Re"për krijimtarine e tij letrare. Që prej shtatorit të vitit 2004 jeton në Kanada pranë femijëve të tij.
== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
10qu5ew3wf3qjc0n8bmcjg8b8p7fgn9
Alessandro Del Piero
0
78131
3059597
3055598
2026-10-25T23:47:26Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059597
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|name = Alessandro Del Piero
|image = [[Skeda:Alex Del Piero Sydney FC 2 cropped.jpg|250px]]
|caption = Del Piero me [[Sydney FC]] në vitin 2013.
|fullname = Alessandro Del Piero
|birth_date = {{Birth date and age|9|11|1974|df=y}}
|birth_place = [[Conegliano]], [[Itali]]
|height = 1.74 m<ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/profilo/passaporto.html|title=Alessandro Del Piero, passaporto|language=it|publisher=Alessandrodelpiero.com|accessdate=2013-04-22|archive-date=15 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915114207/http://www.alessandrodelpiero.com/profilo/passaporto.html|url-status=dead}}</ref>
|position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|currentclub =
|clubnumber =
|youthyears1 = 1982–1988
|youthyears2 = 1988–1993
|youthyears3 = 1993–1994
|youthclubs1 = San Vendemiano
|youthclubs2 = [[Calcio Padova|Padova]]
|youthclubs3 = [[Juventus F.C.|Juventus]]
| years1 = 1991–1993
| clubs1 = [[Calcio Padova|Padova]]
| caps1 = 14
| goals1 = 1
| years2 = 1993–2012
| clubs2 = [[Juventus F.C.|Juventus]]
| caps2 = 513
| goals2 = 208
| years3 = 2012–2014
| clubs3 = [[Sydney FC]]
| caps3 = 48
| goals3 = 24
| years4 = 2014
| clubs4 = [[Odisha FC|Delhi Dynamos]]
| caps4 = 10
| goals4 = 1
| totalcaps = 585
| totalgoals = 234
|nationalyears1 = 1991
|nationalyears2 = 1992–1993
|nationalyears3 = 1993–1996
|nationalyears4 = 1995–2008
|nationalteam1 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia U17]]
|nationalteam2 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia U18]]
|nationalteam3 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia U21]]
|nationalteam4 = [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]
|nationalcaps1 = 3|nationalgoals1= 1
|nationalcaps2 = 14|nationalgoals2=12
|nationalcaps3 = 12|nationalgoals3=3
|nationalcaps4 = 91|nationalgoals4=27
|pcupdate =
}}
'''Alessandro Del Piero''' (lindur më [[9 nëntor]] [[1974]]) është një ish [[futbolli]]st profesionist italian i cili luante kryesisht si [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]]. Ai aktualisht punon si analist për [[Sky Sport Italia]].<ref name="Del Piero wants coaching career">{{cite news|url=http://gazzettaworld.gazzetta.it/news/del-piero-coaching-career/?refresh_ce-cp|title=Del Piero wants coaching career|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=en|author1=David Schiavone|date=10 tetor 2015|access-date=15 tetor 2015|archive-date=20 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120163329/http://gazzettaworld.gazzetta.it/news/del-piero-coaching-career/?refresh_ce-cp|url-status=live}}</ref> Del Piero njihej për talentin e tij, driblimet dhe krijueshmërinë, duke u konsideruar një nga lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave. Ai është golashënuesi i dytë italian më i mirë i të gjitha kohërave me 349 gola, duke u renditur mbrapa [[Silvio Piola|Silvio Piolës]], i cili ka 390 gola.<ref>{{Cite web|date=11 mars 2022|title=Serie A all-time top scorers: Piola, Totti, Del Piero & players with over 150 goals|publisher=Goal.com|language=en|url=https://www.goal.com/en-gb/news/serie-a-all-time-top-scorers-piola-totti-del-piero-and-players-with-over-150-goals/blta4f91a887debc252|access-date=17 korrik 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/del_piero.html|title=Del Piero|language=en|access-date=27 nëntor 2021|archive-date=27 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127195640/https://docs.ufpr.br/~mmsabino/sstatistics/del_piero.html|url-status=live}}</ref>
Del Piero e nisi karrierën e tij në [[Serie B]] me [[Calcio Padova|Padovën]] por në vitin 1993 u ble nga [[Juventus F.C.|Juventusi]]. Ai menjëherë u bë një lojtar i rëndësishëm në ekip, duke kontribuar në arritjen e tre finaleve rresht të [[UEFA Liga e Kampionëve|Ligës së Kampionëve]] (1996, 1997, 1998), duke fituar finalen e vitit 1996. Ai shënoi 20 gola në 27 ndeshje në këtë kompeticion gjatë atyre tre viteve, duke u shpallur golashënuesi më i mirë në sezonin 1997–98. Pas kësaj, Del Piero ndihmoi ekipin të fitonte dy tituj rresht të Serie A në vitet 2002 dhe 2003 si dhe arriti finalen e katërt të Ligës së Kampionëve, duke u mposhtur sërisht. Juventusi u dënua me rënje në Serie B për shkak të rolit të tyre në skandalin e [[Calciopoli]]t në vitin 2006, por Del Piero tregoi besnikëri duke zgjedhur të qëndronte.
Del Piero luajti gjithsej 19 sezone me Juventusin (11 si kapiten), duke qënë lojtari me më shumë gola (290) dhe ndeshje (705) i klubit. Ai fitoi 16 trofe, përfshirë 6 tituj të Serie A, si dhe u shpall Futbollisti Italian i Vitit në Serie A në vitet 1998 dhe 2008. Pas u largua nga klubi në vitin 2012, Del Piero luajti për dy sezone në Australi me [[Sydney FC|Sydney]]. Ai u tërhoq në vitin 2014 pasi shpenzoi një sezon në Super Ligën Indiane me Dehli Dynamos.
Në nivel ndërkombëtar, Del Piero mori pjesë në tre edicione të [[FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës]] dhe katër edicione të [[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionatit Evropian]], duke fituar Kupën e Botës 2006. Ai është golashënuesi i katërt më i mirë i Italisë me 27 gola. Në vitin 2004, Del Piero u emërua nga [[Pelé]] në listën [[FIFA 100]], të përbërë nga lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave të zgjedhur nga braziliani.<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533833.stm|title=Fifa names greatest list|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 mars 2004|access-date=12 prill 2010|archive-date=30 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430063848/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/3533833.stm|url-status=live}}</ref> Në të njëjtin vit, ai u zgjodh në sondazhin "Golden Jubilee" të UEFA-s e cila ishte një listë e 50 lojtarëve më të mirë evropian të 50 viteve të fundit.<ref>[https://www.rsssf.org/miscellaneous/uefa-awards.html "UEFA Awards"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003195325/http://www.rsssf.com/miscellaneous/uefa-awards.html |date=3 tetor 2018 }}. ''RSSSF'' (në anglisht).</ref> Del Piero fitoi disa çmime në karrierë për përulësinë dhe profesionalitetin e tij brënda dhe jashtë fushe, përfshirë çmimin prestigjoz [[Golden Foot]].<ref>[https://web.archive.org/web/20051031145935/http://www.juventus.com/fmknet/View.aspx?da_id=4871 "Comunicato Stampa"] (në italisht). Marrë më 26 maj 2012.</ref>
==Jeta e hershme==
Del Piero ka lindur në Conegliano të Italisë nga Gino, një elektriçisht, dhe Bruna, një pastruese.<ref name="Sportstar"/> Si fëmijë, ai luante rregullisht futboll në oborrin e shtëpisë sëbashku me dy shokët e tij, Nelso dhe Pierpaolo. Të tre ëndërronin për t'u bërë futbollist por vetëm Del Piero ja doli.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200106/28/3b3b488301d3a/|title=Le luci di Del Piero|publisher=Rai Sport|language=it|date=28 qershor 2001|access-date=26 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120513201816/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/200106/28/3b3b488301d3a/|archive-date=13 maj 2012|url-status=dead}}</ref> Vëllai i tij i madh, Stefano, luajti për pak kohë si profesionist te [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] para se një dëmtim t'i jepte fund karrierës; ai më pas u bë agjenti i Alessandros.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/18-07-2009/stefano-piero-juve-scelta-cuore-50796353526.shtml|title=Stefano Del Piero: "Juve scelta di cuore"|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 korrik 2009|access-date=3 qershor 2015}}</ref> Del Piero u rrit në fshatin e vogël Saccon, pjesë e San Vendemianos.<ref name="itbiografie.com">{{cite web|url=http://itbiografie.com/biografie/Alessandro%20Del%20Piero-1399.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060715145522/http://itbiografie.com/biografie/Alessandro%20Del%20Piero-1399.html|archive-date=15 korrik 2006|title=Del Piero biografie|publisher=ItBiografie.com|language=it|access-date=26 maj 2012}}</ref> Familja e tij nuk ishte e pasur dhe nuk kishte para për të udhëtuar jashtë shtetit. Për shkak të kësaj, Del Piero dëshironte të bëhej shofer kampioni që të shihte botën.<ref>{{cite magazine|title=Alessandro Del Piero: 'Se avessi saputo dire: Papà, ti voglio bene'|url=http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/04/17/alessandro-del-piero-intervista-vanity-fair|magazine=Vanity Fair|language=it|author1=Giovanni Audiffredi|date=17 prill 2012|access-date=3 qershor 2014|archive-date=10 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141110232719/http://www.vanityfair.it/people/italia/2012/04/17/alessandro-del-piero-intervista-vanity-fair|url-status=dead}}</ref>
Del Piero hodhi hapat e parë në futboll në vitin 1982 kur ai filloi të luante si portier me klubin lokal San Vendemiano.<ref name="kicker">{{cite web|url=http://www.kicker.de/news/fussball/wm/spielplan/spielersteckbrief/object/22317/saison/2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014062013/http://www.kicker.de/news/fussball/wm/spielplan/spielersteckbrief/object/22317/saison/2006|url-status=dead|archive-date=14 tetor 2007|title=Del Piero profile|publisher=[[Kicker (magazine)|Kicker]].de|language=de|access-date=26 maj 2012}}</ref> Ky rol u zgjodh nga mamaja e tij, e cila mendoi se duke luajtur si portier, Del Piero nuk do të djersitej shumë ose të dëmtohej. Megjithatë, vllai i madh Stefano pa talentin e Alessandros, duke sygjeruar një rol në sulm, dhe falë kësaj, ai filloi të luaj si sulmues.<ref name="itbiografie.com"/>
==Karriera me klube==
===Padova===
Karriera futbollistike e Del Pieros nisi në vitin 1981 me San Vendemianon. Në vitin 1988, ai u zbulua nga zbuluesit e talenteve të [[Calcio Padova|Padovës]]; në moshën 13 vjeç, ai u largua nga shtëpia për t'u bërë pjesë e akademisë së klubit.<ref name="iht"/> Ai u bë pjesë e ekipit të parë gjatë sezonit 1991–92 kur ishte vetëm 16 vjeç, duke bërë debutimin e tij në Serie B më 15 mars 1992 në ndeshjen kundër [[Messina F.C.|Messinës]] nën drejtimin e trajnerit Mauro Sandreani.<ref>{{cite web|url=http://www.padovaoggi.it/sport/alessandro-del-piero-compleanno-40-anni-esordio.html|title=Auguri Del Piero, dal Padova alla Juve: come si divente leggenda|website=padovaoggi.it|publisher=Padova Oggi|language=it|author=Gloria Callarelli|date=9 nëntor 2014|access-date=28 shkurt 2015}}</ref> Më 22 nëntor, Del Piero shënoi golin e parë si profesionist në fitoren 5–0 kundër [[Ternana Calcio|Ternanës]].<ref>{{cite news|url=http://www.padova24ore.it/eventi-e-mondanita/2161-alessandro-del-piero-racconta-i-primi-anni-nel-calcio-che-conta-a-padova.html|title=Alessandro Del Piero racconta i primi anni nel calcio che conta a Padova|publisher=Padova 24 Ore|language=it|access-date=16 mars 2010|archive-date=11 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511181242/http://www.padova24ore.it/eventi-e-mondanita/2161-alessandro-del-piero-racconta-i-primi-anni-nel-calcio-che-conta-a-padova.html|url-status=live}}</ref> Në vitin 1993, Del Piero u ble nga Juventusi për 5 miliard lira. Transferimi u krye nga [[Giampiero Boniperti]]. Lojtari do të përfitonte 150 milion lira në sezon.<ref name="TrePassiNelFuturoJuve">{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/marzo/21/Del_Piero_tre_passi_nel_co_0_94032115764.shtml|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616134806/http://archiviostorico.corriere.it/1994/marzo/21/Del_Piero_tre_passi_nel_co_0_94032115764.shtml|archive-date=16 qershor 2013|title=Del Piero, tre passi nel futuro Juve|periodical=Il Corriere della Sera|language=it|date=21 mars 1994|access-date=17 gusht 2009}}</ref>
===Juventus===
====1993–1998: Suksesi i hershëm vendor dhe evropian====
Del Piero u transferua te Juventusi në verën e vitit 1993.<ref>{{Cite news|title=Festa per il capitano Del Piero|url=http://www3.lastampa.it/sport/sezioni/quijuve/articolo/lstp/322452/|publisher=La Stampa|date=12 shtator 2010|language=it|access-date=13 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914211219/http://www3.lastampa.it/sport/sezioni/quijuve/articolo/lstp/322452/|archive-date=14 shtator 2010|url-status=dead}}</ref> Edhe pse trajneri [[Giovanni Trapattoni]] këmbënguli që ai të stërvitej me ekipin e parë, Del Piero fillimisht u bë pjesë e ekipit Primavera me trajner [[Antonello Cuccureddu]]. Ai ndihmoi ekipin të fitonte [[Torneo di Viareggio|Turneun e Viareggios]] si dhe kampionatin nën-20 në vitin 1994.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/accadde%20oggi%20primavera%2025giugno2011%20news|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602010434/http://www.juventus.com/juve/it/news/accadde%20oggi%20primavera%2025giugno2011%20news|url-status=dead|archive-date=2 qershor 2015|title=25 giugno 1994, Primavera tricolore|publisher=Juventus F.C.|language=it|access-date=7 janar 2015}}</ref> Më 12 shtator 1993, Del Piero luajti ndeshjen e tij të parë në Serie A kundër [[Foggia Calcio|Foggias]]. Një javë më pas, në ndeshjen e tij të dytë, ai shënoi golin e parë me klubin në sfidën kundër [[A.C. Reggiana 1919|Reggianës]], duke hyrë sërisht nga stoli. Në ndeshjen e tij të parë si titullar, Del Piero shënoi tre gola kundër [[Parma F.C.|Parmës]].<ref>{{cite web|url=http://www.thehardtackle.com/2012/juventus-corner-what-del-piero-means-to-fans/|title=Juventus Corner : What Del Piero Means To Fans|publisher=The Hard Tackle|language=en|date=21 maj 2012|access-date=10 korrik 2012|archive-date=31 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120531024948/http://www.thehardtackle.com/2012/juventus-corner-what-del-piero-means-to-fans/|url-status=live}}</ref> Falë këtyre paraqitjeve premtuese, Del Piero filloi të luante më shpesh me ekipin e parë, duke u aktivizuar në 14 ndeshje në sezonin e tij të parë në [[Torino]].<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1994/marzo/21/Del_Piero_tre_passi_nel_co_0_94032115764.shtml|title=Del Piero, tre passi nel futuro Juve Del Piero, tre passi nel futuro Juve|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=21 mars 1994|access-date=7 janar 2015|archive-date=26 maj 2012|archive-url=https://archive.today/20120526080358/http://archiviostorico.corriere.it/1994/marzo/21/Del_Piero_tre_passi_nel_co_0_94032115764.shtml|url-status=live}}</ref>
[[Marcelo Lippi]] u bë trajneri i ri i Juventusit në sezonin 1994–95. Kjo, si dhe dëmtimi i [[Roberto Baggio]]s në nëntor 1994, bënë që Del Piero të merrte një rol të rëndësishëm në ekip. Ai u bë pjesë e sulmit sëbashku me [[Gianluca Vialli]]n dhe [[Fabrizio Ravanellin]], duke shënuar 8 gola në kampionat, përfshirë golin e fitores në ndeshjen vendimtare kundër [[ACF Fiorentina|Fiorentinës]].<ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/fiorentina/2014/articoli/1052877/fiorentina-juventus-20-anni-fa-il-super-gol-di-del-piero.shtml|title=Fiorentina-Juventus, 20 anni fa il super gol di Del Piero|publisher=Mediaset.it|language=it|access-date=5 dhjetor 2014|archive-date=8 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141208184904/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/fiorentina/2014/articoli/1052877/fiorentina-juventus-20-anni-fa-il-super-gol-di-del-piero.shtml|url-status=dead}}</ref> Juventus u shpall kampion i Serie A dhe ky ishte titulli i parë në karrierën e Del Pieros. Në qershor 1995, ai fitoi edhe [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], duke u aktivizuar si titullar në të dyja finalet e fituara nga Parma. Megjithatë, Parma arriti të fitonte Kupën UEFA në finalen kundër Juventusit.<ref name="Euro 2008: Alex Del Piero">{{cite news|url=http://temi.repubblica.it/nuovavenezia-europei2008/2008/05/23/alex-del-piero/?h=1|title=Euro 2008: Alex Del Piero|newspaper=La Repubblica|language=it|date=23 maj 2008|access-date=13 maj 2015}}</ref> Del Piero u nominua për Topin e Artë 1995, duke u renditur në vendin e katërt.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy95.html|title=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") 1995|publisher=RSSSF|language=en|author1=José Luis Pierrend|date=26 mars 2005|access-date=25 gusht 2015|archive-date=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001010233/https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy95.html|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe ai fitoi pseudonimin ''Pinturicchio'' falë stilit të lojës të ngjashëm me yllin Roberto Baggio.<ref name="DEL PIERO, FESTA TRADITA">{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/03/14/del-piero-festa-tradita.html|title=DEL PIERO, FESTA TRADITA|newspaper=La Repubblica|language=it|date=14 mars 1994|access-date=5 dhjetor 2014}}</ref>
[[Skeda:Juventus FC - Champions League 1995-96 - Alessandro Del Piero e Paulo Sousa.jpg|parapamje|majtas|200px|Del Piero me trofeun e Ligës së Kampionëve, maj 1996.]]
Në sezonin e rradhës, Del Piero shijoi suksese në Superkupën Evropiane dhe Kupën Ndërkontinentale, duke shënuar në të dyja finalet.<ref name="IC-MotM">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/toyotamvp.html|title=Toyota Cup – Most Valuable Player of the Match Award|publisher=RSSSF|language=en|author1=Marcelo Leme de Arruda|date=29 dhjetor 2008|access-date=5 maj 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090414090937/http://rsssf.com/tablest/toyotamvp.html|archive-date=14 prill 2009|url-status=live}}</ref> Në nivel vetjak, ai fitoi [[Çmimi Bravo|Çmimin Bravo]] (i dhënë lojtarit më të mirë nën-23 në kompeticionet evropiane) si dhe u rendit sërisht i katërti për Topin e Artë.<ref name="Euro 2008: Alex Del Piero"/><ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy96.html|title=European Footballer of the Year ('Ballon d'Or') 1996|publisher=RSSSF|language=en|author1=José Luis Pierrend|date=26 mars 2005|access-date=25 gusht 2015|archive-date=14 mars 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314042324/http://rsssf.com/miscellaneous/europa-poy96.html|url-status=live|ref=none}}</ref> Del Piero ndihmoi Juventusin të fitonte një tjetër kampionat si dhe e udhëhoqi në finalen e dytë rresht të Ligës së Kampionëve; Juventusi, me Del Pieron në stol, u mposht nga [[Borussia Dortmund]]i.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1996/overview/index.html#199697+riedle+makes+dortmunds|archive-url=https://web.archive.org/web/20111206182305/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1996/overview/index.html#199697+riedle+makes+dortmunds|url-status=dead|archive-date=6 dhjetor 2011|title=Riedle makes Dortmund's day|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 1997|access-date=10 tetor 2015}}</ref> Ai hyri në fushë si zëvëndësues dhe shënoi golin e vetëm të ekipit të tij.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/maggio/29/Peccato_resta_anno_eccezionale_co_0_9705299999.shtml|title=Peccato, ma resta un anno eccezionale|website=corriere.it|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author=Roberto Perrone|date=29 maj 1997|access-date=28 shkurt 2015|archive-date=8 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208151912/http://archiviostorico.corriere.it/1997/maggio/29/Peccato_resta_anno_eccezionale_co_0_9705299999.shtml|url-status=live}}</ref> Gjatë rrugës për në finale, Del Piero shënoi një gol të shquar në [[Old Trafford]] kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në fazën e grupeve, duke i dhënë Juventusit fitoren 1–0; kjo ishte fitorja e parë e një klubi italian në Old Trafford.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/ottobre/01/Del_Piero_forza_del_passato_ga_0_9710013139.shtml|title=Del Piero la forza del passato|website=gazzetta.it|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Salvatore Lo Presti|author2=Lodovico Maradei|date=1 tetor 1997|access-date=28 shkurt 2015|archive-date=2 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402161225/http://archiviostorico.gazzetta.it/1997/ottobre/01/Del_Piero_forza_del_passato_ga_0_9710013139.shtml|url-status=live}}</ref> Në përfundim të sezonit, Del Piero u rendit i gjashti për çmimin [[FIFA Lojtari Botëror i Vitit]] si dhe u nominua sërisht për Topin e Artë.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/fifa-awards.html|title=FIFA Awards – World Player of the Year – Top 10|publisher=RSSSF|language=en|access-date=31 mars 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112042845/http://www.rsssf.com/miscellaneous/fifa-awards.html|archive-date=12 janar 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/europa-poy97.html|title=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") 1997|author=José Luis Pierrend|publisher=RSSSF|language=en|date=26 mars 2005|access-date=5 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130314042148/http://rsssf.com/miscellaneous/europa-poy97.html|archive-date=14 mars 2013|ref=none}}</ref>
Del Piero e nisi sezonin 1997–98 duke fituar Superkupën e Italisë. Ai vendosi një rekord personal golash në Serie A me 21 rrjeta si dhe u shpall golashënuesi më i mirë në Ligën e Kampionëve me 10 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/04/25/2457361/alessandro-del-pieros-283-goals-for-juventus-make-him-the|title=Alessandro Del Piero's 283 goals for Juventus make him the greatest one-club marksman in Italy|publisher=Goal.com|language=en|date=25 prill 2011|access-date=11 korrik 2012|archive-date=15 gusht 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815092201/http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2011/04/25/2457361/alessandro-del-pieros-283-goals-for-juventus-make-him-the|url-status=live}}</ref> Në këtë kompeticion, ai shënoi një tregolësh në gjysëm-finalen kundër [[AS Monaco FC|Monacos]], duke i dhënë Juventusit një tjetër finale.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2009/01/06/1044602/calcio-flashback-juventus-4-1-monaco-champions-league-semi-final|title=Calcio Flashback: Juventus 4–1 Monaco (Champions League Semi-final 1998)|publisher=Goal.com|language=en|date=6 janar 2009|access-date=15 qershor 2012|archive-date=26 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226152633/http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2009/01/06/1044602/calcio-flashback-juventus-4-1-monaco-champions-league-semi-final|url-status=live}}</ref> Në finalen e madhe kundër [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] më 20 maj 1998, Juventus u mposht 1–0 nga goli i [[Predrag Mijatović]].<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/22/ansia_per_Del_Piero_ga_0_9805227687.shtml|title=in ansia per Del Piero|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 maj 1998|access-date=20 tetor 2014|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714173041/http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/22/ansia_per_Del_Piero_ga_0_9805227687.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/overview/index.html#199798+seventh+heaven+madrid|archive-url=https://web.archive.org/web/20111207102219/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/overview/index.html#199798+seventh+heaven+madrid|url-status=dead|archive-date=7 dhjetor 2011|title=1997/98: Seventh heaven for Madrid|publisher=UEFA|language=en|date=20 maj 1998}}</ref> Në kampionat, Juventus u shpall sërisht kampion pas një beteje të fortë me [[F.C. Internazionale Milano|Interit]]; në ''[[Derby d'Italia|Derbin e Italisë]]'' e cila u karakterizua nga polemikat e shumta, Del Piero shënoi golin e vetëm të takimit që rezultoi vendimtar për fitimin e titullit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2009/04/20/1219294/scudetto-of-1998-belongs-to-inter-not-juventus-gigi-simoni|title=Scudetto of 1998 Belongs To Inter, Not Juventus – Gigi Simoni|publisher=Goal.com|language=en|date=20 prill 2009|access-date=11 korrik 2012|archive-date=19 korrik 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719210045/http://www.goal.com/en/news/10/italy/2009/04/20/1219294/scudetto-of-1998-belongs-to-inter-not-juventus-gigi-simoni|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/aprile/27/Juve_scudetto_dei_veleni_vicino_co_0_9804271357.shtml|title=Juve, lo scudetto dei veleni e' vicino|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=27 prill 1998|access-date=5 dhjetor 2014|archive-date=7 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141207152400/http://archiviostorico.corriere.it/1998/aprile/27/Juve_scudetto_dei_veleni_vicino_co_0_9804271357.shtml|url-status=live}}</ref> Del Piero gjithashtu shënoi një gol në çerek-finalen e kupës dhe e mbylli sezonin me 32 gola në të gjitha kompeticionet. Në përfundim të sezonit, ai u shpall [[Lojtari Italian i Vitit në Serie A]] si dhe u nominua sërisht për Topin e Artë.<ref>{{cite web|url=http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199809/22/3607ef0f06e63/|title=La notte degli Oscar|trans-title=Oscar night|website=rai.it|publisher=Rai Sport|language=it|date=22 shtator 1998|access-date=28 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208154017/http://www2.raisport.rai.it/news/sport/calcio/199809/22/3607ef0f06e63/|archive-date=8 dhjetor 2015|url-status=dead}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Del Piero u quajt nga tifozët e klubit "Il Fenomeno Vero" (Fenomeni i Vërtetë),<ref>{{cite web|url=http://www.kom.it/eurocalcio/dbase/200.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314012056/http://www.kom.it/eurocalcio/dbase/200.html|url-status=dead|archive-date=14 mars 2016|title=Alex Del Piero Fenomeno Vero|publisher=Eurocalcio News|language=it|access-date=26 maj 2012}}</ref> si një lojë fjalësh ndaj sulmuesit brazilian të Interit, [[Ronaldo Nazario|Ronaldo]], i cili njihej me pseudonimin "Il Fenomeno" nga tifozët e Interit.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/13/ronaldoinfortuni_1302.shtml|title=Un Fenomeno di sfortuna Tutti gli infortuni di Ronaldo|website=gazzetta.it|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 shkurt 2008|access-date=28 shkurt 2015|archive-date=14 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214142139/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/13/ronaldoinfortuni_1302.shtml|url-status=live}}</ref>
====1998–2001: Dëmtimet e shumta====
Del Piero e nisi sezonin 1998–99 me ndeshjen e Superkupës Italiane, duke shënuar golin e vetëm të ekipit të tij me penallti në humbjen 2–1 kundër [[S.S. Lazio|Lazios]].<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/agosto/30/Lazio_una_Supercoppa_aspettando_Vieri_co_0_9808305771.shtml|title=Lazio, una Supercoppa aspettando Vieri|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Giancarlo Padovan|author2=Stefano Agresti|date=30 gusht 1998|access-date=26 gusht 2015|archive-date=13 prill 2013|archive-url=https://archive.today/20130413021211/http://archiviostorico.corriere.it/1998/agosto/30/Lazio_una_Supercoppa_aspettando_Vieri_co_0_9808305771.shtml|url-status=live}}</ref> Më 8 nëntor 1998, ai pësoi një dëmtim të rëndë në gju në barazimin 2–2 kundër [[Udinese Calcio|Udineses]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/10/Campionato_gia_finito_per_Del_co_0_9811107957.shtml|title=Campionato gia' finito per Del Piero infortunato|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=10 nëntor 1998|access-date=26 gusht 2015|archive-date=26 maj 2012|archive-url=https://archive.today/20120526080403/http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/10/Campionato_gia_finito_per_Del_co_0_9811107957.shtml|url-status=live}}</ref><ref name="footballspeak.com">{{cite web|url=http://footballspeak.com/post/2012/03/25/Flashback-Juventus-2-3-Man-Utd.aspx|title=Flashback – Juventus 2–3 Man Utd. 1999 CL semi final|publisher=Football Speak|language=en|date=25 mars 2012|access-date=11 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625162145/http://footballspeak.com/post/2012/03/25/Flashback-Juventus-2-3-Man-Utd.aspx|archive-date=25 qershor 2012|url-status=dead}}</ref> Juventusi hasi vëshirësi pa praninë e tij, duke e mbyllur kampionatin në vendin e gjashtë.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital99.html|title=Italy 1998/99|publisher=RSSSF|language=en|access-date=22 korrik 2016|archive-date=20 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220720002028/https://www.rsssf.org/tablesi/ital99.html|url-status=live}}</ref> Pas dëmtimit të tij, Del Piero iu nënshtrua një regjimi për forcimin e muskujve në mënyrë që të përshtatej me kërkesat gjithnjë e më fizike dhe atletike të futbollit të shekullit të 21të, gjë që e lejoi të kompensonte humbjen e një pjese të shpejtësisë dhe shkathtësisë së tij.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football-drugs-in-serie-a---italy-sinking-deeper-into-scandal-1178042.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715005737/http://www.independent.co.uk/sport/football-drugs-in-serie-a---italy-sinking-deeper-into-scandal-1178042.html|archive-date=15 korrik 2011|url-access=limited|url-status=live|title=Football: Drugs in Serie A – Italy sinking deeper into scandal|website=independent.co.uk|publisher=The Independent|author=Andrew Warshaw|language=en|date=13 tetor 1998|access-date=28 shkurt 2015}}</ref> Për shkak të shtimit dramatik të peshës dhe zhvillimit fizik gjatë kësaj periudhe, si dhe suksesit të klubit gjatë mesit dhe fundit të viteve '90,<ref name="UEFA">{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01a3-0e6b4edc9574-3df3d46b21c5-1000--juve-doctor-convicted-of-doping/|title=Juve doctor convicted of doping|date=26 nëntor 2004|publisher=UEFA|language=en|access-date=26 nëntor 2004|archive-date=24 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924215801/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01a3-0e6b4edc9574-3df3d46b21c5-1000--juve-doctor-convicted-of-doping/|url-status=live}}</ref> Del Piero, së bashku me disa lojtarë të tjerë të Juventusit dhe anëtarë të stafit, u akuzuan për përdorim dopingu;<ref name="UEFA"/> pas një hetimi të gjatë, anëtarët e stafit të klubit të akuzuar u liruan përfundimisht nga të gjitha akuzat për doping në vitin 2005.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2010/11/01/sports/soccer/01iht-SOCCER.html|title=A Reminder of the Beautiful Game|publisher=The New York Times|language=en|author=Bob Hughes|date=31 tetor 2010|access-date=28 shkurt 2015|archive-date=2 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402234110/http://www.nytimes.com/2010/11/01/sports/soccer/01iht-SOCCER.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/story/352199/juventus-team-doctor-acquitted-in-doping-case|title=Juventus team doctor acquitted in doping case|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924135551/http://www.espnfc.com/story/352199/juventus-team-doctor-acquitted-in-doping-case|archive-date=24 shtator 2015|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 dhjetor 2005|access-date=28 shkurt 2015}}</ref>
[[Skeda:Serie A 1999-09-25 Lecce x Juventus - Savino x Del Piero.jpg|parapamje|djathtas|Del Piero në aksion gjatë sezonit 1999–2000, 25 shtator 1999.]]
Del Piero dhuroi 14 asiste në kampionat dhe 20 asiste në të gjitha kompeticionet në sezonin 1999–2000, i pari i ekipit me [[Carlo Ancelotti]]n si trajner.<ref name="Serie A 1999/2000">{{cite web|url=http://www.football-lineups.com/tourn/Serie_A_1999-2000/stats/top_goal_scorers/|title=Serie A 1999/2000|publisher=football-lineups.com|language=en|access-date=20 tetor 2014|archive-date=29 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220329191613/https://www.football-lineups.com/tourn/Serie_A_1999-2000/stats/top_goal_scorers/|url-status=live}}</ref> Megjithatë, ai u kritikua për mungesën e golave në lojën e hapur; ai shënoi gjithsej 12 gola në këtë sezon, 9 prej të cilave me aksion.<ref name="Serie A 1999/2000"/> Partneriteti i tij me sulmuesin [[Filippo Inzaghi]] pësoi rënje për shkak të mosmarrëveshjeve brënda dhe jashtë fushe si dhe për shkak të stilit të lojës vetjak të Inzaghit.<ref name="tale">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2000/apr/09/sport.comment1|title=The wonderful tale of Mamma Inzaghi and her boys|newspaper=The Guardian|language=en|author1=Simon Kuper|date=9 prill 2000|access-date=27 mars 2017|archive-date=28 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328023512/https://www.theguardian.com/football/2000/apr/09/sport.comment1|url-status=live}}</ref><ref name="blob">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/15-09-2016/blob-trapattoni-strunz-era-tutto-programmato-piero-sfotte-17063198270.shtml|title=Il blob: Trapattoni-Strunz, era tutto programmato. E Del Piero sfotte...|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Ivan Palumbo|date=16 shtator 2016|access-date=18 mars 2017|archive-date=19 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319112611/http://www.gazzetta.it/Calcio/15-09-2016/blob-trapattoni-strunz-era-tutto-programmato-piero-sfotte-17063198270.shtml|url-status=live}}</ref><ref name="feeling">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/aprile/05/Del_Piero_Inzaghi_poco_feeling_ga_0_00040512322.shtml|title=Del Piero Inzaghi, poco feeling|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Silvano Stella|author2=Paolo Forcolin|date=5 prill 2000|access-date=19 mars 2017|archive-date=20 mars 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170320052149/http://archiviostorico.gazzetta.it/2000/aprile/05/Del_Piero_Inzaghi_poco_feeling_ga_0_00040512322.shtml|url-status=live}}</ref> Gjatë kësaj kohe, Del Piero u bë lojtari më i paguar në botë.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/24/euro2000.sport8|title=Del Piero fuels passionate debate|newspaper=The Guardian|language=en|author1=Paddy Agnew|date=24 qershor 2000|access-date=3 qershor 2015}}</ref> Ai ndihmoi ekipin të fitonte Kupën Intertoto, gjë që kualifikoi ekipin në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]] për sezonin e ardhshëm.
Del Piero e nisi sezonin e ri në formë të mirë, duke shënuar golin e fitores kundër [[S.S.C. Napoli|Napolit]] në ndeshjen e tij të parë më 30 shtator.<ref>{{cite web|url=http://azzurrissimo.it/2011/11/29/napoli-juventus-i-precedenti-e-le-curiosita/|title=NAPOLI-JUVENTUS. I precedenti e le curiosità|publisher=azzurrissimo.it|language=it|date=29 nëntor 2011|access-date=20 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020190358/http://azzurrissimo.it/2011/11/29/napoli-juventus-i-precedenti-e-le-curiosita/|archive-date=20 tetor 2014|url-status=dead}}</ref> Ai u dëmtua në të njëjtën ndeshje dhe pësoi një rënje në formë, duke mos shënuar për disa muaj. Më 18 shkurt 2001, Del Piero u zhbllokua duke shënuar në transfertën kundër [[A.S. Bari|Barit]]; ai ja dedikoi golin babait të tij, i cili sapo kishte ndërruar jetë.<ref name="è tornato Del Piero">{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/febbraio/19/Esulta_Juve_tornato_Del_Piero_co_0_0102198415.shtml|title=Esulta la Juve, è tornato Del Piero|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=19 shkurt 2001|access-date=20 tetor 2014|archive-date=20 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020191318/http://archiviostorico.corriere.it/2001/febbraio/19/Esulta_Juve_tornato_Del_Piero_co_0_0102198415.shtml|url-status=live}}</ref> Del Piero më pas rigjeti formën e tij në fundin e sezonit, duke shënuar në ndeshjen vendimtare kundër rivalëve për titull [[A.S. Roma|Romës]] në barazimin 2–2.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/03/17/del-piero-torna-leader-restero-alla-juventus.html|title=Del Piero torna leader Resterò alla Juventus|newspaper=La Repubblica|language=it|date=17 mars 2001|access-date=20 tetor 2014|archive-date=22 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171222053054/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2001/03/17/del-piero-torna-leader-restero-alla-juventus.html|url-status=live}}</ref> Juventusi e humbi kampionatin për dy pikë ndaj ekipit kryeqytetas.
====2001–2004: Sukseset e reja====
[[Skeda:Filipponeprofilo.jpg|parapamje|majtas|180px|Del Piero (majtas) gjatë një ndeshje në Serie A kundër Piacenzës në sezonin 2002–03.]]
Me rikthimin e trajnerit Lippi në krye të pankinës, Del Piero u emërua kapiteni i ri i ekipit për sezonin e ri. Ai formoi një dyshe të fuqishme në sulm sëbashku me francezin [[David Trezeguet]], i cili kishte mbërritur në ekip vitin e kaluar. Ata u mbështetën nga fantazisti çek [[Pavel Nedvěd]], i cili kishte ardhur nga Lazio. Del Piero kontriboi me 16 gola dhe 10 asiste në kampionat. Juventus u shpall fitues në javën e fundit më 5 maj 2002 duke fituar 2–0 kundër Udineses falë golave të Trezeguet dhe Del Pieros;<ref>{{cite web|url=http://thesefootballtimes.co/2016/07/16/the-great-serie-a-title-race-of-2001-02/|title=The great Serie A title race of 2001–02|publisher=These Football Times|language=en|date=16 korrik 2016|access-date=20 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161121172143/http://thesefootballtimes.co/2016/07/16/the-great-serie-a-title-race-of-2001-02/|archive-date=21 nëntor 2016|url-status=dead}}</ref> ''Bardhezinjtë'' e mbyllën kampionatin me vetëm një pikë më shumë se Roma dhe Interi. Gjatë këtij sezoni, Del Piero shënoi golin e 100të dhe të 101të me klubin kundër [[Venezia F.C.|Venezias]] në javën hapëse të sezonit.<ref name="Del Piero bussa alla storia">{{cite web|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/ottobre/16/Del_Piero_bussa_alla_storia_ga_10_061016067.shtml|title=Del Piero bussa alla storia|website=gazzetta.it|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Forcolin Paolo|date=16 tetor 2006|access-date=13 prill 2015}}</ref> Del Piero gjithashtu ndihmoi ekipin të shkonte në finalen e kupës, ku u mposhtën nga Parma.<ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/competition/ro19697/md2/results-and-standings/|title=Coppa Italia 2001/2002 » Final|publisher=World Football|language=en|access-date=20 nëntor 2016}}</ref>
Me suksesin në kampionat Juventus u rikthye në Ligën e Kampionëve. Ekipi i nisi sezonin 2002–03 duke triumfuar në Superkupën e Italisë kundër Parmës, kjo falë dopjetës së Del Pieros.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2013/08/16-270094/Supercoppa+Italiana,+la+Juve+cerca+l%27aggancio+al+Milan|title=Supercoppa Italiana, la Juve cerca l'aggancio al Milan|website=tuttosport.com/|publisher=Tuttosport|language=it|date=16 gusht 2013|access-date=13 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414015025/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2013/08/16-270094/Supercoppa+Italiana,+la+Juve+cerca+l%27aggancio+al+Milan|archive-date=14 prill 2015|url-status=dead}}</ref> Juventus arriti të fitonte një tjetër kampionat,<ref name="Tutti i trofei vinti da Alessandro Del Piero">{{cite web|url=https://www.ilpost.it/2014/11/09/alessandro-del-piero-trofei/|title=Tutti i trofei vinti da Alessandro Del Piero|publisher=Il Post|language=it|date=9 nëntor 2014}}</ref> me Del Pieron i cili shënoi 16 gola në 24 ndeshje, përfshirë edhe golin e tij të 100të në Serie A kundër [[Brescia Calcio|Brescias]] më 27 prill 2003.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/juventusbrescia/juventusbrescia/juventusbrescia.html|title=La Juve batte il Brescia 2–1 scudetto sempre più vicino|website=repubblica.it|publisher=La Repubblica|language=it|date=27 prill 2003|access-date=13 prill 2015|archive-date=14 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414020511/http://www.repubblica.it/online/calcio2002_partite_a/juventusbrescia/juventusbrescia/juventusbrescia.html|url-status=live}}</ref> Në fazën e grupeve të Ligës së Kampionëve, Del Piero ishte protagonisti kryesor i ekipit, fillimisht duke shënuar në fitoren 5–0 kundër [[FC Dynamo Kyiv|Dynamo Kyiv]],<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1636/match=1036456/index.html|archive-url=https://archive.today/20130105073421/http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1636/match=1036456/index.html|url-status=dead|archive-date=5 janar 2013|title=Electric Juventus power past Dynamo|publisher=UEFA|language=en|date=24 shtator 2002}}</ref> e cila u pasua nga një dygolësh kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]].<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1636/match=1036471/index.html|archive-url=https://archive.today/20130105133730/http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1636/match=1036471/index.html|url-status=dead|archive-date=5 janar 2013|title=Newcastle stung by Del Piero double|publisher=UEFA|language=en|date=1 tetor 2002}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/clubs/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111206182015/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/clubs/index.html|url-status=dead|archive-date=6 dhjetor 2011|title=2002/03 clubs|publisher=UEFA|language=en|access-date=22 korrik 2016}}</ref> Juventus u kualifikua në fazën e dytë të grupeve, duke e mbyllur në krye sëbashku me Manchester United.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1637/match=1038272/index.html|archive-url=https://archive.today/20130105152537/http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1637/match=1038272/index.html|url-status=dead|archive-date=5 janar 2013|title=Dramatic win not enough for Basel|publisher=UEFA|language=en|date=18 mars 2003}}</ref> Ekipi më pas elimioi [[FC Barcelona|Barcelonën]] në çerek-finale<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1638/match=1041696/index.html|archive-url=https://archive.today/20130105054705/http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1638/match=1041696/index.html|url-status=dead|archive-date=5 janar 2013|title=Zalayeta sends Juventus through|publisher=UEFA|language=en|date=22 prill 2003}}</ref> dhe [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]] në gjysëm-finale, ku Del Piero shënoi në ndeshjen në shtëpi, duke u kualifikuar në një tjetër finale.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1639/match=1044119/index.html|archive-url=https://archive.today/20130105082259/http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=2002/round=1639/match=1044119/index.html|url-status=dead|archive-date=5 janar 2013|title=Madrid fall to brilliant Nedved|publisher=UEFA|language=en|access-date=12 maj 2016}}</ref> Në finalen e madhe kundër Milanit më 20 maj, koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim pa gola. ''Bardhezinjtë'' u mposhtën në gjuajtjet e penalltive, edhe pse Del Piero shënoi në tentativën e tij.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/overview/index.html#200203+shevchenko+spot+milan|archive-url=https://web.archive.org/web/20111113172043/http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/overview/index.html#200203+shevchenko+spot+milan|url-status=dead|archive-date=13 nëntor 2011|title=2002/03: Shevchenko spot on for Milan|publisher=UEFA|language=en|date=28 maj 2003}}</ref>
Juventusi e nisi sezonin e ri duke fituar Superkupën e Italisë kundër Milanit.<ref name="Tutti i trofei vinti da Alessandro Del Piero"/> Në Ligën e Kampionëve, ekipi u eliminua në raundin e 16-tave, kurse në kampionat nuk arriti më shumë se vendin e tretë. Del Piero ndihmoi ekipin të arrinte finalen e kupës, aty ku u mposht nga Lazio. Del Piero e mbylli sezonin me 14 gola në 31 ndeshje në të gjitha kompeticionet, duke u nominuar për Topin e Artë për herë të shtatë në karrierë.
====2004–2006: ''Calciopoli'' dhe rënja nga kategoria====
Në verën e vitit 2004, [[Fabio Capello]] u emërua trajneri i ri i ekipit, duke zëvëndësuar Lippin, i cili u largua në përfundim të sezonit të kaluar. Capello nuk ishte i bindur nga forma fizike e Del Pieros, duke e lënë shpesh në stol në favor të sulmuesit të ri suedez [[Zlatan Ibrahimović]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/11/22/Ale.shtml|title=Quando Del Piero era riserva di Ibrahimovic|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Luca Curino|date=22 nëntor 2008|access-date=26 gusht 2015}}</ref> Pavarësisht minutazhit të paksuar, Del Piero arriti të shënonte 14 gola dhe ndihmoi Juventusin të fitonte kampionatin e 28të në histori; ai ishte protagonist në ndeshjen vendimtare kundër Milanit në [[San Siro]], duke asistuar golin e Trezeguet.<ref>{{cite web|url=http://www.acmilan.com/en/news/show/139248|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055959/http://www.acmilan.com/en/news/show/139248|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016|title=A match that needs no introduction|publisher=A.C. Milan|language=en|date=22 shkurt 2012}}</ref> Del Piero gjithashtu ndihmoi ekipin të shkonte deri në çerek-finalen e Ligës së Kampionëve, aty ku u eliminuan nga [[Liverpool F.C.|Liverpooli]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50139--juventus/|title=UEFA Champions League 2004/05 – History – Juventus|publisher=UEFA|language=en|access-date=20 nëntor 2016|archive-date=28 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528103024/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/clubs/50139--juventus/|url-status=live}}</ref>
Del Piero rifitoi formën sportive gjatë sezonit 2005–06, një gjë që u vu re nga disa trajnerë dhe gazetarë, duke shënuar 12 gola në 20 ndeshje në kampionat.<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/2006/febbraio/14/Del_Piero_ringrazia_Capello_Rinato_co_9_060214147.shtml|title=Del Piero ringrazia Capello: "Rinato grazie al turn over"|website=corriere.it|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|author1=Arianna Ravelli|date=14 shkurt 2006|access-date=8 prill 2015|archive-date=26 qershor 2013|archive-url=https://archive.today/20130626192320/http://archiviostorico.corriere.it/2006/febbraio/14/Del_Piero_ringrazia_Capello_Rinato_co_9_060214147.shtml|url-status=live}}</ref> Roli i tij ndryshoi në sezonin e dytë të Capellos si trajner. Ai preferoi t'a përdorte Del Pieron si zëvëndësues, gjë që solli edhe prishjen e marrëdhënjeve midis palëve.<ref name="iht">{{cite news|url=http://www.iht.com/articles/2006/02/14/sports/soccer.php|title=Del Piero an ace at icing Juventus cake|newspaper=The International Herald Tribune|language=en|date=14 shkurt 2006|access-date=10 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014002229/http://www.iht.com/articles/2006/02/14/sports/soccer.php|archive-date=14 tetor 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tuttocalciatori.net/notizie-225-del-pierocapello-e-rottura|title=DEL PIERO-CAPELLO: E' ROTTURA|website=tuttocalciatori.net|language=it|date=10 maj 2006|access-date=8 prill 2015|archive-date=17 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317232240/https://www.tuttocalciatori.net/notizie-225-del-pierocapello-e-rottura|url-status=live}}</ref>
Më 10 janar 2006, Del Piero shënoi tre gola kundër Fiorentinës në kupë, duke u bërë golashënuesi më i mirë në historinë e Juventusit me 185 gola. Ai theu rekordin e legjendës [[Giampiero Boniperti]], i cili kishte shënuar 182 gola.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/it/news/2011/1/news_newseventi_862c36cf3c834af8ba5faa3f43964364.asp|title=Del Piero supera Boniperti|website=juventus.com|publisher=Juventus F.C.|language=it|date=10 janar 2006|access-date=8 prill 2015|archive-date=13 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413165551/http://www.juventus.com/juve/it/news/2011/1/news_newseventi_862c36cf3c834af8ba5faa3f43964364.asp|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu e mbylli sezonin si golashënuesi më i mirë i kupës me 5 gola. Në ndeshjen e fundit të kampionatit kundër [[Cagliari Calcio|Cagliarit]], Del Piero hyri si zëvëndësues dhe shënoi në minutën e fundit të takimit; ky ishte goli i tij i 6të si zëvëndësues, duke barazuar [[José Altafini]]n për numrin e golave të shënuar si zëvëndësues në një sezon.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/juventuscagliari1/juventuscagliari1.html|title=La Juve festeggia lo scudetto Poker al Cagliari di Zola|website=repubblica.it|publisher=La Repubblica|language=it|date=29 maj 2005|access-date=13 April 2015|archive-date=27 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527212237/http://www.repubblica.it/2005/e/sezioni/sport/calcio/serie_a/38giornata/juventuscagliari1/juventuscagliari1.html|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të sezonit, Juventusi u rrëzua nga kategoria për shkak të trukimit të ndeshjes si pjesë e skandalit të [[Calciopoli]]t, si dhe i'u hoqën ''[[Scudetto]]t'' e fituara në dy sezonet e fundit.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm|title=Punishments cut for Italian clubs|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 korrik 2006|archive-date=22 gusht 2006|access-date=11 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20060822214348/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/5215178.stm|url-status=live}}</ref>
====2006–2007: Kampionë të Serie B====
[[Skeda:Alessandro Del Piero Rimini-Juventus 2006 cropped.jpg|parapamje|upright|djathtas|Del Piero duke luajtur kundër [[A.C. Rimini 1912|Riminit]] në Serie B.]]
Pas rënjes së Juventusit në Serie B, Del Piero shprehu besnikëri ndaj klubit duke vendosur të qëndrojë.<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1182539-alex-the-great-a-look-back-at-del-pieros-time-in-turin|title=Alex Del Piero: A Look Back at Alex the Great's Time in Turin|publisher=Bleacher Report|language=en|date=14 maj 2012|access-date=27 korrik 2016|archive-date=11 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811183950/http://bleacherreport.com/articles/1182539-alex-the-great-a-look-back-at-del-pieros-time-in-turin|url-status=live}}</ref> Pavarësisht se disa nga yjet e ekipit si [[Fabio Cannavaro]], Ibrahimović, [[Gianluca Zambrotta]], [[Emerson]], [[Patrick Vieira]] dhe [[Lilian Thuram]] u larguan, Del Piero, sëbashku me lojtarë si [[Gianluigi Buffon]], [[Mauro Camoranesi]] dhe Trezeguet vendosën të qëndronin dhe të ndihmonin Juventusin të rikthehej në elitë.<ref>{{cite web|url=http://www.repubblica.it/2006/07/sezioni/sport/calcio/calciomercato-2006/buffon-resta/buffon-resta.html|title=Real Madrid, accordo con la Juve per Cannavaro ed Emerson|website=repubblica.it|publisher=La Repubblica|language=it|date=19 korrik 2006|access-date=13 prill 2015|archive-date=14 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150414031349/http://www.repubblica.it/2006/07/sezioni/sport/calcio/calciomercato-2006/buffon-resta/buffon-resta.html|url-status=live}}</ref>
Del Piero e nisi sezonin e ri më 23 gusht 2006 me ndeshjen e kupës kundër [[A.C. Cesena|Cesenës]]. Kupa e Italisë ishte një objektiv i rëndësishëm për ''Bardhezinjtë'', të cilët synonin kualifikimin në kompeticionet evropiane në rast fitimi të kupës. Del Piero e nisi ndeshjen nga stoli dhe hyri në fushë në minutën e 74të kur rezultati ishte 1–1, dhe shënoi golin e fitores nëntë sekonda më pas.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/it/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1201000&ID=8488|title=Juventus 2–1 al Cesena|publisher=Juventus F.C.|language=it|date=23 gusht 2006|access-date=22 shtator 2026|archive-date=6 nëntor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071106035544/http://www.juventus.com/it/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1201000&ID=8488|url-status=dead}}</ref>
Katër ditë më vonë, në ndeshjen e raundit të tretë kundër Napolit, Del Piero hyri sërisht si zëvëndësues kur Juventusi ishte në disavantazh. Ai shënoi dy gola dhe e dërgoi ndeshjen në gjuajtjet e penalltive. Juventus u mposht 5–4 dhe u eliminua.<ref>[https://web.archive.org/web/20071013184836/http://juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1368000&ID=8531 "Napoli – Juventus, 3–3 a.e.t. (Napoli win 5–4 on penalties)"] Juventus.com. (në anglisht) 28 gusht 2006</ref> Pavarësisht se e nisën kampionatin me 9 pikë më pak,<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=388100&cc=5901|archive-url=https://archive.today/20130103001718/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=388100&cc=5901|url-status=dead|archive-date=3 janar 2013|title=Arbitration board reduces Juventus' points penalty|publisher=ESPN FC|language=en|date=27 tetor 2006}}</ref> Juventus arriti të shpallet kampion i Serie B, duke siguruar rikthimin në Serie A.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6673133.stm|title=Juventus win Serie B at a canter|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 maj 2007|archive-date=6 qershor 2014|access-date=11 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140606055816/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6673133.stm|url-status=live}}</ref> Del Piero u shpall golashënuesi më i mirë me 20 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesi/ital2tops.html|title=Italy – Serie B Top Scorers|publisher=RSSSF|language=en|access-date=22 korrik 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318052943/http://www.rsssf.com/tablesi/ital2tops.html|archive-date=18 mars 2015}}</ref> Gjatë këtij sezoni, ai gjithashtu arriti golin e 200të me klubin në fitoren 2–0 kundër [[Frosinone Calcio|Frosinones]] më 23 tetor 2006.<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2006/10_Ottobre/28/ale200.shtml|title=Adesso Del Piero è mister 200|website=gazzetta.it|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=21 tetor 2006|access-date=13 prill 2015}}</ref>
====2007–2011: Rikthimi në elitë dhe vështirsitë====
Pas rikthimit të Juventusit në Serie A, Del Piero negocioi për disa muaj për rinovimin e kontratës. Në fund, ai firmosi një kontratë deri në qershor 2010.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/16/aledelpiero.shtml|title=Del Piero-Juve fino al 2010 Ale: "Giorni entusiasmanti"|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Alberto Mauro|date=16 tetor 2007|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092554/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/16/aledelpiero.shtml|url-status=live}}</ref> Ky lajm erdhi vetëm dy javë pasi ai u la jashtë ekipit nga trajneri [[Claudio Ranieri]] për ndeshjen kundër Fiorentinës si dhe nuk u thirr në kombëtaren italiane nga trajneri [[Roberto Donadoni]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-7a/fiorentina-juventus/fiorentina-juventus.html|title=Pari con polemiche tra Fiorentina e Juventus|newspaper=La Repubblica|language=it|date=7 tetor 2007|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518093340/http://www.repubblica.it/2007/10/sezioni/sport/calcio/serie_a/giornata-7a/fiorentina-juventus/fiorentina-juventus.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/07/convocazioni.shtml|title=Nazionale, novità Montolivo A casa Del Piero e Inzaghi|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Gaetano De Stefano|date=7 tetor 2007|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092600/http://www.gazzetta.it/Calcio/Nazionale/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/07/convocazioni.shtml|url-status=live}}</ref>
[[Skeda:Del Piero.jpg|parapamje|majtas|250px|Del Piero gjatë ndeshjes miqësore kundër Manchester United në Old Trafford, 6 gusht 2008.]]
Më 15 dhjetor 2007, Del Piero shënoi dy gola kundër Lazios në [[Stadio Olimpico]] dhe u përzgjodh në ekipin e javës të Serie A.<ref>{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/serie-a/2007-2008/juventus-edge-lazio_sto1414042/story.shtml|title=Juventus edge Lazio|publisher=Eurosport|language=en|date=15 dhjetor 2007|access-date=13 maj 2015}}</ref> Në shkurt 2008, ai shënoi me godjtje dënimi golin e vetëm të sfidës kundër Romës, po në Olimpico.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/16/juv-rom.shtml|title=Del Piero è l'anima Juve Roma battuta e avvicinata|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=16 shkurt 2008|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092506/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/16/juv-rom.shtml|url-status=live}}</ref> Më 6 prill 2008, Del Piero zhvilloi paraqitjen e tij të 553të me klubin, duke kaluar [[Gaetano Scirea]]n si lojtari me më shumë ndeshje në historinë e klubit.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/03_Marzo/24/delpiero.shtml|title=Del Piero, 552 senza tempo|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 mars 2008|access-date=13 maj 2015|archive-date=4 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104151002/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/03_Marzo/24/delpiero.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Palermo/Primo_Piano/2008/04_Aprile/06/palermojuve.shtml|title=Juve, che doccia fredda nel momento più caldo|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Pier Luigi Todisco|date=6 prill 2008|access-date=13 maj 2015|archive-date=7 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407222001/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Palermo/Primo_Piano/2008/04_Aprile/06/palermojuve.shtml|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij muaji, ai shënoi shtatë gola në katër ndeshje, përfshirë një tregolësh në fitoren 4–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]] në [[Bergamo]].<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com/sports/2008/04/20/del_piero_and_kaka_score_hat_tricks.html|title=Del Piero and Kaka score hat tricks|website=thestar.com|language=en|date=20 prill 2008|archive-date=23 qershor 2008|access-date=7 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623073653/http://www.thestar.com/Sports/article/416442|url-status=live}}</ref>
Në javën e fundit të sezonit 2007–08, Del Piero shënoi dy gola në barazimin 3–3 kundër [[U.C. Sampdoria|Sampdorias]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/224500?cc=5901|archive-url=https://archive.today/20130103114456/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/224500?cc=5901|url-status=dead|archive-date=3 janar 2013|title=Del Piero at the double|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 maj 2008}}</ref> Këto dy gola bënë që ai të fitonte çmimin [[Capocannoniere]] si golashënuesi më i mirë i Serie A me 21 gola, duke lënë mbrapa shokun e ekipit Trezeguet (20 gola) dhe [[Marco Borriello]]n (19 gola). Kjo ishte gjithashtu shifra më e lartë e golave që nga sezoni 1997–98.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/18/Samp_Juve_show_Super_Del_ga_10_080518073.shtml|title=Samp-Juve show Super Del Piero è il re del gol|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=18 maj 2008|access-date=8 janar 2009|archive-date=9 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909190646/http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/maggio/18/Samp_Juve_show_Super_Del_ga_10_080518073.shtml|url-status=live}}</ref> Del Piero u bë lojtari i dytë, pas [[Paolo Rossi]], i cili fitonte Capocannonieren në Serie B dhe A. Më 26 korrik, ai u nderua me çmimin Scirea.<ref name="Premio Nazionale Carriera Esemplare Gaetano Scirea: Alba d'Oro">{{cite web|url=http://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/spip.php?article3932|title=Premio Nazionale Carriera Esemplare "Gaetano Scirea": Alba d'Oro|publisher=Comune Cinisello|language=it|access-date=21 janar 2015|archive-date=22 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022191358/https://www.comune.cinisello-balsamo.mi.it/spip.php?article3932|url-status=live}}</ref> Falë kontributit të tij, Juventusi e mbylli sezonin në vendin e tretë dhe siguroi rikthimin në Ligën e Kampionëve.
Në gusht 2008, Del Piero tregoi qëllimin e tij për të luajtur futboll profesionist deri në moshën 40 vjeç.<ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/node/12852|title=Del Piero: 'I'll play until I'm 40'|date=14 nëntor 2011|publisher=Football Italia|language=en|access-date=22 korrik 2016|archive-date=21 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160721030403/http://www.football-italia.net/node/12852|url-status=live}}</ref> Në Ligën e Kampionëve, Juventusi u vendos në të njëjtin grup me Real Madridin dhe fituesit e Kupës UEFA, [[Zenit Saint Petersburg]]; më 21 tetor, Del Piero shënoi një gol të bukur me hark në minutën e 5të të fitores 2–1 në shtëpi kundër Realit.<ref>[http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/10/21/juvereal.shtml Del Piero-Amauri in gol. La Juve risorge, Real k.o.] (në italisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090104114457/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/10/21/juvereal.shtml |date=4 janar 2009 }} La Gazzetta dello Sport – Marrë më 8 janar 2008</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/01d2-0e70215b7c07-07c218463a6b-1000--juve-enjoy-high-life-at-madrid-s-expense/|title=Juve enjoy high life at Madrid's expense|publisher=[[UEFA]]|language=en|date=22 tetor 2008}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]] më 5 nëntor, Del Piero ishte protagonisti kryesor i takimit me dy gola të shënuar, duke i dhënë Juventusit fitoren e parë në këtë fushë që nga viti 1962. Paraqitja e tij u vlerë nga Ranieri dhe nga trajneri kundërshtar [[Bernd Schuster]].<ref>{{cite news|url=https://www.cbc.ca/sports/soccer/a-class-act-1.744309|archive-url=https://web.archive.org/web/20100913031641/http://www.cbc.ca/news/story/2008/11/07/f-real-madrid-fans.html|url-status=live|archive-date=13 shtator 2010|title=CBC News – A class act|publisher=CBC News|language=en|author=John F. Molinaro|date=7 nëntor 2008|access-date=13 qershor 2010}}</ref> Në momentin e zëvëndësimit, Del Piero u duartrokit në këmbë nga tifozët e të dy ekipeve.<ref>[http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/11/05/real-juve.shtml Ale incanta il Bernabeu. La Juve è già qualificata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101013135545/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/11/05/real-juve.shtml |date=13 tetor 2010 }} (në italisht) La Gazzetta Dello Sport – Marrë më 8 janar 2008</ref> Juventus u eliminua në raundin e dytë nga [[Chelsea F.C.|Çelsi]]; Del Piero shënoi me penallti në ndeshjen e dytë por ''Bardhezinjtë'' u mposhtën me rezultatin e përgjithshëm 3–2.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2009/mar/10/juventus-chelsea-champions-league|title=Essien and Drogba draw the sting from 10-man Juve|newspaper=The Guardian|language=en|date=10 mars 2009|location=Londër|author=Dominic Fifield|archive-date=23 dhjetor 2017|access-date=10 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042733/https://www.theguardian.com/football/2009/mar/10/juventus-chelsea-champions-league|url-status=live}}</ref>
[[Skeda:Del Piero 250.jpg|parapamje|djathtas|230px|Del Piero duke shënuar me penallti golin e tij të 250të si futbollist i Juventusit.]]
Më 29 nëntor 2008, Del Piero shënoi me penallti golin e tij të 250të me Juventusin në fitoren 4–0 kundër [[A.S. Reggina 1914|Regginës]].<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/11/29/juv-reg.shtml|title=Super Juve sotto la neve Reggina presa a pallate|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Riccardo Pratesi|date=29 nëntor 2008|access-date=13 maj 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924142527/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Squadre/Juventus/Primo_Piano/2008/11/29/juv-reg.shtml|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Juventusi garoi me Milanin për vendin e dytë e cila siguronte automatikisht kualifikimin në Ligën e Kampionëve. Del Piero ishte protagonist në javën e parafundit, duke shënuar dy gola në fitoren 3–0 kundër [[A.C. Siena|Sienës]]; ai gjithashtu asistoi golin e talentit [[Claudio Marchisio]].<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/251568?cc=5901|archive-url=https://archive.today/20130103003056/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/251568?cc=5901|url-status=dead|archive-date=3 janar 2013|title=Siena 0–3 Juventus|publisher=ESPN FC|language=en|date=24 maj 2009}}</ref> Në javën e fundit të kampionatit, Juventusi fitoi 2–0 kundër Lazios, duke e mbyllur renditjen në vendin e dytë me pikë të barabarta me Milanin por me golavarazh më të mirë.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/tables/_/league/ita.1/season/2008/italian-serie-a?cc=5901|title=2008/09 Italian Serie A Table / Table|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=22 korrik 2016|archive-date=25 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025231308/http://soccernet.espn.go.com/tables/_/league/ita.1/season/2008/italian-serie-a?cc=5901|url-status=dead}}</ref>
Më 17 korrik 2009, Del Piero rinovoi kontratën e tij edhe për dy vite të tjera.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1082078.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100428053805/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1082078.html|url-status=dead|archive-date=28 prill 2010|title=Del Piero inks new Juve deal|publisher=FIFA|language=en|date=17 korrik 2009}}</ref> I pyetur për rinovimin, ai deklaroi se objektivi i tij ishte të tërhiqej te Juventusi. Më 14 mars 2010, ai shënoi golin e 300të dhe të 301të në karrierë në shtatë minutat e para të barazimit 3–3 kundër Sienës.<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/22042010/58/22042010154422.html|title=Del Piero celebrates his 300th goal for Juventus|publisher=Eurosport|language=en|date=22 prill 2010|access-date=11 korrik 2012|archive-date=23 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223155506/http://uk.eurosport.yahoo.com/22042010/58/22042010154422.html|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli sezonin 2009–10 me 11 gola në 29 ndeshje në të gjitha kompeticionet.
Më 30 tetor 2010, Del Piero shënoi golin e tij të 179të në Serie A në fitoren 2–1 kundër Milanit, duke kaluar Bonipertin si golashënuesi më i mirë i Juventusit në Serie A.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news/01ea-0e7604d6a851-d7176764a21e-1000--del-piero-record-caps-juve-win-at-milan/|title=Del Piero record caps Juve win at Milan|publisher=UEFA|language=en|date=30 tetor 2010}}</ref> Më 5 shkurt, ai u aktivizua si zëvëndësues në takimin kundër Cagliarit, duke thyer një tjetër rekord të Bonipertit për numrin e ndeshjeve të luajtura për Juventusin.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1633292.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523231724/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=1633292.html|url-status=dead|archive-date=23 maj 2012|title=Del Piero's black and white legacy|publisher=FIFA|language=en|date=20 maj 2012}}</ref> Kjo ishte ndeshja e tij e 444të në Serie A si lojtar i klubit. Ai e mbylli sezonin e tij të 18të me Juventusin me 11 gola dhe 6 asiste.
====2011–2012: Kampionë në sezonin e fundit====
Del Piero firmosi një kontratë të re një-vjeçare me klubin në maj 2011.<ref>{{cite news|url=http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/5maggio2011_DP_RINNOVO/|title=Del Piero renews contract at new stadium!|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=5 maj 2011|access-date=6 maj 2011|archive-date=26 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126121330/http://www.juventus.com/wps/portal/en/news/5maggio2011_DP_RINNOVO/|url-status=live}}</ref> Sezoni i ri pa mbërritjen e [[Antonio Conte]]s, me të cilin Del Piero kishte qënë shok ekipi, si trajneri i ri i ekipit si dhe zhvendosjen e klubit në [[Juventus Stadium]]in e sapo ndërtuar. Pas shumë vitesh, Del Piero e humbi vendin e tij si titullar kundrejt [[Mirko Vučinić]], i cili sapo kishte mbërritur nga Roma. Megjithatë, ai asistoi golin e [[Simone Pepe]]s në fitoren 4–1 kundër Parmës në ndeshjen hapëse të sezonit më 11 shtator.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1675081.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110924184853/http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1675081.html|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2011|title=Juventus pick off Parma, Palermo stun Inter|publisher=UEFA|language=en|date=11 shtator 2011|access-date=22 gusht 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/juventus-vs-parma/247621|title=Juventus 4–1 Parma|publisher=Sky Sports|language=en|date=11 shtator 2011|access-date=22 gusht 2019|archive-date=22 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822181631/https://www.skysports.com/football/juventus-vs-parma/247621|url-status=live}}</ref>
Më 24 janar 2012, Del Piero shënoi golin e parë në stadiumin e ri në fitoren 3–0 kundër Romës në çerek-finalen e kupës.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/match/_/id/336404?cc=5901|archive-url=https://archive.today/20120715002525/http://soccernet.espn.go.com/match/_/id/336404?cc=5901|url-status=dead|archive-date=15 korrik 2012|title=Match report: Juventus 3 Roma 0|publisher=ESPN FC|language=en|date=24 janar 2012}}</ref> Në ndeshjen e dytë të gjysëm-finales kundër Milanit, Del Piero shënoi një nga dy golat e ekipit. Ndeshja u mbyll në barazim 2–2 dhe Juventus u kualifikua në finale me rezultatin e përgjithshëm 4–3.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/337683?cc=5901|archive-url=https://archive.today/20120714081748/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/337683?cc=5901|url-status=dead|archive-date=14 korrik 2012|title=Report: Juve 2 Milan 2|publisher=ESPN FC|language=en|date=20 mars 2012}}</ref> Goli i tij i parë në Serie A për këtë sezon erdhi më 25 mars në fitoren 2–0 kundër Interit në Derbin e Italisë.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=326919&cc=5901|archive-url=https://archive.today/20120714182707/http://soccernet.espn.go.com/report?id=326919&cc=5901|url-status=dead|archive-date=14 korrik 2012|title=Report: Juve 2 Inter 0|publisher=ESPN FC|language=en|date=25 mars 2012}}</ref>
Më 11 prill 2012, Del Piero hyri si zëvëndësues në ndeshjen kundër Lazios, e cila ishte ndeshja e 700të e tij si lojtar i Juventusit.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/match/65004/juventus-vs-lazio/report|title=Report: Juve 2 Lazio 1|publisher=Goal.com|language=en|date=11 prill 2012|access-date=31 dhjetor 2015|archive-date=1 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501092252/http://www.goal.com/en/match/65004/juventus-vs-lazio/report|url-status=live}}</ref> Ai shënoi me goditje dënimi duke i dhënë ekipit tre pikët dhe kryesimin e kampionatit.<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1782883.html|archive-url=https://archive.today/20130205044856/http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=1782883.html|url-status=dead|archive-date=5 shkurt 2013|title=Del Piero steals the show to send Juventus top|publisher=UEFA|language=en|date=11 prill 2012|access-date=31 dhjetor 2015}}</ref> Një javë më pas, [[Andrea Agnelli]] njoftoi se klubi nuk do ti ofronte rinovimin e kontratës Del Pieros, duke i dhënë fund epokës së tij në klub.<ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,12876_7249158,00.html|title=Juve not retaining Del Piero|publisher=Sky Sports|language=en|date=18 tetor 2011|access-date=19 tetor 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924152930/http://www.skysports.com/story/0,19528,12876_7249158,00.html|url-status=live}}</ref> Vetë Del Piero shprehu befasi për këtë vendim.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2012/04/17/3042533/del-piero-surprised-at-agnellis-refusal-to-grant-him|title=Del Piero surprised at Agnelli's refusal to grant him Juventus extension|publisher=Goal.com|language=en|date=17 prill 2012|archive-date=19 prill 2012|access-date=19 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419023810/http://www.goal.com/en/news/10/italy/2012/04/17/3042533/del-piero-surprised-at-agnellis-refusal-to-grant-him|url-status=live}}</ref> Ai luajti ndeshjen e fundit në Serie A më 13 maj kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]], duke shënuar në minutën e 28të;<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/326825?cc=5901|archive-url=https://archive.today/20120724003250/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/326825?cc=5901|url-status=dead|archive-date=24 korrik 2012|title=Report: Juve 3 Atalanta 1|publisher=ESPN FC|language=en|date=13 maj 2012}}</ref> ai u zëvëndësua në minutën e 59të mes duartrokitjeve të të gjithë stadiumit.<ref>{{cite news|url=http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/archivio-dettaglio/-/news/FESTA_SCUDETTO_PER_LA_JUVENTUS/662818|title=Festa Scudetti per la Juventus|website=legaseriea.it|language=it|date=13 maj 2012|access-date=31 dhjetor 2015|archive-date=7 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107224213/http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/archivio-dettaglio/-/news/FESTA_SCUDETTO_PER_LA_JUVENTUS/662818|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1069370/serie-a:-decorated-veterans-del-piero,-inzaghi-score-on-final-bows?cc=5901|title=Decorated veterans score on final bows|publisher=ESPN FC|language=en|date=13 maj 2012|access-date=13 maj 2012|archive-date=17 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517050801/http://soccernet.espn.go.com/news/story/_/id/1069370/serie-a:-decorated-veterans-del-piero,-inzaghi-score-on-final-bows?cc=5901|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2012/05/13/3100354/del-piero-inzaghi-wave-goodbye-as-winners-in-fairytale|title=Del Piero & Inzaghi wave goodbye as winners in fairytale ending|publisher=Goal.com|language=en|date=13 maj 2012|archive-date=16 maj 2012|access-date=13 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516034241/http://www.goal.com/en-gb/news/3276/serie-a/2012/05/13/3100354/del-piero-inzaghi-wave-goodbye-as-winners-in-fairytale|url-status=live}}</ref> Ndeshja e tij e fundit si lojtar i klubit erdhi më 20 maj në finalen e kupës të fituar 2–0 kundër Napolit.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en-gb/match/78417/juventus-vs-napoli/report|title=Cavani and Hamsik clinch Coppa Italia and dash double dreams of Turin giants|publisher=Goal.com|language=en|date=20 maj 2012|archive-date=22 maj 2012|access-date=21 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120522225128/http://www.goal.com/en-gb/match/78417/juventus-vs-napoli/report|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www1.skysports.com/football/news/12961/7768322/Cup-glory-for-Napoli|title=Cup glory for Napoli|publisher=Sky Sports|language=en|date=20 maj 2012|archive-date=23 maj 2012|access-date=21 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523095249/http://www1.skysports.com/football/news/12961/7768322/Cup-glory-for-Napoli|url-status=live}}</ref> Del Piero regjistroi gjithsej 705 ndeshje, 290 gola, 174 asiste dhe 16 trofe të fituar në 19 sezone.<ref>{{cite news|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/2023/10/30-115838922/campionato_di_calcio_serie_a_record_primati_numeri_e_statistiche|title=Campionato di Calcio Serie A: record, primati, numeri e statistiche|publisher=Il Corriere dello Sport|language=it|date=30 tetor 2023|access-date=12 shkurt 2024|archive-date=12 shkurt 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240212175507/https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/2023/10/30-115838922/campionato_di_calcio_serie_a_record_primati_numeri_e_statistiche|url-status=live}}</ref>
===Sydney FC===
[[Skeda:Alex Del Piero Sydney FC 3 (cropped).jpg|parapamje|majtas|220px|Del Piero në aksion gjatë një ndeshje të kampionatit australian, 16 shkurt 2013.]]
Më 5 shtator 2012, Del Piero u transferua te klubi austrialian [[Sydney FC]], duke firmosur një marrëveshje dy-vjeçare.<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/sport/a-league/ciao-4m-del-piero-signs-for-two-years-20120905-25exy.html#ixzz25c44ORwW|title=Ciao 4m Del Piero signs for two years|website=smh.com.au|publisher=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=6 shtator 2012}}</ref> Paga e tij u konfirmua të ishte 3.5 milion $ në sezon, duke e bërë atë lojtarin më të paguar në historinë e futbollit austrian. Para këtij transferimi, Del Piero ishte i lidhur me një nga kalim te Liverpooli, por më vonë zbuloi se kujtimet e tij të tragjedisë së Heysel e ndaluan të transferohej në [[Anfield]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2012/oct/12/alessandro-del-piero-liverpool-heysel|title=Alessandro Del Piero rejected Liverpool move 'because of Heysel'|publisher=The Guardian|language=en|date=12 tetor 2012}}</ref> Transferimi i tij bëri bujë në Itali dhe Australi; Juventusi, si dhe kolegë të tjerë i uruan fat Del Pieros në aventurën e tij në Australi.<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/juve/en/news/5set2012_dp_eng|title=Good luck Alex!|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=5 shtator 2012|access-date=6 shtator 2012|archive-date=18 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218051016/http://www.juventus.com/juve/en/news/5set2012_dp_eng|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.tuttosport.com/calcio/calciomercato/2012/09/06-210947/Inzaghi+saluta+Del+Piero%3A+%C2%ABCiao+Alex%2C+tifer%C3%B2+per+te%C2%BB|title=Inzaghi saluta Del Piero: ÂŤCiao Alex, tiferò per teÂť – Calciomercato / Calcio|newspaper=Tuttosport|language=it|date=6 shtator 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110193828/http://www.tuttosport.com/calcio/calciomercato/2012/09/06-210947/Inzaghi+saluta+Del+Piero%3A+%C2%ABCiao+Alex%2C+tifer%C3%B2+per+te%C2%BB|archive-date=10 nëntor 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/1844/totti-nostalgia-di-del-piero.shtml|title=Zeman: "Contento della prestazione"|publisher=Sport Mediaset|language=it|date=6 janar 2013|access-date=6 shtator 2012|archive-date=9 shtator 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120909170032/http://www.sportmediaset.mediaset.it/calcio/roma/articoli/1844/totti-nostalgia-di-del-piero.shtml|url-status=dead}}</ref> Presidenti i klubit Scott Barlow e quajti firmosjen e Del Pieros "një moment historik për klubin",<ref name="Chicago Tribune">{{cite news|author=Nick Mulvenney|agency=Reuters|language=en|url=https://www.chicagotribune.com/2012/09/05/del-piero-deal-most-lucrative-in-australian-sport-club/|title=Del Piero deal most lucrative in Australian sport|publisher=Chicago Tribune|language=en|date=5 shtator 2012}}</ref> kurse presidenti i [[Federata Australiane e Futbollit|Federatës Australiane të Futbollit]] deklaroi se mbërritja e Del Pieros ishte vendimtare për rritjen e futbollit australian në aspektin teknik dhe ekonomik. Trajneri i ekipit [[Ian Crook]] shtoi se loja e ekipit do të bazohej te Del Piero, duke i dhënë italianit liri në fushë.<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/sydney-banking-on-del-piero-20120906-25h83.html|title=Sydney banking on Del Piero|website=Smh.com.au|publisher=The Sydney Morning Herald|language=en|author=Sebastian Hassett|date=7 shtator 2012|archive-date=9 korrik 2018|access-date=21 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709011333/https://www.smh.com.au/sport/soccer/sydney-banking-on-del-piero-20120906-25h83.html|url-status=live}}</ref>
Del Piero bëri debutimin e tij në [[A-League]] më 6 tetor në humbjen 2–0 kundër [[Wellington Phoenix F.C.|Wellington Phoenix]].<ref>{{cite web|url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2012/10/06/phoenix-spoils-del-pieros-sydney-debut|title=Phoenix spoils Del Piero's Sydney debut|publisher=Special Broadcasting Service|language=en|date=6 tetor 2012|access-date=9 janar 2017|archive-date=10 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110022729/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2012/10/06/phoenix-spoils-del-pieros-sydney-debut|url-status=live}}</ref> Një javë më pas, ai shënoi golin e parë në Australi me goditje dënimi në humbjen 3–2 në shtëpi kundër [[Newcastle Jets]].<ref>{{cite web|url=http://www.foxsports.com.au/football/a-league/sydney-fc-host-newcastle-jets-in-alessandro-del-pieros-first-home-game-at-allianz-stadium/story-e6frf4gl-1226494991268|title=Jets ruin Del Piero's home debut | A-League|publisher=Fox Sports|language=en|author=Angela Habashy|date=13 tetor 2012}}</ref> Më 20 tetor, ai shënoi golin e fitores në derbin e Sydneyt kundër [[Western Sydney Wanderers F.C.|Western Sydney Wanderers]].<ref>{{cite web|url=http://www.skynews.com.au/sport/article.aspx?id=807997|title=Sky News Australia – Sport Article|publisher=Sky News|language=en|access-date=20 tetor 2012|archive-date=3 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403173424/https://www.skynews.com.au/sport/article.aspx?id=807997|url-status=dead}}</ref>
Më 19 janar 2013, Del Piero shënoi katër gola dhe një asist në fitoren tenistike 7–1 kundër Wellington Phoenix. Kjo ishte hera e parë që ai shënon katër gola në një ndeshje dhe në momentin e zëvëndësimit u duartrokit nga i gjithë stadiumi.<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/sport/a-league/del-piero-bags-four-in-71-rout-20130119-2d05u.html|title=Del Piero bags four in 7–1 rout|website=Smh.com.au|publisher=The Sydney Morning Herald|language=en|author=David Sygall|access-date=22 korrik 2016}}</ref> Më 10 shkurt, ai shënoi në suksesin 2–1 [[Brisbane Roar F.C.|Brisbane Roar]], duke arritur në kuotën e 11 golave sezonal, një rekord i ri në klub.<ref>{{cite web|url=http://theworldgame.sbs.com.au/match/1296861/sydney-vs-brisbane-roar/report|title=Win lifts Sydney into top six|language=en|publisher=Special Broadcasting Service|date=10 shkurt 2013|access-date=9 janar 2017|archive-date=10 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110021215/http://theworldgame.sbs.com.au/match/1296861/sydney-vs-brisbane-roar/report|url-status=live}}</ref> Njëmbëdhjetë ditë më pas, Del Piero rinovoi kontratën me klubin deri në vitin 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/alessandro-del-piero-and-sydney-fc-commit-to-second-season/61306|title=Alessandro Del Piero and Sydney FC Commit to Second Season|publisher=Footballaustralia.com.au|language=en|access-date=22 korrik 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219060237/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/alessandro-del-piero-and-sydney-fc-commit-to-second-season/61306|archive-date=19 shkurt 2014}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 14 gola në 24 ndeshje, me Sydneyn që nuk u kualifikua në fazën finale për fitimin e kampionatit.<ref name="Del Piero magic inspires Sydney">{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/hyundai-a-league/2010-2011/del-piero-magic-inspires-sydney-fc-as-a-league-kicks-off_sto3959583/story.shtml|title=Del Piero magic inspires Sydney FC as A-League kicks off|publisher=Eurosport|language=en|date=11 tetor 2013|access-date=9 janar 2017}}</ref>
Del Piero u emërua kapiteni i ri i ekipit para nisjes së sezonit 2013–14.<ref name="Del Piero magic inspires Sydney"/><ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=2175741.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130923070308/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=2175741.html|url-status=dead|archive-date=23 shtator 2013|title=Del Piero named Sydney FC captain|publisher=FIFA|language=en|access-date=11 tetor 2013}}</ref> Ai shënoi dhe asistoi në fitoren 2–0 kundër Newcastle Jets në ndeshjen hapëse të kampionatit.<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/aleague/matchcentre/Sydney-FC-v-Newcastle-Jets-Hyundai-A-League/3085|title=Del Piero, Sydney sink Jets|publisher=A-League|language=en|access-date=11 tetor 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219060225/http://www.footballaustralia.com.au/aleague/matchcentre/Sydney-FC-v-Newcastle-Jets-Hyundai-A-League/3085|archive-date=19 shkurt 2014}}</ref> Gjatë sezonit të rregullt, ai shënoi 10 gola duke u shpallur sërisht golashënuesi më i mirë i ekipit.<ref name="Sydney FC Golden Boot">{{cite web|url=http://www.sydneyfc.com/video/alessandro-del-piero-wins-sydney-fc-golden-boot/eetecg45evpp1mlix088klpk6/187/5|title=Alessandro Del Piero Wins Sydney FC Golden Boot|publisher=Sydney FC|language=en|date=5 maj 2014|access-date=9 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110021044/http://www.sydneyfc.com/video/alessandro-del-piero-wins-sydney-fc-golden-boot/eetecg45evpp1mlix088klpk6/187/|archive-date=10 janar 2017|url-status=dead}}</ref> Këtë hetë, Sydney u kualifikua në fazën finale; ndeshja e fundit e Del Pieros me ekipin erdhi më 18 prill 2014 në humbjen 2–1 kundër [[Melbourne Victory F.C.|Melbourne Victory]] në raundin e parë të fazës finale.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/2014-04-19/alessandro-del-piero-says-goodbye-to-fans-after-sydney-fc/5399870|title=Alessandro Del Piero says goodbye to fans after Sydney FC's loss to Melbourne Victory|publisher=ABC.net|language=en|date=18 prill 2014|access-date=9 janar 2017|archive-date=10 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110015125/http://www.abc.net.au/news/2014-04-19/alessandro-del-piero-says-goodbye-to-fans-after-sydney-fc/5399870|url-status=live}}</ref> Më 10 gusht, Del Piero ishte kapiten i ekipit All-Star të A-League në ndeshjen miqësore kundër ish ekipit të tij Juventus.<ref name="footballaustralia">{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/Sydney-FC-Pays-Tribute-To-Alessandro-Del-Piero/90149|title=Sydney FC Home | Sydney FC|publisher=Football Australia|language=en|access-date=31 janar 2016|archive-date=29 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140429050040/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/Sydney-FC-Pays-Tribute-To-Alessandro-Del-Piero/90149|url-status=dead}}</ref> Në prill 2015, ai u emërua në ekipin e dekadës të Sydneyt dhe në ekipin e dekadës të [[Konfederata Aziatike e Futbollit|Konfederatës Aziatike të Futbollit]].<ref name="Del Piero headlines strong Sydney FC team of the decade">{{cite web|url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2015/04/29/del-piero-headlines-strong-sydney-fc-team-decade|title=Del Piero headlines strong Sydney FC team of the decade|publisher=Special Broadcasting Service|language=en|date=29 prill 2015|access-date=7 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518095202/http://theworldgame.sbs.com.au/article/2015/04/29/del-piero-headlines-strong-sydney-fc-team-decade|url-status=live}}</ref><ref name="Alessandro Del Piero named on bench in PFA's A-League team of decade">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/apr/28/a-league-del-piero-benched-team-decade|title=Alessandro Del Piero named on bench in PFA's A-League team of decade|newspaper=The Guardian|language=en|date=28 prill 2015|access-date=7 maj 2015}}</ref>
===Dehli Dynamos===
Më 23 gusht 2014, Del Piero ishte në negociata për një transferim të mundshëm te klubi indian [[Delhi Dynamos FC|Delhi Dynamos]], një lajm që u vërtetua nga agjenti i tij.<ref>{{cite web|title=Alessandro del Piero to play for ISL side Delhi Dynamos|date=23 gusht 2014|url=http://sports-nova.com/alessandro-del-piero-play-isl-side-delhi-dynamos/|publisher=Sports-nova.com|language=en|access-date=23 gusht 2014|archive-date=6 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006184347/http://sports-nova.com/alessandro-del-piero-play-isl-side-delhi-dynamos/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Del Piero set to join Delhi Dynamos|url=http://www.goal.com/en-india/news/222/transfer-zone/2014/08/23/5053887/del-piero-set-to-join-delhi-dynamos?ICID=AR|publisher=Goal.com|language=en|date=23 gusht 2014|access-date=28 gusht 2014|archive-date=17 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217155108/http://www.goal.com/en-india/news/222/transfer-zone/2014/08/23/5053887/del-piero-set-to-join-delhi-dynamos?ICID=AR|url-status=live}}</ref> Pesë ditë më vonë, transferimi u zyrtarizua dhe Del Piero firmosi një kontratë deri në fund të vitit.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/08/28/5065328/del-piero-pens-a-four-month-deal-with-delhi-dynamos-fc?ICID=HP_BN_7|title=Del Piero pens a four-month deal with Delhi Dynamos FC|publisher=Goal.com|language=en|date=28 gusht 2014|access-date=28 gusht 2014|archive-date=17 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150217155131/http://www.goal.com/en-india/news/7083/isl/2014/08/28/5065328/del-piero-pens-a-four-month-deal-with-delhi-dynamos-fc?ICID=HP_BN_7|url-status=dead}}</ref> Sipas raportimeve, kontrata e bëri atë lojtarin më të paguar në historinë e futbollit indian.<ref>{{Cite web|author=Abhijit Bharali|date=22 gusht 2017|title=ISL 2017: Dimitar Berbatov set to become 3rd highest paid player in Indian football|url=https://www.sportskeeda.com/football/isl-2017-kerala-blasters-dimitar-berbatov-set-to-become-3rd-highest-paid-player-in-indian-football|access-date=2021-08-25|website=Sport Skeeda|language=en|archive-date=23 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023215334/https://www.sportskeeda.com/football/isl-2017-kerala-blasters-dimitar-berbatov-set-to-become-3rd-highest-paid-player-in-indian-football|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=6 nëntor 2014|author=Marcus Mergulhao|title=My role is bigger than just playing: Del Piero|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/interviews/my-role-is-bigger-than-just-playing-del-piero/articleshow/45056347.cms|access-date=2021-08-25|publisher=The Times of India|language=en|archive-date=25 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825171055/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/interviews/my-role-is-bigger-than-just-playing-del-piero/articleshow/45056347.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|author=Abhishek Kundu|date=23 nëntor 2022|title=5 most expensive signings in ISL history|url=https://www.sportskeeda.com/indian-football/5-most-expensive-players-isl-history/2|access-date=2021-08-25|website=Sport Skeeda|language=en|archive-date=25 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825171054/https://www.sportskeeda.com/indian-football/5-most-expensive-players-isl-history/2|url-status=live}}</ref>
Del Piero bëri debutimin e tij me klubin më 14 tetor në barazimin pa gola kundër [[FC Pune City|Pune City]].<ref>{{cite web|url=http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231453-isl-delhi-dynamos-and-fc-pune-city-finish-0-0-alessandro-del-piero-dazzles-on-debut|title=ISL: Delhi Dynamos and FC Pune City Finish 0–0; Alessandro Del Piero Dazzles on Debut|publisher=NDTV|language=en|access-date=20 tetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020182938/http://sports.ndtv.com/indian-super-league-2014/news/231453-isl-delhi-dynamos-and-fc-pune-city-finish-0-0-alessandro-del-piero-dazzles-on-debut|archive-date=20 tetor 2014|url-status=dead}}</ref> Goli i tij i parë dhe i vetëm me klubin erdhi më 9 dhjetor me goditje dënimi në barazimin 2–2 kundër [[Chennaiyin FC|Chennaiyin]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-india/match/chennaiyin-fc-vs-delhi-dynamos/1931547/report|title=Del Piero sparks a comeback for the visitors|publisher=Goal.com|language=en|access-date=9 dhjetor 2014|archive-date=10 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310081113/http://www.goal.com/en-india/match/chennaiyin-fc-vs-delhi-dynamos/1931547/report|url-status=live}}</ref> Ai e mbylli sezonin me 10 ndeshje dhe 1 gol; Dehli Dynamos e mbylli sezonin e parë të Super Ligës Indiane në vendin e 5të, duke humbur fazën play-off për një pikë.<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/news/indian-super-league-wrap-blasters-semi-finals#:t-UiMFU8gY2XKA|title=Indian Super League Wrap: Blasters into semi-finals|publisher=FourFourTwo|language=en|date=11 dhjetor 2014|access-date=10 nëntor 2015|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054808/http://www.fourfourtwo.com/news/indian-super-league-wrap-blasters-semi-finals#:t-UiMFU8gY2XKA|url-status=live}}</ref>
Kontrata e Del Pieros nuk u rinovua dhe ai u largua nga klubi. Në tetor 2015, ai njoftoi tërheqjen nga futbolli profesionist, duke nisur karrierën e tij si trajner.<ref name="Alessandro Del Piero and Roberto Carlos touted for A-League coaching roles">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2015/oct/12/alessandro-del-piero-and-roberto-carlos-touted-for-a-league-coaching-roles|title=Alessandro Del Piero and Roberto Carlos touted for A-League coaching roles|newspaper=The Guardian|language=en|author1=Mike Hytner|date=12 tetor 2015|access-date=15 tetor 2015|archive-date=18 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018211009/http://www.theguardian.com/football/2015/oct/12/alessandro-del-piero-and-roberto-carlos-touted-for-a-league-coaching-roles|url-status=live}}</ref>
==Karriera ndërkombëtare==
===1991–1998: Moshat dhe debutimi me ekipin e parë===
[[Skeda:Del Piero Italia Mondiali 1998.jpg|parapamje|djathtas|Del Piero duke luajtur në Kupën e Botës 1998.]]
Del Piero nisi karrierën e tij me Italinë në vitin 1991 kur ai u bë pjesë e [[Kombëtarja italiane nën-17 e futbollit|ekipit nën-17]], me të cilën shënoi një gol në tre ndeshje. Në periudhën 1992–93, Del Piero u dallua me [[Kombëtarja italiane nën-18 e futbollit|ekipin nën-18]], duke shënuar 12 gola në 14 ndeshje. Pas kësaj, ai u bë pjesë e [[Kombëtarja italiane nën-21 e futbollit|ekipit nën-21]],<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1994/04/09/calcio-news.html|title=Convocati Under 21|publisher=La Repubblica|language=it|date=9 prill 1994|p=25}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0643_01_1996_0134_0038_8767284/|title=Under 21, i convocati|publisher=La Stampa|language=it|date=17 maj 1996|p=31|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925053743/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0643_01_1996_0134_0038_8767284/|archive-date=25 shtator 2026|access-date=25 shtator 2026|url-status=dead}}</ref> duke u aktivizuar rregullisht në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 1996,<ref name="Nazionale in cifre - FIGC: Del Piero, Alessandro">{{cite web|url=https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato?calciatoreId=43236&squadraId=12|title=Alessandro Del Piero|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=27 prill 2015}}</ref> kompeticion e cila u fitua nga Italia. Më 25 mars 1995, Del Piero debutoi me [[Kombëtarja italiane e futbollit|ekipin e parë]] nën drejtimin e [[Arrigo Sacchi]]t në fitoren 4–1 kundër [[Kombëtarja estoneze e futbollit|Estonisë]] në kualifikueset e [[UEFA Euro 1996]].<ref>{{Cite web|title=25 marzo 1995, Del Piero esordisce in Nazionale in un'Italia-Estonia 4-1|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/italia/2020/03/25-68183283/25_marzo_1995_del_piero_esordisce_in_nazionale_in_un_italia-estonia_4-1|publisher=Tuttosport|date=25 mars 2020|access-date=18 tetor 2024|language=it}}</ref> Goli i tij i parë me Italinë erdhi më 15 nëntor në ndeshjen e rradhës kualifikuese kundër [[Kombëtarja lituaneze e futbollit|Lituanisë]]; Italia fitoi me rezultatin 4–0.<ref>{{Cite web|author=Adam Digby|title=Remembering Alessandro Del Piero's Tumultuous International Career|url=https://bleacherreport.com/articles/2675420-remembering-alessandro-del-pieros-tumultuous-international-career|publisher=Bleacher Report|language=en|date=12 nëntor 2016|access-date=18 tetor 2024}}</ref>
Del Piero ishte pjesë e ekipit që luajti në Euro 1996. Ai u aktivizua në vetëm një ndeshje, në fitoren 2–1 kundër [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]], duke luajtur vetëm në pjesën e parë para se të zëvëndësohej nga [[Roberto Donadoni]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b34805a58-b803b979218b-1000--instinctive-casiraghi-helps-italy-sink-russia-in-euro-96-gr/|title=Instinctive Casiraghi helps Italy sink Russia|publisher=UEFA|language=en|date=6 tetor 2003|access-date=22 mars 2025|archive-date=23 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323024757/https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b34805a58-b803b979218b-1000--instinctive-casiraghi-helps-italy-sink-russia-in-euro-96-gr/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=1996: Germania|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_1996.html|website=Storie di Calcio|publisher=Altervista|language=it|access-date=18 shkurt 2015|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120442/http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_1996.html|url-status=live}}</ref> Në vitin 1997, ai mori pjesë në turneun "Tournoi de France", duke shënuar dy gola në barazimin 3–3 kundër [[Kombëtarja braziliane e futbollit|Brazilit]],<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/09/Italia_Brasile_pareggio_spettacolo_Del_co_0_97060916053.shtml|first=Luca|last=Valdiserri|title=Italia Brasile, un pareggio spettacolo. Ma Del Piero batte Ronaldo 2 gol a 1|newspaper=[[Corriere della Sera]]|language=it|date=9 qershor 1997|access-date=18 shkurt 2015|archive-date=8 nëntor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151108203401/http://archiviostorico.corriere.it/1997/giugno/09/Italia_Brasile_pareggio_spettacolo_Del_co_0_97060916053.shtml|url-status=live}}</ref> si dhe me penallti kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]].<ref>{{cite web|url=http://www.italia1910.com/partita.asp?idpartita=547|title=Francia-Italia 2–2|publisher=Italia 1910|language=it|access-date=18 shkurt 2015|archive-date=19 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219080604/http://www.italia1910.com/partita.asp?idpartita=547|url-status=live}}</ref> Italia e mbylli turneun në vendin e fundit kurse Del Piero ishte golashënuesi më i mirë me tre gola.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/azzurri/2009/01/26-16277/Per+l%27amichevole+con+l%27Italia,+Dunga+lascia+a+casa+Amauri?print|title=Per l'amichevole con l'Italia, Dunga lascia a casa Amauri|newspaper=Tuttosport|language=it|date=26 janar 2009|access-date=18 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219080202/http://www.tuttosport.com/calcio/azzurri/2009/01/26-16277/Per+l%27amichevole+con+l%27Italia,+Dunga+lascia+a+casa+Amauri?print|archive-date=19 shkurt 2015|url-status=dead}}</ref>
Del Piero konkuroi me [[Roberto Baggio]]n për një vend titullar gjatë [[Kampionati Botëror i Futbollit 1998|Kupës së Botës 1998]].<ref>{{cite web|url=https://goalazzo.substack.com/p/how-the-baggio-del-piero-dilemma|title=How the Baggio-Del Piero Dilemma Derailed Italy’s 1998 World Cup|publisher=Goalazzo|language=en|date=23 qershor 2026|access-date=24 shtator 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gentlemanultra.com/2018/07/13/italy-and-the-staffetta-france-98-and-baggio-vs-del-piero/|title=France ’98 and the staffetta: Baggio vs. Del Piero, the race for Italy’s no. 10|publisher=The Gentleman Ultra|language=en|date=13 korrik 2018|access-date=24 shtator 2026}}</ref> Ai ishte ende duke u rikuperuar nga një dëmtim i pësuar në finalen e Ligës së Kampionëve me Juventusin, duke humbur ndeshjen hapëse të grupit kundër [[Kombëtarja kiliane e futbollit|Kilit]].<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/02_mondiali_calcio_1998.html|title=Francia 1998 – Capitolo II: Le scelte di Cesare|website=Storie di Calcio|publisher=Altervista|language=it|access-date=30 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305200328/http://www.storiedicalcio.altervista.org/02_mondiali_calcio_1998.html|archive-date=5 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Del Piero luajti ndeshjen e parë në një Kupë Bote në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja kamerunase e futbollit|Kamerunit]], duke zëvëndësuar Baggion në pjesën e dytë; ai asistoi golin e tretë të ekipit të shënuar nga [[Christian Vieri]].<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1013/results/matches/match=8744/report.html|title=Italy 3–0 Cameroon (1–0)|publisher=FIFA|language=en|date=17 qershor 1998|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131204060054/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition%3D1013/results/matches/match%3D8744/report.html|archive-date=4 dhjetor 2013}}</ref> Ai u aktivizua si titullar në ndeshjen e tretë të grupit kundër [[Kombëtarja austriake e futbollit|Austrisë]], duke asistuar një tjetër gol të Vierit; Italia e mbylli grupin si fitues dhe u kualifikua në fazën me eliminim direkt, duke shmangur Brazilin favorit.<ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/06/23/italy_austria/|archive-url=https://web.archive.org/web/20000915081838/http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/events/1998/worldcup/news/1998/06/23/italy_austria/|url-status=dead|archive-date=15 shtator 2000|title=Vieri, Baggio goals help Italy win 2–1, avoid Brazil|publisher=CNN|language=en|date=15 shtator 1998}}</ref> Del Piero luajti si titullar edhe në çerek-finalen kundër [[Kombëtarja norvegjeze e futbollit|Norvegjisë]]<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/mondiali_1998_italia_norvegia.html|title=Italia, la vittoria della sofferenza|website=Storie di Calcio|publisher=Altrevista|language=it|access-date=18 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20111026110719/http://www.storiedicalcio.altervista.org/mondiali_1998_italia_norvegia.html|archive-date=26 tetor 2011|url-status=dead}}</ref> dhe gjysëm-finalen kundër Francës: Italia u eliminua nga gjuajtjet e penalltive, në një ndeshje ku Del Piero u kritikua për performancën e tij dhe u zëvëndësua në përfundim të pjesës së parë.<ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/mondiali_1998_italia_francia.html|title=Francia avanti, ancora rigori stregati|website=Storie di Calcio|publisher=Altrevista|language=it|access-date=20 tetor 2014|archive-date=11 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111230320/http://www.storiedicalcio.altervista.org/mondiali_1998_italia_francia.html|url-status=live}}</ref>
===1998–2004: Finalistë të Euro 2000===
[[Skeda:Totti Euro 2000.jpg|parapamje|majtas|180px|Del Piero sëbashku me Tottin gjatë ndeshjes finales të Euro 2000 kundër Francës.]]
Del Piero shënoi vetëm dy gola gjatë kualifikueseve të [[UEFA Euro 2000|Euro 2000]] në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja zvicerane e futbollit|Zvicrës]] në tetor 1998. Në maj 2000, [[Dino Zoff]] e bëri pjesë të listës me 23 lojtarë që do të luanin në turne.<ref>{{cite web|url=https://m.football-lineups.com/team/Italy/Euro-2000/players|title=Italy Euro 2000 squad|publisher=Football Lineups|language=en|access-date=25 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722160909/https://m.football-lineups.com/team/Italy/Euro-2000/players|archive-date=22 korrik 2026|url-status=dead}}</ref> Ai u aktivizua në të gjitha ndeshjet e Italisë, edhe pse në shumicën e raste ishte rezerva e [[Francesco Totti]]t dhe [[Stefano Fiore]]s. Del Piero luajti vetëm 30 minuta në ndeshjen hapëse kundër [[Kombëtarja turke e futbollit|Turqisë]], duke goditur shtyllën me goditje të lirë,<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuro/match/64852--turkiye-vs-italy/|title=Euro 2000: Turchia-Italia (1–2)|publisher=UEFA|language=it|access-date=20 tetor 2014|archive-date=22 mars 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322205108/https://it.uefa.com/uefaeuro/match/64852--turkiye-vs-italy/|url-status=live}}</ref> kurse në ndeshjen e tretë ishte protagonist duke shënuar golin e fitores kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] si dhe dha asistin e golit të [[Luigi Di Biagio]]s.<ref>{{cite web|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2000/round=1458/match=64856/report=rp.html|title=Italy foil brave Sweden|publisher=UEFA|language=en|date=6 tetor 2003|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160110070652/http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2000/round=1458/match=64856/report=rp.html|archive-date=10 janar 2016}}</ref> Del Piero luajti ndeshjen e tij të dytë si titullar në turne në barazimin pa gola në gjysëm-finalen kundër [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandës]]; Italia më pas triumfoi në gjuajtjet e penalltive.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/euro2000/matchreports/20000629/ita_hol_full.html|title=Euro 2000 Full-time Report: Italy v Holland (0–0)|publisher=ESPN FC|language=en|date=29 qershor 2000|access-date=18 shkurt 2015|archive-date=10 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110184131/http://www.espnfc.com/euro2000/matchreports/20000629/ita_hol_full.html|url-status=live}}</ref> Në finalen kundër Francës, Del Piero hyri si zëvëndësues në pjesën e dytë dhe humbi dy mundësi të mira për të shënuar. Italia u mposht 2–1 në kohën shtesë dhe performanca e Del Pieros u kritikua nga media italiane.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d7b3013529f-3e15ce8dc46b-1000--trezeguet-s-golden-goal-sinks-italy-as-france-make-histor/|title=Trezeguet's golden moment makes French history|publisher=UEFA|language=en|date=6 tetor 2003|access-date=10 dhjetor 2015}}</ref>
Del Piero vazhdoi të ishte pjesë e ekipit kombëtar në kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2002|Kupës së Botës 2002]]. Ai shënoi 5 gola, përfshirë golin e fitores në ndeshjen e rëndësishme me [[Kombëtarja hungareze e futbollit|Hungarinë]], në të cilën Italia siguroi kualifikimin në turne.<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/TabellinoGara?squadra=1&codiceGara=1808|title=Italy 1 Hungary 0|publisher=Federata Italiane e Futbollit|website=figc.it|language=it|access-date=26 maj 2012|archive-date=5 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605132725/http://www.figc.it/nazionali/TabellinoGara?squadra=1&codiceGara=1808|url-status=live}}</ref> Ai ishte pjesë e listës së trajnerit [[Giovanni Trapattoni]],<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1969550.stm|title=Juventus snatch dramatic title|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 maj 2002|access-date=10 dhjetor 2015|archive-date=6 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306213007/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1969550.stm|url-status=live}}</ref> duke u aktivizuar si zëvëndësues në ndeshjen e parë kundër [[Kombëtarja ekuadoriane e futbollit|Ekuadorit]]; ai gjithashtu luajti një pjesë të ndeshjes si kapiten.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/itaecu/itaecu/itaecu.html|title=L'Italia parte bene Battuto l'Ecuador 2–0|newspaper=La Repubblica|language=it|author1=Massimo Vincenzi|date=3 qershor 2002|access-date=14 nëntor 2015|archive-date=18 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518185149/http://www.repubblica.it/online/mondiali2002/itaecu/itaecu/itaecu.html|url-status=live}}</ref> Në ndeshjen e tretë kundër [[Kombëtarja meksikane e futbollit|Meksikës]], Del Piero hyri në fushë në minutën e 78të dhe shënoi me kokë shtatë minuta më pas. Goli i tij i dha një barazim 1–1 Italisë dhe kualifikimin në raundin tjetër.<ref name="Gruppo G: Italia-Messico 1-1">{{cite news|url=http://www.repubblica.it/diretta/online/italiamessico/|title=Gruppo G: Italia-Messico 1–1|newspaper=La Repubblica|language=it|access-date=21 janar 2015|archive-date=22 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122060926/http://www.repubblica.it/diretta/online/italiamessico/|url-status=live}}</ref> Italia u eliminua në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja koreano-jugore e futbollit|Korea e Jugut]] në një ndeshje me shumë polemika; Del Piero luajti titullar në sulm sëbashku me Tottin dhe Vierin.<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3029599/Italy-flop-as-Ahns-golden-goal-atones-for-penalty-miss.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/3029599/Italy-flop-as-Ahns-golden-goal-atones-for-penalty-miss.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Italy flop as Ahn's golden goal atones for penalty miss|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=18 qershor 2002|access-date=26 maj 2012}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2002/jun/18/minutebyminute.worldcupfootball20021|title=South Korea 2–1 Italy – as it happened|publisher=The Guardian|language=en|date=18 qershor 2002|access-date=26 maj 2012|archive-date=16 korrik 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716053932/http://www.theguardian.com/football/2002/jun/18/minutebyminute.worldcupfootball20021|url-status=live}}</ref>
Del Piero shënoi pesë gola në gjashtë ndeshje kualifikuese të [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]] si dhe u thirr për të luajtur në turneun e mbajtur në [[Portugali]].<ref>{{cite web|url=http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2004/statistics/round=1579/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20141031010459/http://it.uefa.com/uefaeuro/season=2004/statistics/round=1579/index.html|url-status=dead|archive-date=31 tetor 2014|title=UEFA Euro 2004: Statistiche|publisher=UEFA|language=it|access-date=13 maj 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/italy/3774283.stm|title=Euro 2004: Italy squad|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 qershor 2004|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518103022/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/italy/3774283.stm|url-status=live}}</ref> Ai luajti në të tre ndeshjet e grupit, si dhe ishte kapiten në takimin e fundit kundër [[Kombëtarja bullgare e futbollit|Bullgarisë]], duke asistuar golin e [[Antonio Cassano]]s në kohën shtesë për ti dhënë fitoren ''të kaltërve''.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3787525.stm|title=Italy 2–1 Bulgaria|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 qershor 2004|access-date=14 dhjetor 2015|archive-date=18 maj 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518185149/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2004/3787525.stm|url-status=live}}</ref> Italia e mbylli grupin me pesë pikë, sëbashku me [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedinë]] dhe [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkën]], por u eliminua për shkak të rekordit negativ në përballjet e drejtpërdrejta.<ref name="Euro 2008: Alex Del Piero"/><ref>{{cite web|url=http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html|title=La storia dei campionati europei di calcio – 2004: Grecia|publisher=Storie di Calcio|language=it|access-date=18 shkurt 2015|archive-date=1 nëntor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161101011536/http://www.storiedicalcio.altervista.org/europei_2004.html|url-status=live}}</ref>
===2004–2008: Kampion bote===
[[Skeda:Giovanna Melandri abbraccia Del Piero dopo vittoria mondiale 2006.jpg|parapamje|djathtas|250px|Del Piero duke u përqafur me ministren e Politikave Rinore dhe Sportit, [[Giovanna Melandri]], pas triumfit të Italisë në Kupën e Botës 2006.]]
Del Piero luajti në [[Kampionati Botëror i Futbollit 2006|Kupën e Botës 2006]] nën drejtimin e trajnerit Lippi,<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/nazionale/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi.html|title=Lippi ha fiducia, nonostante tutto Convocato Buffon: "E' sereno"|newspaper=La Repubblica|language=it|date=15 maj 2006|access-date=20 janar 2017|archive-date=17 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317232332/https://www.repubblica.it/2006/05/sezioni/sport/calcio/nazionale/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi/conferenza-stampa-lippi.html|url-status=live}}</ref> duke u aktivizuar në pesë ndeshje, dy prej të cilave në fazën e grupeve. Ai luajti ndeshjen e parë si titullar më 26 qershor në fitoren 1–0 kundër [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]] në raundin e 16-tave.<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/06_Giugno/30/italia.shtml|title=Italia confermata: Totti+Toni|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=30 qershor 2006}}</ref> Më 4 korrik, Del Piero hyri si zëvëndësues në ndeshjen gjysëm-finale kundër [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermanisë]] dhe shënoi në minutën e 121të në kohën shtesë.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991640.stm|title=World Cup 2006: Germany 0–2 Italy (aet)|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 korrik 2006|access-date=13 maj 2015|archive-date=19 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419001247/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991640.stm|url-status=live}}</ref> Italia fitoi me rezultatin 2–0 dhe u kualifikua në finalen e madhe.<ref>{{Cite web|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2006/Primo_Piano/2006/07_Luglio/04/GERMANIA-ITALIA.shtml|title=Italia gran finale|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=4 korrik 2006}}</ref> Ky ishte goli më i vonshëm në historinë e Kupës së Botës deri sa [[Youri Tielemans]] shënoi me penallti për Belgjikën në minutën e 125të në ndeshjen e raundit të 32-tave të [[Kampionati Botëror i Futbollit 2026|Kupës së Botës 2026]].<ref>{{cite web|author=Luigi Mereu|url=https://www.derbyderbyderby.it/calcio-estero/tielemans-al-125-batte-il-record-di-del-piero-il-suo-e-il-gol-piu-tardivo-di-sempre-ai-mondiali/|title=Tielemans al 125' batte il record di Del Piero: il suo è il gol più tardivo di sempre ai Mondiali|publisher=Derby Derby Derby|language=it|date=2 korrik 2026}}</ref> Në finalen kundër Francës, koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim 1–1. Në gjuajtjet e penalltive, Del Piero shënoi në tentativën e tij dhe ndihmoi Italinë të fitonte ndeshjen dhe titullin e katërt kampion bote.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4991652.stm|title=World Cup 2006: Italy 1–1 France (aet)|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Jonathan Stevenson|date=9 korrik 2006|access-date=13 maj 2015|archive-date=6 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906192236/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991652.stm|url-status=live}}</ref> Pas përfundimit të ndeshjes, Del Piero deklaroi se fitimi i Kupës së Botës ishte një ëndërr e bërë realitet.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/03/18/football/del-piero-human-to-hero/|title=Alessandro Del Piero: Italy's World Cup hero targets new goals|publisher=CNN|language=en|date=19 mars 2015|access-date=12 maj 2016|archive-date=11 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611031840/http://edition.cnn.com/2015/03/18/football/del-piero-human-to-hero/|url-status=live}}</ref>
Në maj 2008, Del Piero u thirr nga trajneri Donadoni për [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]], duke u rikthyer në ekipin kombëtar pas nëntë muajsh mungesë.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2008/02_Febbraio/01/delpiero_0102.shtml|title=E' un Del Piero da Nazionale|newspaper=La Gazzetta dello Sport|author1=Giampiero Timossi|language=it|date=1 shkurt 2008|access-date=13 maj 2015}}</ref> Ai u bë lojtari i dytë italian, pas mbrojtësit [[Paolo Maldini]], që merr pjesë në shtatë turne madhor (katër edicione të Kampionatit Evropian dhe tre edicione të Kupës së Botës).<ref name="Euro 2008: Alex Del Piero"/> Ai ishte më së shumti në stol gjatë turneut, por luajti si titullar dhe kapiten në ndeshjen e dytë të grupit kundër [[Kombëtarja rumune e futbollit|Rumanisë]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7bf85c74a4-7b5332a08ae1-1000--buffon-saves-italy-with-penalty-stop/|title=Buffon saves Italy with penalty stop|publisher=UEFA|language=en|author1=Michael Harrold|date=14 qershor 2008|access-date=14 dhjetor 2015}}</ref> Italia e mbylli grupin në vendin e dytë, duke u kualifikuar sëbashku me Holandën.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7bf3e50b52-6ef40b5676e1-1000--france-sunk-as-italy-grab-lifeline-in-euro-2008-group-c/|title=France sunk as Italy grab lifeline|publisher=UEFA|language=en|author1=Matthew Spiro|date=18 qershor 2008|access-date=13 maj 2015}}</ref> Në ndeshjen çerek-finale kundër [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjës]], ai hyri si zëvëndësues në pjesën e dytë. Pas një barazimi pa gola në kohën e rregullt dhe në shtesë, Italia u eliminua nga gjuajtjet e penalltive.<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/euro_2008/7468465.stm|title=Spain 0–0 Italy (4–2 penalties)|publisher=BBC Sport|language=en|author=Phil McNulty|date=22 qershor 2008|access-date=13 qershor 2010}}</ref>
Më 20 gusht 2008, Del Piero luajti ndeshjen e tij të 90të me ekipin kombëtar në miqësoren kundër Austrisë, duke u bërë italiani i pestë që arrin këtë shifër.<ref>{{cite news|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/08/20/la-nuova-italia-cerca-gol-spettacolo.html|title=La nuova Italia cerca gol e spettacolo|newspaper=La Repubblica|language=it|author1=Enrico Curro Nizza|date=20 gusht 2008|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518093511/http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/2008/08/20/la-nuova-italia-cerca-gol-spettacolo.html|url-status=live}}</ref> Më 10 shtator, ai luajti ndeshjen e fundit me Italinë në fitoren 2–0 kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]] në kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2010|Kupës së Botës 2010]]; ai hyri në fushë në minutën e 56të dhe asistoi golin e [[Daniele De Rossi]]t.<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2010/Countdown_9.shtml|title=Il Mondiale 2010 in pillole|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Massimo Perrone|date=3 qershor 2010|access-date=13 maj 2015|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092740/http://www.gazzetta.it/Speciali/Mondiale_2010/Countdown_9.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/calcio/azzurri/2008/09/10-3432/Italia,+Del+Piero+decisivo+nella+sera+di+De+Rossi|title=Italia, Del Piero decisivo nella sera di De Rossi|publisher=Tutto Sport|language=it|date=10 shtator 2008|access-date=31 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002503/http://www.tuttosport.com/calcio/azzurri/2008/09/10-3432/Italia,+Del+Piero+decisivo+nella+sera+di+De+Rossi|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref> Pavarësisht qëllimit për të vazhduar me ekipin kombëtar, Del Piero nuk u thirr nga Lippi për Kupën e Botës 2010.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/may/11/marcello-lippi-francesco-totti-italy|title=Marcello Lippi leaves Francesco Totti out of Italy's provisional squad|publisher=The Guardian|language=en|date=11 maj 2010|access-date=26 shtator 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/5691550/del-piero-holds-world-cup-hope|title=Del Piero holds World Cup hope|publisher=Sky Sports|language=en|date=12 nëntor 2009|access-date=26 shtator 2026}}</ref>
Në vitin 2013, trajneri i kombëtares në atë kohë [[Cesare Prandelli]] deklaroi se po një rikthim të mundshëm të Del Pieros në ekipin kombëtar. Pavarësisht kësaj deklarate, ai nuk u thirr për [[Kampionati Botëror i Futbollit 2014|Kupën e Botës 2014]] në [[Brazil]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en-au/news/4034/world-cup-2014/2013/08/20/4199368/prandelli-considers-del-piero-for-italy-recall|title=Prandelli considers Del Piero for Italy recall|publisher=Goal.com|language=en|date=20 gusht 2013|access-date=14 dhjetor 2015|archive-date=24 shkurt 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160224063010/http://www.goal.com/en-au/news/4034/world-cup-2014/2013/08/20/4199368/prandelli-considers-del-piero-for-italy-recall|url-status=live}}</ref>
==Profili i lojtarit==
===Stili i lojës===
Del Piero ishte një lojtar i cili dallohej për fantazinë e tij, krijueshmërinë, instiktin për gol dhe aftësitë teknike.<ref name="calcioblog.it">{{cite web|url=http://www.calcioblog.it/post/3866/del-piero-mai-piu-centrocampista|title=Del Piero e la Nazionale: "mai più da centrocampista"|date=19 shtator 2007|publisher=CalcioBlog.it|language=it|access-date=20 tetor 2014|archive-date=16 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090116180235/http://www.calcioblog.it/post/3866/del-piero-mai-piu-centrocampista|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archivio.panorama.it/archivio/Totti-e-Del-Piero-sulla-via-del-Portogallo|title=Totti e Del Piero sulla via del Portogallo|publisher=Panorama.it|language=it|access-date=4 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104201326/http://archivio.panorama.it/archivio/Totti-e-Del-Piero-sulla-via-del-Portogallo|archive-date=4 janar 2015|url-status=dead}}</ref> Ai merrte pjesë në ndërtimin e aksioneve sulmuese, shpesh duke asistuar dhe krosuar për shokët e ekipit.<ref name="Sportstar">{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/tss/tss2913/stories/20060401008303200.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223232336/http://www.hinduonnet.com/tss/tss2913/stories/20060401008303200.htm|archive-date=23 dhjetor 2008|title=Seeking glory in blue shirt|publisher=Sportstar|language=en|date=1 prill 2006|url-status=usurped|access-date=26 maj 2012}}</ref> Pozicioni i tij i preferuar në fushë ishte [[Sulmuesi (futboll)|sulmues i dytë]].<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/fantasisti/fantasisti/fantasisti.html|title=Del Piero, Totti e Baggio la fantasia al potere|newspaper=La Repubblica|language=it|date=6 tetor 2001|access-date=4 janar 2015|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304104335/http://www.repubblica.it/online/calcio/fantasisti/fantasisti/fantasisti.html|url-status=live}}</ref> Në atë rol, ai kontribonte me pasimet e tij, driblimet një-kundër-një dhe shpejtësinë e tij.<ref>{{cite news|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2014-04-13/a-league-piero-assist-man-sydney-playoff-120107.shtml?uuid=AB1nHdAB|title=A-League: Del Piero assist-man, Sydney ai playoff|newspaper=Il Sole 24 Ore|language=it|access-date=4 janar 2015|archive-date=4 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104203535/http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2014-04-13/a-league-piero-assist-man-sydney-playoff-120107.shtml?uuid=AB1nHdAB|url-status=live}}</ref> Ai gjithashtu dallohej edhe në pozicionin e qëndër-sulmuesit, kjo falë finalizimit të tij.<ref name="calcioblog.it"/> Ai ka qënë një golashënues i rregullt gjatë karrierës së tij, duke shënuar më shumë se 300 gola.<ref name="Alessandro Del Piero and Roberto Carlos touted for A-League coaching roles"/><ref>{{cite web|url=http://www.football-italia.net/65304/agent-%E2%80%99del-piero-could-retire%E2%80%99|title=Agent: 'Del Piero could retire'|publisher=Football Italia|language=en|access-date=4 maj 2015|archive-date=21 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150421103737/http://football-italia.net/65304/agent-%E2%80%99del-piero-could-retire%E2%80%99|url-status=live}}</ref>
Del Piero mund të luante pothuajse në çdo rol në sulm,<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com.au/story/2284516/juventus-should-not-sell-paul-pogba-says-alessandro-del-piero|title=Juventus shouldn't sell Paul Pogba, says Alessandro Del Piero|publisher=ESPN FC|language=en|author=Ben Gladwell|access-date=4 maj 2015|archive-date=5 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505010433/http://www.espnfc.com.au/story/2284516/juventus-should-not-sell-paul-pogba-says-alessandro-del-piero|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/10/italy/2015/02/06/8673782/del-piero-berlusconi-wanted-me-at-ac-milan-and-now-im-a-free|title=Del Piero: Berlusconi wanted me at AC Milan and now I'm a free agent...|publisher=Goal.com|language=en|author=Mark Doyle|access-date=4 maj 2015|archive-date=9 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509152651/http://www.goal.com/en/news/10/italy/2015/02/06/8673782/del-piero-berlusconi-wanted-me-at-ac-milan-and-now-im-a-free|url-status=live}}</ref> përfshirë në rolin e mesfushorit-sulmues, kjo falë vizionit të tij, kontrollit të topit dhe pasimeve të sakta. Pavarësisht kësaj, Del Piero ka deklaruar se nuk i ka pëlqyer ky pozicion.<ref name="7 Alessandro Del Piero">{{cite web|url=http://www.worldcup365.com/profile/0,16726,8362_994157,00.html|title=7 Alessandro Del Piero|archive-url=https://web.archive.org/web/20061119214434/http://www.worldcup365.com/profile/0%2C16726%2C8362_994157%2C00.html|website=Worldcup365.com|language=en|archive-date=19 nëntor 2006|date=25 maj 2006|access-date=26 maj 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="forgotten goals">{{cite web|url=https://www.football-italia.net/146247/del-pieros-top-5-forgotten-goals|title=Del Piero's top 5 forgotten goals|publisher=Football Italia|language=en|date=9 nëntor 2019|access-date=11 nëntor 2019|archive-date=10 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191110142539/https://www.football-italia.net/146247/del-pieros-top-5-forgotten-goals|url-status=live}}</ref> Ai është përshkruar si një "sulmues nëntë e gjysëm" nga trajneri [[Didier Deschamps]], i cili tha se Del Piero nuk është një qëndër-sulmues tipik dhe as mesfushor-sulmues tipik, por midis. Kjo ishte epiteti që [[Michel Platini]] përdori për të përshkruar pozicionin e Roberto Baggios, një rol me karakteristika të ngjashme me Del Pieron.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/poledelpiero/poledelpiero/poledelpiero.html|title=Lo sgarbo di Del Piero "Non gioco trequartista"|newspaper=La Repubblica|language=it|access-date=20 tetor 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2000/jun/24/euro2000.sport8|title=Del Piero fuels passionate debate|newspaper=The Guardian|language=en|author1=Paddy Agnew|date=24 qershor 2000|access-date=25 nëntor 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/euro2000/italy/player/delPiero.html|title=Profile: Alessandro Del Piero|publisher=ESPN FC|language=en|author1=Shaun Botterill|date=13 korrik 2000|access-date=22 shkurt 2017}}</ref><ref name="9 e mezzo">{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/agosto/23/Del_Piero_mezzo_Come_Baggio_ga_10_060823083.shtml|title="Del Piero è un 9 e mezzo" Come Baggio per Platini|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Luca Curino|date=23 gusht 2006|access-date=9 janar 2020|archive-date=25 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125120509/http://archiviostorico.gazzetta.it/2006/agosto/23/Del_Piero_mezzo_Come_Baggio_ga_10_060823083.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1810824-10-of-the-best-duos-in-world-footballs-recent-history|title=10 of the Best Duos in World Football's Recent History|publisher=Bleacher Report|language=en|author=Christopher Atkins|date=14 tetor 2013|access-date=7 prill 2020}}</ref><ref name="Goal.com Profile ADP">{{cite web|url=http://www.goal.com/it/Giocatore.aspx?IdPersona=112&SEOPlayerName=Alessandro+Del+Piero|title=Profilo|publisher=Goal.com|language=it|date=30 tetor 2007|access-date=7 prill 2020|archive-url=https://archive.today/20071030032939/http://www.goal.com/it/Giocatore.aspx?IdPersona=112&SEOPlayerName=Alessandro+Del+Piero|archive-date=30 tetor 2007|url-status=dead}}</ref> Në rolin e tij si sulmues i dytë, Del Piero kishte liri në fushë, duke zgjedhur të sulmonte në qëndër dhe në të dyja krahët.<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/sport/soccer/alessandro-del-piero-says-sydney-aleague-derby-atmosphere-rivals-europes-best-20140306-34a81.html|title=Alessandro Del Piero says Sydney A-League derby atmosphere rivals Europe's best|newspaper=The Sydney Morning Herald|language=en|author1=Dominic Bossi|date=7 mars 2014|access-date=7 nëntor 2015}}</ref> Ai gjithashtu njihej si një lojtar puntor në fushë, duke kontribuar në mbrotje, si dhe ishte i aftë të luante me të dyja këmbët.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio2002_serie_a/delpiero/delpiero/delpiero.html|title=Del Piero ko, fuori due mesi rivive il crac di 4 anni fa|newspaper=La Repubblica|language=it|date=3 shkurt 2003|access-date=12 maj 2016|archive-date=11 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611031315/http://www.repubblica.it/online/calcio2002_serie_a/delpiero/delpiero/delpiero.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2404912/Shevchenko-the-Milan-master.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2404912/Shevchenko-the-Milan-master.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Shevchenko the Milan master|newspaper=The Telegraph|language=en|author1=Henry Winter|date=29 maj 2003|access-date=7 nëntor 2015}}{{cbignore}}</ref><ref name="archive.thedailystar.net">{{cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2003/05/28/d30528041033.htm|title=KEY MEN|newspaper=The Daily Star|language=en|date=28 maj 2003|access-date=7 nëntor 2015|archive-date=7 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107085134/http://archive.thedailystar.net/2003/05/28/d30528041033.htm|url-status=dead}}</ref>
===Pozicioni dhe pritja===
[[Skeda:Juventus v Chievo, 5 April 2009 - Alessandro Del Piero (3).jpg|parapamje|majtas|190px|Del Piero duke ekzekutuar një goditje të lirë; ai është italiani me më shumë gola me goditje të lira në histori.]]
Del Piero konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij,<ref name="Tutti i trofei vinti da Alessandro Del Piero" /><ref name="AFS Top-100 Players of All-Time">{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/afstop100.html|title=AFS Top-100 Players of All-Time|publisher=RSSSF|language=en|access-date=1 tetor 2026}}</ref> një nga lojtarët italian më të mirë të të gjitha kohërave<ref>{{cite news|title=Soccer newsletter: Soccer star Alessandro Del Piero pushes to master second career|url=https://www.latimes.com/sports/newsletter/2022-03-08/alessandro-del-piero-soccer|access-date=6 maj 2026|publisher=Los Angeles Times|language=en|date=8 mars 2022}}</ref> dhe lojtari më i mirë i të gjitha kohërave i Juventusit.<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1368273-juventus-fc-alessandro-del-piero-and-the-greatest-bianconeri-of-all-time|title=Juventus FC: Alessandro Del Piero and the Top 20 Bianconeri of All Time|publisher=Bleacher Report|language=en|author1=Gianni Verschueren|date=12 tetor 2012|access-date=1 korrik 2022|archive-date=1 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701154109/https://bleacherreport.com/articles/1368273-juventus-fc-alessandro-del-piero-and-the-greatest-bianconeri-of-all-time|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=14 nëntor 2025|title=The 25 Best Juventus Players of All Time—Ranked|url=https://www.si.com/soccer/best-juventus-players-of-all-time-ranked|access-date=17 korrik 2026|website=Sport Illustrated|language=en}}</ref> Del Piero ishte një lojtar shumë i talentuar,<ref name="Juventus say emotional farewell to their beloved Alessandro Del Piero">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2012/may/14/juventus-alessandro-del-piero-farewell|title=Juventus say emotional farewell to their beloved Alessandro Del Piero|publisher=The Guardian|language=en|author1=Nicky Bandini|date=14 maj 2012|access-date=12 qershor 2020}}</ref> i cili pasi kaloi të Juventusi filloi të luajë si sulmues në formacionin 4–3–3 të Lippit. Ai formoi treshen e sulmit sëbashku me Viallin, Baggion dhe Ravanellin, duke qënë pjesë e rotacionit. Me këtë formacion, ai luante në krahun e majtë të sulmit.<ref name="9 e mezzo"/><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/europeran-football-bergkamp-ban-lifted-1440286.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000300/http://www.independent.co.uk/sport/europeran-football-bergkamp-ban-lifted-1440286.html|archive-date=24 dhjetor 2015|url-access=limited|url-status=live|title=Europeran Football: Bergkamp ban lifted|newspaper=The Independent|language=en|date=22 tetor 2011|access-date=8 nëntor 2015}}</ref><ref name="Alessandro the Great">{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/2935372.stm|title=Alessandro the Great|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Nada Grkinic|date=26 maj 2003|access-date=8 nëntor 2015}}</ref> Pas mbërritjes së francezit Zidane, Juventus filloi të luante me formacionin 4–4–2. Del Piero u zhvendos në qëndër të sulmit, duke luajtur krah Inzaghit dhe Vierit.<ref name="Alessandro the Great"/><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/04/15/sports/15iht-soccer.t_9.html|title=Del Piero Wants Big Money and Wants It Now: Striker With a Goal: Turning Juve's Tables|newspaper=The New York Times|language=en|author1=Rob Hughes|date=15 prill 1998|access-date=8 nëntor 2015|archive-date=24 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000255/http://www.nytimes.com/1998/04/15/sports/15iht-soccer.t_9.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.skysports.com/football/news/11863/2212813/pippo-milans-man|title=PIPPO MILAN'S MAN|publisher=Sky Sports|language=en|author1=Rupert Webster|date=1 janar 2007|access-date=8 nëntor 2015|archive-date=24 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224000948/http://www.skysports.com/football/news/11863/2212813/pippo-milans-man|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/ilcuoio/2019/03/13-54506494/juve_tre_triplette_per_la_storia/|title=Juve: tre triplette per la storia|publisher=Tutto Sport|language=it|date=13 mars 2019|access-date=11 nëntor 2019}}</ref> Pas dëmtimit që pësoi në vitin 1998, Del Piero humbi pak nga shpejtësia e tij dhe u tërhoq në rolin që kishte: ai filloi të luante si sulmues i tërhequr, duke pasur liri në fushë në formacionin 3–4–1–2 të trajnerit Ancelotti.<ref name="forgotten goals"/><ref name="Goal.com Profile ADP"/><ref name="Alessandro the Great"/><ref>{{cite web|url=http://www.panorama.it/sport/calcio/zeman-juventus-tutte-le-dichiarazioni-in-14-anni-di-accuse/|title=Zeman-Juventus, tutte le dichiarazioni di "guerra"|date=28 shtator 2012|publisher=Panorama|language=it|access-date=20 tetor 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/07/Totti_piu_muscoli_servizio_della_co_0_9811078539.shtml|title=Totti, piu' muscoli al servizio della fantasia|publisher=Il Corriere della Sera|author1=Giorgio Rondelli|language=it|date=7 nëntor 1998|access-date=22 prill 2014|archive-date=1 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101000000/http://archiviostorico.corriere.it/1998/novembre/07/Totti_piu_muscoli_servizio_della_co_0_9811078539.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/online/sport/dodicesima/crosetti/crosetti.html|title=Due lampi di Inzaghi la Juventus prova l'allungo|publisher=La Repubblica|language=it|author=Maurizio Crosetti|date=4 dhjetor 1999|access-date=11 nëntor 2019|archive-date=28 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190828124501/http://www.repubblica.it/online/sport/dodicesima/crosetti/crosetti.html|url-status=live}}</ref> Pavarësisht se mesatarja e tij e golave ra,<ref name="eroi in bianconero">{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-alessandro-del-piero-210813|title=Gli eroi in bianconero: Alessandro DEL PIERO|publisher=Tutto Juve|language=it|author=Stefano Bedeschi|access-date=9 dhjetor 2014|archive-date=20 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220232921/http://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-alessandro-del-piero-210813|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://temi.repubblica.it/ilcentro-europei2008/2008/05/23/alex-del-piero/?printpage=undefined|title=Alex Del Piero|newspaper=La Repubblica|language=it|date=23 maj 2008|access-date=12 maj 2016|archive-date=11 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611025042/http://temi.repubblica.it/ilcentro-europei2008/2008/05/23/alex-del-piero/?printpage=undefined|url-status=live}}</ref> Del Piero filloi të asistonte më shpesh.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/altre-notizie/l-8-novembre-di-12-anni-fa-l-infortunio-ad-alex-del-piero-33608|title=L'8 novembre di 12 anni fa l'infortunio ad Alex Del Piero|publisher=Tutto Juve|language=it|author1=Federico Bettucci|date=8 nëntor 2010|access-date=12 maj 2016|archive-date=11 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811092707/http://www.tuttojuve.com/altre-notizie/l-8-novembre-di-12-anni-fa-l-infortunio-ad-alex-del-piero-33608|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio/delpiero/delpiero/delpiero.html|title=La sorte si ricorda di Alex Pinturicchio risorge a Udine|newspaper=La Repubblica|language=it|date=5 maj 2002|access-date=12 maj 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.lastampa.it/2014/02/21/sport/calcio/qui-juve/le-sette-vite-del-capitano-un-ebook-racconta-alex-del-piero-WU258LwrFalNzBpCJdo8WM/pagina.html|title="Le sette vite del capitano" un ebook racconta Alex Del Piero|newspaper=La Stampa|language=it|date=21 shkurt 2014|access-date=12 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190530212217/https://www.lastampa.it/2014/02/21/sport/calcio/qui-juve/le-sette-vite-del-capitano-un-ebook-racconta-alex-del-piero-WU258LwrFalNzBpCJdo8WM/pagina.html|archive-date=30 maj 2019|url-status=dead}}</ref>
Loja e Juventusit ndryshoi sërisht pas rikthimit të Lippit në vitin 2001. Del Piero filloi të luante krah Nedvěd, duke u vendosur përpara mesfushës, aty ku kishte lirinë për të lëvizur në të dy krahët.<ref name="Alessandro the Great"/><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html|title=Madrid fall to brilliant Nedved|publisher=UEFA|language=en|date=15 maj 2003|access-date=22 mars 2025|archive-date=15 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190415112300/https://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2002/matches/round=1639/match=1044119/postmatch/report/index.html|url-status=live}}</ref> Taktikisht, ai ishte i vendosur mbrapa Trezeguet në formacionin 4–4–2. Del Piero pati të njëjtin rol dhe me Capellon si dhe trajnerët e tjerë në vitet në vijim. Gjatë kësaj kohe, për shkak edhe të moshës, ai filloi të aktivizohej më shpesh si zëvëndësues.<ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html|title=Del Piero e Trezeguet lanciano la sfida alla Roma|trans-title=Del Piero and Trezeguet launch their duel with Roma|newspaper=La Repubblica|language=it|date=13 dhjetor 2004|access-date=8 nëntor 2015|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072439/http://www.repubblica.it/online/calcio_partite/juveven/juveven/juveven.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sport.sky.it/calcio/2018/04/12/lippi-idee-innovazioni-tattiche|title=Lipp-ip hurrà! Storia di idee tattiche nate da un sigaro|publisher=Sky Sport|language=it|author1=Vanni Spinella|date=12 prill 2018|access-date=11 nëntor 2019|archive-date=11 nëntor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111153458/https://sport.sky.it/calcio/2018/04/12/lippi-idee-innovazioni-tattiche|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/2328644/Five-football-teams-built-by-Fabio-Capello.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/england/2328644/Five-football-teams-built-by-Fabio-Capello.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Five football teams built by Fabio Capello|publisher=The Telegraph|language=en|author1=Ben Lyttleton|date=16 dhjetor 2007|access-date=11 nëntor 2019}}{{cbignore}}</ref> Del Piero gjithashtu luajti si [[Sulmuesi (futboll)|anësor]] gjatë kohës së Sacchit në kombëtaren italiane.<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/uefaeuro/match/52507--italy-vs-russia/|title=UEFA Euro 96: Italia vs. Russia (2–1)|publisher=UEFA|language=it|access-date=5 dhjetor 2014|archive-date=16 maj 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516120238/https://it.uefa.com/uefaeuro/match/52507--italy-vs-russia/|url-status=live}}</ref>
Në lidhje për kontrastin midis performancave të klasit botëror të Del Pieros në rininë e tij dhe vështirësisë së tij fillestare për të përsëritur lartësitë që arriti para dëmtimit që i kërcënoi karrierën në vitin 1998, [[Roberto Beccantini]] vuri në dukje në një profil të [[Treccani]]t për Del Pieron: "Kishte dy Del Piero: njëri ishte fantazisti i pakrahasueshëm, i aftë të shënonte gola të paharrueshëm dhe të jepte asiste të jashtëzakonshme; tjetri është sulmuesi që, pas akuzave të Zeman për doping që rrisnin performancën dhe dëmtimit serioz që pësoi në gjurin e majtë më 8 nëntor 1998 në Udine, luftoi për të gjetur veten dhe kaloi nga 21 golat e tij në ligë të sezonit 1997–98, një rekord personal, në vetëm një gol në lojë të hapur (plus 8 penallti të shënuara) gjatë sezonit 1999–2000".<ref name="Juventus say emotional farewell to their beloved Alessandro Del Piero"/><ref name="treccani">{{cite web|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/alessandro-del-piero_%28Enciclopedia-dello-Sport%29/|title=DEL PIERO, Alessandro|publisher=Treccani: Enciclopedia dello Sport (2002)|language=it|author1=Roberto Beccantini|access-date=7 prill 2020}}</ref> Ai tha gjithashtu se Del Piero luftoi për të përsëritur performancat e tij të klubit me Juventusin në nivel ndërkombëtar me Italinë, veçanërisht në turne të mëdha.
Pavarësisht dëmtimeve përgjatë karrierës së tij, Del Piero vazhdoi të luante në nivele të larta deri në fund të të 30tave, duke vazhduar të shënojë dhe asistoj rregullisht.<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/17-01-2011/juve-intramontabili-712516709106.shtml|title=Juve, gli intramontabili Ale e Gigi senza tempo|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|author=Alberto Mauro|date=17 janar 2011|access-date=7 prill 2020|archive-date=7 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407182245/https://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/17-01-2011/juve-intramontabili-712516709106.shtml|url-status=live}}</ref> Përveç aftësive si futbollist, ai dallohej për lidershipin e tij, profesionalitetin dhe karakterin brënda dhe jashtë fushe.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2016/11/24-17779775/parla_lex_medico_juve_del_piero_mente_e_leader_super_boksic/?cookieAccept|title=Parla l'ex medico Juve: "Del Piero mente e leader. Super Boksic"|publisher=Tutto Sport|language=it|date=24 nëntor 2016|access-date=2 dhjetor 2016|archive-date=3 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161203060450/http://www.tuttosport.com/news/calcio/serie-a/juventus/2016/11/24-17779775/parla_lex_medico_juve_del_piero_mente_e_leader_super_boksic/?cookieAccept|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/alessandro-del-piero-uomo-riservato-juventus-berlino-nazionale-scudetti-sonia-del-piero-talento-educazione-40-anni-compleanno-18dd62a3-badf-44e6-9743-34a7a5ef6486.html|title=Calcio. Alex Del Piero, un concentrato di talento e fair play|publisher=RaiNews.it|language=it|author1=Cristina Raschio|date=9 nëntor 2014|access-date=2 nëntor 2016|archive-date=2 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202234109/http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/alessandro-del-piero-uomo-riservato-juventus-berlino-nazionale-scudetti-sonia-del-piero-talento-educazione-40-anni-compleanno-18dd62a3-badf-44e6-9743-34a7a5ef6486.html|url-status=live}}</ref>
===Penalltitë dhe goditjet e lira===
[[Skeda:DelPieroPenaltyChelsea.jpg|parapamje|djathtas|Del Piero duke shënuar me penallti kundër Çelsit në Ligën e Kampionëve; gjatë karrierës së tij, Del Piero ishte një specialist i penalltive.]]
Del Piero ishte specialist i goditjeve të lira dhe penalltive.<ref name="eroi in bianconero"/><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-ten-best-freekick-specialists-1785081.html?action=gallery&ino=6|title=The Ten Best Free-Kick Specialists: Alessandro Del Piero|newspaper=The Independent|language=en|access-date=4 janar 2015|archive-date=4 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104213254/http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/the-ten-best-freekick-specialists-1785081.html?action=gallery&ino=6|url-status=live}}</ref> Ai shënoi 62 gola me penallti gjatë karrierës së tij.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1551015/index.html|title=Kings of the free-kick|publisher=FIFA|language=en|access-date=4 janar 2015|archive-date=12 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512114927/http://www.fifa.com/newscentre/features/news/newsid=1551015/index.html|url-status=dead}}</ref> Ai është golashënuesi i tretë me më shumë gola me penallti në Serie A, duke shënuar 50 nga 61 penalltitë e ekzekutuara. Vetëm [[Francesco Totti]] dhe Roberto Baggio kanë shënuar më shumë se ai.<ref name="90min.com">{{cite web|url=http://www.90min.com/it/posts/369377-i-10-migliori-rigoristi-della-storia-della-serie-a|title=I 10 migliori rigoristi della storia della Serie A|website=90min.com|date=4 shtator 2013|language=it|access-date=6 janar 2015|archive-date=6 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106184157/http://www.90min.com/it/posts/369377-i-10-migliori-rigoristi-della-storia-della-serie-a|url-status=dead}}</ref>
Del Piero kishte një stil të veçantë të të gjuajturit të goditjeve të lira; në momentin e gjuajtjes, topi merrte hark, kalonte murin dhe zbriste për të përfunduar në trekëndësh.<ref>{{cite web|url=http://www.torinoggi.it/sport/1041-juventus-domenica-i-bianconeri-contro-il-chievo-per-continuare-la-striscia-positiva-.html?pag=290|title=Juventus: una punizione di Del Piero lancia i bianconeri alla vittoria 2–0 contro il Chievo|publisher=TorinoOggi.it|language=it|access-date=5 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210075521/http://www.torinoggi.it/sport/1041-juventus-domenica-i-bianconeri-contro-il-chievo-per-continuare-la-striscia-positiva-.html?pag=290|archive-date=10 dhjetor 2014|url-status=dead}}</ref> Vetë Del Piero i ka dhënë meritat Baggios për këtë teknikë, duke studiuar lojën e tij gjatë kohës që ishin shok ekipi te Juventusi.<ref name="DEL PIERO, FESTA TRADITA"/><ref>{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/altre-notizie/garlando-gazzetta-ferito-e-affamato-del-piero-esempio-anti-crisi-73481|title=Garlando (Gazzetta): "Ferito e affamato, Del Piero esempio anti-crisi"|publisher=Tutto Juve|language=it|access-date=21 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/gennaio/19/Baggio_meglio_casa_che_panchina_ga_0_9801194973.shtml?refresh_ce-cp|title=Baggio, meglio a casa che in panchina: "sono schifato"|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Alessandra Bocci|author2=Silvano Stella|date=19 janar 1998|access-date=29 tetor 2015|archive-date=24 dhjetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224052524/http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/gennaio/19/Baggio_meglio_casa_che_panchina_ga_0_9801194973.shtml?refresh_ce-cp|url-status=live}}</ref> Një tjetër lojtar që ndikoi te ai ishte francezi Platini. Në vitet e tij të para me Juventusin, teknika e Del Pieros u krahasua me atë të Platinis. Ai, ashtu si Platini, preferonte t'a godiste topin menjëherë në vënd që të merrte një pasim të shkurtër.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/1995/ottobre/24/Del_Piero_Tira_alla_Platini_co_0_951024456.shtml|title=Del Piero? Tira alla Platini|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=24 tetor 1995|page=44|archive-url=https://archive.today/20151106152619/http://archiviostorico.corriere.it/1995/ottobre/24/Del_Piero_Tira_alla_Platini_co_0_951024456.shtml|archive-date=6 nëntor 2015}}</ref> Del Piero është futbollisti italian me më shumë gola nga goditjet e lira në histori. Ai ka shënuar gjithsej 52 gola, përfshirë 46 me klubet dhe 6 me ekipin kombëtar.<ref name="7 Alessandro Del Piero" /><ref name="Alessandro Del Piero" /> Ai është lojtari i tretë me më shumë gola nga goditjet e lira në Serie A (22), duke u renditur mbrapa [[Andrea Pirlo]]s dhe [[Siniša Mihajlović]].<ref name="Pirlo eyes Mihajlovic record">{{cite web|url=http://www.football-italia.net/41213/pirlo-eyes-mihajlovic-record|title=Pirlo eyes Mihajlovic record|date=31 tetor 2013|publisher=Football Italia|language=en|access-date=6 janar 2015|archive-date=6 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106193856/http://www.football-italia.net/41213/pirlo-eyes-mihajlovic-record|url-status=live}}</ref>
===Gol alla Del Piero===
Gjatë karrierës së tij, Del Piero u dallua për golat a tij e hark që përfundonin në trekëndësh: ai bënte një vrapim nga krahu dhe më pas godiste topin saktësisht me hark nga jashtë zone që përfundonte në cepin e sipërm të portës.<ref>{{cite web|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/150issue/delpieroicon.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104150909/http://www.channel4.com/sport/football_italia/150issue/delpieroicon.html|archive-date=4 janar 2009|title=Calcio Italia 150 issue, Calcio Icons, Del Piero|publisher=Channel4.com|language=en|author=Dan Gilbert|date=22 korrik 2009|access-date=26 maj 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.channel4.com/sport/football_italia/150issue/delpieroicon.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104150909/http://www.channel4.com/sport/football_italia/150issue/delpieroicon.html|archive-date=4 janar 2009|title=Alessandro Del Piero|publisher=Channel4.com|language=en|access-date=26 korrik 2012}}</ref> Me kalimin e viteve, këto gola filluan të quheshin "alla Del Piero" nga media italiane.<ref name="forgotten goals"/> Kjo lidhje u bë pasi Del Piero shënonte gola me hark me aksione si dhe me goditje të lira, veçanërisht në Ligën e Kampionëve gjatë sezonit 1995–96.<ref>{{cite web|url=http://www.ilpost.it/2012/05/15/i-gol-alla-del-piero/|title=I gol "alla Del Piero"|publisher=Il Post|language=it|date=15 maj 2012|access-date=5 dhjetor 2014}}</ref> Sa herë që një lojtar shënonte një gol të ngjashëm, media e quante "një gol alla Del Piero".<ref>{{cite web|url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/02/soldatino_scherza_sul_gol_alla_co_0_9703029601.shtml|title=Il 'soldatino' scherza sul gol alla Del Piero: 'Alex ha imparato da me'|publisher=Il Corriere della Sera|language=it|date=2 mars 1997|access-date=5 dhjetor 2014|archive-date=7 korrik 2012|archive-url=https://archive.today/20120707074714/http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/02/soldatino_scherza_sul_gol_alla_co_0_9703029601.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Inter/16-12-2015/inter-brozovic-gioca-4-ruoli-segna-gol-del-piero-fa-felice-mancini-1301317713161.shtml|title=Inter: Brozovic gioca in 4 ruoli, segna gol alla Del Piero e fa felice Mancini|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|author1=Matteo Brega|date=17 dhjetor 2015|access-date=12 maj 2016}}</ref>
===Festimi i golave===
Në karrierën e tij të mëvonshme, pasi shënonte një gol, Del Piero shpesh festonte duke vrapuar drejt vijës anësore para tifozëve me krahët e shtrirë dhe duke nxjerrë gjuhën, në një mënyrë të ngjashme me [[Michael Jordan]], gjithashtu duke kërcyer shpesh në ajër me grushtin e ngritur drejt qiellit, ose duke rrëshqitur në gjunjë ndërsa brohoriste me pasion drejt tifozëve.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/altre-notizie/le-10-perle-pia-belle-di-alessandro-del-piero-69725|title=Le 10 perle più belle di Alessandro Del Piero|website=tuttojuve.com|publisher=Tutto Juve|language=it|author=Camillo Demichelis|date=9 nëntor 2011|access-date=28 shkurt 2015|archive-date=19 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150419125114/http://www.tuttojuve.com/altre-notizie/le-10-perle-pia-belle-di-alessandro-del-piero-69725|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tuttosport.com/foto/Calcio/Serie%20A/Juventus/2008/11/09-1132_1/Le+cinque+esultanze+%22magiche%22+di+Del+Piero|title=Le cinque esultanze "magiche" di Del Piero|publisher=Tuttosport|language=it|date=9 nëntor 2008|access-date=28 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162456/http://www.tuttosport.com/foto/Calcio/Serie%20A/Juventus/2008/11/09-1132_1/Le+cinque+esultanze+%22magiche%22+di+Del+Piero|archive-date=2 prill 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/17/ale.shtml|title=Del Piero per sempre Juve "Mai pensato di andar via"|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=17 tetor 2007|access-date=21 janar 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.repubblica.it/rubriche/temposcaduto/2014/12/04/news/del_piero_cos_no-102130495/|title=Del Piero, così no|newspaper=La Repubblica|language=it|date=4 dhjetor 2014|access-date=21 janar 2015|archive-date=21 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121050559/http://www.repubblica.it/rubriche/temposcaduto/2014/12/04/news/del_piero_cos_no-102130495/|url-status=live}}</ref> Del Piero gjithashtu bëri një salto mbrapsht kur shënoi në ndeshjen e Ligës së Kampionëve kundër Zenitit në vitin 2008.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.it/news/juve-zenit-del-piero-sull-esultanza-la-mia-prima-capriola/|title=Juve-Zenit, Del Piero sull'esultanza: "La mia prima capriola"|website=sport.it|language=it|access-date=21 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122054112/http://www.sport.it/news/juve-zenit-del-piero-sull-esultanza-la-mia-prima-capriola/|archive-date=22 janar 2015|url-status=dead}}</ref> Në dy raste të tjera, ai ngiri gishtat lart në qiell në nder të babai të tij të ndjerë, respektivisht në ndeshjen kundër Barit në sezonin 2000–01 dhe kundër Meksikës në Kupën e Botës 2002.<ref>{{cite web|url=http://www.iltempo.it/sport/calcio/2014/11/09/i-primi-40-anni-di-del-piero-anche-totti-gli-fa-gli-auguri-1.1341797|title=I primi 40 anni di Del Piero. Anche Totti gli fa gli auguri|publisher=Il Tempo|language=it|date=9 nëntor 2014|access-date=21 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150122050416/http://www.iltempo.it/sport/calcio/2014/11/09/i-primi-40-anni-di-del-piero-anche-totti-gli-fa-gli-auguri-1.1341797|archive-date=22 janar 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="è tornato Del Piero"/><ref name="Gruppo G: Italia-Messico 1-1"/>
==Jashtë futbollit==
===Jeta personale===
[[Skeda:Sonia and Alessandro Del Piero.jpg|parapamje|majtas|210px|Del Piero sëbashku me gruan e tij, Donia Amoruson, 1 dhjetor 2013.]]
Del Piero është i martuar me Sonia Amoruson dhe të dy janë bashkë që nga viti 1999 dhe u martuan në vitin 2005.<ref name="gazzetta">{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie%20A/Primo%20Piano/2005/06-Giugno/13/delpierosposogiusto.shtml|title=Del Piero, dribbling sull'altare|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=13 qershor 2005|access-date=26 maj 2012|archive-date=14 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314174200/http://www.gazzetta.it/Calcio/Serie%20A/Primo%20Piano/2005/06-Giugno/13/delpierosposogiusto.shtml|url-status=live}}</ref> Ata kanë tre fëmijë, të lindur në vitin 2007, 2009, dhe 2010.<ref>{{Cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/22/del_piero_figlio_2210.shtml|title=Del Piero, giorni d'oro E' nato il figlio Tobias|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=22 tetor 2007|access-date=13 qershor 2010|archive-date=9 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909185935/http://www.gazzetta.it/Calcio/Primo_Piano/2007/10_Ottobre/22/del_piero_figlio_2210.shtml|url-status=live}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071113143013/http://www.juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=12566 Congratulations, Captain!] (në anglisht) Juventus F.C. 22 tetor 2007.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/05-05-2009/buffon-seredova-bis-50359750968.shtml|title=Del Piero papa|language=it|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=5 maj 2009|access-date=26 maj 2012|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075646/http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/05-05-2009/buffon-seredova-bis-50359750968.shtml|url-status=live}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20100917052242/http://alessandrodelpiero.com/en/news/12060 "Five of us"] (në anglisht) Uebfaqja zyrtare. 12 shtator 2010.</ref>
Kur Flaka Olimpike për [[Lojërat Olimpike Dimërore 2006]] kaloi nëpër [[Torino]], Del Piero ishte një mbajtës pishtari.<ref>[https://web.archive.org/web/20071014055019/http://juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=6973 "Also Alex with the Olympic flame"] (në anglisht) Juventus F.C. Marrë më 10 shkurt 2006</ref> Ai ka interes për sportet jashtë futbollit, veçanërisht basketbollin, dhe nga ana tjetër ka fituar tifozë jashtë futbollit; ikona sportive si ylli i NBA-së [[Steve Nash]] dhe çiklisti [[Eddy Merckx]] kanë deklaruar se janë tifozë të Del Pieros.<ref>{{cite web|url=http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/060705/1/8lj6.html|title=FIFA World Cup|publisher=Yahoo.com|language=en|access-date=13 qershor 2010|archive-date=20 shkurt 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070220125057/http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/060705/1/8lj6.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Del Piero, Italy's Stoical Substitute|url=http://www.geocities.com/juventusfootball/news/archived00/061300.htm|publisher=Reuters|language=en|date=13 qershor 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20091027162246/http://geocities.com/juventusfootball/news/archived00/061300.htm|archive-date=27 tetor 2009}}</ref>
Del Piero ka një interes të madh për muzikën. Ai ka regjistruar disa nga albumet e tij.<ref>{{cite web|url=http://www.internetbookshop.it/cd/ser/serdsp.asp?e=0828767896427|title=InternetBookShop.it|publisher=InternetBookShop.it|language=en|date=28 maj 2010|access-date=13 qershor 2010}}</ref> Së bashku me [[Marco Materazzi]]n, Del Piero u shfaq në skenë në një shfaqje të [[Rolling Stones]] në [[Milano]] menjëherë pas fitores së Italisë në Kupën e Botës.<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/rolling-stones/23578|title=The Rolling Stones cover The White Stripes!|website=NME.com|language=en|date=12 korrik 2006|access-date=26 maj 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208071533/http://www.nme.com/news/rolling-stones/23578|archive-date=8 shkurt 2012}}</ref> Ai është një mik i mirë i muzikantit dhe këngëtarit [[Noel Gallagher]] dhe një tifoz i ish-grupit të tij Oasis; Del Piero shfaqet në videoklipin e Oasis së bashku me [[Anthony Skeete]] "Lord Don't Slow Me Down". Një nga frymëzimet e Del Pieros si i ri ishte manga japoneze e futbollit [[Captain Tsubasa]].<ref>{{cite web|url=http://www.nippon.com/en/views/b00103/|title=A Soccer Hero Adored Around the World|language=en|publisher=Nippon|date=18 tetor 2011}}</ref>
Në vitin 2012, Del Piero mori pjesë në projektin “Save the Dream” kundër korrupsionit në sport dhe foli për këtë në Universitetin e Parisit gjatë Simpoziumit të Integritetit Sportiv.<ref>{{cite web|url=http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2012/09/11/del_piero_professore_sorbona_parigi.html|title=Del Piero professore per un giorno alla Sorbona – Sport – Sky.it|publisher=Sky Sport|language=it|access-date=18 shtator 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129043356/http://sport.sky.it/sport/calcio_italiano/2012/09/11/del_piero_professore_sorbona_parigi.html|archive-date=29 nëntor 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/save-the-dream_292.html|title=Save the Dream|language=en|publisher=Alessandro Del Piero|access-date=29 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507181206/https://www.alessandrodelpiero.com/news/save-the-dream_292.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Në mars 2018, Del Piero hapi një restorant italian në [[Los Angeles|Los Anxhelos]] të quajtur Nr. 10, që përfaqëson fanellën e tij me numrin 10.<ref>{{cite web|url=https://www.n10restaurant.com/about|title=About N10 Restaurant|publisher=N10 Restaurant|language=en|access-date=11 nëntor 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/food/dailydish/la-fo-re-newsfeed-n10-20180327-story.html|title=Soccer star Alessandro Del Piero just opened an Italian restaurant in Beverly Grove|publisher=Los Angeles Times|language=en|date=27 mars 2019|access-date=11 nëntor 2019}}</ref>
Në vitin 2019, Del Piero zbuloi se ishte bashkëpronar i klubit amerikan të divizionit të ulët [[LA 10 FC]] të [[United Premier Soccer League]].<ref>{{Cite web|url=http://www.espn.com/soccer/united-soccer-leagues/story/3783364/del-piero-reveals-ownership-of-la10-fc-after-unbeaten-season|title=Del Piero reveals ownership in small L.A. club|date=24 shkurt 2019|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Emri i klubit u frymëzua nga fanella e tij ikonike me numrin 10 dhe ngjyrat e klubit bardh e zi që i referohen ish-klubit të tij Juventus.<ref>{{Cite web|url=https://www.si.com/soccer/2019/02/26/alessandro-del-piero-announces-ownership-us-football-team-la10-fc|title=Alessandro Del Piero Announces Ownership of US Football Team LA10 FC|date=26 shkurt 2019|publisher=Sports Illustrated|language=en}}</ref>
===Bamirësia===
Del Piero ka promovuar dhe mbështetur një numër bamirësish. Në vitin 1998, ai dhuroi 5.2 milionë lireta për [[Fondacioni Bambini in Emergenza|Fondacionin Bambini in Emergenza]] për fëmijët e braktisur dhe viktimat e AIDS-it duke nxjerrë në ankand fanellën e tij të Juventusit.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/31/Del_Piero_batte_Ronaldo_all_ga_0_9805319923.shtml|title=Del Piero batte Ronaldo all'asta di beneficenza|periodical=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=31 maj 1998|access-date=16 shtator 2009}}</ref> Në vitin 2001, ai ishte ambasador për "Un gol per la ricerca", një projekt kërkimor për kancerin.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2008/ottobre/31/Airc_maratona_Rai_per_fondi_co_9_081031066.shtml|title=Airc, maratona in Rai per i fondi alla ricerca|periodical=Il Corriere della Sera|language=it|date=31 tetor 2008|access-date=16 shtator 2009}}</ref> Në vitin 2006, ai u vlerësua nga AIRC për kërkimin mbi kancerin dhe në shenjë mirënjohjeje, ai mori nga Presidenti i Italisë një çmim "Beso në Kërkim".<ref>{{cite web|url=http://www.sportwide.net/airc06-delpiero.html|title=Premio Credere nella Ricerca|website=sportwide.net|language=en|access-date=16 shtator 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724081419/http://www.sportwide.net/airc06-delpiero.html|archive-date=24 korrik 2011}}</ref> Në vitin 2008, ai mori pjesë në një turne golfi të organizuar nga fondacioni i [[Gianluca Vialli]] dhe [[Massimo Mauro]] për kërkimin mbi sklerozën laterale amiotrofike.<ref>{{cite news|url=http://www.gossipnews.it/sport/alex_del_piero_e_pavel_nedved_giocano_a_golf_per_beneficenza_sperw.html?id=b29c7ea8e773a83c5da79d619012c5c6|title=Alex Del Piero e Nedved giocano a golf per beneficenza|periodical=Gossipnews.it|language=it|access-date=16 shtator 2009|archive-date=13 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013033705/http://www.gossipnews.it/sport/alex_del_piero_e_pavel_nedved_giocano_a_golf_per_beneficenza_sperw.html?id=b29c7ea8e773a83c5da79d619012c5c6|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2009, ai luajti një ndeshje miqësore në Stadio Olimpico di Torino me ekipin e tij Ale 10+; të ardhurat (180,000 euro) u dhuruan për projekte solidariteti.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2009/maggio/14/Olimpico_esaurito_per_Partita_del_co_9_090514085.shtml|title=Olimpico esaurito per la Partita del cuore|periodical=Il Corriere della Sera|language=it|date=14 maj 2009|access-date=16 shtator 2009}}</ref>
Në vitin 2010, Del Piero nxori në ankand fanellën e tij të Juventusit me numër 10 për fondacionin Un Campo per L'Aquila.<ref>{{cite web|url=http://www.tuttojuve.com/?action=read&idnotizia=22107|title=La maglia di Del Piero all'asta per beneficenza|publisher=Tutto Juve|language=it|access-date=26 korrik 2016}}</ref> Më 1 prill 2011, ai lançoi projektin "ale10friendsforjapan", të cilin e projektoi për të ndihmuar viktimat e tërmetit japonez, duke krijuar një faqe interneti për të shitur bluza dhe duke mbledhur 303,880 $.<ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/raccolti-30388000_210.html|title=RACCOLTI $303,880.00|publisher=Alessandro Del Piero|language=it|date=13 shtator 2011|access-date=29 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507175056/https://www.alessandrodelpiero.com/news/raccolti-30388000_210.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2011, ai mori pjesë në turneun e golfit Fondazione Sant'Anna Cup – Crescere insieme për njësinë e kujdesit intensiv neonatal të spitalit Sant'Anna.<ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/golf-e-beneficenza_185.html|title=Golf E Beneficenza|publisher=Alessandro Del Piero|language=it|date=27 maj 2011|access-date=29 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507174945/https://www.alessandrodelpiero.com/news/golf-e-beneficenza_185.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Më 21 korrik 2012, ai luajti një ndeshje miqësore në stadiumin Kashima të organizuar nga [[J. League]] (Del Piero shënoi një gol dhe u largua nga fusha duke u duartrokitur nga tifozët); koleksioni iu dhurua viktimave të tërmetit japonez të vitit 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html|title=Gol A Kashima|publisher=Alessandro Del Piero|language=it|date=21 korrik 2012|access-date=29 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507171211/https://www.alessandrodelpiero.com/news/gol-a-kashima_285.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref>
Del Piero ishte dëshmitar i ADISCO-s, për dhurimin e gjakut të kordonit umbilikal dhe dëshmitar i 1GOAL për edukimin e fëmijëve të varfër.<ref>{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/news/una-penna-preziosa_107.html|title=Una Penna Preziosa|publisher=Alessandro Del Piero|language=it|access-date=5 tetor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507180443/https://www.alessandrodelpiero.com/news/una-penna-preziosa_107.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref><ref name="alessandrodelpiero.com">{{cite web|url=http://www.alessandrodelpiero.com/solidale.html|title=Alessandro Del Piero, solidale|publisher=Alessandro Delp Piero|language=it|access-date=5 tetor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507174132/https://www.alessandrodelpiero.com/solidale.html|archive-date=7 maj 2019|url-status=dead}}</ref> Në vitin 2015, në nder të Kampionit Botëror të Formula 1, [[Ayrton Senna]], Del Piero lehtësoi dhe përuroi ekspozitën AYRTON në [[Torino]], e hapur midis shkurtit dhe majit 2015. Ekspozita është kuruar nga organizata bamirëse Instituto Ayrton Senna, dhe të ardhurat nga biletat shkojnë për të.<ref>{{cite web|url=http://en.alessandrodelpiero.com/news/inauguration-of-the-ayrton-exhibition_475.html|title=Inauguration of the 'Ayrton' exhibition|publisher=ADPLOG|language=en|date=19 shkurt 2015|access-date=5 tetor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406140453/https://en.alessandrodelpiero.com/news/inauguration-of-the-ayrton-exhibition_475.html|archive-date=6 prill 2020|url-status=dead}}</ref>
===TV, publiciteti dhe lojërat===
[[Skeda:Evento presentazione FIFA 2004.jpg|parapamje|djathtas|230px|Del Piero gjatë prezantimit të versionit italian të video lojës [[FIFA 2004]].]]
Del Piero është shfaqur në reklama të ndryshme dhe është nën kontratë me prodhuesin gjerman të pajisjeve sportive [[Adidas]], Uliveto water, [[Fiat]], kompaninë japoneze të motoçikletave [[Suzuki]], [[Pepsi]], [[Bliss]], [[Cepu]], [[Walt Disney]] dhe [[Upper Deck]].<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nVGJBRtlQHI|title=Pepsi Commercial|date=12 shkurt 2007|publisher=YouTube|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/08/Del_Piero_che_faccia_spot_ga_0_9805081924.shtml|title=Del Piero, che faccia da spot|periodical=La Gazzetta Dello Sport|language=it|date=8 maj 1998}}</ref>
Në vitin 2006, Del Piero u shfaq në një reklamë televizive për skuterin japonez Suzuki Burgman së bashku me agjentin sportiv Andreas Goller.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=SzD6FNVtiVs|title=Alessandro Del Piero Mr. Burgman|publisher=YouTube|language=en|date=22 korrik 2009|access-date=13 qershor 2010}}</ref> Ai është gjithashtu i njohur për sensin e tij të humorit dhe ftohet në shfaqjet komike italiane si Paperissima dhe Striscia la notizia. Ai u shfaq në filmin L'allenatore nel pallone 2 dhe në shfaqjen La sai l'ultima di Totti, një seri skeçesh të shkurtra komike të krijuara nga miku i tij dhe kapiteni i Romës, Francesco Totti.<ref>{{cite web|url=https://www.tgcom24.mediaset.it/sport/articoli/184240/totti-le-barzellette-in-un-video.shtml|title=Totti, le barzellette in un video|website=tgcom24.mediaset.it|language=it|date=5 maj 2004|access-date=4 tetor 2026}}</ref>
Del Piero u shfaq në kopertinën e videolojës [[EA Sports]] FIFA Football 2004, së bashku me [[Thierry Henry]] dhe [[Ronaldinho]]n, dhe në kopertinën e edicionit italian të videolojës FIFA World Cup 2006.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa04.com/|title=FIFA Football 2004|publisher=[[UEFA]]|language=en|url-status=dead|access-date=11 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120725082120/http://www.fifa04.com/|archive-date=25 korrik 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.xboxway.com/2006/03/24/xbox-360-alex-del-piero-testimonial-di-ea-sports-mondiali-fifa-2006/|title=Xbox 360 – Alex Del Piero testimonial di EA Sports Mondiali FIFA 2006|website=xboxway.com|language=it|date=24 mars 2006|access-date=25 prill 2015}}</ref> Ai u emërua gjithashtu në Ultimate Team Legends në FIFA 17.<ref>{{cite web|url=https://www.easports.com/fifa/ultimate-team/features/new-fut-legends|title=New Legends in FUT 17|publisher=EA Sports|language=en|access-date=26 gusht 2016}}</ref> Del Piero ishte një nga dy yjet e paraqitur në kopertinën e versionit italian të videolojës PES 2010; tjetri ishte [[Lionel Messi]] i Barcelonës.<ref>{{cite web|url=http://winningelevenblog.com/blog/del-piero-confirmed-as-pes-2010-italian-cover-star/|title=Del Piero Confirmed as PES 2010 Italian Cover Star|website=winningelevenblog.com|language=en|date=16 korrik 2009|access-date=13 qershor 2010|archive-date=4 shkurt 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204225234/http://winningelevenblog.com/blog/del-piero-confirmed-as-pes-2010-italian-cover-star/|url-status=dead}}</ref>
Në vitin 2015, Del Piero u bë pjesë e [[Sky Sport]] Italia si komentator.<ref name="Del Piero wants coaching career"/> Në vitin 2017, ai u shfaq në serialin dokumentar të [[Netflix]] të quajtur Ekipi i Parë: Juventus.<ref name="Corsa">{{cite web|url=https://www.esquire.com/it/cultura/film/amp18225511/documentario-juve-netflix/|title=Il documentario sulla Juve di Netflix è un esperimento riuscito|website=Esquire|language=it|author=Antonio Corsa|date=19 shkurt 2018}}</ref> Në vitin 2018, [[Konami]] njoftoi se Del Piero do të shfaqej në lojën e tyre video të futbollit [[Pro Evolution Soccer 2019]] si një nga Legjendat e reja të myClub.<ref>{{cite web|url=https://www.konami.com/wepes/2018/eu/en/topic/legend_delpiero_nedved|title=Pavel Nedvěd and Alessandro Del Piero coming to PES!|publisher=Konami|language=en|date=19 mars 2018|access-date=11 shtator 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.calciomercato.com/en/news/watch-del-piero-is-in-the-legend-team-of-pes2019-27266|title=Watch: Del Piero is in the legend team of PES2019|publisher=Calciomercato.com|language=en|date=8 shtator 2018|access-date=11 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190414151952/https://www.calciomercato.com/en/news/watch-del-piero-is-in-the-legend-team-of-pes2019-27266|archive-date=14 prill 2019|url-status=dead}}</ref> Duke filluar nga viti 2020, Del Piero iu bashkua [[ESPN]] si analist futbolli për ESPN FC dhe [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite web|url=https://espnpressroom.com/us/press-releases/2021/05/espn-assembles-an-all-star-roster-of-hosts-analysts-and-reporters-for-uefa-euro-2020-june-11-july-11/|title=ESPN Assembles an All-Star Roster of Hosts, Analysts and Reporters for UEFA EURO 2020, June 11 – July 11|publisher=ESPN FC|language=en|date=27 maj 2021|access-date=28 qershor 2021}}</ref>
==Statistikat e karrierës==
===Klube===
Burimi:<ref name="Alessandro Del Piero">{{cite web|title=Alessandro Del Piero|url=http://espnfc.com/player/_/id/12952/alessandro-del-piero?cc=5739|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=28 gusht 2013}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit
!rowspan="2"|Klubi
!rowspan="2"|Sezoni
!colspan="3"|Liga
!colspan="2"|Kupa
!colspan="2"|Kontinenti
!colspan="2"|Tjetër
!colspan="2"|Gjithsej
|-
!Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan="3"|[[Calcio Padova|Padova]]
|[[1991–92 Serie B|1991–92]]
|rowspan="2"|[[Serie B]]
|4||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||4||0
|-
|[[1992–93 Serie B|1992–93]]
|10||1||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||10||1
|-
!colspan="2"|Total
!14!!1!!0!!0!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!14!!1
|-
|rowspan="20"|[[Juventus F.C.|Juventus]]
|[[1993–94 Juventus FC season|1993–94]]
|rowspan="13"|[[Serie A]]
|11||5||1||0||2{{efn|name=UC|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]]}}||0||colspan="2"|—||14||5
|-
|[[1994–95 Juventus FC season|1994–95]]
|29||8||10||1||11{{efn|name=UC}}||2||colspan="2"|—||50||11
|-
|[[1995–96 Juventus FC season|1995–96]]
|29||6||2||1||11{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]]}}||6||1{{efn|name=SCI|Ndeshje në [[Supercoppa Italiana|Superkupën e Italisë]]}}||0||43||13
|-
|[[1996–97 Juventus FC season|1996–97]]
|22||8||4||0||6{{efn|name=UCL}}||4||3{{efn|Dy ndeshje dhe dy gola në [[UEFA Super Kupa|UEFA Superkupën Evropiane]], një ndeshje dhe një gol në [[Kupa Ndërkontinentale (1960–2004)|Kupën Ndërkontinentale]]}}||3||35||15
|-
|[[1997–98 Juventus FC season|1997–98]]
|32||21||4||1||10{{efn|name=UCL}}||10||1{{efn|name=SCI}}||0||47||32
|-
|[[1998–99 Juventus FC season|1998–99]]
|8||2||1||0||4{{efn|name=UCL}}||0||1{{efn|name=SCI}}||1||14||3
|-
|[[1999–2000 Juventus FC season|1999–2000]]
|34||9||2||1||9{{efn|Tre ndeshje dhe një gol në [[UEFA Kupa Intertoto|UEFA Kupën Intertoto]], gjashtë ndeshje dhe një gol në Kupën UEFA}}||2||colspan="2"|—||45||12
|-
|[[2000–01 Juventus FC season|2000–01]]
|25||9||2||0||6{{efn|name=UCL}}||0||colspan="2"|—||33||9
|-
|[[2001–02 Juventus FC season|2001–02]]
|32||16||4||1||10{{efn|name=UCL}}||4||colspan="2"|—||46||21
|-
|[[2002–03 Juventus FC season|2002–03]]
|24||16||0||0||13{{efn|name=UCL}}||5||1{{efn|name=SCI}}||2||38||23
|-
|[[2003–04 Juventus FC season|2003–04]]
|22||8||4||3||4{{efn|name=UCL}}||3||1{{efn|name=SCI}}||0||31||14
|-
|[[2004–05 Juventus FC season|2004–05]]
|30||14||1||0||10{{efn|name=UCL}}||3||colspan="2"|—||41||17
|-
|[[2005–06 Juventus FC season|2005–06]]
|33||12||4||5||7{{efn|name=UCL}}||3||1{{efn|name=SCI}}||0||45||20
|-
|[[2006–07 Juventus FC season|2006–07]]
|Serie B
||35||20||2||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||37||23
|-
|[[2007–08 Juventus FC season|2007–08]]
|rowspan="5"|Serie A
|37||21||4||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||41||24
|-
|[[2008–09 Juventus FC season|2008–09]]
|31||13||3||2||9{{efn|name=UCL}}||6||colspan="2"|—||43||21
|-
|[[2009–10 Juventus FC season|2009–10]]
|23||9||1||2||5{{efn|Dy ndeshje në UEFA Ligën e Kampionëve, tre ndeshje në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||colspan="2"|—||29||11
|-
|[[2010–11 Juventus FC season|2010–11]]
|33||8||2||0||10{{efn|Të gjitha ndeshjet në UEFA Ligën e Evropës}}||3||colspan="2"|—||45||11
|-
|[[2011–12 Juventus FC season|2011–12]]
|23||3||5||2||colspan="2"|—||colspan="2"|—||28||5
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!513!!208!!56!!25!!127!!51!!9!!6!!705!!290
|-
|rowspan="3"|[[Sydney FC]]
|[[2012–13 Sydney FC season|2012–13]]
|rowspan="2"|[[A-League]]
|24||14||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||24||14
|-
|[[2013–14 Sydney FC season|2013–14]]
|24||10||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||24||10
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!48!!24!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!colspan="2"|—!!48!!24
|-
|[[Delhi Dynamos FC|Delhi Dynamos]]
|[[2014 Delhi Dynamos FC season|2014]]
|[[Super Liga Indiane]]
|10||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||10||1
|-
!colspan="3"|Gjithsej karriera
!585!!234!!56!!25!!127!!51!!9!!6!!777!!316
|}
{{notelist}}
===Kombëtarja===
Burimi:<ref name="Nazionale in cifre - FIGC: Del Piero, Alessandro"/>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit
|-
!Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan="14"|[[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]]
|1995||7||1
|-
|1996||4||2
|-
|1997||6||4
|-
|1998||8||3
|-
|1999||2||0
|-
|2000||13||4
|-
|2001||6||3
|-
|2002||11||5
|-
|2003||4||2
|-
|2004||6||1
|-
|2005||4||0
|-
|2006||9||2
|-
|2007||5||0
|-
|2008||6||0
|-
!colspan="2"|Gjithsej!!91!!27
|}
==Trofe==
;Juventus Primavera<ref name="Alessandro Del Piero: Palmares">{{cite web|url=http://en.alessandrodelpiero.com/profile/palmares.html|title=Alessandro Del Piero: Palmares|website=alessandrodelpiero.com|publisher=Alessandro Del Piero|language=en|access-date=13 prill 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228150732/https://en.alessandrodelpiero.com/profile/palmares.html|archive-date=28 shkurt 2021|url-status=dead}}</ref>
*[[Campionato Nazionale Primavera]]: 1993–94
*[[Torneo di Viareggio]]: [[1994 Torneo di Viareggio|1994]]
;Juventus<ref name="Alessandro Del Piero: Palmares" />
*[[Serie A]]: [[1994–95 Serie A|1994–95]], [[1996–97 Serie A|1996–97]], [[1997–98 Serie A|1997–98]], [[2001–02 Serie A|2001–02]], [[2002–03 Serie A|2002–03]], [[2011–12 Serie A|2011–12]]
*[[Serie B]]: [[2006–07 Serie B|2006–07]]
*[[Coppa Italia|Kupa e Italisë]]: [[1994–95 Coppa Italia|1994–95]]
*[[Supercoppa Italiana|Superkupa e Italisë]]: [[1995 Supercoppa Italiana|1995]], [[1997 Supercoppa Italiana|1997]], [[2002 Supercoppa Italiana|2002]], [[2003 Supercoppa Italiana|2003]]
*[[UEFA Liga e Kampionëve]]: [[1995–96 UEFA Champions League|1995–96]]; finalist: [[1996–97 UEFA Champions League|1996–97]], [[1997–98 UEFA Champions League|1997–98]], [[2002-03 UEFA Champions League|2002–03]]
*[[UEFA Kupa Intertoto]]: [[1999 UEFA Intertoto Cup|1999]]
*[[UEFA Super Kupa|UEFA Superkupa Evropiane]]: [[1996 UEFA Super Cup|1996]]
*[[Kupa Ndërkontinentale (1960–2004)|Kupa Ndërkontinentale]]: [[Kupa Ndërkontinentale 1996|1996]]
;Italia nën-21<ref>{{cite web|url=https://it.uefa.com/news-media/news/01f1-0f862dd763dc-4fca9060a816-1000--juventus-ecco-il-rinnovo-di-del-piero/|title=Juventus: ecco il rinnovo di Del Piero|publisher=UEFA|language=it|date=5 maj 2011|access-date=26 shtator 2026}}</ref>
*[[UEFA Kampionati Evropian nën-21 i Futbollit|UEFA Kampionati Evropian nën-21]]: 1994, 1996
;Italia<ref name="Alessandro Del Piero: Palmares"/>
*[[FIFA Kupa e Botës]]: [[Kampionati Botëror i Futbollit 2006|2006]]
*[[UEFA Kampionati Evropian i Futbollit|UEFA Kampionati Evropian]] finalist: [[UEFA Euro 2000|2000]]
;Çmime personale
*Lojtari më i mirë në Kupën Ndërkontinentale: 1996<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records">{{cite web|url=http://en.alessandrodelpiero.com/profile/awards-records.html|title=Alessandro Del Piero: Awards & Records|website=alessandrodelpiero.com|publisher=Alessandro Del Piero|language=en|access-date=13 prill 2015}}</ref>
*Ekipi i Sezonit nga European Sports Media: 1995–96, 1996–97, 1997–98<ref>{{Cite web|author=Karel Stokkermans|date=14 mars 2007|title=ESM XI|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/esm-xi.html|access-date=1 mars 2021|publisher=RSSSF|language=en}}</ref>
*[[Çmimi Bravo]]: 1996<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*[[Futbollisti Italian i Vitit në Serie A]]: 1998, 2008<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*[[Lojtari më i dashur në Serie A]]: 2001, 2008<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*[[FIFA 100]]<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/international/2374252/Pele-open-to-ridicule-over-top-hundred.html|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Pele open to ridicule over top hundred|website=telegraph.co.uk|publisher=The Telegraph|language=en|author1=Christopher Davies|date=5 mars 2004|access-date=13 prill 2015}}{{cbignore}}</ref>
*[[UEFA Golden Jubilee Poll]]: vendi i 49të<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/newsfiles/171606.pdf|title=Zinedine Zidane voted top player by fans|publisher=UEFA|language=en|access-date=24 korrik 2014}}</ref>
*Çmimi Kombëtar Giuseppe Prisco: 2006<ref>{{Cite news|date=5 prill 2006|title=Calcio, Premio Prisco a Sensi, Del Piero e Giampaolo|language=it|publisher=La Repubblica|url=https://bologna.repubblica.it/dettaglio-news/la-mia-strega-un-po-pinguino-vestita-da-veglione-ma-brucera/1410627|access-date=1 mars 2021|archive-date=10 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075747/https://bologna.repubblica.it/dettaglio-news/la-mia-strega-un-po-pinguino-vestita-da-veglione-ma-brucera/1410627|url-status=dead}}</ref>
*Sportisti Piedmontez i Vitit: 2006<ref>{{cite web|url=http://www.conipiemonte.net/documentazione/comunicati/070202_delpiero.htm|title=Notizie|publisher=Conipiemonte.net|language=it|access-date=22 korrik 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304070607/http://www.conipiemonte.net/documentazione/comunicati/070202_delpiero.htm|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref>
*Çmimi Special për Zotërinj - Kupa e Argjendtë: 2006<ref>{{cite news|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/Altro_Calcio/Primo_Piano/2006/05_Maggio/08/gentelman.shtml|title=Premio Gentleman: riconoscimenti a Del Piero e Maldini|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=8 maj 2006|access-date=12 janar 2016}}</ref>
*Çmimi San Siro Gentleman Serie A: 2006<ref>{{cite web|url=http://www.premiogentleman.it/albo-doro/milano-2006/|title=Milano 2006 – Premio Gentleman|publisher=Premio Gentleman|language=it|access-date=12 janar 2016}}</ref>
*[[Golden Foot]]: 2007<ref>{{cite web|url=http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|title=Golden Foot Legends|website=goldenfoot.com|language=en|access-date=27 mars 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416024500/http://www.goldenfoot.com/en/legends.html|archive-date=16 prill 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2007/settembre/04/Ale_vince_Golden_Foot_2007_ga_10_070904042.shtml|title=Ale vince il Golden Foot 2007 Premiato dal principe Alberto|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=4 shtator 2007|access-date=13 maj 2015}}</ref><ref name="Alex">{{cite web|url=http://www.juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=7782|title=Two awards for Alex|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=10 maj 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014055024/http://juventus.com/uk/news/detail.aspx?lml_language_id=0&trs_id=1370000&ID=7782|archive-date=14 tetor 2007|url-status=dead}}</ref>
*Sportisti më i mirë – Telegatto: 2007<ref>{{cite news|url=http://ricerca.gelocal.it/nuovavenezia/archivio/nuovavenezia/2007/01/26/VT1VM_VT100.html|title=Telegatti, vince anche Fiorello|newspaper=La Repubblica|language=it|date=26 janar 2007|access-date=12 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815050538/http://ricerca.gelocal.it/nuovavenezia/archivio/nuovavenezia/2007/01/26/VT1VM_VT100.html|archive-date=15 gusht 2016|url-status=dead}}</ref>
*100 lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave nga Association of Football Statisticians: vendi i 60të, 2007<ref name="AFS Top-100 Players of All-Time"/>
*Golashënuesi i Vitit në Serie A: 2008<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Çmimi Kombëtar "Gaetano Scirea" për Karrierë Shembullore: 2008<ref name="Premio Nazionale Carriera Esemplare Gaetano Scirea: Alba d'Oro"/>
*Topi i Argjendtë: 2008–09<ref>{{cite web|url=http://ussi.it/2016/a-florenzi-il-pallone-dargento-coppa-giaime-fiumano/|title=A Florenzi il "Pallone d'Argento" Coppa Giaimè Fiumano|website=ussi.it|language=it|date=8 maj 2016|access-date=18 maj 2016}}</ref>
*Çmimi Ndërkombëtar për Sport dhe Qytetëri - Ambasador i Sportit: 2009<ref>{{cite news|url=http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2009/11/12-45362/Premio+Internazionale+Sport+Civilt%C3%A0+ad+Alessandro+Del+Piero|title=Premio Internazionale Sport Civiltà ad Alessandro Del Piero|newspaper=Tuttosport|language=it|date=12 nëntor 2009|access-date=12 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112645/http://www.tuttosport.com/calcio/serie_a/juventus/2009/11/12-45362/Premio+Internazionale+Sport+Civilt%C3%A0+ad+Alessandro+Del+Piero|archive-date=4 mars 2016|url-status=dead}}</ref>
*Sportisti i Vitit – Çmimi i Artë: 2010<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Çmimi i Karrierës nga Globe Soccer: 2011<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/><ref name="GSA">{{cite web|url=http://www.globesoccer.com/awards/walloffame/|title=Wall of Fame|publisher=Globe Soccer|language=en|access-date=28 dhjetor 2015}}</ref>
*Çmimi Fair Play Novara: 2011<ref>{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/altre-notizie/premio-fair-play-novara-vince-del-piero-652117|title=Premio Fair Play Novara: vince Del Piero | Altre notizie|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=4 shkurt 2014|access-date=6 shtator 2012|archive-date=29 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129012224/http://www.calciomercato.com/altre-notizie/premio-fair-play-novara-vince-del-piero-652117|url-status=dead}}</ref>
*Çmimi i AIC për Arritje të Jetës: 2011<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Goli i Sezonit në [[A-League]]: 2012–13<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/news-display/del-piero-rocket-voted-goal-of-the-season/66382|title=Del Piero rocket voted goal of the season|publisher=Football Australia 2013|language=en|access-date=22 korrik 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129030453/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/del-piero-rocket-voted-goal-of-the-season/66382|archive-date=29 nëntor 2014}}</ref>
*Këpuca e Artë e Sydney FC: 2013, 2014<ref name="Sydney FC Golden Boot"/><ref name="footballaustralia2"/>
*Ekipi i Sezonit nga PFA: 2013<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/news-display/pfa-team-of-the-season-named/66078|title=PFA Team of the Season named|publisher=Football Australia|language=en|access-date=22 korrik 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129030502/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/pfa-team-of-the-season-named/66078|archive-date=29 nëntor 2014}}</ref>
*Lojtari i Vitit i Sydney FC: 2013<ref name="footballaustralia2">{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/alessandro-del-piero-wins-sydney-fc-player-of-the-year-award/64882|title=Alessandro Del Piero Wins Sydney FC Player of the Year Award – Sydney FC|publisher=Football Australia|language=en|access-date=12 janar 2016|archive-date=16 maj 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130516164316/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/Alessandro-Del-Piero-Wins-Sydney-FC-Player-of-the-Year-Award/64882|url-status=dead}}</ref>
*Çmimi i Anëtarëve të Sydney FC: 2013<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/videos/all/Alessandro-Del-Piero-Named-Members-Player-of-the-Year/8089/1|title=Videos | Sydney FC|publisher=Football Australia|language=en|date=2 tetor 2012|access-date=12 prill 2013|archive-date=27 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327115803/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/videos/all/Alessandro-Del-Piero-Named-Members-Player-of-the-Year/8089/1|url-status=dead}}</ref>
*Loja All-Stars e A-League: 2014<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/local/photos/2014/08/04/4060479.htm|title=Del Piero excited for All Stars game and beyond|publisher=ABC.net|language=en|author1=Justin Huntsdale|date=4 gusht 2014|access-date=12 janar 2016}}</ref>
*Ekipi i Dekadës i Konfederatës Aziatike të Futbollit: 2015<ref name="Alessandro Del Piero named on bench in PFA's A-League team of decade"/>
*Ekipi i Dekadës së Sydney FC: 2015<ref name="Del Piero headlines strong Sydney FC team of the decade"/>
*Holli i Famës së Sydney FC: 2015<ref>{{cite web|url=http://www.a-league.com.au/article/sydney-fc-inducts-greats-into-hall-of-fame/1szt14atq8m6r1po8q6hkkyys6|title=Sydney FC inducts greats into Hall Of Fame|publisher=A-League|language=en|date=16 mars 2015|access-date=7 korrik 2015}}</ref>
*[[Holli i Famës i Futbollit Italian]]: 2017<ref>{{cite web|url=http://vivoazzurro.it/en/news/del-piero-gullit-conti-and-seven-other-legends-enter-the-italian-football-hall-of-fame/|title=Del Piero, Gullit, Conti and seven other legends enter the Italian Football Hall of Fame|date=5 dhjetor 2017|website=vivoazzurro.it|language=en}}</ref>
*Formacioni më i mirë i të gjitha kohërave të Juventusit: 2017<ref>{{cite web|url=http://www.juventus.com/en/news/news/2017/juve120-team-announced.php|title=#JUVE120 team announced|publisher=Juventus F.C.|language=en|date=24 nëntor 2017|access-date=29 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729071934/http://www.juventus.com/en/news/news/2017/juve120-team-announced.php|archive-date=29 korrik 2018|url-status=dead}}</ref>
*Holli i Famës së Juventus F.C.: 2025<ref>{{Cite web|date=10 shtator 2025|title=Juventus creates its Hall of Fame - Juventus|url=https://www.juventus.com/en/news/articles/juventus-creates-its-hall-of-fame|access-date=10 shtator 2025|publisher=Juventus F.C.|language=en}}</ref>
*Legjendë e IFFHS<ref name="IFFHS Legends">{{cite web|title=IFFHS Legends|url=https://iffhs.com/en/legends/2/men|publisher=IFFHS|language=en|access-date=24 qershor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260731162940/https://iffhs.com/en/legends/2/men|archive-date=31 korrik 2026|url-status=dead}}</ref>
;Performanca
*Golashënuesi më i mirë në Turneun e Francës: 1997 (3 gola)<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Golashënuesi më i mirë në UEFA Ligën e Kampionëve: 1997–98 (10 gola)<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Golashënuesi më i mirë në Kupën e Italisë: 2005–06 (6 gola)<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*Golashënuesi më i mirë në Serie B: 2006–07 (20 gola)<ref name="Alessandro Del Piero: Awards & Records"/>
*[[Capocannoniere|Golashënuesi më i mirë në Serie A]]: 2007–08 (21 gola)<ref>{{cite web|url=http://rsssf.com/tablesi/ital08.html|title=Serie A 2007-2008|publisher=RSSSF|language=en|access-date=5 tetor 2026}}</ref>
*Asistuesi më i mirë në Serie A: 1999–2000 (14 asiste)<ref name="Serie A 1999/2000"/>
;Rekorde
*Lojtari me më shumë ndeshje për Juventusin në të gjitha kompeticionet: 705<ref name="calciomercato.com">{{cite web|url=http://www.calciomercato.com/altre-notizie/juventus-del-piero-vs-mihajlovic-512508|title=Juventus, Del Piero: Due gol... per Mihajlovic | Altre notizie|publisher=Calciomercato.com|language=it|date=4 shkurt 2014|access-date=5 shtator 2012|archive-date=29 nëntor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129012226/http://www.calciomercato.com/altre-notizie/juventus-del-piero-vs-mihajlovic-512508|url-status=dead}}</ref>
*Lojtari me më shumë ndeshje për Juventusin në kompeticionet evropiane: 130
*Golashënuesi më i mirë i Juventusit: 290 gola<ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.co.in/juventus-turin/topTorschuetzen/verein/506|title=Juventus all time top scorers|publisher=Transfermarkt|language=en|access-date=5 tetor 2026}}</ref>
*Lojtari me më shumë gola në një sezon për Sydney FC: 14 gola në sezonin 2014<ref name="footballaustralia.com.au">{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/del-piero-ready-to-break-record-on-sunday/60381|title=Del Piero Ready To Break Record on Sunday – Sydney FC – Sydney FC 2014|publisher=Football Australia|language=en|access-date=22 korrik 2016|archive-date=19 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219060228/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/news-display/del-piero-ready-to-break-record-on-sunday/60381|url-status=dead}}</ref>
*Lojtari italian me më shumë gola me goditje të lira: 52 gola<ref name="7 Alessandro Del Piero"/><ref name="Alessandro Del Piero"/>
*Lojtari italian me më shumë sezone me 10 ose më shumë gola: 17<ref>{{cite web|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/SerieA/Juventus/24-04-2011/record-fedelissimo-80959586614.shtml|title=Record da fedelissimo, Ma Del Piero è amaro|website=gazzetta.it|publisher=La Gazzetta dello Sport|language=it|date=24 prill 2011}}</ref>
*Lojtari me më shumë gola si zëvëndësues për kombëtaren italiane: 5<ref>{{cite web|url=http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|title=FIGC: Classifica Marcatori|website=figc.it|publisher=Federata Italiane e Futbollit|language=it|access-date=29 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731000359/http://www.figc.it/nazionali/Marcatori?squadra=1&mode=|archive-date=31 korrik 2013|url-status=dead}}</ref>
;Urdhëra
[[File:Cavaliere OMRI BAR.svg|left|50px]] Klasi i 5të/Kalorës: ''[[Order of Merit of the Italian Republic|Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]'': 2000<ref name="5th class">[http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=89583 "Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Alessandro Del Piero"] (në italisht) Marrë më 26 maj 2012.</ref>
[[File:ITA OMRI 2001 Uff BAR.svg|left|50px]] Klasi i 4të /Oficer: ''[[Order of Merit of the Italian Republic|Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana]]'': 2006<ref name="4th class">[http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=198528 "Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana Sig. Alessandro Del Piero"] (në italisht) Marrë më 26 maj 2012.</ref>
[[File:Friedrich Order.png|left|50px]] [[Italian National Olympic Committee|CONI]]: ''Jaka e Artë e Meritës Sportive'': 2006<ref>{{cite web|url=http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html|title=Coni: Consegna dei Collari d'Oro e dei Diplomi d'Onore. Premia il Presidente del Consiglio Romano Prodi. Diretta Tv su Rai 2|publisher=Coni.it|language=it|date=16 tetor 2006|access-date=23 dhjetor 2016|archive-date=24 dhjetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161224094737/http://www.coni.it/it/news/primo-piano/49-primo-piano-2006/2935-coni-_consegna_dei_collari_d%26rsquo%3Boro_e_dei_diplomi_d%26rsquo%3Bonore-_premia_il_presidente_del_consiglio_romano_prodi-_diretta_tv_su_rai_2.html|url-status=dead}}</ref>
== Referime ==
{{Reflist|3}}
== Lidhje të jashtme ==
{{commons}}
*[http://www.alessandrodelpiero.com/ Uebfaqja zyrtare]
*[http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131022114526/http://www.footballaustralia.com.au/sydneyfc/players/Alessandro-Del%20Piero/854 |date=22 tetor 2013 }} te SydneyFC.com
*[http://www.goal.com/en/people/italy/112/alessandro-del-piero Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104202111/http://www.goal.com/en/people/italy/112/alessandro-del-piero |date=4 janar 2017 }} te Goal.com
*[https://web.archive.org/web/20121127113222/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=13768/profile/index.html Alessandro Del Piero] – Rekordi në kompeticionet e UEFA-s
*[http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1148&squadra=1 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210944/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato=1148&squadra=1 |date=4 mars 2016 }} te Federata Italiane e Futbollit
*[http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211090640/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/calciatore?p_p_id=BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_pos=1&p_p_col_count=2&_BDC_dettaglio_calciatore_WAR_LegaCalcioBDC_idPersona=10235 |date=11 dhjetor 2012 }} te LegaSerieA.it
*[http://aic.football.it/scheda/78 Alessandro Del Piero] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510182043/http://aic.football.it/scheda/78 |date=10 maj 2013 }} te AIC.it
{{Futbollisti italian i vitit}}
{{Golashënuesit e Serie A}}
{{FIFA 100}}
{{Fituesit e Çmimit Bravo}}
{{Fituesit e Golden Foot}}
[[Kategoria:Lindje 1974]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë italianë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren italiane]]
[[Kategoria:Futbollistë në Calcio Padova]]
[[Kategoria:Futbollistë në Juventus F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në Sidney FC]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie A]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie B]]
[[Kategoria:Futbollistë në A-League]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 1996]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 1998]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2000]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2002]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2006]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]]
[[Kategoria:FIFA 100]]
7env9teoexu0b7dg5ulv33i2lhvnkaa
Frengjisht-Shqip
0
80732
3059680
652224
2026-10-26T07:12:27Z
Xqbot
13749
Robot: Fixing double redirect from [[Fjalor Frengjisht-Shqip]] to [[Fjalori frëngjisht-shqip]]
3059680
wikitext
text/x-wiki
#RIDREJTO [[Fjalori frëngjisht-shqip]]
fzishg6g5hwp18hax0khaystzc2xxsw
Augusti
0
91460
3059664
3059112
2026-10-26T04:46:55Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059664
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Perandor romak nga 27 p.e.s. deri më 14 e.s.}}
{{Use dmy dates|date=June 2026}}
{{Infobox royalty
| name = Augusti
| title = {{Lang|la|Princeps}}
| image = Statue-Augustus white background.jpg
| alt = Një portret statujë në këmbë i Augustit. Ai përshkruhet duke veshur armaturë që tregon historinë e një prej fitimeve të tij diplomatike, si dhe një kerubin të vogël dhe një delfin pranë këmbës së tij të djathtë.
| caption = Statuja e Augustit nga Prima Porta{{Sfn|Galinsky|2012|pp=75–76}}
| succession = [[Perandori romak|Perandor romak]]
| reign = 16 janar 27 p.e.s. – 19 gusht 14 e.s.
| reign_type = Sundimi
| successor = [[Tiberi]]
| occupation = {{Unbulleted list
|Konsull (43, 33, 31–23, 5, 2 p.e.s.)
|Triumvir (43–27 p.e.s.)
|Pontifex Maximus (nga 12 p.e.s.)}}
| birth_name = Gaius Octavius
| birth_date = 23 shtator 63 p.e.s.
| birth_place = [[Roma]]
| death_date = 19 gusht 14 e.s. (75 vjeç)
| death_place = Nola, Itali romake
| burial_place = [[Mauzoleumi i Augustit]], Roma
| spouses = {{Unbulleted list
|[[Claudia (gruaja e Oktavianit)|Klodia Pulkra]]<br />(martesa më 42 p.e.s.; divorci më 40 p.e.s.)
|[[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Scribonia]]<br />(martesa më 40 p.e.s.; divorci më 38 p.e.s.)
|[[Livia Drusilla|Livia]]<br />(martesa më 38 p.e.s.)}}
| issue = {{Unbulleted list
|[[Julia (bija e Augustit)|Julia]]
|Birësuar:
|[[Gai Çezar]]
|[[Lucius Caesar]]
|[[Agrippa Postumus]]
|[[Tiberi]]}}
| regnal_name = [[Imperator]] Caesar Divi Filius [[Augustus (titull)|Augustus]]
| house_type = Dinastia
| house = [[Dinastia Julio-Klaudian]]
| father = {{Unbulleted list
|[[Gaius Octavius]]
|[[Jul Çezari]] (birësues)}}
| mother = [[Atia (nëna e Augustit)|Atia]]
| module = {{Infobox officeholder
| embed = yes
| allegiance = [[Republika Romake]]<br />[[Perandoria Romake]]
| service_years = 43–25 p.e.s.
| battles = {{Tree list}}
* Lufta e Mutinës
** Beteja e Forum Galorum
** Beteja e Mutinës
* Lufta civile e çlirimtarëve
** Beteja e Filipit
* Lufta e Peruzës
* Bellum Siculum
** Beteja e Tauromeniumit
* [[Luftërat e Oktavianit me ilirët|Luftërat ilire]]
* Lufta e Aktiumit
** Beteja e Aktiumit
** Beteja e Aleksandrisë (30 p.e.s.)
* Luftërat Kantabrike
{{Tree list/end}}
}}
}}
'''Augusti''' (i lindur '''Gaius Octavius'''; 23 shtator 63 p.e.s. – 19 gusht 14 e.s.), i njohur gjithashtu si '''Oktaviani''' (latinisht: {{Lang|la|Octavianus}}), ishte themeluesi i [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]] dhe [[Perandori romak|perandor]] i parë i saj nga viti 27 p.e.s. deri në vdekjen e tij në vitin 14 e.s.{{Efn|Datat e sundimit të tij janë data bashkëkohore; Augusti jetoi nën dy kalendarë, kalendarin romak republikan deri në vitin 45 p.e.s. dhe [[Kalendari julian|kalendarin julian]] pas vitit 45 p.e.s. Për shkak të largimeve nga synimet e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], Augusti përfundoi rivendosjen e kalendarit julian në mars të vitit 4 e.s., dhe korrespondenca midis kalendarit julian proleptik dhe kalendarit të vëzhguar në Romë është e pasigurt përpara vitit 8 p.e.s.}}{{Sfn|Blackburn|Holford-Strevens|2003|pp=670–671}} Sundimi i Augustit filloi një kult perandorak dhe një epokë paqeje perandorake ({{Lang|la|[[Pax Romana]]}} ose {{Lang|la|Pax Augusta}}), kur [[Roma e Lashtë|bota romake]] ishte kryesisht pa konflikte të armatosura. [[Principati (Roma)|Principati]], një formë qeverisjeje në të cilën perandori tregonte respekt nominal ndaj [[Senati Romak|Senatit]], u vendos gjatë sundimit të tij dhe zgjati deri në Krizën e Shekullit të Tretë.{{Sfnm|Richardson|2012|1p=225|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2p=18}}
Oktaviani lindi në një degë kalorësore të [[Gens Octavia|gjinisë Octavia]]. Stërxhaxhai i tij, diktatori [[Jul Çezari]], e emëroi atë si trashëgimtarin e tij kryesor në testament, dhe pas {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjes së Çezarit]] më 44 p.e.s., Oktaviani trashëgoi pasurinë e tij dhe mori emrin e tij. Ai luftoi për besnikërinë e legjioneve të Çezarit. Ai u bë senator gjatë një emergjence shtetërore dhe mori pushtetin duke marshuar drejt Romës në vitin 43 p.e.s., duke u bërë konsulli më i ri i zgjedhur i qytetit. Ai, [[Mark Antoni]] dhe Mark Lepidi formuan një regjim triumvirati me pushtete të sanksionuara ligjërisht për të shpallur jashtë ligjit dhe për të luftuar vrasësit e Çezarit dhe aleatët e tyre. Pas fitores së tyre në Betejën e Filipit më 42 p.e.s., triumvirati e ndau [[Republika Romake|Republikën Romake]] mes tyre dhe qeverisi si oligarkë de facto. Ambiciet konkurruese përfundimisht e shkatërruan aleancën e tyre; Oktaviani e dëboi Lepidin në vitin 36 p.e.s. për t'u kundërvënë atij në [[Siçilia|Siçili]], ndërsa Mark Agripa, komandanti detar i Oktavianit, e mundi Antonin në Greqi në Betejën e Aktiumit më 31 p.e.s. Antoni dhe gruaja e tij [[Kleopatra]], mbretëresha ptolemease e Egjiptit, u vetëvranë gjatë pushtimit të Egjiptit nga Oktaviani; më pas Egjipti u bë pronë personale e Oktavianit.
Pas shpërbërjes së triumviratit, Augusti arriti një marrëveshje me elitën romake të mbetur: ai do të rivendoste fasadën e një republike të lirë, të përqendruar rreth Senatit, magjistratëve ekzekutivë dhe [[Kuvendet Romake|kuvendeve legjislative]]. Por kontrolli i tij mbi ushtrinë dhe gjysma e provincave të Romës nënkuptonin që ai mbante pushtet autokratik, të legjitimuar nga emërimi i tij si [[Komandanti i përgjithshëm|komandant i përgjithshëm]] i shumicës së ushtrive romake. Për të shmangur pamjen e monarkisë ose [[Diktatori romak|diktaturës]], ai përfundimisht refuzoi të kandidonte përsëri për konsullatë, por [[Senati Romak|Senati]] i dha atij pushtetet e tribunatit dhe të [[Censori|censurës]], si dhe titujt ''princeps'' ('qytetari i parë'), ''augustus'' ('i nderuari') dhe ''pater patriae'' (fjalë për fjalë 'at i atdheut'), dhe i dha muajit të gushtit emrin e tij. Pas vdekjes së Lepidit, Augusti mori gjithashtu titullin ''pontifex maximus'' ('kryeprift i lartë').
Augusti e zgjeroi ndjeshëm Perandorinë, duke aneksuar Egjiptin, [[Dalmacia romake|Dalmacinë]], [[Panonia|Panoninë]], [[Noriku|Norikun]] dhe Recinë, duke zgjeruar zotërimet në Afrikë dhe duke përfunduar pushtimin e [[Hispania|Hispanisë]]. Megjithatë, ekspansionizmi i tij pësoi një pengesë të madhe në [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejën e Pyllit Teutoburg]], në Germani. Përtej kufijve, ai e siguroi perandorinë me një zonë tampon shtetesh kliente dhe negocioi traktate paqeje me [[Perandoria Parthiane|Perandorinë Parthiane]] dhe Mbretërinë e Kushit. Ai reformoi sistemin tatimor dhe monetar romak, zhvilloi rrjetin e [[Rrugët romake|rrugëve romake]] me një sistem zyrtar korrierësh, krijoi një ushtri profesionale të përhershme, themeloi [[Garda pretoriane|Gardën Pretoriane]] si dhe shërbime zyrtare policie dhe [[Vigiles|zjarrfikëse]] për qytetin e Romës, dhe rinovoi një pjesë të madhe të qytetit gjatë sundimit të tij. Augusti ishte shkrimtar dhe [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patron]] i poetëve si [[Virgjili]], dhe është paraqitur në vepra të ndryshme arti nga antikiteti deri në kohët moderne. Ai vdiq në vitin 14 e.s. në moshën 75-vjeçare nga shkaqe natyrore, dhe Senati e hyjnizoi pas vdekjes. Kanë qarkulluar vazhdimisht zëra se gruaja e tij [[Livia Drusilla|Livia]] e helmoi atë. Ai u pasua si perandor nga djali i gruas së tij dhe djali i birësuar, [[Tiberi]].
== Emri ==
Augusti ({{IPAc-en|ɔː|ˈ|ɡ|ʌ|s|t|ə|s|}} {{Respell|aw|GUST|əs}}) njihej me shumë emra gjatë gjithë jetës së tij:{{Sfn|Southern|2014|p=1}}
* '''{{Lang|la|Gaius Octavius}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1p=1|Goldsworthy|2014|2p=6, 88–89}} ({{IPAc-en|ɒ|k|ˈ|t|eɪ|v|i|ə|s}} {{Respell|ok|TAY|vee|əs}}; {{IPA|la|ˈɡaːiʊs ɔkˈtaːwiʊs}}). Sipas [[Svetoni]]t,{{Sfn|Luke|2015|pp=246 (duke hedhur poshtë rrëfimin te {{Harvnb|Suetonius, ''Augustus''|loc=7.1}})}} Oktavi mori kognomenin '''{{Lang|la|Thurinus}}''' ({{IPA|la|tʰuːˈriːnʊs}}, 'i Turiit') në foshnjërinë e tij, për të përkujtuar fitoren e të atit mbi ndjekësit e Spartakut në [[Thurii]].{{Sfnm|Fratantuono|2016|1p=xix|Southern|2014|2p=3|Goldsworthy|2014|3p=45|Zerbey IV|2016|4p=25|Luke|2015|5pp=242–266, por duke argumentuar në vend të kësaj se Oktavi e zgjodhi emrin për t'u identifikuar me pacifikimin e zonës nga i ati}}{{Efn|[[Dion Kasi]] në vend të kësaj i jep emrin {{Lang|la|Caepias}}, ndoshta një shtrembërim i {{Lang|la|Scaptia}}, emri i fisit romak të lindjes së Oktavit.{{Harvnb|Lindsay|2009|p=89}}, duke cituar {{Harvnb|Dio|loc=45.1.1}}}} Mark Jun Brutusi (Marcus Junius Brutus), vrasësi i babait birësues të Oktavianit, [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], e hodhi poshtë pretendimin e Oktavianit për adoptim testamentar nga Çezari, duke e quajtur atë {{Lang|la|Octavius}}.{{Sfn|Galinsky|2012|p=16}}
* '''{{Lang|la|Gaius Julius Caesar}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1p=1|Goldsworthy|2014|2pp=6–7, 88–89}} Pasi Jul Çezari e emëroi Oktavin trashëgimtar në vitin 44 p.e.s., Oktavi mori nomenin dhe kognomenin e Çezarit.{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Levick|2009|2p=209|Shotter|2005|3p=1|Goldsworthy|2014|4p=6}} Historianët shpesh e dallonin nga Çezari i ndjerë duke i shtuar emrit {{Lang|la|Octavianus}} ({{IPA|la|ɔktaːwiˈaːnʊs}}), çka tregonte se ai kishte qenë më parë anëtar i [[Gens Octavia|fisit Oktavi]]. Nuk ka prova se Augusti e bëri vetë këtë,{{Sfnm|Fratantuono|2016|1pp=xviii–xix, 154–155 (shënim fundi 3)|Goldsworthy|2014|2pp=6–7}} ndonëse disa nga bashkëkohësit e tij e quanin {{Lang|la|Gaius Octavius}},{{Sfn|Southern|2014|p=45}} {{Lang|la|Gaius Julius Caesar Octavianus}},{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Galinsky|2012|2p=16|Southern|2014|3p=37}} ose «Çezari i ri».{{Sfn|Galinsky|2012|p=16}} Historikët zakonisht i referohen atij si Oktavian ({{IPAc-en|ɒ|k|ˈ|t|eɪ|v|i|ə|n}} {{Respell|ok|TAY|vee|ən}}) për periudhën mes viteve 44 dhe 27 p.e.s.{{Sfnm|Shelton|1998|1p=58|Goldsworthy|2014|2p=6}}
* '''{{Lang|la|Imperator Caesar}}''':{{Sfnm|Southern|2014|1pp=34, 131|Goldsworthy|2014|2p=6}} Monedhat dhe mbishkrimet e hershme të Oktavianit i referohen të gjitha si {{Lang|la|Gaius Caesar}}, por deri në vitin 38 p.e.s. ai e kishte zëvendësuar {{Lang|la|Gaius}} me titullin e fitores {{Lang|la|[[Imperator]]}} ('komandant').{{Sfnm|Hammond|1957|1p=21 n. 1|Syme|1958|2pp=176, 179, 181–183, 185|Goldsworthy|2014|3p=6}} Linja e tij familjare vazhdoi përdorimin e emrit {{Lang|la|Caesar}}, një kognomen i një dege të familjes Juliane, dhe përfundimisht kjo formoi një titull standard perandorak.{{Sfn|Eck|Takács|2007|p=57}}
* '''{{Lang|la|Imperator Caesar Augustus}}''':{{Sfnm|Hammond|1957|1pp=21, 55|Galinsky|2012|2pp=66–67|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=57}} Në vitin 27 p.e.s. [[Senati romak|Senati]] i dha atij nderimin {{Lang|la|[[Augustus (titull)|Augustus]]}} ({{IPA|la|au̯ˈɡʊstʊs}}) ('i nderuari').{{Sfnm|Bringmann|2007|1pp=304, 307|Eder|2005|2p=13}} Historikët përdorin këtë emër, ose renditjen e kundërt {{Lang|la|Augustus Caesar}}, për t'iu referuar atij nga viti 27 p.e.s. deri në vdekjen e tij në vitin 14 e.s.{{Sfnm|Galinsky|2005|1pp=7–8|Galinsky|2012|2p=16|Goldsworthy|2014|3p=6}}
== Jeta e hershme ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Jeta e hershme e Augustit|en|Early life of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Pema familjare e dinastisë Julio-Klaudiane|en|Julio-Claudian family tree}}}}
[[Skeda:GaiusOctavius.jpg|thumb|upright|right|Një portret skulpturor romak i idealizuar i Oktavianit si adoleshent, ndoshta i realizuar pas vdekjes së tij ose kur ai ishte shumë më i madh, që ndodhet tani në Muzeun e Vatikanit{{sfn|Southern|2014|p=24, Fig. 1.3}}|alt=Bust i Augustit si Gaius Octavius i ri]]
Oktaviani lindi si Gaius Octavius në [[Roma|Romë]] më 23 shtator 63 p.e.s.,{{sfnm|Bringmann|2007|1p=283|Galinsky|2012|2pp=xv, 2–3|Lewis|2023|3pp=21–23|Southern|2014|4pp=1, 5|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5p=7|Goldsworthy|2014|6pp=19, 23}}{{Efn|Historianët Anne-Marie Lewis dhe Karl Galinsky shpjegojnë debatin akademik rreth datës së saktë të lindjes së Oktavianit. Dëshmitë që lindja ndodhi më 22 shtator bazohen në deklaratat e historianëve si [[Svetoni]] dhe [[Vellej Paterkuli]], ndërsa [[Dion Kasi]] pohon se lindja ndodhi më 23 shtator; konfuzioni buron edhe nga kalimi nga përdorimi i kalendarit romak republikan të hershëm në përdorimin e [[Kalendari julian|kalendarit julian]] gjatë jetës së Oktavianit.{{sfnm|Lewis|2023|1pp=21–23|Galinsky|2012|2pp=2–3}}}} në një pronë familjare në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]].{{sfnm|Lewis|2023|1p=21|Southern|2014|2p=5|Goldsworthy|2014|3p=32}} Babai i tij, [[Gaius Octavius]], vinte nga një familje mesatarisht e pasur e klasës së {{ill|Kalorësia romake|en|Equites|lt=kalorësve}} dhe i përkiste {{Lang|la|gens Octavia}}.{{sfnm|Lewis|2023|1p=34|Shotter|2005|2pp=1–2|Southern|2014|3pp=1–3|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=6|Goldsworthy|2014|5p=33}} Ai ndoqi ''{{ill|Cursus honorum|en|lt=cursus honorum}}''{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Luc|2024|2p=133|Southern|2014|3pp=5–6|Goldsworthy|2014|4pp=32–33, 35–37, 40–44}} dhe shërbeu si guvernator prokonsullor i {{ill|Maqedonia (provincë romake)|en|Macedonia (Roman province)|lt=Maqedonisë}}.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=5|Southern|2014|2p=7|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=6|Goldsworthy|2014|4pp=44–45|Broughton|1952|5pp=191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks)}}{{Efn|Gaius Octavius i vjetër ishte {{ill|Kuestori|en|Quaestor|lt=kuestor}} rreth vitit 73, [[Adilen|edil]] rreth vitit 64 dhe [[Pretori|pretor]] në vitin 61 p.e.s.{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Luc|2024|2p=133|Southern|2014|3pp=5–6|Goldsworthy|2014|4pp=32–33, 35–37, 40–44|Broughton|1952|5pp=110 (kuestura), 162 (edilati), 179 (pretura), 191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks)}} Ai u shpall [[Imperator|imperator]] për fitoren e tij mbi fisin trakas të [[Besët|Besëve]], i cili pushtoi gjatë qeverisjes së tij prokonsullore mbi Maqedoninë.{{sfnm|Goldsworthy|2014|1p=45|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=6|Richardson|2012|3p=5|Broughton|1952|4pp=110 (kuestura), 162 (edilati), 179 (pretura), 191 (qeverisja prokonsullore dhe shpallja si {{Lang|la|imperator}}), 595 (zë në indeks). Broughton citon elogiumin e Gaius Octavius, mbishkrimin ILS 47, përgjatë gjithë veprës}}}} Familja e tij ishte nga [[Velletri|Velitrae]],{{sfnm|Lewis|2023|1pp=34–35|Goldsworthy|2014|2p=32|Suetonius, ''Augustus''|3loc=5–6}} pranë [[Roma|Romës]],{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Galinsky|2012|2pp=2, 4–5|Southern|2014|3p=1}} ku i biri kaloi një pjesë të fëmijërisë.{{sfnm|Galinsky|2012|1pp=2, 5|Southern|2014|2p=5|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=6}} Nëna e Oktavianit të ri, {{ill|Atia (nëna e Augustit)|en|Atia (mother of Augustus)|lt=Atia}}, ishte mbesa e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]].{{sfnm|Shotter|2005|1pp=1–2|Lewis|2023|2p=34|Rowell|1962|3p=14|Southern|2014|4p=7|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5pp=6–7|Goldsworthy|2014|6pp=20, 23}}
[[Skeda:RSC 0022 - transparent background.png|thumb|upright=1.35|right|Një {{Lang|la|denarius}} nga viti 44 p.e.s., që paraqet [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] në avers dhe perëndeshën Venus në reversin e monedhës. Legjenda: {{Lang|la|CAESAR IMP. M. / L. AEMILIVS BVCA}}|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Jul Çezarin në avers dhe Venusin duke mbajtur një skeptër në revers]]
Pasi babai i Oktavianit vdiq në vitin 59 p.e.s.
{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=23|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=xv, 5–6|3a1=Southern|3y=2014|3pp=7, 9|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=46–47}} ose 58 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Shotter|1y=2005|1pp=1–2|2a1=Luc|2y=2024|2p=133}} nëna e tij u martua me Lucius Marcius Philippus,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=6|2a1=Shotter|2y=2005|2p=2|3a1=Southern|3y=2014|3pp=3, 9|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=7|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=48}} i cili u zgjodh {{ill|Konsulli romak|en|Roman consul|lt=konsull}} në 56 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=8|2a1=Southern|2y=2014|2p=9|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=7|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=48}} Kur gjyshja e Oktavianit, [[Julia Minor (motra e Çezarit)|Julia]], e cila ishte motra e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]], vdiq në 52 ose 51 p.e.s., Oktaviani mbajti fjalimin e varrimit të saj, duke u shfaqur për herë të parë në publik.{{Sfnm|1a1=Shotter|1y=2005|1p=2|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=1, 14|3a1=Southern|3y=2014|3pp=5, 10|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=48, 65–66}} Një mësues [[Skllavëria në Romën e lashtë|skllav]] grek i quajtur Sferi (Sphaerus) i dha atij një [[Arsimi në Romën e Lashtë|arsimim]] në lexim, shkrim, aritmetikë dhe [[Gjuha greke e lashtë|greqisht]]. Më vonë Oktaviani e liroi Sferin dhe i dha një varrim shtetëror në 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=10|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=48, 544 n. 4}} Si adoleshent, ai studioi [[Filozofia e lashtë|filozofinë]] nën Areiosin e Aleksandrisë dhe Atenodorin e Tarsit, retorikë latine nën Mark Epidin dhe retorikë greke nën Apollodorin e Pergamonit.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=10–11}}
Jul Çezari kishte krijuar {{ill|Triumvirati i parë|en|First Triumvirate|lt=Triumviratin e parë}}, një aleancë joformale, me [[Pompeu|Pompeun]] dhe Krasin në 60 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=7–8|2a1=Southern|2y=2014|2pp=8–9, 11–12, 91|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=229–231|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=20, 52–53}} por deri në 49 p.e.s. ajo ishte shpërbërë dhe Pompeu e Çezari po zhvillonin një {{ill|Lufta civile e Çezarit|en|Caesar's Civil War|lt=luftë civile}} të zgjatur.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=8, 14|2a1=Southern|2y=2014|2pp=11–23, 91|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=229–231, 249, 251–257|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=52–53, 58–62}} Në 47 p.e.s., pasi Oktaviani veshi togën virile ({{Lang|la|toga virilis}}) dhe u bë qytetar i rritur,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=9, por jep 48 p.e.s.|2a1=Southern|2y=2014|2pp=23–24|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=67}} Çezari e bëri atë të zgjidhej pontif, në vend të Lucius Domitius Ahenobarbus, i cili ishte vrarë.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=16|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=14|3a1=Southern|3y=2014|3p=25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=67–68}} Vitin tjetër, Oktaviani kryesoi lojërat greke që përkujtonin përurimin e tempullit të Venus Genetrix të Çezarit.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=16|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=14}} Deshi të bashkohej me shtabin e Çezarit për fushatën afrikane, por u tërhoq kur nëna e tij, [[Atia (nëna e Augustit)|Atia]], protestoi për shkak të shëndetit të tij të dobët.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=9|2a1=Southern|2y=2014|2p=27}} Çezari lejoi që Oktaviani të ecte pranë karrocës së tij gjatë triumfit të tij që festonte fushatën dhe i dha atij dekorime ushtarake sikur të kishte qenë i pranishëm.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=11|2a1=Southern|2y=2014|2p=28|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=65, 73}} Në 45 p.e.s. Oktaviani udhëtoi për në [[Hispania|Hispaninë]] për t'u bashkuar me fushatën spanjolle të Çezarit kundër Pompeut të Ri.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=9, 14|2a1=Southern|2y=2014|2pp=30–31|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=69–70, 87, 114}} Më 13 shtator 45 p.e.s. Çezari depozitoi një testament të ri te virgjëreshat vestale, në të cilin emëroi Oktavianin si trashëgimtarin e tij kryesor.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=283|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=8|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=86, edhe pse ai jep datën 15 shtator 45 p.e.s.}}{{Efn|Oktaviani nuk u emërua {{Lang|la|magister equitum}}, në kundërshtim me [[Theodor Mommsen|Theodor Mommsenin]].<ref>{{cite book |last=Morstein-Marx |first=Robert |title=Julius Caesar and the Roman People |year=2021 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781108943260 |isbn=978-1-108-83784-2 |s2cid=242729962 |lccn=2021024626 |page=491 n. 17 |quote=Mommsen's restoration of {{Lang|la|Fasti Capit. Cons. sub anno 44}}, making Octavius {{Lang|la|magister equitum designatus}} for 44, has now been disproved by the newly published fragments of the Privernum Fasti. |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zevi |first=Fausto |last2=Cassola |first2=Filippo |date=2016 |title=I Fasti di "Privernum" |jstor=43910005 |journal=Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik |volume=197 |pages=287–309 |issn=0084-5388 |language=it}}</ref> Titulli mund të rrjedhë nga ngatërrimi në greqisht midis {{Lang|la|magister equitum}} dhe {{Lang|la|praefectus urbi}}.{{Sfn|Southern|2014|pp=26–27, 36–37, 44}}}}
== Ngjitja në pushtet ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Ngjitja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kriza e Republikës Romake|en|Crisis of the Roman Republic}}}}
=== Trashëgimtari i Çezarit ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ngjitja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}} dhe {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination}}}}
[[Skeda:Vincenzo Camuccini - La morte di Cesare.jpg|thumb|''{{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=Vdekja e Çezarit]]'' nga Vincenzo Camuccini, 1805, Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Romë|alt=Një pikturë që tregon një grup burrash duke sulmuar Jul Çezarin, disa prej tyre të armatosur me thika. Çezari, me një kurorë dafine, është i ulur me një krah të shtrirë drejt sulmuesve. Në sfond, një turmë shikon e tronditur.]]
Në vitin 44 p.e.s., Oktaviani ndodhej në qytetin [[Apolonia|Apoloni]] të [[Iliria|Ilirisë]], kur, në shkurt, [[Jul Çezari|Jul Çezari]] u emërua {{Lang|la|dictator perpetuo}} ('diktator përgjithmonë'), i pari në historinë romake që mbajti këtë titull,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=49, 182|Goldsworthy|2014|2pp=70, 74, 83–84, duke vënë në dukje edhe studimin dhe trajnimin ushtarak}} dhe më pas {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=u vra]] në Idet e Marsit (15 mars).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=9|Galinsky|2012|2pp=xv, 11, 14–15, 80|Southern|2014|3pp=36–37, 42–43|Goldsworthy|2014|4pp=78–79, 83–84}} Oktaviani u konsultua me oficerët e Çezarit në [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoni]] përpara se të lundronte drejt [[Italia romake|Italisë]] për të mësuar fatin e tij politik.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=9|Southern|2014|2pp=42–43|Goldsworthy|2014|3pp=84–85|Rawson|1994|4p=471}} Çezari nuk kishte fëmijë legjitimë të gjallë sipas [[E drejta romake|të drejtës romake]].{{Sfnm|Roller|2010|1p=74|Burstein|2004|2pp=xxi, 21}} Testamenti i tij e bëri Oktavianin trashëgimtarin e tij kryesor, me kushtin që ai të merrte emrin e [[Diktatori romak|diktatorit]] të vdekur.{{Sfnm|Tatum|2024|1p=146, duke vënë në dukje se {{Lang|la|condicio nominis ferendi}} ('veprimi i marrjes së një emri') "nuk duhet ngatërruar me adoptimin e vërtetë"|Lindsay|2009|2p=84–85, duke vënë në dukje se adoptimi i plotë me testament ishte "i pamundur", 182 e vijim.|Southern|2014|3p=37, duke pohuar se në testamentin e Çezarit Oktaviani kishte të drejtën "që, po të dëshironte, të quhej Gaius Julius Caesar Octavianus".|Syme|1988|4p=159}} Pasi zbarkoi pranë Brundisiumit në Italinë jugore,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=42–43|Galinsky|2012|2p=15|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3pp=9–10|Goldsworthy|2014|4p=85}} Oktaviani mori një kopje të testamentit, i cili i la atij tre të katërtat e pasurisë së Çezarit.<ref>{{Harvnb|Lindsay|2009|pp=184–5, 186 shën. 3}} dhe {{Harvnb|Southern|2014|pp=33–34}}, duke cituar ndër të tjerë: {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=2.143}}; {{Harvnb|Cicero, ''Ad Atticum''|loc=14.10.3}}; {{Harvnb|Dio|loc=44.35.2.3}}; {{Harvnb|Nicolaus Damascenus|loc=17.48}}. Shih gjithashtu {{Harvnb|Tatum|2024|p=130}}, {{Harvnb|Eck|Takács|2003|p=9}}, {{Harvnb|Rowell|1962|p=14}}, {{Harvnb|Galinsky|2012|pp=9–10, 15}}, dhe {{Harvnb|Goldsworthy|2014|p=86}}.</ref>{{Efn|Quintus Pedius dhe Lucius Pinarius ishin trashëgimtarët e mbetur, me gjasë fëmijët e motrës më të madhe të Çezarit.{{Harvnb|Richardson|2012|p=7}} Kundër {{Harvnb|Nicolaus Damascenus|loc=8.17–18}}, Oktaviani nuk u adoptua nga Çezari gjatë jetës së këtij të fundit.{{Harvnb|Lindsay|2009|pp=184–5}}}} Kundër këshillës së njerkut të tij, Filipit, Oktaviani e pranoi testamentin e Çezarit më 8 maj 44 p.e.s.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=xv, 9–10, 15|Southern|2014|2p=43|Bringmann|2007|3p=283, pa datë|Goldsworthy|2014|4p=88, pa datë|Rawson|1994|5p=471, duke përmendur majin}} Ai pretendoi se Çezari e kishte [[Adoptimi në Romën e lashtë|adoptuar]] si djalin e tij dhe mori emrin Gaius Julius Caesar.{{Sfnm|Tatum|2024|1p=146, duke e quajtur pretendimin për adoptim "një gënjeshtër e dukshme për këdo që njeh të drejtën romake"|Lindsay|2009|2p=183, duke vënë në dukje konsensusin se adoptimi ishte juridikisht i dyshimtë|Levick|2009|3p=209|Goldsworthy|2014|4p=87, përmbledh debatin akademik dhe vë në dukje hollësinë teknike se "një adoptim i tillë i plotë mund të ndodhte vetëm gjatë jetës së babait dhe nuk mund të ishte pas vdekjes"|Southern|2014|5p=37, duke insistuar te "adoptimi" dhe se emri i trashëguar Gaius Julius Caesar Octavianus "ndiqte zakonin romak, duke treguar se Oktaviani ishte adoptuar në familjen e Julëve Cezarë nga familja e tij e origjinës, Oktavët"}} [[Ciceroni|Ciceroni]] dhe bashkëkohës të tjerë e quanin atë {{Lang|la|Octavianus}}.{{Sfnm|Lindsay|2009|1p=89, duke cituar ndër të tjerë Ciceronin, ''Ad Atticum'', 14.12, 15.12, 16.8–9, 16.12, 16.14|Southern|2014|2p=45, duke cituar Ciceronin, gjë që vë në dukje edhe shembullin e njerkut Filip|Galinsky|2012|3p=16, duke vënë në dukje vetëm shembullin e Ciceronit|Goldsworthy|2014|4pp=88–89, duke vënë në dukje se "armiqtë e quanin Oktavian për të theksuar se familja e tij e vërtetë ishte e errët", ndërsa në f. 110 vëren se Ciceroni filloi ta quante Çezar pasi rekrutoi dy legjione që më parë i kishin qenë besnikë Antonit}}
Oktaviani nuk mund të mbështetej në fondet e tij të kufizuara për t'u futur me sukses në politikë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=9–10}} Pas një pritjeje të ngrohtë nga ushtarët e Çezarit në Brundisium,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=19|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=9–10|Southern|2014|3p=55}} ai kërkoi një pjesë të fondeve që Çezari kishte caktuar për luftën e tij lindore kundër Partëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=9–10}} Kjo shumë arrinte në 700 milionë sestercë të ruajtur në Brundisium, pika e nisjes në Itali për operacionet ushtarake në lindje.{{Sfn|Rowell|1962|p=18}}{{Efn|Një hetim i mëvonshëm i [[Senati romak|Senatit]] për zhdukjen e fondeve publike nuk ndërmori asnjë masë kundër Oktavianit, pasi ai atëherë përdori ato para për të mbledhur trupa kundër armikut të Senatit, [[Mark Antoni|Mark Antonit]].{{Harvnb|Rowell|1962|p=19}}}}
Oktaviani ndërmori një lëvizje tjetër të guximshme kur, pa leje zyrtare, përvetësoi tributin vjetor të provincës romake të Azisë dhe e kaloi në Itali.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Eder|2y=2005|2p=18}} Ai gjithashtu filloi të rekrutonte veteranët e Çezarit dhe burrat e caktuar për luftën partike.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=9}} Gjatë marshimit të tij drejt Romës përmes Italisë, prania e Oktavianit dhe pasuritë e sapofituara fituan shumë njerëz, përfshirë veteranët e Çezarit të vendosur në rajonin e [[Kampania|Kampanisë]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|Goldsworthy|2014|2p=101–103}} Deri në qershor, ai kishte mbledhur një ushtri prej 3.000 burrash, duke i paguar secilit një bonus prej 500 denarësh,{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1pp=24, 27|Rowell|1962|2p=20|Goldsworthy|2014|3pp=101 për 500 denarët, f. 103 për mbledhjen e 3.000 veteranëve}} që ishte më shumë se dyfishi i pagës vjetore të një ushtari.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=101}}
=== Tensionet në rritje ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Ngritja në pushtet e Augustit|en|Rise of Augustus}} dhe {{ill|Filipikat|en|Philippicae}}}}
[[Skeda:Octave (13668015683).jpg|thumb|upright=0.8|Bust i Oktavianit, {{Rreth|30 p.e.s.}}. Muzeu Kapitolin, Romë|alt=Një bust mermeri që paraqet Oktavianin duke veshur një togë]]
Kur mbërriti në Romë më 6 maj 44 p.e.s., Oktaviani e gjeti konsullin [[Mark Antoni|Mark Antonin]], ish-kolegun e Çezarit, në një armëpushim të brishtë me vrasësit e Çezarit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=20}} Më 17 mars, një amnisti e përgjithshme i fali vrasësit në këmbim të njohjes së akteve ligjore të Çezarit.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=281–282|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=21–22|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=85–86|4a1=Southern|4y=2014|4pp=55–56}} Shumë shpejt pas kësaj, Antoni arriti të dëbojë shumicën prej tyre nga Roma me një fjalim përkujtimor nxitës në funeralin e Çezarit, duke nxitur opinionin publik kundër vrasësve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=10|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=281–283, 285|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=86|4a1=Southern|4y=2014|4pp=56–57}}
Mark Antoni grumbulloi mbështetje politike, por kishte humbur mbështetjen e shumë romakëve dhe cezarianëve kur kundërshtoi propozimin për t'i dhënë Çezarit status hyjnor. Oktaviani e sfidoi për udhëheqësinë e cezarianëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=11}} Për ta ndaluar Oktavianin të shpërndante 300 sestercë për frymë plebejëve të qytetit sipas testamentit të Çezarit, Antoni refuzoi t'i jepte Oktavianit paratë që i takonin si trashëgimtar i Çezarit.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=283, 285|2a1=Rawson|2y=1994|2pp=471–472}} Ai gjithashtu e pengoi [[Kuvendi i Kuriatit|Kuvendin e Kuriatit]] të dëgjonte përpjekjet e Oktavianit për të legjitimuar adoptimin e tij të supozuar nga Çezari, për ta shpallur Çezarin zyrtarisht hyjni dhe për të rivendosur fronin e artë të Çezarit për t'ia ekspozuar publikut në lojërat e organizuara në prill dhe qershor.{{Sfnm|1a1=Lindsay|1y=2009|1p=188. "He had been pushing Antony for a {{Lang|la|lex curiata}} in order... to legalise his position as Caesar's son"|2a1=Southern|2y=2014|2pp=62–63|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=22|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=285|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=98}} Gjatë lojërave të fitores së Çezarit, Oktaviani shpërndau një pjesë të fondeve të testamentit të Çezarit dhe i bashkoi ato me paratë e tij, duke rritur popullaritetin e vet dhe duke dëmtuar atë të Antonit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=25|2a1=Rawson|2y=1994|2pp=471–472}}
Gjatë verës së vitit 44 p.e.s., Oktaviani fitoi mbështetjen e më shumë veteranëve dhe gjithashtu të senatorëve që e shihnin Antonin si një kërcënim për shtetin.{{Sfnm|1a1=Rawson|1y=1994|1pp=474–476|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=25–26|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=287}} Antoni urdhëroi liktorët ta tërhiqnin Oktavianin zvarrë nga një seancë dëgjimore mbi rikthimin e pronave private që Çezari i kishte sekuestruar në 49 p.e.s. Oktaviani më pas pretendoi se Antoni e kishte kërcënuar me vdekje si hakmarrje për shpërndarjen e parave plebejëve sipas testamentit të Çezarit. Veteranët e Çezarit e bindën Antonin të pajtohej publikisht me Oktavianin në Tempullin e Jupiterit Optimus Maximus.{{Sfn|Galinsky|2012|p=25}} Pas kësaj, ediktet luftarake të Antonit kundër vrasësve Mark Jun Bruti (Marcus Junius Brutus) dhe Gai Kas Longini (Gaius Cassius Longinus) e larguan atë nga senatorët cezarianë të moderuar, të cilët frikësoheshin nga një luftë civile e re.{{Sfnm|1a1=Rawson|1y=1994|1pp=474–476|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=286–287}} Në shtator, [[Ciceroni|Mark Tuli Ciceroni]], tani aleat politik i Oktavianit, filloi të mbante një seri fjalimesh, të njohura si Filipikat, duke e portretizuar Antonin si një kërcënim për [[Republika Romake|Republikën]].{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=26|2a1=Rowell|2y=1962|2p=30|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=21, 26–27|4a1=Tatum|4y=2024|4pp=159–60|5a1=Southern|5y=2014|5pp=45–55, 58–59, 67–70, 89–90|6a1=Bringmann|6y=2007|6p=287|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=102, 110|8a1=Rawson|8y=1994|8pp=477, 479–480}}
=== Konflikti i parë me Antonin ===
[[File:Marble bust of Mark Antony (Vatican Museums).jpg|thumb|upright|Bust prej mermeri i Mark Antonit, i epokës flaviane, i identifikuar tradicionalisht si Mark Antoni, Muzeu i Vatikanit|alt=Bust romak i Mark Antonit]]
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Mutinës|en|War of Mutina}}}}
Ndërsa opinioni në [[Roma|Romë]] po kthehej kundër tij dhe konsullata e tij po përfundonte, [[Mark Antoni|Mark Antoni]] miratoi në mënyrë të paligjshme një ligj që do t'i caktonte atij provincën e {{ill|Galia Cisalpine|en|Cisalpine Gaul|lt=Galisë Cisalpine}} në [[Italia|Italinë]] veriore.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=11–12|Rowell|1962|2p=21|Galinsky|2012|3p=28|Southern|2014|4p=65|Bringmann|2007|5pp=285–286|Goldsworthy|2014|6pp=101, 111|Rawson|1994|7p=474, duke vënë në dukje paligjshmërinë e tij në tre pika}} Oktaviani ndërkohë ngriti një ushtri private në Itali duke rekrutuar veteranë cezarianë,{{Sfnm|Syme|1939|1pp=123–126|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=12|Rowell|1962|3p=23|Southern|2014|4pp=66–67|Bringmann|2007|5p=287|Goldsworthy|2014|6p=101–103}} dhe në fillim të nëntorit hyri në Romë me këtë forcë private për t'u përballur me Antonin.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=27–28|Southern|2014|2p=68|Bringmann|2007|3p=287|Goldsworthy|2014|4p=103–105}} Megjithatë, ata e lanë qytetin pak më pas,{{Sfnm|Bringmann|2007|1p=287|Goldsworthy|2014|2pp=104–105}} pasi disa veteranë vendosën të tërhiqeshin kur u bë e qartë se ishin përfshirë në një grindje cezariane dhe jo në një fushatë hakmarrjeje kundër vrasësve të [[Jul Çezari|Çezarit]].{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=27–28|Southern|2014|2p=68|Goldsworthy|2014|3pp=104–105}} Megjithatë, më 28 nëntor, Oktaviani fitoi dy legjione të Antonit me ofertën joshëse të përfitimit monetar.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=123–126|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=12|Rowell|1962|3p=23|Galinsky|2012|4p=28|Southern|2014|5p=69|Bringmann|2007|6p=287|Goldsworthy|2014|7pp=105–109}} Antoni më pas u largua nga Roma për në Galinë Cisalpine,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=23|Bringmann|2007|2p=287|Galinsky|2012|3p=28|Southern|2014|4pp=66–69|Goldsworthy|2014|5pp=109–111, 114–115}} e cila do t'i dorëzohej atij më 1 janar 43 p.e.s.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=23|Goldsworthy|2014|2pp=111–112, 114–115}} Megjithatë, provincia i ishte caktuar më parë vrasësit {{ill|Dekim Jun Brutus Albin|en|Decimus Junius Brutus Albinus}}, i cili tani refuzoi t'i nënshtrohej Antonit.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=28–29|Southern|2014|2pp=66–67, 71|Goldsworthy|2014|3pp=114–115}} Antoni e rrethoi atë në Mutina.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=24|Southern|2014|2p=69|Bringmann|2007|3pp=290–291|Goldsworthy|2014|4p=115|Golden|2013|5p=195|Rawson|1994|6p=479}} Kjo i dha mundësi Oktavianit, ushtria private e të cilit ishte pranë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=12|Galinsky|2012|2pp=28–29|Goldsworthy|2014|3pp=113–116|Rawson|1994|4p=477, 479|Golden|2013|5p=195}}
[[File:M. Tullius Cicero, Capitoline Museum, Rome (cropped).jpg|thumb|left|upright|Bust i [[Ciceroni|Mark Tuli Ciceronit]], shekulli I e.s., Muzeu Kapitolin në Romë|alt=Bust romak i Ciceronit si burrë i moshuar]]
Ciceroni mbrojti Oktavianin nga talljet e Antonit{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1p=29|Goldsworthy|2014|2p=112}}{{Efn|Duke mbrojtur Oktavianin nga talljet e Mark Antonit për mungesën e prejardhjes fisnike të Oktavianit dhe imitimin e emrit të Jul Çezarit, Mark Tuli Ciceroni deklaroi: «nuk kemi asnjë shembull më të shkëlqyer të devotshmërisë tradicionale mes të rinjve tanë».{{Sfn|Chisholm|Ferguson|1981|p=29}}}} dhe siguroi që ai të pranohej si senator më 1 janar 43 p.e.s. Oktavianit iu dha e drejta për të votuar bashkë me konsujt e mëparshëm, privilegji për të kandiduar në një moshë më të hershme se zakonisht,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=13|Rowell|1962|2p=23|Galinsky|2012|3p=29|Southern|2014|4pp=69–70|Bringmann|2007|5p=289|Rawson|1994|6p=480}} dhe {{Lang|la|imperium pro praetore}}, që ligjësonte komandën e tij. Oktaviani i shoqëroi konsujt për të thyer rrethimin e Mutinës.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=13|Syme|1939|2p=167|Galinsky|2012|3pp=29–30|Southern|2014|4pp=69–70|Bringmann|2007|5pp=289–291|Goldsworthy|2014|6pp=114–116}} Ai mori {{Lang|la|fasces}} më 7 janar,{{Sfn|Fishwick|2004|p=250}} një datë që më vonë do ta përkujtonte si fillimin e karrierës së tij publike.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=24|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=13|Gruen|2005|3p=160|Southern|2014|4p=71}} Antoni u tërhoq në {{ill|Galia Transalpine|en|Transalpine Gaul|lt=Galinë Transalpine}} pasi forcat e tij u mundën në betejat e Forum Galorum dhe Mutinës në prill. Megjithatë, të dy konsujt u vranë, duke e lënë Oktavianin në komandën e vetme të ushtrive të tyre.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=173–174|Scullard|1982|2p=157|Galinsky|2012|3p=30|Southern|2014|4pp=71–72|Bringmann|2007|5p=291|Goldsworthy|2014|6pp=116–120|Golden|2013|7p=199}} Këto fitore i sollën atij shpalljen e parë si {{Lang|la|[[Imperator|imperator]]}}, një titull i rezervuar për komandantët fitimtarë.{{Sfnm|Fishwick|2004|1p=250|Southern|2014|2p=72|Rawson|1994|3p=483}}
Duke e injoruar kryesisht Oktavianin, [[Senati romak|Senati]] e mbuloi me shpërblime Dekim Brutusin dhe u përpoq t'i jepte atij komandën e legjioneve konsullore.{{Sfnm|Rowell|1962|1pp=26–27|Southern|2014|2p=72|Bringmann|2007|3p=291|Goldsworthy|2014|4p=121|Golden|2013|5pp=201–203}} Si përgjigje, Oktaviani qëndroi në Luginën e Po-s dhe refuzoi të ndiqte Antonin.{{Sfnm|Rowell|1962|1p=27|Golden|2013|2pp=201–203}} Në korrik, një ambasadë centurionësh e dërguar nga Oktaviani hyri në Romë; ata kërkuan konsullatën tani vakante për Oktavianin,{{Sfnm|1a1=Chisholm|1a2=Ferguson|1y=1981|1pp=32–33|Southern|2014|2p=74|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4pp=122–123}} me Ciceronin si bashkëkonsull,{{Sfnm|Galinsky|2012|1p=30|Southern|2014|2p=74|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4pp=122–123}} dhe anulimin e dekretit që e shpallte Antonin armik publik.{{Sfn|Rowell|1962|p=27}} Kur kjo u refuzua, Oktaviani marshoi drejt Romës,{{Sfnm|Rowell|1962|1p=27|Southern|2014|2p=74|Goldsworthy|2014|3pp=123–124|Golden|2013|4p=203}} ku nuk hasi në kundërshtim ushtarak. Më 19 gusht 43 p.e.s., në moshën 19-vjeçare, ai u bë konsull së bashku me të afërmin e tij Kuint Pedi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=15|Rowell|1962|2p=28|Galinsky|2012|3pp=30–31|Southern|2014|4pp=83–86|Bringmann|2007|5p=292|Goldsworthy|2014|6p=124|Golden|2013|7p=204|Rawson|1994|8p=485}} Pedi miratoi një ligj që krijoi një tribunal të posaçëm për vrasësit e Çezarit dhe bashkëpunëtorët e tyre të supozuar; Oktaviani kryesoi gjyqin dhe i dënoi e i dëboi në mungesë.{{Sfnm|Welch|2014|1pp=138–145, duke parapëlqyer rrëfimet greke ({{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=3.95.392–3}}; {{Harvnb|Dio|loc=46.48.2–4}}) ndaj versioneve të thjeshtuara në latinisht (sidomos {{Harvnb|Augustus, ''RGDA''|loc=2}})|Southern|2014|2p=88|Bringmann|2007|3pp=292–293|Goldsworthy|2014|4pp=124–125|Rawson|1994|5p=486}}{{Efn|Edhe burra si Sekst Pompeu, që nuk ndodheshin në qytet, u dënuan gjithashtu, edhe pse nuk kishin asnjë lidhje me vrasjen.{{Sfnm|Welch|2014|1pp=138–39 (''RGDA''), 142–43|Goldsworthy|2014|2p=125}}}} Oktaviani gjithashtu e bindi asamblenë kuriate ta adrogonte në familjen e Çezarit, duke ligjëruar pretendimin e tij për adoptim testamentar.{{Sfnm|Lindsay|2009|1pp=xi, 84|Southern|2014|2pp=87–88|Goldsworthy|2014|3p=124|Rawson|1994|4p=486}} Ndërkohë, Antoni krijoi një aleancë me Mark Emil Lepidin, atëherë guvernator i Galisë Narbonensis.{{Sfnm|Syme|1939|1pp=176–186|Southern|2014|2pp=79–80|Bringmann|2007|3p=292|Goldsworthy|2014|4p=121|Golden|2013|5p=201}} Senati e shpalli Lepidin, një cezarian tjetër, armik publik për shkak se iu bashkua Antonit,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=79–80|Bringmann|2007|2p=292|Goldsworthy|2014|3pp=121, 125}} por me kërkesë të Pedit e anuloi shpalljen e dyshes jashtë ligjit, ndërkohë që Oktaviani marshoi në veri për të luftuar Dekim Brutusin dhe për t'u takuar me Antonin.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=89–90|Bringmann|2007|2p=292|Goldsworthy|2014|3p=125}}
=== Triumvirati i Dytë ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Triumvirati i Parë|en|First Triumvirate}}}}
Në një takim pranë [[Bolonja|Bononjës]] në tetor të vitit 43{{Nbsp}}p.e.s., Oktaviani u bashkua me [[Mark Antoni|Mark Antonin]] dhe Lepidin për të formuar {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=triumviratin}}, në dukje për stabilitetin e [[Republika Romake|Republikës Romake]],<ref>{{harvnb|Eck|Takács|2003|p=16}}; {{harvnb|Galinsky|2012|p=42}}; {{harvnb|Burstein|2004|pp=xxi, 21–22}}; {{harvnb|Bringmann|2007|p=295}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=90–92}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=126–127}}</ref> dhe më 27 nëntor {{lang|la|lex Titia}} legalizoi marrëveshjen e tyre për pesë vjet.<ref>{{harvnb|Eck|Takács|2003|p=16}}; {{harvnb|Vervaet|2020|p=24}}; {{harvnb|Southern|2014|p=97, 99}}; {{harvnb|Bringmann|2007|p=296}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=127, 129, 502}}; {{harvnb|Rawson|1994|p=486}}</ref> Triumvirati u dha atyre pushtetin konsullor, të drejtën për të emëruar magistratë dhe i lejoi të ndanin mes tyre provincat që nuk ishin nën kontrollin e {{lang|la|liberatores}} në Lindje.<ref>{{harvnb|Scullard|1982|p=163}}; {{harvnb|Galinsky|2012|p=42}}; {{harvnb|Burstein|2004|pp=xxi, 21–22}}; {{harvnb|Eck|Takács|2003|p=15}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=91–92, 99}}; {{harvnb|Bringmann|2007|pp=295–296}}</ref> Më parë Oktaviani ishte fejuar me Servilinë, të bijën e Servilius Isaurikus, por në vend të saj u fejua me [[Clodia Pulcra (gruaja e Oktavianit)|Klodian]], vajzën e gruas së Antonit, për të konsoliduar bashkimin e tyre politik.<ref>{{harvnb|Galinsky|2012|pp=31, 40}}; {{harvnb|Bringmann|2007|pp=295–296}}; {{harvnb|Southern|2014|pp=93–94}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=134–135}}; {{harvnb|Rawson|1994|p=486}}</ref> Oktaviani gjithashtu hoqi dorë nga konsullata në favor të aleatit të Antonit, Publius Ventidius.<ref>{{harvnb|Southern|2014|pp=93, 100}}; {{harvnb|Goldsworthy|2014|pp=126–127}}</ref>
==== Proskriptimet ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Proskriptimi i Triumviratit të Dytë|en|Proscription of the Second Triumvirate}}}}
[[File:Antony with Octavian aureus.jpg|thumb|upright=1.35|{{lang|la|Aureusi}} që mban portretet e [[Mark Antoni|Mark Antonit]] (majtas) dhe të Oktavianit (djathtas), i emetuar në 41{{Nbsp}}p.e.s. për të shënuar krijimin e {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=Triumviratit të Dytë}}. Të dyja anët mbajnë mbishkrimin {{Smallcaps|{{abbr|III vir rpc|Triumvir Rei Publicae Constituendae}}}}, që do të thotë "Tre burra për rregullimin e Republikës". Legjenda: {{Smallcaps|{{lang|la|{{abbr|m ant|Marcus Antonius}} {{abbr|imp|Imperator}} {{abbr|aug|Augur}}}}{{Efn|{{lang|la|{{Smallcaps|aug}}}} i referohet detyrës fetare të {{lang|la|[[Auguri|augurit]]}}, jo titullit {{lang|la|augustus}} të krijuar në 27{{Nbsp}}p.e.s.}}<ref name="Sear">{{Cite web |last=Sear |first=David R. |title=Common Legend Abbreviations On Roman Coins |url=http://www.davidrsear.com/academy/roman_legends.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070730185143/http://www.davidrsear.com/academy/roman_legends.html |archive-date=2007-07-30 |access-date=2007-08-24 |language=en}}</ref> {{abbr|iiivir|triumvir}} {{abbr|rpc|rei publicae constituendae}} {{abbr|m barbat|Marcus Barbatius}}{{Efn|Marcus Barbatius ishte zyrtar i prerjes së monedhave.}}<ref name="Sear" /> {{abbr|q|quaestor}} {{abbr|p|praetor}}}} / {{Smallcaps|caesar {{abbr|imp|imperator}} {{abbr|pont|pontifex}} iiivir rpc}}.{{Sfn|Sear|2004|p=89}}{{Sfn|Einaudi|2014}}|alt=Monedhë romake antike që paraqet Mark Antonin në avers dhe Oktavianin në revers]]
Triumvirët më pas nisën {{ill|Proskriptimi i Triumviratit të Dytë|en|Proscription of the Second Triumvirate|lt=proskriptimet}}, duke shënjestruar rreth 300 burra dhe duke i shpallur të jashtëligjshëm, të ndarë pothuajse barabar midis senatorëve dhe kalorësve.{{Sfnm|Hinard|1985|1p=269. « {{lang|fr|Au total... on trouve un chiffre d'environ 300 proscrits se répartissant également entre sénateurs et chevaliers.}} »|ps=|Southern|2014|2pp=97–98, duke vënë në dukje shifrat kontradiktore të raportuara nga Apiani dhe Livi, duke sugjeruar se shifra e Apianit prej 300 senatorësh mund të ketë përfshirë ata që ikën dhe shifra e Livit prej 130 senatorësh mund të ketë përfshirë vetëm ata që u vranë}} Mijëra të tjerë pësuan konfiskimin e pasurive.{{Efn|Burimet antike ndryshojnë ndjeshëm për sa i përket numrit të burrave që u shënjestruan. {{Harvnb|Hinard|1985|pp=266–269}} shqyrton dëshmitë. Plutarku, në tre jetëshkrime të ndryshme – ''Brutusi'' (27.6), ''Ciceroni'' (46.2) dhe ''Antoni'' (20.2) – jep përkatësisht numrat 200, pak më shumë se 200 dhe 300. {{Harvnb|Livy, ''Periochae''|loc=120.4}} dha vetëm 130 senatorë dhe, përveç tyre, shumë kalorës. {{Harvnb|Florus|loc=2.16.3}} dha 140 senatorë. {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=4.7}} jep fillimisht 17 emra, përpara se, në dy raunde, të shtoheshin 130 dhe 150 të tjerë. {{Harvnb|Appian, ''Bella Civilia''|loc=4.5.7}} jep gjithashtu një total prej 300 senatorësh dhe rreth 2.000 kalorës,{{Sfn|Southern|2014|pp=97–98}} por kjo shifër përshkruan të gjithë personat që u vranë ose që iu konfiskuan pasuritë midis vitit 43 p.e.s. dhe traktatit të Misenumit në vitin 39 p.e.s.{{Sfn|Hinard|1985|pp=267–268. « {{lang|fr|Mais il n'est pas vraisemblable, compte tenu des chiffres que nous avons cru pouvoir établir pour la première proscription, que la seconde ait pu compter tant de victimes.}} » |ps=}} Numri i viktimave nuk ishte domosdoshmërisht numri i atyre që u proskriptuan; shifrat e dhëna nga Orosius (6.18.10) janë të korruptuara. Rreth 160 prej të proskriptuarve njihen me emër.{{Sfn|Hinard|1985|pp=275–292}}}} Historianët romakë bashkëkohës japin raporte kontradiktore se cili triumvir mbante përgjegjësinë kryesore për {{ill|Proskriptimi në Romën e lashtë|en|Proscription in Ancient Rome|lt=proskriptimet}} dhe vrasjet.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=94–95|Goldsworthy|2014|2p=131}} Megjithatë, burimet pajtohen se proskriptimet bënë të mundur që të tre të eliminonin armiqtë politikë.{{Sfn|Scott|1933|pp=19–20}}{{Efn|[[Vellej Paterkuli]] pohoi se Oktaviani u përpoq të shmangte proskriptimin e zyrtarëve, ndërsa Lepidi dhe Mark Antoni ishin fajtorë për nisjen e tyre.{{Sfn|Scott|1933|p=19}} [[Dion Kasi]] e mbrojti Oktavianin, duke thënë se ai u përpoq të shpëtonte sa më shumë njerëz, ndërsa Mark Antoni dhe Lepidi, duke qenë më të vjetër dhe të përfshirë më gjatë në politikë, kishin shumë më tepër armiq për t'u marrë me ta.{{Sfnm|Scott|1933|1p=19|Southern|2014|2p=94}} Këtë pretendim e hodhi poshtë [[Apiani]], i cili pohoi se Oktaviani ndante të njëjtin interes me Lepidin dhe Mark Antonin për të zhdukur armiqtë e vet.{{Sfn|Scott|1933|p=20}} [[Svetoni]] tha se Oktaviani fillimisht ngurroi të proskriptonte zyrtarë, por i ndoqi armiqtë e vet me më shumë forcë sesa triumvirët e tjerë.{{Sfnm|Scott|1933|1pp=19–20|Southern|2014|2p=95|Goldsworthy|2014|3p=131}} [[Plutarku]] i përshkroi proskriptimet si një shkëmbim të pamëshirshëm dhe të përgjakshëm miqsh dhe familjarësh midis triumvirëve,{{Sfn|Scott|1933|p=19}} ku Oktaviani lejoi proskriptimin e aleatit të tij, [[Ciceroni|Ciceronin]],{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=36–37|Bringmann|2007|2p=293|Southern|2014|3pp=94–95, 99|Goldsworthy|2014|4pp=130–131|Rawson|1994|5p=487}} Mark Antoni atë të xhaxhait të tij, Lucius Julius Caesar (konsull për vitin 64 p.e.s.) dhe Lepidi atë të vëllait të tij, Paullus.{{Sfnm|Scott|1933|1p=19|Southern|2014|2p=98|Goldsworthy|2014|3pp=129–130}} Plutarku këmbënguli se Oktaviani fillimisht e mbrojti Ciceronin, por i popusti Mark Antonit, megjithëse Oktaviani mund të ketë kërkuar gjithashtu vdekjen e Ciceronit.{{Sfn|Southern|2014|pp=73, 94–95}}}}
Triumvirët i nisën proskriptimet pjesërisht për të mbledhur mjete për pagat e trupave të tyre për konfliktin e ardhshëm kundër vrasësve të Çezarit (Mark Bruti dhe Gai Kasius), por qëllimi kryesor ishte heqja e rivalëve të kohës së luftës.{{Sfnm|Galinsky|2012|1pp=36, 42|Scullard|1982|2p=164|Southern|2014|3pp=97, 100–101}} Triumvirët sekuestruan pasuritë e të proskriptuarve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=16|Southern|2014|2pp=96–97|Goldsworthy|2014|3pp=128–133}} Sado të holla u mblodhën, ato ishin të pamjaftueshme,{{Sfnm|Goldsworthy|2014|1p=133|Richardson|2012|2p=37}} prandaj triumvirët vendosën një sërë taksash të reja për të financuar luftën e tyre. Ata rivendosën taksat mbi pronën (''tributum'') dhe krijuan taksa të reja mbi skllevërit; më pas kërkuan edhe vlerësime të pasurisë për taksat mbi gratë e pasura, të cilat u ulën pas një proteste publike të grave në Romë.<ref>{{Harvnb|Richardson|2012|p=37}}. Pas protestave të udhëhequra nga Hortensia, taksat mbi gratë u ulën ndjeshëm. {{Harvnb|Southern|2014|p=101}} thotë se lista e rreth 1.400 grave të regjistruara për të dhënë kontribute për shtetin u reduktua në rreth 400 gra pas protestave të udhëhequra nga Hortensia, të cilat u mbështetën nga motra e Oktavianit dhe nëna e Mark Antonit.
<br />Shih edhe {{Harvnb|Goldsworthy|2014|pp=133–134}} për një përshkrim të ngjashëm të taksës së propozuar mbi 1.400 gra të pasura, të protestës së Hortensias dhe të uljes së taksave të vendosura vetëm mbi 400 gra të pasura. ''Tributum'' dhe pezullimi i tij që nga viti 167 p.e.s.: {{Harvnb|Burton|2012}}.</ref>
==== Beteja e Filipit dhe ndarja e territorit ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta civile e çlirimtarëve|en|Liberators' civil war}} dhe {{ill|Beteja e Filipit|en|Battle of Philippi}}}}
[[Skeda:S0484.4.jpg|thumb|upright=1.35|Një denar i Augustit, i prerë rreth vitit 18 p.e.s. Ana e përparme: CAESAR AVGVSTVS; ana e pasme: Kometa e Çezarit me tetë rreze dhe një bisht të kthyer lart; DIVVS IVLIV[S], "Jul Çezari hyjnor".|alt=Monedhë romake antike që paraqet Augustin në anën e përparme dhe një përkujtim për babanë e tij birësues, Jul Çezarin, në anën e pasme]]
Më 1 janar 42 p.e.s., me Lepidin si konsull,{{sfn|Goldsworthy|2014|p=134}} [[Senati romak|Senati]] e njohu pas vdekjes së tij [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] si një hyjni të shtetit romak, {{Lang|la|divus Iulius}}. Oktaviani arriti ta përparonte çështjen e tij duke theksuar se ishte {{Lang|la|divi filius}} ('biri i të hyjnizuarit').{{sfnm|Syme|1939|1p=202|Southern|2014|2pp=101–102|Goldsworthy|2014|3p=134}} [[Mark Antoni]] dhe Oktaviani pastaj udhëhoqën njëzet e tetë legjione drejt lindjes kundër Brutusit dhe Kasit,{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=17|Southern|2014|2pp=80–82, 104|Bringmann|2007|3pp=290, 297|Goldsworthy|2014|4pp=115–116, 135–136}} të cilët i mundën pas dy betejave në Filipi, në [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoni]], në tetor 42 p.e.s. Bruti dhe Kasi të dy kryen vetëvrasje.{{sfnm|Roller|2010|1p=75|Galinsky|2012|2p=42|Burstein|2004|3pp=xxi, 22–23|Southern|2014|4pp=104–106|Bringmann|2007|5p=297|Goldsworthy|2014|6pp=137–142}} Duke marrë meritat për të dyja fitoret, Mark Antoni e quajti Oktavianin frikacak për faktin se i kishte dorëzuar kontrollin e drejtpërdrejtë ushtarak {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa|lt=Mark Vipsan Agrippës}}.{{sfn|Eck|Takács|2003|pp=17–18}} Oktaviani ishte i shtrirë në shtrat për shkak të sëmundjes gjatë betejës së parë,{{sfnm|Southern|2014|1pp=104, 106|Galinsky|2012|2p=32|Goldsworthy|2014|3pp=136–137}} me sa thuhet, u largua nga komanda e kampit sipas këshillës së mjekut,{{sfnm|Galinsky|2012|1p=32|Goldsworthy|2014|2p=141}} por e pushtoi kampin e Brutusit gjatë betejës së dytë.{{sfn|Southern|2014|p=106}}
[[Skeda:Head of Octavian, dating to the Triumvirate at the time of the Battle of Philippi (42 BC), the oldest portrait known, Moi, Auguste, Empereur de Rome exhibition, Grand Palais, Paris - 14651195355.jpg|thumb|upright|left|Kokë e skulpturuar prej mermeri e triumvirit Oktavian, e datuar afërsisht në kohën e Betejës së Filipit në 42 p.e.s., Muzeu Arkeologjik në Spoleto|alt=Bust romak prej mermeri i Oktavianit; një pjesë e hundës dhe e mjekrës janë të dëmtuara.]]
Pas Filipit, triumvirët i ndanë përsëri provincat. Lepidi u dyshua për bashkëpunim me {{ill|Sekst Pompeu|en|Sextus Pompey|lt=Sekst Pompeun}},{{sfnm|Bringmann|2007|1p=297|Southern|2014|2p=108|Goldsworthy|2014|3p=143–144}} gjeneralin renegat të cilit Senati kundër Çezarit i kishte dhënë komandën mbi të gjitha brigjet e [[Deti Mesdhe|Mesdheut]] në 43 p.e.s.{{sfnm|Southern|2014|1pp=82–83, Fig. 3.2|Goldsworthy|2014|2pp=156–157}}{{efn|Në një vendim të ratifikuar më 20 mars 43 p.e.s., Senati i dha Sekst Pompeut funksionin e {{Lang|la|praefectus classis et orae maritimae}} për marinën romake, duke i dhënë kontrollin mbi të gjitha zonat bregdetare të Detit Mesdhe.}} Galia Cisalpine u bashkua me [[Italia romake|Italinë]] dhe iu dha Oktavianit bashkë me provincat e {{ill|Hispania Citerior|en}} dhe {{ill|Hispania Ulterior|en}}, të cilat Lepidi duhej t'i lëshonte.{{sfnm|Southern|2014|1pp=107–108|Bringmann|2007|2pp=296–298|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2003|3p=18|Goldsworthy|2014|4pp=127, 143–144, 153}} [[Mark Antoni]] udhëtoi drejt lindjes, në Egjipt, ku u aleatua me [[Kleopatra|Kleopatrën]], një sundimtare kliente romake, ish-dashnore e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] dhe nëna e djalit të Çezarit, {{ill|Cezarioni|en|Caesarion|lt=Cezarionit}}.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Roller|2010|2pp=4–5, 69–71, 74, 76–83|Burstein|2004|3pp=xxi–xxii, 20–21, 23–25|Southern|2014|4pp=63–64|Goldsworthy|2014|5pp=74–75, 143, 154, 180–181}} Përveç provincave lindore, Mark Antoni kontrollonte Galia Comata dhe ia mori Galia Narbonensis Lepidit, i cili mbeti me provincën e Afrikës.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Roller|2010|2p=76|Southern|2014|3p=108|Goldsworthy|2014|4pp=143–144}}
Oktavianit i mbeti detyra të vendoste dhjetëra mijëra veteranë të liruar nga shërbimi në Itali.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Galinsky|2012|2pp=42–43|Southern|2014|3p=108|Bringmann|2007|4p=298|Goldsworthy|2014|5p=144}} Edhe ata që kishin luftuar për vrasësit e Çezarit kërkonin të vendoseshin, si masë për t'i qetësuar.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=18|Southern|2014|2p=108}} Meqenëse nuk kishte mbetur më tokë publike, Oktaviani zgjodhi t'u konfiskonte tokë qytetarëve, në vend që t'i hidhëronte ushtarët, të cilët mund të përbënin një kërcënim real për regjimin në Itali.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=18–19|Southern|2014|2pp=108–109|Bringmann|2007|3p=298|Goldsworthy|2014|4p=144}} Vendosjet prekën rreth tetëmbëdhjetë qytete, ku popullsi të tëra u dëbuan plotësisht ose pjesërisht.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|Galinsky|2012|2pp=42–43|Bringmann|2007|3p=298|Goldsworthy|2014|4p=144}}
==== Lufta e Perusias, aleancat martesore dhe Brundisiumi ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Perusias|en|Perusine War}}, {{ill|Traktati i Brundisiumit|en|Treaty of Brundisium}}}}
[[Skeda:Aureus of Antony & Octavian, 40 BC.jpg|thumb|upright=1.35|''Aureus'' romak që mban portretet e [[Mark Antoni|Mark Antonit]] (majtas) dhe të Oktavianit (djathtas), i emetuar për të kremtuar pajtimin e tyre në tetor 40 p.e.s.|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Antonin në avers dhe Oktavianin në revers]]
[[Skeda:Cleopatra Tetradrachm Antiochia.jpg|thumb|upright=1.35|[[Kleopatra|Kleopatra]] dhe [[Mark Antoni|Mark Antoni]] përkatësisht në avers dhe revers të një tetradrahme argjendi të prerë në punishten e monedhave të Antiohisë në vitin 36 p.e.s., me legjenda greke|alt=Monedhë argjendi që paraqet portretet e Kleopatrës dhe Mark Antonit]]
Këto koloni veteranësh i sollën Oktavianit pakënaqësi të gjerë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=43|3a1=Southern|3y=2014|3pp=109–111|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=298|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=144–145}} Të pakënaqurit u bashkuan rreth vëllait të [[Mark Antoni|Mark Antonit]], {{ill|Luci Antoni|en|Lucius Antonius (brother of Mark Antony)|lt=Luci Antonit}} (Lucius Antonius), të cilin e mbështeste shumica në [[Senati romak|Senatin romak]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=40|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=134–135, 152–153}} Ndërkohë, Oktaviani kërkoi divorc nga [[Clodia Pulcra (gruaja e Oktavianit)|Klodia Pulkra]], e bija e {{ill|Fulvia|en|Fulvia|lt=Fulvias}}, gruas së Mark Antonit. Ai ia ktheu Klodian nënës së saj, Fulvias, duke pohuar se martesa e tyre nuk ishte konsumuar kurrë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=36, 40, 43|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=145}} Fulvia dhe Luci Antoni më pas mblodhën një ushtri në Itali për të luftuar për të drejtat e Antonit kundër Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=111–112|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=145}} Luci Antoni madje e mori për pak kohë [[Roma|Romën]], duke detyruar Lepidin dhe dy legjionet e tij të largoheshin nga qyteti.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=19|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=36, 40, 43|3a1=Southern|3y=2014|3pp=112–113|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=298|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=145–146}} Megjithatë, ushtria romake varej ende nga triumvirët për pagat e saj.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=19}} Luci Antoni dhe aleatët e tij përfunduan në një rrethim mbrojtës në {{ill|Perusia|en|Perusia}}, ku Oktaviani i detyroi të dorëzoheshin në shkurt 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Rowell|1y=1962|1p=32|2a1=Southern|2y=2014|2pp=112–113, 129|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=298|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=146–147}} Oktaviani e la të gjallë Luci Antonin, ndërsa Fulvia iku në Sikion, në Greqi,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=130|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=155}} dhe vdiq pak më pas.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=36|3a1=Southern|3y=2014|3p=113|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=146}} Më 15 mars, në përvjetorin e {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjes së Jul Çezarit]], Oktaviani ekzekutoi 300 senatorë dhe kalorës romakë për aleancën e tyre me Luci Antonin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Rowell|2y=1962|2p=32|3a1=Southern|3y=2014|3p=113}}{{Efn|Historiani Adrian Goldsworthy e minimizon këtë ngjarje si një ekzagjerim të mundshëm për shkak të thashethemeve dhe legjendave të ruajtura në burimet parësore: "Thashethemet dhe propaganda armiqësore shpejt e shndërruan këtë në një masakër tjetër të tmerrshme, me 300 qytetarë të shquar që u flijuan për shpirtin e [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] – një shpikje e frymëzuar pa dyshim nga vrasja e robërve [[Troja|trojanë]] nga [[Akili|Akili]] në varrimin e shokut të tij, [[Patrokli|Patroklit]], në ''[[Iliada|Iliadën]]''. [[Svetoni|Svetoni]] pohon se triumviri i ri u përgjigj lutjeve për mëshirë dhe justifikimeve me fjalët lakonike "Ai duhet të vdesë" ose "Ti duhet të vdesësh" – {{Lang|la|moriendum esse}} në [[Gjuha latine|latinisht]]. Megjithatë, në përgjithësi hakmarrjet ishin të kufizuara. Ushtarët rebelë u falën, dhe shumë prej tyre, pa dyshim, u rekrutuan në legjionet e Çezarit. Luci Antonit jo vetëm që iu la jeta, por u dërgua të qeverisë një nga provincat romake të Spanjës."{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=146}}}} Perusia u plaçkit gjithashtu,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=146}} ndonëse nuk është e qartë kush i nisi zjarret.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=20}} Këto hakmarrje njollosën reputacionin e Oktavianit.{{Sfn|Southern|2014|pp=82–83, 131, 133, Fig. 3.2}}
[[Skeda:(Toulouse) Livie Musée Saint-Raymond Ra 340.jpg|thumb|upright|Bust romak i [[Livia Drusilla|Livia Drusillës]], bashkëshortes së tretë të Augustit, Muzeu Saint-Raymond, Francë|alt=Bust mermeri i Livia Drusilla]]
Sekst Pompeu (Sextus Pompeius) konfirmoi kontrollin e tij mbi [[Siçilia|Siçilinë]] si pjesë e një marrëveshjeje me triumviratin në vitin 40 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=162|2a1=Southern|2y=2014|2pp=133|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=299}} dhe fitoi kontrollin e Sardenjës dhe Korsikës në vitin 39 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Southern|2y=2014|2p=130|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=153–154, 156}} Të dy, Antoni dhe Oktaviani, kërkuan një aleancë me të.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=40–41|3a1=Southern|3y=2014|3p=123|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=156}} Oktaviani krijoi një aleancë të përkohshme në vitin 40 p.e.s. kur u martua me [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skriboninë]], një teze e gruas së Sekst Pompeut.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=20|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=41|3a1=Southern|3y=2014|3pp=123, 137–138|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299, ndonëse ai përmend vetëm divorcin e Oktavianit nga [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skribonia]] dhe martesën me [[Livia Drusilla]], e jo lindjen e [[Julia (bija e Augustit)|Julias]]}} Një vit më vonë, Skribonia lindi fëmijën e vetëm të Oktavianit që mbijetoi, [[Julia (bija e Augustit)|Julian]], në të njëjtën ditë kur ai u divorcua prej saj për t'u martuar me [[Livia Drusilla]].{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=40–41|2a1=Southern|2y=2014|2pp=123, 137–138|3a1=Hurley|3y=2004|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299, i cili përmend Tiberi Klaudi Neronin duke u divorcuar nga Livia Drusilla që ajo të mund të martohej me Oktavianin, por nuk përmend se Livia ishte tashmë shtatzënë kur ajo frekuentonte Oktavianin}} Kur Livia nisi lidhjen e saj me Oktavianin, ajo ishte tashmë e martuar me Tiberi Klaudi Neronin (Tiberius Claudius Nero), kishte një djalë, [[Tiberi|Tiberin]], me Neronin dhe ishte shtatzënë me fëmijën e tyre të dytë. Ajo lindi djalin e saj të dytë, Drususin, disa muaj pas divorcit nga Neron dhe martesës me Oktavianin.{{Sfn|Freisenbruch|2017|p=121}} Më vonë Livia pati një fëmijë tjetër me Oktavianin, i cili lindi [[Lindja e parakohshme|para kohe]] dhe nuk mbijetoi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=46|3a1=Roller|3y=2010|3pp=83–84|4a1=Burstein|4y=2004|4p=xxii, 25|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=154, 181}}
Ndërsa ndodhej në Egjipt, Antoni kishte nisur një lidhje me [[Kleopatra|Kleopatrën]] dhe kishte pasur tre fëmijë me të.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=46|2a1=Roller|2y=2010|2pp=83–84|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=154, 181}}{{Efn|Fëmijët e Mark Antonit me Kleopatrën ishin binjakët Aleksandër Helios dhe Kleopatra Selena II, të lindur në vitin 40 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=46|2a1=Roller|2y=2010|2pp=83–84|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=154, 181}} dhe djali i tyre Ptolemeu Filadelfi, i lindur në vitin 36 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=96|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=181–182|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxii, 25–26}}}} Provincat galike të Antonit kaluan në duart e Oktavianit pas vdekjes së legatit të Antonit, Kuint Kalenit (Quintus Calenus), në vitin 40 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=298|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=153}} I vetëdijshëm për marrëdhënien e tij gjithnjë e më të tensionuar me Oktavianin, Antoni e la Kleopatrën; ai lundroi për në Itali në vitin 40 p.e.s. me një forcë të madhe për t'u kundërvënë Oktavianit dhe e rrethoi Brundisiumin, por ushtritë e tyre, që u rebeluan, i detyruan të pajtoheshin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Eder|2y=2005|2p=19|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=44|4a1=Southern|4y=2014|4pp=130–131|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=153–156}} Në fund të vitit 40 p.e.s., triumvirët e ndanë perandorinë mes Antonit në lindje, Oktavianit në perëndim dhe Lepidit në Afrikë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=21|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=44|3a1=Southern|3y=2014|3pp=130–131|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=299|5a1=Burstein|5y=2004|5p=25|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6pp=155–156}}{{Efn|Italia iu la e hapur të gjithëve për rekrutimin e ushtarëve, por në realitet kjo dispozitë ishte e padobishme për Antonin.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=21}}}} Tani në një pozitë më të fortë për shkak të kërcënimit partik në provincat e Antonit, Oktaviani i dha Antonit motrën e tij, Oktavia e Vogël (Octavia Minor), për grua.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=299|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=24–25|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=154}}
==== Lufta kundër Sekst Pompeut dhe mërgimi i Lepidit ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Siçilisë|en|Bellum Siculum}}}}
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Pakti i Misenumit|en|Pact of Misenum}} dhe {{ill|Fushatat ushtarake të Oktavianit në Iliri|en|Octavian's military campaigns in Illyricum}}}}
[[File:Denarius Sextus Pompeius-Scilla.jpg|thumb|upright=1.35|Një ''denarius'' i {{ill|Sekst Pompeu|en|Sextus Pompey|lt=Sekst Pompeut}}, i prerë për të shënuar fitoren e tij mbi flotën e Oktavianit. Ana e përparme: vendi ku ai mundi Oktavianin, Farosi i [[Mesina|Mesinës]], i zbukuruar me një statujë të Neptunit; përpara saj një galerë e zbukuruar me akvilë, skeptër dhe trident; ''MAG. PIVS IMP. ITER''. Ana e pasme: përbindëshi {{ill|Skila|en|Scylla}}, me trupin e saj të përbërë nga qen dhe bishta peshqish, duke përdorur një timon si çomangë. Mbishkrimi: ''PRAEF[ECTUS] CLAS[SIS] ET ORAE MARIT[IMAE] EX S. C.''|alt=Një monedhë e lëshuar nga Sekst Pompeu, rivali i Oktavianit, që paraqet një anije dhe një statujë të Neptunit në anën e përparme dhe përbindëshin Skila në anën e pasme]]
Përpara betejave të Filipit, Oktaviani kishte dërguar Salvidienus Rufusin për ta larguar Sekst Pompeun nga [[Siçilia]], por pas disfatës së Rufusit, triumvirët njohën komandën e Sekstit mbi Mesdheun në Brundizium në vitin 40 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=82 (Fig. 3.2), 104, 133}} Kur Seksti rifilloi bllokadën, një turmë e uritur dhe e zemëruar në Romë fajësoi Oktavianin dhe [[Mark Antoni|Mark Antonin]], dhe i sulmoi ata në fillim të vitit 39 p.e.s.; forcat e Antonit shpëtuan Oktavianin dhe shpërndanë turmën.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=158–159}} Në vitin 39 p.e.s. u arrit një marrëveshje tjetër e përkohshme paqeje në Misenum. Seksti hoqi bllokadën ndaj Italisë pasi Oktaviani i dha [[Sardenja|Sardenjën]], [[Korsika|Korsikën]], [[Siçilia|Siçilinë]] dhe [[Peloponezi|Peloponezin]], dhe i siguroi një pozicion të ardhshëm në konsullatë.{{Sfnm|Eder|2005|1p=19|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=22|Galinsky|2012|3p=44|Southern|2014|4pp=133–134, Figura 4.3|Bringmann|2007|5p=299|Goldsworthy|2014|6p=159}}{{Efn|Sipas Patricia Southern, kushtet e tjera të Paktit të Misenumit përfshinin pozicionin e Sekst Pompeut si konsull i zgjedhur për vitin 38 p.e.s. (me [[Mark Antoni|Mark Antonin]] të caktuar konsull për të njëjtin vit), lejimin që ai të bashkohej me kolegjin e [[Auguri|augurëve]] dhe caktimin e tij si përgjegjës për mirëmbajtjen e furnizimit me grurë të Romës, por ai nuk lejohej të vendoste asnjë prej trupave të tij në Italinë Romake.{{Harvnb|Southern|2014|p=134}} <br />Sipas Klaus Bringmann, Sekst Pompeut iu garantua konsullata për vitin 35 p.e.s. dhe u bë përgjegjës për menaxhimin e furnizimit me grurë të Romës.{{Harvnb|Bringmann|2007|p=299}} <br />Si Southern ashtu edhe Bringmann tregojnë se disa ''liberatores'' republikanë të dënuar me proskriptim u amnistuan dhe u lejuan të ktheheshin në Romë.{{Harvnb|Bringmann|2007|p=299}}, {{Harvnb|Southern|2014|p=134}} <br />Duke cituar [[Apiani|Apianin]] (''BCiv'' 5.73), historikja Kathryn Welch pohon se Sekst Pompeu ishte konsull i zgjedhur së bashku me Oktavianin për vitin 33 p.e.s.{{Harvnb|Welch|2002|p=51}} <br />Historiani Adrian Goldsworthy pranon pretendimet për Siçilinë, Sardenjën, Korsikën, Peloponezin dhe kolegjin e augurëve, por thotë se «djali i Pompeut ishte planifikuar të bëhej konsull në vitin 33 p.e.s., në zgjedhje të kontrolluara nga triumvirati».{{Harvnb|Goldsworthy|2014|p=159}}}}
Marrëveshja midis triumviratit dhe Sekstit filloi të prishej kur Oktaviani u shkurorëzua nga [[Scribonia (gruaja e Oktavianit)|Skribonia]] dhe u martua me [[Livia Drusilla|Livia Drusillën]] në vitin 38 p.e.s.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=23}} Pasi Antoni refuzoi të hiqte dorë nga Peloponezi, Seksti rivendosi bllokadën e tij, duke nxitur trazira ushqimore në Romë.{{Sfn|Southern|2014|pp=138–139}} Komandanti detar i Sekstit, Menas, dezertoi dhe dorëzoi [[Korsika|Korsikën]] dhe [[Sardenja|Sardenjën]].{{Sfnm|Scullard|1982|1p=163|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=24|Goldsworthy|2014|3p=165}} Megjithatë, pasi forcat detare të Oktavianit u mundën në Kume,{{Sfn|Southern|2014|p=139}} Oktavianit i mungonin burimet për t'u përballur i vetëm me Sekstin, prandaj kërkoi ndihmën e Antonit, duke zgjatur mandatet e tyre për një periudhë tjetër pesëvjeçare që filloi në vitin 37 p.e.s.{{Sfnm|Scullard|1982|1p=163|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=24|Southern|2014|3pp=139–140|Bringmann|2007|4pp=299–300|Roller|2010|5pp=89–90|Goldsworthy|2014|6p=166}}
Duke e mbështetur Oktavianin, Antoni priste të fitonte mbështetje për fushatën e tij kundër partëve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=24|Roller|2010|2pp=89–90|Goldsworthy|2014|3p=166}} Në [[Tarenti|Tarent]], në mesin e vitit 37 p.e.s.,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=139–140|Bringmann|2007|2pp=299–300|Roller|2010|3pp=89–90|Goldsworthy|2014|4p=166}} Antoni siguroi 120 anije që Oktaviani t'i përdorte kundër Sekstit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=25|Galinsky|2012|2p=46|Southern|2014|3pp=139|Bringmann|2007|4pp=299–300|Goldsworthy|2014|5p=166}}
ndërsa Oktaviani duhej t'i dërgonte [[Mark Antoni|Mark Antoniut]] 20.000 legjionarë për t'i përdorur kundër Perandorisë Partike. Dy vjet më vonë, Oktaviani dërgoi vetëm një të dhjetën e numrit të premtuar, gjë që Mark Antoni e konsideroi provokim.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=25|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=46|3a1=Southern|3y=2014|3pp=139, 154|4a1=Bringmann|4y=2007|4pp=299–300|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28|6a1=Roller|6y=2010|6pp=97–98}} Ndërkohë, Oktaviani i ngarkoi Agripës krijimin e portit artificial Portus Julius për stërvitjen dhe ndërtimin e anijeve të flotës detare të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=141|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=45|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=299|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=166–167}}
[[File:Denarius of Lepidus and Octavian (obverse).jpg|thumb|upright|left|Denari i vitit 42 p.e.s. që paraqet Mark Emili Lepidin (Marcus Aemilius Lepidus); mbishkrimi thotë {{Lang|la|III v(ir) r(ei) p(ublicae) c(onstituendae) Lepidus pont(ifex) max(imus)}} ('triumvir për rregullimin e [[Republika Romake|republikës]], Lepidi, {{Lang|la|pontifex maximus}}').|alt=Monedhë romake e lashtë që paraqet Lepidin]]
Oktaviani dhe Lepidi nisën një operacion të përbashkët kundër Sekst Pompeut në [[Siçilia|Siçili]] më 36 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=25–26|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=38, 44–45|3a1=Southern|3y=2014|3p=141|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=166–168}} Oktaviani pësoi një fundosje anijeje në Siçili,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=141–142|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=167–169}} por Agripa e mundi Sekstin në Mylae në gusht{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=141–142|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=300|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=168}} përpara se të shkatërronte pothuajse plotësisht forcat e Sekstit në Naulochus në shtator.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=44–45|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Southern|3y=2014|3pp=142, 145–146|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=168}} Seksti u largua drejt lindjes, por Mark Antoni e ekzekutoi në Milet më 35 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=47|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Southern|3y=2014|3p=142|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=300|5a1=Roller|5y=2010|5p=98|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=172}}
Ndërsa Lepidi dhe Oktaviani pranonin dorëzimin e trupave të Sekstit, Lepidi u përpoq ta merrte [[Siçilia|Siçilinë]] për vete. Megjithatë, trupat e Lepidit e braktisën pasi Oktaviani i korruptoi me para.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=26|2a1=Southern|2y=2014|2p=142–143|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=300|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=170–171|5a1=Galinsky|5y=2012|5p=38}} Oktaviani e detyroi Lepidin të tërhiqej nga jeta publike, por i lejoi të mbetej {{Lang|la|pontifex maximus}} ('pontifiku suprem').{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=164|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=26|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=38|4a1=Southern|4y=2014|4pp=143, 146|5a1=Bringmann|5y=2007|5p=300|6a1=Roller|6y=2010|6p=98|7a1=Burstein|7y=2004|7p=27|8a1=Goldsworthy|8y=2014|8pp=171–172}} Oktaviani mbrojti të drejtat pronësore të qytetarëve romakë, vendosi jashtë Italisë ushtarët e tij të demobilizuar{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=26–27|2a1=Southern|2y=2014|2p=147|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=300}} dhe ua ktheu 30.000 skllevër pronarëve të tyre romakë pasi këta kishin ikur për t'u bashkuar me ushtrinë dhe marinën e Sekstit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=26–27}} Për të garantuar sigurinë e familjes së tij pas kthimit në Romë, ai bëri që [[Senati romak|Senati]] t'i jepte atij, bashkëshortes dhe motrës së tij imunitetin tribunor, ose {{Lang|la|sacrosanctitas}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=27–28|2a1=Southern|2y=2014|2pp=143–145}}
Pas mundjes së Sekstit, Oktaviani zhvilloi një fushatë në Ilirik (në atë që sot është Kroacia).{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=148–150|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=174–178}} Gjatë fushatës së parë, më 35 p.e.s., ai shkatërroi Segestën (Siscia e sotme) dhe u plagos nga shembja e një rampe rrethimi kur rrethoi Metulum (përgjatë lumit Kolpa).{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=149|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=175–177}} Senati lavdëroi këto përpjekje, edhe pse Oktaviani e shtyu triumfin për fitoret e tij,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=149–150, 154|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=177–178}} dhe vetëm më vonë njohu kontributet e komandantëve Agripa dhe Statilius Taurus.{{Sfn|Southern|2014|pp=149–150, 154}}{{Efn|Megjithatë, si Oktaviani ashtu edhe gjeneralët e Mark Antonit festuan triumfe gjatë viteve 30 p.e.s. Për shembull, Statilius Taurus festoi një triumf më 34 p.e.s. dhe më vonë ndërtoi amfiteatrin e parë plotësisht prej guri në Romë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=178–179}} Gjenerali i Mark Antonit, Publius Ventidius, mori një triumf për mbrojtjen e Sirisë romake më 38 p.e.s. kundër pushtimit të udhëhequr nga Pacorus I i Partisë.{{Sfn|Southern|2014|p=150}}}}
==== Lufta me Antonin dhe Kleopatrën ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Lufta e Aktiumit|en|War of Actium}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Mbretërimi i Kleopatrës|en|Reign of Cleopatra}}}}
[[Skeda:Sir Lawrence Alma-Tadema - The Meeting of Antony and Cleopatra.jpg|thumb|''Antoni dhe Kleopatra'', nga Lawrence Alma-Tadema, pikturuar më 1885|alt=Pikturë me vaj që paraqet Kleopatrën dhe një flautiste në një anije në plan të parë, ndërsa dy burra, njëri prej të cilëve është Mark Antoni, shikojnë nga një anije tjetër]]
Në vitin 36 p.e.s., Oktaviani deklaroi se luftërat civile kishin përfunduar dhe propozoi që ai dhe [[Mark Antoni|Antoni]] të hiqnin dorë nga posti i triumvirit; Antoni refuzoi.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=20|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=300}} Fushata e Antonit kundër Partisë në vitin 36 p.e.s. u shndërrua në një dështim katastrofik dhe i shkatërroi reputacionin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=29|2a1=Roller|2y=2010|2pp=97–98|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=27–28|4a1=Southern|4y=2014|4pp=151, 153–154|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=172–173}} 2.000 legionarët e vetëm që Oktaviani i dërgoi Antonit, të cilët udhëtonin me bashkëshorten e Antonit, Oktavia, mezi mjaftonin për të rimbushur forcat e humbura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=29|2a1=Roller|2y=2010|2pp=97–98|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=27–28|4a1=Southern|4y=2014|4pp=151, 153–154}} Nga ana tjetër, [[Kleopatra|Kleopatra]], me pasurinë e saj të jashtëzakonshme, mund t'i rikthente ushtrisë së tij fuqinë e plotë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=29–30|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=41, 46|3a1=Southern|3y=2014|3p=151|4a1=Roller|4y=2010|4p=97|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28}} Fëmija i tretë i Kleopatrës dhe i Antonit, {{ill|Ptolemeu Filadelfi|en|Ptolemy Philadelphus (son of Cleopatra)}}, lindi në vitin 36 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=96|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=xxii, 25–26|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=181–182}} prandaj në vitin 35 p.e.s. Antoni vendosi ta dërgonte përsëri në Romë bashkëshorten e tij, Oktavia.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=29–30|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=41, 46|3a1=Southern|3y=2014|3p=154|4a1=Roller|4y=2010|4pp=5, 97–98|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=27–28|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=182}} Oktaviani e sulmoi Antonin sepse ai e kishte hedhur poshtë bashkëshorten romake për hir të një mbretëreshe të huaj.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=30|2a1=Roller|2y=2010|2pp=5, 98|3a1=Southern|3y=2014|3pp=153–154|4a1=Bringmann|4y=2007|4p=301|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=182}} Ai gjithashtu kërkoi të bindte [[Senati romak|Senatin]] se Antoni kishte ambicie për të zvogëluar epërsinë e [[Roma|Romës]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=30|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=302|3a1=Southern|3y=2014|3pp=125–126, 152–154|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=183–185}} Kur Oktaviani mori konsullatën e vitit 33 p.e.s., ai e hapi seancën e Senatit me një sulm të ashpër ndaj dhurimeve të titujve dhe territoreve që Antoni u kishte bërë të afërmve të tij dhe Kleopatrës, që më vonë u quajtën {{ill|Dhurimet e Aleksandrisë|en|Donations of Alexandria}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=31|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=302|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=46–47}}
Në fillim të vitit 32 p.e.s., në mes të një lufte intensive propagandistike me Oktavianin, Antoni u shkurorëzua nga Oktavia.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=47–48|2a1=Roller|2y=2010|2p=135|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Burstein|4y=2004|4p=xxii, 29|5a1=Southern|5y=2014|5pp=152–154}} Konsujt e rinj Gaius Sosius dhe Gnaeus Ahenobarbus mbështetën Antonin dhe kërcënuan se do të shfuqizonin autoritetin triumviral të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=48–50|2a1=Southern|2y=2014|2pp=155, 157–158|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=186}} Kjo e shtyu Oktavianin të hynte në ndërtesën e Senatit dhe të denonconte Antonin dhe Sosiusin; të dy konsujt dhe shumë senatorë atëherë u larguan nga Roma për t'u bashkuar me Antonin.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=48–50|2a1=Roller|2y=2010|2p=134|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Burstein|4y=2004|4pp=29–30|5a1=Southern|5y=2014|5p=158|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=186}} Megjithatë, dy nga mbështetësit kryesorë të Antonit, Munatius Plancus dhe Marcus Titius, kaluan në anën e Oktavianit në vjeshtë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=32–34|2a1=Roller|2y=2010|2p=135|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=303|4a1=Southern|4y=2014|4p=159|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=186–187}} Ata i ofruan atij informacione thelbësore për testamentin e Antonit, të cilin Antoni e bëri publik pasi marshoi drejt Tempullit të Vestës. Testamenti do t'u kishte dhënë bijve të tij territoret e pushtuara nga romakët si mbretëri që ata t'i sundojnë dhe do të kishte caktuar [[Aleksandria|Aleksandrinë]] si vendin e një varri për atë dhe Kleopatrën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=34–35|2a1=Eder|2y=2005|2pp=21–22|3a1=Roller|3y=2010|3pp=135–136|4a1=Galinsky|4y=2012|4p=50|5a1=Burstein|5y=2004|5p=29|6a1=Southern|6y=2014|6p=159|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=186–187}}
[[File:Castro Battle of Actium.jpg|thumb|left|''Beteja e Aktiumit'', nga Laureys a Castro, pikturuar më 1672, Muzeu Kombëtar Detar, Londër|alt=Pikturë me vaj që tregon ushtarë të ndryshëm të përfshirë në një betejë detare, ndërsa një anije fundoset në plan të parë]]
Në fund të vitit 32 p.e.s., [[Senati romak]] i anuloi [[Mark Antoni|Mark Antonit]] konsullatën e ardhshme dhe i shpalli luftë [[Kleopatra|Kleopatrës]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=35|2a1=Eder|2y=2005|2p=22|3a1=Roller|3y=2010|3pp=5, 136–137|4a1=Galinsky|4y=2012|4p=50|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=xxii, 30|6a1=Southern|6y=2014|6pp=125–126, 160|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7p=188|8a1=Jones|8y=2006|8p=147}}{{Efn|Siç vënë në dukje historianët Duane W. Roller, Adrian Goldsworthy, Patricia Southern dhe Prudence Jones, lufta iu shpall në mënyrë specifike Kleopatrës dhe mbretërisë së saj Ptolemeike, jo bashkëqytetarit Mark Antonit, çka ishte më e lehtë për t'ia shitur [[Romakët|popullit romak]], i cili i druhej luftërave të reja civile mes romakëve, por mund të pranonte një luftë kundër një mbretëreshe të huaj që përbënte një kërcënim legjitim. Për më tepër, Roller thekson se bazat ligjore të luftës mbështeteshin në faktin se Kleopatra po armatoste dhe furnizonte në mënyrë të paligjshme trupa për një qytetar privat romak, Mark Antonin, autoriteti triumviral i të cilit tashmë teknikisht kishte skaduar.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1p=188|2a1=Roller|2y=2010|2pp=136–137|3a1=Southern|3y=2014|3pp=125–126|4a1=Jones|4y=2006|4pp=147}}{{Sfn|Roller|2010|pp=136–137}}}} Oktaviani përdori pushtetet e jashtëzakonshme për të bërë burrat e moshës ushtarake në të gjithë [[Republika Romake|Republikën Romake]] të betoheshin për besnikëri ndaj tij.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=51–52|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=303|3a1=Southern|3y=2014|3pp=157, 160–161|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=188}} Në fillim të vitit 31 p.e.s., ndërsa Mark Antoni dhe Kleopatra u nisën drejt Greqisë, forcat e Oktavianit nën komandën e Agripës kaluan Detin Adriatik{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=53|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=303–304|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=189}} dhe i shkëputën forcat e tyre kryesore nga rrugët e furnizimit në [[Deti Jon|Detin Jon]].{{Sfn|Galinsky|2012|pp=53–55}} Oktaviani më pas zbarkoi në Epir{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=189}} dhe vazhdoi të marshonte drejt jugut.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Southern|2y=2014|2p=162|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=189}} Të bllokuar në tokë dhe në det, njerëzit e Antonit filluan të dezertonin ndërsa Oktaviani përgatitej për betejë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=37|2a1=Roller|2y=2010|2p=138|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=53–55|4a1=Southern|4y=2014|4p=163|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=189}}
[[File:Venus and Cupid from the House of Marcus Fabius Rufus at Pompeii, most likely a depiction of Cleopatra VII.jpg|thumb|Kjo pikturë murale romake e mesit të shekullit I p.e.s. në Shtëpinë e Marcus Fabius Rufus, {{ill|Pompeji|en|Pompeii}}, ka shumë të ngjarë të paraqesë [[Kleopatra|Kleopatrën VII]] të Egjiptit Ptolemeik si Venus Genetrix, me djalin e saj {{ill|Cezarioni|en|Caesarion|lt=Cezarionin}} si Kupid, me pamje të ngjashme me statujën tani të humbur të Kleopatrës që ngriti [[Jul Çezari]] në Tempullin e Venus Genetrix (brenda Forumit të Çezarit). Pronari i shtëpisë e murosi dhomën që përmbante këtë pikturë, me shumë gjasë në reagim të menjëhershëm ndaj ekzekutimit të Cezarionit me urdhër të Augustit në vitin 30 p.e.s., kur paraqitjet artistike të Cezarionit do të konsideroheshin çështje e ndjeshme për regjimin në pushtet.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=175|2a1=Walker|2y=2008|2pp=35, 42–44}}|alt=Pikturë murale që paraqet Kleopatrën si perëndeshën Venus Genetrix, me diademë, duke mbajtur një kupid dhe duke qëndruar në qendër të hyrjes së hapur të një tempulli]]
Flota e Antonit lundroi nëpër gjirin e Aktiumit përgjatë [[Gjiri i Nartës|Gjirit të Nartës]] në Greqinë perëndimore për të thyer [[Bllokada|bllokadën]].{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=137, 139|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=53–55|3a1=Bringmann|3y=2007|3pp=303–304|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=189–191}} Aty, më 2 shtator 31 p.e.s., u zhvillua {{ill|Beteja e Aktiumit|en|Battle of Actium}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=38|2a1=Roller|2y=2010|2pp=137, 139|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=31, 53–55|4a1=Bringmann|4y=2007|4pp=303–304|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=xxii, 30|6a1=Southern|6y=2014|6pp=163–164|7a1=Goldsworthy|7y=2014|7pp=189–191}} Kleopatra dhe pjesa e saj e flotës u tërhoqën në fillim të betejës, dhe Antoni u bashkua me ta më vonë.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=139–140|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=55|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=304|4a1=Burstein|4y=2004|4p=30–31|5a1=Southern|5y=2014|5pp=163–164|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=191}} Flota e Kleopatrës i kurseu forcat e mbetura të Antonit në një përpjekje të fundit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=38–39}} Forcat e Antonit në tokë aty pranë u dorëzuan tek Oktaviani pasi u përpoqën të tërhiqeshin përmes [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedonisë]].{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1p=55|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=304|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=xxii–xxiii, 30–31|4a1=Southern|4y=2014|4pp=164–165|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5p=191}}{{Efn|Pas Aktiumit, Oktaviani u kthye në Itali për të rregulluar çështjet atje me [[Legjioni romak|legjionet]] që më parë ishin nën komandën e Mark Antonit, për t'i qetësuar ato me para ose tokë. Vetëm një muaj pasi zbarkoi në Brundizium, Oktaviani u nis përsëri drejt lindjes, duke udhëtuar fillimisht në Greqi, pastaj në Siri dhe prej andej marshoi me forcat e tij drejt Egjiptit Ptolemeik.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=165–166|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=191–192}}}} Tani, disa mbretër klientë kaluan në anën e Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=138–142, 144–145|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=192}}{{Efn|{{ill|Herodi i Madh|en|Herod the Great}} i Judeas u takua me Oktavianin në Rod. Herodi do të ndihmonte në furnizimin e forcave të Oktavianit në Ptolemais të Fenikisë gjatë marshimit të tyre drejt Egjiptit.{{Sfn|Roller|2010|pp=138–142, 144–145}}}} Më vonë, Oktaviani do të themelonte një qytet të ri — Nikopoli ('qyteti i fitores') — pranë vendit të betejës në Aktium.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=304|2a1=Burstein|2y=2004|2p=30}}
Më 1 gusht 30 p.e.s., Oktaviani e mundi Antonin në Aleksandri; Antoni më pas vrau veten.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=39|2a1=Roller|2y=2010|2pp=145–148|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=31, 55–56|4a1=Burstein|4y=2004|4p=31|5a1=Bringmann|5y=2007|5p=304|6a1=Southern|6y=2014|6p=166|7a1=Jones|7y=2006|7pp=184–186|8a1=Goldsworthy|8y=2014|8pp=192–193}} Pasi u takua me Oktavianin dhe refuzoi të parakalonte në një triumf në [[Roma|Romë]],{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=146–147, 213, shënimi 83|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=56|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=304|4a1=Burstein|4y=2004|4p=31|5a1=Southern|5y=2014|5p=173}} Kleopatra i dha fund jetës me helm.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=39|2a1=Roller|2y=2010|2pp=147–149|3a1=Burstein|3y=2004|3pp=31–32|4a1=Southern|4y=2014|4p=173}} Duke qenë plotësisht i vetëdijshëm për rreziqet që sillte një trashëgimtar tjetër i mundshëm i Çezarit, Oktaviani urdhëroi të vritej djali i Kleopatrës, Cezarioni.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=149–150, 153|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=56|3a1=Burstein|3y=2004|3p=xxiii, 32|4a1=Southern|4y=2014|4pp=63–64, 159, 173|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2003|5p=49|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=193}} Ai gjithashtu urdhëroi të vritej djali i Antonit, Mark Antoni Antil (Marcus Antonius Antyllus),{{Sfnm|1a1=Green|1y=1990|1p=697|2a1=Scullard|2y=1982|2p=171|3a1=Southern|3y=2014|3p=173|4a1=Roller|4y=2010|4p=150|5a1=Burstein|5y=2004|5pp=128|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=193}} por i kurseu fëmijët e tyre të tjerë{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=152–153|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=32, 76–77, 131|3a1=Southern|3y=2014|3pp=132–133, 173}} dhe fali shumë nga kundërshtarët e tij. Më parë, Oktaviani kishte treguar pak mëshirë ndaj armiqve të dorëzuar.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=49|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=477}} Ai u kujdes gjithashtu që Kleopatra të varrosej me Antonin në varrin e tyre.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1p=147|2a1=Burstein|2y=2004|2p=65|3a1=Jones|3y=2006|3pp=194–195|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=207}} Ai emëroi vajzën e Kleopatrës, Kleopatra Selene II, dhe bashkëshortin e saj, Juba II të Numidisë, si bashkësundimtarët e rinj të Mauretanisë pas martesës së tyre në vitin 25 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Roller|1y=2010|1pp=153–154|2a1=Burstein|2y=2004|2pp=32, 76–77|3a1=Southern|3y=2014|3p=173}}
== Sunduesi i vetëm i Romës ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Mbretërimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}, {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Propaganda në Romën e Augustit|en|Propaganda in Augustan Rome}}}}
[[Skeda:Augustus-in-Kalabsha.jpg|thumb|upright=0.8|Augusti si {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh|lt=faraon romak}} në një gdhendje guri të stilit egjiptian në {{ill|Tempulli i Kalabshës|en|Temple of Kalabsha|lt=Tempullin e Kalabshës}} në [[Nubia|Nubia]]; Augusti përgjithësisht përshkruhej në [[Egjipti i Lashtë|artin egjiptian]] duke kryer flijime për hyjnitë egjiptiane.{{sfn|Burstein|2004|p=66}}|alt=Reliev egjiptian që paraqet Augustin si faraon]]
=== Kontrolli i Egjiptit ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt}}, {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh}}}}
Pushtimi i Egjiptit i lehtësoi shumë borxhet e Oktavianit të krijuara nga luftërat civile.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=56|Southern|2014|2pp=165, 173–174|Roller|2010|3p=151}} Ai e kontrollonte drejtpërdrejt {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt|lt=Egjiptin romak}}, u ndaloi senatorëve të udhëtonin atje dhe emëroi guvernatorin kalorës Korneli Gal për të mbikëqyrur administratën dhe taksimin jashtëzakonisht fitimprurës të vendit.{{sfnm|Bringmann|2007|1p=304|Galinsky|2012|2pp=56–58|Southern|2014|3pp=165, 173–174, 184–185, 236|Roller|2010|4p=151|5a1=Eck|5a2=Takács|5y=2007|5pp=59–60}} Gjatë qëndrimit në Aleksandria në vitin 30 p.e.s., Oktaviani vizitoi varrin e [[Aleksandri i Madh|Aleksandrit të Madh]], pushtuesit që ai imitonte dhe e merrte si model në [[Portretizimi Romak|portretizimet e tij artistike]].{{sfnm|Galinsky|2012|1p=56|Goldsworthy|2014|2pp=206–207}} Pushtimi i Egjiptit nga Oktaviani i dha fund {{ill|Periudha helenistike|en|Hellenistic period|lt=periudhës helenistike}}; ai gjithashtu konsolidoi formimin kulturor të një Lindjeje greke dhe të një Perëndimi latin në Mesdhe, si dhe të një monarkie universale kozmopolite me qendër Romën.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=59|Roller|2010|2p=151|Goldsworthy|2014|3pp=206–207, 408–409}}
Oktaviani do të bëhej [[Lista e Perandorëve Romakë|perandori i parë romak]] me emrin August dhe gjithashtu {{ill|Faraoni romak|en|Roman pharaoh|lt=faraoni i parë romak}} i Egjiptit, megjithëse nuk mori pjesë në ritet egjiptiane të kurorëzimit dhe as në adhurimin e demit Apis,{{sfn|Burstein|2004|pp=65–66}} dhe nuk e vizitoi më Egjiptin pas vitit 30 p.e.s.{{sfn|Roller|2010|p=151}} Përpara se të kthehej në Romë, Oktaviani e kaloi dimrin e vitit 30 p.e.s. në ishullin grek të [[Samosi|Samosit]].{{sfn|Galinsky|2012|pp=63, 80}} Në gushtin e vitit pasardhës, ai festoi tre triumfe në Romë për fitoret e tij në Iliri, Greqi dhe Egjipt.{{sfnm|Galinsky|2012|1p=72|Goldsworthy|2014|2pp=199, 211–212}} Ai dhe Agripa u zgjodhën konsuj për vitin 28 p.e.s.,{{sfnm|Goldsworthy|2014|1pp=212–213|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=45}} dhe iu dhanë kompetencat e një censori për të kryer regjistrimin e popullsisë.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=212–213}}
=== Principati ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: [[Principati (Roma)|Principati]], {{ill|Princeps|en|Princeps}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Mbretërimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}}
[[Skeda:Domus-augusti-2.jpg|thumb|upright=1.6|Piktura freske në brendësi të Shtëpisë së Augustit, rezidencës së tij të supozuar, por të paverifikuar, në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]] gjatë mbretërimit të tij si [[Perandori romak|perandor]]{{sfnm|Southern|2014|1p=336|Galinsky|2012|2pp=67–68|Wiseman|2022|3pp=15–17}}|alt=Një dhomë me freske përgjatë mureve]]
Pas mposhtjes së Mark Antonit dhe Kleopatrës, Oktaviani mund të qeveriste të gjithë Republikën nën një [[Principati (Roma)|principat]] jozyrtar, me veten si {{Lang|la|princeps}} («qytetar kryesues»{{sfnm|Richardson|2012|1p=89|Goldsworthy|2014|2p=7}} ose «qytetar i parë»{{sfnm|Bringmann|2007|1pp=304–305|Galinsky|2012|2p=70|Goldsworthy|2014|3p=7}}).{{efn|Në mënyrë alternative, Werner Eck dhe Sarolta Takács e përshkruajnë {{Lang|la|princeps}} si «njeriu i parë ose kryesor i shtetit».{{sfn|Eck|Takács|2007|pp=57–58}}}} Ai e arriti këtë gradualisht duke iu afruar senatit dhe popullit të Romës, ndërkohë që pretendonte se nuk synonte diktaturën ose monarkinë.{{sfnm|Eder|2005|1pp=24–25|Gruen|2005|2pp=38–39|Galinsky|2012|3pp=63, 70–74|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4pp=57–58|Goldsworthy|2014|5p=237|6a1=Cavalieri|6a2=Assenmaker|6a3=Cavagna|6a4=Engels|6y=2022|6pp=17–18}} Aristokratët me ndikim quheshin më parë {{Lang|la|princeps}} dhe Oktaviani e përqafoi këtë titull si pjesë të vetëprezantimit të tij si restaurues i Republikës.{{sfnm|Bringmann|2007|1p=305|Shotter|2005|2p=1|Galinsky|2012|3pp=70–71}}
Vitet e luftës civile e kishin lënë Romën në një gjendje pothuajse anarkie,{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=44–45|Galinsky|2012|2pp=68–70|Goldsworthy|2014|3p=198}} por tradita republikane kundërshtonte autokracinë. Në të njëjtën kohë, Oktaviani nuk mund të hiqte dorë nga autoriteti i tij pa rrezikuar luftën.{{sfn|Eck|Takács|2003|pp=44–45}} Senati dhe populli dëshironin një kthim drejt stabilitetit, ligjshmërisë tradicionale, civilizimit dhe sigurisë së zgjedhjeve të lira — të cilat, të paktën formalisht, do të mbaheshin nën Oktavianin, së shpejti {{Lang|la|princeps}} August.{{sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=44–45|Galinsky|2012|2pp=68–71|Goldsworthy|2014|3pp=197–200, 237}}{{efn|[[Adrian Goldsworthy]] e ilustron këtë me shembullin e senatit nën konsullin Oktavian, i cili dekretoi që dyert e tempullit të Janusit të mbylleshin më 11 janar 29 p.e.s., një rit që shpallte se Roma nuk ishte më në luftë, pavarësisht fushatat në vazhdim në Gali dhe në Hispani.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=199–200}}}} Formimi gradual i këtij regjimi përfshiu provë e gabim dhe eksperimentim,{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=3–4}} mbështetje popullore për hapa të sanksionuar ligjërisht,{{sfn|Westphal|2025}} dhe kufizime të caktuara mandatesh për detyrat, ndoshta në një përpjekje të kujdesshme për të shmangur të njëjtin fat si babai i tij birësues [[Jul Çezari|Jul Çezari]].{{sfn|Southern|2014|pp=49, 182}}{{efn|Historiani [[Adrian Goldsworthy]] thekson se Augusti nuk kishte një plan të përpunuar me kujdes në formimin e këtij regjimi principat, i cili ishte larg nga i pashmangshëm, dhe mbështetej shumë në rastësi, eksperimentim, improvizim dhe provë e gabim.{{sfn|Goldsworthy|2014|pp=3–4}} Në veprën e tij «Caesar Augustus: A Call to Order», historiani [[T. P. Wiseman]] argumenton se, duke pasur parasysh pritjen jashtëzakonisht pozitive të Augustit në burimet romake bashkëkohore, Augusti nuk duhet të shihet si një uzurpator i paligjshëm që fsheh qëllimet e tij monarkike ose dëshirat autokratike.{{sfn|Westphal|2025}} [[Patricia Southern]] hamendëson se Oktavianit i duhej të paktën të ruante pamjen e të qenit i lidhur nga kufizimet e mandateve për konsullatën dhe detyrat e tjera: «Oktaviani ndoshta e kujtonte shumë qartë se Çezari nuk mbijetoi më shumë se disa javë pasi pranoi emërimin si {{Lang|la|dictator perpetuo}}».{{sfn|Southern|2014|pp=49, 182, citimi është nga faqja e fundit}}}}
=== Marrëveshja e parë ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kushtetuta e Perandorisë Romake|en|Constitution of the Roman Empire}}, [[Kushtetuta e Republikës Romake]], {{ill|Legatus Augusti pro praetore|en}} dhe {{ill|E drejta romake|en|Roman law}}}}
==== Kontrolli mbi provincat ====
Më 13 janar 27 p.e.s., Oktaviani bëri një shfaqje duke i kthyer pushtetin [[Senati romak|Senatit]] dhe duke hequr dorë nga provincat dhe ushtritë e tij.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1pp=307, 317|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2pp=45–50|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=66|4a1=Cotton|4a2=Yakobson|4y=2002|4p=204}} Megjithatë, ai ruajti besnikërinë e ushtarëve në shërbim dhe veteranëve. Karrierat e shumë klientëve dhe mbështetësve vareshin nga [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patronazhi i tij]], pasi fuqia e tij financiare nuk kishte të barabartë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=45–50}}{{Efn|Historikët Werner Eck dhe Sarolta Takács thonë si vijon për [[Patronazhi në Romën e Lashtë|patronazhin]] dhe çështje të tjera: "Tërësia e pushtetit të tij buronte së pari nga pushtetet e ndryshme të detyrës që i delegonin Senati dhe populli, së dyti nga pasuria e tij e madhe personale dhe së treti nga marrëdhëniet e shumta patron-klient që ai krijoi me individë dhe grupe në të gjithë Perandorinë. Të marra së bashku, ato formonin bazën e {{Lang|la|auctoritas}} të tij, të cilën ai vetë e theksonte si themelin e veprimeve të tij politike."}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=113}} Senatorë të tjerë nuk shpenzuan për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e rrugëve në Itali në vitin 20 p.e.s., por Oktaviani mori përsipër drejtpërdrejt përgjegjësinë në emër të publikut. Monedha romake e emetuar në vitin 16 p.e.s. bëri të njohur përfshirjen e Oktavianit, pasi ai dhuroi sasi të mëdha parash për {{Lang|la|[[Aerarium|aerarium Saturni]]}}, thesarin publik.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=80}}
[[Skeda:Statue de L'Empereur Auguste - MR 99 - Ma 1278.jpg|thumb|right|upright=0.8|Oktaviani si magjistrat. Koka prej mermeri e statujës u bë {{Rreth|30–20 p.e.s.|lk=no}}, trupi u skulptua në shekullin II të e.s. ([[Muzeu i Luvrit]], Paris)|alt=Statujë me trup të plotë që paraqet Augustin si magjistrat. Mban një rrotull në dorën e majtë.]]
Në një marrëveshje të njohur si "marrëveshja e parë", Oktaviani mundi të ruante pamjen e një [[Kushtetuta e Republikës Romake|kushtetute]] ende funksionale, pasi Senati i propozoi që ai të merrte përsëri kontrollin e provincave.{{Sfnm|1a1=Cotton|1a2=Yakobson|1y=2002|1pp=203–204, me f. 204 që e etiketon dy herë si "marrëveshje e parë" me Senatin në vitin 27 p.e.s., në kontekstin e deklaratave të bëra në ''Res Gestae'', dhe duke vënë në dukje "fjalimin e dorëheqjes" të shtirur të Oktavianit më 13 janar 27 p.e.s.|2a1=Zerbey IV|2y=2016|2p=27, duke e etiketuar gjithashtu shprehimisht këtë ngjarje në vitin 27 p.e.s. dhe ndryshimin e emrit nga Oktaviani në August si "marrëveshja e parë"}} Duke shtirur ngurrim, më 16 janar 27 p.e.s. ai pranoi një përgjegjësi dhjetëvjeçare për mbikëqyrjen e provincave që konsideroheshin kaotike.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=46|2a1=Scullard|2y=1982|2p=210|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=62, 66}} Provincat që iu dorëzuan atij përbënin një pjesë të madhe të botës romake, duke përfshirë Hispaninë, Galinë, Sirinë, [[Kilikia|Kilikinë]], Qipron dhe Egjiptin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=46|2a1=Gruen|2y=2005|2p=34|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=233}} Për më tepër, komanda e këtyre provincave i dha atij kontroll mbi shumicën e legjioneve të Romës.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=34|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=47|3a1=Southern|3y=2014|3pp=355, 358|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=233}} Fuqia e Augustit mbështetej në fund të fundit në kontrollin e tij mbi ushtrinë romake.{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=211|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=479–481}}
Megjithatë, Augusti nuk kishte monopol mbi pushtetin politik dhe ushtarak.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=66}} Senati kontrollonte ende Afrikën e Veriut, e njohur për [[Bujqësia në Romën e lashtë|prodhimin e grurit]], si dhe Ilirinë dhe [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedoninë]], të rëndësishme strategjikisht.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=234, megjithëse pa përmendur Ilirinë}} Megjithatë, Senati kontrollonte vetëm pesë ose gjashtë legjione të shpërndarë midis tre prokonsujve senatorë, krahasuar me njëzet legjionet nën kontrollin e Augustit, dhe kontrolli i tyre mbi këto rajone nuk përbënte një sfidë të konsiderueshme për autoritetin e tij.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Scullard|2y=1982|2p=211}} Ndarja e kontrollit midis senatorëve dhe prokonsujve kishte precedente, dhe Augusti përdori kuadrin ligjor republikan për të grumbulluar pushtet.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=233–235}}
Ndërsa Augusti vepronte si konsull në Romë, ai dërgoi senatorë në provincat nën komandën e tij si përfaqësues të tij, për të menaxhuar çështjet provinciale. Senati zgjodhi [[Guvernator romak|guvernatorë]] për të mbikëqyrur provincat e mbetura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=47|2a1=Southern|2y=2014|2pp=355–358|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=234}} Augusti nxirrte udhëzime dhe edikte jo vetëm për legatët e tij, por edhe për prokonsuj të pavarur që qeverisnin provincat publike, të cilat nominalisht ishin nën kontrollin e Senatit.{{Sfnm|1a1=Drogula|1y=2015|1p=362|2a1=Southern|2y=2014|2p=357–358}} Kontrolli i Augustit mbi provinca të tëra ndiqte precedentët e epokës republikane për objektivin e kufizuar të sigurimit të paqes dhe krijimit të stabilitetit, ndërsa [[Pompeu|Pompeut]] i ishte dhënë një nivel i ngjashëm komande në të gjithë botën romake.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1pp=24–25|2a1=Southern|2y=2014|2pp=13–16|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=49, 234–236}}{{Efn|Pompeut iu caktuan kufizime afati për autoritet prokonsullor të jashtëzakonshëm, që përfshinte legatë që i përgjigjeshin atij, jo Senatit, gjatë fushatës së tij kundër piratëve mesdhetarë në vitin 67 p.e.s. dhe Luftës së Tretë Mitridatike që pasoi kundër Mitridatit VI të Pontit. Këto pushtete të përkohshme përfshinin kontrollin mbi operacionet ushtarake përgjatë të gjitha vijave bregdetare të Mesdheut, duke u shtrirë 50 milje në brendësi, dhe ndoshta autoritet më të madh sesa guvernatorët provincialë romakë në këto zona.}}{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=13–16, 358|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=49, ku përmendet se Pompeut "iu dhanë komanda dhe burime të mëdha pa precedent nga Asambleja Popullore" për të mundur Mitridatin VI të Pontit, por nuk përmenden posaçërisht legatët ose kufizimet e përcaktuara të afatit}}{{Sfn|Southern|2014|p=15}}
==== Titulli i Augustit ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Augustus (titull)|en|Augustus (title)}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sebastos|en}}}}
[[Skeda:Augustus first century aureus obverse.png|thumb|left|Monedhë ''aureus'' e Augustit, prerë {{Rreth|13 e.s.}}, me mbishkrimin: {{Lang|la|Caesar Augustus Divi F Pater Patriae}}|alt=Monedhë e artë romake e Augustit]]
Më 16 janar 27 p.e.s.{{Refn|1=''{{Lang|la|Fasti Praenestini}}''; ''L'Année épigraphique'' 1898, 14 = 2007, 312: ''XVII'' – {{Lang|la|Kalendas Februarias}} – {{Lang|la|c(omitialis) Imp(erator) Caesar [Augustus est a]ppell[a]tus ipso VII et Agrip[pa III co(n)s(ulibus)]}}. ''{{Lang|la|Feriale Cumanum}}'': ''Corpus Inscriptionum Latinarum'' X, 8375: {{Lang|la|[X]VII K(alendas) Febr(uarias) eo di[e Caesar Augustu]s appellatus est supplicatio Augusto}}. ''Fasti'' i [[Ovidi]]t jep 13 janarin, të njëjtën datë në të cilën «u rikthyen» pushtetet e Senatit ([https://www.gutenberg.org/cache/epub/8738/pg8738.html 587–590] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210608013703/https://www.gutenberg.org/cache/epub/8738/pg8738.html|date=2021-06-08}}): {{Lang|la|Id. [...] Populo provinciae redditae. Octaviano Augusti nomen datum}}. Vepra e shekullit III ''De die Natali'' e Censorinit jep 17 janarin, një gabim ([https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Censorinus/text*.html#21.8 XXI.8]): {{Lang|la|quamvis ex ante diem XVI kal. Febr. imperator Caesar}}. Numri është i saktë, por formulimi jo.}} Senati i dha Oktavianit titullin e ri {{Lang|la|augustus}} («i nderuar»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=3, 50, 55–57|2a1=Bringmann|2y=2007|2pp=304–307|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=62, 66–67|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=235–236}}{{Efn|Munacius Planku ishte përgjegjës për ndërtimin e Tempullit të Saturnit në Romë dhe drejtoi negociatat e paqes me partët në 20 p.e.s. Ai gjithashtu i rekomandoi Oktavianit titullin ''augustus'' në 27 p.e.s.;{{Sfn|Roller|2010|p=152}} ishte ai që e paraqiti mocionin në Senat për t'i dhënë Oktavianit këtë titull dhe mund ta ketë bërë këtë me kërkesë të Oktavianit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=56–57|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=236}}<br /> ''Augustus'', nga latinishtja ''augere'' «me shtuar»,{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=66–67|2a1=Levick|2y=2010|2p=72}} mund të përkthehet si «i shquar»,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=55|2a1=Strothmann|2y=2006}} «i lartë»,{{Sfn|Strothmann|2006}} ose «i nderuar».{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=304|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67, 71|3a1=Zerbey IV|3y=2016|3p=27}} Titulli ekuivalent në [[Gjuha greke e lashtë|greqishten e lashtë]] është ''sebastos'' ({{Lang|grc|Σεβαστός}}), «i nderuar» (Levick e përkthen si «i nderuar», ndërsa Goldsworthy preferon «i nderueshëm»).{{Sfnm|1a1=Levick|1y=2010|1p=72|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=287}}<br /> Adrian Goldsworthy shpjegon më tej: «Augustus mbante nuanca të forta fetare të vetë traditës romake të ... augurisë. [[Kuint Eni|Eniu]], poeti më i hershëm dhe më i nderuar i Romës, foli për Qytetin që u themelua me "auguri të augustë", në një pasazh po aq të njohur për romakët sa janë sot për ne citimet më të famshme të Shekspirit».{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=236}}}} Ishte një titull i autoritetit fetar dhe jo politik, dhe tregonte se Oktaviani tashmë i afrohej hyjnisë.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=235–237}} [[Perandori romak|Perandorët romakë]] të mëvonshëm trashëguan nderin ''augustus'' dhe ai u bë titulli i tyre kryesor.{{Sfnm|1a1=Hammond|1y=1957|1pp=29–31|2a1=Southern|2y=2014|2p=358|3a1=Strothmann|3y=2006}} Një mundësi tjetër për titullin, ai i [[Romulus|Romulit]], sipas themeluesit legjendar të Romës, lidhej shumë fort me monarkinë, një asociim që Oktaviani kërkonte ta shmangte.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=55–57|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=235–236}} Senati gjithashtu konfirmoi pozicionin e tij si ''princeps senatus'' («kryetar i Senatit»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1p=155|2a1=Roberts|2y=2007|2p=858}} Tani Augusti e paraqiste veten si {{Anchor|DiviFilius}}{{Lang|la|Imperator Caesar divi filius}} («Komandanti Cezar, bir i të hyjnizuarit»),{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=50|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=66–67|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=236}}{{Efn|Adrian Goldsworthy e përfshin titullin «Augustus» në emrin e plotë të perandorit, duke e dhënë si {{Lang|la|Imperator Caesar Augustus divi filius}}.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=236}}}} duke u mburrur me lidhjen e tij familjare me [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] e hyjnizuar. Përdorimi i [[Imperator|imperator]] nënkuptonte një lidhje të përhershme me traditën romake të fitores.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=50}}{{Efn|Ai u shpall {{Lang|la|imperator}} për herë të parë më 16 prill 43 p.e.s., pas Betejës së Forum Galorumit.{{Sfn|Fishwick|2004|p=250}}}} Augusti e shndërroi ''Caesar'', një kognomen i një dege të familjes juliane, në një linjë të re perandorake familjare që filloi me të.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=50}}
[[Skeda:Arch of Augustus at Ariminum, dedicated to the Emperor Augustus by the Roman Senate in 27 BC, the oldest Roman arch which survives, Rimini, Italy (19948839545).jpg|thumb|left|upright=0.8|Harqi i Augustit në {{ill|Rimini|en}} ({{Lang|la|Ariminum}}), kushtuar Augustit nga Senati në 27 p.e.s., është ndër {{ill|Harqi triumfal|en|Triumphal arch|lt=harqet triumfale}} romake më të vjetra të ruajtura në Itali.<ref>{{Cite web |date=2021-03-18 |title=Arco d'Augusto (Harqi i Augustit) |url=https://riminiturismo.it/visitatori/scopri-il-territorio/arte-e-cultura/archi-e-porte/arco-daugusto |access-date=2024-01-16 |website=riminiturismo.it |language=it |archive-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116214941/https://riminiturismo.it/visitatori/scopri-il-territorio/arte-e-cultura/archi-e-porte/arco-daugusto |url-status=live}}</ref>|alt=Hark triumfal romak në Itali me ndërtesa moderne në sfond]]
Senati i lejoi Augustit të varte ''corona civica'' («kurora qytetare») mbi derën e tij dhe të zbukuronte portat e shtëpisë me dafina.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=232–233}} Ai hoqi dorë nga shfaqja e shenjave të pushtetit, si mbajtja e skeptrit, veshja e një [[Diadema|diademe]] ose e kurorës së artë dhe e togës së purpurt të Jul Çezarit.{{Sfn|Eder|2005|p=13}} Megjithatë, Senati i dha atij një mburojë të artë të vendosur në sallën e mbledhjeve të Kurisë, me mbishkrimin {{Lang|la|virtus, pietas, clementia, iustitia}} («trimëri, përkushtim, mëshirë dhe drejtësi»).{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=24|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=3|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=70|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=237}} Në verën e vitit 27 p.e.s. ai la Romën dhe udhëtoi drejt Galisë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72, 80–81|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=238, 241}} Nga viti 26 deri në 24 p.e.s. ai qeverisi Perandorinë nga Tarraco në Hispaninë romake, duke mbikëqyrur fushatat ushtarake në gadishullin Iberik derisa u kthye në Romë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72, 80–81|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=127, 137, 151|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=241–242, 244}}
=== Rregullimi i dytë ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus}}}}
{{Shih|Kushtetuta e Perandorisë Romake}}
[[Skeda:Roman - Portrait of Emperor Augustus - Walters 2321.jpg|thumb|upright=0.8|Portretet e Augustit e paraqesin perandorin me tipare të idealizuara.|alt=Bust romak i Augustit]]
Deri në vitin 23 p.e.s., disa prej implikimeve jorepublikane të rregullimit të parë po bëheshin të dukshme. Konsullatat e pandërprera të Augustit tërhiqnin vëmendjen te dominimi i tij de facto mbi politikën dhe përgjysmonin mundësitë e të tjerëve për të arritur atë që nominalisht mbeti pozicioni kryesor në shtetin romak.{{Sfnm|Wells|1995|1p=51|Southern|2014|2pp=182–183, 205|Galinsky|2012|3pp=72–73}} Dëshira e tij që nipi i tij [[Marcellus (nephew of Augustus)|Mark Klaudi Marcelli]] (Marcus Claudius Marcellus) të merrte përfundimisht principatin në radhën e tij krijoi gjithashtu probleme.{{Sfnm|Southern|1998|1p=108|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=55}} Për të sinjalizuar pajtimin me aristokratët prorepublikanë, Augusti emëroi bashkëkonsull për vitin 23 p.e.s. republikanin e njohur [[Gnaeus Calpurnius Piso (consul 23 BC)|Gnei Kalpurni Pizon]] (Gnaeus Calpurnius Piso), i cili kishte kundërshtuar [[Jul Çezari|Jul Çezarin]] dhe kishte mbështetur vrasësit e tij,{{Sfnm|Davies|2010|1p=259|Goldsworthy|2014|2p=264}} pasi kandidati i tij [[Aulus Terentius Varro Murena|Aul Terenci Varro Murena]] (Aulus Terentius Varro Murena) vdiq papritur.{{Sfnm|Ando|2000|1p=140|2a1=Raaflaub|2a2=Samons|2y=1993|2p=426|Wells|1995|3p=53|Galinsky|2012|4pp=73–74|Goldsworthy|2014|5p=264}}
==== Dorëheqja nga konsullata ====
Në fund të pranverës Augusti u sëmur rëndë, me sa duket nga një [[liver disease|sëmundje e mëlçisë]].{{Sfnm|Southern|1998|1pp=108, 203|Holland|2005|2p=295|Goldsworthy|2014|3pp=265–266}} Duke pritur vdekjen e tij, ai mori masat për të siguruar vazhdimësinë e principatit, duke zbutur njëkohësisht dyshimet e senatorëve për qëndrimet e tij antirepublikane. Ai u përgatit t'ia linte unazën me vulë mikut dhe gjeneralit të tij Agripa, por bashkëkonsullit Pizon i dorëzoi të gjithë dokumentet zyrtare, një pasqyrë të financave publike dhe autoritetin mbi trupat në provinca. Marcelli, nipi që supozohej të ishte i favorizuari i Augustit, mbeti duarbosh.{{Sfnm|Eder|2005|1p=25|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=56|Goldsworthy|2014|3pp=264–266|Southern|2014|4p=203}} Kjo i befasoi shumë, të cilët prisnin që Augusti të emëronte një trashëgimtar të pozicionit të tij si perandor jozyrtar.{{Sfn|Gruen|2005|p=38}}
Augusti u dha trashëgimtarëve të caktuar vetëm prona dhe pasuri, pasi një sistem i dukshëm i trashëgimisë perandorake të institucionalizuar do të kishte provokuar rezistencë dhe armiqësi te romakët me mendësi republikane, të cilët i trembeshin monarkisë.{{Sfn|Gruen|2005|pp=38–39}} Duket se Augusti nuk e shihte Marcellin nëntëmbëdhjetëvjeçar si të gatshëm për të trashëguar epërsinë e tij politike.{{Sfnm|Stern|2006|1p=23|Goldsworthy|2014|2pp=264–265|Southern|2014|3pp=203–204}} Megjithatë, duke i dhënë unazën me vulë Agripës, Augusti u dha legjioneve sinjalin se Agripa ishte një pasardhës i mundshëm të cilit duhej t'i bindeshin, pavarësisht [[Kushtetuta e Perandorisë Romake|procedurës kushtetuese]].{{Sfnm|Holland|2005|1pp=294–295|Southern|1998|2p=108|Galinsky|2012|3p=74|Goldsworthy|2014|4p=265}}
[[Skeda:Cameo August BM Gem3577.jpg|thumb|upright=0.8|Kameoja Blacas që e paraqet Augustin me një gorgoneion mbi një kameo sardoniksi me tri shtresa, dhe me një [[Diadema|diademë]] që iu shtua gjatë mesjetës,{{Sfn|Southern|2014|p=320}} si dhe punimi origjinal i datuar në vitet 20–50 e.s.|alt=Kameo sardoniksi romake e lashtë që paraqet Augustin me kokë Gorgone]]
Sëmundja e perandorit u zbut nën kujdesin e mjekut të tij personal [[Antonius Musa|Anton Musa]] (Antonius Musa),{{Sfnm|Goldsworthy|2014|1pp=265–266|Southern|2014|2p=204}}{{Efn|Antonius Musa rrjedh me shumë gjasë nga zonat e helenizuara të gjysmës lindore të [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]]. Pas shërimit, Augusti e mbushi Musën me dhurata dhe Senati i dha atij para shtesë, si dhe të drejtën të vishte një unazë prej ari. Për nder të trajtimit mjekësor të Augustit, atij iu dha gjithashtu përjashtim nga tatimet dhe një statujë e tij u ngrit pranë asaj të [[Asklepiu|Asklepiut]], perëndisë së shërimit.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=265–266}} dhe menjëherë pas kësaj, më 1 korrik 23 p.e.s., Augusti hoqi dorë nga konsullata.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|Eder|2005|2p=26|Goldsworthy|2014|3pp=266–267|Southern|2014|4p=204}} Ai do të shërbente si konsull vetëm edhe dy herë të tjera, në vitet 5 dhe 2 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|Eder|2005|2p=26}} të dyja herët për të futur në jetën publike nipërit e tij.{{Sfnm|Davies|2010|1p=259|Scullard|1982|2p=217|Southern|2014|3pp=280, 288}} Dorëheqja e Augustit nga konsullata i mundësoi atij të ushtronte një patronazh më të gjerë brenda klasës senatoriale, ndërkohë që u dha senatorëve të tjerë një shans më të mirë për t'u bërë konsull.{{Sfn|Gruen|2005|p=36}} Sidoqoftë, Augusti dëshironte të mbante {{Lang|la|[[Imperium|imperium]]}} konsullor në të gjithë perandorinë,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=57|Goldsworthy|2014|2pp=265–268}} gjë që çoi në një kompromis tjetër mes tij dhe [[Senati romak|Senatit romak]], i njohur si rregullimi i dytë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=187|Goldsworthy|2014|2p=272|Southern|2014|3pp=204–208|4a1=Cotton|4a2=Yakobson|4y=2002|4p=200}}
'''Çështja e Mark Primusit'''
Pasi Augusti hoqi dorë nga konsullata vjetore, ai nuk mbante më një post zyrtar për të qeverisur shtetin. Megjithatë, pozita e tij dominuese mbeti e pandryshuar në provincat «perandorake», ku ai vazhdonte të ishte prokonsull.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=56|2a1=Gruen|2y=2005|2p=37}} Kur mbante çdo vit detyrën e konsullit, ai kishte pushtetin të ndërhynte në çështjet e prokonsujve të tjerë provincialë të emëruar nga Senati në të gjithë perandorinë, kur e quante të nevojshme.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=56–57}}
Më vonë u shfaq një problem i dytë që tregonte nevojën për marrëveshjen e dytë, në atë që u bë e njohur si «çështja e Mark Primusit».{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=109|2a1=Holland|2y=2005|2p=299}} Në fund të vitit 24 ose në fillim të vitit 23 p.e.s., u ngritën akuza kundër Mark Primusit, ish-guvernator prokonsullor i [[Maqedonia (provincë romake)|Maqedonisë]], për zhvillimin e një lufte pa miratimin e Senatit kundër mbretërisë odrise të [[Thraka|Thrakës]], mbreti i së cilës ishte aleat i Romës.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=73|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=278–279|4a1=Southern|4y=2014|4p=204}} Lucius Licinius Varro Murena e mbrojti Primusin, duke argumentuar se Augusti e kishte urdhëruar Primusin të sulmonte shtetin klient.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=108|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=278–279}} Më vonë, Primusi dëshmoi se urdhrat kishin ardhur nga Marceli, i vdekur së fundmi.{{Sfnm|1a1=Holland|1y=2005|1p=300|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=278–279|3a1=Southern|3y=2014|3p=204}} Urdhra të tillë sugjeronin se Augusti synonte që nipi i tij të zinte vendin e tij si princeps dhe të vendoste një monarki mbi Romën,{{Sfn|Stern|2006|p=23}} dhe do të ishin konsideruar një shkelje e prerogativave të Senatit sipas marrëveshjes së vitit 27 p.e.s., pasi Maqedonia ishte një provincë nën juridiksionin senatorial, jo nën autoritetin perandorak të Augustit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=108|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=73–74|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=279–280}}
[[Skeda:Statue of the Emperor Octavian Augustus as Jupiter 1.jpg|thumb|upright=0.8|Augusti si Jupiter, duke mbajtur një skeptër dhe një sferë (gjysma e parë e shekullit I e.s.), Muzeu i Ermitazhit|alt=Statujë romake e Augustit të ulur, me skeptër në dorën e majtë dhe një sferë në të djathtën]]
Situata ishte aq serioze sa Augusti u paraqit në gjyq, edhe pse nuk ishte thirrur si dëshmitar. Nën betim, ai deklaroi se nuk kishte dhënë një urdhër të tillë.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=333|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=73–74|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=279–280|4a1=Southern|4y=2014|4p=204}} Murena nuk e besoi dëshminë e Augustit dhe u revoltua nga përpjekja e tij për të minuar gjyqin duke përdorur ''[[Auctoritas|auctoritas]]''-in e tij. Ai kërkoi të dinte pse Augusti ishte paraqitur në gjyq; Augusti u përgjigj se kishte ardhur në interes të publikut.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=333|2a1=Holland|2y=2005|2p=300|3a1=Southern|3y=1998|3p=108|4a1=Galinsky|4y=2012|4pp=73–74|5a1=Goldsworthy|5y=2014|5pp=279–280}} Juritë e shpallën Primusin fajtor,{{Sfn|Southern|2014|p=204}} ndonëse disa votuan për ta liruar, çka sugjeron se disa nuk i besonin pretendimet e Augustit.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Raaflaub|2a2=Samons|2y=1993|2p=426|3a1=Galinsky|3y=2012|3pp=73–74|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4p=280}}
'''Autoriteti prokonsullor i zgjeruar'''
Senati negocioi marrëveshjen e dytë me Augustin, pjesërisht për të qetësuar konfuzionin dhe për të formalizuar autoritetin e tij ligjor për të ndërhyrë në provincat senatoriale, duke i dhënë atij një formë të përgjithshme të {{Lang|la|imperium proconsulare}} («pushtet prokonsullor») që zbatohej në të gjithë perandorinë, jo vetëm në provincat e tij. Për më tepër, Senati e zgjeroi imperiumin prokonsullor të Augustit në {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} («pushtet prokonsullor më i madh»). Kjo formë e imperiumit prokonsullor ishte e zbatueshme në të gjithë perandorinë dhe në fakt {{ill|Reformat kushtetuese të Augustit|en|Constitutional reforms of Augustus|lt=i dha Augustit pushtet kushtetues}} më të lartë se ai i të gjithë prokonsujve të tjerë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=57|2a1=Eder|2y=2005|2p=26|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=267–268}} Augusti qëndroi në Romë gjatë procesit të rinovimit dhe siguroi mbështetjen e veteranëve për rinovimin e {{Lang|la|imperium maius}} prokonsullor të tij në vitin 13 p.e.s., duke u dhënë atyre dhurata bujare.{{Sfn|Eder|2005|p=26}}
'''Kompetenca shtesë'''
[[Skeda:Cameo Augustus Dioscorides CdM Paris.jpg|thumb|268x268px|Portret i Augustit. Kameo sardonikse; montim prej argjendi të praruar me perla, safirë dhe rruaza qelqi të kuq, shekujt XVI–XVII.|alt=Kameo sardonikse që paraqet Augustin]]
[[Skeda:August com a "Pontifex maximus" (detall) (finals s. I aC), Museu Nacional Romà (Palau Massimo), Roma.jpg|thumb|upright=0.8|Koka e statujës ''Via Labicana Augustus'', që e paraqet perandorin si ''pontifex maximus'', vepër artistike romake e periudhës së vonë augusteane, dekada e fundit e shekullit I p.e.s.|alt=Statujë që paraqet Augustin të mbuluar me vel dhe me veshjen e një prifti romak]]
'''Pushtetet e tribunëve'''
Gjatë marrëveshjes së dytë, Augustit iu dha gjithashtu pushteti i një tribuni ({{Lang|la|tribunicia potestas}}) për gjithë jetën, ndonëse jo titulli zyrtar i tribunëve.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=72–73|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=57|3a1=Southern|3y=2014|3p=145|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=268, 270–272}} Për disa vite, Augusti kishte marrë {{Lang|la|tribunicia sacrosanctitas}}, imunitetin që i jepej një tribuni të plebejve. Tani ai vendosi të merrte pushtetet e plota të magistraturës, të rinovuara çdo vit, përgjithmonë.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=36|2a1=Southern|2y=2014|2pp=143–145, 207–208|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=268, 270–272}} Ligjërisht, ajo ishte e mbyllur për patricët, status që Augusti e kishte fituar kur u adoptua nga [[Jul Çezari]].{{Sfn|Gruen|2005|p=36}} Ky pushtet i lejoi atij të thërriste Senatin dhe popullin kur të dëshironte, të parashtronte çështje para tyre dhe të vinte veton ndaj vendimeve të tyre, të kryesonte zgjedhjet dhe të fliste i pari në çdo mbledhje.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=26|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2pp=57–58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=268|4a1=Southern|4y=2014|4p=207}} Grumbullimi i pushteteve tribunale nga Augusti bëri që detyra e {{Lang|la|tribunus plebis}} të humbte prestigjin, ndaj ai e ringjalli rëndësinë e saj duke e bërë atë një emërim të detyrueshëm për çdo plebe që dëshironte preturën.{{Sfn|Bunson|1994|p=427}}
==== Pushtetet e censorit ====
Në pushtetin tribunik të Augustit bënin pjesë gjithashtu kompetenca që zakonisht rezervoheshin për [[Censori|censorin romak]]; këto përfshinin të drejtën për të mbikëqyrur moralin publik dhe për të shqyrtuar ligjet për të siguruar që ato ishin në interes të publikut, si dhe mundësinë për të kryer një census dhe për të përcaktuar përbërjen e [[Senati romak|Senatit]].{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=59|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=277, 318–319}} Nuk kishte precedent në sistemin romak për bashkimin e pushteteve të tribunit dhe të censorit, dhe as Augusti nuk u zgjodh kurrë në detyrën e censorit.{{Sfn|Bunson|1994|p=80}} [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] i ishin dhënë pushtete të ngjashme, me të cilat ai kishte për detyrë të mbikëqyrte moralin e shtetit. Megjithatë, ky pozicion nuk përfshinte aftësinë e censorit për të kryer censusin dhe për të përcaktuar listën e Senatit.{{Sfn|Bunson|1994|p=427}} Duke iu drejtuar ndjenjave patriotike, Augusti thuhet se përdori pushtetet censoriane për të ndaluar [[Veshjet në Romën e Lashtë|çdo veshje]], përveç [[Toga (veshje)|togës klasike]], për ata që hynin në [[Forumi romak|Forumin]].{{Sfn|Eder|2005|p=30}} Megjithatë, pushtetet e censurës mund të kenë qenë vetëm të përkohshme ose madje të refuzuara nga Augusti.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=318–319}}
==== Imperiumi mbi qytetin e Romës ====
Senati i dha gjithashtu Augustit {{Lang|la|imperium}} ekskluziv brenda qytetit të Romës.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=73|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=267–268}} Tradicionalisht, {{ill|Prokonsulli|en|Proconsul|lt=prokonsujt}} humbnin {{Lang|la|imperium}} e tyre kur kalonin {{Lang|la|pomerium}}—kufirin e shenjtë të Romës—dhe hynin në qytet. Në këto situata, Augusti kishte pushtetin tribunik, por konsujt kishin autoritet më të madh. Ndërsa të tjerët zakonisht i bindeshin dëshirave të tij për shkak të autoritetit të tij ({{Lang|la|auctoritas}}), mund të kishte disa vështirësi. Në vitin 23 ose 19 p.e.s.,{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–200}}{{Efn|{{Harvtxt|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–200}} diskutojnë mundësinë që kjo të ketë ndodhur me «vendosjen e dytë» të vitit 23 p.e.s., kur Augusti tashmë kontrollonte kohortat pretoriane, dhe me siguri me dhënien e {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} në vitin 19 p.e.s. që i dha Augustit autoritet mbi Italinë dhe Romën, jo vetëm mbi provincat romake}} Senati votoi që {{Lang|la|imperium proconsulare maius}} i Augustit ('pushteti prokonsullor suprem') të mos skadonte kur ai ndodhej brenda mureve të qytetit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=60|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=267–268|3a1=Cotton|3a2=Yakobson|3y=2002|3pp=199–200}} Forcat e armatosura të qytetit më parë kishin qenë nën kontrollin e pretorëve urbanë dhe të konsujve, por tani kaluan nën autoritetin e vetëm të Augustit.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=60}}
==== Triumfi romak ====
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}, {{ill|Triumfi romak|en|Roman triumph}}, {{ill|Nderimet triumfale romake|en|Roman triumphal honours}}}}
Pas vitit 19 p.e.s., Augustit i atribuohej merita për çdo fitore ushtarake romake,{{Sfn|Bringmann|2007|p=317}} sepse shumica e ushtrive të Romës ishin të vendosura në provincat perandorake të mbikëqyrura nga {{Lang|la|legati}}, zëvendësit e tij provincialë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=61}} Nëse një betejë zhvillohej në një provincë senatoriale, {{Lang|la|imperium maius}} prokonsullor i Augustit i mundësonte atij të merrte komandën dhe meritën për çdo fitore të madhe.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=61|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=120–121, përmend në mënyrë specifike {{Lang|la|imperium}} dhe thekson se fitoret e legatëve të Augustit konsideroheshin fitore të Augustit|3a1=Bringmann|3y=2007|3p=317, pa përmendur në mënyrë specifike "imperium", duke iu referuar faktit që Augusti nuk dëshironte që "monopoli i pushtetit" i tij të sfidohej nga anëtarë të tjerë të fisnikërisë romake}} Me pak përjashtime, Augusti ishte i vetmi person që mund të merrte një triumf,{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=317|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=305–306}} një traditë që thuhet se nisi me [[Romulus|Romulin]], mbretin e parë legjendar të Romës.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=61}} Për festimin e fitores së tij kundër Garamantëve në Libinë romake në vitin 19 p.e.s., Lucius Cornelius Balbus ishte personi i fundit jashtë familjes së Augustit që mori një triumf.{{Sfnm|1a1=Bringmann|1y=2007|1p=317|2a1=Southern|2y=2014|2p=236|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=305–306, 384}}{{Efn|Licinius Crassus (nip i triumvirit) u nderua me një triumf për fitoret e tij në Traki kundër [[Bastarnët|bastarnëve]] gjermanikë në vitet 29–27 p.e.s., por iu mohuan nderime të tjera tradicionale.{{Sfn|Bringmann|2007|p=317}} {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa}} u nderua me një triumf për fitoret në Spanjë në vitin 19 p.e.s., por refuzoi ta festonte.{{Sfn|Southern|2014|p=236}} Agripa kishte refuzuar gjithashtu të festonte një triumf gjatë konsullatës së tij të vitit 37 p.e.s., gjatë {{ill|Triumvirati i Dytë|en|Second Triumvirate|lt=triumviratit}}, pasi u kthye nga Galia në vitin 38 p.e.s. Historianët e lashtë pohojnë se ky ishte një veprim për të shmangur nxjerrjen në pah të dështimeve të fundit të Oktavianit. Patricia Southern thotë se është po aq e mundshme që «refuzimi ishte pjesë e dëshirës së Oktavianit për të kufizuar numrin e burrave që lejoheshin të mbanin një triumf vetëm te anëtarët e familjes së ngushtë. Gjeneralët që parakalonin drejt Kapitolit në veshjen e tyre triumfale mund të fillonin të kishin ide përtej pozitës së tyre».{{Sfn|Southern|2014|pp=140–141}}}} [[Tiberi|Tiberiusi]], djali më i madh i [[Livia Drusilla|Livia Drusilla]] nga martesa e saj e parë, mori triumfe në vitin 7 p.e.s. dhe në vitin 12 e.s., përkatësisht për fitoret në Germaninë romake dhe në Iliri ([[Panonia]]).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=117|2a1=Southern|2y=2014|2pp=236, 307|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=380–381, 383–384, 458}} Për fushatën e fundit, nipi i tij {{ill|Germaniku|en|Germanicus}} mori në vend të kësaj {{Lang|la|ornamenta triumphalia}} ('nderime triumfale'), një preturë dhe të drejtën për të kandiduar për konsullatë megjithë moshën e tij të re.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=236, 307|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=458}}
==== Diplomacia ====
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Marrëdhëniet indo-romake|en|Indo-Roman relations}}, {{ill|Marrëdhëniet romano-iraniane|en|Roman-Iranian relations}}, {{ill|Marrëdhëniet romake me armenët|en|Roman relations with the Armenians}}, {{ill|Marrëdhëniet romake me Nubinë|en|Roman relations with Nubia}}, {{ill|Kontaktet gjermano-romake|en|Germanic–Roman contacts}}, {{ill|Marrëdhëniet sino-romake|en|Sino-Roman relations}}, {{ill|Rruga detare e mëndafshit|en|Maritime Silk Road}}, {{ill|Amicitia|en|Amicitia}}}}
Augusti priti të dërguar nga vise aq larg në lindje sa India,{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|Goldsworthy|2014|2pp=240, 306, 406|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=137}} ndërsa oborri i tij përfshinte të mërguar politikë nga vise po aq larg në veri sa Ishujt Britanikë, mes të cilëve krerët fisnorë Dubnovellaunus dhe Tincomarus.{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|Goldsworthy|2014|2p=240}}{{Efn|Historiani romak [[Luc An Flori]] pohonte se serët (Seres), prodhuesit e mëndafshit, që mund të kenë qenë kinezët Han, vizituan oborrin e Augustit bashkë me të dërguar nga India. Megjithatë, Augusti nuk i përmend serët në veprën e tij {{Lang|la|''Res Gestae''}}. Historikët e lashtë kinezë nuk përmendin asnjë përpjekje zyrtare të [[Dinastia Han|dinastisë Han]] për të vendosur kontakte me Romën (e quajtur Da Qin) përpara vitit 97 e.s., kur komandanti ushtarak Ban Chao dërgoi ambasadorin e tij Gan Ying në një mision diplomatik drejt Romës, edhe pse ai nuk arriti më larg se [[Gjiri Persik]], nën kontrollin e [[Perandoria Parthiane|perandorisë Parthiane]].}}{{Sfn|Kolb|Speidel|2017|p=35}} Ambasadat e huaja zakonisht shkonin drejtpërdrejt te Augusti dhe jo te [[Senati romak|Senati]],{{Sfnm|Southern|2014|1p=238|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=137}} megjithëse Augusti tregohej i kujdesshëm për të respektuar Senatin në raste të caktuara. Për shembull, në vitin 20 p.e.s. ai i dërgoi ambasadorët e Parthisë te Senati, por Senati i ktheu sërish te Augusti që të negocionin vetëm me të.{{Sfn|Southern|2014|p=238}} Njësoj si në rastin e shteteve kliente romake dhe të vendeve të huaja, përfaqësues nga provincat dhe komunat gjysmëautonome udhëtonin drejt oborrit perandorak, ndërsa administrata e tij zhvendosej në vende të ndryshme të [[Perandoria Romake|Perandorisë]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=256, 297–300}} Në vitin 8 e.s., Augusti, tashmë i moshuar, ua ngarkoi tre ish-konsujve punën rraskapitëse të menaxhimit të ambasadave të huaja dhe u dha atyre pushtetin për të marrë të gjitha vendimet që nuk kërkonin mbikëqyrjen e tij ose të Senatit.{{Sfn|Southern|2014|pp=298–299}}
=== Komploti, titujt dhe ndarja e pushtetit ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}}
[[Skeda:Augustus MAN Napoli Inv6040.jpg|thumb|left|upright=0.8|Statujë kolosale e Augustit nga Augusteumi i Herkulaneumit, e ulur dhe me kurorë dafine|alt=Augusti mban një rrotull në dorën e majtë.]]
Shumë nga hollësitë politike të zgjidhjes së dytë duket se i kishin shpëtuar të kuptuarit të mbështetësve plebejë të Augustit, duke i shtyrë ata të këmbëngulnin për pjesëmarrjen e tij në çështjet perandorake dhe herë pas here të formonin turma të dhunshme.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=276–277, 285}} Kur Augusti refuzoi të paraqitej si kandidat për konsull në vitin 22 p.e.s. dhe udhëtoi për në [[Siçilia|Siçili]] për një tur tjetër të [[Perandoria Romake|Perandorisë]], {{Lang|la|Comitia centuriata}} votoi në mungesë të tij që ai të shërbente si bashkëkonsull për vitin pasardhës, megjithëse nuk ishte një nga kandidatët.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=284–285}} Një trazirë shpërtheu në Romë kur vetëm një konsull, Mark Loliusi, mori detyrën më 1 janar 21 p.e.s., dhe fraksionet e dy kandidatëve të mbetur luftuan me njëri-tjetrin. I tërbuar, Augusti i thirri të dy kandidatët në Siçili dhe vendosi që njëri prej tyre të shërbente si bashkëkonsull i Loliusit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=285}}
Një mungesë ushqimore në Romë gjatë vitit 22 p.e.s. shkaktoi panik të përhapur, pasi shumë plebejë urbanë kërkuan që Augusti të merrte pushtete diktatoriale për të mbikëqyrur personalisht krizën. Pas një shfaqjeje teatrale refuzimi përpara [[Senati romak|Senatit]], Augusti më në fund pranoi autoritetin mbi furnizimin me grurë të Romës përmes {{Lang|la|imperium}}it të tij prokonsullor ekzistues dhe e përfundoi krizën pothuajse menjëherë.{{Sfnm|1a1=Eder|1y=2005|1p=26|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=276}} Një krizë tjetër ushqimore në vitin 8 e.s. e shtyu Augustin të krijonte një {{Lang|la|praefectus annonae}}, një prefekt i përhershëm që kishte për detyrë të siguronte furnizimet ushqimore për Romën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=78|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=276, megjithëse pa përmendur datën specifike të vitit 8 e.s.}}
Pushtetet e gjera të Augustit shqetësuan disa njerëz, dhe kjo arriti kulmin me komplotin e supozuar të Fanius Cepionit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=1998|1p=109|2a1=Holland|2y=2005|2p=299|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=280}} Diku përpara 1 shtatorit 22 p.e.s., njëfarë Kastriciusi i dha Augustit informacione për një komplot të udhëhequr nga Fanius Cepioni.{{Sfnm|1a1=Swan|1y=2004|1p=241|2a1=Syme|2y=1939|2p=483}} Komplotistët, mes të cilëve ishte konsulli Murena në çështjen e Mark Primusit, u gjykuan në mungesë, me [[Tiberi|Tiberin]] në rolin e prokurorit; porotë i shpalli fajtorë, por verdikti nuk ishte unanim.{{Sfnm|1a1=Wells|1y=1995|1p=53|2a1=Holland|2y=2005|2p=301|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=280–281|4a1=Southern|4y=2014|4pp=204–205}} Të gjithë të akuzuarit u ekzekutuan për tradhti sapo u kapën, pa dhënë kurrë dëshmi në mbrojtje të tyre.{{Sfnm|1a1=Davies|1y=2010|1p=260|2a1=Holland|2y=2005|2p=301|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=281|4a1=Southern|4y=2014|4pp=204–205}} Augusti u kujdes që fasada e qeverisjes së [[Republika Romake|Republikës Romake]] të vazhdonte, duke i fshehur në mënyrë efektive ngjarjet.{{Sfnm|1a1=Holland|1y=2005|1p=301|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=281–282}}
Në vitin 19 p.e.s., Senati i dha Augustit {{Lang|la|imperium consulare maius}}, pushtete prokonsullore shtesë përveç atyre të marra në vitin 23 p.e.s., një rast tjetër i fitimit të pushtetit nga poste që nuk i mbante, tani plotësisht të zbatueshme për Italinë dhe Romën.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=60|2a1=Gruen|2y=2005|2p=43|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=73}}{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=199–203, e cila vëren debatin akademik për këtë çështje, nëse ishte viti 23 ose 19 p.e.s. kur Augusti fitoi kontroll të plotë mbi Italinë dhe Romën, jo vetëm mbi provincat romake}} Për të qetësuar popullin e shqetësuar,{{Sfn|Cotton|Yakobson|2002|pp=200–202, duke cituar rrëfimin e Kasius Dionit për popullin romak, "plebsin urban" siç shkruhet në f. 201, që kërkonte që Augusti të mbante ''fasces''-et, por edhe të ushtronte pushtete konsullore}} Augustit iu lejua të vishte shenjat e konsullit në publik dhe përpara Senatit,{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=60}} të ulej në karrigen simbolike midis dy konsujve dhe të mbante {{Lang|la|fasces}} magjistrale.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=43|2a1=Galinsky|2y=2012|2p=73|3a1=Cotton|3a2=Yakobson|3y=2002|3pp=201–202}} Më 6 mars 12 p.e.s., pas vdekjes së Lepidit, ai mori postin e {{Lang|la|pontifex maximus}}, kryeprift i Kolegjit të Pontifëve.{{Sfnm|1a1=Bowersock|1y=1990|1p=380|2a1=Southern|2y=2014|2p=323|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=350|4a1=Eder|4y=2005|4p=28}}{{Efn|Data jepet nga kalendarë të gdhendur (Bowersock 1990, f. 380). Dioni e raporton këtë nën vitin 13 p.e.s., ndoshta si vitin në të cilin vdiq Lepidi (Bowersock 1990, f. 383; Eder 2005, f. 28).}} Më 5 shkurt 2 p.e.s., Senati i dha Augustit titullin {{Lang|la|pater patriae}} ('at i atdheut'), i cili më pas u gdhend në vende të ndryshme në Romë, si në dhomat e Senatit në [[Forumi romak|Forumin romak]].{{Sfnm|1a1=Mackay|1y=2004|1p=186|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=3, 75–76|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=394–396, 405|4a1=Southern|4y=2014|4pp=291–292, megjithëse pa përmendur mbishkrimet e nderit si ai në Shtëpinë e Senatit Romak, Kuria Julia në Romë}}
[[Skeda:Glyptothek München – 18.04.2022 – Augustus Bevilacqua (4).jpg|thumb|upright=0.8|Bust i Augustit me Kurorën Qytetare, në Gliptotekën e Mynihut|alt=Bust romak i Augustit me kurorë dafine]]
Historiani Ronald Syme shkroi se vdekja e Augustit mund ta linte Romën të ekspozuar ndaj një lufte tjetër civile, duke pasur parasysh kujtesën publike të luftërave të fundit dhe {{ill|Vrasja e Jul Çezarit|en|Caesar's assassination|lt=vrasjen e Çezarit]].{{Sfn|Syme|1939|pp=337–338}} Ndoshta gjatë viteve 20 p.e.s. dhe me siguri deri në vitin 18 p.e.s.,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=322}} Senati i dha Agripës {{Lang|la|imperium}} prokonsullor për pesë vjet, të ngjashëm me pushtetin e Augustit, për të siguruar stabilitetin kushtetues. Kjo dhënie ndoshta përfshinte provincat perandorake të Augustit, por ndoshta jo autoritetin mbi provincat senatoriale.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=322|4a1=Syme|4y=1939|4pp=337–338}} Ashtu si Augusti, edhe Agripës iu dhanë pushtetet e tribunatit.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1pp=337–338|2a1=Gruen|2y=2005|2p=44|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2003|3p=58}}
=== Lufta dhe zgjerimi ===
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Luftërat e Augustit|en|Wars of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Marrëdhëniet romako-iraniane|en|Roman–Iranian relations}}, {{ill|Politika lindore e Augustit|en|Augustus' Eastern policy}}, {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps}}, {{ill|Luftërat romako-partike|en|Roman–Parthian Wars}}, {{ill|Fushatat romake në Gjermani (12 p.e.s. – 16 e.s.)|en|Roman campaigns in Germania (12 BC – AD 16)}}, {{ill|Fushata e Drususit në Gjermani|en|Drusus' Germanic campaign}}, {{ill|Bellum Batonianum|en|Bellum Batonianum|lt=''Bellum Batonianum''}}, {{ill|Ushtria e Perandorisë Romake|en|Imperial Roman army}}}}
[[File:0005MAN-OctAugusto.jpg|thumb|upright|alt=Fragment i një skulpture romake prej bronzi që paraqet Augustin me togë|Një fragment i një statuje kalorësore të Augustit, shekulli I p.e.s., Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Athinës]]
Deri në vitin 13 e.s., trupat e Augustit e kishin shpallur {{Lang|la|[[Imperator|imperator]]}} 21 herë pas betejave të suksesshme.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=93}} Kapitulli i katërt i kujtimeve të tij mbi arritjet, që u botuan publikisht dhe njihen si {{ill|Res Gestae Divi Augusti|en|Res Gestae Divi Augusti|lt=''Res Gestae''}}, u kushtohet fitoreve ushtarake dhe nderimeve të tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=93|2a1=Bringmann|2y=2007|2p=316}} Augusti promovoi gjithashtu idealin e një qytetërimi romak më të lartë, një ndjenjë që poeti [[Virgjili]] ia atribuoi një paraardhësi legjendar të Augustit.{{Sfn|Eder|2005|p=30}} Të gjitha klasat në Romë, me sa duket, kërkonin [[Ekspansionizmi|ekspansionizëm]], dhe ky impuls merr miratim hyjnor në ''[[Eneida|Eneidën]]'' e Virgjilit, ku Jupiteri i premton Romës {{Lang|la|imperium sine fine}} ('sovranitet pa fund').{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=95}}{{Efn|Patricia Southern shkruan se ky koncept i {{Lang|la|imperium sine fine}} ('sovranitet pa fund') ra në dyshim vetëm pas humbjes katastrofike në Betejën e Pyllit të Teutoburgut në vitin 9 e.s. dhe tërheqjes nga Germania përtej lumit Rhein, ndërsa romakët më parë kishin shtrirë kontrollin e tyre deri në [[Lumi Elba|Elbën]].{{Sfn|Southern|2014|p=309}}}}
Në fund të mbretërimit të Augustit, ushtritë e tij kishin pushtuar Hispaninë veriore (Spanja dhe Portugalia e sotme) dhe rajonet alpine të Recisë dhe [[Noriku|Norikut]] (Zvicra, Bavaria, Austria dhe Sllovenia e sotme), [[Iliriku|Ilirikun]] dhe Panoninë (Shqipëria, Kroacia, Hungaria dhe Serbia e sotme, etj.), si dhe kishin zgjeruar kufijtë e Afrikës Prokonsullore drejt lindjes dhe jugut.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=94}} Judeja iu shtua provincës së Sirisë kur Augusti rrëzoi mbretin vasal Herod Arkelaun.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=94|2a1=Southern|2y=2014|2p=306}} Pasi [[Senati romak|Senati]] ia caktoi Sirinë Augustit në vitin 27 p.e.s., ajo u qeveris fillimisht nga legatë nën Agripën dhe më pas nga një prefekt i lartë i rangut kalorës.{{Sfn|Southern|2014|p=237}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=94}} Në vitin 6 e.s., Augusti caktoi gjithashtu një guvernator kalorës në Sardenjë, pasi sulmet e piratëve bënë të nevojshme praninë e trupave të vendosura atje.{{Sfn|Southern|2014|p=306}}
Në vitin 25 p.e.s., romakët e bënë [[Galatia|Galatinë]] (pjesë e Turqisë së sotme) një provincë pa asnjë përpjekje ushtarake, pas vrasjes së mbretit të saj, Amintës,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=94|2a1=Southern|2y=2014|2p=237}} ndërsa në vitin 19 p.e.s. Agripa përfshiu Asturinë dhe Kantabrinë (në Spanjën e sotme) në provincat e Hispanisë dhe Luzitanisë.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=236|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=97|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=243–244, 253–255}} Ky rajon doli të ishte një burim i madh financimi për fushatat e ardhshme ushtarake të Augustit, pasi ishte i pasur me depozita minerale që mund të shfrytëzoheshin në projektet minerare romake.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=97}} {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps|lt=Pushtimi i popujve}} të [[Alpet|Alpeve]] në vitin 15 p.e.s., pas humbjes katastrofike të Lolliusit, ishte një fitore tjetër e rëndësishme për Romën,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=98|2a1=Southern|2y=2014|2pp=235–236|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=334–335, 337, 339–340, 416}}{{Efn|Patricia Southern shkruan se [[Tiberi|Tiberi]] ndërmori një fushatë pasuese në Alpet deri në vitin 6 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=236}}}} pasi krijoi një zonë tampon të gjerë territoriale midis qytetarëve romakë të Italisë dhe armiqve të Romës në Germaninë veriore.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=98}} [[Horaci]] i kushtoi një odë fitores, ndërsa Trofeu monumental i Augustit u ndërtua në [[La Turbie]] pranë Monakos për të përkujtuar këtë ngjarje.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=98–99|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=340–341}}
[[File:Tiberius NyCarlsberg01.jpg|thumb|upright=0.8|left|Busti i [[Tiberi|Tiberit]], një komandant i suksesshëm ushtarak nën Augustin, i caktuar si trashëgimtar dhe pasardhës i tij, Ny Carlsberg Glyptotek, Kopenhagë|alt=Bust romak i Tiberit]]
Kapja e rajonit alpin shërbeu gjithashtu për ofensivën e radhës në vitin 12 p.e.s., kur Tiberi dhe Drusi, djemtë e gruas së tij [[Livia Drusilla|Livia Drusilës]] nga martesa e saj e mëparshme, nisën ofensiva përkatësisht kundër fiseve panoniane të [[Iliriku|Ilirikut]] dhe kundër fiseve gjermanike të Rajnalandës lindore. Të dyja fushatat ishin të suksesshme, pasi forcat e Drusit arritën [[Lumi Elba|lumin Elba]] deri në vitin 9 p.e.s. Drusi vdiq pak më pas nga një plagë që pësoi kur ra nga kali.
{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=99|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=373|3a1=Southern|3y=2014|3pp=267, 269–270, 274–275}} Tiberi u nis me nxitim nga Italia për në Gjermani për të parë vëllain e tij{{Sfn|Southern|2014|pp=267, 274–275}} dhe e shoqëroi trupin e Druzit deri në Romë,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=373}} ku ai dhe Augusti mbajtën fjalimet e funeralit për Druzin.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=373–374}} Pasi fiset ilire u ngritën në krye në Ilirik në vitin 6 e.s., forcat e Tiberit dhe të Germanikut e shtypën kryengritjen e tyre në vitin 9 e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=306–307}} Kjo ishte kryengritja e vetme e madhe brenda territorit provincial romak që nga koha kur Augusti u bë perandor, dhe në atë pikë ai e kishte reduktuar [[Ushtria romake|ushtrinë e përhershme romake]] nga rreth 500.000 ushtarë gjatë luftërave civile në 300.000 ushtarë, të përdorur kryesisht për pushtime të huaja.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=71–72}}
Për t'i mbrojtur territoret lindore të Romës nga [[Perandoria Parthiane]], Augusti u mbështet te shtetet kliente lindore që vepronin si tamponë territorialë dhe zona që mund të ngrinin trupat e tyre për mbrojtje. Augusti vendosi një ushtri romake në Siri, ndërsa Tiberi {{ill|Marrëdhëniet romano-iraniane|en|Roman-Iranian relations|lt=negocioi me partët}} si diplomat i Romës në Lindje.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=96|2a1=Southern|2y=2014|2p=211}} Më pas Tiberi e riktheu {{ill|Tigrani V|en|Tigranes V|lt=Tigranin V}} në fronin e [[Armenia e Madhe|Armenisë]] në vitin 20 p.e.s., duke i vënë vetë kurorën mbi kokë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Southern|2y=2014|2p=211}}
Në vitin 20 p.e.s. Augusti negocioi me {{ill|Fraati IV|en|Phraates IV|lt=Fraatin IV}} të Partisë për kthimin e shenjave ushtarake të humbura nga Krasusi në {{ill|Beteja e Karrës|en|Battle of Carrhae|lt=Betejën e Karrës}}, një fitore simbolike dhe një nxitje e madhe e moralit për Romën.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=416|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=96|3a1=Brosius|3y=2006|3pp=96–97, 136–138|4a1=Southern|4y=2014|4pp=212–213}} Historianët Werner Eck dhe Sarolta Takács pohojnë se kjo ishte një zhgënjim i madh për romakët që kërkonin të hakmerreshin për disfatën e Krasusit me mjete ushtarake.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=95–96}} Megjithatë, Augusti e përdori kthimin e shenjave si {{ill|Propaganda në Romën e Augustit|en|Propaganda in Augustan Rome|lt=propaganda}} që simbolizonte nënshtrimin e Partisë ndaj Romës.{{Sfnm|1a1=Brosius|1y=2006|1p=97|2a1=Southern|2y=2014|2pp=211–212}} Ngjarja u kremtua në art, si në zbukurimin e parzmores në statujën e njohur si {{ill|Augusti i Prima Porta|en|Augustus of Prima Porta}}, dhe në monumente si {{ill|Tempulli i Marsit Hakmarrës|en|Temple of Mars Ultor}}, i ndërtuar për të mbajtur shenjat.{{Sfnm|1a1=Brosius|1y=2006|1p=97|2a1=Bivar|2y=1983|2pp=66–67|3a1=Southern|3y=2014|3pp=212–213, Fig. 212, Fig. 213|4a1=Galinsky|4y=2012|4pp=75–76|5a1=Bringmann|5y=2007|5pp=317–319|6a1=Goldsworthy|6y=2014|6p=303–305, 406|7a1=Cavalieri|7a2=Assenmaker|7a3=Cavagna|7a4=Engels|7y=2022|7p=16, though without mentioning the Temple of Mars Ultor}} Pasi {{ill|Fraati V|en|Phraates V|lt=Fraati V}} i Partisë arriti ta shkëpuste Armeninë nga kontrolli romak, Augusti dërgoi nipin e tij [[Gai Çezar|Gai Çezarin]] me një ushtri në Siri në vitin 1 p.e.s., duke ndërmarrë një fushatë presioni diplomatik që në vitin 2 e.s. e bindi Fraatin V të pranonte kërkesat romake.{{Sfn|Southern|2014|pp=285–286}}
[[Skeda:Hermann (Arminius) at the battle of the Teutoburg Forest in 9 CE by Peter Jannsen, 1873, with painting creases and damage removed.jpg|thumb|{{Lang|de|Der siegreich vordringende Hermann}} (Hermani fitimtar që përparon), paraqitje e [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejës së Pyllit Teutoburg]], nga Peter Janssen, 1873|alt=Pikturë që paraqet një përballje ushtarësh të armatosur në betejë, ku njëri kalëron mbi një kalë të bardhë]]
Partia përbënte një kërcënim për Romën në [[Azia Jugperëndimore|Azinë Jugperëndimore]], por shqetësimi më i ngutshëm ishte fronti i betejës përgjatë lumenjve [[Lumi i Rinit|Rin]] dhe [[Lumi i Danubit|Danub]].{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=96}} Gjatë triumviratit, fushatat e Oktavianit kundër fiseve në [[Dalmacia romake|Dalmaci]] ishin hapi i parë në zgjerimin e zotërimeve romake deri në Danub.{{Sfn|Rowell|1962|p=13}} Armiqtë e Romës në Germani ripushtonin pothuajse vazhdimisht territoret e pushtuara.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=96}} Në [[Beteja e Pyllit Teutoburg|Betejën e Pyllit Teutoburg]] në vitin 9 e.s., [[Arminiusi]], udhëheqësi i {{ill|Heruskët|en|Cherusci|lt=heruskëve}}, shkatërroi tri legjione të tëra të udhëhequra nga {{ill|Publius Kuintilius Varus|en|Publius Quinctilius Varus|lt=Publius Kuintilius Varus}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=101–102|2a1=Southern|2y=2014|2pp=270, 307–308, 328|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=xvii|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=446–454}} Augusti u hakmor duke e dërguar Tiberin në Rajnland për ta paqësuar në vitet 10 dhe 11 e.s., dhe këto fushata patën njëfarë suksesi.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=417|2a1=Southern|2y=2014|2pp=308–309|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=454–457}}
Megjithatë, Augusti e këshilloi Tiberin kundër pushtimeve të mëtejshme pas disfatës në Teutoburg,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=308–309|Goldsworthy|2014|2p=473}} dhe romakët braktisën [[Historia e Gjermanisë|zgjerimin në Gjermani]] përtej [[Lumi i Rinit|Rinit]].{{Sfnm|Bunson|1994|1p=417|Southern|2014|2pp=270, 308–309, 328|Goldsworthy|2014|3p=473}} Edhe pse Augusti e vajtoi humbjen,{{Sfnm|Southern|2014|1pp=308–309|Goldsworthy|2014|2pp=454–455}} {{Lang|la|Res Gestae}} e tij thotë vetëm se ai e paqësoi Germaninë deri në [[Deti i Veriut|grykëderdhjen e Elbës]].{{Sfn|Southern|2014|pp=308–309}}{{Efn|Historianja Patricia Southern shkruan se «Tiberi i rikuperoi humbjet, duke qëndruar në {{ill|Germania|en|Germania|lt=Gjermani}} edhe dy vjet të tjerë, në vitin 10 e.s., duke vëzhguar në rast se fiset depërtonin deri në [[Lumi i Rinit|Rin]], dhe në vitin 11 e.s. duke bërë fushatë brenda territorit gjerman — por jo shumë larg. Augusti shkroi në {{Lang|la|Res Gestae}} se ai e paqësoi Gjermaninë deri në grykëderdhjen e [[Lumi Elba|Elbës]], duke kaluar në heshtje humbjet e vitit 9 e.s.»{{Harvnb|Southern|2014|p=308}} <br />Southern lë të kuptohet se «versionet e mëparshme të {{Lang|la|Res Gestae}}, të hartuara para vitit 9 e.s., ndoshta do të kishin thënë "e paqësova Gjermaninë deri në Elbë", por pas fatkeqësisë së Varit, pretendimet se territori gjerman ishte pushtuar u zvogëluan në atë më të përmbajturën "deri në grykëderdhjen e Elbës".{{Harvnb|Southern|2014|p=308}} <br />Sa i përket ambicieve territoriale të Augustit, Southern shkruan për vendosjen prej tij të «një altari në bregun verior» të lumit Elbë në vitin 1 e.s., dhe «ndoshta në atë datë koncepti i {{Lang|la|imperium sine fine}} ishte ende i vlefshëm, por çfarëdo qofshin qëllimet fillestare të Augustit, ëndrrat e pushtimit ishin zbehur. Augusti nuk u rikuperua kurrë nga fatkeqësia e Varianit dhe i ktheu krahët zgjerimit të perandorisë. Thuhej se ai herë pas here i jepte rrugë ndjenjave duke bërtitur me zë të lartë: "Kuintili Var, m'i kthe legjionet e mia!", dhe pa dyshim e këshilloi Tiberin të mos ndërmerrte pushtime të mëtejshme».{{Harvnb|Southern|2014|pp=308–309}}}} Nën pasardhësin e Augustit, Tiberin, gjenerali romak Germaniku përfitoi nga një luftë civile e keruskëve mes Arminit dhe Segestesit, duke e mundur Arminin në Idistaviso në vitin 16 e.s.{{Sfn|Bunson|1994|p=31}}
[[Skeda:TabulaPeutingerianaMuziris.jpg|thumb|left|Muziris në Mbretërinë Çera të Indisë Jugore, siç paraqitet në [[Tabula Peutingeriane]], me paraqitjen e tempullit të Augustit ({{Lang|la|Templum Augusti}})|alt=Hartë që paraqet një vendbanim në Indinë Jugore]]
Roma përjetoi gjithashtu humbje në jug, në {{ill|Arabia e Lumtur|en|Arabia Felix|lt=Arabinë e Lumtur}}, përballë Mbretërisë së Sabës (në [[Jemeni|Jemenin]] e sotëm). Në vitin 26 p.e.s. Augusti urdhëroi Gaius Aelius Gallus, prefekt i Egjiptit, të pushtonte Arabinë e Jugut me trupa romake të mbështetur nga njësi ndihmëse hebreje dhe arabe nabatease.{{Sfnm|Bowersock|1983|1p=46|Goldsworthy|2014|2pp=260–261|Southern|2014|3pp=200–201, 211|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4pp=136, 182}} Synimi ishte të pushtonin sabaejtë ose t'i detyronin ata të pranonin statusin e shtetit klient, që Roma të fitonte një pjesë të tregtisë së tyre fitimprurëse me Indinë.{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=46–47|Goldsworthy|2014|2pp=260–261}} Forcat romake vendosën rrethimin mbi [[Marib]],{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=47–49|Goldsworthy|2014|2pp=260–261|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=182}} por u tërhoqën në [[Hixhazi|Hixhaz]] (nën kontrollin e aleatëve nabateas) pas mungesës së furnizimeve me ujë.{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=47–49|Goldsworthy|2014|2pp=260–261}} Kjo fushatë mund të ketë qenë pjesë e një përpjekjeje të dështuar për të sulmuar krahun e Perandorisë Partike, duke marrë parasysh se Augusti e nxiti Tiridatesin II të Partisë të pushtonte Mesopotaminë dhe të rimarrte fronin po atë vit.{{Sfn|Southern|2014|pp=201, 211}}
Augusti urdhëroi Gaius Petronius, pasardhësin e Aelius Gallus si prefekt i Egjiptit, të pushtonte Etiopinë,{{Sfnm|Bowersock|1983|1pp=46, 49 (footnote 16)|Goldsworthy|2014|2pp=261, 297, 300|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3pp=136, 182}} pasi mbretëresha {{ill|Amanirenas|en|Amanirenas}} e {{ill|Kingdom of Kush|en|Kingdom of Kush|lt=Mbretërisë së Kushit}} (në [[Sudani|Sudanin]] e sotëm) pushtoi Egjiptin romak në vitin 24 p.e.s. dhe plaçkiti Aswanin dhe Filae.{{Sfnm|Welsby|1996|1p=69|Southern|2014|2p=236}} Romakët kundërsulmuan, plaçkitën {{ill|Napata|en|Napata|lt=Napatën}} në [[Nubia|Nubi]] para se të tërhiqeshin,{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=69–70|Southern|2014|2pp=236–237|3a1=Eck|3a2=Takács|3y=2007|3p=182}} por Amanirenas pushtoi sërish Egjiptin në vitin 22 p.e.s. dhe kërcënoi Primis (Kasr Ibrimi i sotëm).{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=69–70|Southern|2014|2pp=236–237}} Pasi Petronius përballoi një sulm kushit, Amanirenas dërgoi diplomatë për të {{ill|Marrëdhëniet romake me Nubinë|en|Roman relations with Nubia|lt=negociuar një traktat paqeje}} me Augustin në ishullin Samos.{{Sfnm|Welsby|1996|1pp=68–70|Southern|2014|2p=237|Goldsworthy|2014|3p=300|4a1=Eck|4a2=Takács|4y=2007|4p=137}} Traktati vendosi Maharraqa si kufirin e ri me Kushin,{{Sfn|Welsby|1996|pp=68–70}} zvogëloi shumën e tributit romak të mbledhur nga Kushi,{{Sfn|Southern|2014|p=237}} dhe garantoi marrëdhënie tregtare paqësore mes Egjiptit dhe Nubisë.{{Sfn|Welsby|1996|p=70}} Në [[Magrebi|Magrebin]] e Afrikës së Veriut, Cossus Cornelius Lentulus shtypi një kryengritje të getulëve kundër Juba II të Mauretanisë në vitin 6 e.s.{{Sfnm|Southern|2014|1p=306|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=120}}
== Vdekja dhe pasardhja ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Sundimi i Augustit|en|Reign of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: [[Dinastia Julio-Klaudian]] dhe {{ill|Pema familjare e Julio-Klaudianëve|en|Julio-Claudian family tree}}}}
Sëmundja e Augustit në vitin 23 p.e.s. theksoi problemin e pasardhjes.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=50|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=262–264|3a1=Southern|3y=2014|3pp=203–204}}{{Efn|Shkaku i problemeve shëndetësore të Augustit nuk është i qartë. Sëmundja mund të ketë qenë e shtirur ose psikosomatike; nëse ishte reale, disa studiues kanë sugjeruar një [[Abscesi i mëlçisë|absces të mëlçisë]].{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=262–263, 265|2a1=Southern|2y=2014|2p=203}}}} Për të garantuar stabilitetin, ai duhej të caktonte një trashëgimtar. Kjo duhej bërë në mënyrë delikate, që të mos ngjallte frikë nga monarkia. Nëse dikush do të zinte vendin e Augustit në pushtet, ai së pari duhej të njihej si i merituar.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=50|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=262–265}}
=== Kërkimi për një trashëgimtar ===
{{Multiple image
|total_width=300
|image1=(Toulouse) Portrait de Julie Musée Saint-Raymond Ra 338.jpg
|alt1=Busti i Julisë
|image2=Agrippa Gabii Louvre Ma1208.jpg
|alt2=Busti i Agripës
|footer=Majtas: [[Julia (bija e Augustit)|Julia]], e bija e Augustit; një bust romak i ruajtur në Muzeun Saint-Raymond në Francë
{{Paragraph break}}Djathtas: {{ill|Mark Vipsan Agripa|en|Marcus Vipsanius Agrippa}}, dhëndri dhe njeriu i besuar i Augustit; një bust romak në Muzeun e Luvrit në Paris, Francë
}}
Disa historianë argumentojnë se Augusti favorizonte nipin e tij, Marcellusin, i cili ishte martuar me [[Julia (bija e Augustit)|Juliën]], të bijën e Augustit,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=114–115|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=256, 262–264, 321, 359–360}} ndërsa të tjerë argumentojnë se ai preferonte Mark Vipsan Agripën,{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=115}} i cili ishte njeriu i dytë në pushtet pas Augustit dhe një komandant ushtarak i respektuar.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=265}} Pasi Marcellus vdiq në vitin 23 p.e.s., Augusti e martoi sërish të bijën e tij, [[Julia (bija e Augustit)|Juliën]], me Mark Vipsan Agripën në vitin 21 p.e.s.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=275–276, 321|4a1=Southern|4y=2014|4pp=231–232}} Nga ky bashkim lindën pesë fëmijë: tre djem dhe dy vajza.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Southern|3y=2014|3pp=231–233, 293–294, 298, 304–306|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=321–322, 353–354}} Në vitin 18 p.e.s.,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=322}} Agripës iu dha një emërim pesëvjeçar për provincat lindore, me {{Lang|la|imperium}} prokonsullor dhe gjithashtu me {{Lang|la|tribunicia potestas}}, të cilën e zotëronte Augusti.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=44|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=321–322}} Kjo dhënie tregoi favorin e Augustit, por zemëroi disa senatorë konservatorë.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=321–322|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2003|2p=58}}
Augusti adoptoi nipërit e tij, [[Gai Çezar|Gain]] dhe {{ill|Lucius Caesar|en|Lucius Caesar|lt=Luciusin}}, duke treguar qartë synimin për t'i bërë trashëgimtarë të tij.{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1pp=416–417|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=322–323, 356, 359–360|3a1=Southern|3y=2014|3pp=232, 280}} Ai shërbeu si konsull në vitet 5 dhe 2 p.e.s., për t'i futur vetë në karrierat e tyre politike.{{Sfnm|1a1=Scullard|1y=1982|1p=217|2a1=Southern|2y=2014|2pp=280, 288}} Gai ishte konsull për vitin 1 e.s.; Augusti e bëri të priste derisa mbushi 21 vjeç,{{Sfnm|1a1=Syme|1y=1939|1p=417|2a1=Southern|2y=2014|2pp=280, 288}}{{Efn|[[Gai Çezar|Gai Çezari]] ishte zgjedhur konsull në vitin 6 p.e.s. Patricia Southern argumenton se Augusti po provonte reagimin e publikut ndaj Gaiut 14-vjeçar si konsull. Augusti këmbënguli se kjo moshë ishte mjaft e përshtatshme, pasi ai vetë ishte bërë konsull në moshën 19 vjeç si Oktavian, pak përpara se të formonte triumviratin.{{Sfn|Southern|2014|p=280}}}} ndërsa Lucius vdiq para konsullatës së tij të caktuar.{{Sfn|Southern|2014|p=288}} Augusti tregoi favor edhe ndaj djemve të bashkëshortes së tij, [[Tiberi|Tiberiusit]] dhe Drususit, duke u dhënë poste publike, ndërkohë që dukej se favorizonte Drususin.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=356, 359–360}} Tiberius u martua me Vipsania Agripinën, vajzën më të madhe të Agripës,{{Sfn|Syme|1986|p=314}} ndërsa Drusus u martua me Antonian, mbesën e Augustit.{{Sfn|Kokkinos|1992|p=11}} Pasi Agripa vdiq në vitin 12 p.e.s., Augusti urdhëroi Tiberiusin të divorcohej nga Vipsania dhe të martohej me Juliën, e cila tani ishte e ve.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=203, 256, 263–264, 321, 361–362, 379|3a1=Southern|3y=2014|3pp=232–233, 268–269}} Martesa e Drususit me Antonian konsiderohej një bashkim i pathyeshëm, ndërsa Vipsania konsiderohej më pak e rëndësishme.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=116|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=361–362}} Drusus vdiq në vitin 9 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=267, 274–275}}
=== Tiberi, trashëgimtari i Augustit ===
[[Skeda:Gemma Augustea, a two-layered sardonyx depicting the Emperor Augustus surrounded by goddesses and allegories, 9-12 AD, Kunsthistorisches Museum, Vienna (21036461833).jpg|thumb|''Gemma Augustea'', një sardoniks me dy shtresa që paraqet Augustin të ulur pranë perëndeshës Roma, me Augustin të njëjtësuar me [[Jupiteri (zot)|Jupiterin]], ndërsa vështron një figurë që udhëton në një qerre (ndoshta trashëgimtari i tij [[Tiberi]], duke festuar {{ill|Triumfi romak|en|Roman triumph|lt=triumfin}} e tij për fitoret në {{ill|Germania|en|Germania|lt=Germani}}), 9–12 e.s., Muzeu i Historisë së Artit, Vjenë{{Sfn|Southern|2014|p=321, fig. 9.4}}|alt=Kameo prej sardoniksi që paraqet Augustin në krye, të ulur pranë perëndive romake dhe duke u kurorëzuar me një kurorë dafine. Poshtë tij, një grup burrash ngrenë një standard me simbol.]]
Tiberi gëzoi të njëjtat fuqi tribunale si Augusti që nga viti 6 p.e.s., por pak kohë më pas u tërhoq në jetë private, sipas burimeve pa dashur më asnjë rol në politikë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=117|2a1=Gruen|2y=2005|2p=46|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=427–429|4a1=Southern|4y=2014|4pp=280–284, 288}} Martesa e dështuar me Julinë dhe zilia ndaj djemve të saj, Gaius dhe Lucius, mund të kenë kontribuar në largimin e Tiberit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=117–118|2a1=Gruen|2y=2005|2pp=46–47|3a1=Southern|3y=2014|3pp=281–283, 288, 292}} Augusti e dëboi vajzën e tij për kurorëshkelje në vitin 2 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=123, 247–248, 281, 292|2a1=Beard|2y=2021|2pp=95, 273, 296|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=399–402}} por i futi nipërit e tij në kolegjin e priftërinjve që në moshë të re dhe i prezantoi me ushtrinë në Galinë.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=117–118|2a1=Gruen|2y=2005|2pp=46–47}}
Pas vdekjes së Luciusit në vitin 2 e.s. dhe të Gaiusit në vitin 4 e.s., Augusti e thirri Tiberin përsëri në Romë në qershor të vitit 4 e.s. dhe e adoptoi, me kusht që Tiberi të adoptonte nipin e tij Germanikun.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=119|2a1=Southern|2y=2014|2pp=268–269, 293–294, 298|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=374, 389–390, 426–431}} Kjo vazhdoi traditën e paraqitjes së të paktën dy brezave trashëgimtarësh.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=116}} Në vitin 4 e.s., Tiberit iu dha gjithashtu {{Lang|la|tribunicia potestas}} dhe një post prokonsullor në Gjermani; për përpjekjet e tij atje dhe në Iliri, ai më në fund festoi triumfin.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=119–120}} Deri në vitin 13 e.s., ai kishte marrë {{Lang|la|imperium maius proconsulare}}, të barabartë me atë të Augustit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=119–120|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=462|3a1=Southern|3y=2014|3p=309|ps=, me përmendje të veçantë të [[Vellej Paterkuli|Vellej Paterkulit]] si burim për pohimin se Tiberit iu dha i njëjti nivel {{Lang|la|imperium}} si Augusti, dhe të [[Svetoni|Svetonit]], i cili pohon se ai qeverisi provincat bashkë me Augustin për të kryer një regjistrim}}
[[Skeda:Great Cameo of France CdM Paris Bab264 white background.jpg|thumb|left|Augusti i hyjnizuar qëndron mbi [[Tiberi|Tiberin]] dhe {{ill|Dinastia Julio-Klaudian|en|Julio-Claudian|lt=julio-klaudianë}} të tjerë në veprën ''Kameoja e Madhe e Francës'', shekulli I e.s.|alt=Kameo prej sardoniksi që paraqet Augustin si perëndi duke qëndruar mbi Tiberin dhe familjen e tij.]]
I vetmi pretendues tjetër i mundshëm ishte {{ill|Agrippa Postumus|en}}, nipi më i vogël i Augustit. Megjithatë, Augusti e kishte dëbuar atë në Sorrento në vitin 6 e.s. dhe më pas në Planasia në vitin 7 e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=304}} Senati e bëri të përhershëm dëbimin e tij,{{Sfn|Gruen|2005|p=49}} dhe Augusti e mohoi zyrtarisht si të tijin për shkak të karakterit të tij të dobët dhe përfshirjes së dyshuar në një komplot.{{Sfnm|1a1=Gruen|1y=2005|1p=49|2a1=Southern|2y=2014|2pp=304–306}} Pasi Tiberi pasoi Augustin, ka shumë të ngjarë që ai të ketë urdhëruar vrasjen e tij në mërgim.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=306|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=472}}
=== Vdekja e Augustit ===
Më 19 gusht të vitit 14 e.s., Augusti vdiq në Nola, ku kishte vdekur edhe i ati i tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2pp=310–311|3a1=Galinsky|3y=2012|3p=xvii|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=464–465}} Si [[Taciti]] ashtu edhe Dion Kasi pohuuan se Livia e kishte helmuar atë. Megjithatë, shumë historianë e hedhin poshtë si trillim pretendimin se ai u helmua, i sajuar për të diskredituar të birin e saj, Tiberin. Livia kishte qenë prej kohësh objekt i thashethemeve të ngjashme (ndoshta të rreme) për helmim.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2p=311|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=465}} Nëse pranohet se ai u helmua, është e mundur që Livia t'i ketë dhënë një fik të helmuar për t'i shpejtuar vdekjen.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=123}} Shëndeti i Augustit ishte përkeqësuar në muajt para vdekjes së tij dhe ai ishte përgatitur për një kalim të qetë të pushtetit te Tiberi.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2pp=293–294, 298, 308–311, 317|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=461–465}}
[[Skeda:Photographs of the Mausoleum of Augustus 14 (cropped).jpg|thumb|[[Mauzoleumi i Augustit]] i restauruar, 2021|alt=Ndërtesë antike romake me plan rotondë]]
Fjalët e tij të fundit të famshme ishin: «A e luajta mirë rolin? Atëherë duartrokisni ndërsa po dal» ({{Lang|la|Acta est fabula, plaudite}}).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=465–466}} Një kortezh i madh i njerëzve në zi udhëtoi me trupin e Augustit nga Nola në Romë, ndërsa ditën e varrimit të tij të gjitha bizneset mbetën të mbyllura.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=123|2a1=Southern|2y=2014|2p=318|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=466–469}} Tiberi dhe i biri i tij, Drusi, mbajtën fjalimin përkujtimor duke qëndruar mbi dy {{Lang|la|rostra}}.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=124|2a1=Southern|2y=2014|2p=318}} Trupi i Augustit u vendos në arkivol dhe u kremua mbi një turr funeral pranë mauzoleumit të tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=124|2a1=Southern|2y=2014|2p=318|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=468}}
=== Hyjnizimi ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kulti perandorak romak|en|Roman imperial cult}}, {{ill|Sodales Augustales|en|Sodales Augustales}}, {{ill|Faltorja e Tre Galëve|en|Sanctuary of the Three Gauls}}, {{ill|Ara Ubiorum|en|Ara Ubiorum}}}}
[[Skeda:Rare denarius of Octavian & Caesar.jpg|thumb|Një monedhë e Augustit e prerë në Romë më 17 p.e.s., që paraqet Augustin në anën e përparme dhe [[Jul Çezari|Jul Çezarin e hyjnizuar]] nën kometën e Çezarit në anën e pasme|alt= Një monedhë e Augustit që përkujton babanë e tij birësues, Jul Çezarin]]
Më 17 shtator 27 p.e.s., Senati shpalli se Augusti ishte bashkuar me radhët e perëndive dhe me Jul Çezarin e hyjnizuar, si anëtar i {{ill|Panteoni|en|Pantheon (religion)|lt=panteonit romak}}.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=471, me datën e saktë 17 shtator}}{{Sfn|Southern|2014|pp=101–104, për hyjnizimin zyrtar të Jul Çezarit më 42 p.e.s.; fq. 318, 323, për hyjnizimin zyrtar të Augustit, me përmendjen e Çezarit}} Popullsitë e provincave lindore të Romës e kishin adhuruar Oktavianin si hyjni të gjallë që nga fitorja e tij në Aktium.{{Sfn|Southern|2014|p=323}} Kulti i tij ishte i kufizuar në disa provinca perëndimore, kryesisht në Faltoren e Tre Galëve në Lugdunum (Lioni, Francë) dhe në Ara Ubiorum në Oppidum Ubiorum ([[Këlni|Këln]], Gjermani),{{Sfn|Southern|2014|p=323}} por jo në Romë, ku një adhurim i tillë mbeti tabu. Atje lejohej të adhurohej vetëm {{lang|la|genius}} i tij (shpirti).{{Sfn|Southern|2014|pp=323–324}}
== Trashëgimia ==
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Vështrim i përgjithshëm mbi Augustin|en|Outline of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}, {{ill|Arti augushtian dhe julio-klaudian|en|Augustan and Julio-Claudian art}}, {{ill|Letërsia augushtiane (Roma e lashtë)|en|Augustan literature (ancient Rome)}}}}
{{Multiple image
| total_width = 300
| image1 = Octavianus Caesar Augustus.jpg
| alt1 = Paraqitje në gravurë e Augustit me kurorë rrezatuese
| image2 = Folio 22r - The Virgin, the Sibyl and the Emperor Augustus.jpg
| alt2 = Faqe dorëshkrimi me paraqitje të Virgjërës Mari, të Sibillës romake dhe të perandorit Manuel II sipas modelit të Augustit
| footer = Majtas: Augusti në një gravurë në bakër të Giovanni Battista Cavalieri, nga libri ''{{lang|la|Romanorum Imperatorum effigies}}'' (1583), i ruajtur në Bibliotekën Bashkiake të [[Trento|Trentos]] (Itali){{Paragraph break}}Djathtas: Nga {{ill|Très Riches Heures du Duc de Berry|en}} (1412–1416): Virgjëra Maria me Fëmijën (lart), profetesa Sibila e Tivolit (poshtë majtas) dhe Augusti (poshtë djathtas). Fytyra e Augustit është ajo e [[Perandoria Bizantine|perandorit bizantin]] Manueli II Palaiologos.{{Sfn|Setton|1976|p=375}}
}}
=== Përmbledhje ===
Augusti krijoi një regjim që ruajti paqe dhe prosperitet relativ në Perëndimin latin dhe Lindjen greke për dy shekuj,{{Sfn|Galinsky|2005|pp=1, 6}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=1}} duke hapur kështu periudhën e famshme të {{lang|la|[[Pax Romana]]}} (ose {{lang|la|Pax Augusta}}),{{Sfn|Southern|2014|p=274}}{{Sfn|Eck|Takács|2007|pp=123–124}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=16–17}} ndonëse miti i epokës së artë augushtiane mund të errësojë sfidat e ndërlikuara politike përballë të cilave u gjend Augusti.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=84–85}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=28–29}} Regjimi i tij vuri themelet e një koncepti të monarkisë universale në [[Perandoria Bizantine|Perandorinë Bizantine]] dhe në [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]], deri në shpërbërjen e tyre përkatësisht më 1453 dhe më 1806.{{Sfn|Hammond|1965|p=152}} Romakët e mëvonshëm e vlerësuan në përgjithësi pozitivisht mbretërimin e tij, gjë e mishëruar nga dëshira zyrtare e Senatit drejtuar çdo perandori pas [[Trajani|Trajanit]], që ai «të jetë më i lumtur se Augusti dhe më i mirë se Trajani».{{Sfn|Galinsky|2012|p=xxiv}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=476}} Ky imazh i përgjithshëm pozitiv u ndihmua edhe nga fakti që pasardhësit e tij kopjuan shumë nga politikat dhe format e vetëpromovimit të Augustit, të cilat kërkimi modern i quan {{lang|la|imitatio Augusti}}.{{Sfn|Brockkötter|2025|pp=495–498}}{{Sfn|Claes|2022|p=80, në kontekstin e mënyrës se si monedhat përdoreshin zakonisht nga perandorët e mëvonshëm për të shprehur {{lang|la|pietas}} ndaj Augustit, për të nderuar themelimin e principatit prej tij dhe se si «një {{lang|la|imitatio Augusti}} e tillë mund të kujtonte aspekte të ndryshme të mbretërimit të Augustit»; gjithashtu fq. 81, me qëllimin e autorit për të «dokumentuar kur një perandor u përpoq ta paraqiste veten si një August i ri ({{lang|la|imitatio Augusti}}) përmes mesazheve të monedhave të tij»}}
Mbiemri Cezar dhe titulli {{lang|la|augustus}} u kthyen në tituj të përhershëm të sundimtarëve romakë për katërmbëdhjetë shekuj pas vdekjes së Augustit dhe u përdorën në Romë e në [[Kostandinopoja|Kostandinopojë]] pas ndarjes së Perandorisë.{{Sfn|Hammond|1957|pp=21–54}}{{Sfn|Shotter|2005|p=1}}{{Sfn|Southern|2014|p=358}}{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} {{lang|la|Caesar}} formoi rrënjën e titujve të mëvonshëm mbretërorë, si {{lang|de|[[Kaiser]]}} gjerman dhe {{lang|ru|car}} rus.{{Sfn|Eck|Takács|2007|p=57}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=6}} Perandorët parapëlqyen titullin e tij {{lang|la|civilis princeps}} për tre shekuj, derisa miratuan titullin {{lang|la|[[Dominati (Roma)|domini]]}} («zotërinj»), duke filluar me [[Diokleciani|Dioklecianin]].{{Sfn|Galinsky|2012|p=78}} Emri i tij birësues {{lang|la|[[Imperator]]}} («gjeneral fitimtar») shërbeu si rrënja etimologjike e fjalës «[[Perandori|perandor]]», megjithëse ai nuk e kishte këtë konotacion gjatë jetës së Augustit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=6–7}} Vetëm perandorët mbanin detyrën e {{lang|la|pontifex maximus}} deri në [[Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore|rënien e Perandorisë Romake Perëndimore]], pas së cilës e përvetësoi papati.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=350}}
[[Skeda:Augustus kameo.jpg|thumb|upright|Kameoja romake e Augustit në qendër të Kryqit të Lotarit mesjetar, e ruajtur në Thesarin e Katedrales së Ahenit|alt=Kameo sardoniksi që paraqet Augustin me kurorë dafine, duke mbajtur një standard me shqiponjë (aquila)]]
=== Veprat e shkruara ===
Augusti përpiloi një rrëfim të arritjeve të tij, ''{{ill|Res Gestae Divi Augusti|en|Res Gestae Divi Augusti}}'', për t'u gdhendur në bronz përpara [[Mauzoleumi i Augustit|mauzoleut të tij]].{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=341|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2p=1|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=13|4a1=Cavalieri|4a2=Assenmaker|4a3=Cavagna|4a4=Engels|4y=2022|4pp=27–28}} Kopje të tekstit u gdhendën në të gjithë perandorinë pas vdekjes së tij.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=1–2}} [[Letërsia latine|Mbishkrimet latine]], së bashku me përkthimet greke, u gdhendën në shumë ndërtesa publike, dhe historiani [[Theodor Mommsen]] i quajti ato «mbretëresha e mbishkrimeve».{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=2|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=27–28}} ''Res Gestae'' është vepra e vetme madhore e Augustit që ka mbijetuar, ndonëse dihet gjithashtu se ai kompozoi poemet {{Lang|la|«Sicilia»}}, {{Lang|la|«Epiphanus»}} dhe {{Lang|la|«Ajax»}}, një autobiografi në 13 libra, një traktat filozofik dhe një kundërshtim me shkrim ndaj ''Elogjit të Katonit të Ri'' të Brutusit.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=47|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=13–15, 26–27, ku përmendet se ''Res Gestae'' ka mbijetuar, autobiografia e humbur dhe poemet {{Lang|la|«Sicilia»}} e {{Lang|la|«Ajax»}}, por jo poemi {{Lang|la|«Epiphanus»}}, traktati filozofik ose kundërshtimi ndaj ''Elogjit të Katonit'' të Brutusit}} Letrat private të Augustit zbulojnë gjithashtu fakte për jetën e tij personale.{{Sfnm|1a1=Bourne|1y=1918|1pp=53–66|2a1=Ohst|2y=2023|2pp=262–268|3a1=Shaw-Smith|3y=1971|3p=213|4a1=Goldsworthy|4y=2014|4pp=307–309, 417|5a1=Cavalieri|5a2=Assenmaker|5a3=Cavagna|5a4=Engels|5y=2022|5pp=27}} Poeti [[Mark Valerio Marciali]] ruajti një poemë me përmbajtje seksuale të turpshme, që sipas pretendimeve u shkrua nga Oktaviani gjatë Luftës së Peruzës, e cila tallte [[Mark Antoni|Mark Antonin]], gruan e tij Fulvian dhe dashnoren e tij Glafirën.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=151–152}} [[Plini Plaku]] sugjeroi se Augusti e shfaqi dhe e përfundoi hartën e botës të Agripës, e cila u ekspozua publikisht në ''Porticus Vipsania''.{{Sfn|Dilke|1987|pp=205–208}} Kjo hartë më vonë do të shërbente si bazë për hartat e ndryshme mesjetare të botës.{{Sfn|Dilke|1987|p=207}}
Në ''Res Gestae'', Augusti e përkufizoi paqen relative të vendosur nga sundimi i tij si një paqe «e lindur nga fitoret» ({{Lang|la|parta victoriis pax}}) në luftërat civile, dhe arti i epokës së Augustit e përfshin këtë temë.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=85, 94–95|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=123–124}} Kjo paqe siguronte që romakët dhe popujt e nënshtruar brenda perandorisë së tyre të mbanin një pakt social koheziv: këta të fundit do të hiqnin dorë nga sovraniteti i tyre dhe do të paguanin taksa në këmbim të ruajtjes së zakoneve të tyre dhe të mbrojtjes që ofronte Roma.{{Sfn|Galinsky|2012|p=85}} Duke u mburrur me pushtimet e tij të shumta, ''Res Gestae'' thekson të njëjtin kod nderi që gjendet në mbishkrimet funerare republikane, si ato të Skipionëve, një element kyç për ngritjen e reputacionit politik të familjeve romake.{{Sfn|Bringmann|2007|p=316}}
[[Skeda:HymiariteKingdomAugustusImitation1stCenturyCE.jpg|thumb|upright|Monedhë e Mbretërisë Himjarite në jugun e Gadishullit Arab, në imitim të monedhave të Augustit, shekulli I e.s.|alt=Monedhë që paraqet një burrë me kurorë dafine, e modeluar sipas monedhave të Augustit]]
=== Institucionet e qëndrueshme ===
{{Hatnote|Për më tepër: {{ill|Lex Julia|en}} dhe {{ill|Lex Papia Poppaea|en}}}}
[[Skeda:Statue of Emperor Augustus Capri.jpg|thumb|upright|Statuja e Augustit në Monte Solaro, në ishullin e Kaprit, në rajonin e [[Kampania|Kampanisë]] në Itali, me pamje nga Kopshtet e Augustit|alt=Statujë e Augustit në këmbë]]
Augusti e shndërroi rrënjësisht qytetin e Romës, duke krijuar një forcë policore të përhershme, një forcë zjarrfikëse dhe {{Lang|la|praefectus}} («prefekt i qytetit»).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2pp=302–304}} E krijuar në vitin 6 e.s. mbi bazën e shërbimeve të mëparshme zjarrfikëse të viteve 22 dhe 7 p.e.s.,{{Sfn|Southern|2014|pp=302–303}} njësia e ''[[Vigiles|vigileve]]'' ishte një brigadë zjarrfikëse dhe forcë policore e bashkuar, e ndarë në kohorta prej 500 deri në 1.000 vetash secila, me shtatë njësi të caktuara për katërmbëdhjetë sektorë të qytetit.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2pp=302–304}} Një {{Lang|la|praefectus vigilum}} («prefekt i rojes») u vu në krye të vigileve,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=345|2a1=Southern|2y=2014|2pp=303–304}} ndërsa zyrtarët {{Lang|la|vicomagistri}} kishin qenë më parë përgjegjës për secilin sektor pas zjarrit të vitit 7 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=302–304}} Augusti krijoi një ushtri të përhershme,{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=248–251}} të fiksuar në 28 legjione me rreth 170.000 ushtarë,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=85–87|2a1=Southern|2y=2014|2pp=348–350}} e reduktuar nga 60 legjione në fund të luftërave civile në vitin 30 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|p=349}} Kjo ushtri mbështetej nga shumë njësi ndihmëse prej 500 ushtarësh joqytetarë secila, të rekrutuara shpesh nga zonat e pushtuara së fundmi.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=86}}
Me financat e tij që siguronin mirëmbajtjen e [[Rrugët romake|rrugëve]] në të gjithë Italinë, Augusti vendosi një sistem zyrtar stacionesh ndërlidhëse, të mbikëqyrur nga një oficer ushtarak i njohur si {{Lang|la|praefectus vehiculorum}}.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=81}} Përveçse përshpejtoi komunikimin në Itali, ndërtimi i gjerë i rrugëve u mundësoi ushtrive romake të marshonin shpejt nëpër vend.{{Sfn|Chisholm|Ferguson|1981|p=122}} Në vitin 6 e.s., Augusti krijoi {{Lang|la|aerarium militare}}, duke dhuruar 170 milionë sestercë thesarit të ri ushtarak, i cili kujdesej për ushtarët në shërbim aktiv dhe të pensionuar.{{Sfn|Bunson|1994|p=6}}
Një nga institucionet më të qëndrueshme të Augustit ishte themelimi i [[Garda pretoriane|Gardës pretoriane]] në vitin 27 p.e.s.,{{Sfn|Bunson|1994|p=341}} e komanduar nga dy prefektë pretorianë (më vonë një), pasi Augusti e krijoi këtë post në vitin 2 p.e.s.{{Sfn|Southern|2014|pp=250, 292–293}} Fillimisht një njësi rojesh personale në fushën e betejës, pretorianët evoluan në një gardë perandorake dhe njëkohësisht në një forcë të rëndësishme politike në Romë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=341|2a1=Eck|2a2=Takács|2y=2007|2pp=54, 94}} Ata u shërbyen perandorëve deri në fillim të shekullit të IV.{{Sfn|Bunson|1994|pp=341–342}}
=== Reformat e të ardhurave ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Monedhat e Augustit|en|Coins of Augustus}}, {{ill|Tatimi në Romën e lashtë|en|Taxation in ancient Rome}}, {{ill|Tregtia romake|en|Roman commerce}}}}
[[Skeda:Octavian aureus circa 30 BCE.jpg|thumb|upright|left|''Aureus'' i Oktavianit, {{Rreth|30 p.e.s.|lk=no}}, British Museum|alt=Monedhë romake e lashtë e Augustit]]
Reformat tatimore të Augustit ndikuan ndjeshëm në suksesin e mëvonshëm të perandorisë, duke i kaluar territoret e saj nën tatimin e drejtpërdrejtë nga Roma. Kjo rriti dhe stabilizoi të ardhurat e Romës nga territoret e saj dhe rregulloi marrëdhënien financiare midis Romës dhe provincave të saj, duke shmangur pakënaqësitë e provincave ndaj arkëtimeve arbitrare.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=83–84}} Një reformë po aq e rëndësishme ishte heqja e {{ill|Fermimi i taksave|en|Tax farming|lt=fermimit të taksave}}. {{Lang|la|Publicani}}, taksambledhësit privatë të epokës republikane, ishin të njohur për shkatërrimet dhe pasurinë e tyre të madhe, prandaj u zëvendësuan nga taksambledhës me pagë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|pp=83–84}}
Nën Augustin, masat e tatimit përcaktoheshin nga regjistrimet (censuse) me kuota fikse për secilën provincë. Qytetarët e Romës dhe të Italisë paguanin taksa të tërthorta, ndërsa taksat e drejtpërdrejta mblidheshin nga provincat. Taksat e tërthorta përfshinin një taksë prej 4% mbi çmimin e skllevërve, 1% mbi mallrat e shitura në ankand dhe 5% mbi trashëgiminë e pasurive me vlerë mbi 100.000 sesterce, kur trashëgimtari nuk ishte i afërm i ngushtë i të ndjerit.{{Sfn|Bunson|1994|p=404}} Për shkak të protestave të kalorësve, konsujt zëvendësues të vitit 9 e.s. modifikuan dhe zbutën sanksionet në {{Lang|la|Lex Papia Poppaea}} që preknin trashëgiminë e pasurive nga individë të pamartuar ose pa fëmijë, edhe pse ligji vijoi të prodhonte të ardhura, me pasuritë e të ndjerit që konfiskoheshin nga shteti.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=458–459}}{{Sfn|Southern|2014|pp=246–247, 310}}
Aneksimi i Egjiptit nga Augusti i lejoi atij të kanalizonte pasurinë e tij të madhe për qëllime perandorake.{{Sfn|Bunson|1994|p=144}}{{Sfn|Southern|2014|pp=184–185}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=56, 58}} I konsideruar pronë private e Augustit dhe jo provincë, Egjipti u bë pjesë e patrimoniumit të çdo perandori pasardhës.{{Sfn|Bunson|1994|pp=144–145}}{{Sfn|Southern|2014|pp=173–174, 184–185}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=56, 58}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=193}} Në vend të një legati ose prokonsulli, Augusti vendosi një prefekt nga klasa kalorësore për të administruar Egjiptin dhe për të mirëmbajtur portet e tij fitimprurëse.{{Sfn|Bunson|1994|p=145}}{{Sfn|Southern|2014|p=185}} Ky post u bë arritja më e lartë politike për çdo kalorës, përveç emërimit si prefekt pretorian.{{Sfn|Bunson|1994|p=145}}{{Sfn|Southern|2014|pp=325–326}} Ari dhe argjendi që u gjetën në thesarin mbretëror ptolemeik u shkrinë për prerjen e monedhave.{{Sfn|Galinsky|2012|p=56}} Në testamentin e tij, Augusti la para për familjen e tij, por edhe 43 milionë sesterce për [[Romakët|popullin romak]], 1.000 sesterce për çdo pretorian, 500 sesterce për çdo ushtar të kohortave urbane dhe 300 sesterce për çdo ushtar.{{Sfn|Southern|2014|p=317}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=469}}
=== Muaji gusht ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Kalendari romak|en|Roman calendar}}, [[Kalendari julian]], {{ill|Kalendari gregorian|en|Gregorian calendar}}}}
Në vitin 8 p.e.s., muaji romak ''Sextilis'' (ose ''Sextilus'') u riemërtua August (latinisht: {{Lang|la|Augustus}}) sipas Augustit.{{Sfn|Nothaft|2018|p=122}}{{Sfn|Southern|2014|p=86}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2, 7, 381–382}}{{Sfn|Hosch|2023}}{{Sfn|British Museum|2017}} Augusti zgjodhi Sextilisin pasi ishte muaji i konsullatës së tij të parë dhe i fitoreve të tij të ndryshme.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=72, 381–382}} Për krahasim, muaji korrik (latinisht: {{Lang|la|Iulius}}) në [[Kalendari julian|kalendarin julian]] u emërtua sipas Jul Çezarit,{{Sfn|Nothaft|2018|p=122}}{{Sfn|Southern|2014|pp=34, 141}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2, 381–382}} i vetmi muaj tjetër në kalendarin romak që mban emrin e një romaku.{{Sfn|British Museum|2017}}
=== Projektet ndërtimore ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Vitruvi|en|Vitruvius}}, {{ill|De architectura|en|De architectura}}, {{ill|Arkitektura romake|en|Ancient Roman architecture}}}}
{{Multiple image
| total_width = 300
| image1 = Ara Pacis relieve 25.JPG
| alt1 = Reliev që paraqet të afërm të ndryshëm të Augustit të veshur me toga
| image2 = Trofeo delle Alpi 1.JPG
| alt2 = Monument romak i lashtë kushtuar Augustit
| footer = Majtas: Relieve të gdhendura në anën jugore të {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}} ("Altari i Paqes") në [[Romë]], që paraqesin anëtarë të paidentifikuar të {{ill|Dinastia Julio-Klaudian|en|Julio-Claudian dynasty|lt=familjes perandorake}}, kushtuar [[Pax Romana|Pax Romanës]], dekretuar nga [[Senati Romak]] në vitin 13 p.e.s. dhe përfunduar më 30 janar 9 p.e.s., me Augustin që mori pjesë në ceremoninë e kushtimit{{Sfn|Southern|2014|pp=341–344, Fig. A1.10 on p. 344}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=374}}
<br />Djathtas: {{ill|Trofeu i Alpeve|en|Tropaeum Alpium}} (Trofeu i Augustit), një monument fitoreje i ndërtuar nga Augusti në [[La Turbie]], Francë (afër Monakos), për nder të {{ill|Pushtimi romak i Recisë dhe Alpeve|en|Roman conquest of Rhetia and the Alps|lt=pushtimit romak të Recisë dhe Alpeve}}{{Sfn|Eck|Takács|2007|pp=128–129}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=340}}
}}
==== Ristrukturimi i Romës ====
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Forumi i Augustit|en|Forum of Augustus}}, {{ill|Tempulli i Augustit Hyjnor|en|Temple of Divus Augustus}}, {{ill|Tempulli i Augustit dhe i Livias|en|Temple of Augustus and Livia}}, {{ill|Harku i Augustit (Susa)|en|Arch of Augustus (Susa)}}, {{ill|Trofeu i Augustit|en|Trophy of Augustus}}, {{ill|Harku triumfal i Orange|en|Triumphal Arch of Orange}}}}
Në shtratin e vdekjes, Augusti u mburr se e shndërroi [[Roma|Romën]] nga një qytet me tulla në një qytet prej [[Mermer|mermeri]].{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Southern|2y=2014|2p=331, duke cituar Dio 56.30.3 dhe Suetonius, ''Augustus'' 28.3}} Mermeri mund të gjendej në ndërtesat romake edhe para Augustit, por nuk u përdor gjerësisht si material ndërtimi deri në kohën e sundimit të tij.{{Sfn|Bunson|1994|p=34}}{{Efn|Ky transformim i Romës me ndërtesa të reja mermeri nuk preku lagjet e varfra të Suburës, të cilat vazhdonin po aq të lëkundura dhe të prirura ndaj zjarrit sa gjithmonë.}} Ai la gjurmë në topografinë monumentale të qendrës së qytetit, si dhe në Fushën e Marsit, me {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}} (Altarin e Paqes) dhe orën diellore monumentale {{ill|Solarium Augusti|en|Solarium Augusti}}, gnomoni qendror i së cilës ishte një obelisk i sjellë nga Egjipti.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=122|2a1=Southern|2y=2014|2pp=273, 331, 341–345, Fig. A1.8, Fig. A1.9, Fig. A1.10|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=374}} Skulpturat e [[Relievi (skulpturë)|relievit]] që zbukurojnë Ara Pacis pasqyrojnë vizualisht triumfet e Augustit të përshkruara në ''Res Gestae''. Relievet e saj paraqesin pretorianët, vestalet dhe qytetarët e Romës.{{Sfn|Bunson|1994|p=32}}
[[Rendi korintik]], një stil arkitekturor me origjinë nga [[Greqia e Lashtë]], ishte stili dominues arkitekturor në epokën e Augustit.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=9–10}} Suetoni komentoi njëherë se Roma nuk e meritonte statusin e saj si kryeqytet perandorak, por Augusti dhe Agripa u nisën ta çrrënjosnin këtë mendim.{{Sfn|Bunson|1994|p=34}} Ata e shndërruan pamjen e Romës sipas modelit grek,{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=403–404}} duke përfshirë elemente të [[Greqia klasike|Greqisë klasike]] dhe të [[Greqia helenistike|Greqisë helenistike]], me shumë monumente athinase si frymëzim të drejtpërdrejtë.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=403–404, 408–409|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=7–9}}
[[Skeda:Vienne - Temple d'Auguste et de Livie -1.jpg|thumb|left|Tempulli i Augustit dhe i Livias në Vienne, Francë, fundi i shekullit I p.e.s.|alt=Monument romak që përkujton Augustin dhe bashkëshorten e tij Livia]]
Augusti ngriti [[Tempulli i Çezarit|tempullin e Çezarit]], tempullin e Jupiter Tonans dhe atë të Apollonit Palatin, si dhe banjat e Agrippës dhe Forumin e Augustit me {{ill|Tempulli i Marsit Hakmarrës|en|Temple of Mars Ultor|lt=Tempullin e Marsit Hakmarrës}}. Ai inkurajoi ndërtimin e Teatrit të Balbusit dhe ndërtimin e [[Panteoni, Romë|Panteonit]] nga Agripa, dhe financoi projekte të tjera në emër të të tjerëve, shpesh të afërm të tij (p.sh. Portiku i Oktaviasë, Teatri i Marcellusit).{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1pp=118–121|2a1=Southern|2y=2014|2pp=289–291, 330, 333–334, 337–339, Fig. A1.5, Fig. A1.6|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=304–305, 402–410}} Madje edhe [[Mauzoleumi i Augustit|varri i tij në Romë]] u ndërtua para vdekjes së tij për të strehuar anëtarë të familjes së tij.{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2007|1pp=156, 159–160|2a1=Southern|2y=2014|2pp=339–341, Fig. A1.7}} Për të festuar fitoren e tij në Betejën e Aktiumit, në vitin 29 p.e.s. u ndërtua Harku i Augustit pranë hyrjes së Tempullit të Kastorit dhe Poluksit, i cili u zgjerua në vitin 19 p.e.s. për të përfshirë një dizajn me hark të trefishtë.{{Sfnm|1a1=Bunson|1y=1994|1p=34|2a1=Southern|2y=2014|2pp=334–336, Fig. A1.3|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=305}} Ai përfundoi gjithashtu projekte që [[Jul Çezari]] i kishte lënë të papërfunduara,{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1pp=330–334|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=409–410}} si Kuria Julia, Forumi i Çezarit dhe Tempulli i Venus Genetrix.{{Sfn|Southern|2014|pp=330–334, Fig. A1.1}} Ai rindërtoi Bazilikën Emilia deri në vitin 2 p.e.s. (e cila më parë ishte djegur në një zjarr në vitin 35 p.e.s.).{{Sfn|Southern|2014|p=333, Fig. A1.2}}
Augusti ofroi gjithashtu spektakle madhështore në Romë. Amfiteatri i ndërtuar nga Statilius Taurus nga viti 34 deri në 29 p.e.s. ishte amfiteatri i parë prej guri i ndërtuar në qytet dhe u hap me lojëra [[Gladiatori|gladiatorësh]] përafërsisht në të njëjtën kohë kur Oktaviani organizoi shfaqje luftarake të drejtpërdrejta dhe vrasjen e parë ndonjëherë të një rinoceronti dhe të një hipopotami për argëtim në Romë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=178–179, 218–219}} Augusti organizoi gjueti luanësh në Cirkun Maksimus, përmbyti përkohësisht Cirkun Flaminius për të therur [[Krokodili i Nilit|krokodilë]] dhe mbajti ndeshje gladiatorësh në Saepta Julia.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=406–407}} Në vitin 2 p.e.s. ai organizoi gjithashtu një betejë detare imituese të përpunuar, {{ill|Naumakia|en|Naumachia|lt=naumakinë}} ''Augusti'', duke krijuar një liqen artificial në bregun perëndimor të Tiberit, ujërat e të cilit furnizoheshin nga një ujësjellës i sapo ndërtuar, Aqua Alsietina, që shtrihej mbi njëzet milje. Në një shfaqje vdekjeprurëse, pjesëmarrësit rikrijuan [[Beteja e Salaminës|Betejën e Salaminës]] të vitit 480 p.e.s. midis qyteteve-shtete greke të udhëhequra nga Athina dhe [[Perandoria Akamenide|Perandorisë Akamenide]] perse.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=407–408}}{{Efn|Më shumë se dy shekuj më vonë, Dio shkroi se disa nga strukturat e ndërtuara për këtë rast qëndronin ende në këmbë.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=408}}
==== Veprat publike ====
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Inxhinieria romake|en|Ancient Roman engineering}} · {{ill|Via Julia Augusta|en}} · {{ill|Via Augusta|en}}}}
[[Skeda:Pont Flavien, Bouches-du-Rhône, France. Pic 01.jpg|thumb|upright|Mbetjet e urës Pont Flavien përgjatë rrugës Via Julia Augusta në Saint-Chamas, [[Bouches-du-Rhône]], në Francë|alt=Dy harqe romake antike]]
Augusti e vuri Agripën në krye të furnizimit me ujë të Romës, higjienës publike, sistemit të kullimit, banjave publike dhe [[Rrugët romake|rrugëve]].{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=330, 345–346|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=179–180, 341, 478}} Agripa kishte mbikëqyrur këto vepra kur shërbeu si edil në 33 p.e.s.,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2p=146|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3pp=179–180}} dhe madje financoi ato privatisht më pas.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}} Në 33 p.e.s. ai ndërtoi ujësjellësin Aqua Julia, bashkë me cisterna dhe kulla uji të reja.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=180}} Pas vdekjes së Agripës në 12 p.e.s., Augusti duhej të gjente një zgjidhje për të mirëmbajtur sistemin e furnizimit me ujë të Romës,{{Sfnm|1a1=Eck|1a2=Takács|1y=2003|1p=79|2a1=Southern|2y=2014|2p=146}} dhe organizoi një sistem në të cilin [[Senati romak|Senati]] caktoi tre nga anëtarët e tij si komisarë përgjegjës për furnizimin me ujë dhe riparimin e ujësjellësve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}}
Gjatë triumviratit dhe fillimit të mbretërimit të Augustit, Agripa mbikëqyri ndërtimin e rrugëve të reja për qëllime ushtarake drejt kufirit të Rinit.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=341–342, 478}} Augusti krijoi komisionin senatorial të {{Lang|la|curatores viarum}} ('mbikëqyrësit e rrugëve'), i cili bashkëpunoi me zyrtarët vendorë dhe kontraktorët për të organizuar riparime të rregullta të rrugëve.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=81}} Augusti riparoi të gjitha urat e Romës përveç urës Milvio dhe urës Minuciane, dhe shtroi me kalldrëm [[Rruga Flaminia|Rrugën Flaminia]] midis Romës dhe Ariminumit.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=345|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2p=262}} Në fund të mbretërimit të tij, ai ngarkoi një komision prej pesë senatorësh, {{Lang|la|curatores locorum publicorum iudicandorum}} ('mbikëqyrësit e pronës publike'), me mirëmbajtjen e ndërtesave dhe tempujve publikë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=79}}
==== Rezidencat ====
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Shtëpia e Augustit|en|House of Augustus}} · {{ill|Vila e Augustit|en|Villa of Augustus}} · {{ill|Kopshtet e Augustit|en|Gardens of Augustus}}}}
{{Hatnote|Shih më tepër: [[Domus]] · {{ill|Vila romake|en|Roman villa}} · [[Kopshtet romake]]}}
[[Skeda:House of Augustus, North-east corner of the Lower cubiculum with architectural decoration, Palatine Hill, Rome (20659554676).jpg|thumb|Një cep i ''cubiculum''-it të poshtëm në Shtëpinë e Augustit në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]] në [[Roma|Romë]], me afreske të stilit të dytë pompeian|alt=Një dhomë me afreske të ndryshme]]
Rezidenca zyrtare e Augustit ishte {{Lang|la|Domus Augusti}} ('Shtëpia e Augustit') në [[Kodra Palatine|Kodrën Palatine]], ndonëse identifikimi i saj nuk është i sigurt.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=336|2a1=Galinsky|2y=2012|2pp=67–68|3a1=Goldsworthy|3y=2014|3p=418}} Sipas Suetonit, [[Domus|shtëpia]] ishte disi modeste,{{Sfn|Richardson|1992|pp=117–18, citing Suetonius, ''Augustus'' 72.1}} por nëse bëhej fjalë për shtëpinë Carettoni në perëndim të tempullit Palatin të [[Apoloni|Apolonit]], atëherë rezidenca e Augustit do të kishte qenë shumë më e madhe dhe më luksoze nga sa pranojnë burimet letrare.{{Sfnm|1a1=Wiseman|1y=2022|1pp=15–17|2a1=Bingham|2y=2021|2pp=317–319}} Augusti ia kushtoi këtë tempull Apolonit pranë shtëpisë së tij në 28 p.e.s., dhe shpesh shfaqet në monedha duke mbajtur kurorën qytetare me dafina, që lidhen ngushtë me Apolonin.{{Sfn|Galinsky|2012|pp=67–68}} {{Lang|la|Domus Augusti}} ndodhet gjithashtu pranë {{Lang|la|Casa Romuli}} ('Shtëpia e Romulit'), që mendohet se ka qenë shtëpia e themeluesit legjendar të Romës, Romulit.{{Sfnm|1a1=Galinsky|1y=2012|1pp=67–68, Map 2, Fig. 13|2a1=Southern|2y=2014|2p=336}} Shtëpia e [[Livia Drusilla|Liviës]] ndodhet aty pranë, ndonëse nuk është e qartë nëse bashkëshortja e Augustit jetoi atje para vdekjes së tij.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=418}}
Jashtë Romës, Augusti zotëronte tre vila fshatare, të cilat nuk ishin luksoze, por kishin [[Kopshtet romake|kopshte zbukuruese]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=419}} Augusti ndërtoi pallatin Palazzo a Mare në ishullin Capri,{{Sfnm|1a1=Ring|1a2=Salkin|1a3=La Boda|1y=1996|1p=121|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=419, 464, 473}} ku strehoi një koleksion të konsiderueshëm fosilesh dhe mbetje që mund të kenë qenë kocka dinosaurësh.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=419, 464}} Në Villa Giulia në ishullin Ventotene, ku Augusti dërgoi në mërgim të bijën e tij, [[Julia (bija e Augustit)|Julia]], ai ndërtoi një sistem të sofistikuar ngrohjeje qendrore me hipokaust për dy vaska të mëdha dhe një {{Lang|la|caldarium}}, vaskë për zhytje në ujë të nxehtë.{{Sfn|Amici|2015|pp=658–663}} Shtëpia familjare e Augustit ishte një vilë e vendosur në [[Nola]], ku vdiqën ai dhe i ati.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=32, 46, 465, 509|2a1=Southern|2y=2014|2pp=7, 310–311}} Kjo rezidencë ishte me gjasë vila e zbuluar në Somma Vesuviana.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122113814/https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA |archive-date=22 nëntor 2025 |title=Villa where Augustus probably died is unearthed |date=2016-11-16 |work=Associated Press |access-date=2021-04-09 |language=en |url-status=bot: unknown}}</ref>
== Analiza kritike ==
=== Pikëpamjet antike dhe bashkëkohore ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Gai Mecenati|en|Gaius Maecenas}}, {{ill|Letërsia e Augustit|en|Augustan literature (ancient Rome)}}, {{ill|Shkolla e Harvardit|en|Harvard School}}}}
[[Skeda:Jean-Auguste-Dominique INGRES - Tu Marcellus Eris - Musée des Augustins - RO 124.jpg|thumb|''Virgjili duke lexuar Eneidën para Augustit, Livias dhe Oktavisë'', nga [[Jean Auguste Dominique Ingres|Jean-Auguste-Dominique Ingres]], 1812, Musée des Augustins; thuhet se Oktavia e Re ra të fikët gjatë një leximi publik të ''[[Eneida|Eneidës]]'' në Romë nga [[Virgjili]], duke u tronditur emocionalisht gjatë pasazhit për vdekjen e djalit të saj, Markus Klaudi Marcellus.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=307}}|alt=Një pikturë me vaj që paraqet poetin Virgjil duke i lexuar veprën e tij Augustit dhe familjes së tij, ndërsa motra e Augustit, Oktavia, ka rënë të fikët nga tronditja]]
Shkrimtarët ndër shekuj e kanë lavdëruar dhe kritikuar Augustin. Juristi romak bashkëkohës Mark Antist Labeo (Marcus Antistius Labeo), i dhënë pas ditëve të lirisë republikane para Augustit në të cilat kishte lindur, kritikoi hapur regjimin e Augustit. Në ''Analet'' e tij, Taciti shkroi se Augusti e kishte kthyer me dinakëri [[Republika Romake|Romën republikane]] në një gjendje skllavërie dhe se populli i Romës kishte shkëmbyer një pronar skllevërish me një tjetër kur [[Tiberi|Tiberi]] e pasoi në pushtet.{{Sfn|Starr|1952|p=5}} Taciti besonte se perandori [[Nerva]] ({{Reign|96|98}}) arriti me sukses të bashkonte principatin dhe lirinë.{{Sfn|Starr|1952|p=6}} Historiani i shekullit III [[Dion Kasi]] e pranoi Augustin si një sundimtar të butë dhe të moderuar, por, si shumica e historianëve të tjerë pas Augustit, e shihte atë si autokrat.{{Sfn|Starr|1952|p=5}} Poeti i shekullit I [[Lukani]] argumentoi se fitorja e Çezarit ndaj Pompeut dhe vdekja e Katonit të Ri në 46 p.e.s. shënuan fundin e lirisë tradicionale në Romë.{{Sfn|Starr|1952|p=6}}
Akademikët modernë ende debatojnë për shkallën në të cilën Augusti censuroi kritikat ndaj tij.{{Sfnm|Southern|2014|1pp=319–320|Goldsworthy|2014|2pp=309–310}} Si triumvir, Oktaviani shkatërroi të gjitha regjistrat publikë që datojnë nga Idet e marsit të 44 p.e.s. deri në disfatën e Sekstus Pompeut në 36 p.e.s., një veprim politik i përshtatshëm që përputhej me ndjenjën popullore për të pastruar kujtimet e dhimbshme të proskriptimeve.{{Sfn|Southern|2014|pp=96–97}} Poetët e epokës së Augustit ndonjëherë e kritikonin hapur perandorin, si Properci kur nuk e miratoi ekzekutimin e të burgosurve gjatë Luftës së Perusisë.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=20}} Disa nga poezitë e [[Virgjili|Virgjilit]] dhe Horacit janë interpretuar si lavdërime për patronin e tyre, Augustin, duke e paraqitur atë si mbrojtës i [[Mos maiorum|drejtësisë morale]] dhe si ruajtës i [[Perandoria Romake|Perandorisë]].{{Sfnm|Kelsall|1976|1p=120|Goldsworthy|2014|2pp=307–312}} Oktaviani ishte patroni i Virgjilit kur ky i fundit shkroi ''Eklogat'' e tij, të cilat shprehin pikëpamjet e pakënaqura të fermerëve të varfëruar dhe pronarëve të tokave gjatë triumviratit.{{Sfn|Southern|2014|pp=146–147}} Nga letrat private duket se Augusti mbajti miqësi të vërteta me Virgjilin dhe Horacin, pa asnjë provë se ndërhyri drejtpërdrejt në shkrimin e poemave të tyre.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=307–312}}{{Efn|Megjithatë, është e mundur që në 19 p.e.s. Augusti ta ketë kundërshtuar dëshirën e Virgjilit në shtratin e vdekjes për ta djegur ''[[Eneida|Eneidën]]'', duke bërë që poeti Lucius Varius Rufus ta ruante dhe ta botonte atë në vend të kësaj.}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=312}} Megjithatë, rreth vitit 8 e.s., Augusti e dëboi poetin [[Ovidi|Ovidin]] dhe ndaloi veprat e tij letrare.{{Sfnm|Southern|2014|1p=305|Goldsworthy|2014|2pp=396–397, 444}}{{Sfn|Southern|2014|p=305}}{{Efn|Ovidi sugjeroi se kjo ishte bërë si hakmarrje për shkrimin e një poeme dhe për një gabim, ndoshta sepse ishte dëshmitar i një skandali seksual që përfshinte ose vajzën e Augustit, Julia e Madhe, ose mbesën e tij, Julia e Re.}}{{Sfnm|Southern|2014|1pp=305–306|Goldsworthy|2014|2pp=444–445}}
Taciti pohoi se disiplina e [[Historiografia|historiografisë]] rënoi nën Augustin, sepse historianët i bënin lajka perandorit, dhe jo për shkak të shtypjes aktive.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=411}} [[Tit Livi]] shkroi veprën e tij me shumë ndikim dhe gjithëpërfshirëse ''Historia e Romës'' gjatë sundimit të Augustit. Megjithëse përkrahte shumë nga pikëpamjet e Augustit, Livi shkroi në mënyrë të pavarur dhe Taciti më vonë pohoi se Augusti madje e kritikoi lehtë Livin për lartësimin e karrierës së Pompeut.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=411–413}} Augusti mund të ketë bërë në heshtje që mbesa e tij Antonia Minor të ushtronte presion mbi të birin, [[Klaudi|Klaudin]], që të hiqte dorë nga shkrimi i një historie mbi luftërat civile romake.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=411, 413}}
=== Mesjeta dhe Rilindja ===
Augusti u bë një figurë e nderuar në [[Bota e krishterë|botën e krishterë]] gjatë [[Mesjeta|Mesjetës]], sepse etërit e kishës, [[Orosius]], [[Brozi|Ambrozi]] dhe [[Beda i Nderuari|Beda]], e përshkruanin atë si një paqebërës të paracaktuar nga Zoti, i cili krijoi një mbretëri të qëndrueshme për ardhjen e Krishtit.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=22, 28–29}} Antologjia hagiografike ''Legjenda e Artë'' ({{Rreth|1250}}) përhapi legjendën e Sibilës Tiburtine, në të cilën pretendohet se Augusti pati një vizion të [[Jezusi|Jezusit]] dhe të nënës së tij, [[Maria|Marisë]].{{Sfnm|Arlington|2000|1p=35|2a1=Murray|2a2=Murray|2y=2014|2p=41|3a1=Cavalieri|3a2=Assenmaker|3a3=Cavagna|3a4=Engels|3y=2022|3pp=4, 18–19, 23}} [[Françesko Petrarka]] e shihte Augustin si një sundimtar të drejtë, një ide e pranuar gjerësisht në letërsinë humaniste të Rilindjes deri në shekullin XVI, kur pikëpamjet më negative gjetën pranim.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=23–25, 28–29}}{{Efn|Autorët [[Republika e Firences|florentinë]] filluan të zhvillonin pikëpamje negative për Augustin gjatë Rilindjes italiane, ndërsa botimi i vitit 1515 i ''Analeve'' të Tacitit nga Filippo Beroaldo i dha forcë pikëpamjeve se Augusti ishte një shkatërrues hipokrit dhe llogaritës i Republikës.}}{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|p=25}}
=== Perspektivat moderne ===
[[Skeda:Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|thumb|upright|Busti ''Chiaramonti Caesar'', një portret postum i [[Jul Çezari|Jul Çezarit]] në mermer, 44–30 p.e.s., Museo Pio-Clementino, Muzetë e Vatikanit|alt=Bust romak i Jul Çezarit]]
Pikëpamjet mbi Augustin ndryshuan gjatë periudhës moderne të hershme. Shkrimtari anglo-irlandez {{ill|Jonathan Swift|en}} e kritikoi Augustin për vendosjen e tiranisë mbi Romën, duke i krahasuar virtytet e Republikës Romake të mëparshme me ato të [[Monarkia kushtetuese|monarkisë kushtetuese]] të [[Kushtetuta e Mbretërisë së Bashkuar|Mbretërisë së Bashkuar]].{{Sfn|Kelsall|1976|p=118}} Filozofi politik francez [[Monteskjë|Monteskjeu]] vuri në dukje se Augusti ishte frikacak në betejë,{{Sfn|Kelsall|1976|p=119}} dhe dramaturgu anglez [[William Shakespeare]] e portretizoi "Cezarin" në këtë mënyrë në dramën e tij të vitit 1607 ''Antoni dhe Kleopatra''.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2}} Studiuesi skocez Thomas Blackwell e konsideroi Augustin një uzurpator gjakatar dhe tiran,{{Sfn|Kelsall|1976|p=119}} pikëpamje që ndaheshin edhe nga Monteskjeu dhe [[Voltaire|Volteri]].{{Sfn|Brizzi|2022|pp=39–40}} Gjatë shekullit të 19-të Augusti u konsiderua gjerësisht si një reformator që solli paqe dhe prosperitet pas kaosit të shkaktuar nga një Republikë e dështuar,{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=8}} edhe pse Napoleoni Bonaparte e imitonte Jul Çezarin si model dhe ishte paksa përçmues ndaj Augustit.{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|p=19}}
Qëndrimet ndaj Augustit ndryshuan sërish gjatë shekullit të 20-të,{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1p=8|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=19–20, 28}} pasi studimet gjatë {{ill|March on Rome|en|March on Rome|lt=trazirave}} të [[Italia fashiste|fashizmit]] në vitet 1930 dhe 1940 mbanin përgjithësisht pikëpamje negative për marrjen e pushtetit nga Augusti.{{Sfnm|1a1=Southern|1y=2014|1p=319|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9}} Në vitet 1937–1938, [[Benito Musolini|Benito Musolini]] organizoi në Romë një "ekspozitë augustiane" për të kremtuar dymijëvjetorin e lindjes së Augustit, ngjarje që ndikoi në {{ill|Arkitektura fashiste|en|Fascist architecture|lt=prirjet arkitekturore}} të [[Italia fashiste|Italisë fashiste]].{{Sfn|Cavalieri|Assenmaker|Cavagna|Engels|2022|pp=3, 5, 11–13}} Musolini gjithashtu e quajti veten {{lang|it|Il Duce}} sipas {{lang|la|[[Dux|dux]]}}-it të Augustit.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=8–9|2a1=Brizzi|2y=2022|2pp=37–38}} Ronald Syme shprehu shqetësim për përkrahjen që Musolini i bënte Augustit.{{Sfn|Brizzi|2022|pp=37–38}} Ai nisi një debat duke botuar, në fillim të Luftës së Dytë Botërore, veprën atëherë të diskutueshme ''{{ill|The Roman Revolution|en}}'' (1939), duke pranuar klimën politike që ndikoi në kërkimin e tij.{{Sfnm|1a1=Santangelo|1a2=Vitello|1y=2025|1pp=34–35, 41–42, 45–46|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9|3a1=Brizzi|3y=2022|3pp=37–38}} Ai hodhi poshtë përvetësimet fashiste të [[Roma e Lashtë|Romës së Lashtë]], ndërsa shqyrtonte terminologjinë mashtruese politike të përdorur nga regjimet totalitare.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=34–35, 41–42, 44}} Më pas, kohët më të qeta çuan në një vëmendje më të madhe ndaj artit dhe letërsisë të prodhuar në epokën augustiane.{{Sfn|Southern|2014|p=319}} Në vitin 2014, historiani Adrian Goldsworthy theksoi se, në terma modernë, Augusti ishte në thelb një diktator ushtarak,{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=479–481}} por argumentoi se Augusti nuk ishte më i pamëshirshëm se "krerët e tjerë të luftës" dhe se krahasimi i tij me Musolinin ose me diktatorë të tjerë modernë është anakronik dhe i pasaktë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=8–9}}
''The Roman Revolution'' nuk u përhap gjerësisht në Evropën kontinentale deri në vitin 1952,{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=45–46}} por kjo vepër dhe shkrime të tjera të Syme lanë një ndikim të madh në studimet në botën anglishtfolëse dhe në pikëpamjet e tyre mbi Augustin në veçanti.{{Sfnm|1a1=Santangelo|1a2=Vitello|1y=2025|1pp=33–35, 45–46|2a1=Goldsworthy|2y=2014|2pp=8–9}} Syme e shihte Oktavianin si një "të ri të sëmurë dhe ogurzi" dhe fraksionin e tij politik si një entitet të ngjashëm me një sindikatë moderne krimi.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=38–39, 44, 51}} Syme kritikoi disa akademikë për faktin se ia vishnin Oktavianit arritjet politike të Jul Çezarit, për pranimin e tyre të gatshëm të propagandës augustiane mbi Mark Antonin dhe për pikëpamjen e Augustit si një organizator dhe paqebërës pa të meta.{{Sfn|Santangelo|Vitello|2025|pp=38–44}} Goldsworthy pajtohet kryesisht me analizën e Syme-it, por argumenton se ky i fundit ishte shumë i favorshëm ndaj Antonit dhe tepër i ashpër në kritikimin e përkrahësve të Augustit, "sidomos të shumicës që vinin nga jashtë aristokracisë së vendosur".{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=8–9}} Studiuesit modernë debatojnë nëse Augusti u përpoq të distancohej nga Cezari diktator kur përqafoi Cezarin e hyjnizuar.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=10–11, 409–411, saying there is no explicit evidence for it on pp. 10–11|2a1=Cavalieri|2a2=Assenmaker|2a3=Cavagna|2a4=Engels|2y=2022|2pp=13, 17–18, in the context of Augustus being overshadowed by Julius Caesar in popularity and the public's memory about Ancient Rome since the Late Middle Ages}} Oktavian-Augusti vendosi gjithnjë e më shumë theks mbi rolin e vet si {{lang|la|princeps}} me kalimin e kohës.{{Sfn|Southern|2014|pp=103–104}}
[[Skeda:Augusto capite velato 04 - Museo archeologico nazionale delle Marche.jpg|thumb|upright=0.8|Koka e mbuluar me vel e Augustit, shekulli i parë p.e.s., Muzeu Arkeologjik Kombëtar i Markes|alt=Bust romak i Augustit]]
Historianët modernë kanë theksuar gjithashtu efektet e shumta pozitive të sundimit të Augustit, jetëgjatësia e të cilit shihet si një faktor kryesor në shndërrimin e Romës në një monarki ''de facto''.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} Eck dhe Takács theksojnë se Augusti ishte përgjegjës për krijimin e një ushtrie të përhershme profesionale, për parimin dinastik të trashëgimisë perandorake, për zbukurimin e kryeqytetit me shpenzimet e perandorit dhe për një paqe e prosperitet relative për më shumë se dy shekuj.{{Sfn|Eck|Takács|2003|p=124}} Historiani Walter Eder pohon se Augusti promovoi virtytet republikane romake dhe iu përgjigj shqetësimeve të popullit të thjeshtë me anë të bujarisë dhe të kufizimit të luksit të tepruar. Në vitin 29 p.e.s., Augusti i dha 400 sestercë (të barabartë me një të dhjetën e një funte romake ari) secilit prej 250.000 qytetarëve, 1.000 sestercë secilit prej 120.000 veteranëve në koloni dhe shpenzoi 700 milionë sestercë për blerjen e tokave ku do të vendoseshin ushtarët e tij.{{Sfn|Eder|2005|p=23}} Ai restauroi gjithashtu 82 tempuj të ndryshëm për të shfaqur kujdesin e tij ndaj panteonit romak të hyjnive.{{Sfn|Eder|2005|p=23}} Në vitin 28 p.e.s., ai shkriu 80 statuja argjendi që e përkujtonin, në një përpjekje për t'u dukur kursimtar dhe i përulur.{{Sfn|Eder|2005|p=23}}
== Paraqitjet kulturore ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}}
=== Pamja fizike dhe imazhet zyrtare ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}, {{ill|Arti i epokës së Augustit dhe i dinastisë Julio-Klaudiane|en|Augustan and Julio-Claudian art}}, {{ill|Portretistika romake|en|Roman portraiture}}, {{ill|Reforma monetare e Augustit|en|Coinage reform of Augustus}}, {{ill|Monedhat e Augustit|en|Coins of Augustus}}}}
{{Multiple image
| total_width = 300
| image1 = SFEC BritMus Roman Modification1.jpg
| alt1 = Kokë prej bronzi romake e Augustit
| image2 = Ritratto di augusto con testa in faience, 1-50 dc ca., con busto in oro di antonio gentili da faenza, 1580 (museo argenti).jpg
| alt2 = Kokë prej qeramike me xham (fajance) romake e Augustit
| footer = Majtas: {{ill|Koka e Meroes|en|Meroë Head}}, koka prej bronzi e Augustit, e nxjerrë nga një tempull nubian në Meroe, në {{ill|Kingdom of Kush|en|Kingdom of Kush}} ([[Sudani]] i sotëm) dhe e marrë si trofe lufte gjatë pushtimit të {{ill|Egjipti romak|en|Roman Egypt|lt=Egjiptit romak}} nga mbretëresha {{ill|Amanirenas|en|Amanirenas}}; e datuar 27–25 p.e.s.{{Sfn|Welsby|1996|p=68}}{{Sfn|Southern|2014|p=184, Fig. 5.7}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=300}}{{Paragraph break}}Djathtas: Kokë fajance e Augustit, fillimi i shekullit I e.s., Muzeu degli Argenti, Firence
}}
''[[Dymbëdhjetë cezarët (Sueton)|Dymbëdhjetë cezarët]]'' e Suetonit përfshin një biografi të Augustit dhe hollësi për pamjen e tij.{{Efn|1={{Harvnb|Suetonius, ''Augustus''|loc=79}}, e përshkruan Augustin si "jashtëzakonisht i pashëm dhe jashtë mase i hijshëm në të gjitha periudhat e jetës së tij, ndonëse nuk interesohej aspak për stolisjen personale. Ai ishte aq larg nga kujdesi i tepruar për rregullimin e flokëve, saqë mbante disa berberë duke punuar me nxitim në të njëjtën kohë, ndërsa mjekrën herë e kishte të prerë e herë të rruar, ndërkohë që në të njëjtën kohë lexonte ose shkruante diçka ... Kishte sy të kthjellët e të ndritshëm ... Dhëmbët i kishte të rrallë, të vegjël dhe të parregullt; flokët i kishte pakëz kaçurrelë dhe me prirje nga e artë; vetullat i takoheshin njëra-tjetrës. Veshët i kishte të mesëm, dhe hunda i dilte pak në majë e pastaj përkulet fare lehtë nga brenda. Ngjyra e lëkurës së tij ishte mes së errëtës dhe së çelëtës. Ishte i shkurtër në shtat, ndonëse Julius Marathus, i liruar i tij dhe mbajtësi i shënimeve të tij, thotë se ishte pesë këmbë e nëntë inç [në njësi moderne, pak më pak se {{Cvt|1.7|m|ftin|disp=or}}], por kjo fshihej nga proporcioni i mirë dhe simetria e figurës së tij, dhe vërehej vetëm kur krahasohej me ndonjë person më të gjatë që qëndronte pranë tij".}} Sipas Goldsworthy-t, përshkrimet e ngjyrës së flokëve në burimet e lashta romake janë shpesh të paqarta, dhe komenti i Suetonit se flokët kaçurrelë të Augustit kishin prirje nga e arta ({{Lang|la|subflavum}}) mund të nënkuptojë ose "pak bjonde" ose "kafe dhe jo të zezë".{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=68}} Analiza shkencore e gjurmëve të bojës të gjetura në statujat e tij zyrtare tregon se ai me shumë gjasë kishte flokë kafe të çelët natyralë.{{Sfn|Panzanelli|2008|pp=116–117}} Augusti ishte me gjasë rreth {{Convert|5|ft|9|in}} i gjatë dhe mund të ketë veshur tabanë të trashë për t'u dukur më i gjatë.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=68}}
Ndër portretet më të njohura të Augustit janë {{ill|Statuja e Prima Portës|en|Prima Porta Statue}},{{Sfn|Galinsky|2012|pp=75–76}}{{Sfn|Southern|2014|pp=212–213, Fig. 212, Fig. 213}} relievi i tij i gdhendur në {{ill|Ara Pacis|en|Ara Pacis}},{{Sfn|Carter|1983|pp=29–30}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=94–95, 139}}{{Sfn|Southern|2014|p=341}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=357–359}} dhe ''Augusti i Via Labikanës'' i gdhendur.{{Sfn|Carter|1983|p=25}} Ndër portretet e spikatura në gurë të gdhendur (kameo) përfshihen {{ill|Kameoja Blacas|en|Blacas Cameo}} dhe ''{{Lang|la|Gemma Augustea}}''.{{Sfn|Southern|2014|pp=320–321}}{{Sfn|Carter|1983|p=24}}{{Sfn|Galinsky|2012|pp=132–133}} Imazhet zyrtare kontrolloheshin rreptësisht dhe ishin të idealizuara, duke u mbështetur në një traditë të portretistikës helenistike. Nga {{Rreth|29 p.e.s.}}, portretet e tij u përhapën në të gjithë botën romake,{{Sfn|Walker|Burnett|1981|pp=1, 18, 25}} dhe ato theksonin një pamje të rinisë deri në vdekjen e tij.{{Sfn|Southern|2014|p=322}}{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=256}}{{Sfn|Smith|1997|p=186}}
[[Jul Çezari]] prezantoi për herë të parë portrete të personalizuara të individëve të gjallë në monedhat romake në vitet 40 p.e.s., dhe imazhi i Augustit në monedha është ndoshta një nga mënyrat me të cilat ai imitoi Çezarin.{{Sfn|Southern|2014|pp=177–178}} Ka shumë gjasa që Augusti vetë të ketë diktuar se si dukej ky portret.{{Sfn|Southern|2014|p=322, duke vënë në dukje një farë pasigurie, por gjasehëmërinë e këtij rasti}}{{Sfn|Claes|2022|pp=80–81, duke përdorur një gjuhë shumë më të sigurt sesa Southern 2014, dhe se si mund të nxirret fuqishëm nga imazhet dhe teksti në monedha fakti që perandorë të ndryshëm kontrollonin mesazhin në monedhë}} Emri dhe imazhi i Augustit u bënë të përgjithshëm në monedhat e Perandorisë. Goldsworthy vëren se "Çezari" në monedhat e argjendta, për të cilin bëri fjalë Jezusi në [[Besëlidhja e Re|Besëlidhjen e Re]], ishte me shumë gjasë Augusti dhe jo [[Tiberi|Tiberi]].{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=287–288}} Perandorët e mëvonshëm prenë monedha që paraqisnin si ata vetë ashtu edhe sundimtarë të mëparshëm, përfshirë Augustin.{{Sfn|Claes|2022|pp=80–87, 90–99, duke dokumentuar epokat dhe mbretërimet e ndryshme në të cilat Augusti u paraqit në monedha, si dhe periudhat kur imazhi i tij ra ose u zhduk nga monedhat perandorake romake}}
=== Vepra të artit pamor të periudhës pas klasike ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}}
[[File:Le Siècle d'Auguste - naissance de N.S. Jésus-Christ par Gérôme.jpg|thumb|''Epoka e Augustit, lindja e Krishtit'', {{Rreth|1852–1854}}, nga [[Jean-Léon Gérome]], Muzeu i Pikardisë|alt=Një pikturë që paraqet një turmë njerëzish duke shikuar një statujë të Augustit që mban një skeptër. Pas statujës ndodhet një tempull romak, ndërsa në pjesën e poshtme paraqitet Krishti i porsalindur bashkë me familjen e tij.]]
Augusti është paraqitur edhe në vepra të ndryshme arti pas lashtësisë klasike. Për shembull, ai shfaqet në {{ill|Harta e Herefordit|en|Hereford Mappa Mundi|lt=Hartën e Herefordit}}, e datuar {{Rreth|1300}}, duke veshur një {{ill|Tiara papale|en|Papal tiara|lt=tiarë papale}} ndërsa urdhëron gjeografët të përgatisin një vështrim të botës.{{Sfn|Dilke|1987|pp=205–207, Fig. 12.4}}{{Sfn|Arlington|2000|pp=35–36}} Më 1765, [[Luigji XV]] i porositi piktorit francez Charles-André van Loo të krijonte një pikturë që paraqet Augustin duke mbyllur portat e Tempullit të Janusit në Forum, një shenjë se Roma ishte në paqe. Luigji XV nuk e pëlqeu pikturën dhe e hoqi atë nga shtëpia e tij e gjuetisë, por historikja Mary Beard pohon se piktura e van Loo-s shërbeu si "një sfond i përshtatshëm" gjatë nënshkrimit të {{ill|Traktati i Amiensit|en|Treaty of Amiens|lt=Traktatit të Amiensit}} më 1802, gjatë [[Luftërat Napoleonike|Luftërave Napoleonike]].{{Sfn|Beard|2021|pp=216–217, Fig. 6.17}} [[Napoleoni III]] i porositi piktorit francez [[Jean-Léon Gérome]] të krijonte pikturën me titull ''Epoka e Augustit, lindja e Krishtit'' ({{Rreth|1852–1854}}), e cila ndërthur elemente klasike dhe [[Arti gotik|gotike]] dhe paraqet Augustin mbi një podium perandorak sipër një skene të lindjes së Krishtit, duke vënë përballë lindjen e Jezusit me paqen që solli mbretërimi i Augustit. Ajo u ekspozua në Paris në Ekspozitën Universale të vitit 1855.{{Sfn|Beard|2021|pp=215–216, Fig. 6.16}}
=== Teatri, filmi, serialet televizive dhe romanet ===
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Paraqitjet kulturore të Augustit|en|Cultural depictions of Augustus}}}}
Augusti nuk njihet aq gjerësisht sa xhaxhai i tij i madh, [[Jul Çezari]], dhe shpesh vihet mënjanë si personazh dytësor ose zuzar i zymtë në drama teatrale, filma, seriale televizive, komike dhe romane.{{Sfnm|1a1=Goldsworthy|1y=2014|1pp=2–3, përmend në mënyrë specifike dramat, filmat, serialet televizive dhe romanet, si dhe krahasimin me Jul Çezarin|2a1=Brizzi|2y=2022|2pp=35–36, përmend në mënyrë specifike televizionin, filmin dhe komiket, ndërsa fq. 38–39 përmendin filmat dhe komiket, si dhe popullaritetin më të madh të Jul Çezarit, ndërsa fq. 40 vazhdon këtë krahasim me Çezarin}} Goldsworthy ia atribuon këtë faktit që {{ill|William Shakespeare|en|William Shakespeare|lt=Shekspiri}} nuk shkroi kurrë një dramë të përqendruar rreth tij.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=2–3}} Drama e Shekspirit ''{{ill|Jul Çezari (dramë)|en|Julius Caesar (play)|lt=Jul Çezari}}'' e vitit 1599 paraqet personazhin e Oktavianit, ndërsa në dramën e vitit 1607 ''{{ill|Antoni dhe Kleopatra|en|Antony and Cleopatra}}'' ai luan rolin e një kundërshtari të dobët, frikacak dhe manipulues ndaj Antonit nën emrin Cezar.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=2}} Ky këndvështrim ndoshta bazohet në {{ill|Jetët paralele|en|Parallel Lives|lt=burime parësore antike}} që pasqyrojnë luftën propagandistike të zhvilluar mes [[Mark Antoni|Antonit]] dhe Oktavianit, e cila manifestohet në interpretimin e ftohtë të aktorit Roddy McDowall si Oktavian në filmin e vitit 1963 ''Kleopatra''.{{Sfn|Goldsworthy|2014|pp=2–3}} Romani i Robert Graves i vitit 1934 ''{{ill|Unë, Klaudi|en|I, Claudius}}'' dhe {{ill|Unë, Klaudi (serial televiziv)|en|I, Claudius (TV series)|lt=seriali televiziv i mëpasshëm i vitit 1976}} e paraqesin Augustin e moshuar në një dritë shumë më simpatike, ndërsa ai manipulohet nga gruaja e tij vrasëse [[Livia Drusilla|Livia]], megjithëse luan vetëm një personazh dytësor.{{Sfn|Goldsworthy|2014|p=3}}
== Shiko edhe ==
{{Hatnote|Artikulli kryesor: {{ill|Përvijimi i Augustit|en|Outline of Augustus}}}}
{{Div col|colwidth=20em}}
* {{ill|Arti augushtian dhe julio-klaudian|en|Augustan and Julio-Claudian art}}
* {{ill|Letërsia augushtiane (Roma e lashtë)|en|Augustan literature (ancient Rome)}}
* {{ill|Gai Mecenati|en|Gaius Maecenas}}
* {{ill|Pema familjare e dinastisë Julio-Klaudiane|en|Julio-Claudian family tree}}
* {{ill|Julius Licinus|en|Julius Licinus}}
* {{ill|Sebastos|en|Sebastos}}
* {{ill|Tempulli i Augustit Hyjnor|en|Temple of Divus Augustus|lt=Tempulli i Augustit}}
{{Div col end}}
{{Clear}}
== Shënime ==
{{Listë shënimesh}}
== Referime ==
{{Reflist|30em}}
== Burimet ==
{{CS1 config|mode=cs1}}{{Bots|deny=Citation bot}}
=== Burimet antike ===
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite book |author=Apiani |title=Bella civilia |ref={{Harvid|Appian, ''Bella Civilia''}} }}
** {{Cite book |last=McGing |first=B. C. |title=Appian: Roman History |volume=IV–VI |date=2020 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-99647-2 |series=Loeb Classical Library |language=en |ref=none }}
** White, Horace (1913–14). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/home.html LacusCurtius] (në anglisht).
* {{Cite book |author=Augusti |title=Res Gestae Divi Augusti |language=la |ref={{Harvid|Augustus, ''RGDA''}} }}
** {{Cite book |last=Cooley |first=Alison E. |title=Res Gestae Divi Augusti: Text, Translation, and Commentary |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-84152-8 |language=en |ref=none }}
** Shipley, Frederick W. (1924). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Augustus/Res_Gestae/home.html LacusCurtius] (në anglisht).
* {{Cite book |author=Ciceroni |title=Epistulae ad Atticum |language=la |ref={{Harvid|Cicero, ''Ad Atticum''}} }}
** Shackleton-Bailey, D. R. (1999). [https://www.loebclassics.com/view/LCL007/1999/volume.xml Loeb Classical Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251214135316/https://www.loebclassics.com/view/LCL007/1999/volume.xml |date=2025-12-14 }}. 4 vëllime (në anglisht).
* {{Cite book |author=Dion Kasi |title=Historia Romana }}
** Cary, Earnest (1914–27). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html LacusCurtius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210404013041/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/home.html |date=2021-04-04 }} (në anglisht).
* {{Cite book |author=Flori |title=Epitomae |language=la }}
* {{Cite book |author=Tit Livi |title=Periochae |language=la |ref={{Harvid|Livy, ''Periochae''}} }}
** Lendering, Jona (2003). [https://www.livius.org/articles/person/livy/livy-the-periochae/ Livius.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327020034/https://www.livius.org/articles/person/livy/livy-the-periochae/ |date=2022-03-27 }} (në anglisht).
** Schlesinger, Alfred C. (1959). [https://www.loebclassics.com/view/LCL404/1959/volume.xml Loeb Classical Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251213081614/https://www.loebclassics.com/view/LCL404/1959/volume.xml |date=2025-12-13 }} (në anglisht).
* {{Cite book |author=Nikola i Damaskut |title=Jeta e Augustit }}
** {{Cite book |last=Toher |first=Mark |title=Nicolaus of Damascus: the life of Augustus and the autobiography texts, translations and historical commentary |date=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-07561-0 |language=en |ref=none }}
** Hall, Clayton M. (1923). Northampton – përmes [http://www.csun.edu/~hcfll004/nicolaus.html CSUN.edu]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714144802/http://www.csun.edu/~hcfll004/nicolaus.html |date=2007-07-14 }} (në anglisht).
* {{Cite book |author=Suetoni |title=Augustus |language=la |ref={{SfnRef|Suetonius, ''Augustus''}} }}
** {{Cite book |last=Wardle |first=D. |title=Life of Augustus: Vita divi Augusti |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-968645-2 |language=en |ref=none }}
** Rolfe, J. C. (1913–14). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/home.html LacusCurtius] (në anglisht).
* {{Cite book |author=Taciti |title=Annales |language=la }}
** {{Cite book |last=Woodman |first=A. J. |title=The Annals |date=2004 |publisher=Hackett |isbn=978-0-87220-559-8 |location=Indianapolis |language=en |ref=none }}
** Jackson, J. (1931–37). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Tacitus/home.html LacusCurtius] (në anglisht).
* {{Cite book |author=Velej Paterkuli |title=Historia Romana |language=la |ref=none }}
** {{Cite book |last=Woodman |first=A. J. |title=Velleius Paterculus |year=2025 |series=Loeb Classical Library |publisher=Harvard University Press |url=https://www.loebclassics.com/view/LCL152/2025/volume.xml |language=en |ref=none |archive-date=2025-12-11 |access-date=2025-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211071212/https://www.loebclassics.com/view/LCL152/2025/volume.xml |url-status=live }}
** Shipley, Frederick W. (1924). Loeb Classical Library – përmes [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html LacusCurtius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240222044523/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/home.html |date=2024-02-22 }} (në anglisht).
{{Refend}}
=== Burime moderne ===
{{Refbegin|30em}}
* {{Cite journal |last=Amici |first=Carla Maria |date=2015 |title=Unusual Examples of Sophisticated Iron Technology in the Heating Systems of Roman Imperial Baths |url=https://www.academia.edu/115918024/Unusual_Examples_of_Sophisticated_Iron_Technology_in_the_Heating_Systems_of_Roman_Imperial_Baths |journal=European Journal of Archaeology |volume=18 |issue=4 |pages=658–678 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1179/1461957115Y.0000000002 |archive-date=2 January 2026 |access-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102044315/https://www.academia.edu/115918024/Unusual_Examples_of_Sophisticated_Iron_Technology_in_the_Heating_Systems_of_Roman_Imperial_Baths |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Ando |first=Clifford |title=Imperial Ideology and Provincial Loyalty in the Roman Empire |date=2000 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles and London |isbn=978-0-520-28016-8 |language=en}}
* {{Cite book |last=Arlington |first=Gabriel |title=The Hereford Mappa Mundi: a Medieval View of the World |orig-date=1996 |date=2000 |edition=reprint |publisher=Gracewing |location=Leominster |isbn=0-85244-355-2 |url=https://www.google.com/books/edition/The_Hereford_Mappa_Mundi/hujchbojWVUC?hl=en&gbpv=0 |archive-date=13 January 2026 |access-date=6 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113000040/https://www.google.com/books/edition/The_Hereford_Mappa_Mundi/hujchbojWVUC?hl=en&gbpv=0 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Beard |first=Mary |url=https://www.google.com/books/edition/Twelve_Caesars/FYgpEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |title=Twelve Caesars: Images of Power from the Ancient World to the Modern |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-22236-3 |location=Princeton, New Jersey |archive-date=1 January 2026 |access-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101085532/https://www.google.com/books/edition/Twelve_Caesars/FYgpEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite journal |last=Bingham |first=Sandra |date=2021 |title=''The House of Augustus: A Historical Detective Story'' by T P Wiseman (review) |url=https://muse.jhu.edu/article/841687 |journal=Mouseion: Journal of the Classical Association of Canada |volume=62 |issue=2 |pages=317–319 |issn=1913-5416 |archive-date=13 December 2025 |access-date=2 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213182427/https://muse.jhu.edu/article/841687 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Bivar |first=A. D. H. |title=The Cambridge History of Iran |date=1983 |volume=3 |issue=1 |pages=21–99 |editor-last=Yarshater |editor-first=Ehsan |chapter=The Political History of Iran Under the Arsacids |location=London, New York, New Rochelle, Melbourne, and Sydney |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-20092-9 |language=en}}
* {{Cite book |last1=Blackburn |first1=Bonnie |title=The Oxford Companion to the Year |date=2003 |edition=Reprinted with corrections |publisher=Oxford University Press |last2=Holford-Strevens |first2=Leofranc |orig-date=1999 |isbn=978-0-19-214231-3 |location=Oxford and New York |language=en}}
* {{Cite journal |last=Bourne |first=Ella |date=1918 |title=Augustus as a Letter-Writer |journal=Transactions and Proceedings of the American Philological Association |volume=49 |pages=53–66 |jstor=282994 |doi=10.2307/282994 |language=en}}
* {{Cite book |last=Bowersock |first=G. W. |title=Roman Arabia |date=1983 |publisher=Harvard University Press |isbn=0-674-77755-7 |location=Cambridge |language=en}}
* {{Cite book |last=Bowersock |first=G. W. |title=Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and his Principate |date=1990 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-08447-6 |editor-first1=Kurt A. |editor-last1=Raaflaub |editor-first2=Mark |editor-last2=Toher |location=Berkeley |pages=380–394 |chapter=The Pontificate of Augustus |language=en}}
* {{Cite book |last=Bringmann |first=Klaus |title=A History of the Roman Republic |year=2007 |orig-date=2002 |location=Cambridge |publisher=Polity |isbn=978-0-7456-3371-8 |translator-first=W. J. |translator-last=Smyth |url=http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701 |archive-date=12 June 2018 |access-date=24 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140850/http://politybooks.com/bookdetail/?isbn=9780745633701 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite web |website=British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/blog/whats-name-months-year |access-date=6 October 2025 |title=What's in a name? Months of the year |date=29 December 2017 |last=British Museum |archive-date=11 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111211529/https://www.britishmuseum.org/blog/whats-name-months-year |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Brizzi |first=Giovanni |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=35–50 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=D'un anniversaire à l'autre: Auguste et la notion de pax entre Fascisme et époque moderne |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=fr}}
* {{Cite book |last=Brockkötter |first=Philipp |title=Die imitatio Augusti in der frühen Kaiserzeit (Imitatio Augusti në periudhën e hershme perandorake) |publisher=Verlag Antike |location=Göttingen |year=2025 |isbn=978-3-911065-15-3 |language=de}}
* {{cite book |last=Broughton |first=Thomas Robert Shannon |year=1952 |title=The magistrates of the Roman republic |location=New York |publisher=American Philological Association |volume=2 |language=en}}
* {{Cite book |last=Brosius |first=Maria |title=The Persians: An Introduction |date=2006 |location=London & New York |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-32089-4 |language=en}}
* {{Cite book |last=Bunson |first=Matthew |title=Encyclopedia of the Roman Empire |date=1994 |location=New York |publisher=Facts on File |isbn=978-0-8160-3182-5 |language=en}}
* {{Cite book |last=Burgess |first=Richard W. |url=https://www.steiner-verlag.de/en/Roman-Imperial-Chronology-and-Early-Fourth-Century-Historiography/9783515107327 |title=Roman Imperial Chronology and Early-Fourth-Century Historiography |date=2014 |publisher=Steiner |isbn=978-3-515-10732-7 |series=Historia Einzelschriften |location=Stuttgart |ref=none |archive-date=14 June 2024 |access-date=14 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614223454/https://www.steiner-verlag.de/en/Roman-Imperial-Chronology-and-Early-Fourth-Century-Historiography/9783515107327 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Burstein |first=Stanley M. |title=The Reign of Cleopatra |location=Westport, Connecticut |publisher=Greenwood Press |year=2004 |url=https://archive.org/stream/ReignOfCleopatra/Reign%20of%20cleopatra_djvu.txt |isbn=978-0-313-32527-4 |language=en}}
* {{cite encyclopedia |last=Burton |first=Graham |title=tributum |date=2012 |encyclopedia=Oxford Classical Dictionary |doi=10.1093/acrefore/9780199381135.013.6557 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Carter |first=John M. |date=1983 |title=Augustus down the centuries |journal=History Today |volume=33 |number=3 |pages=24–30 |issn=0018-2753 |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=f6h&AN=4870042&site=eds-live&scope=site |access-date=5 December 2025 |language=en}}
* {{Cite book |last1=Cavalieri |first1=Marco |last2=Assenmaker |first2=Pierre |last3=Cavagna |first3=Mattia |last4=Engels |first4=David |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=3–32 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=Augustus through the Ages: Introduction |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=en}}
* {{Cite book |last1=Chisholm |first1=Kitty |title=Rome: The Augustan Age; A Source Book |date=1981 |location=Oxford |publisher=Oxford University Press, in association with the Open University Press |isbn=978-0-19-872108-6 |last2=Ferguson |first2=John |url=https://archive.org/details/romeaugustanages0000unse |language=en}}
* {{Cite book |last=Claes |first=Liesbeth |title=Augustus through the Ages: Receptions, Readings and Appropriations of the Historical Figure of the First Roman Emperor |date=2022 |pages=79–106 |editor-last1=Cavalieri |editor-first1=Marco |editor-last2=Assenmaker |editor-first2=Pierre |editor-last3=Cavagna |editor-first3=Mattia |editor-last4=Engels |editor-first4=David |chapter=Augustan Images of Legitimacy: The Numismatic Memory of Augustus (AD 14-268) |location=Brussels |series=Collection Latomus |volume=366 |publisher=Peeters Publishers |isbn=978-90-429-4962-1 |doi=10.2307/jj.10574832.4 |url=https://www.jstor.org/stable/jj.10574832 |language=en}}
* {{Cite book |author-last1=Cotton |author-first1=Hannah M. |author-last2=Yakobson |author-first2=Alexander |title=Philosophy and Power in the Graeco-Roman World: Essays in Honour of Miriam Griffin |date=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-829990-7 |editor-first1=Gillian |editor-last1=Clar |editor-first2=Tessa |editor-last2=Rajak |location=Oxford |pages=193–210 |chapter=Arcanum Imperii: the Powers of Augustus |url=https://www.google.com/books/edition/Philosophy_and_Power_in_the_Graeco_Roman/Rb8-HYSPg_gC?hl=en&gbpv=0 |language=en}}
* {{Cite book |last=Davies |first=Mark |title=Aspects of Roman History 82 BC–AD 14 |date=2010 |isbn=978-0-203-85665-9 |doi=10.4324/978020385665 |location=London and New York |publisher=Routledge |language=en}}
* {{Cite book |last=Dilke |first=O. A. W. |title=The History of Cartography: Cartography in Prehistoric, Ancient, and Medieval Europe and the Mediterranean |volume=1 |chapter=Maps in the Service of the State: Roman Cartography to the End of the Augustan Era |date=1987 |editor-last1=Harley |editor-first1=J. B. |editor-last2=Woodward |editor-first2=David |isbn=0-226-31633-5 |location=Chicago |publisher=Chicago University Press |url=https://press.uchicago.edu/books/hoc/HOC_V1/HOC_VOLUME1_chapter12.pdf |archive-date=6 February 2026 |access-date=6 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206203818/https://press.uchicago.edu/books/hoc/HOC_V1/HOC_VOLUME1_chapter12.pdf |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Drogula |first=Fred K. |title=Commanders & Command in the Roman Republic and Early Empire |date=2015 |isbn=978-1-4696-2126-5 |location=Chapel Hill |publisher=University of North Carolina Press |url=https://books.google.com/books?id=XJ6_BwAAQBAJ |language=en}}
* {{Cite book |last1=Eck |first1=Werner |title=The Age of Augustus |date=2003 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=0-631-22957-4 |last2=Takács |first2=Sarolta A. |translator-first=Deborah Lucas |translator-last=Schneider |edition=first |language=en}}
* {{Cite book |last1=Eck |first1=Werner |title=The Age of Augustus |date=2007 |orig-date=2003 |url=https://www.academia.edu/43436644 |location=Oxford |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-1-4051-5149-8 |last2=Takács |first2=Sarolta A. |translator-first=Deborah Lucas |translator-last=Schneider |edition=second |archive-date=20 September 2022 |access-date=30 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920195331/https://www.academia.edu/43436644 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Eder |first=Walter |title=The Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |url=https://books.google.com/books?id=ftcx-5j7rjwC |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Augustus and the Power of Tradition |publisher=Cambridge University Press |pages=13–32 |isbn=978-0-521-80796-8 |location=Cambridge and New York |language=en}}
* {{Cite web |website=Centre for History and Economics, Magdalene College, University of Cambridge |url=https://www.histecon.magd.cam.ac.uk/coins_feb2014.html |access-date=20 June 2025 |title=Coins of the Month: The Struggle between Marc Antony and Octavian |date=February 2014 |last=Einaudi |first=Luca |archive-date=16 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116122209/https://www.histecon.magd.cam.ac.uk/coins_feb2014.html |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Fishwick |first=Duncan |location=Leiden |url=https://books.google.com/books?id=7Ox5DwAAQBAJ |title=The Imperial Cult in the Latin West III, Part 3 |publisher=Brill |date=2004 |isbn=978-90-474-1276-2 |page=250 |language=en}}
* {{Cite book |last=Fratantuono |first=Lee |title=The Battle of Actium 31 BC: War for the World |date=2016 |publisher=Pen & Sword Military |isbn=978-1-47384-714-9 |location=Barnsley |language=en}}
* {{Cite book |last=Freisenbruch |first=Annelise |title=Pierwsze damy antycznego Rzymu. Kobiety, które stały za plecami cesarzy (Zonjat e para të Romës antike) |publisher=Bellona |year=2017 |isbn=978-83-11-14348-7 |language=pl}}
* {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=The Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/750568CC2C81BCB86FF96002957A6D81/9781139000833int_p1-10_CBO.pdf/introduction.pdf |pages=1–10 |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Introduction |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80796-8 |location=Cambridge and New York |language=en}}
* {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustus: Introduction to the Life of an Emperor |date=2012 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-74442-3 |language=en}}
* {{Cite book |last=Golden |first=Gregory K |title=Crisis management during the Roman Republic |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05590-2 |oclc=842919750 |language=en}}
* {{Cite book |last=Goldsworthy |first=Adrian |title=Augustus: First Emperor of Rome |date=2014 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-17827-2 |location=New Haven |language=en}}
* {{Cite book |last=Green |first=Peter |url=https://archive.org/details/alexandertoactiu0000gree |title=Alexander to Actium: The Historical Evolution of the Hellenistic Age |date=1990 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-05611-4 |series=Hellenistic Culture and Society |location=Berkeley |url-access=registration |language=en}}
* {{Cite book |last=Gruen |first=Erich S. |title=Cambridge Companion to the Age of Augustus |date=2005 |location=Cambridge, MA; New York |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80796-8 |editor-last=Galinsky |editor-first=Karl |series=Cambridge Companions to the Ancient World |chapter=Augustus and the Making of the Principate |pages=33–52 |language=en}}
* {{cite journal |last=Hammond |first=Mason |year=1957 |title=Imperial Elements in the Formula of the Roman Emperors during the First Two and a Half Centuries of the Empire |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=25 |pages=17–64 |jstor=4238646 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Hammond |first=Mason |date=1965 |title=The Sincerity of Augustus |journal=Harvard Studies in Classical Philology |volume=69 |pages=139–162 |jstor=310780 |issn=0073-0688 |language=en}}
* {{Cite book |last=Hinard |first=François |title=Les proscriptions de la Rome républicaine |date=1985 |publisher=Ecole française de Rome |isbn=978-2-7283-0094-5 |language=fr}}
* {{Cite book |last=Holland |first=Richard |title=Augustus, Godfather of Europe |date=2005 |publisher=Sutton |isbn=978-0-7509-2911-0 |url=https://archive.org/details/augustusgodfathe0000holl/mode/2up |url-access=registration |location=Stroud, Gloucestershire |language=en}}
* {{Cite web |website=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/August-month |access-date=6 October 2025 |title=August |year=2023 |last=Hosch |first=William L. |archive-date=18 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318211532/https://www.britannica.com/topic/August-month |url-status=live |language=en}}
* {{Cite web |website=De Imperatoribus Romanis |url=https://roman-emperors.sites.luc.edu/livia.htm |access-date=6 February 2026 |title=Livia (Wife of Augustus) |last=Hurley |first=Donna |year=2004 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713045601/https://roman-emperors.sites.luc.edu/livia.htm |url-status=live |language=en}}
* {{cite book |last=Jones |first=Prudence J. |title=Cleopatra: a sourcebook |year=2006 |publisher=University of Oklahoma Press |location=Norman |isbn=978-0-8061-3741-4 |url=https://books.google.com/books?id=GQZB28EegT4C |language=en}}
* {{Cite journal |last=Kelsall |first=Malcolm |date=1976 |title=Augustus and Pope |journal=Huntington Library Quarterly |volume=39 |issue=2 |pages=117–131 |jstor=3816937 |language=en}}
* {{Cite book |last=Kokkinos |first=Nikos |title=Antonia Augusta: Portrait of a Great Roman Lady |publisher=Psychology Press |year=1992 |isbn=978-0-4150-8029-3 |language=en}}
* {{Cite book |last1=Kolb |first1=Ann |last2=Speidel |first2=Michael |title=China's Development from a Global Perspective |date=2017 |pages=28–56 |editor-last1=Elizalde |editor-first1=Maria Dolores |editor-last2=Wang |editor-first2=Jianlang |chapter=Imperial Rome and China: Communication and Information Transmission |location=Newcastle upon Tyne |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-1670-0 |language=en}}
* {{Cite book |last=Levick |first=Barbara |title=A Companion to Julius Caesar |publisher=Blackwell |year=2009 |editor-last=Griffin |editor-first=Miriam |location=Oxford |pages=207–223 |chapter=Caesar's Political and Military Legacy to the Roman Emperors |isbn=978-1-4443-0845-7 |language=en}}
* {{Cite book |last=Levick |first=Barbara |title=Augustus: Image and Substance |date=2010 |publisher=Longman |location=London |isbn=978-0-582-89421-1 |language=en}}
* {{Cite book |last=Lewis |first=Anne-Marie |title=Celestial Inclinations: A Life of Augustus |publisher=Oxford University Press |year=2023 |editor-last=Lewis |editor-first=Anne-Marie |location=New York |pages=19–35 |chapter=Nigidius Figulus and the Birth of a Future Dominus for the World: 63 B.C. |edition=online |doi=10.1093/oso/9780197599648.003.0002 |isbn=978-0-19-759967-9 |language=en}}
* {{Cite book |last=Lindsay |first=Hugh |title=Adoption in the Roman World |date=2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-76050-8 |language=en}}
* {{Cite book |last=Luc |first=Ireneusz |title=Roman Military Tribunes (First Century BC to Third Century AD): A Historical and Prosopographical Study: Prosopographical Catalogue, Part 1: Roman Military Tribunes (tribuni Militum in Exercitu) and in the Garrison of the Roman Capital (tribuni Militum in Praetorio) |volume=1 |date=2024 |publisher=Archaeopress Publishing |isbn=978-1-80327-853-7 |url=https://books.google.com/books?id=QSQsEQAAQBAJ |access-date=8 May 2025 |location=Oxford |language=en}}
* {{Cite journal |last=Luke |first=Trevor |date=2015 |title=Cultivating the memory of Octavius Thurinus |journal=Journal of Ancient History |volume=3 |issue=2 |pages=242–266 |doi=10.1515/jah-2015-0012 |s2cid=164329002 |issn=2324-8106 |language=en}}
* {{Cite book |last=Mackay |first=Christopher S. |title=Ancient Rome: A Military and Political History |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80918-4 |location=Cambridge and New York |language=en}}
* {{Cite book |last1=Murray |first1=Peter |last2=Murray |first2=Linda |editor-last=Devonshire Jones |editor-first=Tom |title=The Oxford Dictionary of Christian Art & Architecture |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-969510-2 |location=Oxford |language=en}}
* {{cite book |last=Nothaft |first=C. Philipp E. |date=2018 |title=Scandalous Error: Calendar Reform and Calendrical Astronomy in Medieval Europe |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-879955-9 |doi=10.1093/oso/9780198799559.001.0001 |language=en}}
* {{Cite book |last=Ohst |first=Henning |title=Die 'Epistulae ad familiares' des Kaisers Augustus. Studien zur Textgeschichte in der Antike, Edition und Kommentar (Epistulae ad familiares e perandorit August: studim mbi historinë e tekstit në antikitet, botim dhe koment) |date=2023 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-119151-5 |location=Berlin & Boston |doi=10.1515/9783111193595 |language=de}}
* {{Cite book |last=Panzanelli |first=Roberta |title=The Color of Life: Polychromy in Sculpture from Antiquity to the Present |date=2008 |publisher=Getty Publications |isbn=978-0-89236-917-1 |location=Los Angeles |language=en}}
* {{Cite book |last1=Raaflaub |first1=Kurt A. |last2=Samons |first2=Loren J. II |chapter=Opposition to Augustus |title=Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and His Principate |date=1993 |location=Berkeley; Los Angeles |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-08447-6 |editor-last1=Raaflaub |editor-first1=Kurt A. |editor-last2=Toher |editor-first2=Mark |language=en}}
* {{Cite book |last=Rawson |first=Elizabeth |chapter=The Aftermath of the Ides |title=The Last Age of the Roman Republic, 146–43 BC |series=Cambridge Ancient History |volume=9 |edition=2nd |date=1994 |url=https://books.google.com/books?id=3yUkzNLiY4oC |editor-last1=Crook |editor-first1=John |display-editors=etal |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-85073-8 |oclc=121060 |pages=468–490 |location=Cambridge and New York |language=en}}
* {{Cite book |last=Richardson |first=John Stuart |title=Augustan Rome, 44 BC to AD 14: the Restoration of the Republic and the Establishment of the Empire |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-1955-9 |series=The Edinburgh History of Ancient Rome |language=en}}
* {{Cite book |last=Richardson |first=L |url=https://books.google.com/books?id=K_qjo30tjHAC |title=A New Topographical Dictionary of Ancient Rome |date=1992 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-4300-6 |language=en}}
* {{cite book |last1=Ring |first1=Trudy |last2=Salkin |first2=Robert M. |last3=La Boda |first3=Sharon La |year=1996 |title=International Dictionary of Historic Places: Southern Europe |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-884964-02-2 |location=London and New York |language=en}}
* {{Cite encyclopedia |last=Roberts |first=John |encyclopedia=Oxford Dictionary of the Classical World |publisher=Oxford Reference |date=2007 |isbn=978-0-19-280146-3 |page=858 |title=Princeps senatus |doi=10.1093/acref/9780192801463.001.0001 |language=en}}
* {{Cite book |last=Roller |first=Duane W. |title=Cleopatra: a biography |date=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-536553-5 |location=Oxford and New York |language=en}}
* {{Cite book |last=Rowell |first=Henry Thompson |series=The Centers of Civilization Series |title=Rome in the Augustan Age |volume=5 |date=1962 |location=Norman, Oklahoma |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=0-8061-0956-4 |url=https://books.google.com/books?id=mGJecvVJ4aUC |language=en}}
* {{Cite journal |last1=Santangelo |first1=Federico |last2=Vitello |first2=Eugenia |date=2025 |title=The Politics of Syme's Revolution |journal=Revista de Historiografía |issue=40 |pages=31–56 |issn=1885-2718 |doi=10.20318/revhisto.2025.9716 |doi-access=free |language=en}}
* {{Cite book |last=Scullard |first=H. H. |url=https://archive.org/details/fromgracchitoner00scul |title=From the Gracchi to Nero: A History of Rome from 133 B.C. to A.D. 68 |date=1982 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-02527-0 |edition=5th |location=London; New York |orig-date=1959 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Scott |first=Kenneth |date=1933 |title=The Political Propaganda of 44–30 B.C. |journal=Memoirs of the American Academy in Rome |volume=11 |pages=7–49 |jstor=4238573 |language=en}}
* {{Cite book |last=Sear |first=David |title=Roman Coins and Their Values: 4th Edition |date=31 December 2004 |publisher=Spink Books |isbn=978-1-912667-41-3 |language=en |location=London}}
* {{Cite book |last=Setton |first=Kenneth M. |url=https://books.google.com/books?id=i4OPORrVeXQC |title=The Papacy and the Levant (1204–1571), Volume I: The Thirteenth and Fourteenth Centuries |publisher=The American Philosophical Society |date=1976 |isbn=978-0-87169-114-9 |location=Philadelphia |language=en}}
* {{Cite journal |last=Shaw-Smith |first=R. |date=1971 |title=A Letter from Augustus to Tiberius |journal=Greece and Rome |volume=18 |issue=2 |pages=213–214 |doi=10.1017/S0017383500018118 |s2cid=161104443 |language=en}}
* {{Cite book |last=Shelton |first=Jo-Ann |title=As the Romans Did: A Sourcebook in Roman Social History |edition=2nd |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-508974-5 |location=Oxford and New York |language=en}}
{{Refend}}
{{Refbegin}}
* {{Cite book |last=Shotter |first=David |title=Augustus Caesar |year=2005 |orig-date=1991 |location=Londër dhe Nju Jork |publisher=Routledge |edition=i dytë |isbn=0-415-31935-8 |url=https://books.google.com/books?id=-Il_AgAAQBAJ&q=Augustus+Caesar |language=en}}
* {{Cite journal |last=Smith |first=R. R. R. |date=1997 |title=The Public Image of Licinius I: Portrait Sculpture and Imperial Ideology in the Early Fourth Century |journal=Journal of Roman Studies |volume=87 |jstor=301374 |s2cid=162898808 |pages=170–202 |doi=10.2307/301374 |language=en}}
* {{Cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=1998 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-16631-7 |series=Roman Imperial Biographies |location=Londër dhe Nju Jork |edition=i parë |language=en}}
* {{Cite book |last=Southern |first=Pat |title=Augustus |date=2014 |orig-date=1998 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62838-9 |series=Roman Imperial Biographies |location=Londër dhe Nju Jork |edition=i dytë |language=en}}
* {{Cite journal |last=Starr |first=Chester G. |date=1952 |title=The Perfect Democracy of the Roman Empire |journal=The American Historical Review |volume=58 |issue=1 |pages=1–16 |jstor=1844784 |language=en}}
* {{Cite book |last=Stern |first=Gaius |year=2006 |title=Women, children, and Senators on the Ara Pacis Augustae: A Study of Augustus's Vision of a New World Order in 13 BC |location=Berkeley, Kaliforni |publisher=University of California Press |url=https://www.proquest.com/openview/e84852fa7d24c491ad6a2e4965df2acc/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y |url-access=subscription |archive-date=2025-07-19 |access-date=2025-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719061432/https://www.proquest.com/openview/e84852fa7d24c491ad6a2e4965df2acc/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y |url-status=live |language=en}}
* {{Cite encyclopedia |last=Strothmann |first=Meret |date=2006-10-01 |title=Augustus [2] |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/augustus-2-e12220040 |encyclopedia=New Pauly |publisher=Brill |issn=1574-9347 |doi=10.1163/1574-9347_bnp_e12220040 |access-date=2022-05-21 |archive-date=2023-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230315054509/https://referenceworks.brillonline.com/entries/brill-s-new-pauly/augustus-2-e12220040 |url-status=live |language=en}}
* {{Cite book |last=Swan |first=Peter Michael |title=The Augustan Succession |publisher=Oxford University Press |date=2004 |isbn=978-0-19-516774-0 |location=Oksford dhe Nju Jork |language=en}}
* {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |url=https://books.google.com/books?id=fj8oQ4lzteIC |title=The Augustan Aristocracy |date=1986 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-1981-4859-3 |location=Oksford |language=en}}
* {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.73667 |title=The Roman Revolution |date=2002 |orig-date=1939 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280320-7 |location=Oksford |ref={{SfnRef|Syme|1939}} |language=en}}
* {{Cite journal |last=Syme |first=Ronald |title=Imperator Caesar: A Study in Nomenclature |date=1958 |journal=Historia |volume=7 |issue=2 |pages=175–188 |jstor=4434568 |language=en}}
* {{Cite book |last=Syme |first=Ronald |chapter=Clues to testamentary adoption |title=Roman Papers |volume=4 |pages=159–73 |location=Amsterdam |publisher=Gieben |year=1988 |language=en}}
* {{Cite book |last=Tatum |first=W. Jeffrey |title=A Noble Ruin: Mark Antony, Civil War, and the Collapse of the Roman Republic |date=2024 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-769490-9 |language=en}}
* {{Cite book |last=Vervaet |first=Fredrick |chapter=The triumvirate rei publicae constituendae |url={{Google books|plainurl=y|id=nCPwDwAAQBAJ}} |title=The triumviral period: civil war, political crisis and socioeconomic transformations |year=2020 |editor-last=Pina Polo |editor-first=Francisco |publisher=Prensas de la Universidad de Zaragoza |chapter-url=https://books.google.com/books?id=nCPwDwAAQBAJ&pg=PA23 |isbn=978-84-1340-096-9 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Walker |first=Susan |title=Cleopatra in Pompeii? |date=2008 |journal=Papers of the British School at Rome |volume=76 |pages=35–46 |doi=10.1017/S0068246200000404 |s2cid=62829223 |language=en}}
* {{Cite book |last1=Walker |first1=Susan |title=The Image of Augustus |last2=Burnett |first2=Andrew |date=1981 |publisher=British Museum Publications |isbn=978-0-7141-1270-1 |location=Londër |language=en}}
* {{Cite book |last=Welch |first=Kathryn |date=2002 |chapter=Sextus Pompeius and the Res Publica in 42–39 |title=Sextus Pompeius |publisher=Classical Press of Wales |location=Londër |isbn=0-7156-3127-6 |pages=31–64 |editor-last1=Powell |editor-first1=Anton |editor-last2=Welch |editor-first2=Kathryn |language=en}}
* {{Cite journal |last=Welch |first=Kathryn |date=2014 |title=The ''lex Pedia'' of 43 BCE and its aftermath |journal=Hermathena |issue=196/197 |pages=137–162 |jstor=26740133 |issn=0018-0750 |language=en}}
* {{Cite book |last=Wells |first=Colin Michael |title=The Roman Empire |date=1995 |publisher=Harvard University Press |location=Kembrixh, Masaçusets |isbn=978-0-674-77770-5 |language=en}}
* {{Cite book |last=Welsby |first=Derek |title=The Kingdom of Kush: the Napatan and Meroitic Empires |publisher=British Museum Press |publication-place=Londër |year=1996 |isbn=978-0-7141-0986-2 |oclc=34888835 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Westphal |first=Heiko |date=2025 |title=''The Julio-Claudian principate: tradition and transition'', edited by Christina T. Kuhn (review) |url=https://bmcr.brynmawr.edu/2025/2025.12.21/ |journal=Bryn Mawr Classical Review |id=2025.12.21 |archive-date=2026-01-15 |access-date=2025-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115003611/https://bmcr.brynmawr.edu/2025/2025.12.21/ |url-status=live |language=en}}
* {{Cite journal |last=Wiseman |first=T. Peter |date=2022 |title=Palace-sanctuary or pavilion? Augustus' house and the limits of archaeology |journal=Papers of the British School at Rome |volume=90 |pages=9–34 |doi=10.1017/S0068246221000295 |issn=0068-2462 |language=en}}
* {{Cite journal |last=Zerbey IV |first=Joseph H. |date=2016 |title=The Life and Times of the Other Caesar |journal=Torch |volume=89 |issue=3 |pages=25–28 |issn=0040-9448 |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=114589241&site=eds-live&scope=site |language=en}}
{{Refend}}
== Lexim i mëtejshëm ==
<div class="reflist reflist-columns references-column-width" style="column-width: 30em;">
* {{Cite book |last=Bleicken |first=Jochen |title=Augustus: A Biography |date=2016 |isbn=978-0-14-029482-8 |location=London |publisher=Penguin Random House |language=en}}
* {{Cite book |last=Buchan |first=John |title=Augustus |date=1937 |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |language=en}}
* {{Cite book |last=Galinsky |first=Karl |title=Augustan Culture |date=1998 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-05890-0 |language=en}}
* {{Cite book |last=Grant |first=Michael |title=The Roman Emperors: A Biographical Guide to the Rulers of Imperial Rome, 31 BC–AD 476 |date=1985 |publisher=Charles Scribner's Sons |isbn=978-0-297-78555-2 |location=New York |language=en}}
* {{Cite journal |last=Jones |first=A. H. M. |date=1951 |title=The Imperium of Augustus |journal=Journal of Roman Studies |volume=41 |issue=1–2 |pages=112–119 |jstor=298104 |s2cid=162372767 |language=en}}
* {{Cite book |last=Jones |first=A. H. M. |title=Augustus |date=1970 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=978-0-7011-1626-2 |language=en}}
* {{Cite book |last=Massie |first=Allan |title=The Caesars |date=1984 |publisher=Franklin Watts |location=New York |isbn=978-0-531-09283-5 |language=en}}
* {{Cite book |last=Merivale |first=Charles |chapter=Augustus |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=III |pages=79–84 |date=1875 |language=en}}
* {{Cite book |last=Osgood |first=Josiah |title=Caesar's Legacy: Civil War and the Emergence of the Roman Empire |location=New York |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-85582-2 |language=en}}
* {{Cite book |last=Reinhold |first=Meyer |title=The Golden Age of Augustus (Aspects of Antiquity) |date=1978 |publisher=University of Toronto Press |isbn=978-0-89522-007-3 |language=en}}
* {{Cite book |last=Zanker |first=Paul |title=The Power of Images in the Age of Augustus |date=1989 |publisher=University of Michigan Press |location=Ann Arbor |isbn=978-0-472-10101-6 |series=Thomas Spencer Jerome Lectures |language=en}}
</div>
== Lidhje të jashtme ==
{{Sisterlinks|voy=no|v=no|n=no|b=no}}
* [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=Augustus Vepra nga dhe rreth Augustit] në Perseus Digital Library
* [http://ancientrome.ru/art/artworken/result.htm?alt=August&pnumber=30 Galeri e artit antik: Augusti]
* [https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/augustus.shtml Augusti] – një biografi e shkurtër në seksionin ''History'' të [[BBC|BBC-së]]
* [https://www.roman-emperors.sites.luc.edu/auggie.htm Augusti] – një artikull nga Garrett G. Fagan në ''Online Encyclopedia of Roman Rulers''
* [https://web.archive.org/web/20260310095214/https://www.historyguide.org/ancient/lecture12b.html Augusti Cezar dhe ''Pax Romana''] – një ese leksioni nga Steven Kreis mbi trashëgiminë e Augustit në ''History Guide''
{{S-start}}
{{S-hou|[[Dinastia Julio-Klaudian]]|23 shtator|63 p.e.s.|19 gusht|14 e.s.}}
{{S-reg}}
{{S-new}}
{{S-ttl|title=[[Lista e Perandorëve Romakë|perandor romak]]|years=27 p.e.s. – 14 e.s.}}
{{S-aft|after=[[Tiberi]]}}
{{S-off}}
{{S-bef|before=C. Vibius Pansa Caetronianus|before2=A. Hirtius}}
{{S-ttl|title=konsull romak|years=43 p.e.s. (sufekt)|with=Q. Pedius}}
{{S-aft|after=M. Aemilius Lepidus|after2=L. Munatius Plancus}}
{{S-bef|before=Paullus Aemilius Lepidus|before2=M. Herennius Picens}}
{{S-ttl|title=konsull romak II|years=33 p.e.s.|with=L. Volcatius Tullus}}
{{S-aft|after=Cn. Domitius Ahenobarbus|after2=C. Sosius}}
{{S-bef|before=Cn. Domitius Ahenobarbus|before2=C. Sosius}}
{{S-ttl|title=konsull romak III–XI|years=31–23 p.e.s.|with=[[Mark Antoni]]<br />M. Valerius Messalla Corvinus<br />M. Licinius Crassus<br />Sex. Appuleius<br />M. Agrippa<br />T. Statilius Taurus<br />M. Junius Silanus<br />C. Norbanus Flaccus<br />Cn. Calpurnius Piso}}
{{S-aft|after=M. Claudius Marcellus Aeserninus|after2=L. Arruntius}}
{{S-bef|before=D. Laelius Balbus|before2=C. Antistius Vetus}}
{{S-ttl|title=konsull romak XII|years=5 p.e.s.|with=L. Cornelius Sulla}}
{{S-aft|after=C. Calvisius Sabinus|after2=L. Passienus Rufus}}
{{S-bef|before=L. Cornelius Lentulus|before2=M. Valerius Messalla Messallinus}}
{{S-ttl|title=konsull romak XIII|years=2 p.e.s.|with=M. Plautius Silvanus}}
{{S-aft|after=Cossus Cornelius Lentulus|after2=L. Calpurnius Piso}}
{{S-rel}}
{{S-bef|before=M. Aemilius Lepidus}}
{{S-ttl|title=Pontifex maximus|years=12 p.e.s. – 14 e.s.}}
{{S-aft|after=[[Tiberi]]}}
{{S-end}}
{{Roman emperors}}
{{Authority control}}
[[Kategoria:Augusti| ]]
[[Kategoria:Vdekje 14]]
[[Kategoria:Monarkë të shekullit I p.e.s. në Europë]]
[[Kategoria:Augurë romakë të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Konsuj romakë të shekullit I p.e.s.]]
[[Kategoria:Klerikë të shekullit I]]
[[Kategoria:Perandorë romakë të shekullit I]]
[[Kategoria:Lindje 63 p.e.s.]]
[[Kategoria:Të adoptuar në Romën e lashtë]]
[[Kategoria:Personel ushtarak i Romës së lashtë]]
[[Kategoria:Të varrosur në Mauzoleumin e Augustit]]
[[Kategoria:Personazhe në librin VI të Eneidës]]
[[Kategoria:Personazhe në Komedinë Hyjnore]]
[[Kategoria:Fëmijë të Jul Çezarit]]
[[Kategoria:Hyjni romake]]
[[Kategoria:Monarkë themelues në Europë]]
[[Kategoria:Julii Caesares]]
[[Kategoria:Dinastia Julio-Klaudian]]
[[Kategoria:Politikanë natalistë]]
[[Kategoria:Personazhe të Dhiatës së Re]]
[[Kategoria:Oktavii]]
[[Kategoria:Personazhe të Luftës së Mutinës]]
[[Kategoria:Zëdhënës politikë]]
[[Kategoria:Pontifexë]]
[[Kategoria:Perandorë-konsuj romakë]]
[[Kategoria:Të mbijetuar nga anijembytje]]
dteq5w0rtezzv26f21i0z627fyuywlc
Stampa:User Muslim
10
92257
3059596
3015915
2026-10-25T23:35:35Z
Fallbackintoreality
102113
sortkey
3059596
wikitext
text/x-wiki
<div style="float:left; border: solid #009900 1px; margin: 1px;">
{| cellspacing="0" style="width: 238px; color: black; background: #FFF9D1;"
| style="width: 45px; height: 45px; background:#FFF9D1; text-align: center; font-size: 13pt; bordercolor: red; color:#000;" |{{Click |image = Star and Crescent.svg| link = Islami| width = 45px| height = 45px}}
</td>
<td style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em;">{{center|[[:Kategoria:User Mysliman|{{GENDER:{{PAGENAME}}|Ky përdorues|Kjo përdoruese}}]] i takon <br/> '''[[Islami|besimit Islam]]'''}}
[[Kategoria:User Mysliman|*]]</td>
</tr></table></div>
[[Kategoria:User Babel]]
[[Kategoria:User Islam]]
<noinclude>
==Përdorimi==
<pre>Pa babel: {{User Mysliman}}
Me babel: {{Babel|Mysliman}} / Shembull: {{Babel|sq|KS|Mysliman|en|...}}
</pre>
[[Kategoria:User Babel]]
</noinclude>
oo63n6d3plrgm9gcv8t3hv243eglj8w
Biblioteka akademike
0
92751
3059684
2944357
2026-10-26T07:48:31Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6)
3059684
wikitext
text/x-wiki
'''Biblioteka akademike''' ose '''Biblioteka universitare''' është një [[Biblioteka|bibliotekë]] që i bashkëngjitet një institucioni [[Arsimi terciar|të arsimit të lartë]], i cili mbështet kurrikulën dhe kërkimin shkencor të fakultetit dhe studentëve të universitetit.<ref name="Encyclopedia of Library and Information Science">{{Cite book|last=Curzon|first=Susan|url=http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1081/E-ELIS3-120044390|title=Academic Libraries|last2=Jennie Quinonez-Skinner|date=9 shtator 2009|isbn=978-0-8493-9712-7|pages=11–22|doi=10.1081/E-ELIS3-120044525|access-date=10 shtator 2013|via=Encyclopedia of Library and Information Sciences}}</ref> Sipas Qendrës Kombëtare për Statistikat e Arsimit, ka rreth 3,700 biblioteka akademike në Shtetet e Bashkuara.<ref name="Encyclopedia of Library and Information Science" />
== Hyrje ==
Materialet e leximit në klasë, të destinuara për të plotësuar leksionet e mësuesit dhe të vendosura në bibliotekat akademike, janë njohur historikisht si "rezerva". Përpara se burimet elektronike të bëheshin të disponueshme, rezervat furnizoheshin si libra aktualë ose si fotokopje të artikujve të duhur në revista. Bibliotekat moderne akademike ofrojnë akses në burimet elektronike.
Bibliotekat akademike duhet të përcaktojnë një fokus për zhvillimin e koleksionit pasi koleksionet gjithëpërfshirëse nuk janë të realizueshme. Bibliotekarët e bëjnë këtë duke identifikuar nevojat e fakultetit, trupit studentor, misionin dhe programet akademike të kolegjit ose universitetit. Kur ka fusha të veçanta specializimi në bibliotekat akademike, këto shpesh quhen koleksione të veçanta . Këto koleksione janë shpesh baza e një departamenti të veçantë koleksioni dhe ato mund të përfshijnë letra origjinale, dorëshkrime, vepra arti dhe artefakte të shkruara ose të krijuara nga një autor i vetëm ose për një temë specifike.
Ekziston një ndryshim i madh midis bibliotekave akademike bazuar në madhësinë, burimet, koleksionet dhe shërbimet e tyre. Biblioteka e Harvardit, e cila strehon mbi 20 milionë vëllime, është biblioteka më e madhe rreptësisht akademike në botë,<ref>{{Cite web|title=Harvard Library {{!}} Harvard University - The Graduate School of Arts and Sciences|url=https://gsas.harvard.edu/student-life/harvard-resources/harvard-libraries|access-date=2019-08-09|website=gsas.harvard.edu}}</ref><ref>{{Cite book|last=Pezzi|first=Bryan|url=https://archive.org/details/massachusetts0000pezz/page/15|title=Massachusetts|publisher=Weigl Publishers|year=2000|isbn=978-1-930954-35-9|page=[https://archive.org/details/massachusetts0000pezz/page/15 15]}}</ref> edhe pse Biblioteka Mbretërore Daneze - një bibliotekë e kombinuar kombëtare dhe akademike - ka një koleksion më të madh me rreth 37 milionë vëllime.<ref name="Aarsberetning2017">{{Cite web|date=5 mars 2018|title=Årsrapport 2017 for Det Kgl. Bibliotek|url=http://www5.kb.dk/export/sites/kb_dk/da/kb/aarsrapport/KB-Arsrapport-2017.pdf|access-date=7 tetor 2024|publisher=Det Kgl. Bibliotek|language=da}}</ref> Universiteti i Kalifornisë operon sistemin më të madh të bibliotekave akademike në botë, duke menaxhuar rreth 41 milionë vëllime në 100 biblioteka në dhjetë kampuse.<ref>{{Cite web|last=Westbrook|first=Danielle Watters|last2=Chua|first2=Kristen|title=Facts and Figures – UC Libraries|url=https://libraries.universityofcalifornia.edu/about/facts-and-figures/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221201203151/https://libraries.universityofcalifornia.edu/about/facts-and-figures/|archive-date=1 dhjetor 2022|access-date=20 shkurt 2023|website=UC Libraries}}</ref> Një shembull tjetër i dukshëm është Universiteti i Paqësorit Jugor, i cili ka biblioteka akademike të shpërndara në dymbëdhjetë vendet anëtare.<ref name="Encyclopedia of Library and Information Science"/>
== Historia ==
Bibliotekat datojnë që nga bota e lashtë. Bibliotekat më të hershme akademike përfshijnë [[Biblioteka e Aleksandrisë|Bibliotekën e Aleksandrisë]] dhe bibliotekën në [[Nalanda|Universitetin Nalanda]], të cilat me sa duket u dogjën për muaj të tërë për shkak të numrit të madh të dorëshkrimeve.<ref>{{Cite news|title=Nalanda—the lost beacon of knowledge|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/bihar/nalandathe-lost-beacon-of-knowledge/ps34469935.cms|access-date=2022-11-14}}</ref>
Historiku i bibliotekave universitare përfshin një evolucion të gjatë që nga periudhat e lashta deri në ditët e sotme, duke reflektuar zhvillimin e arsimit dhe të shkencës. Ideja e bibliotekës universitare lidhet me nevojën për ruajtjen dhe shpërndarjen e dijes në institucionet e arsimit të lartë.
Në periudhën antike, tempujt dhe akademitë ishin ndër të parat që përqafuan konceptin e ruajtjes së dijes. Biblioteka e famshme e Aleksandrisë, megjithëse jo universitare në kuptimin e sotëm, përbënte një model për grumbullimin e njohurive. Gjatë Mesjetës, universitetet e para në Evropë, si ato në Bolonjë, Oksford dhe Paris, nisën të zhvillonin koleksione librash për të mbështetur programet e tyre akademike. Këto biblioteka ishin zakonisht të lidhura me manastiret, duke pasur kryesisht dorëshkrime fetare dhe shkencore.
Rilindja solli një rritje të interesit për dijen, dhe zhvillimi i shtypshkrimit e bëri librin më të aksesueshëm. Bibliotekat universitare filluan të pasurojnë fondet e tyre me libra mbi shkencën, filozofinë dhe artin. Në këtë periudhë, shumë universitete ndërtuan hapësira të dedikuara për bibliotekat, si Biblioteka Bodleian në Oksford (1602).<ref name="The Canada Council">{{Cite book|title=University research libraries: Report of the consultative group on university research libraries|publisher=The Canada Council|year=1978|location=Ottawa, ON|pages=4}}</ref><ref>{{Cite book|title=University research libraries: Report of the consultative group on university research libraries|publisher=The Canada Council|year=1978|location=Ottawa, ON|pages=2}}</ref>
Në shekullin XIX dhe XX, me rritjen e numrit të universiteteve dhe zhvillimin e shkencave moderne, bibliotekat universitare u transformuan në qendra të mëdha kërkimore. Koleksionet e tyre u zgjeruan për të përfshirë jo vetëm libra, por edhe materiale të tjera si dorëshkrime, karta gjeografike dhe dokumente arkivore. Përdorimi i teknologjisë filloi të revolucionarizojë shërbimet e bibliotekave në fund të shekullit XX dhe sidomos në shekullin XXI, kur biblioteka universitare kaloi nga një model tradicional në një qendër digjitale me akses global.<ref>
{{Cite book|last=Budd|first=John M.|url=https://archive.org/details/academiclibraryi00budd|title=The Academic Library: Its Context, Its Purpose, and Its Operation|publisher=Libraries Unlimited|year=1998|isbn=978-1-56308-457-7|location=Englewood, Colorado|pages=[https://archive.org/details/academiclibraryi00budd/page/30 30–31]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book|last=McCabe|first=Gerard|url=https://archive.org/details/academiclibrarie0000mcca|title=Academic Libraries: Their Rationale and Role in American Higher Education|last2=Ruth J. Person|publisher=Greenwood Press|year=1995|isbn=978-0-313-28597-4|location=Westport, Connecticut|pages=[https://archive.org/details/academiclibrarie0000mcca/page/n18 1]–3|url-access=registration}}</ref>
== Bibliotekat moderne akademike ==
Bibliotekat akademike janë transformuar në shekullin e 21-të për t'u fokusuar më pak në zhvillimin e koleksionit fizik, aksesin e informacionit dhe burimet dixhitale. Bibliotekat e sotme akademike zakonisht ofrojnë akses në burime online të bazuara në pajtim, duke përfshirë bazat e të dhënave kërkimore dhe koleksionet e [[Libër elektronik|librave elektronikë]], përveç librave dhe revistave fizike. Bibliotekat akademike ofrojnë gjithashtu hapësirë për studentët për të punuar dhe studiuar, në grupe ose individualisht, në "dysheme të heshtura" dhe shërbime të ndihmës referuese dhe kërkimore, ndonjëherë duke përfshirë shërbime referimi virtuale.<ref>{{Cite web|date=2018-05-30|title=Changing Roles of Academic and Research Libraries|url=http://www.ala.org/acrl/issues/value/changingroles|access-date=2019-07-12|website=Association of College & Research Libraries (ACRL)|language=en}}</ref> Disa biblioteka akademike ofrojnë teknologji si kamerat video, iPad dhe kalkulatorë. Shumë biblioteka akademike janë rimodeluar për të pasqyruar këtë fokus në ndryshim si të mësuarit të përbashkët . Bibliotekat akademike dhe të përbashkëtat e të mësuarit shpesh strehojnë mësime, qendra shkrimi dhe shërbime të tjera akademike.
Një fokus kryesor i bibliotekave moderne akademike është mësimi i shkrim-leximit informativ, me shumicën e bibliotekave akademike amerikane që punësojnë një person ose departament njerëzish të përkushtuar kryesisht për mësimdhënie.<ref>{{Cite journal|last=Research Planning and Review Committee|first=ACRL|date=5 qershor 2018|title=2018 top trends in academic libraries: A review of the trends and issues affecting academic libraries in higher education|url=https://scholarworks.iupui.edu/bitstream/1805/11853/1/ACRL_2016_2016.pdf|journal=College & Research Libraries News|volume=79|issue=6|pages=286|doi=10.5860/crln.79.6.286|doi-access=free}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Shumë institucione akademike ofrojnë statusin e fakultetit për bibliotekarët, dhe bibliotekarët shpesh pritet të publikojnë kërkime në fushën e tyre. Pozicionet akademike të bibliotekarëve në Shtetet e Bashkuara zakonisht kërkojnë një diplomë MLIS nga një institucion i akredituar nga ALA.<ref>{{Cite web|date=2016-07-21|title=Academic Libraries|url=http://www.ala.org/educationcareers/libcareers/type/academic|access-date=2019-07-12|website=Education & Careers|publisher=American Library Association|language=en}}</ref>
== Shih edhe ==
* [[Biblioteka]]
* [[Bibliotekonomia]]
* [[Biblioteka e shkollës]]
* [[Biblioteka kombëtare]]
== Referime ==
[[Kategoria:Lloje të bibliotekave]]
[[Kategoria:Bibliotekë akademike]]
31kf8lb8fyag20bnzn9k8tqtl7eh4y1
Shkodran Mustafi
0
93841
3059606
2983003
2026-10-26T01:08:33Z
Sadsadas
51943
/* Lidhje të jashtme */
3059606
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Shkodran Mustafi
| image = 1 Shkodran Mustafi 2018 (cropped).jpg
| caption = Mustafi me Arsenalin në 2018
| full_name = Shkodran Mustafi
| birth_date = {{birth date and age|17|04|1992|df=y}}
| birth_place = [[Bad Hersfeld]], [[Gjermania|Gjermani]]
| height = 1.84 m<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/players/3869/Shkodran-Mustafi/overview|title=Shkodran Mustafi: Overview|publisher=Premier League|language=en|access-date=23 shkurt 2020}}</ref>
| currentclub =
| clubnumber =
| position = [[Mbrojtësi (futboll)|Mbrojtës]]
| youthyears1 = 2000–2004
| youthclubs1 = 1. FV Bebra
| youthyears2 = 2004–2006
| youthclubs2 = SV Rotenburg
| youthyears3 = 2006–2009
| youthclubs3 = [[Hamburger SV]]
| youthyears4 = 2009
| youthclubs4 = [[Everton F.C.|Everton]]
| years1 = 2009–2012
| clubs1 = [[Everton F.C.|Everton]]
| caps1 = 0
| goals1 = 0
| years2 = 2012–2014
| clubs2 = [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
| caps2 = 51
| goals2 = 1
| years3 = 2014–2016
| clubs3 = [[Valencia CF|Valencia]]
| caps3 = 64
| goals3 = 6
| years4 = 2016–2021
| clubs4 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
| caps4 = 102
| goals4 = 7
| years5 = 2021
| clubs5 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]]
| caps5 = 13
| goals5 = 1
| years6 = 2021–2023
| clubs6 = [[Levante UD|Levante]]
| caps6 = 14
| goals6 = 2
| totalcaps= 244
| totalgoals= 17
| nationalyears1 = 2007
| nationalteam1 = [[Kombëtarja gjermane nën-16 e futbollit|Gjermania U16]]
| nationalcaps1 = 5
| nationalgoals1 = 0
| nationalyears2 = 2007–2009
| nationalteam2 = [[Kombëtarja gjermane nën-16 e futbollit|Gjermania U17]]
| nationalcaps2 = 24
| nationalgoals2 = 5
| nationalyears3 = 2009–2010
| nationalteam3 = [[Kombëtarja gjermane nën-18 e futbollit|Gjermania U18]]
| nationalcaps3 = 6
| nationalgoals3 = 1
| nationalyears4 = 2010–2011
| nationalteam4 = [[Kombëtarja gjermane nën-19 e futbollit|Gjermania U19]]
| nationalcaps4 = 9
| nationalgoals4 = 2
| nationalyears5 = 2011–2013
| nationalteam5 = [[Kombëtarja gjermane nën-20 e futbollit|Gjermania U20]]
| nationalcaps5 = 10
| nationalgoals5 = 3
| nationalyears6 = 2013
| nationalteam6 = [[Kombëtarja gjermane nën-21 e futbollit|Gjermania U21]]
| nationalcaps6 = 7
| nationalgoals6 = 0
| nationalyears7 = 2014–2017
| nationalteam7 = [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]
| nationalcaps7 = 20
| nationalgoals7 = 2
| club-update =
| nationalteam-update =
}}
'''Shkodran Mustafi''' (lindur më 17 prill 1992) është një ish [[futbolli]]st profesionist gjerman me origjinë shqiptare i cili luante si [[Mbrojtësi (futboll)|mbrojtës]].
Mustafi e nisi karrierën e tij me të rinjtë e [[Hamburger SV|Hamburgut]] dhe [[Everton F.C.|Evertonit]]. Pasi debutoi si profesionist me këtë të fundit, ai u transferua në Itali te [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] në janad 2012. Në gusht 2014, ai firmosi një marrëveshje pesë-vjeçare me [[Valencia CF|Valencian]] para se të kalonte te [[Arsenal F.C.|Arsenali]] dpër 35 milion £ dy vite më vonë. Ai zhvilloi 151 ndeshje me klubin londinez. Pas kësaj, ai pati dy përvoja të shkurtra në Gjermani te [[FC Schalke 04|Schalke 04]] dhe sërisht në Spanjë, këtë herë me [[Levante UD|Levanten]].
Mustafi luajti mbi 60 ndeshje me ekipet e moshave të Gjermanisë. Debutimi i tij me ekipin e parë erdhi më 13 maj 2014 në miqësoren kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]]. Dy javë më pas, ai u thirr të luante në [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]] e cila u fitua nga Gjermania. Ai gjithashtu ka luajtur në [[UEFA Euro 2016|Euro 2016]] dhe [[FIFA Kupa e Konfederatave 2017|Kupën e Konfederatave 2017]].
==Karriera me klube==
===Karriera e hershme===
Mustafi ka lindur në [[Bad Hersfeld]], [[Gjermania|Gjermani]], nga një familje [[Shqipëria|shqiptare]], më saktë nga [[Gostivari]].<ref name="Panorama-sport">{{cite news|title=Shkodran Mustafi, "blerja" e kombetares|url=http://www.panorama-sport.com/kombetarja/mustafi-blerja-e-re-e-kombetares-kuqezi/|accessdate=22 janar 2014|publisher=Panorama sport|language=sq|date=22 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140125003447/http://www.panorama-sport.com/kombetarja/mustafi-blerja-e-re-e-kombetares-kuqezi/|archive-date=25 janar 2014|url-status=dead}}</ref> Ai e filloi karrierën me sistemin e të rinjëve të FV Bebra dhe më vonë të SV Rotenburg. Nga 2006 në 2009, Mustafi luajti për [[Hamburger SV]] përpara se të bashkohej me [[Everton F.C.|Everton]].
===Everton===
Mustafi bëri debutimin e tij zyrtar me Evertonin në dhjetor 2009 në një ndeshje të [[UEFA Liga e Evropës|Ligës së Evropës]] kundër [[FC BATE Borisov|BATE Borisov]], duke zëvëndësuar [[Tony Hibbert]] në minutën e 76të.<ref>{{cite news|url=http://www.evertonfc.com/news/archive/moyes-names-starting-xi.html|title=Moyes names starting XI|publisher=Everton F.C.|language=en|accessdate=7 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140119034834/http://www.evertonfc.com/news/archive/moyes-names-starting-xi.html|archive-date=19 janar 2014|url-status=dead}}</ref> Kjo ishte ndeshja e tij e parë dhe e fundit me skuadrën e parë përpara se në janar 2012 të transferohej te klub i [[Serie A]], [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]] si lojtar i lirë.<ref>{{cite news|url=http://www.evertonfc.com//news/archive/2012/01/03/mustafi-moves-on|title=Mustafi Moves On|publisher=Everton F.C.|language=en|date=4 janar 2012|accessdate=4 janar 2012|author=Scott McLeod|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222230718/http://www.evertonfc.com//news/archive/2012/01/03/mustafi-moves-on|archive-date=22 shkurt 2014|url-status=dead}}</ref>
===Sampdoria===
Më 3 janar 2012, Mustafi u transferua te Sampdoria si lojtar i litë dhe firmosi një marrëveshje për katër vite e gjysëm.<ref>{{cite news|url=http://www.sampdoria.it/news/acquistato-dalleverton-il-tedesco-shkodran-mustafi.html|title=Acquistato dall'Everton il tedesco Shkodran Mustafi|publisher=U.C. Sampdoria|language=it|accessdate=7 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823163806/http://www.sampdoria.it/news/acquistato-dalleverton-il-tedesco-shkodran-mustafi.html|archive-date=23 gusht 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.ilsecoloxix.it/p/sport/2012/01/03/AOE3fwbB-mustafi_il_prescelto.shtml|title=Mustafi il prescelto|publisher=U.C. Sampdoria|language=it|accessdate=7 qershor 2014|archive-date=29 tetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029210651/http://www.ilsecoloxix.it/p/sport/2012/01/03/AOE3fwbB-mustafi_il_prescelto.shtml|url-status=dead}}</ref> Ai debutoi me klubin më 26 maj 2012 në humbjen 3–1 kundër [[A.S. Varese 1910|Vareses]] në [[Serie B]].<ref>{{cite news|url=http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/26/italy/serie-b/as-varese-1910/uc-sampdoria/1181044/|title=Varese 3–1 Sampdoria|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=7 qershor 2014|archive-date=6 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120606055317/http://uk.soccerway.com/matches/2012/05/26/italy/serie-b/as-varese-1910/uc-sampdoria/1181044/|url-status=dead}}</ref>
Më 11 nëntor 2012, Mustafi bëri debutimin e tij në [[Serie A]] në humbjen 2–0 kundër [[U.S. Città di Palermo|Palermos]], duke u aktivizuar nga trajneri [[Ciro Ferrara]] si mbrojtës i djathtë. Ai e mbylli sezonin e tij të parë të plotë me Sampdorian me 17 ndeshje, 12 prej të cilave si titullar.
Në sezonin 2013–14, Mustafi ishte titullar i padiskutueshëm duke luajtur 33 ndeshje në kampionat dhe dy në [[Coppa Italia|Kupën e Italisë]], duke bërë që të thirrej në [[Kombëtarja gjermane e futbollit|ekipi kombëtar]]. Ai shënoi golin e tij të parë me Sampdorian më 26 tetor 2013 në fitoren 1–0 kundër [[Atalanta B.C.|Atalantës]].<ref>{{cite news|url=http://uk.soccerway.com/matches/2013/10/26/italy/serie-a/uc-sampdoria/atalanta-bergamo/1552006/|title=Sampdoria 1–0 Atalanta|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=7 qershor 2014|archive-date=5 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205094635/http://uk.soccerway.com/matches/2013/10/26/italy/serie-a/uc-sampdoria/atalanta-bergamo/1552006/|url-status=dead}}</ref>
===Valencia===
Më 7 gusht 2014, Mustafi nënshkroi kontratë pesë vjeçare me klubin spanjoll [[Valencia CF]], për një shifër të pazbuluar,<ref>{{cite web|url=http://www.valenciacf.com/ver/36735/comunicado-oficial.html|title=Comunicado Oficial|publisher=Valencia CF|language=es|date=7 gusht 2014|accessdate=7 gusht 2014|archive-date=8 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808052553/http://www.valenciacf.com/ver/36735/comunicado-oficial.html|url-status=dead}}</ref> e cila u raportua të ishte 8 milionë €.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2014/08/06/futbol/equipos/valencia/1407310170.html|title=Mustafi ya es oficialmente jugador del Valencia|trans-title=Mustafi bëhet zyrtarisht lojtar i Valenciës|publisher=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=6 gusht 2014|accessdate=7 gusht 2014}}</ref> Ai bëri debutimin më 25 shtator kundër [[Córdoba CF]].<ref>{{cite web|url=http://www.superdeporte.es/valencia/2014/09/23/partido-directo-valencia-cordoba-online-horario-tv/235578.html|title=Alcácer, Gayà y Feghouli traen el liderato|publisher=Super Deporte|language=es|date=25 shtator 2014}}</ref> Një muaj më vonë, Mustafi shënoi golin e parë për skuadrën në ndeshjen e fituar 3-1 kundër [[Eiche CF|Elches]].<ref>{{cite news|title=Valencia 3–1 Elche|url=http://www.goal.com/en/match/valencia-vs-elche/1821501?ICID=MP_TS_PN_1|publisher=Goal.com|language=en|date=25 tetor 2014}}</ref> Më 2 nëntor, Mustafi shënoi në fitoren 3–1 kundër [[Villareal CF|Villarealit]], duke ngjitur Valencian në vendin e dytë në kampionat.<ref>{{cite news|title=Valencia beats Villarreal 3–1 to move 2nd in Spain|url=https://www.usatoday.com/story/sports/soccer/2014/11/02/valencia-beats-villarreal-3-1-to-move-2nd-in-spain/18367963/|agency=[[Associated Press]]|language=en}}</ref>
Më 3 mars 2016, Mustafi u ndëshkua me karton të kuq në pjesën e parë të ndeshjes së kupës kundër [[FC Barcelona|Barcelonës]] për një faull brënda zonës ndaj [[Lionel Messi]]t. Valencia u mposht me rezultatin 7–0 dhe Mustafi kërkoi falje publike për performancën e tij.<ref>{{cite news|title=Barcelona 7–0 Valencia|url=https://www.bbc.com/sport/football/35463999|accessdate=23 mars 2016|publisher=BBC Sport|language=en|date=3 shkurt 2016}}</ref><ref>{{cite news|author1=David Manuca|title=Mustafi apologizes for Barcelona drubbing|url=http://www.goal.com/en-us/news/88/spain/2016/02/04/19992152/mustafi-apologizes-for-barcelona-drubbing|accessdate=23 mars 2016|publisher=Goal.com|language=en|date=4 shkurt 2016}}</ref>
===Arsenal===
Më 30 gusht 2016, Mustafi u transferua te klubi anglez [[Arsenal F.C.|Arsenal]] për 35 milion £.<ref name="MustafiArsenal">{{cite web|url=http://www.arsenal.com/news/news-archive/20160830/shkodran-mustafi-signs-for-arsenal|title=Shkodran Mustafi signs for Arsenal|publisher=Arsenal F.C.|language=en|accessdate=31 gusht 2016}}</ref><ref name="Mustafi Fee">{{Cite news|title=Arsenal sign Shkodran Mustafi for more than £35m and Lucas Perez for £17.1m|url=https://www.bbc.com/sport/football/37223120|publisher=BBC Sport|language=en|date=30 gusht 2016|accessdate=30 gusht 2016}}</ref> Ai bëri debutimin e tij në fitoren 2-1 kundër [[Southampton F.C.|Southampton]] në [[Stadiumi Emirates|stadiumin Emirates]] më 10 shtator.<ref>{{cite web|url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/arsenal-hand-full-debuts-lucas-8805247|title=Arsenal hand full debuts to Lucas Perez and Shkodran Mustafi for visit of Southampton|date=10 shtator 2016|author=Ed Malyon|publisher=[[Daily Mirror]]|language=en|accessdate=10 shtator 2016}}</ref> Pasi u aktivizua në takimin kundër [[A.F.C. Bournemouth|Bournemouth]], Mustafi vendosi një rekord të ri në klub me 18 ndeshje të luajtura rresht pa humbje, duke kaluar rekordin e [[Bacary Sagna]].<ref name="afcstuff">{{cite web|title=Shkodran Mustafi is unbeaten in his first 18 games for Arsenal|url=https://tribuna.com/arsenal/en/news/1470634/|website=tribuna.com|publisher=Tribuna Digital|language=en|accessdate=21 janar 2017|archive-date=2 shkurt 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000938/https://tribuna.com/arsenal/en/news/1470634/|url-status=dead}}</ref> Më 22 janar 2017, ai shënoi golin e parë me klubin në një fitore 2–1 kundër [[Burnley F.C.|Burnley]].<ref>{{cite web|author1=Jack Skelton|title=Arsenal 2–1 Burnley|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/38626832|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 janar 2017|access-date=11 shkurt 2017}}</ref> Mustafi humbi finalen e FA Cup kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]] më 27 maj për shkak se ishte i sëmurë.<ref>{{cite news|title=PMB: FA Cup final - tactics|url=http://www.chelseafc.com/news/latest-news/2017/05/pmb---fa-cup-final---tactics.html|accessdate=23 shtator 2017|website=chelseafc.com|publisher=Chelsea F.C.|language=en|date=27 maj 2017}}</ref><ref>{{cite news|author=Daniel Taylor|title=Aaron Ramsey fires Arsenal to FA Cup final win over 10-man Chelsea|url=https://www.theguardian.com/football/2017/may/27/arsenal-chelsea-fa-cup-final-match-report|accessdate=22 shtator 2017|publisher=The Observer|language=en|date=27 maj 2017}}</ref>
===Schalke 04===
Më 1 shkurt 2021, Mustafi u transferua te [[FC Schalke 04|Schalke 04]] në Gjermani.<ref>{{cite web|url=https://schalke04.de/en/team/s04-sign-shkodran-mustafi-ozan-kabak-moves-liverpool/|title=S04 sign Shkodran Mustafi – Ozan Kabak moves to Liverpool|publisher=FC Schalke 04|language=en|date=1 shkurt 2021|access-date=1 shkurt 2021}}</ref> Sipas raportimeve, ai firmosi një marrëveshje deri në fund të sezonit për të zëvëndësuar [[Ozan Kabak]], i cili ishte transferuar në Angli te [[Liverpool F.C.|Liverpooli]].<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/12040/12205717/ozan-kabak-transfer-liverpool-agree-deal-for-schalke-centre-back-as-arsenal-defender-shkodran-mustafi-set-to-join-bundesliga-club|title=Ozan Kabak transfer: Liverpool agree deal for Schalke centre-back as Arsenal defender Shkodran Mustafi set to join Bundesliga club|publisher=Sky Sports|language=en|date=1 shkurt 2021|access-date=2 shkurt 2021}}</ref> Ai debutoi pesë ditë më pas në humbjen 3–0 në shtëpi kundër [[RB Leipzig]] në [[Bundesliga|Bundesligë]].<ref>{{Cite web|author=George Smith|date=8 shkurt 2021|title=Shkodran Mustafi criticised for Schalke debut following Arsenal transfer|url=https://www.football.london/arsenal-fc/news/arsenal-shkodran-mustafi-schalke-debut-19791744|access-date=10 shkurt 2021|website=Football London|language=en}}</ref> Mustafi u aktivizua vetëm 13 ndeshje gjatë qëndrimit të tij të shkurtër në [[Gelsenkirchen]]. Goli i tij i vetëm me klubin erdhi në humbjen 4–2 kundër [[TSG 1899 Hoffenheim|Hoffenheimit]] më 8 maj.<ref>{{cite news|title=Andrej Kramaric inspires Hoffenheim to comeback win over Schalke|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/hoffenheim-schalke-live-line-ups-stats-huntelaar-mustafi-kolasinac-kramaric-15725|access-date=27 gusht 2022|publisher=Bundesliga|language=en|date=8 maj 2021}}</ref>
==Karriera ndërkombëtare==
===Të rinjtë===
Mustafi kishte të drejtë të luante për [[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermaninë]] (vendlindja e tij), [[Kombëtarja maqedonase e futbollit|Maqedoninë e Veriut]] dhe [[Kombëtarja shqiptare e futbollit|Shqipërinë]] (prindërit e tii janë nga [[Gostivari]]). Në një intervistë në vitin 2009, Mustafi tha se ai kishte shumë dëshirë për të luajtur me Shqipërinë, por [[Federata Shqiptare e Futbollit]] nuk i kishte bërë ftesë. Ai gjithashtu tregoi se kishte refuzuar një ftesë për t'u bërë pjesë e Maqedonisë së Veriut.<ref>{{cite news|url=https://www.panorama.com.al/sport/mustafi-donte-shqiperine-ja-intervista-per-panorama-sport/#gsc.tab=0|title=Mustafi donte Shqipërinë, ja intervista për “Panorama Sport”|publisher=Panorama Sport|language=en|accessdate=15 korrik 2014}}</ref>
Në maj 2009, Mustafi ishte pjesë e [[Kombëtarja gjermane nën-17 e futbollit|ekipit nën-17 të Gjermanisë]] që mori pjesë në Kampionatin Evropian që u zhvilua në Gjermani. Ai u aktivizua në pesë ndeshje dhe kontriboi në fitimin e trofeut në finale kundër [[Kombëtarja holandeze nën-17 e futbollit|Holandës]].<ref>{{cite news|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/under17/fixturesresults/round=15210/match=2001173/index.html|title=Germany secure maiden U17 crown|publisher=UEFA|language=en|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022043548/http://en.archive.uefa.com/competitions/under17/fixturesresults/round=15210/match=2001173/index.html|archive-date=22 tetor 2010|url-status=dead}}</ref> Goli i tij i vetëm në turnament erdhi në fitoren 3–1 kundër [[Kombëtarja turke nën-17 e futbollit|Turqisë]] në fazën e grupeve.<ref>{{cite news|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/under17/fixturesresults/round=15207/match=2001159/index.html|title=Germany recover to make flying start|publisher=UEFA|language=en|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://archive.today/20130105220808/http://en.archive.uefa.com/competitions/under17/fixturesresults/round=15207/match=2001159/index.html|archive-date=5 janar 2013|url-status=dead}}</ref>
Më 19 gusht 2009, Mustafi debutoi me [[Kombëtarja gjermane nën-18 e futbollit|ekipin nën-18]] në një ndeshje miqësore kundër Arabisë Saudite të fituar 3–0. Dy muaj më vonë, ai i'u ribashkua ekipit nën-17 dhe luajti në Kupën e Botës. Gjatë turnamentit, ai u aktivizua në katër ndeshje si dhe shënoi në ndeshjen hapëse kundër vendit organizator [[Kombëtarja nigeriane nën-17 e futbollit|Nigerisë]];<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/u17worldcup/nigeria2009/matches/round=253807/match=300102250/summary.html|title=Honours even in Abuja thriller|publisher=FIFA|language=en|accessdate=9 qershor 2014}}</ref> Gjermania u eleminua në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja zvicerane nën-17 e futbollit|Zvicra]].<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/u17worldcup/nigeria2009/matches/round=253829/match=300102218/index.html|title=Swiss send Germany packing|publisher=FIFA|language=en|accessdate=9 qershor 2014}}</ref>
Më 31 gusht 2011, Mustafi ishte kapiten në ndeshjen debutuese me [[Kombëtarja gjermane nën-19 e futbollit|ekipin nën-19]] në miqësoren e fituar 4–2 kundër [[Kombëtarja polake nën-19 e futbollit|Polonisë]]. Pasi u aktivizua në dhjetë ndeshje me [[Kombëtarja gjermane nën-20 e futbollit|ekipin nën-20]], Mustafi u ftua për herë të parë në [[Kombëtarja gjermane nën-21 e futbollit|ekipin nën-21]] në mars 2013 për një ndeshje miqësore kundër [[Kombëtarja izraelite nën-21 e futbollit|Izraelit]] në [[Tel Aviv]].<ref>{{cite news|url=http://www.sampdoria.it/news/promozione-a-sorpresa-mustafi-va-con-la-germania-under-21.html|title=Promozione a sorpresa: Mustafi va con la Germania under 21|publisher=U.C. Sampdoria|language=it|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320093319/http://www.sampdoria.it/news/promozione-a-sorpresa-mustafi-va-con-la-germania-under-21.html|archive-date=20 mars 2013|url-status=dead}}</ref> Mustafi debutoi në këtë ndeshje duke u aktivizuar si zëvëndësues në minutën e 82të. Dy muaj më pas, trajneri [[Rainer Adrion]] në listën e lojtarëve që do të luanin në Kampionatin Evropian.<ref>{{cite news|url=http://www.sampdoria.it/shkodran-mustafi-convocato-per-gli-europei-under-21.html|title=Shkodran Mustafi convocato per gli Europei under 21|publisher=U.C. Sampdoria|language=it|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130609231000/http://www.sampdoria.it/shkodran-mustafi-convocato-per-gli-europei-under-21.html|archive-date=9 qershor 2013|url-status=dead}}</ref>
===Kombëtarja e parë===
Më 28 shkurt 2014, Mustafi mori ftesën e parë në [[Kombëtarja gjermane e futbollit|kombëtaren e parë]] nga miqësore kundër [[Kombëtarja kiliane e futbollit|Kilit]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/shkodran-mustafi-ftohet-nga-kombetarja-gjermane/|title=Shkodran Mustafi ftohet nga kombëtarja gjermane|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 qershor 2014}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Ai nuk u aktivizua në këtë ndeshje.<ref>{{cite news|url=http://www.kicker.de/news/fussball/nationalelf/startseite/fussball-nationalteams-freundschaftsspiele/2014/1/1135817/spielbericht_deutschland_chile.html|title=Götze steht einmal richtig|website=kicker.de|language=de|accessdate=9 qershor 2014}}</ref> Ai debutoi zyrtarisht më 13 maj duke luajtur 90 minuta si titullar në barazimin pa gola në miqësoren kundër [[Kombëtarja polake e futbollit|Polonisë]].<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/deshton-eksperimenti-gjermania-barazon/|title=Eksperiment i kotë, Gjermania barazon|publisher=Panorama Sport|language=sq|date=13 maj 2014|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522063907/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/deshton-eksperimenti-gjermania-barazon/|archive-date=22 maj 2014|url-status=dead}}</ref>
Mustafi u emërua në listën paraprake me 30 lojtar për turnamentin e Kupës së Botës 2014.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/gjermania-zbulon-listen-paraprake-te-skuadres-per-boterorin/|title=Gjermania zbulon listën paraprake të skuadrës për Botërorin|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140516051151/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/gjermania-zbulon-listen-paraprake-te-skuadres-per-boterorin/|archive-date=16 maj 2014|url-status=dead}}</ref> Pasi fillimisht nuk u përfshi në listën përfundimtare,<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/mustafi-jashte-gjermanise-nuk-shkon-ne-brazil/|title=Mustafi jashtë Gjermanisë, nuk shkon në Brazil|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 qershor 2014}}{{Lidhje e thyer}}</ref> trajneri Löw e thirri si zëvëndëuesin e [[Marco Reus]], i cili kishte pësuar një dëmtim.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/gjermania-luan-tenis-rojs-humb-boterorin/|title=Gjermania pa “frena”, Rojs humb Botërorin|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140806103117/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/gjermania-luan-tenis-rojs-humb-boterorin/|archive-date=6 gusht 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/demtohet-rojs-gjermania-fton-shkodran-mustafin/|title=Dëmtohet Rojs, Gjermania fton Shkodran Mustafin|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140610004944/http://www.panorama-sport.com/lajme-flash/demtohet-rojs-gjermania-fton-shkodran-mustafin/|archive-date=10 qershor 2014|url-status=dead}}</ref>
Mustafi luajti ndeshjen e parë në turnament në fitoren 4–0 kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]] në ndeshjen hapëse të fazës së grupeve, duke zëvëndësuar [[Mats Hummels]] në minutën e 73të.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/|title=Gjermania e frikshme, Myler leksion për CR7|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=18 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620032041/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/221332/|archive-date=20 qershor 2014|url-status=dead}}</ref> Pas kësaj, ai u aktivizua sërisht si zëvëndësues në ndeshjen e dytë të grupit, një barazim 2–2 kundër [[Kombëtarja ganeze e futbollit|Ganës]].<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/sport/0/football/25285228|title=Germany 2–2 Ghana|date=22 qershor 2014|accessdate=22 qershor 2014|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Mustafi luajti si titullar në ndeshjen e raundit të 16-tave kundër [[Kombëtarja algjeriane e futbollit|Algjerisë]], por u zëvëndësua në minutën e 68të për shkak të një dëmtimi. Gjermania fitoi 2–1 në kohën shtesë dhe u kualifikua në çerek-finale.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/lajmi-kryesor/224862/|title=Gjermania fiton ndeshjen dramatike, shkon në cerekfinale|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=1 korrik 2014}}{{Lidhje e thyer}}</ref> Dëmtimi bëri që Mustafi të humbiste pjesën e mbetur të turnamentit;<ref>{{cite news|url=http://www.sueddeutsche.de/sport/dfb-verteidiger-mustafi-gegen-algerien-wie-viel-schoener-waer-ibiza-1.2025296|title=Wie viel schöner wär' Ibiza|date=1 korrik 2014|accessdate=2 korrik 2014|publisher=Süddeutsche Zeitung|language=de}}</ref> Gjermania u shpall kampion bote për herë të katërt në histori pasi mposhti [[Kombëtarja argjentinase e futbollit|Argjentinën]] 1–0 në kohën shtesë.<ref>{{cite news|url=http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/228156/|title=Triumfon Gjermania, është kampione Bote|publisher=Panorama Sport|language=sq|accessdate=9 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140717053858/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/228156/|archive-date=17 korrik 2014|url-status=dead}}</ref> Mustafi u bë shqiptari i parë që fiton Kupën e Botës.<ref>{{cite web|url=https://www.panorama.com.al/shkodran-mustafi-shqiptari-i-pare-qe-fiton-kupen-e-botes-foto/#gsc.tab=0|title=Shkodran Mustafi, shqiptari i parë që fiton Kupën e Botës! (foto)|publisher=Gazeta Panorama|language=sq|date=14 korrik 2014|access-date=3 mars 2025}}</ref>
Dy vite më pas, Mustafi mori pjesë në [[UEFA Euro 2016]]. Në ndeshjen hapëse të grupit kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]], ai shënoi me kokë pas një krosimi të [[Toni Kroos]], duke regjistruar golin e parë me Gjermaninë.<ref>{{cite news|author1=Owen Gibson|title=Germany's Schweinsteiger and Mustafi sink Ukraine in Euro 2016 opener|url=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/12/germany-ukraine-euro-2016-match-report|access-date=12 qershor 2016|publisher=The Guardian|language=en|date=12 qershor 2016}}</ref><ref>{{Cite news|author=Karolos Grohmann|date=14 qershor 2016|title=Soccer-Germany scorer Mustafi offers ice cream to little Shkodran|language=en|publisher=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/soccer-euro-ger-mustafi-idINL8N19629Q|access-date=10 shkurt 2021}}</ref> Gjatë kësaj kohe, Mustafi mori pjesë gjithashtu në një bashkëpunim midis [[Federata Gjermane e Futbollit|Federatës Gjermane të Futbollit]] dhe Grupit LEGO, të cilët në maj 2016 publikuan një seri minifigurash koleksionuese ekskluzive për Evropën, me Mustafin që shfaqej si i gjashti nga gjashtëmbëdhjetë minifigurat në koleksion.<ref>{{cite web|url=https://www.lego.com/en-my/aboutus/news/2019/november/new-lego-dfb-minifigure-series|title=This squad will be playing for the LEGO Minifigure Series "DFB – Die Mannschaft"|author=Lego Group|date=12 prill 2016|website=Lego.com|publisher=Lego|language=en|access-date=28 mars 2022}}</ref>
==Jeta personale==
Mustafi është shqiptar etnik nga [[Gostivari]] i [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]]. Ai u lind dhe u rrit në Gjermani dhe zotëron pasaportën gjermane dhe shqiptare. Mustafi është besimtar musliman dhe praktikues.<ref>{{cite news|author1=Callum Davis|title=Shkodran Mustafi reveals the importance of his Muslim faith|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2016/10/05/shkodran-mustafi-reveals-the-importance-of-his-muslim-faith/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/football/2016/10/05/shkodran-mustafi-reveals-the-importance-of-his-muslim-faith/|archive-date=12 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=7 tetor 2016|publisher=The Daily Telegraph|language=en|date=5 tetor 2016}}{{cbignore}}</ref> Në korrik 2016, ai u martua me modelen shqiptare Vjosa Kaba në Gostivar.<ref>{{cite web|title=Mustafi gibt Ja-Wort|website=[[Hessenschau]]|language=de|url=http://hessenschau.de/sport/fussball/weltmeister-shkodran-mustafi-hat-geheiratet,mustafi-hochzeit-100.html|date=29 korrik 2016|access-date=20 korrik 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160813145916/http://hessenschau.de/sport/fussball/weltmeister-shkodran-mustafi-hat-geheiratet,mustafi-hochzeit-100.html|archive-date=13 gusht 2016|df=dmy-all}}</ref> Çifti ka një vajzë me emrin Noemi (lindur në korrik 2017) dhe një djal të quajtur Amar (lindur në janar 2019).<ref>{{Cite web|title=Shkodran Mustafi wife - Vjosa Kaba|url=https://ohmyfootball.com/news/479/mustafi-wife-vjosa-kaba|access-date=10 shkurt 2021|website=ohmyfootball.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.t-online.de/unterhaltung/stars/id_81700630/hurra-wm-held-mustafi-ist-papa-geworden.html|title=Hurra! WM-Held Mustafi ist Papa geworden|language=de|website=T-Online|access-date=20 korrik 2017}}</ref>
==Statistikat e karrierës==
===Klube===
Burimi:<ref>{{cite web|url=http://uk.soccerway.com/players/shkodran-mustafi/96308/|title=Shkodran Mustafi|publisher=Soccerway|language=en|accessdate=9 qershor 2014|archive-date=17 maj 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517194444/http://uk.soccerway.com/players/shkodran-mustafi/96308/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/shkodran-mustafi/|title=Shkodran Mustafi|publisher=World Football|language=en|access-date=3 mars 2025}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit
|-
!rowspan=2|Klubi
!rowspan=2|Sezoni
!colspan=3|Liga
!colspan=2|Kupa Kombëtare
!colspan=2|Kupa e Ligës
!colspan=2|Evropa
!colspan=2|Gjithsej
|-
!Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan="4"|[[Everton F.C.|Everton]]
|[[2009–10 Everton F.C. season|2009–10]]
|[[Premier League]]
|0||0||0||0||0||0||1{{efn|name=UEL|Të gjitha ndeshjet në [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligën e Evropës]]}}||0||1||0
|-
|[[2010–11 Everton F.C. season|2010–11]]
|Premier League
|0||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||0||0
|-
|[[2011–12 Everton F.C. season|2011–12]]
|Premier League
|0||0||0||0||0||0||colspan="2"|—||0||0
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!0||0||0||0||0||0||1||0||1||0
|-
|rowspan="4"|[[U.C. Sampdoria|Sampdoria]]
|[[2011–12 Serie B|2011–12]]
|[[Serie B]]
|1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0
|-
|[[Serie A 2012–13|2012–13]]
|[[Serie A]]
|17||0||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||0
|-
|[[2013–14 Serie A|2013–14]]
|Serie A
|33||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||35||1
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!51||1||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||53||1
|-
|rowspan="4"|[[Valencia CF|Valencia]]
|[[2014–15 Valencia CF season|2014–15]]
|[[La Liga]]
|33||4||3||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||36||4
|-
|[[2015–16 Valencia CF season|2015–16]]
|La Liga
|30||2||4||0||colspan="2"|—||10{{efn|Shtatë ndeshje në [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]], tre ndeshje në UEFA Ligën e Evropës}}||0||44||2
|-
|[[2016–17 Valencia CF season|2016–17]]
|La Liga
|1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||1||0
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!64||6||7||0||colspan="2"|—||10||0||81||6
|-
|rowspan="6"|[[Arsenal F.C.|Arsenal]]
|[[2016–17 Arsenal F.C. season|2016–17]]
|Premier League
|26||2||4||0||0||0||7{{efn|name=UCL|Të gjitha ndeshjet në UEFA Ligën e Kampioneve}}||0||37||2
|-
|[[2017–18 Arsenal F.C. season|2017–18]]
|Premier League
|27||3||0||0||3||0||8{{efn|name=UEL}}||0||38||3
|-
|[[2018–19 Arsenal F.C. season|2018–19]]
|Premier League
|31||2||1||0||2||0||6{{efn|name=UEL}}||1||40||3
|-
|[[2019–20 Arsenal F.C. season|2019–20]]
|Premier League
|15||0||3||0||2||0||7{{efn|name=UEL}}||1||27||1
|-
|[[2020–21 Arsenal F.C. season|2020–21]]
|Premier League
|3||0||0||0||1||0||5{{efn|name=UEL}}||0||9||0
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!102||7||8||0||8||0||33||2||151||9
|-
|[[FC Schalke 04|Schalke 04]]
|[[2020–21 FC Schalke 04 season|2020–21]]
|[[Bundesliga]]
|13||1||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||13||1
|-
|rowspan="3"|[[Levante UD|Levante]]
|[[2021–22 Levante UD season|2021–22]]
|La Liga
|11||1||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||12||1
|-
|[[2022–23 Levante UD season|2022–23]]
|[[Segunda División]]
|3||1||0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||3||1
|-
!colspan="2"|Gjithsej
!14||2||1||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||15||2
|-
!colspan="3"|Gjithsej karriera
!244||17||18||0||8||0||44||2||314||19
|}
{{notelist}}
===Kombëtarja===
Burimi:<ref name="EU">{{cite news|url=http://www.national-football-teams.com/player/55291/Shkodran_Mustafi.html|title=Shkodran Mustafi|publisher=National Football Team|author=Benjamin Strack-Zimmerman|language=en|accessdate=23 tetor 2014}}</ref>
{| class=wikitable style="text-align: center;"
|+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit
|-
!Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola
|-
|rowspan=5|[[Kombëtarja gjermane e futbollit|Gjermania]]
|-
|2014||6||0
|-
|2015||3||0
|-
|2016||6||1
|-
|2018||5||1
|-
!colspan=2|Gjithsej!!20!!2
|}
====Golat me kombëtaren====
:''Rezultatet e Gjermanisë të listuara të parat, kolonat e golave tregojnë rezultatin pas çdo goli të shënuar nga Mustafi.''<ref name="EU"/>
{| class="wikitable plainrowheaders"
|+ Lista e golave ndërkombëtar të shënuar nga Shkodran Mustafi
|-
!scope=col|Nr.
!scope=col data-sort-type=date|Data
!scope=col|Vendi
!scope=col|Ndsh
!scope=col|Kundërshtari
!scope=col|Goli
!scope=col|Rezultati
!scope=col|Kompeticioni
|-
!scope=row|1
|12 qershor 2016||[[Stade Pierre-Mauroy]], [[Lille]], Francë||align=center|11||{{flamuri|Ukraina}} [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukraina]]||style="text-align:center"|1–0||align=center|2–0||[[UEFA Euro 2016]]
|-
!scope=row|2
| 10 qershor 2017 || [[Stadion Nürnberg]], [[Nuremberg]], Gjermani ||align=center|16|| {{flamuri|San Marino}} [[Kombëtarja sanmarineze e futbollit|San Marino]] || style="text-align:center"|5–0 || align=center|7–0 || Kualifikueset e [[2018 FIFA Kupa e Botës|2018 FIFA Kupës së Botës]]
|}
==Trofe==
===Klube===
;Arsenal
*[[FA Cup]]: [[2016–17 FA Cup|2016–17]], [[2019–20 FA Cup|2019–20]]
*[[EFL Cup]] finalist: [[2017–18 EFL Cup|2017–18]]
*[[UEFA Liga e Evropës]] finalist: [[2018–19 UEFA Europa League|2018–19]]
===Kombëtarja===
;Gjermania nën-17
*[[UEFA Kampionati Evropian nën-17 i Futbollit]]: [[2009 UEFA Kampionati Europian U–17 i Futbollit|2009]]
;Gjermania
*[[FIFA Kupa e Botës]]: [[2014 FIFA Kupa e Botës|2014]]
== Referime ==
{{reflist|2}}
==Lidhje të jashtme==
{{commons}}
*[http://www.whoscored.com/Players/80921 WhoScored.com]
{{DEFAULTSORT:Mustafi, Shkodran}}
[[Kategoria:Lindje 1992]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Sportistë nga Gostivari]]
[[Kategoria:Futbollistë gjermanë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren gjermane]]
[[Kategoria:Futbollistë në Everton F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në U.C. Sampdoria]]
[[Kategoria:Futbollistë në Valencia CF]]
[[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]]
[[Kategoria:Futbollistë në FC Schalke 04]]
[[Kategoria:Futbollistë në Levante UD]]
[[Kategoria:Futbollistë në Premier League]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie B]]
[[Kategoria:Futbollistë në Serie A]]
[[Kategoria:Futbollistë në La Liga]]
[[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Konfederatave]]
n5wbtkguc0af4hufiuvs8rbxuajb6hx
Aloe vera
0
99953
3059556
2574525
2026-10-25T21:14:53Z
JMK
20778
change image
3059556
wikitext
text/x-wiki
{{Joref|data=Gushti 2023}}
[[File:La Gacilly (36544481071).jpg|thumb|300px|Aloe vera]]
'''Aloe vera''' është një specie bimore e gjinisë Aloee cila ka ngjashmëri me kaktusin por me gjethe më të dendura.Ajo rritet në klimat e egra edhe tropikale anembanë botës dhe kultivohet për përdorime bujqësore dhe mjeksore. Aloe përdoret gjithashtu për qëllime dekorative dhe rritet me sukses në ambiente të mbyllura si një fabrikë në vazo. Ajo gjendet në shumë produkte të konsumit, duke përfshirë pije, locion lëkure, kozmetikë ose vajra për djegie të lehta dhe djegie nga dielli. Ekzistojnë pak prova shkencore për efektivitetin ose sigurinë e ekstrakteve të Aloe vera për qëllime kozmetike ose mjeksore. Studimet që gjejnë prova pozitive shpesh kundërshtohen nga studimet e tjera.
== Referime ==
<references />
[[Kategoria:Lule]]
8zg7kuede7zpt54bvj5a9aeuua9ocr6
Gëzim Hajdari
0
106959
3059600
2945119
2026-10-26T00:03:31Z
~2026-57024-21
194950
/* Jeta */
3059600
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Gëzim Hajdari.jpg|parapamje|350px|Hajdari]]
'''Gëzim Hajdari''' lindi në 1957, në fshatin [[Hajdaraj]] të [[Bashkia Lushnje|Lushnjes]] në një familje ish pronarë tokash konfiskuar gjatë diktaturës komuniste të Enver Hoxhës.
== Jeta ==
Gëzim Hajdari është një poet dhe përkthyes shqiptar natyralizuar italian. Ne fshatin e lindjes kreu shkollën fillore, ndërsa tetëvjeçaren, gjimnazin dhe të mesmen për llogaritar i kreu në Lushnje. Ka studiuar Gjuhë dhe Letërsi Shqipe në Universitetin “A. Xhuvani” të Elbasanit dhe Letersi Moderne Italiane në Universitetin "La Sapienza" të Romës.
Në Lushnje ka punuar si punëtor, roje fushe, magazinier, llogaritar, punëtor bonifikim, dy vjet ushtar, mësues letërsie ne Gjimnaz pas rrëzimit te diktaturës komuniste; kurse në Itali ka punuar për vite të tëra si stallier, ndihmës murator, bujk dhe ndihmës tipograf.<!-- In Albania ha svolto vari mestieri lavorando come operaio, guardia di campagna, magazziniere, ragioniere, operaio in una azienda per la bonifica dei terreni, due anni come militare con gli ex-detenuti, insegnante di letteratura alle superiori dopo il crollo del regime comunista; mentre in Italia ha lavorato come pulitore di stalle, zappatore, manovale, aiuto tipografo. -->
Më 1991, ka marrë pjesë në komisionet nismëtarë të themelimit të Partisë Demokratike dhe Partisë Republikane të qytetit të Lushnjes, ku zgjidhet sekretar i Partisë Republikane të qytetit të mësipërm. Në të njëjtën vit, merr pjese si bashkëthemelues i gazetës opozitare Ora e Fjalës dhe boton artikuj në gazetën Republika.
Në zgjedhjet politike të vitit 1992, paraqitet si kandidat i parlamentin shqiptar për Partinë Republikane, por nuk u zgjodh. Gjatë aktivitetit intensiv, si eksponent politik dhe gazetar i opozitës, ka denoncuar publikisht e në mënyrë të vazhdueshme krimet e ish-regjimit komunist te Enver Hoxhës, si dhe korrupsionin e trafiqet kriminale midis mafies shqiptare dhe regjimeve te korruptuar te post-komuniste te Tiranes. Për këto arsye si dhe për kërcënimet e herë pas hershme të jetës së tij, në prill 1992, detyrohet ta braktisë Shqipërinë.<!-- Bilingue e translingue, scrive e traduce in albanese e in italiano. Ha tradotto vari poeti albanesi in italiano. È stato invitato a tenere conferenze, lezioni e presentare la sua opera in vari paesi e università del mondo, ma mai in Albania, dove il suo contributo letterario viene ignorato volutamente dalla cultura di potere. È presidente del Centro Internazionale Eugenio Montale e cittadino onorario per meriti letterari della città di[[Frosinone]]. È considerato uno dei maggiori poeti contemporanei. -->
Aktiviteti i tij krijues zhvillohet në dy gjuhë, në shqip dhe italisht. Ka përkthyer poet te ndryshëm shqiptar ne italisht. Është ftuar për konferenca, leksione, e promovime te veprës se tij ne shume vende te botes, por jo ne Shqipëri, ku kontributi i tij letrar injorohet me qellim nga kultura pushtetare. Është qytetar nderi për merita letrare i qytetit italian Frosinone. Vlerësuar nga shtypi dhe kritika ndërkombëtare si një ndër poetët më të shquar bashkëkohor.
G. Hajdari drejton kolanen poetike Erranze për botuesin italian Edizioni Ensemble. Vepra e tij poetike, e përkthyer në mjaft gjuhë të huaja: italisht, anglisht, gjermanisht, frëngjisht, spanjisht etj., është bërë objekt studimesh monografike, tezash doktoratash, përmbledhjesh studimore e diplomash universitare ne vende te ndryshme te botes.
Nga viti 2014 - 2018 ka mbajtur një seminar mbi Gjuhen dhe Kulturën Shqiptare ne Universitetin Macerata (Itali).
Prej vitit 1992 jeton si ezilant ne Itali.
Në datën 29 maj 2025, me propozim të Presidencës së Këshillitt të ministrave të Republikës Italiane, Gëzim Hajdarit i është dhënë pensioni jetësor i parashikuar nga ligji Bacchelli.<ref>{{Cite web|date=2025-05-26|title=Comunicato stampa del Consiglio dei Ministri n. 129|url=https://www.governo.it/it/articolo/comunicato-stampa-del-consiglio-dei-ministri-n-129/28815|access-date=2026-01-23|website=www.governo.it|language=it}}</ref>
== Ka botuar në Shqipëri ==
* ''Antologjia e shiut,'' "Naim Frashëri", Tirana, 1990, ISBN 891.983-1 H 19
* ''Trup i pranishëm'' / Corpo presente, I edizione “Botimet Dritëro”, Tirana 1999 (in bilingue, con testo italiano a fronte).
* ''Gjëmë: Gjenocidi i poezisë shqipe'', “Mësonjëtorja”, Tirana 2010, [[Speciale:RicercaISBN/9789994335756|ISBN 978-99943-35-75-6]]
== Ka botuar në Itali në dy gjuhë: shqip-italisht==
* ''Ombra di cane''/ Hije qeni, Dismisuratesti 1993, Supplemento al n.110 di Dismisura
* ''Sassi controvento''/ Gurë kundërerës, Laboratorio delle Arti 1995,
* ''Pietre al confine'', Associazione Culturale "E-senza" Metrica", Comune di Ancona, 1998. A cura di Massimiliano Martolini. Con una intervista all'autore di Maria Grazia Maiorino e di Valerio Cuccaroni
* ''Antologia della pioggia''/ Antologjia e shiut, Fara Editore 2000, [[Speciale:RicercaISBN/8887808082|ISBN 8-8878-0808-2]]
* ''Antologia della pioggia''/ Antologjia e shiut (arricchita con nuovi inediti rispetto alla prima edizione). Edizioni Ensemble 2018, [[Speciale:RicercaISBN/9788868813291|ISBN 978-88-6881-329-1]]
* ''Erbamara''/ Barihidhët, Fara Editore 2001, [[Speciale:RicercaISBN/8887808333|ISBN 8-8878-08333]]
* ''Erbamara''/ Barihidhët (arricchita con nuovi testi inediti rispetto alla prima edizione). Cosmo Iannone Editore 2013, [[Speciale:RicercaISBN/9788851601478|ISBN 978-88-516-0147-8]]
* ''Stigmate''/ Vragë, Besa, 2002, <nowiki>ISBN 978-88-4970-120-3</nowiki>; Besa 2006, [[Speciale:RicercaISBN/8849701209|ISBN 88-497-0120-9]]; Besa 2016, [[Speciale:RicercaISBN/9788849710441|ISBN 978-88-497-1044-1]]
* ''Spine Nere''/ Gjëmba të zinj, Besa 2004, [[Speciale:RicercaISBN/9788849702521|ISBN 9788849702521]], Besa, 2005, [[Speciale:RicercaISBN/9788849703320|ISBN 978-8849703320]]
* ''Maldiluna''/ Dhimbjehëne, Besa 2005, [[Speciale:RicercaISBN/9788849703054|ISBN 978-88-497-0305-4]], Besa 2007, [[Speciale:RicercaISBN/9788849703054|ISBN 978-8849703054]]
* ''Poema dell'esilio''/ Poema e mërgimit, Fara Editore 2005, [[Speciale:RicercaISBN/8887808767|ISBN 888 7808 767]] e Fara 2007 (edizione ampliata), [[Speciale:RicercaISBN/9788895139111|ISBN 978-88-95139-11-1]]
* ''Peligòrga''/ Peligorga, Besa 2007, [[Speciale:RicercaISBN/9788849704563|ISBN 978-88-497-0456-3]]
* ''Poesie scelte'' / Poezi të zgjedhura 1990 - 2007, Besa 2008, [[Speciale:RicercaISBN/9788862800174|ISBN 978-88-628-0017-4]], Besa 2008, [[Speciale:RicercaISBN/9788862800174|ISBN 978-88-6280-017-4]], Besa 2014, [[Speciale:RicercaISBN/9788862800723|ISBN 978-88-6280-072-3]]
* ''Poesie scelte'' / Poezi të zgjedhura 1990 - 2015, Edizioni Controluce 2015, [[Speciale:RicercaISBN/9788862801638|ISBN 978-88-6280-163-8]]
* ''Poezi të zgjedhura'' 1990 – 2007 (versione in lingua albanese di Poesie scelte), Besa 2008, [[Speciale:RicercaISBN/9788849705171|ISBN 978-88-497-0517-1]]
* ''Corpo presente''/ Trup i pranishëm, Besa 2011, ISBN 9788849707335, Edizioni Controluce 2018, [[Speciale:RicercaISBN/9788849707335|ISBN 978-88-497-0733-5]], Besa Muci 2021, ISBN 978-88-3629-165-6
* ''Nur. Eresia e besa''/ Nur. Herezia dhe besa, Edizioni Ensemble 2012, [[Speciale:RicercaISBN/9788897639374|ISBN 978-88-97639-37-4]]
* ''Delta del tuo fiume'' / Grykë e lumit tënd. Edizioni Ensemble 2015, [[Speciale:RicercaISBN/9788868810511|ISBN 978-88-6881-051-1]]
*''Cresce dentro di me un uomo straniero'' / Rritet brenda meje një njeri i huaj, Edizioni Ensemble 2020, <nowiki>ISBN 978-88-68816001</nowiki>
*''Poesie scelte'' / Poezi të zgjedhura 1990 – 2020, Besa Muci Editore 2021, ISBN: 978-88-3629-083-3
*''I canti della brughiera'' / Këngët e brugierës, Edizioni Ensemble 2023, <nowiki>ISBN 8868819996</nowiki>
*''Pane e olive'' /Bukë dhe ullinj, Besa Muci Editore, 2025. ISBN: 978-88-3629-438-1
== Libra udhëtimi në italisht ==
* ''San Pedro Cutud. Viaggio nell'inferno del tropico'', Fara 2004, [[Speciale:RicercaISBN/8887808449|ISBN 8-8878-0844-9]]
* ''Muzungu, Diario in nero'', Besa 2006, [[Speciale:RicercaISBN/8849703937|ISBN 88-497-0393-7]]
=== Vëllime studimi mbi veprën e G. Hajdarit ===
* ''Poesia dell'esilio. Saggi su Gëzim Hajdari'', a cura di Andrea Gazzoni. Cosmo Iannone Editore 2010, [[Speciale:RicercaISBN/9788851601140|ISBN 978-88-516-0114-0]]
* ''La besa violata. Eresia e vivificazione nell'opera di Gëzim Hajdari'' - di Alessandra Mattei. Edizioni Ensemble 2014 [[Speciale:RicercaISBN/9788868810191|ISBN 978-88-6881-019-1]]
* ''In balia delle dimore ignote. La poesia di Gëzim Hajdari'' - di Sara Di Gianvito. Besa 2015, [[Speciale:RicercaISBN/9788849709933|ISBN 978-88-497-0993-3]]
*''Geografie di orme nascoste. Paesaggi dell'esilio nelle opere di Gëzim Hajdari'' - di Matilde Sciarrino. Pubblicato dall'UdS Universität des Saarlandes, Saarbrücken, Germania: <nowiki>https://publikationen.sulb.uni-saarland.de/handle/20.500.11880/27446</nowiki>
== Ka përkthyer në shqip ==
* ''Poesie /Poezi'', di Amedeo di Sora. “Botimet Dritëro”, Tirana (Albania), 1999. Antologia con testo italiano a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''Il muschio e la pietra/Eshka dhe guri'' di Luigi Manzi. Besa 2004, [[Speciale:RicercaISBN/8849702442|ISBN 88-497-0244-2]]. Antologia con testo italiano a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
== Ka përkthyer në italisht ==
* ''I canti dei nizam/ Këngët e nizamit,'' Besa 2012. [[Speciale:RicercaISBN/9788849708233|ISBN 978-88-497-0823-3]]. Canti lirici orali albanesi dell'Ottocento. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''Leggenda della mia nascita/ Legjenda e lindjes sime'' di Besnik Mustafaj. Edizioni Ensemble 2012, [[Speciale:RicercaISBN/9788897639596|ISBN 978-88-97639-59-6]]. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''Evviva il canto del gallo nel villaggio comunista/ Rroftë kënga e gjelit në fshatin komunist,'' Besa 2013, [[Speciale:RicercaISBN/9788849708226|ISBN 978-88-497-0822-6]]. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''Poesie scelte / Poezi të zgjedhura'' di Faslli Haliti. EdiLet 2015, [[Speciale:RicercaISBN/9788898135417|ISBN 978-88-98135-41-7]]. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''Poesie scelte / Poezi të zgjedhura'' di Jozef Radi. Besa 2017, [[Speciale:RicercaISBN/9788884971104|ISBN 978-888-497-1104]]-2. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''La tua robinja'' / Kam me ardhe si deka di Donika Dabishevci. Edizioni Ensemble 2017, [[Speciale:RicercaISBN/9788868811761|ISBN 978-88-6881-176-1]]. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
* ''I canti del kurbet''/ Këngët e kurbetit", Besa Muci 2023. <nowiki>ISBN 8868819996</nowiki>. Testo albanese a fronte. A cura e traduzione di G. Hajdari.
== Ka përgatitur përkthimin në italisht të veprave antologjike ==
*
* ''I canti della vita'' di [[Abu l-Qasim al-Shabbi]], Di Girolamo Editore 2008, [[Speciale:RicercaISBN/9788887778205|ISBN 978-88-87778-20-5]]. A cura di [[Salvatore Mugno]], traduzione dall'arabo di Imed Mehadheb, revisione poetica di Gezim Hajdari.
* ''Dove le parole non si spezzano'' di Gémino Abad, Edizioni Ensemble 2015, [[Speciale:RicercaISBN/9788866811211|ISBN 978-88-6681-121-1]]. A cura di Gezim Hajdari, traduzione dall'inglese di Andrea Gazzoni. È la prima pubblicazione in italiano del poeta filippino.
*''Colomba di fuoco e di piacere'' di Luigi Pacioni, Edizioni Ensemble, 2019, <nowiki>ISBN 8868813637</nowiki>. A cura di Gëzim Hajdari.
'''Çmime letrare:'''
* 1996 - EkseTra (Rimini
* 1997 - Eugenio Montale (Roma)
* 1999 - Fratellanza nel mondo (Potenza)
* 2000 - Trieste EtniePoesie (Trieste)
* 2000 - Scritture di Frontiera - Umberto Saba (Trieste)
* 2000 - Dario Bellezza (Roma)
* 2000 - Grotteria (Reggio Calabria)
* 2003 - Ciociaria (Fiuggi)
* 2005 - Popoli in cammino (Milano)
* 2006 - Multietnicità (Roma)
* 2007 - Piccola Editoria di Qualità (Chiari)
* 2011 - Vittorio Bodini (Minervino - Lecce)
* 2016 - Guido Gozzano për përkthim (Terzo - Alessandria)
* 2016 - Sulle orme di Léopold Sédar Senghor (Milano)
* 2022 - Val di Comino, Premio Speciale alla Carriera (Alvito)
* 2024 - Giuseppe Acerbi, Premio Speciale per la Poesia (Castel Goffredo)
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Poetë shqiptarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Lindje 1957]]
iopuax5wyoxz3l85ij26pd66xd9urrg
Arkitekti
0
109614
3059620
2770723
2026-10-26T02:44:10Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059620
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Occupation
| name= Arkitekt
| image= [[Skeda:Architect.png|250px]]
| caption= Një arkitekt në tabelën e vizatimit, 1893.
| official_names= Arkitekt
<!------------Details------------------->
| type= [[Profesioni|Profesion]]
| activity_sector= [[Arkitektura|Arkitekturë]]<br />[[Zhvillimin e pasurive të patundshme]]<br />[[Planifikimi urban]]<br />[[Konstruktimi]]<br />[[interior design]]<br />[[Inxhinieria e ndërtimit]]
| competencies= njohuri teknike, planifikimin e ndërtimit, aftësi për projektimin dhe menaxhimin
| formation= shih [[Arkitekti#Kërkesat profesionale|kërkesat profesionale]]
| employment_field=
| related_occupation=
| average_salary= see [[Arkitekt#Fitimet|fitimet]]
| field_of_study= Arkitekturë
}}
Një '''arkitekt''' është një person i trajnuar në planifikimin, projektimin dhe mbikëqyrjen e ndërtimit të objekteve. Të praktikosh arkitekturën do të thotë të ofrosh ose bëjsh shërbime në lidhje me projektimin dhe ndërtimin e një ndërtese, ose grup të ndërtesave dhe hapësirës e vendit që rrethon ndërtesat, që kanë si qëllim kryesore shfrytëzimin ose përdorimin nga njerëzit <ref name=ns.ca>{{Cite web |url=http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm |title=Kopje e arkivuar |access-date=12 nëntor 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110731123641/http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm |archive-date=31 korrik 2011 |url-status=dead}}</ref>.
Etimologjia, ''arkitekt'' rrjedh nga gjuha latine ''architectus'', e cila ne vetvete rrjedh nga greqishtja e lasht ''arkhitekton'' (''arkhi-'', shef + ''tekton'', ndërtues), i.e. '''shefi ndërtimit'''.<ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=architect Online Etymology of the term "architect"]</ref>
== Origjina ==
Gjatë gjithë historisë së lashtë dhe mesjetare, dizajn më arkitektonike dhe ndërtimore u realizua nga artizanët, të tilla si muratorë, dhe marangozë. Deri në kohët moderne nuk kishte dallim të qartë midis arkitektit dhe inxhinierit. Në Evropë, tituj "arkitekt" dhe "inxhinier" ishin kryesisht variacione gjeografike duke iu referuar të njëjtit person.
arkitekt ne praktike
== Kërkesat profesionale ==
== Burimi ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
{{Wikiquote|Arkitektët}}
*[https://web.archive.org/web/20091009044611/http://www.uia-architectes.org/texte/england/Menu-1/0-pourquoi-new.html Unioni Ndërkombëtar i Arkitektëve]
{{Profesionet}}
[[Kategoria:Arkitektë]]
[[Kategoria:Profesione]]
[[Kategoria:Certifikatë profesionale në arkitekturë]]
t34aqpmuw6bo0tuwpcgji260kfr6t33
Ndriçim Çiroka
0
117636
3059700
3059095
2026-10-26T10:42:40Z
Ndriçim Ciroka
194962
3059700
wikitext
text/x-wiki
Dr. Ndriçim Ciroka është pedagog universitar me mbi 20 vjet përvojë, i specializuar në psikologjinë e sjelljes, sjelljen organizative, lidershipin, menaxhimin e konflikteve dhe ndryshimin e sjelljes. Doktoratën e ka mbi teoritë e personalitetit dhe është i pari në gjuhën shqipe që ka aplikuar inventarin BFI (Big Five Inventory) në nivel doktorature, në vitin 2004. Kërkimi dhe mësimdhënia e tij fokusohen te mënyra se si personaliteti, qëndrimet, motivimi dhe sjellja ndikojnë te zhvillimi individual, efektiviteti i lidershipit dhe performanca organizative, me interes të veçantë për personalitetin e drejtuesve ekzekutivë (CEO). Si Life Coach profesionist, ai punon me individët për transformimin e qëndrimeve, forcimin e motivimit dhe ndryshimin e qëndrueshëm të sjelljes. Qasja e tij bashkon psikologjinë e sjelljes, sjelljen organizative, parimet e lidershipit dhe mësimin praktik, me bindjen se zhvillimi vërtetë kërkon transformim të qëndrimeve dhe sjelljes, jo vetëm marrje njohurish.
English
Dr. Ndriçim Ciroka is a university lecturer with over 20 years of experience, specialising in Behavioural Psychology, Organisational Behaviour, Leadership, Conflict Management and Behavioural Change. His doctorate focuses on personality theories, and he was the first to apply the Big Five Inventory (BFI) at doctoral level in the Albanian language, in 2004. His teaching and research examine how personality, attitudes, motivation and behaviour shape individual development, leadership effectiveness and organisational performance, with a particular interest in CEO personality. As a professional Life Coach, he helps individuals transform attitudes, strengthen motivation and achieve sustainable behavioural change. His approach combines behavioural psychology, organisational behaviour, leadership principles and practical learning, grounded in the belief that meaningful development goes beyond acquiring knowledge.
{{DEFAULTSORT:Dr Ndriçim Çiroka}}
[[Kategoria:Academic]]
[[Kategoria:Lecturer]]
[[Kategoria:Life Coach]]
m2oe6stjr304twyd3m4yblvlgbnw18k
Hatixhe Latifi-Pupovci
0
127002
3059575
3059336
2026-10-25T22:41:36Z
~2026-57086-23
194945
Redaktim gjuhësor
3059575
wikitext
text/x-wiki
'''Hatixhe Latifi-Pupovci''' ka lindur më 19.10.1963 në Gjilan. Studimet në Fakultetin e Mjekësisë i përfundoi në janar të vitit 1988 në Prishtinë. Po në atë vit është angazhuar si mjeke dhe asistente në Katedrën e Fiziologjisë në Fakultetin e Mjekësisë. Si pasojë e dëbimit nga institucionet shkollore në vitin 1990 ajo, së bashku me të gjithë kolegët tjerë të Universitetit të Prishtinës realizojnë veprimtarinë arsimore në objektet private të përshtatura për këtë qëllim. Pas përfundimit të luftës përveç angazhimit të saj në procesin mësimor në të njejtën kohë ajo angazhohet ne ngritjen e saj profesionale dhe akademike. Në mars të vitit 2002 përfundoi temën e magjistraturës, ndërsa në vitin 2004 përfundon specializimin në fushën e Alergologjisë dhe Imunologjisë. Punimin e saj të doktoraturës e mbrojti në vitin 2007, në vitin 2009 zgjidhet Profesor asistent në Universitetin e Prishtinës, ndërsa që nga ajo kohë është shefe e Katedrës së Fiziologjisë dhe Imunologjisë në Fakultetin e Mjekësisë.
Zonja Latifi-Pupovci përveç edukimit të saj në sferën profesionale dhe akademike, ka ndjekur numër të konsiderueshëm të trajnimeve me qëllim të zhvillimit të saj. Në vitin 2001 ka qenë pjesëmarrëse në një trajnim intensiv “Udhëheqje në arsimin e lartë”, në vitin 2003 në trajnimin “Vlerësimi në arsimin e lartë” dhe në trajnimin “Zhvillimi i mendimit kritik gjatë leximit dhe shkrimit”. Në vitin 2005 ka qenë pjesëmarrëse në programin e trajnimit "Education Against Corruption", ndërsa në vitin 2007 në programin e trajnimit "Transparency and anti-corruption issues and ethics in education". Në vitin 2008 është çertifikuar nga Universiteti i Nurnbergut si trajnere për përsosmëri në mësimdhënie dhe që nga atëherë është trajnere në Qendrën për përsosmëri në mësimdhënie të Universitetit të Prishtinës.
Ka qenë aktiviste e Lëvizjes Vetëvendosje dhe anëtare e Asamblesë Komunale të Prishtinës në periudhën 2013-2017. Në vitin 2019 ka dhënë dorëheqje nga Lëvizja Vetëvendosje.<ref>{{Cite web|title=Jep dorëheqje anëtarja e Lëvizjes Vetëvendosje, Hatixhe Latifi – Pupovci – Indeksonline.net|url=https://indeksonline.net/jep-doreheqje-anetarja-e-levizjes-vetevendosje-hatixhe-latifi-pupovci/|access-date=2022-02-21|website=indeksonline.net}}</ref>
[[Kategoria:Biografi shqiptare]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
dvko487okggvl42r8zk59acb8bqm8d7
Henry Fonda
0
146848
3059628
2377908
2026-10-26T03:31:50Z
Juppi lantteineen
194652
File
3059628
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Henry Fonda
|foto = [[Skeda:Henry Fonda in Slim.JPG|300px]]
| title = Henry Fonda në filmin ''Slim'', në vitin [[1937]]
| emri i vërtetë = Lady Jayne Seymour Fonda
| birth_date = [[16 maj]] [[1905]]
| birth_place = [[Grand Island]], [[Nebraska]], {{USA}}
| death_date = [[12 gusht]] [[1982]]
| death_place = [[Los Angeles]] [[SHBA]]
| role të shquar =
| rroga =
| filma të shquar =
| height =
| pseudonimi =
| bashkëshort = [[Margaret Sullavan]]<br>(1931-1932)<br>[[Frances Ford Seymour]]<br>(1936-1950, <br>[[Susan Blanchard (socialite)|Susan Blanchard]]<br>(1950-1956)<br>[[Afdera Franchetti]]<br>(1957-1961)<br>Shirlee Mae Adams<br>(1965-1982, )
| children = 3; {{nowrap|including [[Jane Fonda|Jane]] dhe [[Peter Fonda|Peter]]}}
| nationality = amerikan
| website =
}}
[[File:Henry Fonda 1942 crop.jpg|thumb|Henry Fonda (1942)]]
[[Henry Jaynes Fonda]] ([[Grand Island]], [[Nebraska]], [[16 maj]] [[1905]] – [[Los Angeles]], [[12 gusht]] [[1982]]), aktor amerikan i njohur për rolet e idealistëve të ndershëm.
Fonda e filloi karierën në [[Brodway]], ndërsa në [[Hollywood]] debytoi në vitin [[1935]]. Ngritja në karierë ishte roli në filmin ''Suksesi i gënjeshtrës'' më [[1940]], për të cilin ishte i nominuar për [[Oscar]]. Ishte një adaptim i romanit të [[John Steinbeck]], për një familje në [[Oklahoma]], e cila shpërngulet në perëndim për shkak të thatësisë. Në vitet e gjashtëdhjeta në Holywood, Fonda aktroi role të ndryshme në shumë filma klasik si q’janë ''The Ox-Bow Incident'', ''Zotëriu Roberts dhe 12 njerëz anonim''. Më vonë në filma të errët epik, si q’ë është vesterni-shpaget i [[Sergio Leone]] ''Na ishte njëherë në Perëndimin e Egër'' (në të cilin aktron rol negativ i cili masakron ndër të tjera fëmijë dhe njerëz të pafajshëm) dhe me role të lehta në [[komedi]] familjare si ''E jotja, e imja dhe e jona'' (me [[Lucille Ball]]).
Ishte prind i familjes së aktorëve të njohur, ndër ta vajza e tij [[Jane Fonda]], i biri [[Peter Fonda]], mbesa [[Bridget Fonda]] dhe nipi [[Troy Garity]].
Më [[1999]] Instituti amerikan i filmit e shpalli në vendin e gjashtë, si yllin më të famshëm filmik mashkull të të gjitha kohërave.
==Jeta dhe kariera==
==Historiati i familjes dhe jeta e hershme==
Fonda u lind në Grand Island, në Nebraska, në familjen e shtypsit të reklamave [[William Brace Fonda]] dhe Herberte Krueger Jaynes, në vitin e dytë të bashkëshortësisë së tyre.
Familja Fonda emigroi në perëndim nga New Yorku në shekullin e 19-të, ndërsa rrënjët e tyre rrjedhin nga Genova e Italisë, në shekullin e 16-të, në qytetin Fonda që tani e mban emrin në [[New York]].
Fonda studijoi në Univerzitetin në [[Minnasota]] për gazetari të cilën kurrë u diplomua.
Në moshën njëzetëvjeçare e filloi karierën aktoreske në teatro lokale në [[Omaha]], kur një mikeshë e nënës së tij Dodie Brando (nëna e [[Marlon Brando]]s), e angazhon në rolin kryesor në shfaqjen [[Yoy and I]]. Paraqitet më vonë me udhtim e në lindje në kampet verore të aktrimit ku njifet me me shokun shumëvjeçar [[James Stewart]].
==Kariera e hershme==
==Shërbimi në Luftën e dytë botërore==
==Karire e pasluftës==
==Kariera e mëvonshme==
==Filmografia==
==Lidhje të jashtme==
{{commonscat|Henry Fonda}}
* {{imdb emri|id=20|emri=Henry Fonda}}
* Henry Fonda as found in the [https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/9X4C-5PD/p_516171004 1910 US Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419081818/https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/9X4C-5PD/p_516171004 |date=19 prill 2012 }}, [https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/M8L8-VWQ/p_234216764 1920 US Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419082050/https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/M8L8-VWQ/p_234216764 |date=19 prill 2012 }}, [https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/1YP5-LZ2/p_10318963781 1930 US Census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419082536/https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/1YP5-LZ2/p_10318963781 |date=19 prill 2012 }}, [https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/M6WB-7DQ/p4 1931 Maryland Marriages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731132343/https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/M6WB-7DQ/p4 |date=31 korrik 2013 }}, and [https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/88R3-RZM/p_12929898225 Social Security Death Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419083001/https://familysearch.org/pal:/MM9.1.2/88R3-RZM/p_12929898225 |date=19 prill 2012 }}.
* [http://www.virtual-history.com/movie/person/1457/henry-fonda Literature on Henry Fonda]
[[Kategoria:Aktorë amerikanë]]
[[Kategoria:Lindje 1905]]
[[Kategoria:Vdekje 1982]]
pt5w0yhs7q9qyd2ojy9yfiqx1mv324c
Xhamia e Mëhallës
0
147892
3059719
2872405
2026-10-26T11:52:02Z
Albinfo
10060
3059719
wikitext
text/x-wiki
'''Xhamia e Mëhalles''' është një Xhami në rrugën Ali Demi. Ajo u themelua si pasojë e nevojës që kishin besimtarët e zones. Gjithashtu ajo mirëmbahet nga kontributi i xhematit të xhamisë.
Në këtë xhami falen 5 kohët e namazit (dhe e xhumaja gjithashtu), bëhen kurse të "mësim besimit; kur'ani kerim" për femije dhe të rritur. E lusim Allahun e Madhëruar që kjo xhami të shërbejë sadopak në të mirë të shoqërisë.
Vlen të theksohet se kjo xhami është nën juridiksionin e komunitetit musliman shqiptar.
== Referimet ==
* http://www.kmsh.al/al/
[[Kategoria:Xhami]]
[[Kategoria:Xhami në Tiranë]]
dhylylw6cefqxr3s57fd4ua4l39fvg3
Vdekja më vjen prej syve të tillë
0
151226
3059490
3040495
2026-10-25T14:42:09Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059490
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = Vdekja më vjen prej syve të tillë
| image =
| caption = Botimi i parë si libër më vete nga shtëpia botuese Rilindja, 1974
| author = Rexhep Qosja
| illustrator =
| cover_artist =
| country =
| language = [[shqip]]
| subject =
| genre =
| publisher = [[Jeta e Re]]
| data_e_botimit = 1973
| pages =
| isbn =
}}
'''Vdekja më vjen prej syve të tillë''' është roman i autorit [[Rexhep Qosja]], i botuar për herë të parë në vitin 1973 në disa numra të revistës [[Jeta e Re]], ndërsa më 1974 si libër më vete nga shtëpia botuese Rilindja.
== Përmbajtja ==
Autori rrëfen jetën e banorëve të Vajazanit, në veçanti për Xhezairin Gjikën, rrëfimi mbi të është realizuar prej tre kënde të ndryshme këndvështrimi. Xhezairi duke veçuar disa nga çastet kyçe të jetës së vet, hedh dritë të fuqishme mbi esencën e raporteve ndërnjerëzore dhe ambientit. Rrëfimi bëhet në dy linja: Në përjetimet e drejtpërdrejta të tij dhe nga frymëzimi që merr nga soditjet që I bën ambientit dhe njerëzve.
Përveç në [[Prishtina|Prishtinë]] romani "Vdekja më vjen prej syve të tillë" është botuar në vitin 1987 edhe në [[Tirana|Tiranë]], me inisiativë të shkrimtarit Ismail Kadare, i cili kishte lexuar botimin e shtëpisë botuese Rilindja të Prishtinës dhe e kishte pëlqyer. Më vonë Kadare e rekomandoi romanin e Qosjes edhe në [[Francë]] dhe ai u botua atje,<ref name="Cela">{{cite web|title=Si u botua në Tiranë romani i Rexhep Qosjes|author=Zija Cela|url=http://flasshqip.ca/kulture/letersi/199-si-u-botua-ne-tirane-romani-i-rexhep-qoses-vdekja-me-vjen-prej-syve-te-tille-rrefen-zija-cela|date=7 prill 2018|language=sq|accessdate=24 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190627201929/http://flasshqip.ca/kulture/letersi/199-si-u-botua-ne-tirane-romani-i-rexhep-qoses-vdekja-me-vjen-prej-syve-te-tille-rrefen-zija-cela|archive-date=27 qershor 2019|url-status=dead}}</ref><ref name="ZijaelaNjbashkpunimmeKadaren">{{cite web|title=Zija Çela: Një bashkëpunim me Kadarenë, mbi humbjet e kujtesës|author=[[Zija Çela]]|url=https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/|date=7 prill 2018|language=sq|accessdate=24 qershor 2019|archive-date=27 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190627201928/https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/|url-status=dead}}</ref> në vitin 1994 me parathënie të Kadaresë.<ref name="historical">{{cite book|last1=Elsie|first1=Robert|title=Historical Dictionary of Kosovo|date=2011|publisher=The Scarecrow Press|language=en|p=386}}</ref>
== Botimet ==
* "''Vdekja më vjen prej syve të tillë''", revista letrare [[Jeta e Re]], 1973-1974.
* "''Vdekja më vjen prej syve të tillë''", “[[Rilindja (OPGBG)|Rilindja]]”, [[1974]].
* "''Vdekja më vjen prej syve të tillë''", “[[Shtëpia Botuese Naim Frashëri|Naim Frashëri]]”, Tiranë, [[1987]].**
<nowiki>**</nowiki>Përveç në [[Prishtina|Prishtinë]] romani "Vdekja më vjen prej syve të tillë" është botuar në vitin 1987 edhe në [[Tirana|Tiranë]], me iniciativë të shkrimtarit [[Ismail Kadare]], i cili kishte lexuar botimin e shtëpisë botuese Rilindja të Prishtinës dhe e kishte pëlqyer. Më vonë Kadare e rekomandoi romanin e Qosjes edhe në [[Francë]], ku u botua në vitin 1994,<ref name="Cela" /><ref name="ZijaelaNjbashkpunimmeKadaren" /> me parathënie të Kadaresë.<ref name="historical" />
==Kritika letrare e kohës ==
Kritiku letrar [[Ibrahim Rugova]], në një artikull të botuar më 1974 në revistën letrare [[Jeta e Re]] thotë: "Qosja aplikon metodën integrale në studimet dhe në romanet e tij, të cilat, në raport me prozën shqipe, duhen parë si një paradigmë, që nuk i ngjajnë askujt".<ref>[[Ibrahim Rugova]], "Interpretime metodologjike e teknike të kritikës letrare", në “[[Jeta e Re]]”, 1974, nr. 6, f. 1102.</ref> Kritiku [[Ali Aliu]] në vitin 1974 e vlerësonte prozën e Rexhep Qosjes si "një fenomen të ri dhe në vete", duke shtuar se ajo bën "trajtimin më të thellë dhe më kompleks deri më sot në prozën tonë".<ref>) [[Ali Aliu]], "''Rrjedha dhe gjenerata në prozën tonë''", në “[[Jeta e Re]]”, 1974, nr.6, f. 1904.</ref>
Në "''Le Journal de Seine et Loire''" romani vlerësohet si kryevepër.<ref>Nicole Zand, "''Le malheur d’être Kosovar''", në “''Le Monde''”, [[Parisi]], 11. II. 1994.</ref>
Në parathënien e botimit frëngjisht, [[Ismail Kadare]] ,<ref>R. Qosja, "La mort me vient de ces yeu-là", në Le journal de Saone & Loire, Paris, 13. II. 1994.</ref> e paraqet romanin "''Vdekja më vjen prej syve të tillë''" para publikut francez si një vepër "me inspirim kafkian", "roman që prish qetësinë", një vepër që "profetizon apokalipsin".<ref>[[Ismail Kadare]] në parathënien frëngjisht të romanit "Vdekja më vjen prej syve të tillë". Shih: Rexhep Qosja, "La mort me vient de ces yeu-là". Traduit de l’albanais par Christian Gut. Preface d’Ismail Kadaré. Gallimard, 1994, f. 7.</ref>11)(Nga libri "Parabola postmoderne", 2010)<ref>^
#) Idem, f. 10. 9) Idem, f. 8.
#) Idem, f. 21. 11) [[Ismail Kadare]], interviste në "[[Republika]]", 10, III, 1993</ref>
== Referime ==
<references/>
==Lidhje tjera==
[[Kategoria:Romane shqiptare]]
[[Kategoria:Prozë shqipe]]
[[Kategoria:Rexhep Qosja]]
5rm6w0oqqsbunyjic88ih7s12xcwwg6
Cornell University
0
154550
3059717
3058147
2026-10-26T11:50:48Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 8
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059717
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_University
|name = Cornell University
|latin_name = Universitas Cornelliana
|image = [[File:Cornell University seal.svg |200px|Stema e Universitetit]]
|motto = ''"I would found an institution where any person can find instruction in any study."''
|established = 1865
|president = Hunter R. Rawlings III
|staff = 2,908
|students = 20,939<ref name="enrollstats">{{cite web|url=http://www.dpb.cornell.edu/documents/1000172.pdf|title=Enrollments by College|accessdate=24 nëntor 2010|date=tetor 2010|format=PDF|work=University Registrar|publisher=Cornell University|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809002948/http://www.dpb.cornell.edu/documents/1000172.pdf|archive-date=9 gusht 2011|url-status=dead}}</ref>
|type = Universitet Privat
|campus = [[Ithaca]], [[New York]], [[ShBA]]
|website = [http://www.cornell.edu// www.cornell.edu]
}}
'''Universiteti Kornell '''([[en]]: ''Cornell University'' /kɔːrˈnɛl/) është një universitet privat amerikan i vendosur në qytetin e [[Ithaca|Itakës]], në shtetin e [[New York|Nju Jorkut]]. Ai njihet si një universitet kërkimor dhe është pjesë e grupimit të 8-të universiteteve më të më mirë në ShBA, të cilët njihen bashkarisht si "[[Ivy League]]". I themeluar në 1865 nga Ezra Cornell dhe Andrew Dickson White, universiteti kishte për qëllim mësimin dhe përhapjen e dijes në të gjitha fushat - nga klasikët tek shkencat natyrore, dhe nga edukimi teorik në atë të aplikuar. Këto ideale, të pazakonta për kohën, janë enkapsuluar në shprehjen e famshme të Ezra Cornell-it: ''"Unë dua të ndërtoj një institucion ku çdo person mund të gjejë nxënje në çdo fushë"''.<ref name="motto">{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/search/index.cfm?tab=facts&q=&id=514|title=Cornell University Facts: Motto|publisher=Cornell University|accessdate=22 maj 2006}}</ref>
Universiteti është i organizuar në shtatë Kolegje dhe shtatë Departamente Pasuniversitare, ku çdo Kolegj dhe Departament është autonom dhe përcakton vetë standardet e pranimit dhe programet akademike. Përvec kampusit të Itakës, Universiteti administron gjithashtu dy kampuse satelitore mjekësore, një në qytetin e [[New York City|Nju Jorkut]] dhe një në [[Katar]].
Që prej themelimit të saj, Cornell ka qenë një institucion laik, ku aplikantët pranohen në bazë të aftësive, pavarësisht fesë apo racës. Cornell numëron më shumë se 245,000 alumni në botë, 34 studiues Marshall, 29 Studiues Rhodes, 43 fitues të çmimit [[Nobel]] dhe 14 miliarderë.<ref name="factbook"/><ref name="nobel">{{Cito web|url=http://www.news.cornell.edu/campus/Nobel_Laureates_at_CUk1.shtml|title=Cornell Nobel laureates|publisher=Cornell News Service|accessdate=6 qershor 2006}}</ref><ref name="Rhodes Scholars">{{Cito web|url=http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1165899600|title=Uncle Ezra|publisher=Cornell University|accessdate=10 janar 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20110525092446/http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1165899600|archive-date=25 maj 2011|url-status=dead}}</ref> Trupi Studentor përbëhet nga rreth 14,000 studentë në nivelin Bachelor dhe 7.000 studentë që ndjekin Master ose Doktoraturë, të cilët përfaqësojnë të gjitha 50 shtetet amerikane dhe 122 vende të ndryshme të botës.<ref name="student body">{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/stats.cfm|language=en|title=Facts about Cornell|format=URL|publisher=Cornell University|accessdate=26 tetor 2011}}</ref><ref name="The Top 10 Universities for Billionaire Alumni">{{Cito web|url=http://www.cnbc.com/2013/02/23/The-Top-10-Universities-for-Billionaire-Alumni.html?slide=5|title=Universities for Billionaire Alumni|publisher=CNBC|accessdate=2 nëntor 2015}}</ref>
== Historiku ==
[[Skeda:Sage_Chapel,_HDR.jpg|djathtas|parapamje|Kapela Sage, vendi ku prehen themeluesit e universitetit|255x255px]][[Skeda:Andrew_Dickson_White_statue_and_Goldwin_Smith_Hall.jpg|parapamje|Goldwin Smith Hall, godina qendrore e lëndëve shoqërore|majtas|260x260px]]Universiteti Kornell u themelua më 27 prill 1865 pas autorizimit të Sentatit të shtetit të [[New York|Nju Jorkut]] për t'i akorduar universitetit grantin e tokës e akorduar nga ligji Morrill i 1862-shit. Gjithashtu, senatori Ezra Cornell ofroi tokën e fermës së tij në qytetin e [[Ithaca|Itakës, New York]] , si dhe $500,000 nga pasuria e tij për të siguruar pavarësinë institucionale të universitetit të sapo krijuar. Një nga kolegët më të ngushtë të Ezra Cornell, senatori Andrew Dickson White ra dakord që të shërbente si presidenti i parë i universitetit. Universiteti Kornell çeli dyert për 412 studentët e tij të parë më 7 tetor 1868.<ref name="opening">{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/faq_profile.cfm?id=915|title=Cornell University - Facts about Cornell - How old is Cornell?|publisher=Cornell.edu|accessdate=2 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729060705/http://www.cornell.edu/about/facts/faq_profile.cfm?id=915|archive-date=29 korrik 2013|url-status=dead}}</ref>
Qysh në fillimet e veta, Kornelli u dallua si një institucion arsimor inovator, qoftë në qasjen e tij akademike dhe në fasilitetet e ofruara. Për shembull, në vitin 1883 Kornelli u bë një nga universitetet e para që përdori energjinë elektrike e prodhuar nga [[Hidrocentralet|energjia hidrike]] për të ndriçuar kampusin.<ref name="chp">{{Cito web|url=http://www.utilities.cornell.edu/utl_heatinghistory.html|title=The Early History of District Energy at Cornell University|accessdate=24 nëntor 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070704140529/http://www.utilities.cornell.edu/utl_heatinghistory.html|archivedate=4 korrik 2007}}</ref> Që nga viti 1894, Universiteti Kornell, ndonëse një institucion arsimor privat, përbëhet nga një sërë Kolegjesh të financuar nga [[New York|shteti]],<ref>{{Cite book|title=''Politics and Public Higher Education in New York State: Stony Brook: A Case History''|url=https://archive.org/details/politicspublichi0000gelb|publisher=P. Lang|year=2001|isbn=978-0-8204-4919-7|page=14|author=Gelber, Sidney|place=New York}}</ref> dhe ka mbikëqyrur aktivitete kërkimore të financuara bashkërisht me autoritetet [[New York|shtetërore]] dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|federale]].<ref>{{Cito web|url=http://www.cce.cornell.edu/learnAbout/Pages/About.aspx|language=en|title=Cornell University Cooperative Extension About Us|accessdate=25 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309215618/http://cce.cornell.edu/learnAbout/Pages/About.aspx|archive-date=9 mars 2012|url-status=dead}}</ref>
Universiteti Kornell pësoi një zgjerim drastik në vitet që pasuan [[Lufta e Dytë Botërore|Luftën e Dytë Botërore]], kur shumë të rinj të kthyer nga lufta u mbëtashtetën nga [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|qeveria federale]] për të ndjekur studimet universitare.
Duke filluar në vitet 2000, popullata studentore e Universitetit arriti në rreth 20,000 studentë, të mbështetur nga një staf akademik prej 3,000 pedagogësh.<ref>{{Cito web|url=http://www.info.cornell.edu/CUFACTS/demographics.html|title=Cornell Facts 2000-2001|publisher=Cornell University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020608034139/http://www.info.cornell.edu/CUFACTS/default.html|archivedate=8 qershor 2002|accessdate=2 gusht 2013|at=Student, Faculty, Staff and Alumni Demographics}}</ref> Tërë këto studentë mund të zgjedhin nga një larmishmëri kursesh studimi, duke qënë se sot Kornelli ofron më shumë se 4,000 kurse.<ref>{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/|title=About Cornell University|publisher=Cornell University|accessdate=17 shtator 2010}}</ref>
== Kampuset ==
=== Kampusi në Itaka ===
[[Skeda:Cornell_University_arts_quad.JPG|djathtas|parapamje|Pamje nga zona qëndrore e kampusit të Universitetit në [[Itaka]]|254x254px]]
Kampusi kryesor i Universitetit shtrihet mbi kodrat në lindje të qytetit të [[Ithaca|Itakës]], në [[New York|Nju Jorkun]] qendror, me pamje drejt qytetit dhe liqenit Cayuga. Që prej themelimit, Universiteti ka vazhduar të zgjerohet dhe sot ai zë një sipërfaqe prej rreth 2,300 hektarësh (9.3 km<sup>2</sup>).<ref name="ithaca">{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/visiting/ithaca|language=en|title=Cornell University - The Ithaca Campus|publisher=Cornell University|accessdate=6 prill 2006}}</ref> Kampusi qendror përfshin një numër të madh ndërtesash akademike dhe administrative, si laboratorë, auditorë, muzeume, konvikte dhe fasilitete të ndryshme sportive.<ref>{{Cito web|url=http://dining.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/cascadilla-hall.cfm|language=en|title=Housing – Cascadilla Hall|publisher=Cornell University|accessdate=14 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115110617/http://dining.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/cascadilla-hall.cfm|archive-date=15 nëntor 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.campuslife.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/sheldon-court.cfm|language=en|title=Sheldon Court|publisher=Cornell University|accessdate=21 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115105852/http://www.campuslife.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/sheldon-court.cfm|archive-date=15 nëntor 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D|title=Collegetown|publisher=City of Ithaca|accessdate=14 dhjetor 2010|archive-date=11 nëntor 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111232615/http://www.ci.ithaca.ny.us/index.asp?Type=B_BASIC&SEC=%7B4519B3DC-DFAD-47EE-9E0A-6A55E243E4B4%7D&DE=%7BFEA36033-DB19-4201-9F95-A5F4DAA6DE06%7D|url-status=dead}}</ref>
Kamusi qendror është i njohur për stilin arkitektonik eklektik të ndërtesave, duke pasur ndërtime në stilin ''neo-gotik kolegjial, ''në stil ''viktorian,'' godina ''neoklasike'', por edhe ndërtime ''moderniste''. tQyteza universitare është shënuar nga një parregullt paraqitjen dhe eklektik stilet arkitektonike, duke përfshirë zbukurime Studentor Gotik, e Viktorias, dhe Neoclassical ndërtesa dhe më të këmbimit ndërkombëtar dhe [[Arkitektura moderne|modernist]] strukturave.<ref>{{Cite book|title=A Century at Cornell|last=Margulis|first=Daniel|publisher=[[Cornell Daily Sun]]|year=1980|isbn=0-938304-00-3|location=[[Ithaca, New York|Ithaca, N.Y.]]|pages=110–111|author2=Schroeder, John}}</ref>
=== Kampuset në Nju York ===
[[Skeda:Cornell_med_02.jpg|parapamje|Qendra Spitalore "Weill", në [[New York City|Nju Jork]].|255x255px]]
==== Shkolla Mjeksore "Weill Cornell" ====
Kampusi mjeksor "Weill Cornell" i Universitetit Kornell ndodhet në verilindje të ishullit të [[Manhattan]]it. Ndonëse kanë fakultete të ndara, Kornelli dhe [[Universiteti i Kolumbias]] kanë një bashkëpunim të thellë me njëri-tjetrin, duke menaxhuar bashkarish Qendrën Spitalore Universitare "NewYork-Presbyterian".<ref>{{Cito web|url=http://careers.nyp.org/about-us/locations/|title=NewYork–Presbyterian|accessdate=12 gusht 2014|archive-date=12 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812212715/http://careers.nyp.org/about-us/locations/|url-status=dead}}</ref> Këto mësimdhënies spitalet përfshijnë Payne Whitney Klinikë në Manhattan dhe Westchester Ndarje në White Plains, New York.<ref>{{Cito web|url=http://nyp.org/services/psychiatry.html|language=en|title=Psychiatry and Mental Health - New York Presbyterian Hospital|publisher=New York Presbyterian Hospital|accessdate=22 shtator 2010}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&type1=2Active|title=New York Hospital Training School for Nurses (Cornell University-New York Hospital School of Nursing)|publisher=Cornell University|accessdate=14 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100714154038/http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&type1=2Active|archive-date=14 korrik 2010|url-status=dead}}</ref>
==== Kampusi "Cornell Tech" ====
Më 19 dhjetor 2011, Universiteti Kornell dhe Instituti Izraelit i Teknologjisë "Technion", fituan konkursin për të ndërtuar një kampus të përqendruar në [[Teknologjia e informacionit|teknologjinë e informacionit]]. Si pjesë e ndihmës për ndërtimin e këtij kampusi, bashkia e [[New York City|Nju Jorkut]] do të ofrojë $100 milion dollarë subvencione dhe tokën e zotëruar prej saj në ishullin Roosevelt, në lindje të [[Manhattan]]it. Ndërtimi i kampusit prej 2.1 milion metra katror, të projektuar nga Thom Mayne i firmës arkitekturore "Morphosis", filloi në vitin 2014 dhe pritet të përfundojë në vjeshtën e vitit 2017.<ref>{{Cito web|url=http://www.news.cornell.edu/stories/Dec11/NYCcover.html|language=en|title='Game-changing' tech campus goes to Cornell, Technion|publisher=Cornell University|accessdate=17 dhjetor 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/05/09/arts/design/thom-mayne-of-morphosis-is-chosen-for-cornellnyc-tech.html|language=en|work=The New York Times|first=Robin|last=Pogrebin|title=Thom Mayne of Morphosis Is Chosen for CornellNYC Tech|date=8 maj 2012}}</ref>
== Pranimet ==
Për programin mësimor që fillon në vjeshtën e vitit 2016, nga 44,966 aplikantë për të ndjekur një nga programet e studimit në Kornell, vetëm 3,277 studentë u pranuan (13.96% e aplikimeve).<ref name="CDS_C">[http://irp.dpb.cornell.edu/common-data-set Common Data Set 2015-2016, Part C] Cornell University</ref> Mesatarja e notave të studentëve të pranuar në testimin SAT ishin 650-750 nga 800 pikë të mundshme për leximin kritik dhe 680-780 nga 800 pikë të mundshme për matematikë.<ref name="CDS_C" />
== Renditja ==
Në vitin 2015, Kornell si renditet si [[universiteti]] i 13-të më i mirë në botë në renditjen ''Academic Ranking of World Universities, ''i'' ''17-të më i miri nga ''QS World University Rankings'' dhe i 18-ti nga ''Times Higher Education World University Rankings''.<ref>{{Cito web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2015#sorting=rank+region=+country=+faculty=+stars=false+search=|title=QS World University Rankings® 2015/16|publisher=QS Quacquarelli Symonds Limited|accessdate=3 nëntor 2015}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2016/world-ranking#!/page/0/length/25|language=en|title=World University Rankings 2015-2016|publisher=Times Higher Education|accessdate=3 nëntor 2015}}</ref> Universiteti Kornell u rendit si universiteti i 15-të më i miri në [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|ShBA]] në renditjen kombëtare të Universiteteve për vitin nga gazeta ''U.S. News & World Report.''<ref>{{Cito web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2|title=U.S. News National Universities Rankings|publisher=U.S. News & World Report|accessdate=3 nëntor 2015|archive-date=16 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816210029/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/rankings/national-universities/page+2|url-status=dead}}</ref><span class="cx-segment" data-segmentid="943"></span>
== Alumni ==
Universiteti Kornell numëron rreth 245,027 alumni,<ref name="factbook"/> nga të cilët mund të përmendim 31 fituesit e programit "Marshall Scholars" dhe 28 fituesit e "Rhodes Scholars".<ref name="factbook">{{Cito web|url=http://www.cornell.edu/about/facts/cornell_facts.pdf|title=2009–10 Factbook|publisher=Cornell University|format=PDF|accessdate=27 dhjetor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204050046/http://www.cornell.edu/about/facts/cornell_facts.pdf|archive-date=4 shkurt 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="Rhodes Scholars"/> [[Skeda:Cornellclubnyc.jpg|parapamje|Klubi Kornell në [[New York City|Nju Jork]] është i hapur vetëm për të diplomuarit e universitetit.|majtas|232x232px]]
[[Skeda:Cornell_commencement_2008.jpg|parapamje|375x375px|Ceremonia e Diplomimit në Kornell për vitin 2008.]]
Kornelli është universiteti i vetëm në botë me tre fitues femra të [[Çmimi Nobel|Çmimit Nobel]] (Pearl S. Buck, Barbara McClintock, dhe Toni Morrison) në mesin e të diplomuarve të tij.<ref name="nobel"/><ref>{{Cito web|url=http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates|title=C.U. Should Embrace Female Nobel Laureates|date=6 tetor 2010|publisher=''[[The Cornell Daily Sun]]''|accessdate=8 tetor 2010|archive-date=12 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112040311/http://cornellsun.com/section/opinion/content/2010/10/06/letter-editor-cu-should-embrace-female-nobel-laureates|url-status=dead}}</ref>
Shumë të diplomuar të Universitetit vazhdojnë të ruajnë lidhjet midis tyre, përmes ribashkimeve njëherë në 10-të vjet<ref>{{Cito web|url=http://cornellalumnimagazine.com/pdfs/advertisers/09_Ad_Rates_for_Classes.pdf|title=Place a Reunion Ad in Class Notes|publisher=Cornell Alumni News|accessdate=12 dhjetor 2010}}</ref> dhe nëpërmjet ''Klubit Kornell në Nju Jork''.<ref name="TimeDonations">[http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/ 2015 Donations to Colleges and Universities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404084749/http://time.com/money/4195204/2015-donations-colleges-universities/ |date=4 prill 2016 }}, accessed March 10, 2016.</ref>
Të diplomuarit nga Universiteti Kornell janë dalluar për arritjet e tyre në jetën publike dhe në profesionet e tyre.<ref name="factbook"/><ref>{{Cite book|title=The 100 Most Notable Cornellians|url=https://archive.org/details/100mostnotableco00glen|language=en|last=Altschuler|first=Glenn C.|publisher=Cornell University Press|year=2003|isbn=0-8014-3958-2|location=[[Ithaca, New York|Ithaca, N.Y.]]|author2=Isaac Kramnick|author3=R. Laurence Moore}}</ref> Përshembull, Lee Teng-hui ka shërbyer si President i [[Republika e Kinës|Tajvan]]<nowiki/>i,<ref>{{Cito web|title=Lee Teng-hui at Cornell|publisher=Cornell University Campus News|url=http://www.news.cornell.edu/campus/Lee/Lee-index.html|language=en|accessdate=19 korrik 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120710033443/http://www.news.cornell.edu/campus/Lee/Lee-index.html|archive-date=10 korrik 2012|url-status=dead}}</ref> ndërsa Tsai Ing-wen sapo është zgjedhur si Presidentja e parë femër e [[Republika e Kinës|Tajvanit]],<ref>{{Cito web|title=Cornell Graduate Tsai Ing-wen Just Did the Unthinkable in Taiwan|publisher=NBC News|url=http://www.nbcnews.com/news/world/cornell-graduate-tsai-ing-wen-just-did-unthinkable-taiwan-n498746|language=en|accessdate=18 jan 2016}}</ref> Mario García Menocal ka qenë President i [[Kuba|Kubës]],<ref>{{Cito web|title=Mario García Menocal|publisher=Latin American Studies.org|url=http://www.latinamericanstudies.org/menocal-bio.htm|language=en|accessdate=19 korrik 2010}}</ref> Jamshid Amuzegar ('50) ishte kryeministër i [[Irani]]t,<ref name="Bill1989">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FNBpbh-mDcoC&pg=PA223|title=The Eagle and the Lion: The Tragedy of American-Iranian Relations|last=Bill|first=James A.|publisher=Yale University Press|accessdate=14 dhjetor 2010|year=1989|isbn=978-0-300-04412-6|page=223}}</ref> ndërsa Janet Reno ('60) ka qënë Prokurorja e Përgjithshme e parë femër e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]],<ref name="DuffyLeeman2005">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dqEOLyqYz2EC&pg=PR391|title=American voices: an encyclopedia of contemporary orators|last2=Leeman|first2=Richard W.|date=30 gusht 2006|publisher=Greenwood Publishing Group|accessdate=14 dhjetor 2010|isbn=978-0-313-32790-2|page=391|last1=Duffy|first1=Bernard K.}}</ref> kurse Ruth Bader Ginsburg ('54) shërben si gjyqtare në'' Gjykatën Supreme të ShBA-ve''.<ref name="Bredeson1995">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZL5IKpjaH9UC|title=Ruth Bader Ginsburg: Supreme Court justice|last=Bredeson|first=Carmen|publisher=Enslow Publishers|accessdate=14 dhjetor 2010|year=1995|isbn=978-0-89490-621-3|page=22}}</ref>
==Lidhje të jashtme==
* [http://www.cornell.edu/ Faqja zyrtare e Cornell Universitety]
== Burim i të dhënave ==
{{Reflist|30em}}
==Shih edhe ==
* [[Cornell Law School]]
* [[Ivy League]]
{{Ivy League}}
[[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]]
[[Kategoria:Universitete Anglosaksone]]
[[Kategoria:Ivy League]]
t70tvm2am68qnfwlpfz7109y5nrjgq3
Antoine Griezmann
0
156340
3059607
2947685
2026-10-26T01:12:00Z
Sadsadas
51943
/* */
3059607
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Antoine Griezmann
| image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]]
| image_size = 220px
| caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012
| fullname = Antoine Griezmann
| birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}}
| birth_place = [[Mâcon]], Francë
| height = {{convert|1.76|m|ftin|0|abbr=on}}
| currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| clubnumber = 17
| position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
| youthyears1 = 1997–1999 | youthclubs1 = EC Mâcon
| youthyears2 = 1999–2005 | youthclubs2 = UF Mâconnais
| youthyears3 = 2005–2009 | youthclubs3 = [[Real Sociedad]]
| years1 = 2009–2014
| clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180
| goals1 = 46
| years2 = 2014–2019
| clubs2 = [[Atlético Madrid]]
| caps2 = 180
| goals2 = 94
| years3 = 2019–2022
| clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| caps3 = 74
| goals3 = 22
| years4 = 2021–2022
| clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim)
| caps4 = 34
| goals4 = 5
| years5 = 2022–2026
| clubs5 = [[Atlético Madrid]]
| caps5 = 135
| goals5 = 44
| years6 = 2026–
| clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]]
| caps6 = 15
| goals6 = 13
| nationalyears1 = 2010
| nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]]
| nationalcaps1 = 7
| nationalgoals1 = 3
| nationalyears2 = 2011
| nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]]
| nationalcaps2 = 8
| nationalgoals2 = 1
| nationalyears3 = 2010–2012
| nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]]
| nationalcaps3 = 10
| nationalgoals3 = 3
| nationalyears4 = 2014–2024
| nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137
| nationalgoals4 = 44
| pcupdate = 25 tetor 2026
}}
'''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 Mars]] [[1991]]) është një futbollist francez i cili luan me klubin katalan [[Atlético Madrid|FC Barcelona]] në [[La Liga]] dhe me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] si [[Mesfushori|anësor]].
Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €.
Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]].
==Jeta e hershme==
{{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}}
Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/>
Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref>
==Karriera me klube==
===Real Sociedad===
====Vitet e para====
Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/>
== Referime ==
<references/>
{{Skuadra FC Barcelona}}
{{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}}
[[Kategoria:Lindje 1991]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë francezë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]]
[[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]]
[[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]]
[[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]]
[[Kategoria:Futbollistë në La Liga]]
[[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]]
mgev40htwq22fbzm9aj4p8sznxwp8dc
3059610
3059607
2026-10-26T01:18:20Z
Sadsadas
51943
/* */
3059610
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Antoine Griezmann
| image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]]
| image_size = 220px
| caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012
| fullname = Antoine Griezmann
| birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}}
| birth_place = [[Mâcon]], Francë
| height = 1.76 m
| currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]]
| clubnumber = 17
| position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
| youthyears1 = 1997–1999
| youthclubs1 = EC Mâcon
| youthyears2 = 1999–2005
| youthclubs2 = UF Mâconnais
| youthyears3 = 2005–2009
| youthclubs3 = [[Real Sociedad]]
| years1 = 2009–2014
| clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180
| goals1 = 46
| years2 = 2014–2019
| clubs2 = [[Atlético Madrid]]
| caps2 = 180
| goals2 = 94
| years3 = 2019–2022
| clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| caps3 = 74
| goals3 = 22
| years4 = 2021–2022
| clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim)
| caps4 = 34
| goals4 = 5
| years5 = 2022–2026
| clubs5 = [[Atlético Madrid]]
| caps5 = 135
| goals5 = 44
| years6 = 2026–
| clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]]
| caps6 = 15
| goals6 = 13
| nationalyears1 = 2010
| nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]]
| nationalcaps1 = 7
| nationalgoals1 = 3
| nationalyears2 = 2011
| nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]]
| nationalcaps2 = 8
| nationalgoals2 = 1
| nationalyears3 = 2010–2012
| nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]]
| nationalcaps3 = 10
| nationalgoals3 = 3
| nationalyears4 = 2014–2024
| nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137
| nationalgoals4 = 44
| pcupdate = 25 tetor 2026
}}
'''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top.
Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €.
Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]].
==Jeta e hershme==
{{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}}
Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/>
Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref>
==Karriera me klube==
===Real Sociedad===
====Vitet e para====
Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/>
== Referime ==
<references/>
{{Skuadra FC Barcelona}}
{{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}}
[[Kategoria:Lindje 1991]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë francezë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]]
[[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]]
[[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]]
[[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]]
[[Kategoria:Futbollistë në La Liga]]
[[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Futbollistë në 2018 FIFA Kupën e Botës]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]]
buqlw15avvf4vqj1gej2hteois56w21
3059614
3059610
2026-10-26T01:53:10Z
Sadsadas
51943
3059614
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Antoine Griezmann
| image = [[Skeda:Antoine Griezmann 2012 Levante.jpg|220px]]
| image_size = 220px
| caption = Griezmann duke luajtur me [[Real Sociedad]] në vitin 2012
| fullname = Antoine Griezmann
| birth_date = {{birth date and age|21|3|1993|df=y}}
| birth_place = [[Mâcon]], Francë
| height = 1.76 m
| currentclub = [[Orlando City SC|Orlando City]]
| clubnumber = 17
| position = [[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
| youthyears1 = 1997–1999
| youthclubs1 = EC Mâcon
| youthyears2 = 1999–2005
| youthclubs2 = UF Mâconnais
| youthyears3 = 2005–2009
| youthclubs3 = [[Real Sociedad]]
| years1 = 2009–2014
| clubs1 = [[Real Sociedad]] | caps1 = 180
| goals1 = 46
| years2 = 2014–2019
| clubs2 = [[Atlético Madrid]]
| caps2 = 180
| goals2 = 94
| years3 = 2019–2022
| clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| caps3 = 74
| goals3 = 22
| years4 = 2021–2022
| clubs4 = → [[Atlético Madrid]] (huazim)
| caps4 = 34
| goals4 = 5
| years5 = 2022–2026
| clubs5 = [[Atlético Madrid]]
| caps5 = 135
| goals5 = 44
| years6 = 2026–
| clubs6 = [[Orlando City SC|Orlando City]]
| caps6 = 15
| goals6 = 13
| nationalyears1 = 2010
| nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-19 e futbollit|Franca U19]]
| nationalcaps1 = 7
| nationalgoals1 = 3
| nationalyears2 = 2011
| nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|Franca U20]]
| nationalcaps2 = 8
| nationalgoals2 = 1
| nationalyears3 = 2010–2012
| nationalteam3 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca U21]]
| nationalcaps3 = 10
| nationalgoals3 = 3
| nationalyears4 = 2014–2024
| nationalteam4 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps4 = 137
| nationalgoals4 = 44
| pcupdate = 25 tetor 2026
}}
'''Antoine Griezmann''' (<small>Frëngjisht</small>: [[Gjuha franceze|[ɑ̃.twan ɡʁizman]]]; lindur më [[21 mars]] [[1991]]) është një [[futbolli]]st profesionist francez i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor-sulmues]] për klubin amerikan [[Orlando City SC|Orlando City]]. Ai konsiderohet një nga lojtarët më të mirë të gjeneratës së tij dhe njihet kryesisht për shkathtësinë, inteligjencën, lojën në sulm dhe lojën pa top.
Ai filloi karrierën e tij te [[Real Sociedad]], ku shpenzoi pesë sezone përpara se të transferohej te Atlético për 30 milion € dhe më pas te Barcelona për 120 milion €.
Griezmann ka qënë nje lojtar shum i jasgzakonshem [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|kombëtares të të rinjëve të Francës]], duke luajtur me nivelet [[Kombëtarja franceze U–19 e futbollit|nën-19]], [[Kombëtarja franceze nën-20 e futbollit|nën-20]] dhe [[Kombëtarja franceze U–21 e futbollit|nën-21]].<ref name ="griezmann_poach">{{cite news|title=Antoine Griezmann Segunda Liga's emerging talent|trans-title=Talenti në dalje Antoine Griezmann në Segunda Liga|url=http://www.newsoftheworld.co.uk/sport/784594/ONE-TO-POACH-Antoine-Griezmann.html|work=News of The World|language=en|date=15 prill 2010|accessdate=27 qershor 2010}}</ref> Në vitin 2010, ai ishte pjesë i skuadrës që fitoi [[2010 UEFA Kampionati Europian nën-19 i Futbollit|2010 UEFA Kampionatin Europian nën-19 të Futbollit]] që u zhvillua pikërisht në Francë. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtaren franceze]] në vitin 2014 dhe u zgjodh në edicionin e [[2014 FIFA Kupa e Botës|atij viti]] të [[FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës]].
==Jeta e hershme==
{{Quote box|width=27%|align=djathtas|quote="Më ka pëlqyer Beckham shumë. Ai ishte idhulli im. Ja pse vishja fanella me mëngë të gjata me nr. 7. Ai kishte shumë klas brënda dhe jashtë fushe. Kjo më pëlqente te ai. Askush nuk e kishte këmbën e majtë të tij.”|source=Griezmann për idhullin e tij, [[David Beckham]].<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/griezmann-beckham-eshte-idoli-im/|title=Griezmann: Beckham është idoli im|publisher=Telegrafi.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|title=Griezmann: Beckham është idhulli im|publisher=Sport.albeu.com|language=sq|date=21 gusht 2016|accessdate=21 shkurt 2019|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029134239/http://sport.albeu.com/sport/griezmann-beckham-sht-idhulli-im/256390/|url-status=dead}}</ref>}}
Griezmann ka lindur në komunën [[Mâcon]] të qarkut [[Saône-et-Loire]]. Babai i tij Alain, ishte një këshilltar i qytetit,<ref name="mais"/> dhe familja e tij i ka rrënjet nga [[Münster, Hesse|Münster]], Gjermani;<ref>{{Cite web|url=https://www.rfgenealogie.com/s-informer/infos/celebrites/aux-origines-de-payet-giroud-et-griezmann|title=Aux origines de Payet, Giroud et Griezmann|trans-title=Origjina e Payet, Grioud dhe Griezmann|website=La revue française de Généalogie|language=fr|accessdate=18 shkurt 2018}}</ref> kjo mbështetet edhe nga mbiemri gjerman.<ref name="tema">{{cite news|url=http://www.gazetatema.net/2016/07/10/profil-antoine-griezmann-gjithcka-duhet-te-dini-mbi-yllin-qe-po-shkelqen-ne-euro-2016/|title=PROFIL/ Antoine Griezmann: Gjithçka duhet të dini mbi yllin që po shkëlqen në Euro 2016|publisher=Gazeta Tema|language=sq|date=10 korrik 2016|accessdate=21 shkurt 2019}}</ref> Mamaja e tij Isabelle, një ish pastruese spitali, ka origjinë portugeze, kurse babai i saj Amaro Lopes ka qënë një ish futbollist që ka luajtur për [[F.C. Paços de Ferreira|Paços de Ferreira]].<ref name="tema"/><ref name="mais">{{cite news|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica-at-madrid/a-heranca-portuguesa-de-griezmann-antoine-lopes-griezmann|title=A herança portuguesa de Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|trans-title=Origjina portugeze e Griezmann, Antoine 'Lopes' Griezmann|website=Maisfutebol|language=pt|author=Vítor Hugo Alvarenga|date=28 shtator 2015|accessdate=5 korrik 2016}}</ref> Amaro Lopes erdhi në Francë me gruan e tij Carolina për të punuar në ndërtim në vitin 1957, ku Isabelle lindi, dhe vdiq në vitin 1992 ku nipi i tij ishte ende foshnje.<ref name="mais"/> Si fëmijë, Griezmann zakonisht i kalonte pushimet verore në [[Paços de Ferreira]] të Portugalisë.<ref name="mais"/>
Griezmann e nisi karrierën me klubin lokal të qytetit të lindjes UF Mâcon.<ref name ="griezmann_career">{{cite web|url=http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|title=Griezmann: "Un rêve de porter le maillot bleu"|trans-title=Griezmann: "Është një ëndërr të vesh fanellën blu"|publisher=[[Federata Franceze e Futbollit]]|language=fr|date=25 qershor 2010|accessdate=27 qershor 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100629223639/http://www.fff.fr/selections/m19ans/actualite/533899.shtml|archivedate=29 qershor 2010}}</ref> Gjatë kohës që ishte atje, ai bëri disa prova me klube profesioniste me qëllim për të fituar në vënd në njërën prej akademive të tyre, por u refuzua për shkak të përmasave të tij dhe trupit të lehtë.<ref name ="griezmann_career" /> Në vitin 2005, gjatë kohës që ishte në provë te [[Montpellier HSC|Montpellier]], Griezmann luajti në një miqësore kundër akademisë së të rinjëve të [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] në Paris, duke i lënë mbresa shumë klubeve, përfshirë edhe klubin spanjoll [[Real Sociedad]], që kishte dëruar disa zbulues talentesh. Pas ndeshjes, zyrtarët e klubit i ofruan atij një provë një-javore në [[San Sebastián]], të cilën ai e pranoi, Atij më vonë ju ofrua edhe një javë e dytë qëndrimi në klub. Klubi më pas telefonoi prindërit e tij dhe i ofroi zyrtarisht një kontratë të rinjsh. Prindërit e Griezmann fillimisht ngurruan që të lejonin djalin e tyre të zhvendosej në Spanjë, por më pas ndërruan mëndje pasi morën siguri.<ref name ="griezmann_career" /><ref>{{cite web|url=http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|title=Antoine lloraba al principio y estuvo tres veces a punto de irse|trans-title=Antoine qau në fillim dhe ishte gati për t'u larguar tre herë|newspaper=[[El Diario Vasco]]|language=es|date=1 tetor 2009|accessdate=19 korrik 2017|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111608/http://real-sociedad.diariovasco.com/noticias/2009-10-01/antoine-lloraba-principio-estuvo-20091001.html|url-status=dead}}</ref>
==Karriera me klube==
===Real Sociedad===
====Vitet e para====
Kur arriti për herë të parë në Real Sociedad, Griezmann u paraqit me skautin francez të klubit ndërsa ndiqte shkollën përtej kufirit në [[Bayonne]], duke u stërvitur në mbrëmjet në selinë e klubit në [[San Sebastián]].<ref name ="griezmann_career"/>
== Referime ==
<references/>
{{Skuadra FC Barcelona}}
{{DEFAULTSORT:Griezmann, Antoine}}
[[Kategoria:Lindje 1991]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë francezë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]]
[[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]]
[[Kategoria:Futbollistë në Atlético Madrid]]
[[Kategoria:Futbollistë në Segunda División]]
[[Kategoria:Futbollistë në La Liga]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2014]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2016]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2018]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2020]]
[[Kategoria:Futbollistë në FIFA Kupën e Botës 2022]]
[[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2024]]
[[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]]
kap5f64hs2zi659cxj7j6gh8ts6p01u
Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 2009
0
170591
3059538
3047821
2026-10-25T19:08:42Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059538
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox zgjedhje
| election_name = Zgjedhjet parlamentare shqiptare 2009
| country = Albania
| ongoing = no
| previous_year = [[Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri, 2005|2005]]
| next_year = [[Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 2013|2013]]
| seats_for_election = All 140 seats in the [[Parliament of Albania]]
| majority_seats = 71
| election_date = 28 qershor 2009
| turnout = 50,52% {{increase}}
| party1 = Aleanca e Ndryshimit |image1 = [[File:Sali Berisha (cropped).jpg|112px]] | leader1 = [[Sai Berisha]]
| percentage1 = 46.92%
| seats1 = 70
| last_election1 =
| party2 = Bashkimi për Ndryshim
|image2 = [[File:Edi Rama 2014.jpg|100px]]
| leader2 = [[Edi Rama]]
| percentage2 = 45.34%
| seats2 = 66
| last_election2 =
| party3 = Lëvizja Socialiste për Integrim
|image3 = [[File: Ilir Meta (portrait).jpg |100px]]
| leader3 = [[Ilir Meta]]
| percentage3 = 4.85%
| seats3 = 4
| last_election3 =
<!-- Map -->
| map = [[File:Zgjedhjet e përgjithshme 2009 (harta qarqeve).svg|300px]]
| map_caption =
<!-- last/next PM -->
| title = [[Kryeministri i Shqipërisë|Kryeministri]]
| before_election = [[Sali Berisha]]
| before_party = PD
| after_election = [[Sali Berisha]]
| after_party = PD
}}
'''Zgjedhjet parlamentare të vitit 2013 në Shqipëri''' u mbajtën më 28 qershor. Asnjë aleancë nuk fitoj 71 deputetë që duhen për të formuar një shumicë parlamentare, dhe për të formuar një qeveri të re partia Demokratike dhe Lëvizja Socialiste për Integrim i bashkuan forcat në një koalicion.
== Sistemi Zgjedhor ==
140 anëtarët e [[Kuvendi i Shqipërisë|Parlamentit]] u zgjodhën nga dymbëdhjetë zona zgjedhore shumë-antarëshe, të ngjashme me dymbëdhjetë [[Qarku|qarqet]]. Brenda zonave zgjedhore, vendet zgjidhen nga përfaqësimi proporcional i listave të mbyllura me një prag prej 3% për partitë dhe 5% për aleancat.<ref>[http://electionguide.org/election.php?ID=1942 Election Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304030346/http://www.electionguide.org/election.php?ID=1942 |date=4 mars 2016 }} IFES</ref>
Vende janë ndarë për aleancat duke përdorur [[Metoda D'Hondt|sistemin D'Hondt]], pastaj partitë politike duke përdorur [[metodën e Sainte-Lague]].<ref>[http://www.ipu.org/parline-e/reports/2001_B.htm Electoral system] IPU</ref>
== Prapavija ==
Para zgjedhjeve, ligji zgjedhor u ndryshua në një sistem rajonal dhe proporcional.<ref>[http://www.javno.com/en/world/clanak.php?id=224229 Albania Sets June 28 Election Date, Looks To EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211208224727/http://www.javno.com/en/world/clanak.php?id=224229 |date=8 dhjetor 2021 }}.</ref><ref>[http://purl.fdlp.gov/GPO/gpo41528 Albania’s Elections and the Challenge of Democratic Transition: June 4, 2009: Briefing of the Commission on Security and Cooperation in Europe]</ref> Sondazhet nga marsi dhe prilli i vitit 2009 shihte një garë të ngushtë, ndërmjet dy partive më të mëdha në vend, [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partia Demokratike]] në qeveri dhe [[Partia Socialiste e Shqipërisë|Partia Socialiste]] në opozitë me rreth 37%, dhe me partitë e tjera pakicë si [[Lëvizja Socialiste për Integrim]], [[Lëvizja G99]], [[Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut]] dhe [[Partia Republikane e Shqipërisë|Partia Republikane]] me një përkrahje më të ulët.<ref>[http://www.angus-reid.com/polls/view/33443/albanian_democrats_socialists_in_close_battle Albanian Democrats, Socialists in Close Battle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090517022850/http://www.angus-reid.com/polls/view/33443/albanian_democrats_socialists_in_close_battle |date=17 maj 2009 }}.</ref>
Pak para zgjedhjeve, partia e etniteti grek Partia Bashkimi për të Drejtat e Njeriut, e ndërroj aleancën e saj, e braktisi aleancën me Partinë Demokratike dhe u bashkua me Partinë Socialiste.<ref>[http://english.people.com.cn/90001/90777/90853/6658278.html Albania's labor minister resigns as party jumps boat].</ref> [[Partia për Drejtësi, Integrim dhe Unitet]], një parti që përfaqëson interesin e shqiptarëve që jetojnë në trojet e okupuara nga grekët, dhe që pronat e të cilëve u konfiskuan pas Luftës së Dytë Botërore, u bashkuan me koalicionin '''Aleanca për Ndryshim'''.
== Aleancat ==
Në këto zgjedhje dolën gjithsej 33 parti të organizuara në 4 aleanca, një parti ishte e vetme dhe pa aleancë, ndëra kishte edhe një kandidat të pavarur.<ref>[http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2009/05/17/nb-08 Four coalitions to run in Albania's June general elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303233608/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2009/05/17/nb-08 |date=3 mars 2016 }}.</ref>
* <span>'''Aleanca e Ndryshimit'''</span>, ishte koalicioni i qendër-djathtë i përbërë nga 16 partie dhe i udhëhequr nga Kryeministri [[Sali Berisha]].
* <span>'''Bashkimi për Ndryshim'''</span>, ishte një koalicion i përbërë nga 5 parti të të majtës dhe të qendër-majtë, i udhëhequr nga Kryetari i Bashkisë së Tiranës [[Edi Rama]].
* <span>'''Alenaca Socialiste për Integrim'''</span>, ishte një koalicion i përbërë nga 6 parti të qendër-majtë dhe liberal, e udhëhequr nga ish Kryeministri [[Ilir Meta]].
* <span>'''Poli i Lirisë'''</span>, ishte një koalicion konservativ i përbërë nga 6 parti të djathta, i udhëhequr nga ish kryeministri [[Aleksandër Meksi|Aleksander Meksi]].
== Rezultati ==
=== Në nivel kombëtar ===
=== Në nivel rajonal ===
Elektorati ishte i ndarë në [[Qarku|dymbëdhjetë rajone]], në një sistem proporcional rajonal, secili prej të cilëve zgjidhte një numër të caktuar të Anëtarëve të Parlamentit (deputetë). Tabela në vijim detajon rezultatet rajonale duke nisur nga veriu e deri në jug.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! align="left" rowspan="2" style="background-color:sky-blue;color:#000" valign="top" width="100" |<br>
Rajonet
! align="center" colspan="2" style="background-color:#0000C8;color:#fff" |Aleanca e Ndryshimit
! align="center" colspan="2" style="background-color:#E75480;color:#fff" |Bashkimi për Ndryshim
! align="center" colspan="2" style="background-color:#FF0000;color:#fff" |Alenaca Socialiste për Integrim
! align="center" colspan="2" style="background-color:orange;color:#000" |Poli i Lirisë
! rowspan="2" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |Gjithsej<br>
vende
|-
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |%
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |Vende
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |%
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |Vende
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |%
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |Vende
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |%
! align="right" style="background-color:#E9E9E9;color:#000" |Vende
|-
| align="left" |Shkodër
| align="right" |58.11
| align="right" |7
| align="right" |35.18
| align="right" |4
| align="right" |2.9
| align="right" |0
| align="right" |3.45
| align="right" |0
| align="right" |11
|-
| align="left" | Kukes
| align="right" | 65.00
| align="right" | 3
| align="right" | 31.31
| align="right" | 1
| align="right" | 2.97
| align="right" | 0
| align="right" | 0.67
| align="right" | 0
| align="right" | 4
|-
| align="left" | Lezhe
| align="right" | 54.32
| align="right" | 4
| align="right" | 34.47
| align="right" | 3
| align="right" | 5.61
| align="right" | 0
| align="right" | 3.37
| align="right" | 0
| align="right" | 7
|-
| align="left" | Diber
| align="right" | 57.72
| align="right" | 4
| align="right" | 32.38
| align="right" | 2
| align="right" | 5.72
| align="right" | 0
| align="right" | 4.08
| align="right" | 0
| align="right" | 6
|-
| align="left" | Durrës
| align="right" | 51.65
| align="right" | 7
| align="right" | 39.22
| align="right" | 5
| align="right" | 8.02
| align="right" | 1
| align="right" | 0.85
| align="right" | 0
| align="right" | 13
|-
| align="left" | Tirane
| align="right" | 46.83
| align="right" | 16
| align="right" | 45.69
| align="right" | 15
| align="right" | 5.24
| align="right" | 1
| align="right" | 1.82
| align="right" | 0
| align="right" | 32
|-
| align="left" | Elbasan
| align="right" | 45.06
| align="right" | 7
| align="right" | 47.77
| align="right" | 7
| align="right" | 5.04
| align="right" | 0
| align="right" | 1.94
| align="right" | 0
| align="right" | 14
|-
| align="left" | Fier
| align="right" | 39.98
| align="right" | 6
| align="right" | 51.83
| align="right" | 9
| align="right" | 6.47
| align="right" | 1
| align="right" | 1.55
| align="right" | 0
| align="right" | 16
|-
| align="left" | Berat
| align="right" | 33.16
| align="right" | 3
| align="right" | 54.62
| align="right" | 4
| align="right" | 11.35
| align="right" | 1
| align="right" | 0.68
| align="right" | 0
| align="right" | 8
|-
| align="left" | Korce
| align="right" | 46.96
| align="right" | 6
| align="right" | 47.82
| align="right" | 6
| align="right" | 4.21
| align="right" | 0
| align="right" | 0.59
| align="right" | 0
| align="right" | 12
|-
| align="left" | Vlore
| align="right" | 37.46
| align="right" | 5
| align="right" | 54.89
| align="right" | 7
| align="right" | 5.01
| align="right" | 0
| align="right" | 2.45
| align="right" | 0
| align="right" | 12
|-
| align="left" | Gjirokastër
| align="right" | 40.10
| align="right" | 2
| align="right" | 55.9
| align="right" | 3
| align="right" | 3.27
| align="right" | 0
| align="right" | 0.59
| align="right" | 0
| align="right" | 5
|-
| align="left" |'''Gjithsej'''
| align="right" | 46.92
| align="right" | 70
| align="right" | 45.34
| align="right" | 66
| align="right" | 5.56
| align="right" | 4
| align="right" | 1.82
| align="right" | 0
| align="right" | 140
|}
== Pas zgjedhjeve ==
Fillimisht koalicioni i udhëhequr nga PD hyri në bisedime rreth ndarjes të pozitave të ndryshme në kabinet.<ref>[https://web.archive.org/web/20100107112433/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2009/08/21/nb-04 "Albania's DP-led coalition starts talks on new government"] SETimes.com 21 August 2009, as archived 10 June 2011</ref>
Përderisa nuk ishte e qartë nëse aleanca e udhëhequr nga PD kishte marrë 70 ose 71 vende, lideri i Lëvizjes Socialiste për Integrim (LSI) njoftoj më 4 korrik 2009 se ai kishte pranuar ftesën e Berishës për të formuar një qeveri me PD dje deklaroj se ai dëshironte të ishte një faktor stabilizues në rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]]<ref name="DPA">Deutsche Presse-Agentur (DPA) (4 July 2009) [https://web.archive.org/web/20190710042334/http://www.earthtimes.org/articles/news/276118,confusion-over-albanian-polls-over-coalition-talks-begin--summary.html "Confusion over Albanian polls over, coalition talks begin - Summary"] ''EarthTimes''</ref>. Me katër anëtarët shtesë të LSI-së, koalicioni kishte shumicën e nevojshme për të formuar një qeveri<ref name="DPA"/>. Megjithatë, në nëntor të vitit 2010, BE-ja në raportin e saj ''"Key findings of the Opinion on Albania"'' gjeti se ngërçi politik që nga zgjedhjet e qershorit 2009 ishte një pengesë domethënëse për kandidaturën e Shqipërisë për anëtarësim në Bashkimin Evropian.<ref>European Commission (9 November 2010) [http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/10/553&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en "Key findings of the Opinion on Albania"] MEMO/10/553</ref>
== Referimet ==
{{Reflist}}
[[Kategoria:Zgjedhje kuvendore në Shqipëri]]
3ge5593p700coilca5q26nnfaeydk0b
Cornell Law School
0
178081
3059715
3058145
2026-10-26T11:50:25Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059715
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_University
|name = Shkolla e Ligjit Kornell
|native_name = Cornell Law School
|latin_name =
|image = [[File:Cornell University seal.svg |200px|Stema e Universitetit]]
|motto = Lawyers in the Best Sense
|established = 1887
|dean = Eduardo M. Peñalver
|staff = 88<ref name="ABAData"/>
|students = 622<ref name="ABAData">{{Cite web|title=Cornell Law School Official ABA Data|url=http://www.lsac.org/lsacresources/publications/2012og/aba2098.pdf|access-date=14 mars 2016|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304191226/http://www.lsac.org/lsacresources/publications/2012og/aba2098.pdf|url-status=dead}}</ref>
|type = Universitet privat
|campus = [[Itaka]], [[New York]], [[ShBA]]
|website = {{URL|www.lawschool.cornell.edu|lawschool.cornell.edu}}
}}
'''Shkolla e Ligjit Kornell''' ([[Gjuha angleze|en]]: ''Cornell Law School'')''' '''është Shkolla e Ligjit e [[Cornell University|Universitetit Kornell]], një universiteti privat i vendosur në qytetin e [[Itaka|Itakës]], Nju Jork. Ajo është një nga pesë Shkollat e Ligjit të grupimit "[[Ivy League]]" dhe ofron programe studimi në ligj (JD, LLM, dhe JSD) së bashku me programe të dyfishta, në bashkëpunim me shkollat e tjera profesionale të universitetit.
Cornell Law ka raportin e tretë më të ulët midis numrit të pedagogëve dhe studentëve (10.4 studentë për 1 pedagog) nga të tërë shkollat e ligjit të akredituara nga ABA në Shtetet e Bashkuara të Amerikës,<ref>ABA – LSAC Official Guide to Law Schools.</ref> dhe për vitin akademik 2014, 95.8% e studentëve të diplomuar kishin gjetur një punë me kohë të plotë brenda nëntë muajsh pas diplomimit.<ref name="Statistics">{{Cite web |url=http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf |title=Statistics |access-date=14 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304202129/http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf |archive-date=4 mars 2016 |url-status=dead}}</ref>
== Historia ==
[[Skeda:Cornell_Law_School_Library.JPG|left|thumb|{{center|Biblioteka e Ligjit është një nga 12 arkivat kombëtare, ku ruhen të gjitha vendimet e botuara të Gjykatës Supreme}}|240px]]
Departamenti i Ligjit në Kornell u çel në vitin 1887 në Morrill Hall me Gjyqtarin Douglass Boardman si Dekanin e saj të parë. Në atë kohë, për tu pranuar nuk ishte e kërkuar as diploma e shkollës së mesme. Në 1917, u vendos që për tu pranuar, studenti duhet të kishte të paktën dy vjet arsim universitar, ndërsa në 1924-ën, programi bazë i edukimit ligjor (LL.B.) u kthye në program pasuniversitar.<ref>{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/history.cfm|language=en|title=Cornell Law School: History|publisher=Lawschool.cornell.edu|date=2010-07-08|accessdate=2011-08-18}}</ref> Në 1890, George Washington Fields u bë studenti i parë me ngjyrë në historinë e ShBA që u diplomua nga një Shkollë Ligji.<ref>{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/timeline/|language=en|title=Cornell Law School: Historical Timeline|publisher=Lawschool.cornell.edu|date=2010-07-08|accessdate=2011-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100428052435/http://www.lawschool.cornell.edu/about/timeline/|archive-date=28 prill 2010|url-status=dead}}</ref> Në 1893, u diplomua femra e parë nga Kornell, Mary Kennedy Brown. Departamenti u riemërua si Shkolla e Ligjit në vitin 1925. Programet pasuniversitare në ligj, Master në Ligj (LL.M.) dhe Doktor i Shkencave Juridike (J.S.D.), janë ofruar në Kornell që nga viti 1928.<ref>{{Cito web|url=http://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/clqv54&div=33&g_sent=1&collection=journals#348|title=Robert S. Stevens, Cornell Law School (1919–1954)|accessdate=2010-03-03}}</ref>
Në vitin 1948, Shkolla e Ligjit e Kornellit krijoi një program të specializuar në ligjin ndërkombëtar dhe filloi të ofronte programin e LL.B.-së. Në vitin 1968, shkolla filloi të publikojë revsitën akademike ''Cornell International Law Journal.'' Në vitin 1994, shkolla krijoi lidhje me Fakultetin Juridik të Universitetit të Parë të Parisit dhe së bashku kanë hapur Institutin Veror të Ligjit Ndërkombëtar dhe Krahasues, me qendër në Paris.
== Pranimet ==
[[Skeda:Cornell_Law_School.JPG|right|thumb|Pamje e Shkollës së Ligjit të Kornellit, parë nga ''Central Avenue''|255x255px]]
Për klasën që do të hynin në vjeshtë të vitit 2012-ës, 191 nga 4,054 aplikantë (4.7%) filluan programin e JD.<ref>{{Cito web|url=http://www.lawschool.cornell.edu/about/ABA-Consumer-Information.cfm|title=ABA Consumer Information|publisher=Lawschool.cornell.edu|accessdate=2013-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160321073741/http://www.lawschool.cornell.edu/about/ABA-Consumer-Information.cfm|archive-date=21 mars 2016|url-status=dead}}</ref>
Në Programin e LL.M.-së, i cili është ndërtuar për juristë të trajnuar jashtë ShBA-së të cilët duan të punojnë në ShBA, nga 900 aplikantë vetëm 60 (6.7%) u pranuan. Studentët e LL.M.-së vijnë nga 30 vende të ndryshme të Botës.<ref name="Cornell Law School">{{Cito web|url=http://www.law-school-admission.com/cornell/#students|title=Cornell Law School|publisher=JDAadmission.com|accessdate=2006-06-23|archive-date=4 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120204213918/http://www.law-school-admission.com/cornell/#students|language=en|url-status=dead}}</ref>
== Reputacioni ==
[[Skeda:Cornell_Law_quad.JPG|thumb|Pamje e oborrit të brendshëm të shkollës së ligjit|255x255px]]
Shkolla e Ligjit është renditur si shkolla e 7-të më e mirë e Ligjit në ShBA në renditjen "Law School 100",<ref>{{Cito web|url=http://www.lawschool100.com/|title=Law School 100 Rankings|accessdate=2010-11-22|archive-date=23 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923161527/http://www.lawschool100.com/|url-status=dead}}</ref> e 25-ta më e mirë në botë nga "QS World University: Law",<ref>[http://www.topuniversities.com/university-rankings/university-subject-rankings/2012/law-and-legal-studies QS World University Rankings by Subject 2012 – Law] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408092818/http://www.topuniversities.com/university-rankings/university-subject-rankings/2012/law-and-legal-studies |date=8 prill 2013 }}.</ref> dhe e 13-ta më e mira në ShBA për vitin 2015 sipas "U.S. News and World Report".<ref>{{Cito web|url=http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-law-schools/rankings|title=Best Law School Rankings | Law Program Rankings | US News|publisher=Grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com|accessdate=2011-08-18|archive-date=1 janar 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101165455/http://grad-schools.usnews.rankingsandreviews.com/best-graduate-schools/top-law-schools/rankings|url-status=dead}}</ref>
Programi i Masterit në Ligj (LL.M) është renditur si programi më mirë në ShBA gjatë viteve 2011, 2010, 2008 dhe 2006, sipas renditjes së AUAP.<ref>{{Cito web|url=http://www.auap.com/llm.html|language=en|title=AUAP Rankings|accessdate=2009-12-28|archive-date=11 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211024104/http://www.auap.com/llm.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=http://www.law.com/jsp/nlj/PubArticleNLJ.jsp?id=1202483173162|title=Top 250 firms hire most from big names|publisher=The National Law Journal|accessdate=2011-06-18}}</ref>
== Alumni ==
Studentët e diplomuar nga Shkolla e Ligjit e [[Cornell University|Kornellit]] kanë dhënë një kontribut të vyer në botën juridike dhe jo vetëm. Disa nga alumnit e spikatur janë:
* John G. Alexander (1916), Kongresmen Amerikan i Minnesota (1939-1941).
* Rob Andrews (1982), Kongresmen Amerikan i New Jersey (1990-2014).
* Mark J. Bennett (1979), Prokuror i Përgjithshëm i Hawaii.
* Arnold Burns (1953), Zv. Prokuror i Përgjithshëm i ShBA.
* Thomas Carmody (1882), Prokuror i Përgjithshëm i New York.
* Katherine Clark (1989), Kongresmen Amerikan i Massachusetts (2013–present).
* Barber Conable (1948), Kongresmen Amerikan i New York (1983-1985), President i [[Banka Botërore|Bankës Botërore]] (1986-1991).
* Arthur Hobson Dean (1923), diplomat, delegat i [[Organizata e Kombeve të Bashkuara]].
* Juan Carlos Esguerra (LLM 1973), ish Ambasador i Kolumbisë në ShBA.
* William vanden Heuvel (1952), diplomat.
* Tsai Ing-wen (LLM 1980), presidentja e parë femër e Taivanit (2016).
== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.lawschool.cornell.edu Faqja zyrtare e Shkollës së Ligjit]
== Burim i të dhënave ==
{{reflist}}
==Shih edhe ==
* [[Cornell University]]
* [[Ivy League]]
<span id="coordinates">[[Koordinatat gjeografike|Koordinatat]]: <span class="plainlinks nourlexpansion">[//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Cornell_Law_School¶ms=42.443874_N_-76.485803_E_ <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">42°26'38"N</span> <span class="longitude">76°29'09"W</span></span></span><span class="geo-multi-punct"> / </span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">42.443874°N 76.485803°W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">42.443874; -76.485803</span></span></span>]</span></span>{{Coord|42.443874|-76.485803|display=title}}
[[Kategoria:Shkolla Ligji]]
[[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]]
[[Kategoria:Universitete Anglosaksone]]
[[Kategoria:Ivy League]]
{{Ivy League Law}}
ff3i72em3hzk22b6pcnp7odxzz5marj
Castuera
0
181997
3059701
2306286
2026-10-26T10:47:27Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059701
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Castuera
| native_name =
| settlement_type = [[Komunat e Spanjës|Komunë]]
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal = Escudo de Castuera.svg
<!--Administrimi territorial-->
|Komuniteti autonom ={{flag|Extremadura}}
|Provinca = [[Badajoz (provincë)|Badajoz]]
|Kamarka = [[La Serena, Spain|La Serena]]
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja = 432
| population_total = 6255
|Dendësia =
<!-- Të dhëna-->
|Lartësia = 512
| population_demonym =
|Kodi Postar = 6420
|Prefiksi = [[+34]] (Spain) + 924 (Badajoz)
| established_date =
|Partia = PP
|Kryetari = Manuel Paolo Atalaya de Tena Guillén
| website = {{URL|[http://www.castuera.es/ http://www.castuera.es]}}
| image_map =
| map_caption =
|CoordAddon = type:city
| gjer_g= 38 | gjer_m= 43 | gjer_s= 23 | gjer_dr = N
| gjat_g= 5 | gjat_m= 32 | gjat_s= 40 | gjat_dr = W
}}
'''Castuera''' është një [[Komunat e Spanjës|komunë]] në [[Spanja|Spanjë]], e vendosur në qarkun [[La Serena, Spain|La Serena]], të provincës [[Badajoz (provincë)|Badajoz]], në [[Extremadura]]. Castuera ka 6255 banorë (2014), dhe përfshinë një sipërfaqe prej 432 km<sup>2</sup>.
== Referimet ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* {{commonscat|Castuera}}
* [https://web.archive.org/web/20210125042730/http://www.castuera.es/ http://www.castuera.es Webfaqja zyrtare]
[[Kategoria:Komunat e Spanjës|Castuera]]
{{Spanja-cung}}
r3kctjptpef36dttppclsv8kzeqqlgo
Diskutim:Katedralja e Zagrebit
1
182198
3059639
3056445
2026-10-26T04:17:45Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Katedralja e Zagrebit/Arkivi 1]]
3059639
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Katedralja e Zagrebit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
{{CEE Spring 2016| user=Liridon | topic=Kulturën | country=Kroacisë }}
bwnmq949ky9y78yniumrkpforaekuo2
Diskutim:Castuera
1
182407
3059702
1607204
2026-10-26T10:47:27Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059702
wikitext
text/x-wiki
{{WPSpanja}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Castuera]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059701 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210125042730/http://www.castuera.es/ për lidhjen http://www.castuera.es/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 11:47 (CET)
rjy0qnuscv99bmwmrft94ihpaz1qyw4
Columbia Law School
0
189112
3059713
2949085
2026-10-26T11:46:25Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059713
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox_University
|name = Shkolla e Ligjit e Kolumbias
|native_name = Columbia Law School
|latin_name =
|image =
|motto =
|established = 1858
|dean = Gillian Lester
|staff = 216<ref name="ABAData"/>
|students = 1,267<ref name="ABAData">{{Cite web|url=http://officialguide.lsac.org/SearchResults/SchoolPage_PDFs/ABA_LawSchoolData/ABA2163.pdf|title=Columbia Law School Official ABA Data|language=en|url-status=dead|access-date=29 qershor 2016|archive-date=11 qershor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611205047/http://officialguide.lsac.org/SearchResults/SchoolPage_PDFs/ABA_LawSchoolData/ABA2163.pdf}}</ref>
|type = Universitet privat
|campus = [[New York]], [[ShBA]]
|website = [http://www.law.columbia.edu www.law.columbia.edu]
}}
[[Skeda:Low_Library_Columbia_University_8-11-06.jpg|parapamje|250x250px]]
[[Skeda:Nyc_columbia.jpg|parapamje|250x250px]]
'''Shkolla e Ligjit e Kolumbias''' ([[en]]: ''Columbia Law School'') është Shkolla e Ligjit e [[Universiteti i Kolumbias|Universitetit të Kolumbias]]. Shkolla u themelua zyrtarisht në vitin 1858, megjithatë [[Edukimi ligjor|mësimi i ligjit]] në Kolumbia i ka fillesat qysh në shekullin e 18-të. Edhe përpara se të themelohej [[Shkolla e Ligjit|shkolla e ligjit]], Universiteti ishte i dalluar si një nga vatrat nga ku u diplomuan disa nga figurat kryesore [[Juristi|juridike]] të fillimeve të [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Amerikës]] si shtet i pavarur, ku spikat figura e John Jay, Kryetari i parë i [[Gjykata Supreme e ShBA|Gjykatës Supreme]] të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Kolumbia konsiderohet si një nga shkollat e ligjit më prestigjioze në botë, dhe gjithmonë ka qenë e renditur në krye të pesë shkollave më të mira në [[ShBA]] nga ''U.S. News and World Report''.<ref>[http://www.law.stanford.edu/sites/default/files/biblio/1002/145871/doc/slspublic/lomio_etal-rp20.pdf], Stanford Law School.</ref> Kolumbia është sidomos e njohur për lëndën e të Drejtës së Korporatave dhe për faktin se të diplomuarit e saj gjejnë vend në firmat ligjore më elitare.<ref>[http://www.pbn.com/RWU-law-school-ranks-13th-for-new-graduate-employment,70114 New Grad Employment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014170121/http://pbn.com/RWU-law-school-ranks-13th-for-new-graduate-employment,70114 |date=14 tetor 2012 }}, Providence Business Journal.</ref><ref>[http://www.forbes.com/sites/susanadams/2012/10/10/the-best-law-schools-for-career-prospects-2/ The Best Law Schools For Career Prospects 2012], Forbes.</ref><ref>[http://www.forbes.com/sites/jacquelynsmith/2012/03/13/the-law-schools-whose-grads-earn-the-most/ The Law Schools Whose Grads Earn The Most], Forbes.</ref><ref name="leiterrankings.com">{{Cito web|url=http://www.leiterrankings.com/jobs/2008job_biglaw.shtml|title=Top 15 Law Schools From Which Elite U.S. Law Firms Hire New Lawyers|date=13 tetor 2008|publisher=Leiterrankings.com|language=en|accessdate=30 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130802041624/http://www.leiterrankings.com/jobs/2008job_biglaw.shtml|archive-date=2 gusht 2013|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.law.com/jsp/nlj/PubArticleNLJ.jsp?id=1202559883779&thepage=2 ABA: Only 55 Percent of Law Grads Found Full-Time Law Jobs], The National Law Journal.</ref>
E themeluar në vitin 1858, Kolumbia ka prodhuar një numër të madh figurash të shquara, ku mund të përmendim nëntë Gjyqtarë të Gjykatës Supreme së Shteteve të Bashkuara;<ref>{{Cito web|last=Dorf|first=Michael C.|url=http://www.columbia.edu/cu/alumni/Magazine/Fall2002/Justices.html|title=Living Legacies|publisher=Columbia.edu|language=en|accessdate=30 prill 2013}}</ref> shumë anëtarë të Kabinetit federal të [[ShBA]]-ve, Deputetë dhe Guvernatorë; si dhe më shumë anëtarë të listës Forbes 400 se çdo shkollë ligji tjetër.<ref>{{Cite news|url=http://www.forbes.com|work=Forbes|language=en|title=Business News and Financial News at Forbes.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060503091406/http://www.forbes.com/|archivedate=3 maj 2006|access-date=29 qershor 2016|url-status=dead}}</ref>
Sipas statistikave të lëshuara nga Shkolla e Ligjit e Kolumbias në 2013, rezulton se 95% e të diplomuarve të klasës 2013 kanë gjetur punë me kohë të plotë nëntë muaj pas diplomimit.<ref name="Employment Statistics">{{Cito web|url=http://web.law.columbia.edu/careers/employment-statistics|title=Employment Statistics|language=en|access-date=29 qershor 2016|archive-date=27 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160627164129/http://web.law.columbia.edu/careers/employment-statistics|url-status=dead}}</ref> Shkolla e Ligjit është renditur si e para në ShBA, në drejtim të punësimit të përqindjes më të lartë të të diplomuarve në një nga 100 firmat e ligjit më të mëdha në SHBA (52.6%).<ref>[http://www.nationallawjournal.com/home/id=1202751499299]</ref>
== Alumni të famshëm ==
[[Skeda:Theodore_Roosevelt_circa_1902.jpg|parapamje|[[Theodore Roosevelt]]|207x207px]]
[[Skeda:FDR_in_1933.jpg|parapamje|[[Franklin D. Roosevelt]]|200x200px]]
* [[Theodore Roosevelt]], Presidenti i 26-të i Shteteve të Bashkuara, ishte student në CLS, por nuk u diplomua nga CLS; mori J. D. nderi në tetor 2008.<ref name=":0" />
* [[Franklin D. Roosevelt]], Presidenti i 32-të Shteteve të Bashkuara, ishte student në CLS, por nuk u diplomua nga CLS; mori J. D. nderi në tetor 2008.<ref name=":0">[http://www.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2008/october2008/roosevelts_jds "Presidents Roosevelt Receive Posthumous J.D.s"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160705151229/https://www.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2008/october2008/roosevelts_jds |date=5 korrik 2016 }} Law.</ref>
* [[Mihail Sakashvili|Mikheil Saakashvili]], Ish-Presidenti i Gjeorgjisë, ka marrë LL.M.-në e tij në Columbia.
* Giuliano Amato, dy herë Kryeministër i Italisë (1992-93 dhe 2000-01).
* Charles Evans Hughes, Kryetar i Gjykatës Supreme të Shteteve të Bashkuara.
* Harlan Fiske Stone, Kryetar i Gjykatës Supreme të Shteteve të Bashkuara.
* John Jay, Kryetar i Gjykatës Supreme të Shteteve të Bashkuara.
* Ruth Bader Ginsburg, Anëtare e Gjykatës Supreme të Shteteve të Bashkuara.
* Shi Jiuyong, ish-Kryetar i [[Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë|Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë]] (GJND);
* Xue Hanqin, anëtare aktuale të GJND;
* Jan Schans Christensen (LL.M. '88), anëtare aktuale e Gjykatës Supreme të Danimarkës;
* Susan Denham, Kryetare aktuale e Gjykatës së Lartë të Irlandës;
* Marvic Leonen (LL.M. '04), anëtare aktuale e Gjykatës Supreme në Filipine;
* Hironobu Takesaki, Kryetari aktual i Gjykatës Supreme në Japoni;
* Umu Hawa Tejan-Jallohaktuale, Kryetar i Gjykatës Supreme së Sierra Leone;
* Karin Maria Bruzelius, ish-anëtar i Gjykatës Supreme të Holandës;
* Lawrence Collins, ish-anëtar i Gjykatës së Lartë të Mbretërisë së Bashkuar;
* Françesk M. Ssekandi, ish-Kryetari i Gjykatës Supreme së Ugandas.
== Burim i të dhënave ==
{{Reflist|2}}
== Lidhje të jashtme ==
* <span class="official-website"><span class="url">[http://www.law.columbia.edu/ Webfaqja zyrtare]</span></span><span class="official-website"></span>
{{Ivy League Law}}
[[Kategoria:Universitete dhe kolegje në Shtetet e Bashkuara]]
[[Kategoria:Edukimi ligjor]]
[[Kategoria:Shkolla Ligji]]
[[Kategoria:Ivy League]]
l1wbphxmoxnpg4oo6m7730yh4rqbkev
Auribeau
0
194596
3059506
2301744
2026-10-25T17:07:14Z
Carsten Steger
133962
Aerial image of Auribeau inserted.
3059506
wikitext
text/x-wiki
{{Komunë në Francë
| name =Auribeau
| native_name =
| settlement_type =Komunë
| nicknames =
| mottoes =
| image_flag =
| flag_link =
| image_seal =Blason ville fr Auribeau (Vaucluse).svg
| seal_link =
| image_skyline =Aerial image of Auribeau (view from the west).jpg
<!--Administrimi territorial-->
|Rajoni =[[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]
|Departamenti =[[Vaucluse]]
|Qarku =[[Apt]]
|Kantoni =[[Apt]]
|Ndërbashkësi =
<!--Sipërfaqja dhe Demografia -->
|Sipërfaqja =7.5
|Sipërfaqja urbane =
|Sipërfaqja metropolitane=
| population_total =71
|Dendësia =
|Zona urbane =
|Zona metropolitane =
<!-- Të dhëna-->
|Lartësia =600
| population_demonym =
| established_date =
| postal_code =84400
|INSEE =84006
|Kryetari =Guy Jussian
|Partia =
| website =
|gjerësia =43.815
|gjatësia =-0.6036
<!--Koordinatat Mënyra #2-->
| gjer_g= | gjer_m= | gjer_s=
| gjat_g= | gjat_m= | gjat_s=
}}
'''Auribeau''' është një [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Francë]]. Auribeau bën pjesë në [[Departamentet e Francës|departamentin]] [[Vaucluse]] të [[Rajonet e Francës|rajonit]] [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Komuna ka një popullsi prej 71 banorë dhe sipërfaqe 7.5 km².
== Referimet ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* {{commonscat|Auribeau}}
[[Kategoria:Komunat e Francës|Auribeau]]
{{Franca-cung}}
0jiv708ffrgjwsfq4eqlwf6rf6ku80o
Uthirameruri
0
198368
3059480
3053008
2026-10-25T13:55:15Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059480
wikitext
text/x-wiki
[[File:Uthiramerur temple.jpg|thumb|264px|Tempulli i Uthiramerurit]]
{{coord|12.616|N|79.753|E|display = title}}
'''Uthirameruri''' (në gjuhën tamil: உத்திரமேரூர்; ndërsa qyteza quhet edhe me emrat Uttaramerur dhe Uttiramerur) është një qytezë panchayat në distritktin e [[Kanchipurami]]t në shtetin [[india]]n [[Tamil Nadu]]. Qyteza që është 62 metra mbi nivelin e detit është e shquar për mbishkrimet e saj tempullore që përshkruajnë një sistem vetëqeverisjeje që ekzistonte në kohën midis shekujve të VII dhe të IX-in.
==Historia==
[[File:Vaikunta Perumal, Uthiramerur1.JPG|thumb|left|327px|Tempulli Vaikunta Perumal në Uthiramerur]]
Uthirameruri fillimisht ekzistonte si një ngulim Brahmin. Mbreti Pallava Nandivarmani II (720–796) formalisht e vendosi si një fshat brahamdeya rreth vitit 750.<ref name="TH_2008_constitution">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1434867.ece|location=Chennai, India|work=The Hindu|title=Constitution 1,000 years ago|date=11 korrik 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122210522/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Constitution-1000-years-ago/article15399275.ece|archive-date=22 janar 2020|access-date=30 shtator 2016|url-status=dead}}</ref> Mendohet se ai ia dhuroi fshatin brahminëve vedikë nga Bashkësia Vaishanvite. Një mbishkrim i shekullit të dhjetë e tregon emrin e fshatit si "Uttaramerur Chaturvedi Mangalam".<ref>{{harvnb|Romila Thapar|2004|pp=375-7}}</ref><ref name="RT_2004"/>
Në Uthiramerur janë zbuluar rreth 25 mbishkrime që përfshijnë rreth katër mbretër Pallava. Në pjesën e fundit të shekullit të IX, Dinastia mesjetare Chola pushtoi rajonin. Si pasojë në Uthiramerur ka mbishkrime nga periudha e Parantaka Cholas I (907–950), Rajaraja Cholas I (985–1014), Rajendra Cholas I (1012–1044) dhe Kulothunga Cholas I (1070–1120), që tregojnë dhurime të ndryshme për tempujt.<ref name="RNaga_2003">{{harvnb|Nagaswamy|2003|pp=12-6}}</ref>
Rajoni dhe fshati bashkë me të ra nën sundimin e Dinastisë Pandya gjatë shekullit të XIII. Më vonë, sunduesi Telugu Chola, Vijaya Gandagopala mori nën kontroll territorin dhe e riemërtoi fshatin ''Gandagopala Chaturvedhi Managalam''. Gjatë periudhës së vonë, fshati qe pjesë e territoreve të Dinastisë Sambuvaraya dhe Kumara Kampana. Perandori Vijayanagara, Krishnadevaraya (1502–29) bëri kontribute te [[Tempulli Sundaravarada Perumal]], Tempulli Subhramanya dhe Tempulli Kailasanatha. Fshati ishte skena e luftës midis Lingmas dhe Yachamas gjatë shekullit të XVII. Luftrat Karnatike u luftuan në Vandavasin e afërt midis britanikëve dhe francezëve gjatë shekullit të XVIII. Që nga shekulli i XIV në fshat është parë një rënie e qendrueshme e bujqësisë për shkak të paqendrueshmërisë politike.<ref name="RNaga_2003"/>
[[File:Kailasanathar temple, Uthiramerur3.JPG|thumb|327px|Tempulli Kailasanathar në Uthiramerur]]
=== Administrimi i fshatit ===
Mbishkrimet tempullore të Uthiramerurit janë të shquara për përshkrimet e tyre historike të vetëqeverisjes vendore. Ata tregojnë se Uthirameruri kishte dy asamble fshatare: ''Sabha'' dhe ''Uri''. ''Sabha'' ishte një asamble ekskluzivisht brahmine (e klasës priftërore), ndërsa ''Uri'' përbëhej nga banorë që i përkisnin të gjitha klasave.<ref name="VKA_2010">{{harvnb|V.K. Agnihotri|2010|pp=B-62–5}}</ref>
Mbishkrimet më të hershme të mbijetuara nga Uthirameruri datojnë nga mbretërimi i mbretit Pallava, Dantivarman (795-846). Këto mbishkrime tregojnë se ''Sabha'' ishte tashmë një institucion i stabilizuar dhe i konsoliduar në këtë kohë. Ajo menaxhonte shitjet e tokave dhe një fond përkrahjeje për pastrimin e një ujëmbledhësi. Ajo i caktonte gjithashtu disa detyra ''Urit'' për menaxhimin e tokës së lëna nga qiramarrësit që nuk mund ti përballonin taksat. Një mbishkrim më i vonë, nga mbretërimi i pasuesit të Dantivarmanit, Nandivarmani III (846-869), përshkruan cilësitë dhe zotërimet e një archaka (prifti) në një tempull vendor. Sipas këtyre mbishkrimeve të hershme, ''Sabha'' mblidhej në një sallë të tempullit vendor. Mbledhjet lajmëroheshin nëpërmjet rënies së tamburëve. Mbishkrimet përmbajnë gjithashtu mjaft referenca për ''variyarët'', zyrtarët ekzekutiv të caktuar nga ''Sabha''.<ref name="VKA_2010"/>
Dy mbishkrime më të vona të mbretit Chola, Parantaka I (907–955) tregojnë evoluimin e sistemit të administrimit. Në vend të ''variyarëve'' (që ishin individë), fuqitë ekzekutive u jepeshin komiteteve të quajtura ''variyamë''. Çdo ''variyam'' përbëhej nga 6 deri në 12 anëtarë, në varësi të rëndësisë së funksioneve të tij. Mbishkrimi i parë, i datuar nga viti 919, përshkruan rregullat e zgjedhjes së anëtarëve të komiteteve. Mbishkrimi i dytë, i datuar nga viti 921, përshkruan disa ndryshime të këtyre rregullave për ti bërë ato më praktike.<ref name="VKA_2010"/>
Sipas mbishkrimit të vitit 921, fshati kishte 30 ''kudumbu'' ose zona, nga të cilat zgjidheshin vit për vit anëtarët e komiteteve në vazhdim:<ref name="RT_2004"/><ref name="VKA_2010"/>
{| class="wikitable"
! Emri !! Numri i anëtarëve !! Domethënia
|-
| Samvatsara-Variyam || 12 || Komitet i përvitshëm (ose Komiteti i Kopshtit dhe ujëmbledhësit, ku anëtarët e tij paracaktoheshin nga më të moshuarit që kishin shërbyer në këta dy komitete)
|-
| Totta-Variyam || 12 || Komiteti i kopshtit
|-
| Eri-Variyam || 6 || Komiteti i ujëmbledhësit
|-
| Panchavara-Variyam || I panjohur || Komiteti i Rëndësisë
|-
| Pon-Variyam|| I panjohur || Komiteti i Artë
|}
Për një emërim mbishkrimi rendit cilësitë e mëtejshme:<ref name="VKA_2010"/>
* Zotërimi i të paktën një të katërtës së një ''veli'' (njësi mase toke tamile prej rreth një akre e gjysëm) tokë që paguan taksa. Zotërimi i tokës u reduktua deri në një të tetën e një ''veli'' për banorët që kishin mësuar të paktën një Veda dhe një Bhashya (tekste të shenjta).
* Banimi në një shtëpi të ndërtuar në tokë të vetë.
* Mosha midis 35 dhe 70 vjeçve.
* Njohuria e mantrave dhe Brahmanave (literaturë vedike)
* ''Jo'' një nga këta:
** Anëtari i një komiteti ekzistues për 3 vitet e shkuar.
** Anëtari i një komiteti ekzistues që ka dështuar në realizimin e detyrave (ose të afërmit e tij)
** Personi (ose të afërmit) që kanë kryer inçest ose të parin e 5 mëkateve të mëdha (5 mëkatet e mëdha ishin vrasja e një brahmini, pirja e alkolit, vjedhja, tradhëtia dhe lidhja me kriminelët).
** Personi që ka qenë përjashtuar nga kastat për lidhje me kastat e ulëta (përveçse nëse ai kryen rituale purifikimi)
** Personi që është i marr
** Personi që ka vjedhur pasurinë e të tjerëve.
** Personi që ka marrë ushqime të ndaluara.
Kandidatët zgjidheshin nëpërmjet ''Kudavoloit'' (fjal për fjalë, sistemi i enën së biletave të gjetheve të palmës:<ref name="RT_2004">{{harvnb|Romila Thapar|2004|pp=375–7}}</ref><ref name="VKA_2010"/>
* Emrat e kandidatëve të kualifikuar shkruheshin mbi bileta prej gjetheje palme.
* Biletat vendoseshin në një enë dhe përziheshin.
* Një djali të vogël i kërkohej të nxirrte aq bileta sa numri i pozicioneve të disponueshëm.
* Emri në biletë lezohej nga të gjithë priftërinjtë.
* Kandidati, emri i të cilit lexohej, ishte i zgjedhur.
Mandati i një anëtari të komitetit ishte 360 ditë. Çdokush që shpallej fajtor për një shkelje hiqej menjëherë nga funksioni.<ref name="RT_2004"/> Mbishkrimet e Uthiramerurit tregojnë se parakalimi mbi gomar ishte një ndëshkim për shkeljet si inçesti, tradhëtia, vjedhja dhe fallsifikimi.<ref name="VKA_2010"/>
==Demografia==
Sipas censusit të vitit 2011 të [[India|Indisë]], zona e administruar nga qyteza panchayat e Uthiramerurit kisht e një popullsi prej 25.194 banorësh, duke përfshirë 12.569 meshkuj dhe 12.625 femra. Qyteza është e ndarë në 18 zona. Besimet kryesore janë [[Hinduizmi]] (87.39%) dhe [[Krishtërimi]] (9.00%). Niveli i analfabetizmit (do të thotë. Niveli i analfabetizmit të popullsisë duke përjashtuar fëmijët e vegjël) ishte 81.74%.<ref name="2011_census">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3303_PART_B_DCHB_KANCHEEPURAM.pdf|title=District Census Handbook: Kancheepuram|publisher=Directorate of Census Operations|accessdate=13 nëntor 2015}}</ref>
== Tempujt ==
[[File:Subramanya Temple, Uthiramerur2.JPG|thumb|327px|Ujëmbledhësi dhe [[gopurami]] i Tempullit Subramanya në Uthiramerur]]
Fshati ka mjaft tempuj hindu të rëndësishëm: [[Tempulli Sundaravarada Perumal]], [[Tempulli Vaikunda Perumal në Uthiramerur|Tempulli Vaikunda Perumal]], Tempulli Subramanya dhe Tempulli Kailasanatha.
Tempulli Sundaravarada Perumal është rreth 1200 vjeçar dhe u ndërtua nën sundimin e mbretit Pallava, Nandivarmani II. Thuhet se u ndërtua nga muratori Paramesa Vathan, që ishte jashtëzakonisht i aftë në [[Vastu shastra]]. Hyjnia kryesore në tempull është Sundara Varada Perumal. Ky tempull ka mbishkrime të shumta — ato të Raja Raja Cholas (985-1015), djalit të tij, Rajendra Cholas dhe perandorit Vijayanagara, Krishnadevaraya. Si Rajendra Chola ashtu dhe Krishnadeva Raya e vizituan Uthiramerurin. Ritualet në këtë tempull kryhen sipas Vikhanasa Aagamas duke ndjekur Krishna Yajurvedan. [[Gopurami]] i këtij tempulli u rindërtua në vitin 1998. [[gopurami|Galigopurami]] i rindërtuar paraqet skulptura të pasura të hyjnive hindu (kryesisht rimishërime të Vishnut). Ai paraqet edhe Kshira Saagara Madhanamin (Oqeanin e qumështit), Sri Vikhanasa Acharyan me katër dishepujt e tij (Brigu, Marichi, Atri, Kasyapa), Goda devi, Sudarshana, Sri Rama Parivari dhe shumë skulptura të tjera nga '''vikhanasa sutra'''. Një gjë e veçantë rreth këtij tempulli është se do të jenë 9 Mula Viratë (hyjni kryesuese) në të njëjtën [[vimana]]. Katër Perumal vigraha të drejtuar në katër drejtime të ndryshme përreth mula viratit bashkë me katër statuja të tjera të Perumalit janë të vendosura në shkallë. Shumë pak tempuj në Indinë e jugut ka një arkitekturë të tillë.
Sipas legjendës, nëse një fshat ka më shumë se 1000 shtëpi brahminësh, atëherë ai do të ketë një tempull Vishnavit të ndërtuar sipas udhëzimeve nga Marichi Maharshi dhe të bazuar në arkitekturën e shkruar në shkrimet indiane nga Brigu Maharshi. Si Marichi Maharshi ashtu dhe Brigu Maharshi janë dy nga katër dishepujt kryesorë të Sri Vikhanasacharyas ose Sri Vikhanasa Maharshit nga i cili u krijua Vikhanasa Aagama.
==Politika==
Qyteza administrohet si një qytet panchayat.<ref>[http://www.tn.gov.in/dtp/townpanchayats.pdf List of Town Panchayats], Government of Tamil Nadu</ref> Uthirameruri dhe zonat përreth tij janë të përfaqësuar në Asamblenë Legjislative të Tamil Nadusë nga një anëtar. Asambleja Konsituticionale e Uthiramerurit është pjesë e Asamblesë Konstitucionale të [[Kanchipurami]]t.<ref>{{cite web|url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf|title=List of Parliamentary and Assembly Constituencies|accessdate=8 tetor 2008|work=Tamil Nadu|publisher=Election Commission of India|archive-date=31 tetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031131000/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf|url-status=dead}}</ref>
==Shiko edhe==
* [[Arkitektura Dravidiane]]
* [[Arkitektura Pallava]]
* [[Arkitektura Chola]]
* [[Arkitektura e tempujve hindu]]
== Referime ==
{{Reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=Romila Thapar|title=Early India: From the Origins to A.D. 1300|url=http://books.google.com/books?id=-5irrXX0apQC|year=2004|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-24225-8}}
* {{cite book|title=Indian History|editor=V.K. Agnihotri|url=http://books.google.com/books?id=MazdaWXQFuQC|publisher=Allied|isbn=978-81-8424-568-4|year=2010|edition=26th}}
* {{cite book|title=Uttaramerur|first=R.|last=Nagaswamy|publisher=Tamil Arts Academy|location=Chennai|year=2003}}
== Lidhje të jashtme ==
{{Commons category|Uthiramerur|Uthirameruri}}
* [https://web.archive.org/web/20160304193342/http://www.ifih.org/UttaramerurInscription.htm A translation of the Uttaramerur Inscription] of Parakesarivarman (Parantaka I)
[[Kategoria:Qytete në Indi]]
[[Kategoria:Shekulli VIII]]
[[Kategoria:Arkeologji]]
c0zku490t0dfup4qzqpbjx587t62ysc
Bretanja
0
206077
3059674
2985429
2026-10-26T07:04:31Z
Everm4e
104815
3059674
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- Basic info ---------------->||name=Britania <!-- at least one of the first two fields must be filled in -->|official_name=|other_name=|native_name=Bretagne<br />Breizh<br />Bertaèyn/Bertègn ([[Gjuha gallo|Gallo]])<!-- if different from the English name -->|nickname=|settlement_type=Rajon Historik|total_type=<!-- to set a non-standard label for total area and population rows -->|motto=Asnjë (''[[de jure]]'')<br />''Historike:'' ''Kentoc'h mervel eget bezañ saotret''<br />''Më mirë vdekjen se sa çnderimin'' ([[de facto]])|anthem="[[Bro Gozh ma Zadoù]]"<br />{{center|[[File:Hen_Wlad_fy_Nhadau_piano.ogg]]}}
<!-- images and maps ----------->|image_skyline=Satellite picture of Brittany - NASA, 2002.jpg|image_caption=|image_flag=Flag_of_Brittany_ (Gwenn ha du).svg|flag_size=|image_seal=|seal_size=|image_shield=Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|shield_size=75px|blank_emblem_type=|image_map=Localisation Duché de Bretagne.svg|pushpin_map=<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map -->|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=<!-- Location ------------------>|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=[[Franca]]|subdivision_type1=|subdivision_name1=|subdivision_type2=|subdivision_name2=<!-- | Demonym = [[Breton people| Bretons]] ------------------>
<!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government -->|seat_type=|seat=|parts_type=Vendbanimet më të mëdha|parts_style=<!-- = list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format). Default is list if up to 5 items, coll if more than 5-->|parts=<!-- parts text, or header for parts list -->|p1=[[Nantes]]|p2=[[Rennes]]|p3=[[Brest|Brest]]|p4=[[Saint-Nazaire]]|p5=[[Quimper]]|p6=[[Lorient]]|p7=[[Vannes]]|p8=[[Saint-Malo]]|p9=[[Saint-Brieuc]]|p10=[[Lannion]]|p11=<!-- etc. up to p40: for separate parts to be listed-->
<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|government_type=|leader_title=|leader_name=<!--add (no-break space) to leader names to disable automatic links-->|leader_title1=|leader_name1=|established_title=<!-- Settled -->|established_date=<!-- Area --------------------->|unit_pref=<!--Enter: Imperial, to display imperial before metric-->|area_footnotes=|area_total_km2=34023<!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion-->|area_water_km2=|area_total_sq_mi=13136|area_water_percent=<!-- Elevation -------------------------->|elevation_footnotes=<!--for references: use<ref>tags-->|elevation_m=|elevation_max_m=|elevation_min_m=<!-- Population ----------------------->|population_as_of=2021|population_footnotes=|population_note=|population_total=4,829,968|population_density_km2=<!--For automatic calculation, any density field may contain: auto -->|population_demonym=Bretonë
<!-- General information --------------->|timezone=CET|utc_offset=+1|timezone_DST=CEST|utc_offset_DST=+2|coor_type=<!-- can be used to specify what the coordinates refer to -->|coordinates={{Coord|48|00|N|3|00|W|region:FR_type:adm1st_source:kolossus-cawiki|display=inline,title}}|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|iso_code=FR-E|footnotes=}}
[[Category:Articles with short description]]
[[Category:Short description is different from Wikidata]]
'''Bretanja''' ose '''Britania''' ( {{Lang-fr|Bretagne}} {{IPA-fr|bʁətaɲ||fr-Bretagne.ogg}} ; [[Gjuha bretoneze|Bretone]]: ''Breizh'' [ bʁɛx ] ;<ref name="Walter">{{Cite book|last=[[Henriette Walter]]|title=L'aventure des langues en Occident: Leur origine, leur histoire, leur géographie|publisher=Robert Laffont|year=2013|page=113}}</ref> [[Gjuha gallo|Gallo]] : ''Bertaèyn'' ose ''Bertègn'' {{IPA-all|bəʁtaɛɲ|}}) është një [[Gadishulli|gadishull]], rajon historik dhe zonë kulturore në veriperëndim të [[Franca|Francës]] moderne, që mbulon pjesën perëndimore të asaj që njihej si Armorika gjatë periudhës së pushtimit romak. Ajo u bë një mbretëri e pavarur dhe më pas një dukat përpara se të bashkohej me [[Mbretëria e Francës|Mbretërinë e Francës]] në 1532 si një [[Provincat e Francës|provincë]] e qeverisur si një komb i veçantë nën kurorë.
Bretanja është referuar gjithashtu si Britania e Vogël (në krahasim me [[Britania e Madhe|Britaninë e Madhe]], me të cilën ndan një etimologji).<ref>{{Cite book|last=Payne|first=Malcolm|url=https://books.google.com/books?id=rasBRQwwOIIC&pg=PA247|title=Social Work in the British Isles|last2=Shardlow|first2=Steven|date=2002|publisher=[[Jessica Kingsley Publishers]]|isbn=978-1-8530-2833-5|location=UK|page=247|author-link=Malcolm Payne}}</ref> Kufizohet me [[Kanali i la Manshit|Kanalin Anglez]] në veri, [[Normandia|Normandinë]] në verilindje, lindje të [[Tokat e Luarës|Pays de la Loire]] në juglindje, [[Gjiri i Biskajës|Gjirin e Biskajës]] në jug dhe [[Deti Kelt|Detin Keltik]] dhe [[Oqeani Atlantik|Oqeanin Atlantik]] në perëndim. Sipërfaqja e saj është 34,023 km <sup>2</sup> .
Bretanja është vendi i disa prej arkitekturave më të vjetra në botë, veçanërisht shtëpia e Cairn de Barnenez, Tumulës Saint-Michel dhe të tjera, të cilat datojnë në fillim të mijëvjeçarit të 5-të para Krishtit.<ref name="Saint-Michel tumulus">{{Cite web|title=Saint-Michel tumulus|url=http://www.megalithes-morbihan.com/sites/saint-michel-tumulus.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518022723/http://www.megalithes-morbihan.com/sites/saint-michel-tumulus.html|archive-date=18 maj 2021|access-date=6 nëntor 2014|website=www.megalithes-morbihan.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 shkurt 2016|title=The world's 10 oldest ruins|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-10-oldest-ruins/ruinsu-barnenez-c1/|url-status=live|url-access=subscription|access-date=29 qershor 2016|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-10-oldest-ruins/ruinsu-barnenez-c1/|archive-date=11 janar 2022}}</ref> Sot, provinca historike e Bretanjës është e ndarë në pesë departamente franceze: [[Finistère]] në perëndim, [[Côtes-d'Armor]] në veri, [[Ille-et-Vilaine]] në verilindje, [[Morbihan]] në jug dhe [[Loire-Atlantique]] në juglindje. [[Loire-Atlantique]] tani i përket rajonit [[Tokat e Luarës|Pays de la Loire]] ndërsa katër departamentet e tjera përbëjnë [[Bretanja (rajon)|rajonin e Bretanjës]].
Në regjistrimin e vitit 2010, popullsia e Bretanjës historike u vlerësua të ishte 4,475,295. Në vitin 2017, zonat më të mëdha metropolitane ishin [[Nantes|Nanta]] (934,165 banorë), [[Rennes|Rena]] (733,320 banorë) dhe [[Brest|Bresti]] (321,364 banorë).<ref>{{Cite web|title=Tableaux de l'économie française, Édition 2020, Villes et communes de France|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4277602?sommaire=4318291|access-date=11 dhjetor 2020|publisher=INSEE}}</ref> Bretanja është atdheu tradicional i [[Bretonët|popullit breton]] dhe është një nga gjashtë [[Kombet kelt|kombet kelte]],<ref>{{Cite web|title=The Celtic League|url=http://www.celticleague.net/|access-date=3 maj 2011|publisher=The Celtic League|archive-date=22 korrik 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722200518/http://www.celticleague.net/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Festival Interceltique de Lorient 2010|url=http://www.festival-interceltique.com/festival/nations-celtes.cfm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612014247/http://www.festival-interceltique.com/festival/nations-celtes.cfm|archive-date=12 qershor 2011|access-date=3 maj 2011|publisher=Festival Interceltique de Lorient}}</ref><ref>{{Cite web|title=Official website of the French Government Tourist Office: Brittany|url=http://us.franceguide.com/Cultural-Brittany.html?NodeID=1&EditoID=193027|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711023017/http://us.franceguide.com/Cultural-Brittany.html?NodeID=1&EditoID=193027|archive-date=11 korrik 2011|access-date=3 maj 2011|publisher=Us.franceguide.com}}</ref><ref>{{Cite book|last=Price|first=Glanville|url=https://books.google.com/books?id=iKIWY4P9uFwC|title=The Celtic connection|date=30 mars 1986|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780861402489|access-date=3 maj 2011}}</ref> që ruan një identitet të veçantë kulturor që pasqyron historinë e tij. [[Nacionalizmi Breton|Një lëvizje nacionaliste]] kërkon autonomi më të madhe brenda Republikës Franceze, ose pavarësi prej saj.<ref>{{Cite book|last=Sharif Gemie|title=Brittany 1750–1950 – The Invisible Nation|publisher=University of Wales Press|year=2007}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why Independence ?|url=http://emgann.chez.com/lang/anglais.htm|access-date=16 shkurt 2022|website=emgann.chez.com}}</ref> Ribashkimi i Bretanjës mbështetet nga gjysma e banorëve të Bretanjës dhe Luarës Atlantike dhe konsiderohet si një parakusht për autonomi të mëtejshme.<ref>{{Cite web|title=La moitié des habitants de la Bretagne à 5 favorable à un rattachement de la Loire-Atlantique|trans-title=Half of the inhabitants of the 5 Breton departments in favour of integrating Loire-Atlantique|url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https://www.letelegramme.fr/static/ftp/dossier/data/bretagne_sondage/sondage.html#federation=archive.wikiwix.com&tab=url|access-date=2023-10-18|website=archive.wikiwix.com}}</ref><ref>{{Cite news|date=2022-04-09|title=Brittany lays claim to autonomy, in Corsica's footsteps|language=en|work=Le Monde.fr|url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2022/04/09/brittany-lays-claim-to-autonomy-in-corsica-s-footsteps_5980128_7.html|access-date=2023-10-18}}</ref>
== Referenca ==
{{Referenca}}
[[Kategoria:Bretanja]]
[[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në frëngjisht]]
8xnrwque7htamsapuxisaaet02csjo6
Diskutim:Amerika Veriore
1
212296
3059603
3059120
2026-10-26T00:42:13Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059603
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Amerika Veriore/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|North America|16 tetor 2026|1380487689}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 23 tetor 2026 19:47 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Amerika Veriore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059602 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/erikson_leif.shtml.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230306213755/https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20%28Standard%29/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx për lidhjen https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_General/WPP2022_GEN_F01_DEMOGRAPHIC_INDICATORS_COMPACT_REV1.xlsx.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210812170744/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ për lidhjen https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 01:42 (CET)
18cx82ixiy0csqwufhiapbvma2ssu87
Diskutim:Jani Kapodistria
1
212888
3059641
3056277
2026-10-26T04:18:05Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Jani Kapodistria/Arkivi 1]]
3059641
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Jani Kapodistria/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
Me duhet ndihme per te nxjerre fotografine nuk e bej dot vete!!!--[[Përdoruesi:Summer nights dreams|Summer nights dreams]] ([[Përdoruesi diskutim:Summer nights dreams|diskutimet]]) 19 mars 2017 20:54 (CET)
k1bcfphujd1im3cq4rhbvr5xmvp0xdd
Lista e vendeve të Trashëgimisë Botërore në Portugali
0
215698
3059612
3057996
2026-10-26T01:31:40Z
Kent Wang
193409
Batalha September 2021-53.jpg
3059612
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Flag_of_Portugal.svg|parapamje|200x200px|
<div class="center">[[Skeda:Welterbe.svg|55x55px]] [[Skeda:UNESCO_logo.svg|70x70px]]</div>
]]
[[Vende të trashëgimisë botërore|Vendet e Trashëgimisë Botërore]] të [[UNESCO]]-s janë vende me rëndësi për trashëgiminë kulturore ose natyrore siç përshkruhet në Konventën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, e themeluar në vitin 1972.<ref name="convention">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/convention/|title=The World Heritage Convention|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=17 shtator 2010}}</ref> [[Portugalia]] miratoi konventën më 30 shtator 1980, duke i bërë vendet e saj historike të pranueshme për t'u përfshirë në listë.<ref name="portugal">{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/pt/|title=Portugal – Properties inscribed on the World Heritage List|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=9 korrik 2012}}</ref>
Vendet në Portugali u regjistruan për herë të parë në listë në mbledhjen e 7-të të Komitetit të Trashëgimisë Botërore, mbajtur në Firence të [[Italisë]], në vitin 1983. Katër vende u shtuan: "Zona qendrore e qytetit të Angra do Heroísmo në [[Ishujt Azore|Azores]]", "Manastiri i Batalës", "Konventa e Krishtit në Tomar", dhe mbishkrimi i përbashkët i "Manastirit të Hieronymiteve dhe Kulla e Belemit në [[Lisbonë]]". <ref>{{Cito web|url=http://whc.unesco.org/archive/1983/sc-83-conf009-8e.pdf|title=Report of the rapporteur|date=janar 1984|accessdate=24 qershor 2013|publisher=[[UNESCO]]|format=PDF}}</ref> Që nga viti 2013, Portugalia ka 15 vende të shkruara në listë, 14 prej të cilave janë kulturore dhe njëra është e natyrshme, sipas kritereve të përzgjedhjes. Tre vende janë të vendosura në arkipelagët Azores dhe Madeira, ndërsa një ndahet me [[Spanja|Spanjën]]. Mbishkrimi më i fundit është Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofjes në Coimbra, gjatë mbledhjes së 37-të në [[Phnom Penh]].<ref>{{Cito web|url=http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/qatar_and_fiji_get_their_first_world_heritage_sites_as_world_heritage_committee_makes_six_additions_to_unesco_list/|title=Qatar and Fiji get their first World Heritage sites as World Heritage Committee makes six additions to UNESCO List|date=22 qershor 2013|accessdate=22 qershor 2013|publisher=[[UNESCO]]}}</ref>
== Lista e vendeve ==
*'''Vendi''': emërtuar sipas përcaktimit zyrtar të Komisionit të Trashëgimisë Botërore
*'''Vendndodhja''': në nivel qyteti, rajoni apo provincës dhe gjeo-koordinatat
*'''Periudha''': periudha kohore e rëndësisë, zakonisht e ndërtimit
*'''të dhënat e UNESCO''': numri i referencës së vendit; viti kur vendi është regjistruar në Listën e Trashëgimisë botërore; kriteret nën të cilat vendi është listuar;<ref group="nb">Criteria i–vi are cultural and criteria vii–x are natural</ref> site (plus buffer zone) areas (in [[hectare|ha]])
*'''Përshkrimi''': informacion i shkurtër për vendin (nga UNESCO)
===Vendet e regjistruara===
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
! scope="col" | Vendi
! scope="col" class="unsortable" | Imazhi
! scope="col" | Vendndodhja
! scope="col" | Periudha
! scope="col" | Të dhënat e UNESCO
! scope="col" class="unsortable" | Përshkrimi
! scope="col" class="unsortable" | Ref
|-
! scope="row" | [[Rajoni i Verës Alto Douro]]
| [[File:Altodourovinhateiro.JPG|100px|alt=A river with terraced vineyards]]
| Rajoni Douro<br/><small>{{coord|41|6|6|N|7|47|56|W|region:PT_type:landmark|name=Alto Douro Wine Region}}</small>
| {{sort|0000|ska}}
| {{sort|2001|1046; 2001; iii, iv, v; 24,600 ha (225,400 ha)}}
| {{cquote|Vera është prodhuar nga pronarët tradicional të tokës në rajonin Alto Douro për rreth 2000 vjet. Që nga shekulli i 18-të, produkti kryesor i tij, porti i verës, ka qenë i famshëm në botë për cilësinë e tij. Kjo traditë e gjatë e vreshtarisë ka prodhuar një peizazh kulturor me bukuri të jashtëzakonshme që reflekton evolucionin e saj teknologjik, social dhe ekonomik.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1046|title=Alto Douro Wine Region|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2010}}</ref>
|-
! scope="row" | Zona Qendrore e qytetit të [[Angra do Heroísmo|Angra do Heroismo]] në Azores
| [[File:Cidade de Angra do Heroísmo, ilha Terceira, Açores.jpg|100px|alt=Coastal town with white houses and churches with red roofs]]
| Ishulli Terceira, [[Ishujt Azore|Azores]]<br/><small>{{coord|38|39|18|N|27|13|12|W|region:PT_type:landmark|name=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores}}</small>
| {{sort|1500|Shekulli i 15-të}}
| {{sort|1983|206; 1983; iv, vi}}
| {{cquote|I ndodhur në një nga ishujt në arkipelagun e Azores, ky ishte një port i detyrueshëm i thirrjes nga shekulli i 15-të deri në ardhjen e anijes me avull në shekullin e 19-të. San Sebastião dhe San João Baptista 400-vjeçar janë shembuj unik të arkitekturës ushtarake. I dëmtuar nga një tërmet në vitin 1980, Angra tani po restaurohet.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/206|title=Central Zone of the Town of Angra do Heroismo in the Azores|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Konventa e Krishtit|Konventa e Krishtit]] në [[Tomar]]
| [[File:Convento de Cristo, safe inside Tomar castle (54199027283).jpg|100px|alt=Christian religious building with a bell]]
| [[Tomar]]<br/><small>{{coord|39|36|17|N|8|25|3|W|region:PT_type:landmark|name=Convent of Christ in Tomar}}</small>
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 15}}
| {{sort|1983|265; 1983; i, vi}}
| {{cquote|Fillimisht projektuar si një monument që simbolizon Reconquest, Konventa e Kalorësve Templar të Tomar (transferuar në 1344 në Kalorësit e Urdhrit të Krishtit) erdhi për të simbolizuar vetëm të kundërtën gjatë periudhës Manueline - hapjen e Portugalisë në qytetërimet e tjera.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/265|title=Convent of Christ in Tomar|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Peisazhi Kulturor i [[Sintra]]
| [[File:Palácio Nacional de Sintra from above 74.jpg|100px|alt=Buildings with red roofs on a hillside]]
| [[Sintra]]<br/><small>{{coord|38|47|0|N|9|25|0|W|region:PT_type:landmark|name=Cultural Landscape of Sintra}}</small>
| {{sort|1900|Shekulli 19-të}}
| {{sort|1995|723; 1995; ii, iv, v; 946 ha (3,641 ha)}}
| {{cquote|Në shekullin e 19-të, Sintra u bë qendra e parë e arkitekturës romantike evropiane. Ferdinandi II shndërroi një manastir të shkatërruar në një kështjellë, ku kjo ndjeshmëri e re u shfaq në përdorimin e elementeve gotike, egjiptiane, maore dhe të Rilindjes dhe në krijimin e një parku që përziente llojet e pemëve lokale dhe ekzotike. Banesa të tjera të bukura, të ndërtuara përgjatë të njëjtave linjave në "Serra" përreth, krijuan një kombinim unik të parqeve dhe kopshteve që ndikuan në zhvillimin e arkitekturës së peizazhit në të gjithë Evropën.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/723|title=Cultural Landscape of Sintra|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Qyteti kufitar garnizon i Elvas dhe fortifikimet e saj]]
| [[File:Elvas e muralhas.jpg|100px|alt=Ramparts of Elvas]]
| [[Elvas]]<br/><small>{{coord|38|52|50|N|7|9|48|W|region:PT_type:landmark|name=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications}}</small>
| {{sort|1700|Shekujt 17 deri 19}}
| {{sort|2012|1367; 2012; iv; 179 ha (608 ha)}}
| {{cquote|Vendi, i përforcuar gjerësisht nga shekulli i 17-të deri në shekullin e 19-të, përfaqëson sistemin më të madh të hendekut të thatë në botë. Brenda mureve të tij, qyteti përmban kazerma dhe ndërtesa të tjera ushtarake, si dhe kisha dhe manastire. Ndërsa Elvas përmban mbetje që datojnë nga shekulli i 10-të, fortifikimi i tij filloi kur Portugalia rifitoi pavarësinë në vitin 1640. Përforcimet e projektuara nga Jezuiti i Holandës padre Cosmander, përfaqësojnë shembullin më të mirë të mbijetuar të shkollës së fortifikimeve holandeze kudo. Vendi gjithashtu përmban Ujësjellësin Amoreira, i ndërtuar për t'i mundësuar kështjellës të përballojë rrethime të gjata.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1367|title=Garrison Border Town of Elvas and its Fortifications|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Qendra Historike e [[Évora]]
| [[File:Evora-RomanTemple edit.jpg|100px|alt=Ruins of a classical columned temple]]
| [[Évora]]<br/><small>{{coord|38|34|23|N|7|54|28|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Évora}}</small>
| {{sort|0100|Shekujt 1 deri 18}}
| {{sort|1986|361; 1986; ii, iv}}
| {{cquote|Ky qytet muze, rrënjët e të cilit kthehen në kohët romake, arriti epokën e artë në shekullin e 15-të, kur u bë banimi i mbretërve portugezë. Cilësi e saj unike rrjedh nga shtëpitë me zbukurime të zbukuruara me azulejos dhe ballkone prej hekuri të punuar nga shekulli 16 deri në shekullin e 18-të. Monumentet e saj kishin një ndikim të thellë në arkitekturën portugeze në Brazil.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/361|title=Historic Centre of Évora|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Qendra Historike e [[Guimarães]]
| [[File:Paço dos Duques 1.jpg|100px|alt=A square palace complex with white walls and many chimneys]]
| [[Guimarães]], Provinca Minho<br/><small>{{coord|41|26|27|N|8|17|41|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Guimarães}}</small>
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 19}}
| {{sort|2001|1031; 2001; ii, iii, iv; 16 ha (45 ha)}}
| {{cquote|Qyteti historik i Guimarães është i lidhur me shfaqjen e identitetit kombëtar portugez në shekullin e 12-të. Një shembull jashtëzakonisht i ruajtur dhe autentik i evolucionit të një vendbanimi mesjetar në një qytet modern, tipologjia e tij e pasur ndërtimore ilustron zhvillimin specifik të arkitekturës portugeze nga shekulli i 15-të deri në shekullin e 19-të, nëpërmjet përdorimit të qëndrueshëm të materialeve dhe teknikave tradicionale të ndërtimit.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1031|title=Historic Centre of Guimarães|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Qendra Historike e [[Porto|Oporto]]
| [[File:Metro, Ponte e Porto.jpg|100px|alt=Metal bridge across a river and city centre built on a hillside]]
| [[Porto]]<br/><small>{{coord|41|8|30|N|8|37|0|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Oporto}}</small>
| {{sort|0800|Shekujt 8 deri 19}}
| {{sort|1996|755; 1996; iv}}
| {{cquote|Qyteti i Portos, i ndërtuar përgjatë kodrave me pamje nga goja e lumit Douro, është një peizazh i shquar urban me një histori 2,000 vjeçare. Rritja e vazhdueshme e saj, e lidhur me detin (romakët i dha emrin Portus ose port), mund të shihet në shumë monumente të ndryshme, nga katedralja me korin e saj romak, deri në Bursën Neoklasike dhe Kisha e Santa Clara tipike portugeze në stilin Manueline.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/755|title=Historic Centre of Oporto|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Peisazhi i kulturës Vineyard të ishullit Pico]]
| [[File:Landscape of the Pico Island Vineyard Culture.jpg|100px|alt=Vineyards with low walls built of boulders and the sea in the distance]]
| Ishullit Pico, [[Azores]]<br/><small>{{coord|38|30|48|N|28|32|28|W|region:PT_type:landmark|name=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture}}</small>
| {{sort|1500|Shekulli i 15-të}}
| {{sort|2004|1117; 2004; iii, v; 190 ha (2,445 ha)}}
| {{cquote|Vendi me siperfaqe prej 987 hektarësh në ishullin vullkanik të Pico, i dyti më i madh në arkipelagun e Azores, përbëhet nga një model i mrekullueshëm i mureve të gjata të gjata të distancuara që dalin nga brendësia dhe paralelisht me bregun shkëmbor. Muret u ndërtuan për të mbrojtur mijëra komplote të vogla, të afërta, drejtkëndëshe nga era dhe uji i detit. Dëshmia e këtij vreshtari, origjina e të cilit daton në shekullin e 15, shfaqet në asamblenë e jashtëzakonshme të fushave, në shtëpitë e hershme të shekullit të 19-të, në bodrumet e verës, kishat dhe portet. Peizazhi jashtëzakonisht i bukur i bërë nga njeriu është zona më e mirë e mbetur e një praktike të tillë, që një kohë ka qenë më të përhapur.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1117|title=Landscape of the Pico Island Vineyard Culture|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Pylli Laurel në [[Madeira]]s
| [[File:Forest Los Tilos.jpg|100px|alt=A foggy picture of the top of a very dense forest]]
| [[Madeira]]<br /><small>{{coord|32|46|0|N|17|0|0|W|region:PT_type:landmark|name=Laurisilva of Madeira}}</small>
| {{sort|0000|ska}}
| {{sort|1999|934; 1999; ix, x; 15,000 ha}}
| {{cquote|Pylli Laurel i Madeira-s është një relikt i shquar i një lloji të pyllit të përhapur më parë. Kjo është zona më e madhe e mbijetesës së pyllit të dafinës dhe besohet të jetë 90% pyje primare. Ai përmban një suitë të veçantë të bimëve dhe kafshëve, duke përfshirë shumë lloje endemike, si pëllumbi i gjatë Madeiran.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/934|title=Laurisilva of Madeira|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Manastiri i Alcobaçës]]
| [[File:Mosteiro de Alcobaça (Portugal) 2.jpg|100px|alt=Church facade integrated into a complex of white buildings with red roofs]]
| [[Alcobaça, Portugali|Alcobaça]]<br/><small>{{coord|39|33|0|N|8|58|36|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Alcobaça}}</small>
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri 18}}
| {{sort|1989|505; 1989; i, iv}}
| {{cquote|Manastiri i Santa Maria d'Alcobaça, në veri të Lisbonës, u themelua në vitin 12 nga Mbreti Alfonso I. Madhësia e saj, pastërtia e stilit të tij arkitekturor, bukuria e materialeve dhe kujdesi me të cilin u ndërtua e bëjnë këtë një Kryevepër e artit gotik Cistercian.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/505|title=Monastery of Alcobaça|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Manastiri i Batalha]]
| [[File:Batalha September 2021-53.jpg|100px|alt=Gothic church]]
| [[Batalha, Portugal|Batalha]]<br/><small>{{coord|39|39|28|N|8|49|37|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of Batalha}}</small>
| {{sort|1400|Shekull i 14-të}}
| {{sort|1983|264; 1983; i, ii; 0.98 ha (86 ha)}}
| {{cquote|Manastiri i Dominikanëve të Batalës u ndërtua për të përkujtuar fitoren e portugezëve mbi Kastilianët në betejën e Aljubarrota në 1385. Do të ishte projekti kryesor i ndërtimit të monarkisë portugeze për dy shekujt e ardhshëm. Këtu u zhvillua një stilin gotik shumë origjinale, kombëtare, ndikuar thellësisht nga arti Manueline, siç tregohet nga kryevepra e tij, Katedralja Mbretërore.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/264|title=Monastery of Batalha|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Manastiri i Jerónimos|Manastiri i Hieronymites]] dhe [[Kulla e Belémit]] në [[Lisbona|Lisbonë]]
| [[File:Jerónimos April 2009-4.jpg|100px|alt=]]<br/>[[File:Torre Belém April 2009-4a.jpg|100px|alt=White tower near the sea]]
| [[Lisbon]]<br/><small>{{coord|38|41|31|N|9|12|57|W|region:PT_type:landmark|name=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon}}</small>
| {{sort|1600|Shekujt 16 deri 17}}
| {{sort|1983|263; 1983, 2008 (extended);<ref group="nb">Extension of the buffer zone of the Tower of Belém in 2008.</ref> iii, iv; 2.66 ha (103 ha)}}
| {{cquote|Duke qëndruar në hyrje të portit të Lisbonës, Manastiri i Hieronymiteve - ndërtimi i të cilit filloi në vitin 1502 - ilustron artin portugez në të mirë të saj. Kulla e afërt e Belem, e ndërtuar për të përkujtuar ekspeditën e Vasco da Gama, është një kujtesë e zbulimeve të mëdha detare që hedhin themelet e botës moderne.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/263|title=Monastery of the Hieronymites and Tower of Belém in Lisbon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Vendet e artit në gurët parahistorike në luginën Côa]] dhe [[Siega Verde]]
| [[File:Rock Art Foz Coa 01.jpg|100px|alt=Rock carvings of animals including a horse]]
| Rajoni Douro (ndarë me [[Spain]])<br/><small>{{coord|40|41|51|N|6|39|40|W|type:landmark|name=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde}}</small>
| {{sort|0001|Paleoliti}}
| {{sort|1998|866; 1998, 2010 (extended);<ref group="nb">In 2010, it was extended to include 645 engravings in the archaeological zone of Siega Verde in Spain.</ref> i, iii}}
| {{cquote|Të dy vendet e artit prehistorik në luginën Côa (Portugali) dhe Siega Verde (Spanjë) ndodhen në brigjet e lumenjve Agueda dhe Côa, degët e lumit Douro, që dokumentojnë pushtimin e vazhdueshëm njerëzor që nga fundi i epokës paleolitike. Qindra panele me mijëra shifra shtazore (5,000 në Foz Cao dhe rreth 440 në Siega Verde) u gdhendën gjatë disa mijëvjeçarëve, duke përfaqësuar ansamblin më të shquar të artit paleolitik në gadishullin Iberik.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/866|title=Prehistoric Rock Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Universiteti i Coimbra | Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofje]]
| [[File:P1080329 Pazos da Universidade (Coimbra).jpg|100px|alt=]]
| [[Coimbra]]<br/><small>{{coord|40|12|28.12|N|8|25|32.79|W|region:PT_type:landmark|name=University of Coimbra – Alta and Sofia}}</small>
| {{sort|1200|Shekujt 12 deri në 20}}
| {{sort|2013|1387; 2013; ii, iii, iv, vi; 36 ha (82 ha)}}
| {{cquote|I vendosur në një kodër me pamje nga qyteti, Universiteti i Coimbra me kolegjet e saj u rrit dhe evoluar për më shumë se shtatë shekuj brenda qytetit të vjetër. (...) Ndërtesat e Universitetit u bënë një referencë në zhvillimin e institucioneve të tjera të arsimit të lartë në botën portugeze-folëse ku gjithashtu ushtroi një ndikim të madh në të mësuarit dhe letërsinë. Coimbra ofron një shembull të shquar të një qyteti të integruar universitar me një tipologji specifike urbane, si dhe traditat e saj ceremoniale dhe kulturore që janë mbajtur gjallë përgjatë viteve.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/1387|title=University of Coimbra – Alta and Sofia|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=23 qershor 2013}}</ref>
|}
===Lista tentativë===
Përveç vendeve të shkruara në listën e Trashëgimisë Botërore, shtetet anëtare mund të mbajnë një listë të vendeve tentative që ata mund të marrin në konsideratë për emërim. Nominimet për Listën e Trashëgimisë Botërore pranohen vetëm nëse vendi është shënuar më parë në listën paraprake.<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/|title=Tentative Lists|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=24 qershor 2013}}</ref> As of 2013, Portugal recorded 11 sites on its tentative list.<ref name="portugal"/>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;"
! scope="col" | Vendi
! scope="col" class="unsortable" | Imazhi
! scope="col" | Vendndodhja
! scope="col" | Periudha
! scope="col" | Të dhënat e UNESCO
! scope="col" class="unsortable" | Përshkrimi
! scope="col" class="unsortable" | Ref
|-
! scope="row" | Qendra Historike e [[Santarém, Portugal|Santarém]]
| [[File:Centro Histórico de Santarém 25.jpg|100px|alt=]]
| [[Santarém, Portugal|Santarém]]<br/><small>{{coord|39|14|12.27|N|8|41|8.91|W|region:PT_type:landmark|name=Historic Centre of Santarém}}</small>
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|562; 1996; mixed}}
|
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/562/|title=Historic Centre of Santarém|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Algar do Carvão]]
| [[File:Azores 7017 (7773386092).jpg|100px|alt=]]
| Ishujt Terceira, [[Azores]]<br/><small>{{coord|38|43|44|N|27|11|7|W|region:PT_type:landmark|name=Algar do Carvão}}</small>
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|565; 1996; natural}}
| {{cquote|Algar do Corvao {{sic}} ndodhet në një vullkan strombolian me dy kone (një kryesore dhe një aksidentale) dhe është 629 m e lartë. Ajo është e përbërë nga një oxhak vertikal prej i lartë 45m bëhet më i gjerë drejtim të pjerrët deri në fund të saj, me tre kulme të harkuar. Mbaron me 90m në një lagune të pijshëm, sipërfaqja mesatare e së cilës është 400m2. Në pjesën e saj më të thellë është 15 metra. Muret lejojnë infiltrimin e ujit që i jep origjinën stalagtites ({{sic}}) dhe stalagmites. Është gjithashtu e rëndësishme të referohet ekzistenca e xhamit të zi "lustër vullkanik me xhama". Komunitetet bimore i oxhakut vullkanik ka një shumëllojshmëri të madhe të specieve të cilat janë kryesisht endemike, disa janë të rralla dhe të kërcënuara dhe përfshihen në Shtojcën I nga Konventa e Bernës. Të tjerat janë të përfshirë në Listën e Kuqe të IUCN Bryophyte. }}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/565/|title=Algar do Carvão|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Furna do Enxofre]]
| [[File:Furna do Enxofre, Caminho de acesso, Santa Cruz da Graciosa, ilha Graciosa, Açores, Portugal.jpg|100px|alt=]]
| Ishulli Graciosa, [[Azores]]<!-- <br/><small>{{coord|38|43|44|N|27|11|7|W|region:PT_type:landmark|name=Furna do Enxofre}}</small> -->
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|1996|566; 1996; natural}}
| {{cquote|Është një shpellë e madhe e vendosur në kalderan e vetme të ishullit, origjina e të cilit lidhet me fazën e kolapsit dhe kullimin e një liqeni vullkanik në brendësi të kalderas. Ajo është formuar nga një kube e veçantë dhe e madhe që tregon ekzistencën e prizmave bazaltike. Lartësia maksimale e saj është 100 metra dhe diametri i saj është 150 metra. Në fund të shpellës mund të shihet një lagune e madhe. Ekziston një aktivitet i përhershëm fumarolik që nxjerr shkallen e gazrave CO², H²S, H². Ka dy vrima në këtë shpellë që lejojnë hyrjen e dritës së diellit.}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/566/|title=Furna do Enxofre|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Qyteti i [[Marvão]] dhe mali i thepisur në të cilin ndodhet
| [[File:Castelo de Marvão - Marvão no cimo dos penhascos.jpg|100px|alt=]]
| [[Marvão]]<br/><small>{{coord|39|23|39|N|7|22|36|W|region:PT_type:landmark|name=Marvão}}</small>
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2000|1428; 2000; (iv), (v)}}
| {{cquote|Aseti që po aplikon për statusin e Trashëgimisë Botërore është një simbiozë unike e karakteristikave kulturore dhe natyrore. Kjo nuk është një qendër historike, me fjalë të tjera, nuk është një lagje e lashtë urbanistike e rrethuar ndërkohë nga zhvillimi urban. Përkundrazi, është i tërë qyteti historik, me arkitekturën e pazakontë arkeologjike dhe tiparet urbane, e cila, e rrethuar nga fortifikimet e saj shkëmbore gjigande, nuk është përhapur asnjëherë, me përjashtim të shekullit të 15-të, i cili pa ndërtesën e Nossa Senhora da Estrela Convent, gjithashtu e përfshirë në aplikacion. Përveç qytetit, aplikimi domosdoshmërisht do duhet të përfshijë malin e thepisur në të cilin ndodhet, me një lartësi mesatare prej 600 m (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1428/|title=Town of Marvão and the craggy mountain on which it is located|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=25 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Ilhas Selvagens ([[Savage Islands|Selvagens Islands]])
| [[File:Selvagem Pequena - 1ago04.jpg|100px|alt=]]
| [[Funchal]], [[Madeira]]<br/><small>{{coord|30|5|43.9|N|15|56|45.7|W|region:PT_type:landmark|name=Savage Islands}}</small>
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2002|1742; 2002; (x)}}
| {{cquote|Selvagens, i përbërë nga Selvagens Grande, Selvagem Pequena dhe Ilhéu de Fora u zbuluan nga portugezët në shekullin XV (1438) dhe mbetën praktikisht të padëmtuara nga të gjitha përpjekjet për ta kolonizuar atë dhe mbeti i shkretë dhe i pabanuar deri në kohën e tashme. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1742/|title=Ilhas Selvagens (Selvagens Islands)|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Alentejo Jugperëndimore dhe Parku Natyror i Bregut Vicentine]]
| [[File:Castelejo, Costa vicentina.JPG|100px|alt=]]
| [[Alentejo]] dhe [[Algarve]]<br/><small>{{coord|37|27|0|N|8|46|0|W|region:PT_type:landmark|name=Southwest Coast}}</small>
| {{sort|0000|N/A}}
| {{sort|2004|1979; 2004; (viii), (ix), (x)}}
| {{cquote|Për shkak të pozitës së saj gjeografike, diversitetit të saj të peizazhit dhe pushtimit të kufizuar njerëzor, Bregu Jugperëndimor, një zonë ndërfarëse midis tokës dhe detit, ka zhvilluar karakteristikat e veta specifike dhe një shumëllojshmëri të habitateve që janë përgjegjës për pasurinë e florës dhe faunës së saj . Është një nga shtigjet e fundit dhe më të rëndësishme të vijës bregdetare të egra në Evropën Jugore, me zgjerime të mëdha të mbetura pothuajse të pandryshuara nga aktivitetet njerëzore dhe ndërtimi dhe përfitimi nga një densitet demografik jashtëzakonisht i ulët, megjithëse me rritjen e presionit antropik, për momentin është e kufizuar në kohë dhe hapësirë. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1979/|title=The Southwest Coast|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Pombaline Baixa]] ose qendra e Lisbonës
| [[File:Equestrian statue of King José I with Arco Triunfal da Rua Augusta 45.jpg|100px|alt=]]
| [[Lisbon]]<br/><small>{{coord|38|42|41|N|9|8|14|W|region:PT_type:landmark|name=Pombaline Downtown of Lisbon}}</small>
| {{sort|0000|18th century}}
| {{sort|2004|1980; 2004; (i), (ii), (iv), (v), (vi)}}
| {{cquote|(...) Si rezultat i shkatërrimit të pjesës më të madhe të qytetit, duke përfshirë qendrat simbolike të pushtetit, nga tërmeti i vitit 1755 - më i dhunshmi i regjistruar në histori dhe një katastrofë që në atë kohë u bë subjekt i librave letrare dhe veprave filozofike - një skemë komplekse e rindërtimit u imponua nga figura komanduese e Marqugs {{sic}} de Pombal. Ballafaquar me alternativat e ndryshme, u vendos për të rindërtuar një pjesë të qytetit nga e para, në bazë të një programi të rreptë legjislativ dhe një sërë parimesh praktike dhe metodave të frymëzuar nga portugez eksperiencë inxhinierike ushtarake dhe eksperimente urbane në territoret koloniale. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1980/|title=Pombaline Baixa or Downtown of Lisbon|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Pallati i Mafrës]], Konventa dhe Parku Kombëtar i Gjuetisë
| [[File:Mafra May 2013-2.jpg|100px|alt=]]
| [[Mafra, Portugal|Mafra]]<br/><small>{{coord|38|56|12|N|9|19|35|W|region:PT_type:landmark|name=Mafra Palace}}</small>
| {{sort|1800|18th century}}
| {{sort|2004|1981; 2004; (i), (ii), (iv)}}
| {{cquote|(...) Ndërtesa ka një prani imponuese monumentale, e cila është fryt i dizajnit të saj arkitekturor të jashtëzakonshëm, veçanërisht të pjesës qendrore, bazilikës dhe një zgjedhje e dallueshme e materialeve dhe karakteristikave dekorative, të cilat e kanë dalluar atë me një shkëlqim pothuajse unik në Evropën e asaj kohe: mermere polikromatike nga origjina të ndryshme; grupi i shquar i skulpturave në portikun e kishës - më i madhi i këtij lloji në botë, me 58 statuja mermeri të porositura nga skulptorët kryesorë romakë të kohës së tyre; dy carillons, secila me 48 këmbanat, nga Antwerp; Grupimi unik i gjashtë organeve, me repertorin e tyre, i projektuar dhe ndërtuar për të njëjtën hapësirë, ndërmjet viteve 1792 dhe 1807; Parku Mbretëror i Gjuetisë, një rrethim i madh me rreth 21 km që rrethon tokën bujqësore dhe pyllin, e cila sot është një rezervë e rëndësishme gjenetike që lulëzon një diversitet biogjenetik dhe një sërë speciesh që janë fryt i sasisë së konsiderueshme të punës që ka qenë Investuar në menaxhimin e saj.(...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1981/|title=Mafra Palace, Convent and Royal Hunting Park|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Parku pyjor i [[Karmelitasve të Shkallëzuar]], [[Pylli Buçaco]]
| [[File:Buçaco.JPG|100px|alt=]]
| [[Buçaco]]<br/><small>{{coord|40|21|0|N|8|21|0|W|region:PT_type:landmark|name=Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco}}</small>
| {{sort|1700|17th century}}
| {{sort|2004|1984; 2004; mixed}}
| {{cquote|Llogaritet 1450 metra me 950 metra, Pylli Kombëtare është i rrethuara nga një mur me disa porta të shpërndara rreth perimetrit, duke siguruar qasje në pyjet me gjethe që rrethojnë kishën, pjesë e një manastiri karmeli, një pallat monumental dhe disa ndërtesa të tjera me karakter fetar. Peizazhi kulturor i Bucacos parasheh këtë, të vetmin "botë të egër" të këtij lloji në Portugali, e cila u krijua nga Urdhri i Karmeliteve të Shkallëzuar në mes të viteve 1628 dhe 1630. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1984/|title=Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | [[Parku Natyror Arrábida]]
| [[File:Portinho da Arrábida I.jpg|100px|alt=]]
| [[Distrikti Setúbal]]<br/><small>{{coord|35|30|7.2|N|8|59|27.6|W|region:PT_type:landmark|name=Arrábida Natural Park}}</small>
| {{sort|0001|Paleolithic}}
| {{sort|2004|1985; 2004; (vii), (viii), (ix), (x)}}
| {{cquote|(...) Pamje nga Oqeani Atlantik, shpatet e Zinxhirit Arrabida mbulohen me vegjetacionin më karakteristik të rajonit - maja mesdhetare - një produkt i klimës së tij të butë, të zbutur nga Atlantiku dhe reliefi. Është një nga rajonet natyrore më të bukura dhe më interesante të ndikimit të Mesdheut dhe mbetet pothuajse i paprekur në ekuilibrin e tij natyror. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1985/|title=Arrábida|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
! scope="row" | Icnitos de Dinossáurios
| [[File:Pegadas da Serra de Aire - trilho.JPG|100px|alt=]]
| [[Komuna Ourém|Ourém]] dhe [[Komuna Sesimbra|Sesimbra]]
| {{sort|0002|Upper and Middle Jurassic}}
| {{sort|2008|5255; 2008; (vii), (viii)}}
| {{cquote|Galinha dhe Vale de Meios janë gjurmët më të mëdha të Jurassicës së Mesme me shtigje të dinosaurëve jashtëzakonisht të ruajtur mirë që dhanë informacion të gjerë dhe të pazakontë paleobiologjik dhe paleoekologjik në një kohë të hershme të evolucionit të saj. (...)}}
| align="center" |<ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5255/|title=Icnitos de Dinossáurios|publisher=[[UNESCO]]|accessdate=26 qershor 2013}}</ref>
|-
|}
=== Lokacionet ===
{{col-begin}}
{{col-3}}
;Vendet e regjistruara:
#[[Rajoni i Verës Alto Douro]]
#Zona Qendrore e qytetit të [[Angra do Heroísmo|Angra do Heroismo]] në Azores
#[[Konventa e Krishtit|Konventa e Krishtit]] në [[Tomar]]
#Peisazhi Kulturor i [[Sintra]]
#[[Qyteti kufitar garnizon i Elvas dhe fortifikimet e saj]]
#Qendra Historike e [[Évora]]
#Qendra Historike e [[Guimarães]]
#Qendra Historike e [[Porto|Oporto]]
#[[Peisazhi i kulturës Vineyard të ishullit Pico]]
#Pylli Laurel në [[Madeira]]s
#[[Manastiri i Alcobaçës]]
#[[Manastiri i Batalha]]
#[[Manastiri i Jerónimos|Manastiri i Hieronymites]] dhe [[Kulla e Belémit]] në [[Lisbona|Lisbonë]]
#[[Vendet e artit në gurët parahistorike në luginën Côa]] dhe [[Siega Verde]]
#[[Universiteti i Coimbra | Universiteti i Coimbra - Alta dhe Sofje]]
;Lista tentativë
{{numbered list|start=16
|16=[[Santarém, Portugali|Qendra Historike e Santarem]]
|17=[[Algar do Carvão]]
|18=Furna do Enxofre
|19=[[Marvão|Qyteti i Marvão dhe mali i thepisur në të cilin ndodhet]]
|20=[[Selvagens Islands|Ilhas Selvagens (Selvagens Islands)]]<ref group="nb">Group of islets located halfway between Madeira and [[Canary Islands]].</ref>
|21=[[Southwest Alentejo and Vicentine Coast Natural Park|Bregu Jugperëndimor]]<ref group="nb">Comprises the coastline stretching from São Torpes, in [[Alentejo]], to [[Burgau, Portugal|Burgau]], in the [[Algarve]].</ref>
|22=[[Qyteti i Ulët Pombaline]] i Lisbonës
|23=[[Mafra Palace|Pallati Mafra, Konventa dhe Parku Mbretëror i gjuetisë]]
|24=[[Buçaco Forest|Forest Park of the Discalced Carmelites, Buçaco]]
|25=[[Arrábida Natural Park|Arrábida]]
|26=[[ichnite|Dinosaur ichnites]]
}}
{{col-3}}
{{Location map+ |Portugalia |width=300 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore brenda Portugalisë.<ref name="portugal"/> |places=
<!-- Inscribed sites -->
{{location map~ |Portugalia |lat=41.10166 |long=-7.798889 |label='''1'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.60472 |long=-8.4175 |label='''3'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.78333 |long=-9.4166 |label='''4'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.88055 |long=-7.1633 |label='''5'''|position=left}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.5708 |long=-7.9056 |label='''6'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.4408 |long=-8.2947 |label='''7'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.1417 |long=-8.6167 |label='''8'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.55 |long=-8.97667 |label='''11'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.6578 |long=-8.8269 |label='''12'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.6919 |long=-9.2158 |label='''13'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=41.0333 |long=-7.1167 |label='''14'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=40.211183 |long=-8.429156 |label='''15'''|position=right}}
<!-- Tentative list -->
{{location map~ |Portugalia |lat=39.236741 |long=-8.685808 |mark=Green pog.svg|label='''16'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.394167 |long=-7.376667 |mark=Green pog.svg|label='''19'''|position=left}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.711389 |long=-9.137222 |mark=Green pog.svg|label='''22'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.936667 |long=-9.326389 |mark=Green pog.svg|label='''23'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=40.375386 |long=-8.364042 |mark=Green pog.svg|label='''24'''|position=right}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.502 |long=-8.991 |mark=Green pog.svg|label='''25'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.570086 |long=-8.589433 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=39.458131 |long=-8.821256 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
{{location map~ |Portugalia |lat=38.421793 |long=-9.21694 |mark=Green pog.svg|label='''26'''|position=bottom}}
}}
{{col-3}}
{{Location map+ |Azores (Portugali) |width=370 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore në ishujt Azori.<ref name="portugal"/> |places=
<!-- Inscribed sites -->
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.655 |long=-27.22 |label='''2'''|position=bottom}}
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.513 |long=-28.541 |label='''9'''|position=bottom}}
<!-- Tentative list -->
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=38.728889 |long=-27.185278 |mark=Green pog.svg|label='''17'''|position=top}}
{{location map~ |Azores (Portugali) |lat=39.027719 |long=-27.973179 |mark=Green pog.svg|label='''18'''|position=right}}
}}
{{Location map+ |Madeira (Portugali) |width=370 |float=center |caption=Vendndodhja e vendeve të Trashëgimisë Botërore në ishujt Madeira.<ref name="portugal"/> |places=
{{location map~ |Madeira (Portugali) |lat=32.766667 |long=-17 |label='''10'''|position=right}}
}}
{{col-end}}
== Shënime dhe referenca ==
{{Reflist|group="nb"}}{{Reflist|2}}
== Lidhje të jashtme ==
* [http://www.unesco.pt/ Comissão Nacional da UNESCO - Portugalia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120821140412/http://www.unesco.pt/ |date=21 gusht 2012 }} (Portugalisht) [[Kategoria:Artikuj me lidhje të jashtme në Portugalisht]]
[[Kategoria:Lista të Vendeve të Trashëgimisë Botërore]]
[[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]]
eqcq9goius5iafl07xxqj5swwlzua8h
Manastiri i Batalhas
0
215925
3059613
2667777
2026-10-26T01:33:32Z
Kent Wang
193409
Përdor figurën nga Wikidata; shtim galerie, përkthyer nga frëngjishtja; heq panoramën e dyfishuar; Batalha September 2021-17.jpg; Estátua Equestre de D. Nuno Álvares Pereira 083.jpg; Nave of Mosteiro da Batalha 104.jpg; Cloister of D. João I 034.jpg
3059613
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox vend historik
| emri = Manastiri i Batalhas
| emri_amëtar = Mosteiro da Batalha
| gjuha_amëtare = pt
| foto = {{#property:P18}}
| përshkrimi = Manastiri Batalha është një nga vendet më të rëndësishme gotike në Portugali.
| lloji = Kishë
| locmapin =
| gjer_g = 39 | gjer_m = 39 | gjer_s = 33 | gjer_dr = N
| gjat_g = 08 | gjat_m = 49 | gjat_s = 34 | gjat_dr = W
| lokacioni = [[Batalha, Portugali|Batalha]], [[Portugali]]
| sipërfaqja =
| ndërtuar =
| arkitekt =
| arkitektura =
| organi_drejtues =
| pronar =
| përcaktimi1 = WHS
| përcaktimi1_offname = Manastiri i Batalhas
| përcaktimi1_data = 1983 <small>([[World Heritage Committee|mbledhja]] e 7-të)</small>
| përcaktimi1_numri = [http://whc.unesco.org/en/list/264 264]
| përcaktimi1_lloji = Kulturor
| përcaktimi1_kriteret = i, ii
| përcaktimi1_free1name = Shteti palë
| përcaktimi1_free1value = Portugalia
| përcaktimi1_free2name = Rajoni
| përcaktimi1_free2value = Evropë dhe Amerikë e Veriut
}}
'''Manastiri i Batalhas''' ({{lang-pt|Mosteiro da Batalha}}), fjalë për fjalë ''Manastiri i Betejës'', është një manastir domenikane në famullinë civile të Batalha, në rrethin e Leirisë, në Rajonin Qendror të Portugalisë. Fillimisht dhe i njohur zyrtarisht, si ''Manastiri i Shën Marisë së Fitores'' ({{lang-pt|Mosteiro de Santa Maria da Vitória}}), u ndërtua në përkujtim të Betejës së Aljubarrota të vitit 1385 dhe do të shërbejë si kisha varrimi të mbretërve portugezë të shekullit të 15-të, të dinastisë Aviz. Ky është një nga shembujt më të mirë dhe origjinalë të arkitekturës gotike të vonshme në Portugali, e ndërthurur me stilin manuelinë.
== Historia ==
[[Skeda:Batalha September 2021-17.jpg|majtas|parapamje|280x280px|Manastiri i Santa Maria da Vitória.]]
Manastiri u ndërtua për të falënderuar Virgjërën Mari për fitoren portugeze mbi Kastilianët në betejën e Aljubarrota në vitin 1385, duke përmbushur një premtim të Mbretit John I të Portugalisë. Beteja i dha fund krizës 1383-85.
U deshën rreth një shekulli për të ndërtuar, duke filluar në 1386 dhe duke përfunduar rreth vitit 1517, që përfshin mbretërimin e shtatë mbretërve. U deshën përpjekjet e pesëmbëdhjetë arkitektëve (''Mestre das Obras da Batalha''), por për shtatë prej tyre titulli nuk ishte më shumë se një titull nderi i dhuruar. Ndërtimi kërkonte një përpjekje të madhe, duke përdorur burime të jashtëzakonshme të burrave dhe materialeve. Teknika të reja dhe stile artistike, të panjohura deri tani në Portugali, u vendosën.
[[Skeda:Cloister of D. João I 034.jpg|djathtas|parapamje|280x280px|Salla e manastirit të manastirit.]]
Puna filloi në 1386 nga arkitekti portugez Afonso Domingues i cili vazhdoi deri në 1402. Ai e hartoi planin dhe shumë nga strukturat në kishë dhe në manastir janë veprimi i tij. Stili i tij ishte në thelb Gotike Rayonant, megjithatë ka ndikime nga Periudha Perpendikulare Angleze. Ka ngjashmëri me fasadën e York Minster dhe si dhe disa pjesë të tjera me katedralen Canterbury.
Ai u pasua nga Huguet nga 1402 në 1438. Ky arkitekt, i cili me gjasë kishte origjinë katalunase, paraqiti stilin e stilit gotik Flamboyant. Kjo manifestohet në fasadën kryesore, në kupolën katror, në Faltoren e Themeluesit, në strukturën themelore të Kishave të Papërsosura dhe në skajet veriore dhe lindore të manastirit kryesor. Ai ngriti lartësinë e sallës në 32.46 m. Duke ndryshuar përmasat që ai bëri, brendësia e kishës duket edhe më e ngushtë. Ai gjithashtu përfundoi transeptin, por vdiq para se të mund të përfundojë Faltorja e Papërsosur.
[[Skeda:Estátua Equestre de D. Nuno Álvares Pereira 083.jpg|majtas|parapamje|280x280px|Pamje anësore e manastirit dhe statujës së Nuno Álvares Pereira.<br>
]]
Gjatë sundimit të Afonso V të Portugalisë, arkitekti portugez Fernão de Évora vazhdoi ndërtimin midis vitit 1448 dhe 1477. Ai shtoi katedralen e Afonso V. Ai u pasua nga arkitekti Mateus Fernandes i Vjetri në periudhën 1480-1515. Ky mjeshtër i stilit Manueline punoi në portalin e Kishës së Papërsosur. Së bashku me të famshmin Diogo Boitac ai realizoi vizatimet e arkadave në ''Claustro Real''. Puna në manastir vazhdoi në sundimin e Gjonit III të Portugalisë me shtimin e tribunës së Rilindjes (1532) nga Joao de Castilho. Ndërtimi ndaloi, kur mbreti vendosi të vinte të gjitha përpjekjet e tij në ndërtimin e Manastirit Jerónimos në Lisbonë.
Tërmeti i vitit 1755 bëri disa dëme, por dëme shumë më të mëdha u shkaktuan nga trupat napoleonike të Marshall Massenës, që e shkarkuan dhe dogjën kompleksin në 1810 dhe 1811. Kur Dominikanët u dëbuan nga kompleksi më 1834, kisha dhe manastiri u braktisën Dhe u la të bjerë në rrënojat.
Në 1840, mbreti Ferdinand II i Portugalisë filloi një program restaurimi të manastirit të braktisur dhe të shkatërruar, duke shpëtuar këtë xhevahir të arkitekturës gotike. Restaurimi do të zgjaste deri në vitet e hershme të shekullit të 20-të. Një nga arkitektët e fundit ishte mjeshtri i gurit Jose Patrocinio de Sousa përgjegjës për rindërtimin e manastirit. Është shpallur një monument kombëtar në vitin 1907. Në vitin 1980 manastiri u shndërrua në një muze.
Konventa Batalha u shtua në 1983 nga UNESCO në listën e saj të vendeve të Trashëgimisë Botërore.
== Arkitektura ==
[[Skeda:BatalhaPortal2.jpg|djathtas|parapamje|227x227px|Detaj i portalit kryesor me'' tympanum'' dhe ''archivolts''<br>
]]
[[Skeda:Nave of Mosteiro da Batalha 104.jpg|djathtas|parapamje|227x227px|Nave dhe kori]]
Manastiri qëndron larg nga të gjithë qytetin, dhe ndonëse disa nuk e pëlqejnë vendosjen e hoteleve të reja nga ana e saj, ata gjithmonë mund të shijojnë shtëpitë interesante të shekullit të 18-të, dritaret "gijotinë" dhe portalin madhështor Manueline të kishës kryesore. Kjo është një nga pjesët më interesante të arkitekturës gotike dhe Manueline brenda vendit.
Manastiri i zbukuruar është ndërtuar me gurë gëlqerorë nga Porto de Mós, që janë bërë okër të verdhë gjatë kohës. Ajo ka një stil origjinal portugez, një përzierje e arkitekturës gotike rayonnant dhe flamboyant të kombinuar me elementë të fuqishëm të Perpendikularit Anglez, që i gjen paralelisht në disa vende në Evropë. Ashtu si me të gjitha kishat dominikane, kjo kishë nuk ka kullë të kambanës.
== Galeria ==
<gallery mode="packed">
Exterior of Mosteiro da Batalha 076.jpg|Fasada kryesore
Batalha September 2021-56.jpg|Portali kryesor dhe dritarja sipër tij
Batalha September 2021-41.jpg|Statuja kalorësiake e Nuno Álvares Pereira
Nave of Mosteiro da Batalha 091.jpg|Naosi i kishës
Tombs of King John I of Portugal and Philippa of Lancaster 097.jpg|Varri i João I dhe Filipës së Lancasterit
Vault of Capela do Fundador 101.jpg|Qemeri i Kapelës së Themeluesit
Capelas Imperfeitas (Mosteiro da Batalha) 111.jpg|Brendësia e kapelave të papërfunduara
Batalha September 2021-6.jpg|Portali i kapelave të papërfunduara
Cloister of D. João I 060.jpg|Klaustri i João I
Lavabo of Mosteiro da Batalha 059.jpg|Lavaboja e klaustrit
Gargoyles in Mosteiro da Batalha 042.jpg|Garguj
</gallery>
== Referime ==
* {{Citation|title=Monastery of Batalha: English guide}}
* {{Citation|title=[[Grove Dictionary of Art]]|year=1996}}
* {{Citation|title=The Rough Guide to Portugal}}
* {{Citation|title=Portugal - De Arbeiderspers}}
== Lidhje të jashtme ==
{{commons|Mosteiro da Batalha}}
* [http://www.photojpl.com/cloisters-of-batalha-monastery-in-portugal-a-world-heritage-site/-/KoebKCQVlf/ Turne virtual i manastirit Batalha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021191228/http://www.photojpl.com/cloisters-of-batalha-monastery-in-portugal-a-world-heritage-site/-/KoebKCQVlf/ |date=21 tetor 2014 }}
* [http://www.fundacao-aljubarrota.pt Fundação Batalha de Aljubarrota]
* [http://evenmoreseniorbushe.wordpress.com/2013/05/18/batalha-monastery Fotot e manastirit të Batalhas]
[[Kategoria:Trashëgimi botërore në Portugali]]
rcim3v5sb8u0g7n6xe1kypdh6lvabjx
Euller
0
234650
3059690
1826347
2026-10-26T08:50:40Z
Yuilo
194957
https://www.transfermarkt.fr/euller/nationalmannschaft/spieler/145710/verein_id/3439
3059690
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
|name=Euller
|image=
|fullname=Euller Elias de Carvalho
|birth_date={{birth date and age|15|3|1971}}
|birth_place=[[Felixlândia]], [[Brazil]]
|position=[[Sulmuesi (futboll)|Sulmues]]
|currentclub=
|clubnumber=
|years1=1991-1993
|clubs1=[[América FC|América]]
|caps1=
|goals1=
|years2=1994
|clubs2=[[São Paulo FC|São Paulo]]
|caps2=
|goals2=
|years3=1995-1996
|clubs3=[[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]]
|caps3=
|goals3=
|years4=1997
|clubs4=[[SE Palmeiras|Palmeiras]]
|caps4=
|goals4=
|years5=1998
|clubs5=[[Tokyo Verdy|Verdy Kawasaki]]
|caps5=
|goals5=
|years6=1999
|clubs6=[[SE Palmeiras|Palmeiras]]
|caps6=
|goals6=
|years7=2000-2002
|clubs7=[[CR Vasco da Gama|Vasco da Gama]]
|caps7=
|goals7=
|years8=2002-2003
|clubs8=[[Kashima Antlers]]
|caps8=
|goals8=
|years9=2004
|clubs9=[[AD São Caetano|São Caetano]]
|caps9=
|goals9=
|years10=2005
|clubs10=[[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]]
|caps10=
|goals10=
|years11=2006-2007
|clubs11=[[América FC|América]]
|caps11=
|goals11=
|nationalyears1=2000–2001
|nationalteam1={{BRAf}}
|nationalcaps1=7
|nationalgoals1=3
}}
'''Euller''' (lindur më [[15 Mars]] [[1971]]) është një ish-[[futbolli]]st [[Brazil|brazilian]].
==Kombëtarja==
Për [[Kombëtarja braziliane e futbollit|reprezentacionin brazilian]] ka luajtur 7 ndeshje.
==Statistikat==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!colspan=3|{{BRAf}}
|-
!Vite!!Ndeshje!!Gola
|-
|2000||1||1
|-
|2001||6||2
|-
!Gjithsej||7||3
|}
==Lidhje të jashtme==
*[http://www.national-football-teams.com/player/10127/Euller.html National Football Teams]
[[Kategoria:Lindje 1971]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Futbollistë brazilianë]]
[[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren braziliane]]
0pnw4brbhp93k356nby8tz2jly8ckzp
Ayça Ayşin Turan
0
240153
3059668
3058283
2026-10-26T05:10:52Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059668
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Ayça Ayşin Turan
| image =
| title =
| birth_date = {{Birth date and age|25|10|1992}}
| birth_place = [[Sinop]], [[Turqi]]
| education = [[Istanbul University]]
| occupation = Aktore
| years_active = 2011–tani
| partner = [[Alp Navruz]]
}}
'''Ajça Ajsha Turan''' (lindi më 25 tetor 1992) është aktore turke.
==Jeta e hershme==
Nëna e Turan është nga qyteti i [[Sinopi]]t. Familja e saj nga ana e nënës emigroi nga [[Selaniku]] drejt Turqisë kontinentale pas pushtimit grek të qytetit, në kohën e rënies së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Babai i saj është nga [[Kastamonu]].<ref>{{Cite web|title=Ayça Ayşin Turan: 'İstanbul'a ilk geldiğimde çok ağladım' – Hayat Haberleri|url=https://www.hurriyet.com.tr/galeri-ayca-aysin-turan-istanbula-ilk-geldigimde-cok-agladim-40274772|access-date=12 prill 2021|website=hurriyet.com.tr|language=tr}}</ref> Ajo është më e vogla nga shtatë fëmijët e familjes (pesë djem dhe dy vajza).
Turan u interesua për aktrimin dhe violinën që në moshë të re. Më vonë, ajo studioi për film në Departamentin e Radios, Televizionit dhe Kinemasë, në Fakultetin e Komunikimit të [[Universiteti i Stambollit|Universitetit të Stambollit]].<ref>[https://www.ensonhaber.com/galeri/ayca-aysin-turan-bilinmeyenlerini-anlatti "Ayça Ayşin Turan bilinmeyenlerini anlattı"]. ''Ensonhaber.com''.</ref><ref name="sozcu.com.tr">{{Cite web |url=http://hayat.sozcu.com.tr/ayca-kamera-onunde-sinirlarim-var-33686/ |title=Ayça: Kamera önünde sınırlarım var |publisher=Sözcü Hayat |date=1 shkurt 2015 |access-date=1 mars 2022 |language=tr |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828034321/http://hayat.sozcu.com.tr/ayca-kamera-onunde-sinirlarim-var-33686/ |archive-date=28 gusht 2017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://biyografisi.blogspot.com/2014/10/ayca-aysin-turan-kimdir-yasi-boyu-kilosu-filmleri.html|title=Güncel Biyografi Sitesi: Karagül Ada (Ayça Ayşin Turan) Boyu, Kilosu, Yaşı|last=Admin|access-date=3 gusht 2015|archive-date=20 tetor 2020|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020060158/http://biyografisi.blogspot.com/2014/10/ayca-aysin-turan-kimdir-yasi-boyu-kilosu-filmleri.html|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan "Gözleri çocuk maviliğinde bir deniz: Ayça Ayşin Turan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180302044451/http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan |date=2 mars 2018 }}.</ref>
==Filmografia==
{| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%"
|-
! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Filmat
|-
! Viti
! Titulli
! Roli
! Shënime
|-
| 2015
| ''[[Sevimli Tehlikeli]]''
| Zelish
| rowspan="4"| Roli kryesor
|-
| 2024
| ''Sevmek Yüzünden''
| Idil
|-
| 2025
| ''[[Bugün Güzel (film 2025)|Bugün Güzel]]''
|-
| Së shpejti
| ''Al Beni Baba''
| Nazllë
|-
! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Serialet
|-
! Viti
! Titulli
! Roli
! Shënime
! Kanali
|-
| 2011-2012
| ''[[Dinle Sevgili]]''
| Gylfem
| rowspan="2"|Roli mbështetës
| rowspan="2"|[[NOW (kanal televiziv)|FOX]]
|-
| 2013-2016
| ''[[Karagül]]''
| Ada Shamverdi
|-
| 2016
| ''[[Altınsoylar]]''
| Burxhu Kapan
| Roli kryesor
| rowspan="2"| [[Kanal D]]
|-
| 2017-2018
| ''[[Meryem (serial)|Meryem]]''
| Merjem Akça
| rowspan="3"| Roli kryesor
|-
| 2020
| [[Zemheri (dizi)|''Zemheri'']]
| Firuze Pënar
| rowspan="2"| [[Show TV]]
|-
| 2020-2021
| ''[[Arıza (serial)|Arıza]]
| Halide Gyrkan
|-
| rowspan="2"| 2021
| ''[[Menajerimi Ara]]''
| Vetë ajo
| Roli mysafir
| rowspan="2"| [[Star TV]]
|-
| ''[[Ada Masalı]]''
| Haziran Sedefli
| Roli kryesor
|-
| 2023
| ''[[Kader Bağları]]''
| Sevda Gynesh
| rowspan="2"| Roli kryesor
| [[NOW (kanal televiziv)|FOX]]
|-
| 2026-duke vazhduar
| ''[[Muhtemel Aşk]]''
| Defne Derin
| [[Show TV]]
|-
! colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Filma dhe seriale interneti
|-
! Viti
! Titulli
! Roli
! Shënime
! Platforma
|-
| 2018-2020
| ''[[Hakan: Muhafız]]''
| Leyla Sanxhak
| rowspan="5"| Roli kryesor
| rowspan="2"| [[Netflix]]
|-
| 2023
| ''[[Sen İnandır]]''
| Sahra
|-
| 2024
| ''39 Derecede Aşk''
| Av. Kumru Tanyas
| [[Amazon Prime]]
|-
| 2025-2026
| ''Vicdansız''
| Vixhdan / Arzu
| [[beIN Connect (Turqi)|beIN CONNECT]]
|-
| Së shpejti
| ''Rüzgarlı Pazar''
| Nimet
| [[tabii]]
|}
==Çmimet dhe nominimet==
{| class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="font-size:90%"
|-
!Viti
!Çmimi
!Kategoria
!Puna
!Rezultati
!Referime
|-
|2019
|İstanbul Üniversitesi 3. 1453 Ödülleri
|Aktorja e Vitit
|
|{{won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/iu-1453-odullerinde-yilin-haber-sitesi-trthabercom-412144.html|title=İÜ 1453 Ödülleri'nde Yılın Haber Sitesi trthaber.com|date=16 prill 2019|website=www.trthaber.com|access-date=2 janar 2024|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326070323/https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/iu-1453-odullerinde-yilin-haber-sitesi-trthabercom-412144.html|archive-date=26 mars 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/televizyon/odul-gecesi-41186409|title=Ödül gecesi|date=18 prill 2019|website=www.hurriyet.com.tr|access-date=2 janar 2024|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240102235123/https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/televizyon/odul-gecesi-41186409|archive-date=2 janar 2024}}</ref>
|-
|2020
|8. Ayaklı Gazete Ödülleri
|Aktorja më e Mirë në një Serial Digjital/interneti
|
|{{won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/galeri-ayakli-gazete-tv-yildizlari-odulleri-sahiplerini-buldu-kirmizi-halida-siklik-yarisi-41419983|title=Ayaklı Gazete TV Yıldızları Ödülleri sahiplerini buldu! Kırmızı halıda şıklık yarışı|date=15 janar 2020|website=www.hurriyet.com.tr|access-date=2 janar 2024|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20240102235123/https://www.hurriyet.com.tr/galeri-ayakli-gazete-tv-yildizlari-odulleri-sahiplerini-buldu-kirmizi-halida-siklik-yarisi-41419983|archive-date=2 janar 2024}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2021
| rowspan="3" |[[47. Altın Kelebek Ödülleri]]
|Aktorja më e Mirë
|''[[Arıza (serial)|Arıza]]''
|{{nom}}
|
|-
|Aktorja më e Mirë në një Komedi Romantike
| rowspan="2" |''[[Ada Masalı]]''
|{{won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/iste-47-pantene-altin-kelebek-odulleri-toreninin-yildizlari-41955465|title=İşte 47. Pantene Altın Kelebek Ödülleri Töreni’nin yıldızları|date=7 dhjetor 2021|website=www.hurriyet.com.tr|access-date=2 janar 2024|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207073124/https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/magazin/iste-47-pantene-altin-kelebek-odulleri-toreninin-yildizlari-41955465|archive-date=7 dhjetor 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/47-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-1890405|title=47. Altın Kelebek Ödülleri sahiplerini buldu|date=12 qershor 2021|website=www.cumhuriyet.com.tr|access-date=2 janar 2024|language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104174910/https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/47-altin-kelebek-odulleri-sahiplerini-buldu-1890405|archive-date=4 janar 2022}}</ref>
|-
|Çifti më i Mirë i Serialit <small>(me [[Alp Navruz]])</small>
|{{nom}}
|
|}
==Referime==
{{reflist}}
==Lidhje të jashtme==
* [https://www.imdb.com/name/nm5645823/ Ayça Ayşin Turan] në [[IMDb]]
[[Kategoria:Lindje 1992]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Njerëz nga Stambolli]]
[[Kategoria:Aktorë turq]]
9oeiu6go5ykxci4q8r0exssblh0ypq4
Përdoruesi diskutim:Rinazh
3
250105
3059643
3057340
2026-10-26T04:18:34Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Përdoruesi diskutim:Rinazh/Arkivi 1]]
3059643
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Përdoruesi diskutim:Rinazh/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
<div style="float:left; border:1px solid lightgrey; padding:10px 20px; margin-bottom:10px;">
<div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0 0 .6em 0; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;">
Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div>
{|
| style="padding-right:20px; vertical-align:top;" |
Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt.
Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ.
Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd.
Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]].
Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja.
Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] ([[Përdoruesi_diskutim:Olsi|diskutimet]]) 9 gusht 2018 16:55 (CEST)
| style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey; vertical-align:top;" | Në ndihmën tënde janë faqet:
* [[Wikipedia:Pesë shtyllat]]
* [[Wikipedia:Fillimi]]
* [[Wikipedia:Ndihmë]]
* [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]]
<br />
[[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]]
|}
</div>
<br style="clear:both;" />
afqr26d8js54fcu0trwst3jvvkmwzv2
Diskutim:Ayça Ayşin Turan
1
258616
3059669
3054507
2026-10-26T05:10:53Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059669
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ayça Ayşin Turan]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2387798 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150925193632/http://biyografisi.blogspot.com/2014/10/ayca-aysin-turan-kimdir-yasi-boyu-kilosu-filmleri.html?m=1 për lidhjen http://biyografisi.blogspot.com/2014/10/ayca-aysin-turan-kimdir-yasi-boyu-kilosu-filmleri.html?m=1.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2022 04:29 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ayça Ayşin Turan]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3054506 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180302044451/http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan për lidhjen http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 tetor 2026 01:43 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ayça Ayşin Turan]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059668 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180302044451/http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan për lidhjen http://www.ranini.tv/ozel/6471/2/gozleri-cocuk-maviliginde-bir-deniz-ayca-aysin-turan.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 06:10 (CET)
ta5dicoh639esiugnbtox0w7c5j0wvd
Diskutim:Arkitekti
1
266314
3059621
1989127
2026-10-26T02:44:10Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059621
wikitext
text/x-wiki
== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Arkitekti]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989126 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20091009044611/http://www.uia-architectes.org/texte/england/Menu-1/0-pourquoi-new.html te http://www.uia-architectes.org/texte/england/Menu-1/0-pourquoi-new.html
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 16:08 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitekti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059620 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110731123641/http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm për lidhjen http://nslegislature.ca/legc/bills/60th_1st/3rd_read/b115.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 03:44 (CET)
a5ch6uirn4ihjmrt7bl85zrldieebhm
Diskutim:Arthur Schopenhauer
1
266349
3059633
2485044
2026-10-26T04:00:48Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059633
wikitext
text/x-wiki
== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Arthur Schopenhauer]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1989225 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.geocities.com/c_ansata/Women.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20081029052257/http://www.schopenhauersource.org/type_list.php?type=manuscript te http://www.schopenhauersource.org/type_list.php?type=manuscript
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 16:29 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arthur Schopenhauer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069429 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20010428073904/http://www.geocities.com/c_ansata/Women.html për lidhjen http://www.geocities.com/c_ansata/Women.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081029052257/http://www.schopenhauersource.org/type_list.php?type=manuscript për lidhjen http://www.schopenhauersource.org/type_list.php?type=manuscript.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150424113720/http://www.schopenhauersource.org/ për lidhjen http://www.schopenhauersource.org/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2020 09:55 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arthur Schopenhauer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485043 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20021215085620/http://www.coolhaus.de/art-of-controversy/ për lidhjen http://coolhaus.de/art-of-controversy/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 02:30 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arthur Schopenhauer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059632 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090103051721/http://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl322 për lidhjen http://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl322.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 05:00 (CET)
2gial5cdb3s5upbvo3g4xkrd1m0iy0o
Diskutim:Columbia Law School
1
266581
3059714
2529094
2026-10-26T11:46:26Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059714
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Columbia Law School/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Columbia Law School]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059713 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130802041624/http://www.leiterrankings.com/jobs/2008job_biglaw.shtml për lidhjen http://www.leiterrankings.com/jobs/2008job_biglaw.shtml.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 12:46 (CET)
8hrd7q7osty5958f831m5whqtos6s9j
Diskutim:Cornell Law School
1
266585
3059716
3058146
2026-10-26T11:50:26Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059716
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Cornell Law School/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell Law School]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058145 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304202129/http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf për lidhjen http://www.lawschool.cornell.edu/careers/aboutus/upload/ABA-Class-of-2014-Summary.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 09:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell Law School]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059715 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100428052435/http://www.lawschool.cornell.edu/about/timeline/ për lidhjen http://www.lawschool.cornell.edu/about/timeline/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160321073741/http://www.lawschool.cornell.edu/about/ABA-Consumer-Information.cfm për lidhjen http://www.lawschool.cornell.edu/about/ABA-Consumer-Information.cfm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 12:50 (CET)
415pj33uzcl5az4ifxth6uaquek55l1
Diskutim:Ivan Rakitić
1
267284
3059645
3056263
2026-10-26T04:19:35Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ivan Rakitić/Arkivi 1]]
3059645
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ivan Rakitić/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
hrt1ng5il2ichbyva4txnoyet4mfj4e
Diskutim:Laert Vasili
1
267743
3059647
3056433
2026-10-26T04:19:56Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Laert Vasili/Arkivi 1]]
3059647
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Laert Vasili/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
7q50gqulio6tfv7ba8p0mcn13s54kc1
Diskutim:Vinkovci
1
269125
3059497
2490163
2026-10-25T15:40:03Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059497
wikitext
text/x-wiki
== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Vinkovci]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997341 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100416080111/http://grad-vinkovci.com/ te http://www.grad-vinkovci.com/
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:40 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2117416 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.slavonija-info.com/portal/vinkovci/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 13:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182372 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050211040421/http://vinkovci.gkvk.hr/ për lidhjen http://vinkovci.gkvk.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 janar 2021 16:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090909233617/http://www.kk-vinkovci.hr/ për lidhjen http://www.kk-vinkovci.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 17:12 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059496 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091008043626/http://vinkovci.com.hr/ për lidhjen http://vinkovci.com.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 16:40 (CET)
cwccdqdlfilohnysan89itc9uceg4zo
3059619
3059497
2026-10-26T02:16:53Z
MajavahBot
122738
Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.
3059619
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Vinkovci/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Vinkovci]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997341 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100416080111/http://grad-vinkovci.com/ te http://www.grad-vinkovci.com/
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:40 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2117416 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.slavonija-info.com/portal/vinkovci/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 13:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182372 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050211040421/http://vinkovci.gkvk.hr/ për lidhjen http://vinkovci.gkvk.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 janar 2021 16:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090909233617/http://www.kk-vinkovci.hr/ për lidhjen http://www.kk-vinkovci.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 17:12 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059496 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091008043626/http://vinkovci.com.hr/ për lidhjen http://vinkovci.com.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 16:40 (CET)
i1bm4i3lbf9nfm8mt0j7kzd42o5ojvi
3059649
3059619
2026-10-26T04:20:50Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Vinkovci/Arkivi 1]]
3059649
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Vinkovci/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059496 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091008043626/http://vinkovci.com.hr/ për lidhjen http://vinkovci.com.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 16:40 (CET)
ryuaubs1pl2gehr7gos5exxe9g9h3pd
Diskutim:William Rowan Hamilton
1
269167
3059501
2680869
2026-10-25T16:51:39Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059501
wikitext
text/x-wiki
== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[William Rowan Hamilton]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997458 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030413222044/http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html te http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Hamilton.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20030814154355/http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm te http://www.engr.iupui.edu/~orr/webpages/cpt120/mathbios/hamil.htm
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20031001052010/http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm te http://31.1911encyclopedia.org/H/HA/HAMILTON_SIR_WILLIAM_ROWAN.htm
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20130616062320/http://www.hamilton2005.ie/ te http://www.hamilton2005.ie/
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:58 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2386958 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130530194018/http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/ për lidhjen http://www.maths.soton.ac.uk/EMIS/classics/Hamilton/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 janar 2022 23:27 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2680868 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151231173230/http://www.hamilton.tcd.ie/ për lidhjen http://www.hamilton.tcd.ie/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 gusht 2024 08:39 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[William Rowan Hamilton]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059500 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060511175326/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9 për lidhjen http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05230001&seq=9.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 17:51 (CET)
6qld7mgks0ghj0y7xu1yvipckjntn77
Diskutim:Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 2009
1
269215
3059539
3000471
2026-10-25T19:08:43Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059539
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Zgjedhjet parlamentare në Shqipëri, 2009/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 2009]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3000470 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://archive.today/20130111064155/http://www.javno.com/en/world/clanak.php?id=224229 me https://web.archive.org/web/20211208224727/http://www.javno.com/en/world/clanak.php?id=224229 te lidhja http://www.javno.com/en/world/clanak.php?id=224229.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 qershor 2026 05:18 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zgjedhjet kuvendore në Shqipëri, 2009]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059538 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303233608/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2009/05/17/nb-08 për lidhjen http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/newsbriefs/2009/05/17/nb-08.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 20:08 (CET)
jdwdnl27h2v4gxn5bng0y5mx2fianmw
Diskutim:Banka Qendrore e Kosovës
1
269909
3059673
3025045
2026-10-26T05:48:43Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059673
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Banka Qendrore e Kosovës/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banka Qendrore e Kosovës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059672 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141031183302/http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/articles/2002/08/020805-ZORAN-001 për lidhjen http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/articles/2002/08/020805-ZORAN-001.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130326020816/http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2002/01/020102-SVETLA-001 për lidhjen http://setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2002/01/020102-SVETLA-001.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 06:48 (CET)
31kpzxkx8i1dl3zcumzlkuafso5vd83
Diskutim:Herbert Spencer
1
270510
3059651
3056451
2026-10-26T04:21:20Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Herbert Spencer/Arkivi 1]]
3059651
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Herbert Spencer/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
kfhwcakvuwubucjooby95z02s4j86zz
Përdoruesi:Fallbackintoreality
2
277830
3059594
2909574
2026-10-25T23:28:57Z
Fallbackintoreality
102113
3059594
wikitext
text/x-wiki
{{/Kreu}}{{/Nav}}{{Clear}}
{{#ifexist: {{Infobox Wikipedia user}} |
{{Infobox Wikipedia user
| status = Active
| real_name = Arbër Lezi
| gender = Mashkull
| pronoun = ai/atij
| languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]]<br>[[Anglisht]]
| country = [[Kosovë]]
| timezone = [[UTC+1]]
| nationality = [[Shqiptarët e Kosovës]]
| university = [[Universiteti i Prizrenit]]
| hobbies = {{Plainlist|
* Video montazhi
* Redaktimi i wiki-ve
* Dizajni grafik
* Skicimi}}
| religion = [[Agnosticizmi]]
| shows = {{collapsible list|title=Amerikane|liststyle=font-style: italic;|
* Gravity Falls
* Steven Universe
* {{Tooltip|Infinity Train|Treni i Pafund}}
* {{Tooltip|Amphibia|Amfibia}}
* {{Tooltip|Sparkle On, Raven: The Life of DrillGirl|Shkëlqe, Raven: Jeta e DrillGirl-it}}
* {{Tooltip|The Owl House|Shtëpia e Bufkës}}
* Bee and Puppycat
* RWBY
* {{tooltip|The Ghost and Molly McGee|Fantazma dhe Molli MekGi}}
* {{Tooltip|Inside Job|Rreng prej Brenda}}
* {{tooltip|Moon Girl and Devil Dinosaur|Vajza e Hënës dhe Dinozauri T-Rex}}
}}
{{Collapsible list|title=Japoneze|liststyle=font-style: italic;|
* {{Tooltip|[[Serial Experiments Lain]]|Eksperimente Serike: Lain}}
* {{Tooltip|Spy x Family|Familje spiune}}
* {{Tooltip|Delicious in Dungeon|Delikatesë në Birucë}}
* {{Tooltip|I'm in Love with the Villainess|Në Dashuri me Shejtanen}}
* {{Tooltip|[[Neon Genesis Evangelion]]|Evangelioni i Shekullit të Ri}}
}}
| music = {{collapsible list|title=Të huaj|
* [[Twenty One Pilots]]
* Ado
* [[Porter Robinson]]
* LilyPichu
* Ginger Root
* Atarashii Gakko
* BluJayMix
* Bill Wurtz
* Lena Raine
* bôa
* Jamie Paige
}}
{{collapsible list|title=Shqiptarë|
* [[SYTË]]
* [[Dua Lipa]]
* [[La Fazani]]
* [[Shkodra Elektronike]]
* Sahati
}}
| website = {{URL|https://innerlmnt.neocities.org}}
| youtube = @innerlmnt
| bluesky = innerlmnt.bsky.social
}} | }}
{{Ombox
| type = content
| text = Nëse keni shqetësime (sidomos për bllokime), ju lus të më shkruani në '''faqen e diskutimit''', dhe mos më shkruani përmes rrjeteve sociale!
}}
Përshëndetje! Unë jam '''Arbri''', një wikipedian që prej vitit 2018, aktiv në Wikipedinë Shqip prej 2020-ës, dhe [[Wikipedia:Administratorët|administrator i përkohshëm]] prej 5 dhjetorit 2025 e [[Wikipedia:Kontrolluesit|kontrollues]] në Wikipedinë Shqip prej 6 dhjetorit 2023. Vij nga Kosova, [[Dialekti gegë|me gegnishten si dëshmi]]. Unë siguroj që artikujt këtu janë të cilësisë së lartë dhe të citum qysh duhet aty ku mundem. Provoj me u end nëpër artikuj të t'gjitha zhanreve, mirëpo mundeni më m'gjetë kryesisht n'artikujt rreth [[:Kategoria:Kulturë|pop kulturës]], [[:Kategoria:Media|mediave]] dhe [[:Kategoria:Seriale të animuar|animacionit]] — temat ku kam njohuri ma t'pasur. Ndihmoj në [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale%3AKontributet&target=Fallbackintoreality&namespace=10&tagfilter=&newOnly=1&hideMinor=1&start=&end=&limit=50 përkthimin dhe përshtatjen e stampave teknike] dhe dokumentacionit nga Wikipedia Anglisht në shqip, ashtu edhe në korrigjimin e përkthimeve të automatizuara. Përkthimet që i botoj shpeshherë janë ''manuale'' ({{dmth}} i përkthej vet, pa Google Translate). Unë redaktoj edhe në [[Wikidata]] për me i lidhë artikujt shqip me homologët e tyre të huaj. Zakonisht m'vesin edhe për raste [[wp:shquarësia|shquarësie]] kur krijohen artikuj të rinj.
Në kohën e lirë jam [[Montazheri|montazher]] dhe [[dizajneri grafik|dizajner grafik]]. Unë kontriboj në [[Commons:User:Fallbackintoreality|Wikimedia Commons]] me fotografi të lira amatore kudo që mundem, ose me logo të rikrijueme në format SVG që i bëj gati përmes [[Adobe Illustrator]]. Poashtu kam [https://www.flickr.com/photos/fallbackintoreality/ një profil n'Flickr] ku postoj fotografi të lira që nuk janë të gjitha të dobishme për Commons, por kanë potencial për të.
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; justify-content: space-evenly; gap: 10px; align-items: start; padding: 10px;">
{{Kontrollues në Wikipedia}} {{User sq}} {{User Kosova}} {{User en-3}} {{User de-2}} {{User tr-1}} {{User Përkthyes|en}} {{User Commons}} {{User WikiProjekti LGBT}} {{User Wikipedian For|viti=2018|muaji=3|dita=1}}
</div>{{Clear}}
[[Kategoria:Wikipedianë]]
[[en:User:Fallbackintoreality]]
[[de:Benutzer:Fallbackintoreality]]
== Shiko edhe ==
* [[/Burimet e besuara]]
iwwesky44ljnswrhqrv6td0kpfhbakr
3059595
3059594
2026-10-25T23:35:01Z
Fallbackintoreality
102113
3059595
wikitext
text/x-wiki
{{/Kreu}}{{/Nav}}{{Clear}}
{{#ifexist: {{Infobox Wikipedia user}} |
{{Infobox Wikipedia user
| status = Active
| real_name = Arbër Lezi
| gender = Mashkull
| pronoun = ai/atij
| languages = [[Gjuha shqipe|Shqip]]<br>[[Anglisht]]
| country = [[Kosovë]]
| timezone = [[UTC+1]]
| nationality = [[Shqiptarët e Kosovës]]
| university = [[Universiteti i Prizrenit]]
| hobbies = {{Plainlist|
* Video montazhi
* Redaktimi i wiki-ve
* Dizajni grafik
* Skicimi}}
| religion = [[Agnosticizmi]]
| shows = {{collapsible list|title=Amerikane|liststyle=font-style: italic;|
* Gravity Falls
* Steven Universe
* {{Tooltip|Infinity Train|Treni i Pafund}}
* {{Tooltip|Amphibia|Amfibia}}
* {{Tooltip|Sparkle On, Raven: The Life of DrillGirl|Shkëlqe, Raven: Jeta e DrillGirl-it}}
* {{Tooltip|The Owl House|Shtëpia e Bufkës}}
* Bee and Puppycat
* RWBY
* {{tooltip|The Ghost and Molly McGee|Fantazma dhe Molli MekGi}}
* {{Tooltip|Inside Job|Rreng prej Brenda}}
* {{tooltip|Moon Girl and Devil Dinosaur|Vajza e Hënës dhe Dinozauri T-Rex}}
}}
{{Collapsible list|title=Japoneze|liststyle=font-style: italic;|
* {{Tooltip|[[Serial Experiments Lain]]|Eksperimente Serike: Lain}}
* {{Tooltip|Spy x Family|Familje spiune}}
* {{Tooltip|Delicious in Dungeon|Delikatesë në Birucë}}
* {{Tooltip|I'm in Love with the Villainess|Në Dashuri me Shejtanen}}
* {{Tooltip|[[Neon Genesis Evangelion]]|Evangelioni i Shekullit të Ri}}
}}
| music = {{collapsible list|title=Të huaj|
* [[Twenty One Pilots]]
* Ado
* [[Porter Robinson]]
* LilyPichu
* Ginger Root
* Atarashii Gakko
* BluJayMix
* Bill Wurtz
* Lena Raine
* bôa
* Jamie Paige
}}
{{collapsible list|title=Shqiptarë|
* [[SYTË]]
* [[Dua Lipa]]
* [[La Fazani]]
* [[Shkodra Elektronike]]
* Sahati
}}
| website = {{URL|https://innerlmnt.neocities.org}}
| youtube = @innerlmnt
| bluesky = innerlmnt.bsky.social
}} | }}
{{Ombox
| type = content
| text = Nëse keni shqetësime (sidomos për bllokime), ju lus të më shkruani në '''faqen e diskutimit''', dhe mos më shkruani përmes rrjeteve sociale!
}}
Përshëndetje! Unë jam '''Arbri''', një wikipedian që prej vitit 2018, aktiv në Wikipedinë Shqip prej 2020-ës, dhe [[Wikipedia:Administratorët|administrator i përkohshëm]] prej 5 dhjetorit 2025 e [[Wikipedia:Kontrolluesit|kontrollues]] në Wikipedinë Shqip prej 6 dhjetorit 2023. Vij nga Kosova, [[Dialekti gegë|me gegnishten si dëshmi]]. Unë siguroj që artikujt këtu janë të cilësisë së lartë dhe të citum qysh duhet aty ku mundem. Provoj me u end nëpër artikuj të t'gjitha zhanreve, mirëpo mundeni më m'gjetë kryesisht n'artikujt rreth [[:Kategoria:Kulturë|pop kulturës]], [[:Kategoria:Media|mediave]] dhe [[:Kategoria:Seriale të animuar|animacionit]] — temat ku kam njohuri ma t'pasur. Ndihmoj në [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciale%3AKontributet&target=Fallbackintoreality&namespace=10&tagfilter=&newOnly=1&hideMinor=1&start=&end=&limit=50 përkthimin dhe përshtatjen e stampave teknike] dhe dokumentacionit nga Wikipedia Anglisht në shqip, ashtu edhe në korrigjimin e përkthimeve të automatizuara. Përkthimet që i botoj shpeshherë janë ''manuale'' ({{dmth}} i përkthej vet, pa Google Translate). Unë redaktoj edhe në [[Wikidata]] për me i lidhë artikujt shqip me homologët e tyre të huaj. Zakonisht m'vesin edhe për raste [[wp:shquarësia|shquarësie]] kur krijohen artikuj të rinj.
Në kohën e lirë jam [[Montazheri|montazher]] dhe [[dizajneri grafik|dizajner grafik]]. Unë kontriboj në [[Commons:User:Fallbackintoreality|Wikimedia Commons]] me fotografi të lira amatore kudo që mundem, ose me logo të rikrijueme në format SVG që i bëj gati përmes [[Adobe Illustrator]]. Poashtu kam [https://www.flickr.com/photos/fallbackintoreality/ një profil n'Flickr] ku postoj fotografi të lira që nuk janë të gjitha të dobishme për Commons, por kanë potencial për të.
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; justify-content: space-evenly; gap: 10px; align-items: start; padding: 10px;">
{{Kontrollues në Wikipedia}} {{User sq}} {{User Kosova}} {{User en-3}} {{User de-2}} {{User tr-1}} {{User Përkthyes|en}} {{User Commons}} {{User WikiProjekti LGBT}} {{User Wikipedian For|viti=2018|muaji=3|dita=1}} {{User firefox/browser}}
</div>{{Clear}}
[[Kategoria:Wikipedianë]]
[[en:User:Fallbackintoreality]]
[[de:Benutzer:Fallbackintoreality]]
== Shiko edhe ==
* [[/Burimet e besuara]]
opuz49q4xmsjuuguxoicurlsj9ji78h
Universitetet mesjetare
0
282864
3059462
3027596
2026-10-25T12:03:07Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059462
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Meeting_of_doctors_at_the_university_of_Paris.jpg|parapamje| Ilustrim nga një dorëshkrim i shekullit XIV që tregon një takim të doktorëve në [[Universiteti i Parisit|Universitetin e Parisit]] ]]
'''Universitetet mesjetare''' ishin [[korporata]] të organizuara gjatë [[Mesjeta|mesjetës]] për qëllime të [[Arsimi i lartë|arsimit të lartë]]. Institucionet e para në Evropën Perëndimore që konsiderohen përgjithësisht [[Universiteti|universitete]] u krijuan në Mbretërinë e Italisë (asokohe pjesë e [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorisë së Shenjtë Romake]]), Mbretërinë e Anglisë, Mbretërinë e Francës, [[Spanja|Mbretërinë e Spanjës]] dhe Mbretërinë e Portugalisë midis shekujve XI dhe XV, me qëllim të studimit të [[Shtatë artet e lira|arteve të lira]] dhe disiplinat më të larta të [[Teologjia|teologjisë]], [[Ligji|drejtësisë]] dhe [[Mjekësia|mjekësisë]].<ref name="de Ridder-Symoens 1992, 47–55">de Ridder-Symoens 1992, pp. 47–55</ref> Gjatë shekullit XIV pati një rritje të numrit të universiteteve dhe kolegjeve në Evropë.<ref>{{Cite book|title=Life in the medieval university|url=https://archive.org/details/lifeinmedievalun0000robe|last=Rait|first=Robert S. Rait|publisher=Cambridge: University Press|year=1931|language=en}}</ref> Këto [[Universiteti|universitete]] kanë evoluar nga disa [[shkolla]] shumë të vjetra të njohura si [[shkollat e katedraleve]] dhe [[shkollat e manastireve]], prandaj edhe është e vështirë të përcaktohet data e saktë e transformimit të tyre në universitete të mirëfillta dhe të vërteta mesjetare, megjithëse listat e ''studimeve të përgjithshme (studium generale)'' për arsimin e lartë në Evropë të mbajtura nga Vatikani janë një udhëzues i dobishëm.
== Përmbledhje ==
Edhe vetë termi ''universitas'' fillimisht përdorej vetëm për esnafet [[Skolastika|skolastike]] e që ishin, korporata të studentëve dhe mjeshtërve (masters) dhe ishte një emërtim që vazhdimisht ndryshonte, si ''Universitas magistrorum,'' ''Universitas scholarium,'' ose ''Universitas magistrorum et scholarium.'' Përfundimisht, aty kah fundi i shekullit XIV, termi filloi të shfaqej vetvetiu duke nënkuptuar ekskluzivisht një bashkësi vetërregulluese të mësimdhënësve dhe studiuesve të njohur dhe të sanksionuar nga autoriteti civil, mbretëror ose kishtar.<ref>Encyclopædia Britannica: History of Education. The development of the universities.</ref>
Që nga periudha e hershme moderne e tutje, kjo formë organizative e stilit perëndimor u përhap gradualisht nga perëndimi mesjetar latin në të gjithë globin, duke zëvendësuar përfundimisht të gjitha institucionet e tjera të arsimit të lartë mesjetar dhe duke u bërë modeli kryesor i arsimit të lartë.
Universiteti përgjithësisht vlerësohet si një institucion zyrtar që e ka origjinën në periudhën mesjetare.<ref>{{Cite book|last=Rüegg|first=Walter|chapter=Foreword. The University as a European Institution|title=A History of the University in Europe|volume=1: Universities in the Middle Ages|publisher=Cambridge University Press|year=1992|isbn=0-521-36105-2|pages=XIX–XX|language=en}}</ref><ref>{{Harvnb|Verger|1999}}</ref> Duhet theksuar se para themelimit të universiteteve, arsimi i lartë evropian u zhvillua për qindra vjet në [[shkollat e katedraleve]] ose [[shkollat e manastireve]] (''scholae monasticae''). Provat e këtyre institucioneve pararendëse të universiteteve të mëvonshme në shumë vende datojnë që nga shekulli VI.<ref>{{Cite book|last=Riché|first=Pierre|year=1978|title=Education and Culture in the Barbarian West: From the Sixth through the Eighth Century|location=Columbia|publisher=University of South Carolina Press|isbn=0-87249-376-8|pages=126–7, 282–98|language=en}}</ref>
Disa studiues si Syed Farid Alatas kanë tërhequr disa paralele midis [[Medreseja|medreseve mesjetare]] islame dhe [[Kolegji|kolegjeve mesjetare]] evropiane duke konstatuar kështu se universitetet e para në Evropë, në njëfarë mase ishin paraqitur si rezultat i ndikimit të medreseve në Al-Andalusi dhe Emiratin e Siçilisë.<ref>{{Cite journal|last=Alatas|first=S. F.|year=2006|title=From Jami'ah to University: Multiculturalism and Christian–Muslim Dialogue|url=https://zenodo.org/record/29439|journal=Current Sociology|volume=54|issue=1|pages=112–132 [123–4]|doi=10.1177/0011392106058837|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923024727/https://zenodo.org/record/29439/files/6.1From_Jamiah_to_University.pdf|archive-date=2017-09-23|language=en}}</ref> Megjithatë, studiues të tjerë si George Makdisi, Toby Huff dhe Norman Daniel, e kanë vënë në dyshim këtë konstatim, duke përmendur mungesën e provave për një transmetim aktual nga bota islame në Evropën e krishterë duke theksuar këtu ndryshimet në strukturën, metodologjitë, procedurat dhe programet mësimore e ligjore të "kolegjit islamik" (''medrese'') kundrejt universitetit evropian.<ref>{{Cite journal|last=Makdisi|first=George|year=1970|title=Madrasa and University in the Middle Ages|journal=Studia Islamica|volume=32|issue=32|pages=255–264 [p. 264]|doi=10.2307/1595223|jstor=1595223|quote=Thus the university, as a form of social organization, was peculiar to medieval Europe. Later, it was exported to all parts of the world, including the Muslim East; and it has remained with us down to the present day. But back in the middle ages, outside of Europe, there was nothing anything quite like it anywhere.|language=en}}</ref><ref>The scholarship on these differences is summarized in {{Cite book|first=Toby|last=Huff|title=Rise of Early Modern Science|edition=2nd|pages=149–159; pp. 179–189|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Daniel|first=Norman|year=1984|title=Review of ''The Rise of Colleges. Institutions of Learning in Islam and the West'' by George Makdisi|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=104|issue=3|pages=586–588 [p. 587]|doi=10.2307/601679|jstor=601679|language=en}}</ref> Në botën islame universiteti i parë konsiderohet të jetë [[Universiteti Zejtune|Universiteti ez-Zituna]] në [[Tunizia|Tunizi]], themeluar për herë të parë në vitin 737, ndërsa universiteti i parë i mirëfilltë konsiderohet [[Universiteti el-Karavijin]] themeluar nga ana e një gruaje të ditur të kohës [[Fatima el-Fihri]] në qytetin Fes të [[Maroku|Marokut]] në vitin 859.
== Universitetet ==
[[Skeda:Philo_mediev.jpg|parapamje| Mësimdhënia në Paris, në fund të shekullit XIV ''Grandes Chroniques de France'' : studentët të ulur në dysheme ]]
Hastings Rashdall parashtroi kuptimin modern të origjinës mesjetare të universiteteve, duke përmendur me këtë rast se universitetet më të hershme u paraqitën spontanisht, fillimisht si "Gilde Skolastike, qoftë e Mjeshtrave apo Studentëve ... pa ndonjë autorizim të shprehur të Mbretit, Papës, Princit ose Prelatit."
Ndër universitetet më të hershme të këtij lloji ishin [[Universiteti i Bolonjës]] (1088), [[Universiteti i Parisit]] (mësimdhënia mesi i shekullit XI, njohja formale 1150), [[Universiteti i Oksfordit]] (mës. 1096, njoh. 1167), Universiteti i Modenës (1175 ), Universiteti i Palencias (1208), [[Universiteti i Kembrixhit|Universiteti i Kembrixhit]] (1209), Universiteti i Salamankës (1218), Universiteti i Montpelies (1220), Universiteti i Padovës (1222), Universiteti i Tulusit (1229), Universiteti i Orleansit (1235), Universiteti i Sienas (1240), Universiteti i Valladolidit (1241) Universiteti i Northamptonit (1261), Universiteti i Coimbras (1288), Universiteti i Pisas (1343), Universiteti i Charlsit në Pragë (1348), Universiteti Jagiellonian (1364), [[Universiteti i Vjenës]] (1365), [[Universiteti i Hajdelbergut|Universiteti Heidelbergut]] (1386) dhe [[Universiteti i Shën Andreut]] (1413).<ref>{{Cite news|url=https://www.topuniversities.com/blog/10-oldest-universities-world|title=10 of the Oldest Universities in the World|date=2016-09-16|work=Top Universities|access-date=2017-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211092625/https://www.topuniversities.com/blog/10-oldest-universities-world|archive-date=2017-02-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theculturetrip.com/europe/italy/articles/the-12-oldest-universities-in-the-world/|title=The 13 Oldest Universities In The World|last=Seelinger|first=Lani|work=Culture Trip|access-date=2017-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20171001122048/https://theculturetrip.com/europe/italy/articles/the-12-oldest-universities-in-the-world/|archive-date=2017-10-01|language=en-US}}</ref>
Universiteti i parë mesjetar në [[Gadishulli Ballkanik|Gadishullin Ballkanik]] konsiderohet të jetë [[Universiteti Mesjetar i Durrësit]] i cili pas pushtimit të qytetit të [[Durrësi|Durrësit]] nga ana e forcave turke në fillim të shekullit XVI u detyrua të ndërprente veprimtarinë e tij ndërsa një pjesë e kuadrit u transferua në qytetin e [[Zara|Zarës]] (sot qytet në [[Kroacia|Kroaci]]) për të themeluar [[Universiteti i Zarës|Universitetin e Zarës]].
== Shih edhe ==
* [[Shtatë artet e lira]]
* [[Shkollat e katedraleve]]
* [[Shkollat e manastireve]]
* [[Universiteti i Zarës]]
* [[Universiteti el-Ez'her]]
* [[Universiteti i Bolonjës]]
* [[Universiteti Mesjetar i Durrësit]]
== Bibliografia ==
{{div col}}
* Cobban, Alan B. ''English University Life in the Middle Ages'' Columbus: Ohio State University Press, 1999. {{ISBN|0-8142-0826-6}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-8142-0826-6|0-8142-0826-6]]
* Ferruolo, Stephen: ''The Origins of the University: The Schools of Paris and their Critics, 1100-1215'' Stanford: Stanford University Press, 1998. {{ISBN|0-8047-1266-2}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-8047-1266-2|0-8047-1266-2]]
* [[:en:Charles_Homer_Haskins|Haskins, Charles Homer]]: ''The Rise of Universities.'' Ithaca, New York: Cornell University Press, 1972. {{ISBN|0-87968-379-1}}[[:en:ISBN (identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/0-87968-379-1|0-87968-379-1]]
* [[:en:Hastings_Rashdall|Rashdall, Hastings]], rev. by F. M. Powicke, and A. B. Emden: [[iarchive:universitieseur05rashgoog|''The Universities of Europe in the Middle Ages'']], 3 vols. Oxford: Clarendon Press, 1895; 1987, {{ISBN|0-19-821431-6}}
* Ridder-Symoens, Hilde de (ed.): ''[[:en:A_History_of_the_University_in_Europe|A History of the University in Europe. Vol. I: Universities in the Middle Ages]]'', Cambridge University Press, 1992, {{ISBN|0-521-36105-2}}
* [[:en:Robert_Rait|Rait, Robert S.]]: ''Life in the Medieval University'', Cambridge University Press, 1931, {{ISBN|0-527-73650-3}}
* Pedersen, Olaf, The First Universities: Studium Generale and the Origins of University Education in Europe, Cambridge University Press, 1997.
* Seybolt, Robert Francis, trans.: ''The Manuale Scholarium: An Original Account of Life in the Mediaeval University'', Cambridge: Harvard University Press, 1921
* Thorndike, Lynn, trans. and ed.: ''University Records and Life in the Middle Ages'', New York: Columbia University Press, 1975, {{ISBN|0-393-09216-X}}
* {{Citation|last=Verger|first=Jacques|contribution=Universität|title=Lexikon des Mittelalters|volume=8|at=cols:1249–1255|publisher=J.B. Metzler|place=Stuttgart|year=1999|language=de}}
{{div col end}}
== Lidhje të jashtme ==
{{div col}}
* [http://www.medievalists.net/2008/10/19/the-shift-of-medical-education-into-the-universities/ The Shift of Medical Education into the Universities]
* [https://web.archive.org/web/20040811153008/http://www.csupomona.edu/~plin/ls201/medieval2.html The Educational Legacy of Mediaeval and Renaissance Traditions.]
* [https://web.archive.org/web/20160324195928/http://rmc.library.cornell.edu/medievalbook/intro.htm From Manuscript to Print: Evolution of the Mediaeval Book.]
* [http://www.fordham.edu/halsall/source/vitry1.html Life of the Students at Paris.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141030103821/http://www.fordham.edu/halsall/source/vitry1.html |date=30 tetor 2014 }}
* [http://historymedren.about.com/library/atlas/blatmapuni.htm Mediaeval History: A Mediaeval Atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304121715/http://historymedren.about.com/library/atlas/blatmapuni.htm |date=4 mars 2016 }}
* [https://web.archive.org/web/20040826022620/http://www.cam.ac.uk/cambuniv/pubs/history/medieval.html Cambridge, A Brief History: The Mediaeval University.]
* [http://www.bede.org.uk/university.htm Mediaeval Science, the Church, and Universities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406153625/http://www.bede.org.uk/university.htm |date=6 prill 2016 }}
* [https://web.archive.org/web/20080216111819/http://www.ionio.gr/microsites/css/2006/docs/2007/QAIntro.K.Guruz.2007.doc Quality Assurance In A Globalized Higher Education Environment: An Historical Perspective] (DOC file)
* [http://www.elfinspell.com/UniversitiesTitle.html The Rise of Universities (classic), Charles Homer Haskins, 1923]
{{div col end}}
== Referime ==
{{Reflist|3}}
[[Kategoria:Histori e arsimit]]
[[Kategoria:Histori e pedagogjisë]]
sbwkl23ptz6ro4oov8rpb63hpmbg36m
Bukuria
0
283589
3059691
3059135
2026-10-26T09:35:30Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059691
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Karakteristikë që jep kënaqësi ose përmbushje}}
{{Use mdy dates|date=June 2012}}
[[Skeda:Rozeta Paryż notre-dame chalger.jpg|thumb|260x260px|Një [[Dritare rozetë]] në stilin [[Rayonnant]] në [[Katedralja Notre-Dame de Paris|Katedralen Notre-Dame de Paris]]. Në [[Arti gotik|arkitekturën gotike]], [[drita]] konsiderohej "burimi dhe thelbi i vërtetë i gjithçkaje të bukur".<ref name="Stegers2008_p602">Stegers, Rudolf (2008). [https://books.google.co.uk/books?id=GSujjKW04A4C ''Sacred Buildings: A Design Manual''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212131245/https://books.google.co.uk/books?id=GSujjKW04A4C |date=December 12, 2024 }}. Berlin: De Gruyter. p. 60. ISBN 3-7643-8276-7.</ref>]]
'''Bukuria''' përshkruhet zakonisht si një veti e objekteve që i bën ato të [[Kënaqësia|kënaqshme]] për t'u perceptuar. Objekte të tilla përfshijnë peizazhe, perëndime dielli, njerëz dhe vepra arti. Bukuria, arti dhe [[Shija estetike|shija]] janë subjektet kryesore të [[Estetika|estetikës]], një nga fushat e studimit brenda [[Filozofia|filozofisë]]. Si një vlerë estetike pozitive, ajo kundërvihet me [[Shëmtia|shëmtinë]] si kundërpjesa e saj negative.
Një vështirësi në kuptimin e bukurisë është se ajo ka aspekte objektive dhe subjektive njëkohësisht: shihet si një veti e gjërave, por edhe si e varur nga reagimi emocional i vëzhguesve. Për shkak të anës së saj subjektive, thuhet se bukuria është "në syrin e shikuesit".<ref name="phrase">{{Cite web|url=http://www.phrases.org.uk/meanings/59100.html|title=Beauty is in the eye of the beholder|access-date=December 4, 2007|publisher=The Phrase Finder|year=2007|author=Gary Martin| archive-url= https://web.archive.org/web/20071130023507/http://www.phrases.org.uk/meanings/59100.html| archive-date= November 30, 2007 | url-status= live|language=en}}</ref> Është argumentuar se aftësia nga ana e subjektit e nevojshme për të perceptuar dhe gjykuar bukurinë, e quajtur ndonjëherë "ndjenja e shijes", mund të stërvitet dhe se verdiktet e ekspertëve përkojnë në afat të gjatë. Kjo sugjeron që standardet e vlefshmërisë së gjykimeve mbi bukurinë janë ndërsubjektive, d.m.th. të varura nga një grup gjykuesish, dhe jo plotësisht subjektive ose objektive.
Konceptimet e bukurisë synojnë të kapin atë që është thelbësore për të gjitha gjërat e bukura. ''Konceptimet klasike'' e përkufizojnë bukurinë në terma të marrëdhënies midis objektit të bukur si tërësi dhe pjesëve të tij: pjesët duhet të qëndrojnë në proporcionin e duhur me njëra-tjetrën dhe kështu të përbëjnë një tërësi të harmonishme e të integruar. ''Konceptimet hedoniste'' shohin një lidhje të nevojshme midis kënaqësisë dhe bukurisë, p.sh. që një objekt të jetë i bukur do të thotë që ai të shkaktojë kënaqësi të painteresuar. Konceptime të tjera përfshijnë përkufizimin e objekteve të bukura në terma të vlerës së tyre, të një qëndrimi të dashur ndaj tyre ose të funksionit të tyre.
== Vështrim i përgjithshëm ==
Bukuria, së bashku me artin dhe [[Shija estetike|shijen]], është subjekti kryesor i [[Estetika|estetikës]], një nga degët kryesore të filozofisë.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="Britannica">{{Cite web |title=Aesthetics |url=https://www.britannica.com/topic/aesthetics |website=Encyclopedia Britannica |access-date=9 February 2021 |language=en |archive-date=February 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228161617/https://www.britannica.com/topic/aesthetics |url-status=live }}</ref> Bukuria zakonisht kategorizohet si një veti estetike krahas vetive të tjera, si hiri, eleganca ose [[E lartmja (filozofi)|e lartmja]].<ref name="BeautyandUgliness" /><ref name="BeautyinAesthetics" /><ref name="Levinson">{{Cite book |last1=Levinson |first1=Jerrold |title=The Oxford Handbook of Aesthetics |date=2003 |publisher=Oxford University Press |pages=3–24 |url=https://philpapers.org/rec/LEVPAA-3 |chapter=Philosophical Aesthetics: An Overview |access-date=February 10, 2021 |archive-date=February 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210170443/https://philpapers.org/rec/LEVPAA-3 |url-status=live |language=en}}</ref> Si një vlerë estetike pozitive, bukuria kundërvihet me [[Shëmtia|shëmtinë]] si kundërpjesa e saj negative. Bukuria shpesh renditet si një nga tre konceptet themelore të të kuptuarit njerëzor, krahas [[E vërteta|të vërtetës]] dhe [[E mira|të mirës]].<ref name="BeautyandUgliness">{{Cite web |title=Beauty and Ugliness |url=https://www.encyclopedia.com/history/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/beauty-and-ugliness |website=Encyclopedia.com |access-date=9 February 2021 |archive-date=December 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224063952/https://web.archive.org/web/20211224063952/https://www.encyclopedia.com/history/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/beauty-and-ugliness |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Kriegel |first1=Uriah |title=The Value of Consciousness |journal=Analysis |date=2019 |volume=79 |issue=3 |pages=503–520 |doi=10.1093/analys/anz045 |url=https://philpapers.org/rec/KRITVO-6 |access-date=February 10, 2021 |archive-date=January 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111180343/https://web.archive.org/web/20220111180343/https://philpapers.org/rec/KRITVO-6 |url-status=live |issn=0003-2638|language=en}}</ref><ref name="BeautyinAesthetics">{{Cite web |title=Beauty in Aesthetics |url=https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/beauty-aesthetics |website=Encyclopedia.com |access-date=9 February 2021 |archive-date=January 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220113093113/https://www.encyclopedia.com/religion/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/beauty-aesthetics |url-status=live |language=en}}</ref>
Objektivisti ose [[Realizmi filozofik|realistët]] e shohin bukurinë si një veti objektive ose të pavarur nga mendja e gjërave të bukura, gjë që mohohet nga ''[[Subjektivizmi|subjektivistët]]''.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="DeClercq2013" /> Burimi i këtij debati është se gjykimet mbi bukurinë duken të bazuara në arsye subjektive, përkatësisht në ndjenjat tona, ndërkohë që pretendojnë njëkohësisht saktësi universale.<ref name="Zangwill" /> Ky tension quhet ndonjëherë "antinomia e shijes".<ref name="Britannica" /> Përkrahës të të dyja palëve kanë sugjeruar se një aftësi e caktuar, e quajtur zakonisht ''ndjenja e shijes'', është e nevojshme për të dhënë gjykime të besueshme mbi bukurinë.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="Zangwill">{{Cite book |last1=Zangwill |first1=Nick |editor1-first=Jerrold |editor1-last=Levinson |title=Oxford Handbook to Aesthetics |date=2003 |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780199279456.001.0001/oxfordhb-9780199279456-e-18 |chapter=Beauty |doi=10.1093/oxfordhb/9780199279456.003.0018 |access-date=February 16, 2021 |archive-date=January 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111214528/https://web.archive.org/web/20220111214528/https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780199279456.001.0001/oxfordhb-9780199279456-e-18 |url-status=live |language=en}}</ref> [[David Hume]], për shembull, sugjeron se kjo aftësi mund të stërvitet dhe se verdiktet e ekspertëve përkojnë në afat të gjatë.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="DeClercq2013" />
Bukuria diskutohet kryesisht në lidhje me ''objekte konkrete'' të aksesueshme për perceptimin shqisor. Është sugjeruar se bukuria e një gjëje [[Supervenienca|supervenon]] mbi veçoritë shqisore të kësaj gjëje.<ref name="Zangwill" /> Është propozuar gjithashtu se [[Objektet abstrakte|objekte abstrakte]] si tregimet ose provat matematikore mund të jenë të bukura.<ref name="DeClercq2019" /> Bukuria luan një rol qendror në [[Vepra arti|veprat e artit]] dhe natyrën.<ref name="Gorodeisky" /><ref name="Zangwill" />
Një dallim me ndikim midis gjërave të bukura, sipas [[Immanuel Kant]], është ai midis ''bukurisë së varur'' (''pulchritudo adhaerens'')<ref group=note>''Pulchritudo adhaerens'' përkthehet nga Zangwill si bukuri ''e varur''.</ref> dhe ''bukurisë së lirë'' (''pulchritudo vaga''). Një gjë ka bukuri të varur nëse bukuria e saj varet nga konceptimi ose funksioni i kësaj gjëje, ndryshe nga bukuria e lirë ose absolute.<ref name="Zangwill" /> Shembuj të bukurisë së varur përfshijnë një ka që është i bukur si ka, por jo i bukur si kalë<ref name="StanfordBeauty">{{Cite web |last1=Sartwell |first1=Crispin |title=Beauty |url=https://plato.stanford.edu/entries/beauty/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |date=2017 |access-date=February 10, 2021 |archive-date=February 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226100643/https://plato.stanford.edu/entries/beauty/ |url-status=live |language=en}}</ref> ose një fotografi që është e bukur, sepse paraqet një ndërtesë të bukur, por që i mungon bukuria në përgjithësi për shkak të cilësisë së saj të ulët.<ref name="DeClercq2013">{{Cite book |last1=De Clercq |first1=Rafael |title=The Routledge Companion to Aesthetics |publisher=Routledge |date=2013 |url=https://philpapers.org/rec/GAUTRC-4 |chapter=Beauty |access-date=February 10, 2021 |archive-date=January 13, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220113095319/https://web.archive.org/web/20220113095319/https://philpapers.org/rec/GAUTRC-4 |url-status=live |language=en}}</ref>
== Objektivizmi dhe subjektivizmi ==
{{Hatnote|Shih më tepër: {{ill|Subjektiviteti dhe objektiviteti (filozofia)|en|Subjectivity and objectivity (philosophy)}}}}
Gjykimet mbi bukurinë duket se zënë një pozicion ndërmjetës midis gjykimeve objektive, për shembull për masën dhe formën e një grejpfruti, dhe pëlqimeve subjektive, për shembull për atë nëse grejpfruti shijon mirë.<ref>{{cite book |last1=Honderich |first1=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |date=2005 |publisher=Oxford University Press |url=https://philpapers.org/rec/HONTOC-2 |chapter=Aesthetic judgment |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129082636/https://philpapers.org/rec/HONTOC-2 |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="Zangwill" /><ref name="DeClercq2013" /> Gjykimet mbi bukurinë ndryshojnë nga gjykimet objektive, sepse bazohen në ndjenja subjektive dhe jo në perceptim objektiv. Por ato ndryshojnë edhe nga pëlqimet subjektive, sepse pretendojnë vlefshmëri universale.<ref name="Zangwill" /> Ky tension pasqyrohet edhe në gjuhën e përditshme. Nga njëra anë, flasim për bukurinë si një tipar objektiv i botës që u atribuohet, për shembull, peizazheve, pikturave ose njerëzve.<ref>{{cite book |last1=Scruton |first1=Roger |title=Beauty: A Very Short Introduction |year=2011 |publisher=Oxford University Press |page=5 |url=https://philpapers.org/rec/SCRBAV |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310091105/https://philpapers.org/rec/SCRBAV |url-status=live |language=en}}</ref> Ana subjektive, nga ana tjetër, shprehet në thënie si «bukuria është në sytë e shikuesit».<ref name="StanfordBeauty" />
Këto dy qëndrime shpesh quhen ''{{ill|Objektiviteti (filozofi)|en|Objectivity (philosophy)|lt=objektivizëm}}'' (ose {{ill|Realizmi filozofik|en|Philosophical realism|lt=realizëm}}) dhe ''subjektivizëm''.<ref name="StanfordBeauty" /> ''Objektivizmi'' është pikëpamja tradicionale, ndërsa subjektivizmi u zhvillua më vonë në [[Filozofia perëndimore|filozofinë perëndimore]]. Objektivistët mbajnë se bukuria është një tipar i gjërave i pavarur nga mendja. Sipas këtij këndvështrimi, bukuria e një peizazhi është e pavarur nga kush e percepton atë ose nga fakti nëse perceptohet fare.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="DeClercq2013" /> Mospajtimet mund të shpjegohen me pamundësinë për ta perceptuar këtë tipar, që ndonjëherë quhet «mungesë shije».<ref>{{cite journal |last1=Rogerson |first1=Kenneth F. |title=The Meaning of Universal Validity in Kant's Aesthetics |journal=The Journal of Aesthetics and Art Criticism |date=1982 |volume=40 |issue=3 |page=304 |url=https://doi.org/10.2307/429687 |language=en}}</ref> Subjektivizmi, nga ana tjetër, mohon ekzistencën e bukurisë të pavarur nga mendja.<ref name="BeautyandUgliness" /><ref name="StanfordBeauty" /><ref name="DeClercq2013" /> Për zhvillimin e këtij qëndrimi ndikoi dallimi i [[John Locke]]-ut midis cilësive parësore, të cilat objekti i ka të pavarura nga vëzhguesi, dhe cilësive dytësore, të cilat përbëjnë fuqi në objekt për të prodhuar ide të caktuara te vëzhguesi.<ref name="StanfordBeauty" /><ref>{{cite web |last1=Uzgalis |first1=William |title=John Locke |url=https://plato.stanford.edu/entries/locke/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=2021-02-09 |date=2020 |archive-date=2021-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424195227/https://plato.stanford.edu/entries/locke/ |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="BeautyandUgliness" /> Kur zbatohet për bukurinë, ekziston ende një kuptim në të cilin ajo varet nga objekti dhe fuqitë e tij.<ref name="DeClercq2013" /> Por ky shpjegim e bën të pabesueshme mundësinë e mospajtimeve të vërtetë rreth pretendimeve mbi bukurinë, pasi i njëjti objekt mund të prodhojë ide shumë të ndryshme te vëzhgues të ndryshëm. Nocioni i «shijes» mund të përdoret ende për të shpjeguar pse njerëz të ndryshëm nuk pajtohen për atë që është e bukur, por nuk ka shije objektivisht të drejtë ose të gabuar, ka vetëm shije të ndryshme.<ref name="StanfordBeauty" />
Problemi me qëndrimin objektivist dhe atë subjektivist në formën e tyre ekstreme është se secili prej tyre duhet të mohojë disa intuita rreth bukurisë. Kjo çështje diskutohet ndonjëherë nën etiketën «{{ill|Antinomia|en|Antinomy|lt=antinomia e shijes}}».<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="Britannica" /> Kjo ka nxitur filozofë të ndryshëm të kërkojnë një teori të unifikuar që mund të marrë parasysh të gjitha këto intuita. Një rrugë premtuese për zgjidhjen e këtij problemi është kalimi nga teoritë subjektive në ''teoritë intersubjektive'', të cilat mbajnë se standardet e vlefshmërisë së gjykimeve të shijes janë intersubjektive ose varen nga një grup gjykuesish, e jo nga diçka objektive. Kjo qasje përpiqet të shpjegojë se si është i mundur mospajtimi i vërtetë rreth bukurisë, megjithëse bukuria është një veti e varur nga mendja, e varur jo nga një individ, por nga një grup.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="Britannica" /> Një teori e lidhur ngushtë e shikon bukurinë si një ''veti dytësore'' ose ''veti të varur nga reagimi''.<ref name="DeClercq2013" /> Sipas njërit prej këtyre shpjegimeve, një objekt është i bukur «nëse shkakton kënaqësi për shkak të vetive të tij [[Estetika|estetike]]».<ref name="BeautyandUgliness" /> Problemi që njerëz të ndryshëm reagojnë ndryshe mund të trajtohet duke i kombinuar teoritë e varësisë nga reagimi me të ashtuquajturat ''teori të vëzhguesit ideal'': rëndësi ka vetëm se si do të reagonte një vëzhgues ideal.<ref name="Zangwill" /> Nuk ka një pajtim të përgjithshëm se si duhet të përkufizohen «vëzhguesit idealë», por zakonisht supozohet se ata janë gjykues të bukurisë me përvojë, me një shije të zhvilluar plotësisht. Kjo sugjeron një mënyrë indirekte për të zgjidhur ''antinominë e shijes'': në vend që të kërkohen kushtet e nevojshme dhe të mjaftueshme të bukurisë vetë, mund të mësohet të identifikohen cilësitë e kritikëve të mirë dhe të mbështetemi te gjykimet e tyre.<ref name="StanfordBeauty" /> Kjo qasje funksionon vetëm nëse sigurohet unanimiteti midis ekspertëve. Por edhe gjykuesit me përvojë mund të mos pajtohen në gjykimet e tyre, gjë që kërcënon të minojë teoritë e vëzhguesit ideal.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="DeClercq2013" />
== Konceptimet ==
=== Klasike ===
[[Skeda:Analysis of Beauty Plate 1 by William Hogarth.jpg|thumb|upright=2|alt=Një gravurë që paraqet statuja të ndryshme në një oborr, të rrethuara nga analiza të përpjesëtimeve të tyre|Në ''{{ill|Analiza e bukurisë|en|The Analysis of Beauty|lt=The Analysis of Beauty}}'', {{ill|William Hogarth|en}} paraqet efektin e ndryshimit të përpjesëtimeve dhe përpiqet të përkufizojë se cilat përpjesëtime janë të bukura.]]
«[[Klasicizmi|Konceptimi klasik]]» e përkufizon bukurinë përmes marrëdhënies midis objektit të bukur ''si tërësi'' dhe ''pjesëve'' të tij: pjesët duhet të qëndrojnë në përpjesëtimin e duhur me njëra-tjetrën dhe kështu të përbëjnë një tërësi të integruar harmonike.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="BeautyandUgliness" /><ref name="DeClercq2013" /> Sipas këtij shpjegimi, i cili gjeti shprehjen më të qartë në [[Rilindja|Rilindjen]] italiane, bukuria e trupit të njeriut, për shembull, varet, ndër të tjera, nga përpjesëtimi i duhur i pjesëve të ndryshme të trupit dhe nga simetria e përgjithshme.<ref name="StanfordBeauty" /> Një problem me këtë konceptim është se është e vështirë të jepet një përshkrim i përgjithshëm dhe i detajuar i asaj që kuptohet me «harmoni midis pjesëve» dhe ngre dyshimin se përkufizimi i bukurisë përmes harmonisë rezulton në zëvendësimin e një termi të paqartë me një tjetër.<ref name="StanfordBeauty" /> Janë bërë disa përpjekje për ta larguar këtë dyshim duke kërkuar ''ligje të bukurisë'', si [[prerja e artë]].
Filozofi i shekullit XVIII, Alexander Baumgarten, për shembull, i shihte ligjet e bukurisë në analogji me ligjet e natyrës dhe besonte se ato mund të zbuloheshin përmes hulumtimit empirik.<ref name="BeautyandUgliness" /> Deri në vitin 2003, këto përpjekje nuk kishin arritur të gjenin një përkufizim të përgjithshëm të bukurisë, dhe disa autorë mbështesin pohimin e kundërt se ligje të tilla nuk mund të formulohen, si pjesë e përkufizimit të tyre të bukurisë.<ref name="Zangwill" />
=== Hedonizmi ===
{{Kryesor|Hedonizmi}}
Një element shumë i zakonshëm në shumë konceptime të bukurisë është lidhja e saj me [[Kënaqësia|kënaqësinë]].<ref name="DeClercq2019">{{cite journal |last1=De Clercq |first1=Rafael |title=Aesthetic Pleasure Explained |journal=Journal of Aesthetics and Art Criticism |date=2019 |volume=77 |issue=2 |pages=121–132 |doi=10.1111/jaac.12636 |doi-access=free |language=en }}</ref><ref name="BeautyandUgliness" /> [[Hedonizmi]] e bën këtë lidhje pjesë të përkufizimit të bukurisë, duke pohuar se ekziston një lidhje e domosdoshme midis kënaqësisë dhe bukurisë, për shembull se një objekt është i bukur nëse shkakton kënaqësi, ose se përjetimi i së bukurës shoqërohet gjithmonë me kënaqësi.<ref name="Gorodeisky">{{cite journal |last1=Gorodeisky |first1=Keren |title=On Liking Aesthetic Value |journal=Philosophy and Phenomenological Research |date=2019 |volume=102 |issue=2 |pages=261–280 |doi=10.1111/phpr.12641 |language=en }}</ref> Ky pozicion quhet ndonjëherë "hedonizëm estetik" për ta dalluar nga format e tjera të [[hedonizmi]]t.<ref>{{cite journal |last1=Berg |first1=Servaas Van der |title=Aesthetic Hedonism and Its Critics |journal=Philosophy Compass |date=2020 |volume=15 |issue=1 |article-number=e12645 |doi=10.1111/phc3.12645 |url=https://philpapers.org/rec/VANAHA |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210211034801/https://philpapers.org/rec/VANAHA |url-status=live |language=en }}</ref><ref>{{cite web |last1=Matthen |first1=Mohan |last2=Weinstein |first2=Zachary |title=Aesthetic Hedonism |url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0223.xml |website=Oxford Bibliographies |access-date=2021-02-10 |language=en |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118012154/https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0223.xml |url-status=live }}</ref> Një formulim me ndikim i këtij pozicioni vjen nga [[Tomas Akuinas]] (Thomas Aquinas), i cili e trajton bukurinë si "ajo që të kënaq në vetë perceptimin e saj".<ref>{{cite book |last1=Honderich |first1=Ted |title=The Oxford Companion to Philosophy |date=2005 |publisher=Oxford University Press |url=https://philpapers.org/rec/HONTOC-2 |chapter=Beauty |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210129082636/https://philpapers.org/rec/HONTOC-2 |url-status=live |language=en }}</ref> [[Immanuel Kant]] e shpjegon këtë kënaqësi përmes një ndërveprimi harmonik midis aftësisë së të kuptuarit dhe asaj të imagjinatës.<ref name="DeClercq2019" /> Një pyetje tjetër për hedonistët është se si ta shpjegojnë lidhjen midis bukurisë dhe kënaqësisë. Ky problem i ngjan {{ill|Dilema e Eutifronit|en|Euthyphro dilemma|lt=dilemës së Eutifronit}}: a është diçka e bukur sepse e shijojmë, apo e shijojmë sepse është e bukur?<ref name="BeautyandUgliness" /> Teoricienët e identitetit e zgjidhin këtë problem duke mohuar se ekziston një dallim midis bukurisë dhe kënaqësisë: ata e identifikojnë bukurinë, ose dukjen e saj, me përjetimin e kënaqësisë estetike.<ref name="DeClercq2019" />
Hedonistët zakonisht e kufizojnë dhe e specifikojnë nocionin e kënaqësisë në mënyra të ndryshme, për të shmangur kundërshembuj të dukshëm. Një dallim i rëndësishëm në këtë kontekst është ai midis ''kënaqësisë së pastër'' dhe ''kënaqësisë së përzier''.<ref name="DeClercq2019" /> Kënaqësia e pastër përjashton çdo formë dhimbjeje ose ndjenje të pakëndshme, ndërsa përjetimi i kënaqësisë së përzier mund të përfshijë elemente të pakëndshme.<ref>{{cite web |last1=Spicher |first1=Michael R. |title=Aesthetic Taste |url=https://iep.utm.edu/a-taste/ |website=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214142548/https://iep.utm.edu/a-taste/ |url-status=live |language=en }}</ref> Por bukuria mund të përfshijë kënaqësi të përzier, për shembull në rastin e një historie tragjikisht të bukur, prandaj konceptimet hedoniste të bukurisë zakonisht e lejojnë kënaqësinë e përzier.<ref name="DeClercq2019" />
Një problem tjetër me të cilin përballen teoritë hedoniste është se marrim kënaqësi nga shumë gjëra që nuk janë të bukura. Një mënyrë për ta trajtuar këtë çështje është ta lidhim bukurinë me një lloj të veçantë kënaqësie: ''kënaqësinë estetike'' ose ''kënaqësinë e painteresuar''.<ref name="StanfordBeauty" /><ref name="Britannica" /><ref name="Levinson" /> Një kënaqësi është e painteresuar nëse është indiferente ndaj ekzistencës së objektit të bukur, ose nëse nuk lindi si pasojë e një dëshire paraprake përmes arsyetimit mjet–qëllim.<ref name="RoutledgeBeauty" /><ref name="DeClercq2019" /> Për shembull, gëzimi nga shikimi i një peizazhi të bukur do të kishte ende vlerë edhe sikur të rezultonte se ky përjetim ishte një iluzion; kjo nuk do të ishte e vërtetë nëse gëzimi do të vinte nga shikimi i peizazhit si një mundësi e vlefshme për investim në pasuri të paluajtshme.<ref name="StanfordBeauty" /> Kundërshtarët e hedonizmit zakonisht pranojnë se shumë përjetime të së bukurës janë të këndshme, por mohojnë se kjo vlen për të gjitha rastet.<ref name="Gorodeisky" /> Për shembull, një kritike e ftohtë dhe e zhgënjyer mund të jetë ende një vlerësuese e mirë e së bukurës falë përvojës shumëvjeçare, por t'i mungojë gëzimi që e shoqëronte fillimisht punën e saj.<ref name="DeClercq2019" /> Një mënyrë për ta shmangur këtë kundërshtim është të pranohet se përgjigjet ndaj gjërave të bukura mund të mos përmbajnë kënaqësi, duke këmbëngulur njëkohësisht se të gjitha gjërat e bukura e meritojnë kënaqësinë dhe se kënaqësia estetike është e vetmja përgjigje e përshtatshme ndaj tyre.<ref name="Gorodeisky" />
=== Të tjera ===
{{ill|George Edward Moore|en|lt=G. E. Moore}} e shpjegoi bukurinë në lidhje me {{ill|Vlera intrinseke|en|Intrinsic value (ethics)|lt=vlerën intrinseke}} si "atë, soditja admiruese e së cilës është e mirë në vetvete".<ref name="RoutledgeBeauty">{{cite book |last1=Craig |first1=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |date=1996 |publisher=Routledge |url=https://philpapers.org/rec/BEAREO |chapter=Beauty |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116111145/https://philpapers.org/rec/BEAREO |url-status=live |language=en }}</ref><ref name="BeautyandUgliness" /> Ky përkufizim e lidh bukurinë me përvojën, ndërkohë që arrin të shmangë disa nga problemet që zakonisht lidhen me qëndrimet subjektiviste, pasi lejon që gjërat të jenë të bukura edhe kur nuk përjetohen kurrë.<ref name="RoutledgeBeauty" />
Një tjetër teori subjektiviste e bukurisë vjen nga {{ill|George Santayana|en}}, i cili sugjeroi se ne e projektojmë kënaqësinë mbi gjërat që i quajmë "të bukura". Kështu, në një proces të ngjashëm me një {{ill|Gabimi i kategorisë|en|Category mistake|lt=gabim kategorie}}, njeriu e trajton kënaqësinë e vet subjektive si një veti objektive të gjësë së bukur.<ref name="DeClercq2019" /><ref name="StanfordBeauty" /><ref name="BeautyandUgliness" /> Konceptime të tjera përfshijnë përkufizimin e bukurisë në terma të një qëndrimi dashurie ose dëshirimi ndaj objektit të bukur, ose në terma të dobisë apo funksionit të tij.<ref name="StanfordBeauty" /><ref>{{cite journal |last1=Hansson |first1=Sven Ove |title=Aesthetic Functionalism |journal=Contemporary Aesthetics |date=2005 |volume=3 |url=https://philpapers.org/rec/HANAF |access-date=2021-02-10 |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213052644/https://philpapers.org/rec/HANAF |url-status=live |language=en }}</ref> Në vitin 1871, funksionalisti [[Çarls Darvin]] (Charles Darwin) e shpjegoi bukurinë si rezultat i {{ill|Seleksionimi seksual|en|Sexual selection|lt=seleksionimit seksual}} akumulativ në veprën ''The Descent of Man and Selection in Relation to Sex''.<ref name="BeautyandUgliness" />
== Në filozofi ==
=== Tradita greko-romake ===
[[Skeda:Helene Paris Louvre K6.jpg|thumb|alt=Helena dhe Parisi. Ana A e një krateri kambanor apulian (Tarent?) me figura të kuqe, 380–370 p.e.s.|[[Mitologjia greke]] përmend [[Helena e Trojës|Helenën e Trojës]] (majtas) si gruan më të bukur.]]Emri grek klasik që përkthen më së miri fjalët angleze «bukuri» ose «i bukur» ishte {{lang|grc|κάλλος}}, ''kallos'', ndërsa mbiemri ishte {{lang|grc|καλός}}, ''kalos''. Ky përkthehet gjithashtu si «i mirë» ose «i cilësisë së mirë» dhe kështu ka një kuptim më të gjerë sesa bukuria thjesht fizike ose materiale. Po ashtu, ''kallos'' përdorej ndryshe nga fjala angleze «beauty», në atë që në radhë të parë zbatohej për njerëzit dhe mbante një konotacion erotik.<ref name=Konstan>{{cite book|last1=Konstan|first1=David|title=Beauty – The Fortunes of an Ancient Greek Idea|date=2014|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-992726-5|pages=30–35|language=en}}</ref> Fjala e greqishtes koine për «të bukur» ishte {{lang|grc|ὡραῖος}}, ''hōraios'',<ref>Mateu 23:27, Veprat e Apostujve 3:10, Flavius Josephus, 12.65</ref> një mbiemër që etimologjikisht rrjedh nga fjala {{lang|grc|ὥρα}}, ''hōra'', që do të thotë «orë». Në greqishten koine, bukuria lidhej kështu me idenë e «të qenit në orën e vet».<ref name="Euripides, Alcestis 515">Euripidi, ''Alkestida'' 515.</ref> Kështu, një fryt i pjekur (i kohës së vet) konsiderohej i bukur, ndërsa një grua e re që përpiqej të dukej më e vjetër ose një grua më e vjetër që përpiqej të dukej më e re nuk do të konsiderohej e bukur. Në greqishten atike, ''hōraios'' kishte shumë kuptime, përfshirë «rinor» dhe «pleqëri e pjekur».<ref name="Euripides, Alcestis 515" /> Një term tjetër i [[Lashtësia klasike|lashtësisë klasike]] i përdorur për të përshkruar bukurinë ishte ''pulchrum'', në [[Gjuha latine|latinisht]].<ref name="G Parsons">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iIUYQhu3jkgC&pg=PA7|author=G Parsons|title=Aesthetics and Nature|publisher=A&C Black|year=2008|isbn=978-0-8264-9676-8|access-date=2015-05-11|page=7|archive-date=2023-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045632/https://books.google.com/books?id=iIUYQhu3jkgC&pg=PA7|url-status=live|language=en}}</ref>
Për mendimtarët e lashtë, bukuria ekzistonte si në formë, që është bota materiale ashtu siç është, ashtu edhe e mishëruar në shpirt, që është bota e formacioneve mendore.<ref name="W Tatarkiewicz" /> [[Mitologjia greke]] përmend [[Helena e Trojës|Helenën e Trojës]] si gruan më të bukur.<ref>P.T. Struck – [http://www.classics.upenn.edu/myth/php/homer/index.php?page=trojan The Trojan War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222140837/http://www.classics.upenn.edu/myth/php/homer/index.php?page=trojan |date=2021-12-22 }} Classics Department of University of Penn [Marrë më 12 maj 2015]( < 1250> )</ref><ref>R Highfield – [https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/3345362/Scientists-calculate-the-exact-date-of-the-Trojan-horse-using-eclipse-in-Homer.html ''Scientists calculate the exact date of the Trojan horse using eclipse in Homer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211224062642/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/3345362/Scientists-calculate-the-exact-date-of-the-Trojan-horse-using-eclipse-in-Homer.html |date=2021-12-24 }} Telegraph Media Group Limited 24 Jun 2008 [Marrë më 12 maj 2015]</ref><ref>Burimi i parë i epokës së bronzit [https://books.google.com/books?id=UtMVAwAAQBAJ&dq=Aegean+Area%2C+2000-1100+BC&pg=PA116 C Freeman – ''Egypt, Greece, and Rome: Civilizations of the Ancient Mediterranean'' – p.116] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230203045632/https://books.google.com/books?id=UtMVAwAAQBAJ&pg=PA116&lpg=PA116&dq=Aegean+Area,+2000-1100+BC&source=bl&ots=e8a-F21hqF&sig=yeNN_IeUTGxRQSD-mJTphLYmQeo&hl=en&sa=X&ei=IgpSVczeEcrB7AajjYHoCw&ved=0CEUQ6AEwBg#v=onepage&q=Aegean%20Area%2C%202000-1100%20BC&f=false |date=2023-02-03 }}, verifikuar te [https://books.google.com/books?id=EbIVASSe9jcC&q=The+Bronze+Age A. F. Harding – ''European Societies in the Bronze Age'' – p.1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230203045737/https://books.google.com/books?id=EbIVASSe9jcC&printsec=frontcover&dq=The+Bronze+Age&hl=en&sa=X&ei=lQpSVZjtLaev7AahgoGQBw&ved=0CCYQ6AEwAQ#v=onepage&q=The%20Bronze%20Age&f=false |date=2023-02-03 }} [Marrë më 12 maj 2015]</ref><ref>[http://classictales.educ.cam.ac.uk/stories/warwithtroy/extras/Sources_for_War_with_Troy.pdf Sources for War with Troy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208122159/http://classictales.educ.cam.ac.uk/stories/warwithtroy/extras/Sources_for_War_with_Troy.pdf |date=2015-12-08 }} Cambridge University Classics Department [Marrë më 12 maj 2015]( < 750, 850 > )</ref><ref>''the most beautiful'' – [https://books.google.com/books?id=j7tj_XxmLwIC&q=The+Cambridge+History+of+Literary+Criticism%3A+Volume+3%2C+The+Renaissance C.Braider – ''The Cambridge History of Literary Criticism: Volume 3''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230203045633/https://books.google.com/books?id=j7tj_XxmLwIC&printsec=frontcover&dq=The+Cambridge+History+of+Literary+Criticism:+Volume+3,+The+Renaissance&hl=en&sa=X&ei=_hBSVZ_MBMaX7QbWoIP4Bw&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=The%20Cambridge%20History%20of%20Literary%20Criticism%3A%20Volume%203%2C%20The%20Renaissance&f=false |date=2023-02-03 }}, The Renaissance: Zeuxis portrait (p.174) ISBN 0-521-30008-8 – Ed. G.A. Kennedy, G.P. Norton & [https://www.britishmuseum.org/explore/young_explorers/childrens_online_tours/the_trojan_war/helen_runs_off_with_paris.aspx The British Museum – ''Helen runs off with Paris''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011155338/http://www.britishmuseum.org/explore/young_explorers/childrens_online_tours/the_trojan_war/helen_runs_off_with_paris.aspx |date=2015-10-11 }} [Marrë më 12 maj 2015]</ref> Arkitektura e [[Greqia e Lashtë|Greqisë së Lashtë]] bazohet në këtë pikëpamje të simetrisë dhe proporcionit.
==== Parasokratikët ====
Në një fragment të shkrimeve të [[Herakliti]]t (''Fragmenti 106'') ai përmend bukurinë, ku lexohet: «Për [[Perëndia|Perëndinë]] të gjitha gjërat janë të bukura, të mira, të drejta...»<ref>W.W. Clohesy – [http://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/9145/auslegung.v13.n02.175-192.pdf?sequence=1 The Strength of the Invisible: Reflections on Heraclitus (p. 177)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170812213308/https://kuscholarworks.ku.edu/bitstream/handle/1808/9145/auslegung.v13.n02.175-192.pdf?sequence=1 |date=2017-08-12}} Auslegung Volume XIII ISSN 0733-4311 [Marrë më 2015-05-12] (në anglisht)</ref> Teoria më e hershme perëndimore e bukurisë gjendet në veprat e filozofëve të hershëm grekë të periudhës [[Parasokratikët|parasokratike]], si [[Pitagora]], i cili e konceptonte bukurinë si të dobishme për edukimin moral të shpirtit.<ref name="Fistioc, M.C., review by S Naragon, Manchester College" /> Ai shkroi për mënyrën se si njerëzit ndiejnë kënaqësi kur janë të vetëdijshëm për një lloj të caktuar situate formale të pranishme në realitet, të perceptueshme me shikim ose përmes veshit<ref name="J.L. Wright (2003)" /> dhe zbuloi raportet matematikore themelore në shkallët harmonike të muzikës.<ref name="Fistioc, M.C., review by S Naragon, Manchester College" /> [[Pitagorizmi|Pitagoreanët]] e konceptonin praninë e bukurisë në terma universalë, domethënë si të ekzistueshme në një gjendje kozmologjike; ata e shihnin bukurinë në ''qiej''.<ref name="W Tatarkiewicz">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LS_ji6fh60IC&pg=PA102|title=History of Aesthetics|editor=J. Harrell|editor2=C. Barrett|editor3=D. Petsch|publisher=A&C Black|year=2006|isbn=0-8264-8855-2|access-date=2015-05-11|page=102|archive-date=2023-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045633/https://books.google.com/books?id=LS_ji6fh60IC&pg=PA102|url-status=live|language=en}}</ref> Ata shihnin një lidhje të fortë mes [[Matematika|matematikës]] dhe bukurisë. Në veçanti, vunë re se objektet e përpjestuara sipas [[Prerja e artë|prerjes së artë]] dukeshin më tërheqëse.<ref>{{cite book|last=Seife |first=Charles |year=2000 |title=Zero: The Biography of a Dangerous Idea |publisher=Penguin |isbn=0-14-029647-6 |page=32 |language=en}}</ref>
==== Periudha klasike ====
Koncepti [[Greqia klasike|klasik]] i bukurisë është ai që shfaq proporcion të përsosur (Wolfflin).<ref name="Sartwell, C">{{cite book |url=https://plato.stanford.edu/entries/beauty/#ClaCon |author=Sartwell, C |title=Beauty |publisher=The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2014 Edition) |editor=Edward N. Zalta |access-date=2015-05-11 |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118204000/https://plato.stanford.edu/entries/beauty/#ClaCon |url-status=live |language=en}}</ref> Në këtë kontekst, koncepti shpesh bënte pjesë në fushën e [[Matematika|matematikës]].<ref name="G Parsons" /> Gjatë [[Lashtësia klasike|periudhës klasike]] u shfaq ideja e një bukurie shpirtërore;<ref name="W Tatarkiewicz" /> bukuria ishte diçka që mishëronte mirësinë hyjnore, ndërsa shfaqja e sjelljes që mund të klasifikohej si e bukur buronte nga një gjendje e brendshme morale në përputhje me të mirën.<ref name="L Cheney">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=Edi7bg9V3aEC&pg=PA118 |author=L. Cheney |title=Giorgio Vasari's Teachers: Sacred & Profane Art |publisher=Peter Lang |year=2007 |id=ISBN 978-0-8204-8813-4 |access-date=2015-05-11 |page=118 |archive-date=2023-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045645/https://books.google.com/books?id=Edi7bg9V3aEC&pg=PA118 |url-status=live |language=en}}</ref>
Shkrimet e [[Ksenofoni]]t paraqesin një bisedë mes [[Sokrati]]t dhe [[Aristipi]]t. Sokrati dalloi ndryshime në konceptimin e së bukurës; për shembull, te objektet e pajetë, efektiviteti i realizimit të dizajnit ishte faktor vendimtar për perceptimin e bukurisë së diçkaje.<ref name="W Tatarkiewicz" /> Sipas rrëfimit të Ksenofonit, Sokrati e shihte bukurinë në përputhje me atë që përkufizohej si e mira morale; me pak fjalë, ai mendonte se bukuria përkonte me të mirën.<ref>{{cite book |author=N. Wilson |title=Encyclopedia of Ancient Greece |page=20 |publisher=Routledge |date=2013-10-31 |id=ISBN 113678800X |url=https://books.google.com/books?id=8pXhAQAAQBAJ&pg=PA21 |access-date=2015-05-12 |language=en}}</ref>
Bukuria është një temë që [[Platoni]] e trajton në veprën e tij {{ill|Simpoziumi (Platoni)|en|Symposium (Plato)|lt=''Simpoziumi''}}.<ref name="Fistioc, M.C., review by S Naragon, Manchester College">{{cite book |url=https://ndpr.nd.edu/news/23046-the-beautiful-shape-of-the-good-platonic-and-pythagorean-themes-in-kant-s-critique-of-the-power-of-judgment/ |author=Fistioc, M.C. |others=Review by S. Naragon, Manchester College |title=The Beautiful Shape of the Good: Platonic and Pythagorean Themes in Kant's Critique of the Power of Judgment |date=2002-12-05 |publisher=Routledge, 2002 (University of Notre Dame philosophy reviews) |access-date=2015-05-11 |archive-date=2016-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122042943/http://ndpr.nd.edu/news/23046-the-beautiful-shape-of-the-good-platonic-and-pythagorean-themes-in-kant-s-critique-of-the-power-of-judgment/ |url-status=live |language=en}}</ref> Në këtë vepër, priftëresha e lartë [[Diotima e Mantineas|Diotima]] përshkruan se si bukuria zhvillohet nga një vlerësim i vetëm dhe themelor i trupit drejt vlerësimeve më të gjera përmes njerëzve të dashur, e deri te bota në gjendjen e saj kulturore dhe shoqërore (Wright).<ref name="J.L. Wright (2003)">{{cite book |url=http://commons.pacificu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1094&context=eip |author=J.L. Wright |title=Review of The Beautiful Shape of the Good: Platonic and Pythagorean Themes in Kant's Critique of the Power of Judgment by M.C. Fistioc |publisher=Pacific University Library |access-date=2015-05-11 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093334/http://commons.pacificu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1094&context=eip |url-status=live |language=en}}</ref> Me fjalë të tjera, Diotima i jep Sokratit një shpjegim se si dashuria duhet të fillojë me një lidhje [[Erotizmi|erotike]] dhe të përfundojë me tejkalimin e fizikut drejt vlerësimit të bukurisë si gjë në vetvete. Ngjitja e dashurisë nis me trupin e vet; së dyti, me vlerësimin e bukurisë në trupin e tjetrit; së treti, me bukurinë në shpirt, e cila korrespondon me bukurinë në mendje në kuptimin modern; së katërti, me bukurinë në institucione, ligje dhe veprimtari; së pesti, me bukurinë në dije dhe në shkenca; dhe, së fundi, me dashurinë për vetë bukurinë—që në gjuhën origjinale greke shprehet me termin ''auto to kalon''.<ref name="K Urstad">{{cite book |url=http://static.sdu.dk/mediafiles/6/0/4/%7B60490E04-DC57-48DA-9334-9E0B40C03C8D%7DUrstad7.pdf |author=K. Urstad |title=Loving Socrates: The Individual and the Ladder of Love in Plato's ''Symposium'' |publisher=Res Cogitans 2010 no.7, vol. 1 |access-date=2015-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151010022315/http://static.sdu.dk/mediafiles/6/0/4/%7B60490E04-DC57-48DA-9334-9E0B40C03C8D%7DUrstad7.pdf |archive-date=2015-10-10 |language=en}}</ref> Në gjendjen përfundimtare, ''auto to kalon'' dhe e vërteta bashkohen në një.<ref name="W. K. C. Guthrie, J Warren">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=K53FQyj44UIC&pg=PA112 |author1=W. K. C. Guthrie |author2=J. Warren |title=The Greek Philosophers from Thales to Aristotle |page=112 |publisher=Routledge |year=2012 |id=ISBN 978-0-415-52228-1 |access-date=2015-05-12 |language=en}}</ref> Në tekst gjendet kuptimi se dashuria dhe bukuria bashkëekzistojnë, por mbeten të pavarura ose, me fjalë të tjera, reciprokisht përjashtuese, pasi dashuria nuk e zotëron bukurinë, meqë e kërkon atë.<ref name="A Preus">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=T9wWJcRD8tYC&pg=PA75 |author=A. Preus |title=Notes on Greek Philosophy from Thales to Aristotle (parts 198 and 210) |publisher=Global Academic Publishing |year=1996 |id=ISBN 1-883058-09-0 |access-date=2015-05-12 |language=en}}</ref> Vepra, drejt fundit, ofron një përshkrim të bukurisë në kuptim negativ.<ref name="A Preus" />
Platoni diskuton gjithashtu për bukurinë në veprën e tij ''Fedri'',<ref name="W. K. C. Guthrie, J Warren" /> dhe e identifikon Alkibiadin si të bukur në ''Parmenidin''.<ref name="S Scolnicov">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=4C0p-lM0dgQC&pg=PA21 |author=S. Scolnicov |title=Plato's Parmenides |page=21 |publisher=University of California Press |year=2003 |id=ISBN 0-520-92511-4 |access-date=2015-05-12 |language=en}}</ref> Ai e konsideronte bukurinë si [[Idea|idenë]] ([[Teoria e formave|Formën]]) mbi të gjitha idetë e tjera.<ref>Platoni, ''Fedri''.</ref> Mendimi platonik e sintetizoi bukurinë me [[Hyjnorja|hyjnoren]].<ref name="J.L. Wright (2003)" /> Scruton (i cituar te Konstan) pohon se Platoni e paraqet idenë e së bukurës si diçka që zgjon dëshirën (krh. joshjen) dhe që nxit një heqje dorë intelektuale (krh. mohimin) nga dëshira.<ref name="D. Konstan">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=iVQgBQAAQBAJ |author=D. Konstan |title=Beauty – The Fortunes of an Ancient Greek Idea |publisher=Oxford University Press |year=2014 |id=ISBN 978-0-19-992726-5 |access-date=2015-11-24 |language=en}}</ref> Për Alexander Nehamas, në shqyrtimet e Platonit ndjenja e së bukurës ekziston vetëm në lidhje me vendosjen e dëshirës.<ref>{{cite web |author=F. McGhee |title=Review of text written by David Konstan |url=http://www.oxonianreview.org/wp/cold-pastoral/ |publisher=Oxonian Review |date=2015-03-31 |access-date=2015-11-24 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310091244/http://www.oxonianreview.org/wp/cold-pastoral/ |archive-date=10 mars 2021 |url-status=bot: unknown}} (referenca, jo burime: [http://bmcr.brynmawr.edu/2014/2014-06-08.html Bryn Mawr Classical Review 2014.06.08 (Donald Sells)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141126032057/http://bmcr.brynmawr.edu/2014/2014-06-08.html |date=2014-11-26 }}; [http://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199605507.001.0001/acprof-9780199605507 DOI:10.1093/acprof:oso/9780199605507.001.0001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716084141/https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199605507.001.0001/acprof-9780199605507 |date=2020-07-16 }})</ref>
[[Aristoteli]] e përkufizon bukurinë në ''[[Metafizika (Aristoteli)|Metafizikën]]'' si diçka që ka rregull, simetri dhe përcaktueshmëri, të cilat shkencat matematike i shfaqin në një shkallë të veçantë.<ref name="Sartwell, C" /> Ai shihte një lidhje mes të bukurës (''to kalon'') dhe virtytit, duke argumentuar se «Virtyti synon të bukurën».<ref>Aristoteli, ''Etika nikomake''.</ref>
==== Romakët ====
Në veprën ''De Natura Deorum'', [[Ciceroni]] shkroi për «shkëlqimin dhe bukurinë e krijimit». Në lidhje me këtë, dhe me të gjitha aspektet e realitetit që rrjedhin prej krijimit, ai i konsideroi këto si arsye për të mbështetur {{ill|Argumenti teleologjik|en|Teleological argument|lt=argumentin teleologjik}} për ekzistencën e një Perëndie si krijues.<ref name="M Garani">{{cite book|last=Garani|first=M.|url=https://books.google.com/books?id=zHyQAgAAQBAJ&q=Empedocles+beauty|title=Empedocles Redivivus: Poetry and Analogy in Lucretius|publisher=Routledge|year=2007|id=ISBN 978-1-135-85983-1|access-date=2015-05-12|archive-date=2023-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045739/https://books.google.com/books?id=zHyQAgAAQBAJ&q=Empedocles+beauty|url-status=live|language=en}}</ref>
=== Mesjeta perëndimore ===
Në [[Mesjeta|Mesjetë]], filozofë katolikë si [[Tomas Akuinas]] e përfshinë bukurinë ndër atributet transcendentale të [[Të qënurit|qenies]].<ref>{{cite book|last=Eco|first=Umberto|title=The Aesthetics of Thomas Aquinas|location=Cambridge, Mass.|publisher=Harvard Univ. Press|year=1988|page=98|id=ISBN 0674006755|language=en}}</ref> Në veprën e tij ''Summa Theologica'', Akuinas përshkroi tre kushtet e bukurisë: ''integritas'' (tërësia), ''consonantia'' (harmonia dhe proporcioni) dhe ''claritas'' (shkëlqimi dhe qartësia që e bën formën e një gjëje të dukshme për mendjen).<ref>{{cite book|last=McNamara|first=Denis Robert|title=Catholic Church Architecture and the Spirit of the Liturgy|publisher=Hillenbrand Books|year=2009|pages=24–28|id=ISBN 1595250271|language=en}}</ref>
Në arkitekturën gotike të [[Mesjeta e lartë|Mesjetës së lartë]] dhe të [[Mesjeta e vonë|Mesjetës së vonë]], [[drita]] konsiderohej si zbulesa më e bukur e [[Perëndia|Perëndisë]], e cila shpallej në projektimin arkitekturor.<ref name="Stegers2008_p60">{{cite book|last=Stegers|first=Rudolf|title=Sacred Buildings: A Design Manual|url=https://books.google.com/books?id=GSujjKW04A4C&dq=%22light+was+thought+to+be+the+source+and+actual+essence+of+all+that+is+beautiful%22&pg=PA60|location=Berlin|publisher=De Gruyter|year=2008|page=60|id=ISBN 3764382767|language=en}}</ref> Shembuj janë xhamat e ngjyrosur të [[Katedralja|katedraleve]] gotike, përfshirë [[Katedralja Notre-Dame de Paris|katedralen Notre-Dame de Paris]] dhe katedralen e Chartres.<ref>{{cite book|last=Duiker|first=William J.|last2=Spielvogel|first2=Jackson J.|title=World History|location=Shtetet e Bashkuara|publisher=Cengage Learning|year=2019|page=351|id=ISBN 1337401048|language=en}}</ref>
[[Agostini|Shën Agustini]] tha për bukurinë: «Bukuria është me të vërtetë një dhuratë e mirë e Perëndisë; por që të mirët të mos e mendojnë si një të mirë të madhe, Perëndia ua dhuron atë edhe të këqijve.»<ref>{{cite web|url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf102.iv.XV.22.html|title=NPNF1-02. St. Augustine's City of God and Christian Doctrine|website=Christian Classics Ethereal Library|access-date=2018-05-01|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701195246/http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf102.iv.XV.22.html|archive-date=2017-07-01|language=en}}</ref>
=== Rilindja ===
Filozofia klasike dhe skulpturat e burrave dhe grave, të krijuara sipas parimeve të [[Filozofia e lashtë greke|filozofisë së lashtë greke]] mbi bukurinë ideale njerëzore, u rizbuluan në Evropën e [[Rilindja|Rilindjes]], duke çuar në riadoptimin e asaj që u quajt «ideali klasik». Për sa i përket bukurisë femërore, një grua, pamja e së cilës përputhet me këto parime, quhet ende «bukuri klasike» ose thuhet se zotëron një «bukuri klasike», ndërsa themelet e vëna nga artistët grekë dhe romakë kanë ofruar gjithashtu standardin për bukurinë mashkullore dhe femërore në qytetërimin perëndimor, siç shihet, për shembull, në ''{{ill|Nike e Samotrakës|en|Winged Victory of Samothrace|lt=Nikën e Samotrakës}}''. Gjatë epokës gotike, kanoni estetik klasik i bukurisë u refuzua si mëkatar. Më vonë, mendimtarët e [[Rilindja|Rilindjes]] dhe [[Humanizmi|humanistët]] e hodhën poshtë këtë pikëpamje dhe e konsideruan bukurinë si produkt të rendit racional dhe të përpjesëtimeve harmonike. Artistët dhe arkitektët e Rilindjes (si Giorgio Vasari në ''Jetët e artistëve'') e kritikuan periudhën gotike si irracionale dhe barbare. Kjo pikëpamje për [[Arti gotik|artin gotik]] zgjati deri në Romantizëm, në shekullin XIX. Vasari iu përmbajt nocionit klasik dhe e mendonte bukurinë si të përcaktuar nga përpjesëtimet dhe rendi.<ref name="L Cheney" />
=== Epoka e Arsyes ===
[[Skeda:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|left|thumb|400x400px|''{{ill|Lindja e Venusit|en|The Birth of Venus}}'' ({{Rreth|1485}}) nga [[Sandro Botiçeli]].<ref>{{citation|last=Ames-Lewis|first=Francis|date=2000|title=The Intellectual Life of the Early Renaissance Artist|url=https://books.google.com/books?id=FrcsXlpD6NIC&q=Botticelli+Apelles+Birth+of+Venus&pg=PA194|location=New Haven, Connecticut|publisher=Yale University Press|id=ISBN 0-300-09295-4|page=194|language=en}}</ref> Perëndesha Venus ([[Afërdita]]) është personifikimi klasik i bukurisë.]]
[[Epoka e Iluminizmit|Epoka e Arsyes]] pati një rritje të interesit për bukurinë si subjekt filozofik. Për shembull, filozofi skocez Francis Hutcheson argumentoi se bukuria është «uniteti në shumëllojshmëri dhe shumëllojshmëria në unitet».<ref>{{cite book|last=Hutcheson|first=Francis|title=An Inquiry Into the Original of Our Ideas of Beauty and Virtue: In Two Treatises|url=https://books.google.com/books?id=XF4uAAAAYAAJ|year=1726|publisher=J. Darby|id=ISBN 978-0-598-98269-8|access-date=2020-06-14|archive-date=2023-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045639/https://books.google.com/books?id=XF4uAAAAYAAJ|url-status=live|language=en}}</ref> Ai shkroi se bukuria nuk ishte as thjesht subjektive as thjesht objektive — ajo mund të kuptohej jo si «ndonjë cilësi që supozohet të jetë në objekt, e cila do të ishte në vetvete e bukur, pa lidhje me ndonjë mendje që e percepton: sepse bukuria, si emrat e tjerë të ideve të ndjeshme, tregon siç duhet ''perceptimin'' e ndonjë mendjeje; … megjithatë ne zakonisht imagjinojmë se në objekt ka diçka pikërisht si perceptimi ynë».<ref>{{cite book|last=Kennick|first=William Elmer|title=Art and Philosophy: Readings in Aesthetics|edition=2nd|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=1979|page=421|id=ISBN 0312053916|language=en}}</ref>
[[Immanuel Kant]]i besonte se nuk mund të ekzistonte asnjë «kriter universal i së bukurës» dhe se përvoja e bukurisë është subjektive, por se një objekt gjykohet i bukur kur duket se shfaq «qëllimshmëri»; domethënë, kur forma e tij perceptohet të ketë karakterin e një gjëje të projektuar sipas ndonjë parimi dhe të përshtatur për një qëllim.<ref>{{cite book|last=Kennick|first=William Elmer|title=Art and Philosophy: Readings in Aesthetics|edition=2nd|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=1979|pages=482–483|id=ISBN 0312053916|language=en}}</ref> Ai dalloi «bukurinë e lirë» nga «bukuria thjesht e varur», duke shpjeguar se «e para nuk presupozon asnjë koncept se çfarë duhet të jetë objekti; e dyta presupozon një koncept të tillë dhe përsosmërinë e objektit në përputhje me të».<ref name="Kennick_517">{{cite book|last=Kennick|first=William Elmer|title=Art and Philosophy: Readings in Aesthetics|edition=2nd|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=1979|page=517|id=ISBN 0312053916|language=en}}</ref> Sipas këtij përkufizimi, bukuria e lirë gjendet në guaskat e detit dhe në muzikën pa fjalë; bukuria e varur në ndërtesa dhe në trupin e njeriut.<ref name="Kennick_517" />
Edhe poetët romantikë u interesuan shumë për natyrën e bukurisë, ndërsa John Keats argumentoi në ''Ode on a Grecian Urn'' se:
: E bukura është e vërtetë, e vërteta është e bukur — kjo është gjithçka
: që ju dini në tokë, dhe gjithçka që ju duhet të dini.
=== Perëndimi në shekujt 19 dhe 20 ===
Në periudhën romantike, {{ill|Edmund Burke|en}} parashtroi një dallim midis bukurisë në kuptimin e saj klasik dhe {{ill|E sublimja|en|Sublime (philosophy)|lt=sublimës}}.<ref>{{Cite book|last=Doran|first=Robert|title=The Theory of the Sublime from Longinus to Kant|year=2017|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|page=144|isbn=1-107-49915-1|language=en}}</ref> Koncepti i sublimës, siç e shpjeguan Burke dhe [[Immanuel Kant|Kant]], sugjeronte që [[arti gotik]] dhe arkitektura gotike, edhe pse jo në përputhje me standardin klasik të bukurisë, të shiheshin si të sublimë.<ref>{{Cite book|last=Monk|first=Samuel Holt|title=The Sublime: A Study of Critical Theories in XVIII-century England|year=1960|publisher=University of Michigan Press|location=Ann Arbor|pages=6–9, 141|language=en}}</ref>
Shekulli i 20-të pa një refuzim në rritje të bukurisë si nga artistët ashtu edhe nga filozofët, duke kulmuar me antiestetikën e [[postmodernizmi]]t.<ref>{{Cite book|last=Foster|first=Hal|title=The Anti-aesthetic: Essays on Postmodern Culture|year=1998|publisher=New Press|isbn=978-1-56584-462-9|language=en}}</ref> Kjo ndodhi edhe pse bukuria ishte një shqetësim qendror për [[Fridrih Niçe]]n, një nga ndikimet kryesore të postmodernizmit, i cili pohoi se vullneti për fuqi ishte vullneti për bukuri.<ref>{{Cite book|last=Nietzsche|first=Friedrich Wilhelm|title=The Will to Power|url=https://books.google.com/books?id=mM9vDwAAQBAJ&pg=PR31|year=1967|publisher=Random House|isbn=978-0-394-70437-1|language=en}}</ref>
Pas refuzimit të bukurisë nga postmodernizmi, mendimtarët i janë kthyer bukurës si një vlerë e rëndësishme. Filozofi analitik amerikan Guy Sircello propozoi teorinë e tij të re të bukurisë si përpjekje për të theksuar sërish statusin e bukurisë si koncept i rëndësishëm filozofik.<ref>{{Cite book|last=Sircello|first=Guy|title=A New Theory of Beauty|series=Princeton Essays on the Arts, 1|location=Princeton, NJ|publisher=Princeton University Press|year=1975|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Sircello|first=Guy|title=Love and Beauty|location=Princeton, NJ|publisher=Princeton University Press|year=1989|language=en}}</ref> Ai hodhi poshtë subjektivizmin e Kantit dhe kërkoi të identifikonte vetitë e qenësishme të një objekti që e bëjnë atë të bukur. Ai i quajti cilësi të tilla si gjallëria, guximi dhe finesa «veti të shkallës cilësore» (PQD) dhe deklaroi se një PQD e bën një objekt të bukur nëse nuk është një veti e mangësisë, mungesës ose defektit dhe nuk krijon pamjen e një vetie të tillë, si dhe nëse PQD është e pranishme fuqishëm në objekt.<ref>{{Cite book|last=Kennick|first=William Elmer|title=Art and Philosophy: Readings in Aesthetics|edition=2nd|location=New York|publisher=St. Martin's Press|year=1979|pages=535–537|isbn=0-312-05391-6|language=en}}</ref>
Elaine Scarry argumenton se bukuria lidhet me drejtësinë.<ref>{{Cite book|last=Scarry|first=Elaine|title=On Beauty and Being Just|date=2001-11-04|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-08959-0|language=en}}</ref>
Bukuria studiohet gjithashtu nga psikologët dhe neuroshkencëtarët, përkatësisht në fushën e {{ill|Estetika eksperimentale|en|Experimental aesthetics|lt=estetikës eksperimentale}} dhe të {{ill|Neuroestetika|en|Neuroesthetics|lt=neuroestetikës}}. Teoritë psikologjike e shohin bukurinë si një formë të [[Kënaqësia|kënaqësisë]].<ref>{{Cite journal|last1=Reber|first1=Rolf|last2=Schwarz|first2=Norbert|last3=Winkielman|first3=Piotr|title=Processing Fluency and Aesthetic Pleasure: Is Beauty in the Perceiver's Processing Experience?|journal=Personality and Social Psychology Review|date=November 2004|volume=8|issue=4|pages=364–382|doi=10.1207/s15327957pspr0804_3|pmid=15582859|s2cid=1868463|hdl=1956/594|hdl-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Armstrong|first1=Thomas|last2=Detweiler-Bedell|first2=Brian|title=Beauty as an Emotion: The Exhilarating Prospect of Mastering a Challenging World|journal=Review of General Psychology|date=December 2008|volume=12|issue=4|pages=305–329|doi=10.1037/a0012558|citeseerx=10.1.1.406.1825|s2cid=8375375|language=en}}</ref> Gjetjet korrelacionale mbështesin pikëpamjen se objektet më të bukura janë gjithashtu më të këndshme.<ref>{{Cite journal|last1=Vartanian|first1=Oshin|last2=Navarrete|first2=Gorka|last3=Chatterjee|first3=Anjan|last4=Fich|first4=Lars Brorson|last5=Leder|first5=Helmut|last6=Modroño|first6=Cristián|last7=Nadal|first7=Marcos|last8=Rostrup|first8=Nicolai|last9=Skov|first9=Martin|title=Impact of contour on aesthetic judgments and approach-avoidance decisions in architecture|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=2013-06-18|volume=110|issue=Suppl 2|pages=10446–10453|doi=10.1073/pnas.1301227110|pmid=23754408|pmc=3690611|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Marin|first1=Manuela M.|last2=Lampatz|first2=Allegra|last3=Wandl|first3=Michaela|last4=Leder|first4=Helmut|title=Berlyne Revisited: Evidence for the Multifaceted Nature of Hedonic Tone in the Appreciation of Paintings and Music|journal=Frontiers in Human Neuroscience|date=2016-11-04|volume=10|page=536|doi=10.3389/fnhum.2016.00536|pmid=27867350|pmc=5095118|doi-access=free|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Brielmann|first1=Aenne A.|last2=Pelli|first2=Denis G.|title=Beauty Requires Thought|journal=Current Biology|date=May 2017|volume=27|issue=10|pages=1506–1513.e3|doi=10.1016/j.cub.2017.04.018|pmid=28502660|pmc=6778408|bibcode=2017CBio...27E1506B|language=en}}</ref> Disa studime sugjerojnë se përjetimi i bukurisë në një shkallë më të lartë lidhet me aktivitetin në korteksin orbitofrontal medial.<ref>{{Cite journal|last1=Kawabata|first1=Hideaki|last2=Zeki|first2=Semir|title=Neural Correlates of Beauty|journal=Journal of Neurophysiology|date=April 2004|volume=91|issue=4|pages=1699–1705|doi=10.1152/jn.00696.2003|pmid=15010496|s2cid=13828130|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Ishizu|first1=Tomohiro|last2=Zeki|first2=Semir|title=Toward A Brain-Based Theory of Beauty|journal=PLOS ONE|date=2011-07-06|volume=6|issue=7|article-number=e21852|doi=10.1371/journal.pone.0021852|pmid=21755004|pmc=3130765|bibcode=2011PLoSO...621852I|doi-access=free|language=en}}</ref> Kjo qasje e lokalizimit të përpunimit të bukurisë në një rajon të vetëm të trurit ka marrë kritika brenda fushës.<ref>{{Cite journal|last1=Conway|first1=Bevil R.|last2=Rehding|first2=Alexander|title=Neuroaesthetics and the Trouble with Beauty|journal=PLOS Biology|date=2013-03-19|volume=11|issue=3|article-number=e1001504|doi=10.1371/journal.pbio.1001504|pmid=23526878|pmc=3601993|doi-access=free|language=en}}</ref>
Filozofi dhe romancieri [[Umberto Eco]] shkroi ''On Beauty: A History of a Western Idea'' (2004)<ref>{{Cite book|last=Eco|first=Umberto|title=On Beauty: A History of a Western Idea|publisher=Secker & Warburg|year=2004|isbn=978-0-436-20517-0|location=London|language=en}}</ref><ref name="PhillipsReview">{{Cite web|last=Phillips|first=Mike|title=Review: On Beauty edited by Umberto Eco|website=The Guardian|date=2005-01-29|url=http://www.theguardian.com/books/2005/jan/29/history.highereducation|access-date=2023-06-03|language=en}}</ref> dhe ''On Ugliness'' (2007).<ref>{{Cite book|last=Eco|first=Umberto|title=On Ugliness|publisher=Harvill Secker|year=2007|isbn=978-1-84655-122-2|location=London|language=en}}</ref> Tregimtari i romanit të tij ''[[Emri i trendafilit]]'' ndjek [[Tomas Akuinas]]in, duke deklaruar: «tre gjëra bashkohen për të krijuar bukurinë: para së gjithash integriteti ose përsosmëria, dhe për këtë arsye i konsiderojmë të shëmtuara të gjitha gjërat e paplota; pastaj proporcioni i duhur ose harmonia; dhe më në fund qartësia dhe drita», përpara se të shtojë: «pamja e së bukurës nënkupton paqen».<ref>{{Cite book|last=Eco|first=Umberto|title=The Name of the Rose|publisher=Vintage|year=1980|isbn=978-0-09-946603-1|location=London|page=65|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Fasolini|first1=Diego|title=The Intrusion of Laughter into the Abbey of Umberto Eco's The Name of the Rose: The Christian paradox of Joy Mingling with Sorrow|journal=Romance Notes|date=2006|volume=46|issue=2|pages=119–129|jstor=43801801|language=en}}</ref> Mike Phillips e ka përshkruar ''On Beauty'' të Umberto Ecos si «jokoherente» dhe e ka kritikuar autorin sepse përqendrohet vetëm në historinë e Evropës Perëndimore dhe nuk i kushton asnjë pjesë të librit historisë së Evropës Lindore, Azisë ose Afrikës.<ref name="PhillipsReview" /> Amy Finnerty e përshkroi në mënyrë të favorshme veprën ''On Ugliness'' të Umberto Ecos.<ref name="On Ugliness 2007">{{Cite web|last=Finnerty|first=Amy|title=Edited by Umberto Eco – Book Review – The New York Times|website=The New York Times|date=2007-12-02|url=https://www.nytimes.com/2007/12/02/books/review/Finnerty-t.html|access-date=2023-06-03|archive-date=2023-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230603202148/https://www.nytimes.com/2007/12/02/books/review/Finnerty-t.html|url-status=live|language=en}}</ref>
=== Filozofia kineze ===
[[Filozofia kineze]] tradicionalisht nuk e ka trajtuar filozofinë e së bukurës si një disiplinë më vete.<ref>{{cite book|title=The Chinese Text: Studies in Comparative Literature|year=1986|location=Cocos (Keeling) Islands|publisher=Chinese University Press|page=119|id=ISBN 962201318X|language=en}}</ref> [[Konfuci]] identifikonte të bukurën me të mirën dhe e konsideronte personalitetin e virtytshëm si të bukurën më të madhe: në filozofinë e tij, «një lagje në të cilën jeton një njeri me ''ren'' është një lagje e bukur».<ref name="Chang_213">{{cite book|last=Chang|first=Chi-yun|title=Confucianism: A Modern Interpretation (2012 Edition)|year=2013|location=Singapore|publisher=World Scientific Publishing Company|page=213|id=ISBN 9814439894|language=en}}</ref> Nxënësi i Konfucit, Zeng Shen, shprehu një ide të ngjashme: «pak njerëz mund ta shohin të bukurën te dikush që nuk e pëlqejnë».<ref name="Chang_213" /> [[Mencius]]i e konsideronte «vërtetësinë e plotë» si të bukur.<ref name="Tang_242">{{cite book|last=Tang|first=Yijie|title=Confucianism, Buddhism, Daoism, Christianity and Chinese Culture|year=2015|publisher=Springer Berlin Heidelberg|page=242|id=ISBN 3662455331|language=en}}</ref> [[Zhu Xi]] tha: «Kur njeriu e ka zbatuar me mund të mirën derisa ajo të plotësohet plotësisht dhe ka grumbulluar të vërtetën, atëherë e bukura banon brenda saj dhe nuk varet nga gjërat e jashtme.»<ref name="Tang_242" />
== Atributet njerëzore ==
{{Hatnote|Artikujt kryesorë: {{ill|Atraktiviteti fizik|en|Physical attractiveness}} dhe {{ill|Ideali i bukurisë femërore|en|Feminine beauty ideal}}}}
[[Skeda:Nofretete Neues Museum.jpg|thumb|left|upright|Busti i Nefertitit, shekulli XIV p.e.s.]]
Fjala «bukuri» përdoret shpesh si emër i numërueshëm për të përshkruar një grua të bukur.<ref name=":32">{{Cite web |title=Beauty {{!}} Definition of Beauty by Oxford Dictionary on Lexico.com |url=https://www.lexico.com/en/definition/beauty |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809175019/https://www.lexico.com/en/definition/beauty |archive-date=2020-08-09 |access-date=2020-08-01 |website=Lexico Dictionaries {{!}} English |language=en}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |title=BEAUTY (noun) American English definition and synonyms {{!}} Macmillan Dictionary |url=https://www.macmillandictionary.com/us/dictionary/american/beauty_1 |access-date=2020-08-01 |website=Macmillan Dictionary |language=en |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709064049/http://www.macmillandictionary.com/us/dictionary/american/beauty_1 |url-status=live}}</ref>
Karakterizimi i një personi si «i bukur», qoftë individualisht, qoftë sipas konsensusit të komunitetit, mbështetet shpesh në një kombinim të ''bukurisë së brendshme'' (e cila përfshin faktorë psikologjikë si personaliteti, [[inteligjenca]], hirësia, mirësjellja, [[karizma]], [[integriteti]], përputhshmëria dhe eleganca) dhe të ''bukurisë së jashtme'' (d.m.th. {{ill|Atraktiviteti fizik|en|Physical attractiveness|lt=atraktivitetit fizik}}), e cila përfshin tipare fizike që vlerësohen mbi bazë [[Estetika|estetike]].
Standardet e bukurisë kanë ndryshuar me kalimin e kohës, në varësi të vlerave kulturore në ndryshim. Historikisht, pikturat paraqesin një gamë të gjerë standardesh të ndryshme bukurie.<ref>{{Cite journal |title=Artists' Types of Beauty |journal=The Strand Magazine |location=Mbretëria e Bashkuar |publisher=G. Newnes |year=1904 |pages=291–298 |url=https://books.google.com/books?id=J68vAAAAMAAJ&pg=PA291 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203045633/https://www.google.com/books/edition/The_Strand_Magazine/J68vAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=&pg=PA291&printsec=frontcover |archive-date=2023-02-03 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Chō |first=Kyō |translator-last=Selden |translator-first=Kyoko Iriye |year=2012 |url=https://books.google.com/books?id=BQcl4aCkY5MC&q=painting |title=The Search for the Beautiful Woman: A Cultural History of Japanese and Chinese Beauty |location=Lanham |publisher=Rowman & Littlefield |pages=100–102 |isbn=978-1-4422-1895-6 |language=en}}</ref>
Një tregues i fortë i bukurisë fizike është «{{ill|Mesatarësia|en|Averageness|lt=mesatarësia}}».<ref name="Langlois & Roggman, 1990">{{Cite journal |doi=10.1111/j.1467-9280.1990.tb00079.x |title=Attractive Faces Are Only Average |journal=Psychological Science |volume=1 |issue=2 |pages=115–121 |year=1990 |last1=Langlois |first1=Judith H. |last2=Roggman |first2=Lori A. |s2cid=18557871 |language=en}}</ref><ref name="Straus, 1979">{{Cite journal |last1=Strauss |first1=Mark S. |title=Abstraction of prototypical information by adults and 10-month-old infants |journal=Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory |date=1979 |volume=5 |issue=6 |pages=618–632 |doi=10.1037/0278-7393.5.6.618 |pmid=528918 |language=en}}</ref> Kur imazhet e fytyrave njerëzore mesatarizohen së bashku për të formuar një imazh të përbërë, ato i afrohen gjithnjë e më shumë imazhit «ideal» dhe perceptohen si më tërheqëse. Kjo u vu re për herë të parë në vitin 1883, kur {{ill|Francis Galton|en}} mbivendosi imazhe fotografike të përbëra të fytyrave të vegjetarianëve dhe kriminelëve, për të parë nëse ekzistonte një pamje tipike fytyre për secilin grup. Gjatë këtij procesi, ai vuri re se imazhet e përbëra ishin më tërheqëse krahasuar me çdo imazh individual.<ref name="Galton, 1878">{{Cite journal |last=Galton |first=Francis |title=Composite Portraits, Made by Combining Those of Many Different Persons Into a Single Resultant Figure. |journal=The Journal of the Anthropological Institute of Great Britain and Ireland |publisher=JSTOR |volume=8 |year=1879 |pages=132–144 |issn=0959-5295 |doi=10.2307/2841021 |url=https://zenodo.org/record/1449534 |access-date=2020-06-14 |archive-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726162242/https://zenodo.org/record/1449534 |url-status=live |language=en}}</ref> Studiuesit e kanë përsëritur rezultatin në kushte më të kontrolluara dhe kanë gjetur se mesatarja matematikore e gjeneruar nga kompjuteri për një seri fytyrash vlerësohet më pozitivisht sesa fytyrat individuale.<ref>{{Cite journal |last1=Langlois |first1=Judith H. |last2=Roggman |first2=Lori A. |last3=Musselman |first3=Lisa |s2cid=145147905 |title=What Is Average and What Is Not Average About Attractive Faces? |journal=Psychological Science |publisher=SAGE Publications |volume=5 |issue=4 |year=1994 |issn=0956-7976 |doi=10.1111/j.1467-9280.1994.tb00503.x |pages=214–220 |language=en}}</ref> Argumentohet se është evolucionisht e favorshme që krijesat me riprodhim seksual të tërhiqen nga partnerë që zotërojnë kryesisht tipare të zakonshme ose mesatare, sepse kjo sugjeron mungesën e defekteve gjenetike ose të fituara.<ref name="Koeslag, 1990">{{Cite journal |last=Koeslag |first=Johan H. |title=Koinophilia groups sexual creatures into species, promotes stasis, and stabilizes social behaviour |journal=Journal of Theoretical Biology |publisher=Elsevier BV |volume=144 |issue=1 |year=1990 |issn=0022-5193 |doi=10.1016/s0022-5193(05)80297-8 |pages=15–35 |pmid=2200930 |bibcode=1990JThBi.144...15K |language=en}}</ref><ref name="symons">{{Cite book |last=Symons |first=D. |year=1979 |title=The Evolution of Human Sexuality |location=Oxford |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/3341719/Why-beauty-is-an-advert-for-good-genes.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/3341719/Why-beauty-is-an-advert-for-good-genes.html |archive-date=2022-01-11 |url-access=subscription |url-status=live |last=Highfield |first=Roger |title=Why beauty is an advert for good genes |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=2012-02-13 |date=2008-05-07 |language=en}}</ref>
Që nga vitet 1970, ka pasur gjithnjë e më shumë dëshmi se preferenca për fytyra të bukura shfaqet që në foshnjëri dhe është ndoshta e lindur,<ref name="Slater, 1998">{{Cite journal |last1=Slater |first1=Alan |last2=Von der Schulenburg |first2=Charlotte |last3=Brown |first3=Elizabeth |last4=Badenoch |first4=Marion |last5=Butterworth |first5=George |last6=Parsons |first6=Sonia |last7=Samuels |first7=Curtis |title=Newborn infants prefer attractive faces |journal=Infant Behavior and Development |publisher=Elsevier BV |volume=21 |issue=2 |year=1998 |issn=0163-6383 |doi=10.1016/s0163-6383(98)90011-x |pages=345–354 |language=en}}</ref><ref name="Kramer, 1995">{{Cite book |last1=Kramer |first1=Steve |last2=Zebrowitz |first2=Leslie |last3=Giovanni |first3=Jean Paul San |last4=Sherak |first4=Barbara |title=Studies in Perception and Action III |chapter=Infants' Preferences for Attractiveness and Babyfaceness |publisher=Routledge |date=2019-02-21 |id=ISBN 978-1-315-78936-1 |doi=10.4324/9781315789361-103 |pages=389–392 |s2cid=197734413 |language=en}}</ref><ref name="Langlois, 1991">{{Cite journal |last1=Langlois |first1=Judith H. |last2=Ritter |first2=Jean M. |last3=Roggman |first3=Lori A. |last4=Vaughn |first4=Lesley S. |title=Facial diversity and infant preferences for attractive faces. |journal=Developmental Psychology |publisher=American Psychological Association (APA) |volume=27 |issue=1 |year=1991 |issn=1939-0599 |doi=10.1037/0012-1649.27.1.79 |pages=79–84 |language=en}}</ref>
dhe se rregullat me të cilat përcaktohet tërheqja janë të ngjashme ndërmjet gjinive dhe kulturave të ndryshme.<ref name="Apicella, 2007">{{Cite journal |last1=Apicella |first1=Coren L |last2=Little |first2=Anthony C |last3=Marlowe |first3=Frank W |s2cid=37353815 |title=Facial Averageness and Attractiveness in an Isolated Population of Hunter-Gatherers |journal=Perception |publisher=SAGE Publications |volume=36 |issue=12 |year=2007 |issn=0301-0066 |doi=10.1068/p5601 |pages=1813–1820 |pmid=18283931 |language=en}}</ref><ref name="Rhodes, G. 2006 199–226">{{Cite journal |last=Rhodes |first=Gillian |title=The Evolutionary Psychology of Facial Beauty |journal=Annual Review of Psychology |publisher=Annual Reviews |volume=57 |issue=1 |year=2006 |issn=0066-4308 |doi=10.1146/annurev.psych.57.102904.190208 |pages=199–226 |pmid=16318594 |language=en}}</ref>
Një tipar i grave të bukura që është studiuar nga studiuesit është {{ill|Raporti bel–ijë|en|Waist–hip ratio}} prej afërsisht 0,70. Deri në vitin 2004, fiziologët kishin treguar se gratë me {{ill|Figura e trupit të gruas|en|Female body shape|lt=figura në trajtë ore rëre}} ishin më pjellore se gratë e tjera për shkak të niveleve më të larta të disa hormoneve femërore, fakt që mund t'i kushtëzojë nënndërgjegjësisht meshkujt në zgjedhjen e partneres.<ref>{{Cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3682657.stm |title=Hourglass figure fertility link |date=4 May 2004 |work=BBC News |access-date=1 July 2018 |archive-date=October 11, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011122830/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3682657.stm |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn4953-barbie-shaped-women-more-fertile/ |title=Barbie-shaped women more fertile |last=Bhattacharya |first=Shaoni |date=5 May 2004 |website=New Scientist |access-date=1 July 2018 |archive-date=July 10, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710102117/https://www.newscientist.com/article/dn4953-barbie-shaped-women-more-fertile/ |url-status=live |language=en}}</ref> Në vitin 2008, komentues të tjerë kanë sugjeruar se kjo preferencë mund të mos jetë universale. Për shembull, në disa kultura joperëndimore në të cilat gratë duhet të kryejnë punë si kërkimi i ushqimit, meshkujt priren të preferojnë raporte bel–ijë më të larta.<ref>{{Cite web |url=https://www.livescience.com/3098-female-figure-hourglass.html |title=Best Female Figure Not an Hourglass |date=December 3, 2008 |website=Live Science |access-date=1 July 2018 |archive-date=July 10, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710102010/https://www.livescience.com/3098-female-figure-hourglass.html |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.vox.com/2014/6/22/5832826/did-evolution-really-make-men-prefer-women-with-hourglass-figures |title=Did evolution really make men prefer women with hourglass figures? |last=Locke |first=Susannah |date=June 22, 2014 |work=Vox |access-date=1 July 2018 |archive-date=July 10, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710102501/https://www.vox.com/2014/6/22/5832826/did-evolution-really-make-men-prefer-women-with-hourglass-figures |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sharonlbegley.com/hourglass-figures-we-take-it-all-back |title=Hourglass Figures: We Take It All Back |last=Begley |first=Sharon |website=Sharon Begley |access-date=1 July 2018 |archive-date=July 10, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710102426/http://www.sharonlbegley.com/hourglass-figures-we-take-it-all-back |url-status=live |language=en}}</ref>
Ekspozimi ndaj idealit të hollë në mediat masive, si revistat e modës, lidhet drejtpërdrejt me pakënaqësinë ndaj trupit, me vetëvlerësimin e ulët dhe me zhvillimin e çrregullimeve të të ngrënit tek shikueset femra.<ref>{{Cite news |url=https://www.nationaleatingdisorders.org/media-eating-disorders |title=Media & Eating Disorders |date=2017-10-05 |work=National Eating Disorders Association |access-date=2018-11-27 |language=en |archive-date=December 2, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202024747/https://www.nationaleatingdisorders.org/media-eating-disorders |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/769290.stm |title=Model's link to teenage anorexia |date=May 30, 2000 |website=BBC News |access-date=October 25, 2009 |archive-date=April 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413234506/http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/769290.stm |url-status=live |language=en}}</ref> Për më tepër, hendeku në rritje midis madhësive individuale të trupit dhe idealeve shoqërore vazhdon të ushqejë ankthin te vajzat e reja ndërsa ato rriten, gjë që nënvizon natyrën e rrezikshme të standardeve të bukurisë në shoqëri.<ref>{{Cite news |url=https://eating-disorders.org.uk/information/the-media-eating-disorders/ |title=National Centre for Eating Disorders – The Media & Eating Disorders |last=Jade |first=Deanne |work=National Centre for Eating Disorders |access-date=2018-11-27 |language=en-US |archive-date=December 24, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224041630/https://eating-disorders.org.uk/information/the-media-eating-disorders/ |url-status=live}}</ref>
=== Koncepti perëndimor ===
[[Skeda:18891109 Arsenic complexion wafers - Helena Independent.png|thumb|Një reklamë e vitit 1889 në një gazetë amerikane për «vaferat për çehren me arsenik» denonconte njollat e errëta, nishanet, puçrrat, qukat dhe «të gjitha parregullsitë femërore».<ref name=HelenaIndependent_18891109>{{cite news |title=A Woman's Face is Her Fortune (advertisement) |url=https://newspaperarchive.com/helena-independent-nov-09-1889-p-9/ |newspaper=The Helena Independent |date=2000-11-09 |page=7 |archive-date=2021-08-27 |access-date=2023-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827224324/https://newspaperarchive.com/browse/us/mt/helena/helena-independent/ |url-status=live |language=en }}</ref> Arseniku dihej se ishte helmues gjatë epokës viktoriane.<ref name=NatGeo_20160922>{{cite magazine |last1=Little |first1=Becky |title=Arsenic Pills and Lead Foundation: The History of Toxic Makeup |url=https://news.nationalgeographic.com/2016/09/ingredients-lipstick-makeup-cosmetics-science-history/ |magazine=National Geographic |date=2016-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105180856/https://web.archive.org/web/20181105180856/https://news.nationalgeographic.com/2016/09/ingredients-lipstick-makeup-cosmetics-science-history/ |archive-date=2018-11-05 |language=en }}</ref>]]
Një studim me imigrantë [[Kinezët|kinezë]] dhe me shtetas [[Amerikanët|amerikanë]] [[Hispanjoll|hispanikë dhe latinë]], [[Afrikano-amerikanët|afrikano-amerikanë]] dhe të bardhë zbuloi se idealet e tyre për bukurinë femërore nuk ndryshonin ndjeshëm.<ref>{{cite journal | last=Cunningham | first=Michael | first4=Perri B. | last5=Wu | first5=Cheng-Huan | title="Their ideas of beauty are, on the whole, the same as ours": Consistency and variability in the cross-cultural perception of female physical attractiveness. | journal=Journal of Personality and Social Psychology | volume=68 | issue=2 | date=1995 | issn=1939-1315 | doi=10.1037/0022-3514.68.2.261 | pages=261–279 |language=en }}</ref> Pjesëmarrësit në studim i vlerësuan gratë aziatike dhe [[Hispanjoll|latinë]] si më tërheqëse se gratë e bardha dhe ato me ngjyrë, dhe u konstatua se gratë aziatike dhe latine kishin më shumë nga tiparet që konsideroheshin tërheqëse për gratë.<ref>{{harvnb|Cunningham|1995|p=1995|ps=: "All groups of judges made more positive ratings of the Asian and Hispanic targets compared with the Black and White targets. Further analyses indicated that the Asian and Hispanic targets happened to possess significantly larger eye height, eye width, nose width, eyebrow height, smile width, and upper lip width than the White and Black women".}}</ref> Ekspozimi ndaj mediave perëndimore nuk ndikoi në vlerësimet e burrave aziatikë për gratë e bardha dhe as nuk i përmirësoi ato.<ref>{{harvnb|Cunningham|1995|p=271|ps=: "The four-item measure of exposure to Western culture was not reliably associated with giving higher ratings to Whites (r = . 19, n s). The relation of rating Whites to frequency of viewing Western television, for example, was quite low (r=.01)."}}</ref>
Një studim zbuloi se [[East Asian people|gratë e Azisë Lindore]] në Shtetet e Bashkuara janë më pranë figurës ideale që promovohet në mediat perëndimore, dhe se gratë e Azisë Lindore përshtaten si me ndikimet perëndimore ashtu edhe me ato lindore në Shtetet e Bashkuara.<ref name="Barnett Keel Conoscenti 2001">{{cite journal | last1=Barnett | first1=Heather L. | last2=Keel | first2=P. | last3=Conoscenti | first3=Lauren M. | title=Body Type Preferences in Asian and Caucasian College Students | journal=Sex Roles | date=2001 | volume=45 | issue=11/12 | page=875 | doi=10.1023/A:1015600705749 | s2cid=141429057 |language=en }}</ref> U zbulua se burrat e Azisë Lindore dhe gratë e bardha perëndimore kishin nivelet më të larta të pakënaqësisë me trupin në Shtetet e Bashkuara. Një studim mbi gratë afrikano-amerikane dhe gratë e Azisë Jugore zbuloi se disa prej tyre kishin brendësuar një ideal bukurie të bardhë që vendoste në krye lëkurën e çelët dhe flokët e drejtë.<ref>{{Cite journal|last1=Harper|first1=Kathryn|last2=Choma|first2=Becky L.|s2cid=150156045|date=2018-10-05|title=Internalised White Ideal, Skin Tone Surveillance, and Hair Surveillance Predict Skin and Hair Dissatisfaction and Skin Bleaching among African American and Indian Women|journal=Sex Roles| volume=80| issue=11–12| pages=735–744| doi=10.1007/s11199-018-0966-9|issn=0360-0025|language=en}}</ref>
Standardet eurocentrike për burrat përfshijnë shtatlartësinë, hollësinë dhe muskulozitetin, tipare që janë idealizuar përmes mediave amerikane, si në filmat e [[Kinemaja e Shteteve të Bashkuara|Hollywoodit]] dhe në kopertinat e revistave.<ref name="Pompper Allison 2022">{{cite book | last1=Pompper | first1=D. | last2=Allison | first2=M.C. | title=Rhetoric of Masculinity: Male Body Image, Media, and Gender Role Stress/Conflict | publisher=Lexington Books | year=2022 | isbn=978-1-79362-689-9 | url=https://books.google.com/books?id=zt1WEAAAQBAJ&pg=PA82 | access-date=2023-06-03 | pages=82–83 |language=en }}</ref>
Në Shtetet e Bashkuara, [[afrikano-amerikanët]] kanë qenë historikisht të nënshtruar ndaj idealeve të bukurisë që shpesh nuk pasqyrojnë pamjen e tyre, çka mund të çojë në probleme të vetëvlerësimit të ulët. Filozofi afrikano-amerikan Cornel West shpjegon më tej se «pjesa më e madhe e urrejtjes dhe përbuzjes që zezakët kanë ndaj vetvetes lidhet me refuzimin e shumë amerikanëve të zinj për të dashur trupat e tyre të zinj, sidomos hundët, ijet, buzët dhe flokët e tyre».<ref name="West 2017 p. 85">{{cite book | last=West | first=C. | title=Race Matters, 25th Anniversary: With a New Introduction | publisher=Beacon Press | year=2017 | isbn=978-0-8070-0883-6 | url=https://books.google.com/books?id=mRVHDwAAQBAJ&pg=PA85 | access-date=2023-06-01 | page=85 |language=en }}</ref> Sipas Patton (2006), stereotipi i inferioritetit të grave afrikano-amerikane (në krahasim me gratë e racave të tjera) mirëmban një sistem shtypjeje të bazuar në racë dhe gjini, që vepron në dëm të grave të të gjitha racave, si dhe të burrave të zinj.<ref>{{cite journal |last1=Patton |first1=Tracey Owens |title=Hey Girl, Am I More than My Hair?: African American Women and Their Struggles with Beauty, Body Image, and Hair |journal=NWSA Journal |date=July 2006 |volume=18 |issue=2 |pages=45–46 |doi=10.2979/NWS.2006.18.2.24 |doi-broken-date=2025-07-11 |id=ProQuest 233235409 |jstor=4317206 |quote="These stereotypes and the culture that sustains them exist to define the social position of black women as subordinate on the basis of gender to all men, regardless of color, and on the basis of race to all other women. These negative images also are indispensable to the maintenance of an interlocking system of oppression based on race and gender that operates to the detriment of all women and all blacks" (Caldwell 2000, 280)." |language=en }}</ref> Në vitet 1960, lëvizja kulturore «e zeza është e bukur» (black is beautiful) kërkoi të largonte nocionin e një {{ill|Eurocentrizmi|en|Eurocentrism|lt=koncept eurocentrik}} të bukurisë.<ref>{{Cite web |last=DoCarmo |first=Stephen |title=Notes on the Black Cultural Movement |publisher=Bucks County Community College |url=http://www.bucks.edu/~docarmos/BCMnotes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050408205800/http://www.bucks.edu/~docarmos/BCMnotes.html |archive-date=2005-04-08 |access-date=2007-11-27 |language=en }}</ref>
Shumë kritika janë drejtuar ndaj modeleve të bukurisë që mbështeten vetëm te idealet perëndimore të bukurisë, siç shihet, për shembull, në franshizën {{ill|Barbie|en}}. Kritikat ndaj Barbie shpesh përqendrohen te shqetësimet se fëmijët e konsiderojnë Barbie një model bukurie dhe do të përpiqen ta imitojnë atë. Një nga kritikat më të zakonshme ndaj Barbie është se ajo promovon një ide jorealiste të imazhit të trupit për një grua të re, duke çuar në rrezikun që vajzat që përpiqen ta imitojnë të bëhen anoreksike.<ref>{{cite journal |last1=Dittmar |first1=Helga |last2=Halliwell |first2=Emma |last3=Ive |first3=Suzanne |title=Does Barbie make girls want to be thin? The effect of experimental exposure to images of dolls on the body image of 5- to 8-year-old girls |journal=Developmental Psychology |date=March 2006 |volume=42 |issue=2 |pages=283–292 |doi=10.1037/0012-1649.42.2.283 |pmid=16569167 |language=en }}</ref>
Deri në vitin 1998, këto kritika ndaj mungesës së diversitetit në franshiza të tilla si modeli Barbie i bukurisë në kulturën perëndimore kishin çuar në një dialog për krijimin e modeleve joekskluzive të idealeve perëndimore për tipin e trupit për vajzat e reja që nuk përputhen me idealin e dobësisë që përfaqëson Barbie.<ref name="Flett Kocovski Davison Neale 2017 p. 292">{{cite book | last1=Flett | first1=G.L. | last2=Kocovski | first2=N. | last3=Davison | first3=G.C. | last4=Neale | first4=J.M. | last5=Blankstein | first5=K.R. | title=Abnormal Psychology, Sixth Canadian Edition Loose-Leaf Print Companion | publisher=John Wiley & Sons Canada, Limited | year=2017 | isbn=978-1-119-44409-1 | url=https://books.google.com/books?id=e_6lEAAAQBAJ&pg=PA292 | language=en | access-date=2024-01-11 | page=292 }}</ref> Mattel iu përgjigj këtyre kritikave.
Në kulturat e Azisë Lindore, presionet familjare dhe normat kulturore formësojnë idealet e bukurisë. Një studim eksperimental i vitit 2017 konkludoi se idealizimi kulturor aziatik i vajzave «të brishta» ndikonte në stilin e jetës, në të ngrënit dhe në zgjedhjet e pamjes së grave aziatike-amerikane.<ref name="Wong Keum Caffarel et al 2017">{{cite journal |last1=Wong |first1=Stephanie N. |last2=Keum |first2=Brian TaeHyuk |last3=Caffarel |first3=Daniel |last4=Srinivasan |first4=Ranjana |last5=Morshedian |first5=Negar |last6=Capodilupo |first6=Christina M. |last7=Brewster |first7=Melanie E. |title=Exploring the conceptualization of body image for Asian American women. |journal=Asian American Journal of Psychology |date=December 2017 |volume=8 |issue=4 |pages=296–307 |doi=10.1037/aap0000077 |s2cid=151560804 |language=en }}</ref>
== Ndikimet në shoqëri ==
Studiuesit kanë zbuluar se studentët e pashëm marrin nota më të larta nga mësuesit sesa studentët me pamje të zakonshme.<ref>{{Cite web|first=Sharon|last=Begley|url=http://www.newsweek.com/id/206597|title=The Link Between Beauty and Grades|work=Newsweek|date=2009-07-14|access-date=2010-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420004627/http://www.newsweek.com/id/206597|archive-date=2010-04-20|url-status=live|language=en}}</ref> Disa studime me gjyqe penale të simuluara kanë treguar se «të pandehurit» fizikisht tërheqës kanë më pak gjasa të shpallen fajtorë — dhe, nëse shpallen fajtorë, ka gjasa të marrin dënime më të lehta — sesa ata më pak tërheqës (megjithëse efekti i kundërt u vërejt kur krimi i pretenduar ishte mashtrim, ndoshta sepse jurorët e perceptonin tërheqjen e të pandehurit si diçka që e lehtësonte krimin).<ref>{{Cite book|last1=Memon|first1=Amina A.|last2=Vrij|first2=Aldert|last3=Bull|first3=Ray|title=Psychology and Law: Truthfulness, Accuracy and Credibility|date=2003-10-31|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-86835-5|pages=46–47|language=en}}</ref> Studimet ndër të rinjtë dhe të rriturit e rinj, si studimet e psikiatres dhe autores së librave të vetëndihmës Eva Ritvo, tregojnë se problemet e lëkurës kanë një ndikim të thellë në sjelljen shoqërore dhe në mundësitë.<ref>{{Cite press release|url=http://multivu.prnewswire.com/mnr/galderma/38432|title=Image survey reveals "perception is reality" when it comes to teenagers|publisher=multivu.prnewswire.com|url-status=live|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117222814/http://multivu.prnewswire.com/mnr/galderma/38432/|archivedate=17 nëntor 2023|access-date=23 tetor 2026}}</ref>
Të ardhurat e një personi mund të ndikohen gjithashtu nga bukuria fizike. Një studim zbuloi se njerëzit me tërheqje fizike të ulët kanë të ardhura 5 deri në 10 për qind më të ulëta se njerëzit me pamje të zakonshme, të cilët nga ana e tyre kanë të ardhura 3 deri në 8 për qind më të ulëta se ata që konsiderohen të pashëm.<ref>{{Cite news|last=Lorenz|first=K.|year=2005|url=http://www.cnn.com/2005/US/Careers/07/08/looks/|title=Do pretty people earn more?|work=CNN News|publisher=Time Warner|agency=Cable News Network|access-date=2007-01-31|archive-date=2015-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20151012073953/http://www.cnn.com/2005/US/Careers/07/08/looks/|url-status=live|language=en}}</ref> Në tregun e kredive, njerëzit më pak tërheqës kanë më pak gjasa të marrin miratim, megjithëse kanë më pak gjasa të mos e shlyejnë kredinë. Në tregun e martesës, pamja e grave vlerësohet shumë, ndërsa pamja e burrave nuk ka shumë rëndësi.<ref name="Freakonomics">{{Cite web|last1=Hamermesh|first1=Daniel|last2=Dubner|first2=Stephen J.|date=2014-01-30|title=Reasons to not be ugly: full transcript|url=http://freakonomics.com/2014/01/30/reasons-to-not-be-ugly-full-transcript/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301230021/http://freakonomics.com/2014/01/30/reasons-to-not-be-ugly-full-transcript/|archive-date=2014-03-01|access-date=2014-03-04|website=Freakonomics|language=en}}</ref> Ndikimi i tërheqjes fizike në të ardhura ndryshon sipas racës, ku hendeku më i madh i pagave për shkak të bukurisë vërehet te gratë dhe burrat e zinj.<ref>{{Cite journal|last1=Monk|first1=Ellis P.|last2=Esposito|first2=Michael H.|last3=Lee|first3=Hedwig|title=Beholding Inequality: Race, Gender, and Returns to Physical Attractiveness in the United States|journal=American Journal of Sociology|date=2021-07-01|volume=127|issue=1|pages=194–241|doi=10.1086/715141|s2cid=235473652|language=en}}</ref>
Në të kundërt, të qenit shumë i shëmtuar rrit prirjen e individit për veprimtari kriminale në një sërë krimesh, nga vjedhja me thyerje te vjedhja dhe shitja e drogave të paligjshme.<ref name="Freakonomics" />
Diskriminimi ndaj të tjerëve bazuar në pamjen e tyre njihet si {{ill|Lookizmi|en|Lookism}}.<ref>{{Cite book|last=Gough|first=Leo|title=C. Northcote Parkinson's Parkinson's Law: A modern-day interpretation of a management classic|date=2011-06-29|publisher=Infinite Ideas|isbn=978-1-908189-71-4|page=36|language=en}}</ref>
== Shiko edhe ==
* {{ill|Stolisja|en|Adornment}}
* [[Estetika]]
* [[Konkursi i bukurisë]]
* {{ill|Modifikimi i trupit|en|Body modification}}
* {{ill|Ideali i bukurisë femërore|en|Feminine beauty ideal}}
* {{ill|Glamuri (paraqitje)|en|Glamour}}
* {{ill|Ideali i bukurisë mashkullore|en|Masculine beauty ideal}}
* {{ill|Bukuria matematikore|en|Mathematical beauty}}
* {{ill|Teoria e rrjedhshmërisë së përpunimit të kënaqësisë estetike|en|Processing fluency theory of aesthetic pleasure}}
* {{ill|Shëmtia|en|Unattractiveness}}
* [[Kozmetika]]
== Shënime ==
{{Reflist|group=note}}
== Referime ==
{{Reflist|35}}
== Lexime të mëtejshme ==
* {{Cite book|last=Prum|first=Richard O.|title=The Evolution of Beauty: How Darwin's Forgotten Theory of Mate Choice Shapes the Animal World – and Us|publisher=Anchor|year=2018|isbn=978-0-345-80457-0|language=en}}
* {{Cite journal|last=Liebelt|first=C.|year=2022|title=Beauty: What Makes Us Dream, What Haunts Us|journal=Feminist Anthropology|doi=10.1002/fea2.12076|url=https://doi.org/10.1002/fea2.12076|language=en}}
== Lidhje të jashtme ==
{{Commonskat|Beauty|Bukuria}}
{{WikiQuote|Beauty}}
{{Wiktionary kuti|beauty|pretty}}
* {{Cite web|url=https://plato.stanford.edu/entries/beauty/|title=Beauty|last=Sartwell|first=Crispin|website=Stanford Encyclopedia of Philosophy|language=en}}
* [https://www.inphoproject.org/idea/1998 Beauty] – InPho (në anglisht)
* [http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20050519.shtml Programi ''In Our Time'' i BBC Radio 4 mbi bukurinë] (kërkon RealAudio)
* [https://web.archive.org/web/20050305091132/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-28 ''Dictionary of the History of Ideas'':] Teoritë e bukurisë deri në mesin e shekullit të nëntëmbëdhjetë
* [http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_II/Psychologie/Psy_II/beautycheck/english/prototypen/prototypen.htm beautycheck.de/english] Universiteti i Regensburgut – Karakteristikat e fytyrave të bukura
* [https://www.terraingallery.org/IsBeauty.html "Is Beauty the Making One of Opposites?" e Eli Siegel]
* [https://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/53033 ''Art and love in Renaissance Italy''] Botuar në lidhje me ekspozitën e mbajtur më 11 nëntor 2008–16 shkurt 2009, Muzeu Metropolitan i Artit, Nju Jork (shih ''Belle: Picturing Beautiful Women''; faqet 246–254).
* [https://books.google.com/books?id=pFEII68kmVsC&dq=Thales+philosophy+on++beauty&pg=PA356 Platoni – ''Simpoziumi''] te S. Marc Cohen, Patricia Curd, C. D. C. Reeve (red.)
{{Authority control}}
[[Kategoria:Bukuria| ]]
[[Kategoria:Bukuria estetike]]
[[Kategoria:Koncepte në estetikë]]
[[Kategoria:Modë]]
[[Kategoria:Tërheqja fizike]]
[[Kategoria:Vetitë metafizike]]
lmckoyd85xcw2j5sok8cari1yprnb0z
Diskutim:Ismail Kadare/Arkivi 1
1
291800
3059634
3029960
2026-10-26T04:16:14Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ismail Kadare]]
3059634
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Vandalizmi i tepert ==
Duke marrë parasysh vandalizmin kronik të këtij artikulli, sugjeroj që të mbrohet në mënyrë që përdoruesit pa llogari mos të "shtojnë përmbajtje" ose ta "përmirësojnë" më.--[[Përdoruesi:Udha|Udha]] ([[Përdoruesi diskutim:Udha|diskutimet]]) 6 nëntor 2017 17:32 (CET)
:E mbrojta nga IP-të për 1 muaj. --[[Përdoruesi:1l2l3k|1l2l3k]] ([[Përdoruesi diskutim:1l2l3k|diskutimet]]) 6 nëntor 2017 17:55 (CET)
::Unë mendova më tepër për një mbrojtje afatgjate si artikulli [[Enver Hoxha]] por megjithatë faleminderit!--[[Përdoruesi:Udha|Udha]] ([[Përdoruesi diskutim:Udha|diskutimet]]) 6 nëntor 2017 18:04 (CET)
:::E bera 3 muaj. Ne pergjithesi ndihem si ty qe IP-te jane te merzitshme (pse mos krijoje nje nofke tjetri?), po ja qe ka ca IP qe jane jashtezakonisht te dobishem dhe nuk duhet t'i humbim. Eshte njeri qe shkruan 5-6 artikuj te rinj cdo dite, mos e them kush eshte. --[[Përdoruesi:1l2l3k|1l2l3k]] ([[Përdoruesi diskutim:1l2l3k|diskutimet]]) 6 nëntor 2017 19:12 (CET)
=== Serish, si duket ===
{{ping|1l2l3k}} si duket, nder te dyja ip-te eshte i njejti njeri qe e ndjen domain te vetin çdo gje qe ka te beje me IK. --[[Përdoruesi:Iskenderije|Iskenderije]] ([[Përdoruesi diskutim:Iskenderije|diskutimet]]) 1 nëntor 2018 18:29 (CET)
Perkundrazi, duket sikur ti i nderuar e ke domain tendin IK. Une bera nje redaktim tek Dimri i vetmise se madhe dhe ti fillove te hiqje paragrafet e referncuara qe shtoja, pastaj perserite te njejten gje kur shtova dic te ky artikull ketu, dhe me pas te Mitrush Kuteli. Me gjej nje artikull ku nderhyra duke hequr dicka tenden?--[[Speciale:Kontributet/212.47.247.0|212.47.247.0]] 1 nëntor 2018 18:47 (CET)
:{{ping|212.47.247.0}} po ta them edhe kete here, per te fundit: materialin qe shkurtova e bera sepse 1. eshte tek [https://sq.wikipedia.org/wiki/Qyteti_pa_reklama faqja perkatese e asaj vepre] dhe 2. pasi e lexova '''me kujdes''' [https://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1 artikullin] nuk ekziston kund pohimi "nuk u botua sepse sfidoi, etc.". Si rrjedhim, 1. nuk eshte vendosur mire, dhe 2. te vendosur mire, e gjen tek artikulli perkates i vepres. Te Kuteli ajo fjali qe ne perkthimin anglisht eshte ne fund ti e solle ne fillim, linkun eshte i vdekur, dhe kahja qe niset te jape eshte pexhorative. Kutelit vetem veprimtaria si perkthyes i mbeti, jo se ishte nisme e tij personale te akomodonte ate ''mendim'' kritik. --[[Përdoruesi:Iskenderije|Iskenderije]] ([[Përdoruesi diskutim:Iskenderije|diskutimet]]) 1 nëntor 2018 18:56 (CET)
== 1981-'82 ==
Ne kete fragment kohor, perflitet se Ik u kritikua per shkak te vepres Pallati i Endrrave. Qellon qe ne te njejten shtrirje kohore ndodhi edhe kriza qeveritare, ku kryeministri, ministri i brendshem dhe te tjere me radhe u denuan dhe lakohet emri i IK. Kjo narrative bio+veper e pengon sfondin real historik. Vepra hijezon realitetin politik te kohes, vepra me me rendesi per denimin e tij se lakimi i emrit me personat e qeverise? --[[Përdoruesi:Iskenderije|Iskenderije]] ([[Përdoruesi diskutim:Iskenderije|diskutimet]]) 2 nëntor 2018 19:00 (CET)
== Nga 17 vjeç ne moshen e qenit ==
Kur ishte shtatembedhjet vjeç, pa e detyruar kush, shkrimtari i sotem i math shkroi elegjine per Stalinin më 5 mars 1953:
{{Quote box|quote=:Kurora dhe kurora pa mbarim,
:Kurora gjithë lule, gjithë yje;
:Dhe sytë të përlotur me trishtim
:Dhe pamje e rëndë zije.
:O shokë!
:Për të fundit herë sot,
:Babanë po përcjell turm’ e pasosur
:Me dhembje të kulluar e me lot,
:Me zemër të plagosur.
:Dhe ja tani, mes heshtjes, në eter,
:Një zë i njohur, qartë po dëgjohet.
:Në emër tonë sot, shoku Enver,
:Përpara tij betohet.
:Në gjysmë shtizë flamurët era tund,
:Gjëmime topash ndihen në hapësire;
:I jep Stalinit turma e pafund,
:Të fundit lamtumirë.
:Pra, lamtumirë mik i madh, babà!
:Çdo zemër i thotë sot lamtumirë.
:Së bashku me Leninin krah për krah
:Ay ka për t’u shtrirë.
:Pushon tashti
:Ay në qetësi,
:Por, jo!
:Ay nuk vdiq!
:Vazhdon të rrojë!
:Dhe fjal’ e tij e urtë përsëri
:Përpara do na çojë!
:— <small>Lamtumira e fundit, nga Isi </small><ref name="elegjia">{{cito uebin|title=Lamtumira e fundit|url=https://albemigrant2011.wordpress.com/2016/03/05/ismail-kadare-poezi-per-vdekjen-e-stalinit-lamtumira-e-fundit/|accessdate=5 nëntor 2018}}</ref>|align=right|width=35%}}
Por, me 1992, shkoi edhe me tej, kundrejt njerit prej identiteteve te shumices se shqiptareve. Duke u shprehur “Albanians are among those people who have suffered equally from Communism and from Islam”.<ref name="Jing Ke">{{cito uebin|title=Jing Ke: The four others in I. Kadare's works: a study of the Albanian national identity.|url=https://ir.library.louisville.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1729&context=etd|accessdate=5 nëntor 2018}}</ref>
I kerkoj burokratit {{ping|Liridon}} te shqyrtoje variantet qe perplasen kur ndermerr te ndaje davate, qe te kuptohet ku qendron njeri dhe ku qendron tjetri variant kundrejt asaj qe pandehet te jete gjuha enciklopedike qe duhet t'i japim lexuesve.--[[Përdoruesi:Jannulla|Jannulla]] ([[Përdoruesi diskutim:Jannulla|diskutimet]]) 5 nëntor 2018 17:24 (CET)
== Mbrojtje derisa te kete angazhim ketu ==
Po mbroj kete artikull derisa redaktoret te sillen ne menyre te pergjegjshme. --[[Përdoruesi:1l2l3k|1l2l3k]] ([[Përdoruesi diskutim:1l2l3k|diskutimet]]) 8 dhjetor 2018 01:03 (CET)
== Probleme me arkivimin e lidhjeve në artikull ==
Përshëndetje! Gjatë procesit të arkivimit, arkivi ktheu një përgjigje me mesazhe gabimesh për një ose më shumë faqe që unë paraqita për arkivim.
Më poshtë, kam përfshirë lidhjet që u kthyen me një gabim dhe mesazhin e gabimit në vijim.
* http://www.balkanweb.com/m/kryesore/itali-ismail-kadare-nderohet-me-cmimin-lerici-pea-10-47802.html me gabimin
Ky do të jetë njoftimi i vetëm mbi këto lidhje dhe nuk do të bëhen përpjekje të mëtejshme për të arkivuar lidhjet.
Gjithë të mirat.—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2019 04:08 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069836 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://old.shqiptarja.com/kulture/2730/kadare-e-dashura-e-fakultetit-si-ma-shp-rfytyroi-kolegu-n--roman-217266.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170305113433/http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1 për lidhjen http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akllapi.net/t2513-dialogu-i-ramiz-alise-me-foto-camin-kadare-i-pari-shkrimtar-qe-kritikoi-dritero-agollin.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20150104134700/http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/ për lidhjen http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.fundacionprincipedeasturias.org/en/awards/2009/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070926234710/http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208 për lidhjen http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100103221153/http://booksfactory.com/writers/kadare.htm për lidhjen http://www.booksfactory.com/writers/kadare.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2020 07:48 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2081009 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://old.shqiptarja.com/kulture/2730/kadare-e-dashura-e-fakultetit-si-ma-shp-rfytyroi-kolegu-n--roman-217266.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170305113433/http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1 për lidhjen http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akllapi.net/t2513-dialogu-i-ramiz-alise-me-foto-camin-kadare-i-pari-shkrimtar-qe-kritikoi-dritero-agollin.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20150104134700/http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/ për lidhjen http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171208005955/http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2015/10/Doktoratura-Jorina-Kryeziu-Fakulteti-i-Histori-Filologjise-Departamenti-i-Letersise.pdf për lidhjen http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2015/10/Doktoratura-Jorina-Kryeziu-Fakulteti-i-Histori-Filologjise-Departamenti-i-Letersise.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.fundacionprincipedeasturias.org/en/awards/2009/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070926234710/http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208 për lidhjen http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100103221153/http://booksfactory.com/writers/kadare.htm për lidhjen http://booksfactory.com/writers/kadare.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 mars 2020 07:41 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2107511 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://old.shqiptarja.com/kulture/2730/kadare-e-dashura-e-fakultetit-si-ma-shp-rfytyroi-kolegu-n--roman-217266.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170305113433/http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1 për lidhjen http://www.gazetaexpress.com/arte/ismail-kadare-letersia-identiteti-dhe-historia-205610/?archive=1.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja https://www.parlament.al/wp-content/uploads/2015/11/Ligjvenesit-Shqiptar-1920-2005.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.akllapi.net/t2513-dialogu-i-ramiz-alise-me-foto-camin-kadare-i-pari-shkrimtar-qe-kritikoi-dritero-agollin.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20150104134700/http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/ për lidhjen http://www.panorama.com.al/2014/12/12/shpifjet-ndaj-kadarese-per-te-penguar-nobel-in/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171208005955/http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2015/10/Doktoratura-Jorina-Kryeziu-Fakulteti-i-Histori-Filologjise-Departamenti-i-Letersise.pdf për lidhjen http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2015/10/Doktoratura-Jorina-Kryeziu-Fakulteti-i-Histori-Filologjise-Departamenti-i-Letersise.pdf.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.fundacionprincipedeasturias.org/en/awards/2009/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070926234710/http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208 për lidhjen http://www.mathieu-bourgois.com/photos-auteur.asp?Clef=208.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100103221153/http://booksfactory.com/writers/kadare.htm për lidhjen http://booksfactory.com/writers/kadare.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 05:21 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170155 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120417124922/http://www.asmp.fr/fiches_academiciens/textacad/kadare/installation.pdf për lidhjen https://www.asmp.fr/fiches_academiciens/textacad/kadare/installation.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 11:30 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2181103 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160619195230/http://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058?archive=1 për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058/?archive=1.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 janar 2021 21:49 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2198042 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120417124922/http://www.asmp.fr/fiches_academiciens/textacad/kadare/installation.pdf për lidhjen https://www.asmp.fr/fiches_academiciens/textacad/kadare/installation.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160619195230/http://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058?archive=1 për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058/?archive=1.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 mars 2021 03:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2204132 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160619195230/http://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058?archive=1 për lidhjen https://www.gazetaexpress.com/lajme/a-e-keni-ditur-se-vajza-e-ismail-kadares-eshte-ambasadore-e-perhershme-ne-unesco-139058/?archive=1.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 mars 2021 20:56 (CET)
== Kerkese per mbrojtje nga IP ==
Kerkoj qe artikulli te mbrohet nga IP-te qe mund t'i versulen ne te ardhmen.--[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 18 mars 2021 14:56 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2210481 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://old.shqiptarja.com/news.php?IDNotizia=261852.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 mars 2021 17:56 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2222716 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180924033433/https://www.universalis.fr/encyclopedie/ismail-kadare/1-un-ecrivain-national-sur-la-sellette/ për lidhjen http://www.universalis.fr/encyclopedie/ismail-kadare/1-un-ecrivain-national-sur-la-sellette/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2021 20:18 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2228454 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029132946/http://www.mapo.al/kryehetuesi-qemal-lame-sigurimi-shtetit-pergatiste-dosje-per-arrestimin-e-kadarese/ për lidhjen http://www.mapo.al/kryehetuesi-qemal-lame-sigurimi-shtetit-pergatiste-dosje-per-arrestimin-e-kadarese/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 qershor 2021 15:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2243710 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191222003908/http://www.elsie.de/pdf/articles/A2005AlbWritingEnglTrans.pdf për lidhjen http://www.elsie.de/pdf/articles/A2005AlbWritingEnglTrans.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 gusht 2021 19:16 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2262838 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150113052232/http://www.kirjasto.sci.fi/kadare.htm për lidhjen http://www.kirjasto.sci.fi/kadare.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 17:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378084 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.balkanweb.com/m/kryesore/itali-ismail-kadare-nderohet-me-cmimin-lerici-pea-10-47802.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200829214813/http://top-channel.tv/ për lidhjen http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=327871&ref=ngj.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 12:31 (CET)
== Koment nga Hipi Zhdripi ==
Me kalimin e kohës (bile te të tjerët) është zanat me shkru dikush dishka për veprat e tij. karakteristikat e ku ta di une për diçka të ngjajshme. Po ashtë poblemi që disa qysh e komë pa kanë qefë me i prezentu edhe citate të kritikave. Ty ato nashta po të duken shumë. Mu nuk po më duken me qenë ato të inegruara në tekstë, por njerzit i kanë futë si lista citatesh. Për mes me i hupë ato duhet me u gjetë një zgjidhje, vetem ato qashtu qysh janë të prezentune nuk bonë me konë.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Prill 4 14:56 (UTC)
== Polemika Kadare- Qosja ==
Pasi që Ismail Kadare botoi "Identiteti europian i shqiptarëve- sprovë" filloi polemika mes dy gjigantëve të letrave shqip, Ismail Kadare, dhe shkrimtarit dhe gjuhëtarit Rexhep Qosja. Edhe Qosja hedhi një libër ku ai kundërshton Kadaren në lidhje me identitetin e shqiptarëve. Për dallim nga Kadare, Qosja mendon se identeti shqiptar është një miks i atij perendimor dhe lindor, krishter dhe mysliman.
Këtu janë lidhjet ku do të mund të lexoni më shumë:
*[http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=95244|Gazeta Shekulli: "Qosja hedh kunderlibrin"]
*[http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=92925|Ismail Kadare: "Identiteti evropian i shqiptarëve 1"]
*[http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=92968|Ismail Kadare: "Identiteti evropian i shqiptarëve 2"]
== Propozim për paragrafin ==
Artikulli që botoi Kadare në vitin 2006 "Identiteti europian i shqiptarëve - sprovë"<small><sup>1</sup></small> në revistën [[?]] ka shkaktuar një polemnikë në mes të tij dhe [[Rexhep Qosja|Rexhep Qosjes]]. Kështu përderis Kadare vije në qendër identitetin shqiptarë si perendimorë, Qosja në librin e tij të quajtur "Realiteti i shpërfillur"<small><sup>2</sup></small>, vë në qendër identeti shqiptar si një miks i atij perendimor dhe lindor, krishter dhe mysliman.
== Burim i të dhënave ==
*<small>1.Ismail Kadare: ''"Identiteti evropian i shqiptarëve"'' - artikull në int. 2006 i [[Shekulli (Gazeta)|Gazetës Shekulli]]: [http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=92925 ID=92925]/[http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=92968 ID=92968]</small>
*<small>2.Rexhep Qosja: ''"Realiteti i shpërfillur"'' - artikull në int. 2006 i [[Shekulli (Gazeta)|Gazetës Shekulli]]: [http://www.shekulli.com.al/index.php?page=shownews&newsID=95244 ID=95244]</small>
== Em shtine mi lexu Shekullin ==
Ej, Qosja e paska shkru në ballë të librit:
“Shkrimtari i madh argjentinas, Horhe Luis Borhes, thotë se “Libri që nuk e përmban kundërlibrin mund të konsiderohet i panevojshëm”. Çdo libër, pavarësisht a është letrar a shkencor, e përmbarojnë lexuesit, miq dhe kundërshtarë të autorit, qoftë duke e pohuar, qoftë duke e mohuar”, -shkruan Qosja në parafjalën e “kundërlibrit”.
E gjyshtu bojin shkrimtart politik. Le se ata te dytë kokan ka e dijin shka jonë ka bojin fort mirë. (em shtine mi lexu gati krejt "Shekullin")--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 3 Qershor 2006 11:37 (UTC)
----
Shumë mirë hipi zhdripi se tani kur je te wikipedia english je ma i pregaditun per me i permisu gabimet e vandaleve serb --[[Përdoruesi:I DREJTI|I DREJTI]] 4 Qershor 2006 06:28 (UTC)
== Ismail Kadare or Ismaïl Kadaré? ==
Hello. His name is sometimes spelled ''Ismaïl Kadaré''. I always thought that was the correct Albanian manner, and that ''Ismail Kadare'' was the sloppy foreign language version. Now I see that the Albanian wikipedia uses ''Ismail Kadare'' and get confused. Could someone enlighten me on this matter? Best Regards [[sv:User:Mimarob|Mimarob, Sweden]] 14 November 2006
:In the albanian language, we don't use 'é'. We just write Ismail Kadare. Ismaïl Kadaré is the way french people write his name. Best regards [Rudi ] 11/12/2006
::OK, thanks! [[sv:User:Mimarob|Mimarob]] 2 January 2007 asht komunist
ke tedrejt mor bos mor njish
Ju lutem mos luani me wikipedia, ka shume persona qe u intereson vertet!!!
== Librat dhe stampa ==
Krijova një stampë me veprat e Kadaresë. Mund të ketë pasaktësira të vogla prandaj do t'i kërkoja kujt ka më shumë info dhe kohë që të bëjë një kërkim të kryqëzuar mes atyre të vendosur në stamë, listës që gjendet në sq.wiki dhe ndonjë liste tjetër që gjendet online. Nëse mungon diçka mund të ma thoni, ose nëse jeni në gjendje shkoni e ndryshoni tek Stampa <nowiki>{{Ismail Kadare}}</nowiki>.
Ndërkohë, lista e veprave që gjendet tek artikulli [[Ismail Kadare]] duhet reduktuar vetëm tek veprat kryesore apo më të njohura nga publiku, mqns lista e plotë do të mund të shikohet në fund të faqes e integruar tek stampa. --[[Përdoruesi:Mr. Pseudo|<span style="background-color:olive;color:inherit;"> '''Mr. Pseudo''' </span>]] [[Përdoruesi diskutim:Mr. Pseudo |'''diskuto''']] 21 Shtator 2014 10:27 (CEST)
== Referencat ==
{{ref}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448408 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220203021343/https://ata.gov.al/2019/08/09/foto-shtepia-muze-e-ismail-kadarese-pushton-le-monde/ për lidhjen https://ata.gov.al/2019/08/09/foto-shtepia-muze-e-ismail-kadarese-pushton-le-monde/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210213043110/http://www.albaniapress.com/lajme/25372/Servilet-e-Kadarese--jane-si-fara-e-gramit-.html për lidhjen http://www.albaniapress.com/lajme/25372/Servilet-e-Kadarese--jane-si-fara-e-gramit-.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2022 12:47 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2488710 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200423012818/http://www.gazetadita.al/portreti-i-nenes-qe-kur-erdhi-nuse-ne-deren-e-kadareve/ për lidhjen http://www.gazetadita.al/portreti-i-nenes-qe-kur-erdhi-nuse-ne-deren-e-kadareve/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 tetor 2022 08:14 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495361 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210516142955/http://parlament.al/Files/Informacione/libri%20per%20ligjvenesit%20shqiptare%201912-2017.pdf për lidhjen https://www.parlament.al/Files/Informacione/libri%20per%20ligjvenesit%20shqiptare%201912-2017.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 nëntor 2022 16:43 (CET)
== A ka qenë i lidhur me letërsinë ==
Në të vërtet Ismaili ka qenë shumë i lidhur me letërsinë.
Ja pse ai ishte shume i lidhur me të krijuarin e librave dhe botimin e tyre [[Përdoruesi:Iris cool|Iris cool]] ([[Përdoruesi diskutim:Iris cool|diskutimet]]) 30 nëntor 2022 20:11 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2499186 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181104040229/http://www.genchoti.com/artikuj/91-si-e-ka-sjell-migjenin-ne-letersine-shqipe-ismail-kadare/ për lidhjen http://www.genchoti.com/artikuj/91-si-e-ka-sjell-migjenin-ne-letersine-shqipe-ismail-kadare/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 dhjetor 2022 07:42 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2503852 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180305044016/http://shekulli.com.al/5050/ për lidhjen http://shekulli.com.al/5050/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2022 07:46 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2618349 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029030810/http://www.arkivalajmeve.com/ISMAIL-KADARE-Kam-vendosur-te-heq-dore-nga-letersia.1047134575/ për lidhjen http://www.arkivalajmeve.com/ISMAIL-KADARE-Kam-vendosur-te-heq-dore-nga-letersia.1047134575/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 nëntor 2023 18:19 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2626082 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120630172823/http://forumi.shqiperia.com/threads/milo-vs-kadare.14349/page-5 për lidhjen http://forumi.shqiperia.com/threads/milo-vs-kadare.14349/page-5.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 dhjetor 2023 07:00 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2653027 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211027085344/http://akad.gov.al/ash/pdf/cv/I.Kadare.pdf për lidhjen http://akad.gov.al/ash/pdf/cv/I.Kadare.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 mars 2024 15:05 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2677520 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://sot.com.al/intervista/janulla-rrapi-ja-si-e-organizoi-ismail-kadare-kurthin-ndaj-meje-me-sigurimsit-q%C3%AB-kishte.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 korrik 2024 17:40 (CEST)
== Mbrojtja ==
@[[Përdoruesi:Olsi|Olsi]], do të sugjeroja që mbrojtja të jetë 1 vjeçare (dhe të shtyhet sipas nevojës). (Gjysmë)Kyçja e artikujve në pafundësi bën që shpeshherë të harrohen në atë formë me të vërtetë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 dhjetor 2024 11:13 (CET)
:Ne rregull, por mesa duket Udha dhe Hatake nuk po lodhen se prituri. [[Përdoruesi:Olsi|Olsi]] ([[Përdoruesi diskutim:Olsi|diskutimet]]) 29 dhjetor 2024 13:01 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2765769 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210213043109/http://www.standard.al/2019/07/29/sa-ismail-kadare-jane-brenda-ismail-kadarese/ për lidhjen http://www.standard.al/2019/07/29/sa-ismail-kadare-jane-brenda-ismail-kadarese/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shkurt 2025 20:12 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2795263 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029030742/https://issuu.com/gazetamapo/docs/13gusht për lidhjen https://issuu.com/gazetamapo/docs/13gusht.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 maj 2025 00:07 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2799950 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220203021343/https://alb-club.alb-net.narkive.com/Pml3tSAv/albclub-sulmet-ndaj-kadarese për lidhjen https://alb-club.alb-net.narkive.com/Pml3tSAv/albclub-sulmet-ndaj-kadarese.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 maj 2025 10:04 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2851743 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201112024629/https://sot.com.al/intervista/janulla-rrapi-ja-si-e-organizoi-ismail-kadare-kurthin-ndaj-meje-me-sigurimsit-q%C3%AB-kishte për lidhjen https://sot.com.al/intervista/janulla-rrapi-ja-si-e-organizoi-ismail-kadare-kurthin-ndaj-meje-me-sigurimsit-q%C3%AB-kishte.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2025 23:56 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2868724 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190926235506/https://www.premioletterarioboccaccio.it/la-storia-del-premio/vincitori/123-premio-internazionale.html për lidhjen http://www.premioletterarioboccaccio.it/la-storia-del-premio/vincitori/123-premio-internazionale.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 nëntor 2025 11:03 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2902778 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191120033946/http://www.respublica.al/2017/04/15/realizmi-socialist-si-uzin%C3%AB-e-prodhimit-t%C3%AB-urrejtjes-ideologjike për lidhjen http://www.respublica.al/2017/04/15/realizmi-socialist-si-uzin%C3%AB-e-prodhimit-t%C3%AB-urrejtjes-ideologjike.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shkurt 2026 03:36 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2904252 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200819043533/http://www.respublica.al/content/intervista-poeti-faslli-haliti-ismail-kadare-%C3%ABsht%C3%AB-gjeni-nuk-njoh-asnj%C3%AB-gjeni-servil për lidhjen http://www.respublica.al/content/intervista-poeti-faslli-haliti-ismail-kadare-%C3%ABsht%C3%AB-gjeni-nuk-njoh-asnj%C3%AB-gjeni-servil.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shkurt 2026 05:54 (CET)
== Çfarë dite ishte kur lindi Ismail Kadare? ==
Ndonëse duket diçka absurde dhe pa rëndësi,në fakt e ka sado pak rëndësi. Në vepren “Ftesë në Studio” autori shkruan:
“Kur në letra të ndryshme (anketa, kërkesë për vizë etj.) shënoj datën e lindjes, 28 janar 1936, vetëtimthi më shkon nëpër mend fjala “e mërkurë”. Ti ke lindur të mërkurën, më thoshte shpesh im atë, thua se kjo kishte një rëndësi më vete.”
Nëse ndjekim kalendarin na del se ishte e martë. Si të zgjidhet kjo engimë? A të shtohet tek artikulli i autorit?
Në fakt më vjen keq se ashkush nuk e përmend këtë gjë, ose e injorojnë ose nuk e kanë zbuluar ose nuk e dijnë.
Faleminderit! [[Përdoruesi:J.Rondo|J.Rondo]] ([[Përdoruesi diskutim:J.Rondo|diskutimet]]) 15 mars 2026 19:48 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027259 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://kadareagolli.tirana.al/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 gusht 2026 10:14 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ismail Kadare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056257 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://gjirokaster.al/al/top-place?id=17.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 15:45 (CEST)
7v4tafv6je0ftawehb8tb31yezn7tox
Diskutim:Ivan Rakitić/Arkivi 1
1
293007
3059644
3055426
2026-10-26T04:19:25Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Ivan Rakitić]]
3059644
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 6 lidhjet e jashtme në [[Ivan Rakitić]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1991971 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140221215242/http://www.insidespanishfootball.com/58256/sevilla-1-2-real-sociedad-rakitics-own-goal-puts-real-sociedad-back-in-fourth-place/ te http://www.insidespanishfootball.com/58256/sevilla-1-2-real-sociedad-rakitics-own-goal-puts-real-sociedad-back-in-fourth-place/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140205185046/http://www.insidespanishfootball.com/96983/rakitic-i-can-assure-you-my-number-one-choice-is-sevilla/ te http://www.insidespanishfootball.com/96983/rakitic-i-can-assure-you-my-number-one-choice-is-sevilla/
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140604190011/http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic te http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160116140623/http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2008/round=15094/match=301700/report=mbm.html te http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2008/round=15094/match=301700/report=mbm.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160116140623/http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2008/round=15094/match=301700/report=mbm.html te http://en.archive.uefa.com/competitions/euro2012/history/season=2008/round=15094/match=301700/report=mbm.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140604190011/http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic te http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:03 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli [[Ivan Rakitić]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2004172 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2013/09/barca-fitore-mes-polemikash-ndaj-seviljas/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2013/10/reali-shperthen-ne-gola-triplete-e-ronaldos/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/05/vendosin-penalltite-sevilja-fiton-ligen-e-europes/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/05/formacioni-i-sezonit-ne-la-liga-asnje-nga-barcelona/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/06/barcelona-gjen-akordin-me-sevijen-per-rakitic/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/06/ivan-rakitic-kalimi-te-barca-enderr-e-realizuar/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/08/barcelona-vetem-barazim-kunder-nises/
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/08/rikthehet-mesi-barca-fiton-3-0/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150713190536/http://www.panorama-sport.com/2014/09/barca-perfekte-manita-levantes-2/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/2014/09/barca-perfekte-manita-levantes-2/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/09/barcelona-uragan-reali-mund-vijarealin/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150609000716/http://www.panorama-sport.com/2015/06/barcelona-rikthehet-ne-majen-e-europes-katalanasit-mundin-3-1-juventusin-ne-finale-video/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/2015/06/barcelona-rikthehet-ne-majen-e-europes-katalanasit-mundin-3-1-juventusin-ne-finale-video/.
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/2014/06/220088/
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140913153633/http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/meksika-zbut-kroacine-dhe-kercenon-holanden/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/boterori-2014/meksika-zbut-kroacine-dhe-kercenon-holanden/.
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 10:56 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069840 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140221215242/http://www.insidespanishfootball.com/58256/sevilla-1-2-real-sociedad-rakitics-own-goal-puts-real-sociedad-back-in-fourth-place/ për lidhjen http://www.insidespanishfootball.com/58256/sevilla-1-2-real-sociedad-rakitics-own-goal-puts-real-sociedad-back-in-fourth-place/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140205185046/http://www.insidespanishfootball.com/96983/rakitic-i-can-assure-you-my-number-one-choice-is-sevilla/ për lidhjen http://www.insidespanishfootball.com/96983/rakitic-i-can-assure-you-my-number-one-choice-is-sevilla/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140604190011/http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic për lidhjen http://www.sevillafc.es/nuevaweb/equipos/jugador/2184/ivan-rakitic.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2020 07:51 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2253233 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/68ohDnRdT?url=http://www.nacional.hr/clanak/34166/ivan-rakitic-blizi-sam-svicarskoj-jer-sam-ovdje-roden për lidhjen http://www.nacional.hr/articles/view/34166/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/69QLaauGx?url=http://www.nacional.hr/en/clanak/37195/rakitic-family-terror-in-switzerland për lidhjen http://www.nacional.hr/en/articles/view/37195/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090112083439/http://www.skysports.com/football/match_report/0,19764,11065_2933257,00.html për lidhjen http://www.skysports.com/football/match_report/0,19764,11065_2933257,00.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121012185459/http://soccernet.espn.go.com/report?id=225038&cc=3436 për lidhjen http://soccernet.espn.go.com/report?id=225038&cc=3436.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2021 17:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2369012 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029031439/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/ për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=296633/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 13:00 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373545 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080822104948/http://www.yanks-abroad.com/get.php?mode=content&id=3983 për lidhjen http://www.yanks-abroad.com/get.php?mode=content&id=3983.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2021 01:16 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378103 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140623121207/http://www.ata.gov.al/brazil-2014-kroacia-mposht-thellesisht-4-0-kamerunin-131139.html për lidhjen http://www.ata.gov.al/brazil-2014-kroacia-mposht-thellesisht-4-0-kamerunin-131139.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2021 12:40 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2445981 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170806141058/http://www.fifadata.com/document/FWC/2014/pdf/FWC_2014_SquadLists.pdf për lidhjen http://www.fifadata.com/document/fwc/2014/pdf/fwc_2014_squadlists.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 maj 2022 19:27 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981839 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080604214556/http://de.eurosport.yahoo.com/30052008/30/lehmann-zweitaeltester-spieler-italien-aelteste.html për lidhjen http://de.eurosport.yahoo.com/30052008/30/lehmann-zweitaeltester-spieler-italien-aelteste.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 maj 2026 08:40 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3050711 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141128212015/http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=544951.html për lidhjen http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=544951.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171228090514/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=97744/profile/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=97744/profile/index.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171228090514/http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=97744/profile/index.html për lidhjen http://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=97744/profile/index.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029031439/https://www.fifa.com/fifa-tournaments/ për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=296633/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 shtator 2026 05:05 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ivan Rakitić]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056262 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141126025703/http://www.gloria.hr/ivan-rakitic-ozenio-se-u-tajnosti/ për lidhjen http://www.gloria.hr/ivan-rakitic-ozenio-se-u-tajnosti/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 15:54 (CEST)
drni9ezbuls6apwpqsm26wn8h8emmzx
Diskutim:Laert Vasili/Arkivi 1
1
293011
3059646
3056117
2026-10-26T04:19:46Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Laert Vasili]]
3059646
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Laert Vasili]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1993393 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160127074754/http://pegasiworld-al.com/fituesit-kreative-nga-45-vende-te-botes-p%D1%91r-vitin-2015-lnpsha-pegasi-albania-sipas-perkatesise/ te http://pegasiworld-al.com/fituesit-kreative-nga-45-vende-te-botes-p%D1%91r-vitin-2015-lnpsha-pegasi-albania-sipas-perkatesise/
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 02:03 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Laert Vasili]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999381 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120311141048/http://www.mess.ba/2008/public/2008/index.php?lang=en&sel=31&view=91 për lidhjen http://www.mess.ba/2008/public/2008/index.php?lang=en&sel=31&view=91.
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 13 shtator 2019 06:04 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli [[Laert Vasili]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2037362 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120311084658/http://www.e-go.gr/cinemag/summary1.asp?catid=10167&subid=2&pubid=121499 për lidhjen http://www.e-go.gr/cinemag/summary1.asp?catid=10167&subid=2&pubid=121499.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140119044830/http://lajme.parajsa.com/Intervista/id_302309 për lidhjen http://lajme.parajsa.com/Intervista/id_302309/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131002052809/http://www.gazetatema.net/web/2013/09/26/laert-vasili-shperthen-ne-televizionin-grek-i-keni-bere-greket-tju-vije-zor-te-thone-qe-jane-greke-video/ për lidhjen http://www.gazetatema.net/web/2013/09/26/laert-vasili-shperthen-ne-televizionin-grek-i-keni-bere-greket-tju-vije-zor-te-thone-qe-jane-greke-video/.
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130402033323/http://www.mapo.al/2013/01/13/laert-vasili-rrefej-perndjekjen-e-agimit-te-arte-ne-greqi/ për lidhjen http://mapo.al/2013/01/13/laert-vasili-rrefej-perndjekjen-e-agimit-te-arte-ne-greqi/.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 24 shtator 2019 00:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2084194 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160127074754/http://pegasiworld-al.com/fituesit-kreative-nga-45-vende-te-botes-p%D1%91r-vitin-2015-lnpsha-pegasi-albania-sipas-perkatesise/ për lidhjen http://pegasiworld-al.com/fituesit-kreative-nga-45-vende-te-botes-p%D1%91r-vitin-2015-lnpsha-pegasi-albania-sipas-perkatesise/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120311141048/http://www.mess.ba/2008/public/2008/index.php?lang=en&sel=31&view=91 për lidhjen http://www.mess.ba/2008/public/2008/index.php?lang=en&sel=31&view=91.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120311084658/http://www.e-go.gr/cinemag/summary1.asp?catid=10167&subid=2&pubid=121499 për lidhjen http://www.e-go.gr/cinemag/summary1.asp?catid=10167&subid=2&pubid=121499.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140119044830/http://lajme.parajsa.com/Intervista/id_302309 për lidhjen http://lajme.parajsa.com/Intervista/id_302309.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107204912/http://www.revistaklan.com/material.php?id=2993 për lidhjen http://www.revistaklan.com/material.php?id=2993.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131002052809/http://www.gazetatema.net/web/2013/09/26/laert-vasili-shperthen-ne-televizionin-grek-i-keni-bere-greket-tju-vije-zor-te-thone-qe-jane-greke-video/ për lidhjen http://www.gazetatema.net/web/2013/09/26/laert-vasili-shperthen-ne-televizionin-grek-i-keni-bere-greket-tju-vije-zor-te-thone-qe-jane-greke-video/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130402033323/http://www.mapo.al/2013/01/13/laert-vasili-rrefej-perndjekjen-e-agimit-te-arte-ne-greqi/ për lidhjen http://www.mapo.al/2013/01/13/laert-vasili-rrefej-perndjekjen-e-agimit-te-arte-ne-greqi/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 mars 2020 23:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2378807 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160619154138/http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%A9_%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8D_%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%AD%CE%B1%CF%81 për lidhjen http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%A9_%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8D_%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%AD%CE%B1%CF%81.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 dhjetor 2021 07:18 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2734614 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160619154138/http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%A9_%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8D_%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%AD%CE%B1%CF%81 për lidhjen http://www.retrodb.gr/wiki/index.php/%CE%A9_%CE%B3%CE%BB%CF%85%CE%BA%CF%8D_%CE%BC%CE%BF%CF%85_%CE%AD%CE%B1%CF%81.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 dhjetor 2024 11:39 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2789447 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211208192340/https://www.au.org/church-state/january-2013-church-state/au-bulletin/greece-prosecutes-theater-producers-for-blasphemy për lidhjen https://www.au.org/church-state/january-2013-church-state/au-bulletin/greece-prosecutes-theater-producers-for-blasphemy.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230422083055/http://www.altcine.com/person.php?id=5757 për lidhjen http://www.altcine.com/person.php?id=5757.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 prill 2025 05:20 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2792024 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230120080507/http://www.theparthenonpost.com/2013/04/06/le-martyr-daube-doree/ për lidhjen http://www.theparthenonpost.com/2013/04/06/le-martyr-daube-doree.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.livemovies.gr/taxonomy/term/1658.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 prill 2025 12:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2794064 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202071617/http://www.artistdirect.com/nad/store/movies/title/0,,1888771,00.html për lidhjen http://www.artistdirect.com/nad/store/movies/title/0,,1888771,00.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 maj 2025 00:48 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2823984 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160612151849/http://www.mapo.al/2015/02/mysafir-ne-teatrin-eksperimental për lidhjen http://www.mapo.al/2015/02/mysafir-ne-teatrin-eksperimental.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2025 20:21 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2866341 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160229234902/http://www.livemovies.gr/taxonomy/term/1658 për lidhjen http://www.livemovies.gr/taxonomy/term/1658.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 tetor 2025 00:06 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885815 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160202071617/http://www.tiranafilmfest.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1926:three&catid=205:albanian-official-selection-tiff-2014&Itemid=302 për lidhjen http://www.tiranafilmfest.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1926:three&catid=205:albanian-official-selection-tiff-2014&Itemid=302.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2025 20:46 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2918704 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110929075532/http://www.ordino.gr/movie_detail.asp?id=5 për lidhjen http://www.ordino.gr/movie_detail.asp?id=5.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 prill 2026 04:04 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2998431 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://archive.today/20131021231340/http://tv.ibtimes.com/blasphemy-charges-filed-over-controversial-gay-jesus-play-greece-7396 me https://web.archive.org/web/20131024104135/http://tv.ibtimes.com/blasphemy-charges-filed-over-controversial-gay-jesus-play-greece-7396 te lidhja http://tv.ibtimes.com/blasphemy-charges-filed-over-controversial-gay-jesus-play-greece-7396.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305012245/http://www.lastampa.it/2012/10/29/blogs/underblog/alba-dorata-oggi-al-e-sostenuta-dalla-polizia-greca-YMFzie2wlgpaIdNgzHl0zM/pagina.html për lidhjen http://www.lastampa.it/2012/10/29/blogs/underblog/alba-dorata-oggi-al-e-sostenuta-dalla-polizia-greca-YMFzie2wlgpaIdNgzHl0zM/pagina.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 qershor 2026 23:57 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3051029 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304000117/http://www.vice.com/en_uk/tag/Laertis+Vasiliou për lidhjen https://www.vice.com/en_uk/tag/Laertis+Vasiliou.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 shtator 2026 17:24 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Laert Vasili]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056432 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250905104920/https://www.seecinema.net/single_whoiswho.php?whoiswho_id=5496 për lidhjen https://www.seecinema.net/single_whoiswho.php?whoiswho_id=5496.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2026 04:51 (CEST)
7ga24cvmvrkpe8i5aa6h8u2jlskgni8
Diskutim:Jani Kapodistria/Arkivi 1
1
293094
3059640
2864876
2026-10-26T04:17:55Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Jani Kapodistria]]
3059640
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== U ndryshuan lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 9 lidhjet e jashtme në [[Jani Kapodistria]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1992041 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20090328051044/http://www.bankofgreece.gr/en te http://www.bankofgreece.gr/en
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20071005003451/http://www.bankofgreece.gr/en/banknotes/banknote_selection.asp?Value=500 te http://www.bankofgreece.gr/en/Banknotes/banknote_selection.asp?Value=500
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080627051217/http://www.circom-regional.org/crbysatelite/0307/slovenia-trans.pdf te http://www.circom-regional.org/crbysatelite/0307/slovenia-trans.pdf
*U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.ypan.gr/c_announce/45_3881_cms.htm
*U shtua arkivi https://www.webcitation.org/5kwrSPkXu?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html te http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120225133620/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_22/02/2008_260236 te http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_22/02/2008_260236
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080930135645/http://www.sansimera.gr/archive/biographies/show.php?id=195&name=Ioannis_Kapodistrias te http://www.sansimera.gr/archive/biographies/show.php?id=195&name=Ioannis_Kapodistrias
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080229025720/http://www.ahiworld.com/pdfs/PR69_Vassilis_Lambropoulos.pdf te http://www.ahiworld.com/pdfs/PR69_Vassilis_Lambropoulos.pdf
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20120321004323/http://www.athensnews.gr/old_issue/13248/16544 te http://www.athensnews.gr/old_issue/13248/16544
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 23:12 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Jani Kapodistria]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1999048 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171006050127/http://kapodistriako.uoa.gr/stories/001_ne_01/index.php?m=2 për lidhjen http://kapodistriako.uoa.gr/stories/001_ne_01/index.php?m=2.
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 12 shtator 2019 04:03 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 10 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069847 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090328051044/http://www.bankofgreece.gr/en për lidhjen http://www.bankofgreece.gr/en.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071005003451/http://www.bankofgreece.gr/en/banknotes/banknote_selection.asp?Value=500 për lidhjen http://www.bankofgreece.gr/en/Banknotes/banknote_selection.asp?Value=500.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080627051217/http://www.circom-regional.org/crbysatelite/0307/slovenia-trans.pdf për lidhjen http://www.circom-regional.org/crbysatelite/0307/slovenia-trans.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070511020636/http://www.ypan.gr/c_announce/45_3881_cms.htm për lidhjen http://www.ypan.gr/c_announce/45_3881_cms.htm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/5kwrSPkXu?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html për lidhjen http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20091031074236/http://encarta.msn.com/ për lidhjen http://encarta.msn.com/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171006050127/http://kapodistriako.uoa.gr/stories/001_ne_01/index.php?m=2 për lidhjen http://kapodistriako.uoa.gr/stories/001_ne_01/index.php?m=2.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120225133620/http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_22/02/2008_260236 për lidhjen http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_1_22/02/2008_260236.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080229025720/http://www.ahiworld.com/pdfs/PR69_Vassilis_Lambropoulos.pdf për lidhjen http://www.ahiworld.com/pdfs/PR69_Vassilis_Lambropoulos.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120321004323/http://www.athensnews.gr/old_issue/13248/16544 për lidhjen http://www.athensnews.gr/old_issue/13248/16544.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2020 07:57 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2170181 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171216201206/http://www.ishm2006.hu/scientific/abstract.php?ID=119 për lidhjen http://www.ishm2006.hu/scientific/abstract.php?ID=119.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2020 11:55 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2180550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140529081642/http://ethesis.unifr.ch/theses/downloads.php?file=FurrerD.pdf për lidhjen http://ethesis.unifr.ch/theses/downloads.php?file=FurrerD.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 janar 2021 21:13 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2262896 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070511020636/http://www.ypan.gr/c_announce/45_3881_cms.htm për lidhjen http://www.ypan.gr/c_announce/45_3881_cms.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 18:01 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2467057 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://www.webcitation.org/5kwrSPkXu?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html me https://web.archive.org/web/20091101222105/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html te lidhja http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210506055328/https://www.webcitation.org/5kwrSPkXu për lidhjen http://www.webcitation.org/5kwrSPkXu.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 gusht 2022 07:33 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2485439 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090604191709/http://www.phys.uoa.gr/~nektar/history/historia_abstract.htm për lidhjen http://www.phys.uoa.gr/~nektar/history/historia_abstract.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2022 20:41 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2567575 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120923091608/http://www.cse-initiative.eu/spip.php?article39 për lidhjen http://www.cse-initiative.eu/spip.php?article39.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 korrik 2023 17:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2648421 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110727140218/http://en.sae.gr/?id=17540 për lidhjen http://en.sae.gr/?id=17540.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 mars 2024 15:18 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2759341 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit http://www.webcitation.org/5kwrSPkXu?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561160/Kapodistrias.html me https://web.archive.org/web/20090411143533/http://encarta.msn.com/ te lidhja http://encarta.msn.com/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 shkurt 2025 18:07 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2762086 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090411143533/http://encarta.msn.com/ për lidhjen http://encarta.msn.com/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 shkurt 2025 11:16 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2797529 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.kee.gr/attachments/file/923.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2025 05:42 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2851829 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160303222851/http://www.kee.gr/attachments/file/923.pdf për lidhjen http://www.kee.gr/attachments/file/923.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2025 01:54 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jani Kapodistria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056276 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081002222809/http://www.questia.com/library/encyclopedia/capo_distria_giovanni_antonio_count.jsp për lidhjen http://www.questia.com/library/encyclopedia/capo_distria_giovanni_antonio_count.jsp.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 16:31 (CEST)
8gf9zo6osaxnompxlwj6wqg6dfiehqm
Çmimi Neustadt International për Letërsi
0
295255
3059547
3046301
2026-10-25T20:16:54Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059547
wikitext
text/x-wiki
'''Çmimi Ndërkombëtar Neustadt për Letërsi''' ([[gjuha angleze|anglisht]]:'Neustadt International Prize for Literature) është një çmim dyvjeçar për letërsinë i sponsorizuar nga Universiteti i Oklahomas dhe revista e tij letrare ndërkombëtare, "World Literature Today" (Letërsia Botërore Sot).<ref>{{cite web|url=http://publishingperspectives.com/2013/08/americas-nobel-the-neustadt-international-prize-for-literature/|title=America's Nobel: The Neustadt International Prize for Literature|work=Publishing Perspectives|author=Daniel Kalder|date=12 gusht 2013|accessdate=13 gusht 2013|language=en}}</ref> Konsiderohet si një nga çmimet letrare më prestigjioze ndërkombëtare, shpesh i krahasuar me [[Çmimi Nobel në Letërsi|Çmimin Nobel në Letërsi]]. Është quajtur "Nobeli Amerikan".<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1982/02/26/books/publishing-the-oklahoma-nobel.html?searchResultPosition=11|title=PUBLISHING: THE OKLAHOMA 'NOBEL'|work=[[New York Times]]|author=Edwin McDowell|date=26 shkurt 1982|accessdate=22 korrik 2019|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2013/11/05/243185121/book-news-mozambican-writer-wins-neustadt-prize-america-s-nobel|title=Book News: Mozambican Writer Wins Neustadt Prize, 'America's Nobel'|work=[[NPR]]|author=Annalisa Quinn|date=5 nëntor 2013|accessdate=22 korrik 2019|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lithub.com/the-american-nobel-at-norman-oklahamas-neustadt-prize-festival/|title=The American Nobel: At Norman, Oklahoma's Neustadt Prize Festival|work=[[Literary Hub]]|author=Chad Post|date=10 nëntor 2016|accessdate=22 korrik 2019|language=en}}</ref> Që kur u themelua në 1970, rreth 30 laureatë, kandidatë ose juristë të saj më pas janë vlerësuar me Çmimin Nobel.<ref name="parsi">[http://parsikhabar.net/books/rohinton-mistry-wins-neustadt-prize-2012/4548/ Rohinton Mistry wins Neustadt Prize 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210621234012/https://parsikhabar.net/books/rohinton-mistry-wins-neustadt-prize-2012/4548/ |date=21 qershor 2021 }} – "Parsi Khabar"</ref><ref name="rohinton">[https://archive.today/20130209143120/http://www.worldliteraturetoday.com/events-news/critically-acclaimed-indian-canadian-writer-rohinton-mistry-wins-2012-neustadt%23.UMlhXDP6lu0 Critically acclaimed Indian-Canadian writer Rohinton Mistry wins 2012 Neustadt International Prize for Literature] – "World Literature Today"</ref><ref name="wltnip">{{cite web|url=http://www.worldliteraturetoday.org/neustadt-prize|title=Neustadt International Prize for Literature|work=[[World Literature Today]]|date=tetor 2012|accessdate=16 korrik 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.neustadtprize.org/the-neustadt-prize/neustadt-nobel-prize-convergences/|title=Neustadt-Nobel Prize Convergences|work=The Neustadt Prizes|accessdate=22 korrik 2019|language=en}}</ref> Ashtu si Nobeli, ai u jepet individëve për tërë veprën e tyre, jo për një vepër të vetme.
== Çmimi ==
== Laureatët ==
Source:<ref>{{cite web|url=http://www.worldliteraturetoday.org/neustadt-laureates|title=Neustadt Laureates: Past Laureates|work=World Literature Today|accessdate=2 nëntor 2013|language=en}}</ref>
{| class="wikitable" width=95%
|- bgcolor="#505050"
!Viti
!Foto
!Emri
!Vendi
!Gjuha
!Zhanri
!Ref(s)
|-
| 1970
| [[File:Giuseppe Ungaretti (basco).jpg|75px]]
| [[Giuseppe Ungaretti]] <br> (1888–1970)
| {{ITA}}
| [[gjuha italiane|italisht]]
| poezi, kritikë letrare, sprovë
|
|-
| 1972
| [[File:Gabriel Garcia Marquez2 (2009).jpg|75px]]
| [[Gabriel García Márquez]] <br> (1927–2017)
| {{COL}}
| [[Gjuha spanjolle|spanjisht]]
| roman, tregim, autobiografi, skenar filmi
|
|-
| 1974
|
| [[Francis Ponge]] <br> (1899–1988)
| {{FRA}}
| [[gjuha frënge|frëngjisht]]
| poezi, sprovë
|
|-
| 1976
| [[File:Elizabeth Bishop, 1964.jpg|75px]]
| [[Elizabeth Bishop]] <br> (1911–1979)
| {{USA}}
| anglisht
| poezi, tregim
|
|-
| 1978
| [[File:Czeslaw Milosz 3 ap.tif|75px]]
| [[Czesław Miłosz]] <br> (1911–2004)
| {{POL}}
| [[Gjuha polake|polonisht]]
| poezi, sprovë
|
|-
| 1980
| [[File:Josef skvorecky.jpg|75px]]
| [[Josef Škvorecký]] <br> (1924–2012)
| {{flagicon|Czechoslovakia}} [[Çekosllovakia]]/{{CAN}}
| [[gjuha çeke|çekisht]]
| roman, tregim, sprovë
|
|-
| 1982
| [[File:Octavio Paz - 1988 Malmö.jpg|75px]]
| [[Octavio Paz]] <br> (1914–1998)
| {{MEX}}
| [[Gjuha spanjolle|spanjisht]]
| poezi, sprovë
|
|-
| 1984
| [[File:Paavo Juhani Haavikko.jpg|75px]]
| [[Paavo Haavikko]] <br> (1931–2008)
| {{FIN}}
| [[Gjuha finlandeze|finlandeze]]
| poezi, dramë, sprovë
|
|-
| 1986
| [[File:ETH-BIB-Max Frisch-Com C20-015-023-001.jpg|75px]]
| [[Max Frisch]] <br> (1911–1991)
| {{SUI}}
| [[Gjuha gjermane|gjermanisht]]
| roman dramë, filozofi
|
|-
| 1988
|
| [[Raja Rao]] <br> (1906–2006)
| {{IND}}/{{USA}}
| Anglisht
| roman, tregim, sprovë
|
|-
| 1990
| [[File:Transtroemer.jpg|75px]]
| [[Tomas Tranströmer]] <br> (1931–2015)
| {{SWE}}
| [[Gjuha suedeze|suedisht]]
| poezi, përkthim
|
|-
| 1992
|
| [[João Cabral de Melo Neto]] <br> (1920–1999)
| {{BRA}}
| [[Gjuha portugeze|portugeze]]
| poezi, autobiografi
|
|-
| 1994
|
| [[Edward Kamau Brathwaite]] <br> (1930–2020)
| {{BAR}}
| anglisht
| poezi, sprovë
|
|-
| 1996
| [[File:Assia Djebar.jpg|75px]]
| [[Assia Djebar]] <br> (1936–2015)
| {{ALG}}/{{FRA}}
| [[gjuha frënge|frëngjisht]]
| roman, sprovë, përkthim
|<ref>{{Cite web|url=https://www.worldliteraturetoday.org/neustadt-prize/1996-neustadt-prize-laureate-assia-djebar|title=1996 Neustadt Prize Laureate – Assia Djebar|website=World Literature Today|access-date=2018-06-29|language=en}}</ref>
|-
| 1998
| [[File:3Nuruddin Farah.jpg|75px]]
| [[Nuruddin Farah]] <br> (1945)
| {{SOM}}
| anglisht
| roman, tregim, dramë, sprovë, autobiografi
|
|-
| 2000
| [[File:David Malouf.JPG|75px]]
| [[David Malouf]] <br> (b. 1934)
| {{AUS}}
| anglisht
| roman, tregim, poezi, dramë, kujtime
|
|-
| 2002
| [[File:Álvaro Mutis - A Pobra do Caramiñal.jpg|75px]]
| [[Álvaro Mutis]] <br> (1923–2013)
| {{COL}}
| spanjisht
| roman, poezi, sprovë
|<ref>{{cite web|url=http://oudaily.com/news/2002/oct/18/colombian-given-literary-award/|title=Colombian given literary award|work=The Oklahoma Daily|date=18 tetor 2002|language=en|url-status=dead|access-date=22 nëntor 2020|archive-date=4 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104005042/http://oudaily.com/news/2002/oct/18/colombian-given-literary-award/}}</ref>
|-
| 2004
| [[File:Adam Zagajewski 2014 in Stockholm.jpg|75px]]
| [[Adam Zagajewski]] <br> (b. 1945)
| {{POL}}
| polonisht
| roman, poezi, sprovë, përkthim
|<ref>{{cite web|url=http://www.worldliteraturetoday.org/2004-neustadt-prize-laureate-adam-zagajewski#.UnUp4BDORc8|title=2004 Neustadt Prize Laureate – Adam Zagajewski|work=World Literature Today|date=2005|url-status=dead|language=en|access-date=22 nëntor 2020|archive-date=3 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303214752/http://www.worldliteraturetoday.org/2004-neustadt-prize-laureate-adam-zagajewski#.UnUp4BDORc8}}</ref><ref>{{cite web|url=http://oudaily.com/news/2003/oct/27/polish-poet-awarded-2004-neustadt-prize/|title=Polish poet awarded 2004 Neustadt prize|work=The Oklahoma Daily|date=27 tetor 2003|url-status=dead|language=en|access-date=22 nëntor 2020|archive-date=4 nëntor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104004953/http://oudaily.com/news/2003/oct/27/polish-poet-awarded-2004-neustadt-prize/}}</ref>
|-
| 2006
| [[File:Claribel Alegria.jpg|75px]]
| [[Claribel Alegría]] <br> (1924–2018)
| {{NIC}}/{{flagicon|El Salvador}} [[El Salvador]]
| spanjisht
| roman, poezi, sprovë
|<ref>{{cite web|url=http://normantranscript.com/local/x518964750/Claribel-Alegr-a-wins-Neustadt-Prize|title=Claribel Alegría wins Neustadt Prize|work=The Norman Transcript|author=Bunmi Ishola|date=30 shtator 2006|url-status=dead|access-date=22 nëntor 2020|archive-date=4 nëntor 2013|archive-url=https://archive.today/20131104091344/http://normantranscript.com/local/x518964750/Claribel-Alegr-a-wins-Neustadt-Prize}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-163680764.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20131111044803/http://www.highbeam.com/doc/1G1-163680764.html|url-status=dead|archive-date=11 nëntor 2013|title=Claribel Alegria: 2006 Neustadt International Prize Laureate.(special section)(Biography)|work=World Literature Today|author=[[Staff writer]]|date=1 maj 2007|accessdate=2 nëntor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.missourireview.com/tmr-blog/2006/11/neustadt-prize/|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103230400/http://www.missourireview.com/tmr-blog/2006/11/neustadt-prize/|url-status=dead|archive-date=3 nëntor 2013|title=Neustadt Prize|work=The Missouri Review|date=16 nëntor 2006|accessdate=2 nëntor 2013|language=en}}</ref>
|-
| 2008
| [[File:Silver - replace this image female.svg|75px]]
| [[Patricia Grace]] <br> (b. 1937)
| {{NZ}}
| anglisht
| roman, tregim
|<ref>{{cite web|url=http://www.worldliteraturetoday.org/2008-neustadt-prize-laureate-patricia-grace#.UnUnaBDORc8|title=2008 Neustadt Prize Laureate – Patricia Grace|work=World Literature Today|date=maj 2009|accessdate=2 nëntor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://normantranscript.com/local/x519027533/NEW-Banquet-to-honor-winner-of-the-Neustadt-Prize|archive-url=https://archive.today/20131104091350/http://normantranscript.com/local/x519027533/NEW-Banquet-to-honor-winner-of-the-Neustadt-Prize|url-status=dead|archive-date=4 nëntor 2013|title=NEW: Banquet to honor winner of the Neustadt Prize|work=The Norman Transcript|date=18 shtator 2008|accessdate=2 nëntor 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10468615|title=Patricia Grace wins prestigious literary prize|work=[[The New Zealand Herald]]|author=[[Staff writer]]|date=8 tetor 2007|accessdate=2 nëntor 2013|language=en|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304081156/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10468615|url-status=dead|ref=none}}</ref>
|-
|2010
| [[File:Silver - replace this image male.svg|75px]]
| [[Duo Duo]] <br> (b. 1951)
| {{CHN}}
| [[gjuha kineze|kinezisht]]
| poezi
|<ref>{{cite web|url=http://normantranscript.com/local/x546387600/Chinese-poet-awarded-Neustadt-Prize-at-OU|title=Chinese poet awarded Neustadt Prize at OU|work=Norman Transcript|author=[[Staff writer]]|date=29 tetor 2009|url-status=dead|language=en|access-date=22 nëntor 2020|archive-date=4 nëntor 2013|archive-url=https://archive.today/20131104091437/http://normantranscript.com/local/x546387600/Chinese-poet-awarded-Neustadt-Prize-at-OU}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldliteraturetoday.org/section/2010-neustadt-laureate-duo-duo|title=2010 Neustadt Laureate Duo Duo|work=World Literature Today|date=mars 2011|accessdate=2 nëntor 2013|language=en}}</ref>
|-
|2012
| [[File:Silver - replace this image male.svg|75px]]
| [[Rohinton Mistry]] <br> (b. 1952)
| {{IND}}/{{CAN}}
| anglisht
| roman, tregim
|<ref name="parsi"/><ref name="rohinton"/>
|-
|2014
| [[File:Mia Couto cropped.jpg|75px]]
| [[Mia Couto]] <br> (b. 1955)
| {{MOZ}}
| portugeze
| roman, tregim, poezi
|<ref>{{cite web|url=http://www.latimes.com/books/jacketcopy/la-et-jc-neustadt-prize-americas-nobel-announced-tonight-20131101,0,2994373.story#axzz2jVOq9kdr|title=Who will win 'America's Nobel,' the Neustadt Prize?|work=[[LA Times]]|author=Hector Tobar|date=1 nëntor 2013|accessdate=2 nëntor 2013|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://neustadtprize.org/noted-mozambican-author-mia-couto-wins-2014-neustadt-international-prize-literature/|title=Noted Mozambican Author Mia Couto Wins 2014 Neustadt International Prize for Literature|publisher=The Neustadt Prize|date=1 nëntor 2013|accessdate=2 nëntor 2013|language=en}}</ref>
|-
|2016
| [[File:Dubravka Ugresic 2011 NBCC Awards 2012 Shankbone.JPG|75px]]
| [[Dubravka Ugrešić]] <br> (b. 1949)
| {{CRO}}/{{NED}}
| kroate
| roman, tregim
|<ref>{{cite web|url=http://neustadtprize.org/dubravka-ugresic-announced-as-2016-winner-of-prestigious-neustadt-international-prize-for-literature/|title=Dubravka Ugrešić Announced as 2016 Winner of Prestigious Neustadt International Prize for Literature|publisher=The Neustadt Prize|date=23 tetor 2015|accessdate=23 tetor 2015|language=en}}</ref>
|-
|2018
| [[File:Edwidge Danticat (48794720061) (cropped).jpg|75px]]
| [[Edwidge Danticat]] <br> (b. 1969)
| {{USA}} ([[Haitian American]])
| anglisht
| roman, tregim biografi
|<ref>{{cite web|url=https://www.neustadtprize.org/edwidge-danticat-2018-winner-prestigious-neustadt-international-prize-literature/|title=Edwidge Danticat is 2018 Winner of Prestigious Neustadt International Prize for Literature|publisher=The Neustadt Prize|date=9 nëntor 2017|accessdate=10 nëntor 2017|language=en}}</ref>
|-
|2020
| [[File:Ismail Kadare.jpg|75px]]
| [[Ismail Kadare]] <br> (b. 1936)
| {{Flag|Shqipëria}}
| [[gjuha shqipe|shqip]]
| roman, tregim, poezi, sprovë, dramë, skenar filmi
|<ref>{{Cite web|url=https://lithub.com/albanian-author-ismail-kadare-has-won-the-2020-neustadt-international-prize-for-literature/|title=Albanian author Ismail Kadare has won the 2020 Neustadt International Prize for Literature.|date=2019-10-17|website=Literary Hub|language=en-US|access-date=2019-10-17}}</ref>
|-
|}
== Referime ==
{{reflist}}
bsr6gxzmgfag07k32pj8t9r7t9ch1li
Diskutim:Cornell University
1
296289
3059718
3058406
2026-10-26T11:50:49Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059718
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Cornell University/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058147 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100714154038/http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&type1=2Active për lidhjen http://www.med.cornell.edu/archives/history/nurses_training.html?name1=New+York+Training+School+for+Nurses&type1=2Active.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 09:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 8 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cornell University]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059717 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110809002948/http://www.dpb.cornell.edu/documents/1000172.pdf për lidhjen http://www.dpb.cornell.edu/documents/1000172.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110525092446/http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1165899600 për lidhjen http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1165899600.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130729060705/http://www.cornell.edu/about/facts/faq_profile.cfm?id=915 për lidhjen http://www.cornell.edu/about/facts/faq_profile.cfm?id=915.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120309215618/http://cce.cornell.edu/learnAbout/Pages/About.aspx për lidhjen http://www.cce.cornell.edu/learnAbout/Pages/About.aspx.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121115110617/http://dining.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/cascadilla-hall.cfm për lidhjen http://dining.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/cascadilla-hall.cfm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121115105852/http://www.campuslife.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/sheldon-court.cfm për lidhjen http://www.campuslife.cornell.edu/campuslife/housing/undergraduate/sheldon-court.cfm.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120204050046/http://www.cornell.edu/about/facts/cornell_facts.pdf për lidhjen http://www.cornell.edu/about/facts/cornell_facts.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120710033443/http://www.news.cornell.edu/campus/Lee/Lee-index.html për lidhjen http://www.news.cornell.edu/campus/Lee/Lee-index.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 12:50 (CET)
eyb83mwr833if3xc2aszukne38tx2mq
Diskutim:Uthirameruri
1
296959
3059481
3053009
2026-10-25T13:55:16Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059481
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Uthirameruri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172602 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081031131000/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf për lidhjen http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S22/TN_ACPC.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 21:12 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Uthirameruri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3053008 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122210522/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Constitution-1000-years-ago/article15399275.ece për lidhjen http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1434867.ece.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 tetor 2026 07:11 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Uthirameruri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059480 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304193342/http://www.ifih.org/UttaramerurInscription.htm për lidhjen http://www.ifih.org/UttaramerurInscription.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 14:55 (CET)
a79frzud6u7cxnogvnek8fy1f3bw193
Diskutim:Vdekja më vjen prej syve të tillë
1
299254
3059491
2182333
2026-10-25T14:42:10Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059491
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vdekja më vjen prej syve të tillë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182332 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190627201928/https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/ për lidhjen https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190627201928/https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/ për lidhjen https://madame.gazetamapo.al/zija-cela-nje-bashkepunim-me-kadarene-mbi-humbjet-e-kujteses/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 janar 2021 15:55 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vdekja më vjen prej syve të tillë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059490 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190627201929/http://flasshqip.ca/kulture/letersi/199-si-u-botua-ne-tirane-romani-i-rexhep-qoses-vdekja-me-vjen-prej-syve-te-tille-rrefen-zija-cela për lidhjen http://flasshqip.ca/kulture/letersi/199-si-u-botua-ne-tirane-romani-i-rexhep-qoses-vdekja-me-vjen-prej-syve-te-tille-rrefen-zija-cela.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 15:42 (CET)
ooxpg6o7n99g0ue4vcpac9ejgin4jcd
Ċensu Tabone
0
301809
3059550
3039069
2026-10-25T20:35:23Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059550
wikitext
text/x-wiki
[[File:Dr. Censu Tabone.jpg|thumb|Ċensu Tabone]]
'''Vincent "Ċensu" Tabone''', KUOM ( 30 Mars 1913 - 14 Mars 2012) ishte Presidenti i katërt i Maltës i cili shërbeu gjithashtu si Ministër dhe deputet [[Partia Nacionaliste (Maltë)|nacionalist.]]
== Jeta e hershme ==
Vincent Tabone ishte djali i Niccolò dhe Elisa Tabone, më i vogli nga dhjetë fëmijët. Gjyshja e tij atërore, Xhosepina De Getani, ishte vendosur në [[Valeta|Valetë]] në mes të shekullit të 19-të nga Riposto, [[Siçilia|Siçili]] . Babai i tij, Niccolò, ishte një nga mjekët e parë maltezë që lexoi patologji dhe kirurgji në Mbretërinë e Bashkuar dhe shërbeu si Zyrtar Mjekësor i Qarkut në pjesë të ndryshme të Gozo . Jeta në Gozo për familjen Tabone ishte relativisht e qetë dhe baritore. Ata jetonin në Victoria dhe kalonin verën në Marsalforn .
Fëmijëria e Tabone u prek thellë nga vdekja e papritur e babait të tij në 1922 në moshën 59 vjeç. Dy vjet më vonë, në moshën 11 vjeç, ai u dërgua për në Maltë, ku u bë konviktor në Kolegjin St. Aloysius, një shkollë Jezuitësh. Ai hyri në Universitetin e Maltës në 1930, ku u diplomua si [[Farmacisti|farmacist]] në 1933 dhe si Doktor i Mjekësisë në 1937.
== Shërbimi ushtarak dhe karriera mjekësore ==
Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai shërbeu si Oficer Mjekësor i Regjimentit dhe si oficer i përgjithshëm i detyrës me Artilerinë Mbretërore të Maltës, dhe më vonë si specialist i oftalmikës stazhier i vendosur në Spitalin Ushtarak, Mtarfa . Në ditët e para të Luftës, ai mezi i shpëtoi tragjedisë kur një bombë ra në Fort Saint Elmo, duke shkatërruar një pjesë të konsiderueshme të kazermave të ushtrisë. Në vitin 1946, ai fitoi një diplomë në [[Oftalmologjia|Okulistikë]] nga [[Universiteti i Oksfordit]], pasuar nga një diplomë në Mjekësi dhe Kirurgji Oftalmike nga Kolegji Mbretëror i Kirurgëve të Anglisë . Ai ishte një ndihmës klinik në Moorfields Eye Hospital në Londër.
Në vitin 1948, Tabone iu besua mbikëqyrja e një fushate për të trajtuar trakomën duke përdorur tableta dhe pika sulfonamide. Përmes përpjekjeve të tij, sëmundja u eleminua praktikisht nga Ishulli i Gozo-së . Ai ndihmoi në fillimin e fushatave të ngjashme në [[Republika e Kinës|Tajvan]], [[Indonezia|Indonezi]] dhe [[Iraku|Irak]] nën kujdesin e [[Organizata Botërore e Shëndetësisë|Organizatës Botërore të Shëndetësisë]] dhe më pas shërbeu si anëtar dhe konsulent i Panelit Ndërkombëtar të Ekspertëve të Trakomës të OBSH-së.
Ai ishte pjesë e Këshilli të Universitetit të Maltës, dhe midis 1957 dhe 1960 ai ishte një anëtar i fakultetit të Bordit të Mjekësisë, dhe një ligjërues në Okulistikën Klinike në Departamentin e Kirurgjisë. Ai ndihmoi në krijimin e Shoqatës Mjekësore të Maltës në 1954 dhe ishte për një kohë Presidenti i Nderit i saj.<ref>{{Cite web|url=http://www.mam.org.mt/council.htm|title=Medical Association of Malta|access-date=26 mars 2021|archive-date=2 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002210840/http://www.mam.org.mt/council.htm|url-status=dead}}</ref> Për shumë vite, edhe pse shërbeu si anëtar i parlamentit, ai mbajti praktikën e tij mjekësore në Sliema .
== Karriera politike ==
Tabone u zgjodh në Komitetin Ekzekutiv të [[Partia Nacionaliste (Maltë)|Partisë Nacionaliste]] në 1961. Ai më vonë shërbeu si Sekretar i Përgjithshëm i partisë (1962–1972) dhe si Zëvendës Drejtues (1972–1977). Tabone u zgjodh për herë të parë në [[Parlamenti i Maltës|Parlament]] në 1966 dhe më pas shërbeu si Anëtar i Parlamentit për zonat Sliema, St. Julian's, Msida dhe Gzira për 23 vjet. Gjatë kësaj kohe, ai shërbeu gjithashtu si Ministër i Punës, Punësimit dhe Mirëqenies (1966–1971) dhe Ministër i Punëve të Jashtme (1987–1989). Në 1968, Tabone solli një propozim para [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]] duke kërkuar një plan veprimi në lidhje me plakjen e popullsisë në botë. Në 1988, ai solli një mocion tjetër para KB, duke kërkuar që klima e botës të shpallet trashëgimi e përbashkët e njerëzimit.
== Vdekja ==
Më 14 Mars 2012, Tabone vdiq në shtëpinë e tij në St. Julian's,në moshën 98 vjeç.<ref>{{Cite news|date=14 mars 2012|title='Gentleman, statesman' Censu Tabone passes away|language=en|work=Malta Today|url=http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314|url-status=dead|access-date=26 mars 2021|archive-date=15 gusht 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815191611/http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 mars 2012|title=Former President of Malta Dr Censu Tabone passes away|language=en|work=Gozo News|url=http://www.gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118224723/http://gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away/|archive-date=18 nëntor 2018|access-date=26 mars 2021}}</ref> Ai vdiq 16 ditë i trembur nga 99-vjetori i lindjes.
== Jeta personale ==
Më 23 nëntor 1941, Tabone u martua me Maria Wirth (9 Shkurt 1920 - 19 Korrik 2018).<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343|title=Kopje e arkivuar|access-date=26 mars 2021|archive-date=23 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723003533/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343|url-status=dead}}</ref><ref>http://www.independent.com.mt/articles/2013-12-13/news/afms-air-wing-joanne-cassar-astrid-vella-among-award-recipients-3455647745</ref><ref>http://netnews.com.mt/2018/07/19/tmut-maria-tabone-l-mara-tal-eks-president-censu-tabone/</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html|title=Kopje e arkivuar|access-date=26 mars 2021|archive-date=23 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723003538/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html|url-status=dead}}</ref> Ċensu dhe Maria Tabone festuar 70 vjetorin e tyre të martesës jo shumë kohë para vdekjes së tij.
== Nderimet ==
=== Nderime kombëtare ===
* Malta: Shoqëruesi i Nderit i Urdhrit Kombëtar të Meritës (1990) ''me të drejtë si President i Maltës''
=== Nderime të huaja ===
* Gjermani: Kryqi i Madh i Urdhrit të Meritës të Republikës Federale të Gjermanisë
== Referime ==
[[Kategoria:Vdekje 2012]]
[[Kategoria:Lindje 1913]]
odngrnxaqeadzvxab09np04beptc0dk
Çarli Çaplin
0
303136
3059484
2978803
2026-10-25T14:03:41Z
Arianit
106
Përkthyer nga anglishtja, sipas artikullit en:Charlie Chaplin, versioni i datës 21 tetor 2026 (revizioni 1381253206)
3059484
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Aktor dhe kineast anglez (1889–1977)}}
{{Artikull i përkryer}}
{{Use British English|date=March 2025}}
{{Use dmy dates|date=August 2026}}
{{Infobox person
| honorific_prefix = Sir
| name = Çarli Çaplin
| honorific_suffix = KBE
| image = Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg
| caption = Çaplini në vitin 1921
| birth_name = Charles Spencer Chaplin Jr.
| birth_date = {{Birth date|df=y|1889|4|16}}
| birth_place = [[Londër|Londra]], Angli
| death_date = {{Death date|1977|12|25|df=y}} (në moshën 88 vjeç)
| death_place = {{ill|Corsier-sur-Vevey|en|Corsier-sur-Vevey}}, Vaud, [[Zvicra|Zvicër]]
| burial_place = Cimetière de Corsier-sur-Vevey, Corsier-sur-Vevey, Zvicër
| occupation = {{Hlist|aktor|komedian|regjisor|kompozitor|skenarist|producent|montazhier}}
| years_active = 1899–1976
| works = {{ill|Lista e plotë|en|Charlie Chaplin filmography}}
| spouse = {{Unbulleted list|
| {{Marriage|{{ill|Mildred Harris|en|Mildred Harris}}|1918|1920|reason=divorced}}
| {{Marriage|{{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}}|1924|1927|reason=divorced}}
| {{Marriage|{{ill|Paulette Goddard|en|Paulette Goddard}}|1936|1942|reason=divorced}}
| {{Marriage|{{ill|Oona O'Neill|en|Oona O'Neill}}|1943<!-- Nga en.wiki: Year omitted when marriage ends by death of article subject, per Template:Marriage instructions -->}}
}}
| children = 11, përfshirë Charles III, Sydney, Geraldine, Michael, Josephine, Victoria, Eugene dhe Christopher
| parents = Charles Chaplin Sr.<br />Hannah Hill
| relatives = familja Chaplin
| signature = Firma de Charles Chaplin.svg
| website = {{URL|charliechaplin.com}}
}}
'''Sir Çarls Spenser Çaplin Jr.''' ({{lang|en|Charles Spencer Chaplin Jr.}}; 16 prill 1889{{snd}}25 dhjetor 1977) ishte aktor komik, kineast, këngëtar, montazhier filmash dhe kompozitor anglez, i cili u bë i famshëm gjatë epokës së [[Filmi pa zë|filmit pa zë]]. Ai u bë ikonë botërore përmes personazhit të tij në ekran, [[Vagabondi (personazh)|Vagabondit]], dhe konsiderohet një nga figurat më të rëndësishme të industrisë së filmit. Karriera e tij zgjati më shumë se 75 vjet, nga fëmijëria në epokën viktoriane deri një vit para vdekjes së tij më 1977.
Fëmijëria e Çaplinit në Londër u shënua nga varfëria dhe vështirësitë. I ati mungonte, ndërsa e ëma vuante nga vështirësitë financiare{{snd}}ai u dërgua dy herë në një shtëpi pune para se të mbushte nëntë vjeç. Kur ishte 14 vjeç, e ëma u shtrua në një spital psikiatrik. Çaplini nisi të performonte që në moshë të re, duke bërë turne në sallat e muzikës dhe më vonë duke punuar si aktor skene dhe komedian. Në moshën 19-vjeçare, u angazhua nga trupa e Fred Karnos, e cila e çoi në Shtetet e Bashkuara. Më 1914, Çaplini fitoi popullaritet të gjerë përmes roleve të tij në filmat e studiove Keystone. Shpejt, ai krijoi dhe përvetësoi Vagabondin si personazhin e tij në ekran. Drejtoi filmat e vet dhe vazhdoi ta përsoste zanatin teksa kaloi te studiot Essanay, ku personazhi i Vagabondit u zhvillua emocionalisht në filmin ''{{ill|The Tramp|en|The Tramp (film)}}'' (1915). Më pas, ai tërhoqi një numër të madh admiruesish dhe kërkoi më shumë para kur kaloi te kompanitë Mutual dhe First National. Deri më 1918, ishte një nga figurat më të njohura dhe më të paguara në botë.
Më 1919, Çaplini bashkëthemeloi kompaninë e shpërndarjes United Artists, e cila i dha kontroll të plotë mbi filmat e tij. Filmi i tij i parë me metrazh të gjatë ishte ''[[Çapkëni]]'' (1921), pasuar nga ''[[Një Grua e Parisit]]'' (1923), ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'' (1925) dhe ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' (1928). Në fillim, ai refuzoi të kalonte te filmat me zë në vitet 1930; në vend të tyre, prodhoi ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931) dhe ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936), pa dialog. Filmi i tij i parë me zë ishte ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940), i cili satirizonte [[Adolf Hitleri]]n.
Vitet 1940 u shënuan nga polemika për Çaplinin dhe popullariteti i tij ra me shpejtësi. Ai u akuzua për simpati komuniste, ndërsa disa pjesëtarë të shtypit dhe të publikut u skandalizuan nga përfshirja e tij në një proces gjyqësor për atësinë dhe nga martesat me gra shumë më të reja. [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byroja Federale e Hetimit]] nisi një hetim dhe, më 1952, Çaplini u detyrua të largohej nga SHBA-ja e të vendosej në Zvicër. Në filmat e tij të mëvonshëm, ai e la mënjanë personazhin e Vagabondit. Këta filma përfshijnë ''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947), ''[[Dritat e skenës]]'' (1952), ''[[Një Mbret në Nju Jork]]'' (1957), ''The Chaplin Revue'' (1959) dhe ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967).
Çaplini shkroi, drejtoi, prodhoi, montazhoi dhe kompozoi muzikën për shumicën e filmave të tij. Ai ishte perfeksionist dhe pavarësia e tij financiare i mundësoi të kalonte vite në zhvillimin dhe prodhimin e një filmi. Filmat e tij karakterizohen nga komedia fizike e ndërthurur me patosin, e mishëruar në përpjekjet e Vagabondit për t’u përballur me vështirësitë. Shumë prej tyre përmbajnë tema shoqërore e politike, si edhe elemente autobiografike. Më 1972, në kuadër të vlerësimit të ripërtërirë për veprën e tij, ai mori një çmim nderi të Akademisë për «ndikimin e pamatshëm që ka pasur në krijimin e filmave si forma e artit të këtij shekulli». Ai vazhdon të vlerësohet lart; ''The Gold Rush'', ''Cirku'', ''Dritat e qytetit'', ''Kohë moderne'' dhe ''Diktatori i madh'' renditen shpesh në listat e filmave më të mirë.
== Jeta dhe karriera ==
=== 1889–1913: vitet e para ===
==== Vitet e para dhe vështirësitë e fëmijërisë ====
[[Skeda:Chaplin at Hanwell.jpg|thumb|upright=0.7|Çaplini shtatëvjeçar (në qendër, me kokën pak të anuar) në shkollën e {{ill|Hanwell|en|Hanwell}}it për të varfër, 1897]]
Charles Spencer Chaplin Jr. lindi më 16 prill 1889 në [[Londër]], nga prindërit {{ill|Hana Çaplin|en|Hannah Chaplin}} (mbiemri i vajzërisë Hill) dhe {{ill|Çarls Çaplin i Vjetri|en|Charles Chaplin Sr.}}. Është hedhur hipoteza se gjyshja nga ana e të atit ishte me prejardhje nga [[romët]], ndonëse «Pa një certifikatë lindjeje, askush nuk do ta dijë kurrë të vërtetën».<ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Was Charlie Chaplin born in a Smethwick Gypsy camp? |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2l2j18017xo |access-date=2026-05-12 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Sweet |first=Matthew |date=2011-02-17 |title=Was Charlie Chaplin a Gypsy? |url=https://www.theguardian.com/film/2011/feb/17/charlie-chaplin-gypsy-heritage |access-date=2026-05-12 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Brooks |first=Richard |date=2011-02-20 |title=Unlocked: the little tramp's gypsy caravan secret is revealed |url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/uk-travel/england/london-travel/unlocked-the-little-tramps-gypsy-caravan-secret-is-revealed-z32fkgg0r78 |access-date=2026-05-12 |website=www.thetimes.com |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last=Prempain |first=Laurence |year=2022 |chapter=From Where They Were: Resistance by Romani Circus People during the Second World War |editor-last=Guyon |editor-first=Stéphane |editor2-last=Lévy |editor2-first=Marie |editor3-last=Williams |editor3-first=Patrick |title=European Roma: Lives Beyond Stereotypes |publisher=Liverpool University Press |pages=269 |isbn=978-1-80085-752-0 |doi=10.2307/j.ctv2crj1sr.21 |jstor=j.ctv2crj1sr.21 |language=en}}</ref> Nuk ekziston asnjë regjistrim zyrtar i lindjes së tij, ndonëse Çaplini besonte se kishte lindur në {{ill|East Street|en|East Street}}, {{ill|Walworth|en|Walworth}} të {{ill|Londrës Jugore|en|South London}}.{{sfn|Robinson|p=10}}{{Efn|Një hetim i [[MI5]]-së më 1952 nuk arriti të gjente ndonjë regjistrim të lindjes së Çaplinit.<ref>{{cite news |last=Whitehead |first=Tom |date=2012-02-17 |title=MI5 Files: Was Chaplin Really a Frenchman and Called Thornstein? |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/9086510/MI5-files-Was-Chaplin-really-a-Frenchman-and-called-Thornstein.html |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=2012-04-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424011812/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/9086510/MI5-files-Was-Chaplin-really-a-Frenchman-and-called-Thornstein.html |archive-date=2012-04-24 |language=en}}</ref> Biografi i Çaplinit, Dejvid Robinsoni, vëren se nuk është për t'u habitur që prindërit e tij nuk e regjistruan lindjen: «Për artistët e sallave të muzikës, sidomos, ishte fare e lehtë të shtynin dhe përfundimisht të harronin këtë formalitet, ndërsa lëviznin vazhdimisht (nëse ishin me fat) nga një qytet në tjetrin; në atë kohë ndëshkimet nuk ishin të rrepta dhe ligji nuk zbatohej me efikasitet».{{sfn|Robinson|p=10}} Më 2011 u zbulua një letër që i ishte dërguar Çaplinit në vitet 1970. Në të pretendohej se ai kishte lindur në një karvan romësh në parkun {{ill|Black Patch Park|en|Black Patch Park}} në {{ill|Smethwick|en|Smethwick}}, Staffordshire (sot në bashkinë Sandwell, në Midlandsin Perëndimor). Djali i Çaplinit, {{ill|Majkëll Çaplin|en|Michael Chaplin (actor)}}, ka sugjeruar se informacioni duhet të ketë qenë i rëndësishëm për të atin, meqë ai e ruajti letrën.<ref>{{cite news |date=2011-02-18 |title=Charlie Chaplin Was 'Born into a Midland Gipsy Family' |url=https://www.expressandstar.com/news/2011/02/18/charlie-chaplin-was-born-into-midland-gipsy-family/ |newspaper=Express & Star |access-date=2012-02-17 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222045249/https://www.expressandstar.com/news/2011/02/18/charlie-chaplin-was-born-into-midland-gipsy-family/ |archive-date=2012-02-22 |language=en}}</ref> Sa i përket datës së lindjes, Çaplini besonte se ishte 16 prilli, por në një njoftim në numrin e 11 majit 1889 të revistës ''The Magnet'' jepet data 15 prill.{{sfn|Robinson|p=xxiv}}}}
Prindërit e tij ishin martuar katër vjet më parë; me atë rast, Çarls Çaplini i Vjetër u bë kujdestari ligjor i djalit të parë të Hanës, {{ill|Sidni Xhon Hill|en|Sydney Chaplin}}.{{sfn|Robinson|pp=3–4, 19}}{{Efn|Sidni lindi kur Hana Çaplin ishte 19 vjeçe. Identiteti i të atit biologjik nuk dihet me siguri, por Hana pretendonte se ishte njëfarë zoti Hawkes.{{sfn|Robinson|p=3}}}} Në kohën e lindjes së Çaplinit, të dy prindërit punonin si artistë në sallat e muzikës. Hana, e bija e një këpucari,{{sfn|Robinson|p=3}} pati një karrierë të shkurtër dhe të pasuksesshme me emrin artistik «Lili Harley»,{{sfn|Robinson|pp=5–7}} ndërsa Çarls i Vjetri, i biri i një kasapi,{{sfn|Weissman|2009|p=10}} ishte këngëtar i njohur. Megjithëse nuk u divorcuan kurrë, prindërit e Çaplinit ishin larguar nga njëri-tjetri rreth vitit 1891.{{sfn|Robinson|p=13}} Vitin pasues, Hana lindi një djalë të tretë, {{ill|Xhorxh Uiler Drajden|en|Wheeler Dryden}}, i ati i të cilit ishte artisti i sallave të muzikës {{ill|Leo Drajden|en|Leo Dryden}}. Kur ishte gjashtë muajsh, fëmijën e mori Drajdeni dhe ai nuk u kthye në jetën e Çaplinit për rreth tri dekada.{{sfn|Robinson|p=15}}
{{Quote box|width=25em|align=left|bgcolor=#E0E6F8|quote="Vështirë se isha i vetëdijshëm për ndonjë krizë, sepse jetonim në krizë të vazhdueshme; dhe, meqë isha djalë, i harroja vuajtjet tona me një çiltërsi të hijshme."|source=Çaplini, për fëmijërinë e tij{{sfn|Chaplin|p=10}}}}
Fëmijëria e Çaplinit u shënua nga varfëria dhe vështirësitë. Sipas biografit të tij të autorizuar, {{ill|Dejvid Robinsonit|en|David Robinson (film critic)}}, ngritja e tij e mëvonshme ishte «më dramatikja nga të gjitha historitë e kalimit nga skamja në pasuri që janë treguar ndonjëherë».{{sfn|Robinson|p=xv}} Vitet e para i kaloi me të ëmën dhe të vëllanë, Sidnin, në lagjen {{ill|Kennington|en|Kennington}} të Londrës. Hana nuk kishte të ardhura përveç ndonjë pune të rastit si infermiere dhe rrobaqepëse, ndërsa Çarlsi i Vjetër nuk jepte mbështetje financiare.{{sfn|Robinson|p=16}} Me përkeqësimin e gjendjes, kur ishte shtatë vjeç Çaplini u dërgua në shtëpinë e punës së {{ill|Lambethit|en|Lambeth Workhouse}}.{{Efn|Hana u sëmur në maj 1896 dhe u shtrua në spital. Këshilli i Southwarkut vendosi se fëmijët duhej të dërgoheshin në shtëpinë e punës «për shkak të mungesës së të atit dhe varfërisë së skajshme e sëmundjes së së ëmës».{{sfn|Robinson|p=19}}}} Këshilli e vendosi në shkollën e distriktit të Londrës Qendrore për të varfër, të cilën më vonë ai e kujtonte si «një jetë të mjerë».{{sfn|Chaplin|p=29}} Pas 18 muajsh u ribashkua për pak kohë me të ëmën, por në korrik 1898 Hana u detyrua ta dërgonte sërish familjen në shtëpinë e punës. Djemtë u dërguan menjëherë në shkollat e {{ill|Norwoodit|en|West Norwood}}, një institucion tjetër për fëmijët në nevojë.{{sfn|Robinson|pp=24–26}}
Në shtator 1898, Hana u shtrua në {{ill|Cane Hill|en|Cane Hill Hospital}}, një azil psikiatrik në Coulsdon të Surrey-t; ajo kishte zhvilluar [[Psikoza|psikozë]], me sa duket të shkaktuar nga një infeksion me [[Sifilizi|sifiliz]] dhe nga kequshqyerja.{{sfn|Weissman|2009|pp=49–50}} Gjatë qëndrimit të saj dy muajsh, Çaplini dhe Sidni u dërguan të jetonin me të atin, të cilin mezi e njihnin.{{sfn|Chaplin|pp=15, 33}} Çarlsi i Vjetër ishte tashmë alkolist i rëndë dhe kushtet ishin aq të këqija sa nxitën një vizitë nga {{ill|Shoqëria Kombëtare për Parandalimin e Mizorisë ndaj Fëmijëve|en|National Society for the Prevention of Cruelty to Children}}.{{sfn|Robinson|p=27}} Çarlsi i Vjetër vdiq dy vjet më pas (1900), në moshën 38-vjeçare, nga [[cirroza]] e mëlçisë.{{sfn|Robinson|p=36}}
Nga viti 1901 deri më 1903, Çarli dhe nëna e tij Hana jetuan në një papafingo në adresën 3, rruga Pownall, pranë rrugës Kennington, në Kennington të Londrës Jugore. Hana u kthye në skenën e sallave të muzikës, por zëri iu dobësua dhe bashkë me të mori fund edhe karriera. Ajo nisi të shihte fantazma jashtë dritares së papafingos. Çarli, atëherë 14 vjeç, e çoi në infermieri; prej andej ajo u kthye në azilin Cane Hill në Surrey.{{sfn|Robinson|p=40}} Çarli jetoi vetëm në papafingo për disa ditë, duke kërkuar ushqim dhe duke fjetur herë pas here rrugëve, derisa u kthye i vëllai Sidni{{Snd}}i cili ishte bashkuar me Marinën dy vjet më parë{{Snd}}.{{sfnm|1a1=Weissman|1y=2009|1p=6|2a1=Chaplin|2pp=71–74|3a1=Robinson|3p=35}}
Hana doli nga azili Cane Hill tetë muaj më vonë, në janar 1904.{{sfn|Robinson|p=41}} Por psikoza iu përsërit në mars 1905. «S’na mbetej gjë tjetër veçse ta pranonim fatin e së ëmës së gjorë», shkroi më vonë Çaplini. Ajo doli nga Cane Hill pas shtatë vjetësh e gjysmë, më 1912. Më vonë Çarli e mori me vete në Shtetet e Bashkuara, ku ajo qëndroi nën kujdes deri në vdekjen e saj më 1928.{{sfnm|1a1=Chaplin|1p=88|2a1=Robinson|2pp=55–56}}
==== Interpretues i ri ====
[[Skeda:Chaplin in Sherlock Holmes.jpg|thumb|upright=0.7|left|Çaplin në adoleshencë, në shfaqjen teatrale ''{{ill|Sherlock Holmes|en|Sherlock Holmes (play)}}'']]
Mes periudhës kur ndoqi shkolla për të varfrit dhe sëmundjes mendore të së ëmës, Çaplini filloi të interpretonte në skenë. Më vonë kujtonte se kishte bërë paraqitjen e tij të parë amatore në moshën pesëvjeçare, kur një natë zuri vendin e Hanës në {{ill|Aldershot|en|Aldershot}}.{{Efn|Sipas Çaplinit, Hana ishte fishkëllyer nga publiku dhe drejtuesi i kishte kërkuar atij të dilte në skenë në vend të saj, pasi ndodhej pranë skenës. Ai kujtonte se e kishte argëtuar turmën me vetëbesim dhe se kishte marrë të qeshura e duartrokitje.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=17|2a1=Chaplin|2p=18}}}} Kjo ishte një ndodhi e veçuar, por kur ishte nëntë vjeç, me nxitjen e së ëmës, Çaplini kishte filluar të interesohej për interpretimin.
Më vonë shkroi: «[ajo] më kishte ngulitur ndjesinë se kisha njëfarë talenti».{{Sfn|Chaplin|p=41}} Nëpërmjet lidhjeve të të atit,{{Sfn|Marriot|p=4}} Çaplini u bë pjesë e trupës së vallëzimit me kërcim tradicional anglez, {{ill|Djemtë e Lancashire-it|en|The Eight Lancashire Lads}}, me të cilën bëri turne në sallat muzikore të Anglisë gjatë viteve 1899 dhe 1900.{{Efn|Djemtë e Lancashire-it vazhduan turnetë deri në vitin 1908; koha e saktë kur Çaplini u largua nga grupi nuk është verifikuar, por A. J. Marriot, bazuar në kërkimet e tij, mendon se kjo ndodhi në dhjetor 1900.{{Sfn|Marriot|p=213}}}} Çaplini punonte shumë dhe shfaqja pëlqehej nga publiku, por ai nuk ishte i kënaqur me vallëzimin dhe dëshironte të krijonte një numër komik.{{Sfn|Chaplin|p=44}}
Gjatë viteve kur Çaplini bënte turne me Djemtë e Lancashire-it, e ëma kujdesej që ai të vazhdonte të shkonte në shkollë, por në moshën 13-vjeçare ai e kishte braktisur arsimin.{{Sfn|Louvish|p=19}}<!-- Nga en.wiki: mother -->{{Sfn|Robinson|p=39}}<!-- Nga en.wiki: abandoned --> Ai e mbante veten me punë të ndryshme, ndërsa ushqente ambicien për t'u bërë aktor.{{Sfn|Chaplin|p=76}} Në moshën 14-vjeçare, pak pas rikthimit të sëmundjes së së ëmës, u regjistrua në një agjenci teatrale në {{ill|West End-in e Londrës|en|West End of London}}. Drejtuesi dalloi potencial tek Çaplini, të cilit iu dha menjëherë roli i tij i parë, si shitës gazetash në veprën ''Jim, a Romance of Cockayne'' të {{ill|Harry Arthur Saintsbury|en|Harry Arthur Saintsbury}}t.{{Sfn|Robinson|pp=44–46}} Shfaqja u vu në skenë në korrik 1903, por nuk pati sukses dhe u mbyll pas dy javësh. Sidoqoftë, interpretimi komik i Çaplinit u veçua për lavdërim në shumë prej kritikave.{{Sfnm|1a1=Marriot|1pp=42–44|2a1=Robinson|2pp=46–47|3a1=Louvish|3p=26}}
Saintsbury i siguroi Çaplinit një rol në prodhimin e {{ill|Charles Frohman|en|Charles Frohman}}it të shfaqjes ''{{ill|Sherlock Holmes|en|Sherlock Holmes (play)}}'', ku ai luajti Bilin, djaloshin shërbyes, në tri turne në mbarë vendin.{{Sfn|Robinson|pp=45, 49–51, 53, 58}} Interpretimi i tij u prit aq mirë, saqë u thirr në Londër për ta luajtur rolin përkrah {{ill|William Gillette|en|William Gillette}}it, interpretuesit të parë të Holmsit.{{Efn|William Gillette e bashkëshkroi shfaqjen ''Sherlock Holmes'' me [[Arthur Conan Doyle]]in dhe kishte luajtur në të që prej shfaqjes së saj të parë në Nju-Jork më 1899. Ai kishte ardhur në Londër më 1905 për t'u shfaqur në një shfaqje të re, ''Clarice''. Pritja ishte e dobët dhe Gillette vendosi t'i shtonte një «pjesë pasuese» me titull ''The Painful Predicament of Sherlock Holmes''. Pikërisht në këtë shfaqje të shkurtër kishte ardhur fillimisht Çaplini në Londër. Pas tri netësh, Gillette vendosi ta mbyllte ''Clarice'' dhe ta zëvendësonte me ''Sherlock Holmes''. Çaplini i kishte pëlqyer aq shumë Gilletteit me interpretimin e tij në ''The Painful Predicament'', saqë e mbajti si Bil për të gjithë shfaqjen.{{Sfn|Robinson|pp=59–60}}}} «Ishte si një lajm nga qielli», kujtonte Çaplini.{{Sfn|Chaplin|p=89}} Në moshën 16-vjeçare, Çaplini luajti në shfaqjen e West End-it në {{ill|Duke of York's Theatre|en|Duke of York's Theatre}}, nga tetori deri në dhjetor 1905.{{Sfn|Marriot|p=217}} Në fillim të vitit 1906 përfundoi një turne të fundit me ''Sherlock Holmes'', përpara se të largohej nga shfaqja pas më shumë se dy vjetësh e gjysmë.{{Sfn|Robinson|p=63}}
==== Komedia skenike dhe vaudeville ====
[[Skeda:Chaplin Karno advert.jpg|thumb|upright=0.8|Reklamë nga turneu amerikan i Çaplinit me trupën komike të {{ill|Fred Karno|en|Fred Karno}}s, 1913]]
Shumë shpejt Çaplini gjeti punë në një trupë të re dhe nisi turneun me të vëllanë, i cili gjithashtu po ndiqte karrierë si aktor, në një skeç komik të quajtur ''Repairs''.{{Sfn|Robinson|pp=63–64}} Në maj 1906, Çaplini iu bashkua shfaqjes së të rinjve Casey's Circus,{{Sfn|Marriot|p=71}} ku zhvilloi numra të njohur {{ill|Burleska|en|Burlesque|lt=burleskë}} dhe shpejt u bë ylli i shfaqjes. Kur trupa përfundoi turneun në korrik 1907, 18-vjeçari ishte bërë një interpretues komik i përkryer.{{Sfnm|1a1=Robinson|1pp=64–68|2a1=Chaplin|2p=94}} Megjithatë, ai e pati të vështirë të gjente punë të tjera dhe një përpjekje e shkurtër për të interpretuar i vetëm dështoi.{{Efn|Çaplini u përpoq të ishte «komedian hebre», por numri nuk u prit mirë dhe ai e interpretoi vetëm një herë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=68|2a1=Marriot|2pp=81–84}}}}
Ndërkohë, vëllai i Çaplinit, Sydney, ishte bashkuar me trupën prestigjioze komike të {{ill|Fred Karno|en|Fred Karno}}s më 1906 dhe, deri më 1908, ishte bërë një prej interpretuesve kryesorë të saj.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=71|2a1=Kamin|2p=12|3a1=Marriot|3p=85}} Në shkurt, ai arriti t'i siguronte vëllait të tij më të vogël një periudhë prove dyjavore. Fillimisht Karno ishte i pasigurt dhe e konsideronte Çaplinin «një të ri të zbehtë, të dobët e të zymtë», i cili «dukej tepër i ndrojtur për të bërë ndonjë punë të mirë në teatër».{{Sfn|Robinson|p=76}} Megjithatë, adoleshenti la përshtypje natën e parë në {{ill|London Coliseum|en|London Coliseum}} dhe u punësua menjëherë me kontratë.{{Sfn|Robinson|pp=76–77}} Fillimisht Çaplini luajti një varg rolesh të vogla, por më 1909 nisi të merrte role kryesore.{{Sfn|Marriot|pp=103, 109}} Në prill 1910 iu dha roli kryesor në një skeç të ri, ''Jimmy the Fearless''. Shfaqja pati sukses të madh dhe Çaplini tërhoqi vëmendje të konsiderueshme nga shtypi.{{Sfnm|1a1=Marriot|1pp=126–128|2a1=Robinson|2pp=84–85}}
Karno zgjodhi yllin e tij të ri për t'iu bashkuar pjesës së trupës që bënte turne në qarkun e {{ill|Vaudeville|en|Vaudeville|lt=vaudeville}}it të Amerikës së Veriut, ku bënte pjesë edhe [[Stan Laurel]].<ref name="charliechaplin-articles-321">{{cite web |title=Chaplin – A Musical Biography |url=https://www.charliechaplin.com/en/articles/321-Chaplin-A-Musical-Biography |website=CharlieChaplin.com |access-date=2022-02-23 |language=en}}</ref>{{Sfn|Robinson|p=88}} Komediani i ri ishte interpretuesi kryesor i shfaqjes dhe u bëri përshtypje kritikëve, të cilët e përshkruan si «një prej artistëve më të mirë të pantomimës që është parë ndonjëherë këtu».{{Sfn|Robinson|pp=91–92}} Roli i tij më i suksesshëm ishte ai i një të dehuri të quajtur «Inebriate Swell», i cili i solli mjaft famë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=82|2a1=Brownlow|2p=98}} Roli ishte në shfaqjen me titull ''Mumming Birds'', e cila njihej si ''A Night in an English Music Hall'' kur Çaplini e interpretonte gjatë turneut. Ajo u bë skeçi me jetëgjatësinë më të madhe në sallat muzikore dhe, ndër risitë e tjera, përfshinte edhe hedhjen e byrekëve mbi aktorët.<ref>{{cite news |last=Louvish |first=Simon |author-link=Simon Louvish |title=Tramps like us |url=https://www.theguardian.com/film/2009/mar/06/charlie-chaplin-film |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2009-03-06 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Ellis |first=Samantha |author-link=Samantha Ellis |title=Champagne and winkles |url=https://www.theguardian.com/stage/2004/jan/28/theatre2 |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2004-01-28 |language=en}}</ref> Turneu zgjati 21 muaj dhe trupa u kthye në Angli në qershor 1912.{{Sfn|Robinson|p=95}} Çaplini kujtonte se «kishte një ndjesi shqetësuese sikur po fundosej përsëri në një rëndomtësi dëshpëruese» dhe, prandaj, u gëzua kur në tetor nisi një turne i ri.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1pp=133–134|2a1=Robinson|2p=96}}
=== 1914–1917: hyrja në filma ===
==== Keystone ====
{{Multiple image
| align = left
| direction = vertical
| width =
| image1 = Chaplin Making a Living 2.jpg
| width1 = 220
| caption1 = Çaplini (majtas) në paraqitjen e tij të parë në film, ''{{ill|Making a Living|en|Making a Living}}'', me {{ill|Henry Lehrman|en|Henry Lehrman}}, regjisorin e filmit (1914)
| alt1 = Pamje nga ''Making a Living''
| image2 = Chaplin Kid Auto Races.jpg
| width2 = 220
| caption2 = Personazhi karakteristik i Çaplinit, «[[Vagabondi (personazh)|Vagabondi]]», shfaqet për herë të parë në ''{{ill|Kid Auto Races at Venice|en|Kid Auto Races at Venice}}'' (1914), filmi i dytë i tij i publikuar
| alt2 = Pamje nga ''Kid Auto Races at Venice''
}}
Gjashtë muaj pas fillimit të turneut të dytë në Amerikë, Çaplini u ftua t’i bashkohej New York Motion Picture Company. Një përfaqësues që e kishte parë duke interpretuar mendoi se ai mund të zëvendësonte {{ill|Fred Mace|en|Fred Mace}}n, një yll të {{ill|Studios Keystone|en|Keystone|lt=studios Keystone}}, i cili synonte të largohej.{{Sfn|Robinson|p=102}} Çaplini mendonte se komeditë e Keystone-it ishin «një përzierje e vrazhdë rrëmujash e zhurmash», por i pëlqente ideja e punës në filma dhe arsyetoi: «Përveç kësaj, kjo do të sillte një jetë të re.»{{Sfn|Chaplin|1964|pp=138–139}} Ai u takua me kompaninë dhe nënshkroi një kontratë prej 150 dollarësh në javë në shtator 1913.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=103|2a1=Chaplin|2y=1964|2p=139}} Çaplini mbërriti në Los Anxhelos në fillim të dhjetorit{{Sfn|Robinson|p=107}} dhe nisi punën në studion Keystone më 5 janar 1914.<ref>{{Cite book |last=Bengtson |first=John |title=Silent Traces: Discovering Early Hollywood Through the Films of Charlie Chaplin |publisher=Santa Monica Press |year=2006 |language=en}}</ref> Kritikja e filmit Pauline Kael vëren se filmat e hershëm me dy bobina ishin të pahijshëm dhe plot humor banjash e dehjeje.<ref>{{Cite web |title=The Age of Movies: Selected Writings of Pauline Kael (paperback) |url=https://www.loa.org/books/348-the-age-of-movies-selected-writings-of-pauline-kael-paperback/ |access-date=2025-10-16 |publisher=Library of America |language=en}}</ref>
Shefi i Çaplinit ishte {{ill|Mack Sennett|en|Mack Sennett}}, i cili fillimisht shprehu shqetësim se 24-vjeçari dukej tepër i ri.{{Sfn|Chaplin|1964|p=141}} Ai nuk u përfshi në ndonjë film deri nga fundi i janarit; gjatë kësaj kohe, Çaplini u përpoq të mësonte proceset e xhirimit.{{Sfn|Robinson|p=108}} Filmi me një bobinë ''{{ill|Making a Living|en|Making a Living}}'' shënoi debutimin e tij si aktor filmi dhe u publikua më 2 shkurt 1914. Çaplini nuk e pëlqeu aspak filmin, por një kritik e veçoi si «komedian të klasit të parë».{{Sfn|Robinson|p=110}} Për paraqitjen e tij të dytë para kamerës, Çaplini zgjodhi kostumin me të cilin u bë i njohur. Në autobiografinë e tij, ai e përshkroi procesin kështu:
{{Blockquote|Doja që gjithçka të ishte në kundërshti: pantallonat të gjera, xhaketa e ngushtë, kapela e vogël dhe këpucët të mëdha ... Shtova një mustaqe të vogël, e cila, siç arsyetova, do të më jepte pamje më të moshuar pa ma fshehur shprehjen e fytyrës. Nuk kisha asnjë ide për personazhin. Por, sapo u vesha, rrobat dhe grimi më bënë të ndihesha si ai. Fillova ta njihja dhe, kur dola në skenë, ai tashmë kishte lindur plotësisht.}}
{{Sfn|Chaplin|1964|p=145}}{{Efn|Robinson vëren se kjo nuk ishte krejt e vërtetë: «Personazhit do t’i duhej një vit ose më shumë për të marrë përmasat e tij të plota dhe, edhe atëherë{{Snd}}gjë që ishte veçantia e tij{{Snd}}do të vazhdonte të zhvillohej gjatë gjithë pjesës tjetër të karrierës së tij.»}}{{Sfn|Robinson|p=114}}
Filmi ishte ''{{ill|Mabel's Strange Predicament|en|Mabel's Strange Predicament}}'', por personazhi i «[[Vagabondi (personazh)|Vagabondit]]», siç u bë i njohur, iu shfaq për herë të parë publikut në ''{{ill|Kid Auto Races at Venice|en|Kid Auto Races at Venice}}''{{Snd}}i cili u xhirua pas ''Mabel's Strange Predicament'', por u publikua dy ditë më herët, më 7 shkurt 1914.{{Sfn|Robinson|p=113}}<ref name="LATimes">{{Cite news |last=Mostrom |first=Anthony |title=Unsuspecting extras go down in film history |newspaper=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2011-jun-19-la-me-0619-then-20110619-story.html |date=2011-06-19 |language=en}}</ref> Interesi i tij për vagabondët buronte nga burime të ndryshme; Çaplini përmendte si ndikim të fëmijërisë shiritin komik «Weary Willie and Tired Tim», botuar në revistën humoristike londineze ''{{ill|Illustrated Chips|en|Illustrated Chips}}''.<ref>{{Cite book |last1=Murray |first1=Chris |title=The British Superhero |date=2017 |publisher=University Press of Mississippi |page=22 |language=en}}</ref>
Çaplini e përvetësoi Vagabondin si personazh të tij në ekran dhe u përpoq të jepte sugjerime për filmat ku luante. Regjisorët e tij i hodhën poshtë këto ide.{{Sfn|Robinson|p=120}} Gjatë xhirimeve të filmit të tij të njëmbëdhjetë, ''{{ill|Mabel at the Wheel|en|Mabel at the Wheel}}'', ai u përplas me regjisorën {{ill|Mabel Normand|en|Mabel Normand}} dhe për pak sa nuk u lirua nga kontrata. Megjithatë, Sennett e mbajti në kompani pasi mori porosi nga shpërndarësit për më shumë filma me Çaplinin.<ref>Chaplin, C. (1964). ''My Autobiography''. New York: Simon and Schuster.</ref> Sennett-i e lejoi gjithashtu Çaplinin të drejtonte vetë filmin e tij të radhës, pasi ky i premtoi se do t’i paguante 1.500 dollarë nëse filmi dështonte.{{Sfn|Robinson|p=121}}
''{{ill|Caught in the Rain|en|Caught in the Rain (film)}}'', i publikuar më 4 maj 1914, shënoi debutimin e Çaplinit si regjisor dhe pati sukses të madh.{{Sfn|Robinson|p=123}} Më pas ai drejtoi pothuajse çdo film të shkurtër ku luajti për Keystone-in,{{Sfn|Maland|1989|p=5}} me një ritëm prej afërsisht një filmi në javë,{{Sfn|Kamin|2008|p=xi}} periudhë të cilën më vonë e kujtoi si kohën më emocionuese të karrierës së tij.{{Sfn|Chaplin|1964|p=153}} Filmat e Çaplinit sollën një formë më të ngadaltë komedie se farsat tipike të Keystone-it{{Sfn|Robinson|p=113}} dhe ai krijoi një bazë të madhe admiruesish.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=125|2a1=Maland|2y=1989|2pp=8–9}} Në nëntor 1914, ai pati një rol dytësor në filmin e parë komik me metrazh të gjatë, ''{{ill|Tillie's Punctured Romance|en|Tillie's Punctured Romance (1914 film)}}'', me regji të Sennett-it dhe me {{ill|Marie Dressler|en|Marie Dressler}}in në rolin kryesor. Filmi pati sukses komercial dhe ia shtoi popullaritetin.{{Sfn|Robinson|pp=127–128}} Kur kontrata e Çaplinit duhej rinovuar në fund të vitit, ai kërkoi 1.000 dollarë në javë,{{Efn|1.000 dollarë.}} por Sennett-i nuk pranoi, pasi e konsideronte këtë shumë tepër të madhe.{{Sfn|Robinson|p=131}}
==== Essanay ====
[[Skeda:Chaplin and Purviance in Work.jpg|thumb|Çaplini dhe [[Edna Purviance]], aktorja kryesore me të cilën punonte rregullisht, në ''Work'' (1915)]]
{{ill|Kompania e Prodhimit të Filmit Essanay|en|Essanay Studios}} nga Çikago i ofroi Çaplinit 1.250 dollarë në javë, si dhe një bonus nënshkrimi prej 10.000 dollarësh. Ai iu bashkua studios në fund të dhjetorit 1914,{{Sfn|Robinson|p=135}} ku nisi të krijonte një grup të përhershëm aktorësh me të cilët punonte vazhdimisht, përfshirë Ben Turpin, Leo White, Bud Jamison, Paddy McGuire, Fred Goodwins dhe Billy Armstrong. Së shpejti, Çaplini angazhoi një aktore kryesore, Edna Purviance, të cilën e takoi në një kafene dhe e punësoi për shkak të bukurisë së saj. Ajo luajti përkrah tij në 35 filma gjatë tetë vjetëve;{{Sfn|Robinson|pp=138–139}} të dy krijuan gjithashtu një lidhje romantike që zgjati deri më 1917.{{Sfn|Robinson|pp=141, 219}}
[[Skeda:Charlie Chaplin.jpg|thumb|right|Çaplini i veshur si [[Vagabondi (personazh)|Vagabondi]]]]
[[Skeda:The Tramp (film).jpg|thumb|Charlie Chaplin (1915) duke ecur i dëshpëruar në rrugë, në skenën e famshme të fundit të filmit ''{{ill|Vagabondi|en|The Tramp (film)}}'', të xhiruar në vendndodhjen e {{ill|Kanionit Nils, Kaliforni|en|Niles Canyon|lt=kanionit Nils, Kaliforni}}]]
Çaplini ushtroi kontroll të madh mbi filmat e tij dhe nisi t’i kushtonte më shumë kohë e kujdes secilit prej tyre.{{Sfnm|1a1=Neibaur|1p=23|2a1=Chaplin|2p=165|3a1=Robinson|3pp=140, 143}} Mes shfaqjes së prodhimit të tij të dytë, ''{{ill|Një mbrëmje jashtë|en|A Night Out (1915 film)}}'', dhe të tretit, ''{{ill|Kampioni|en|The Champion (1915 film)}}'', kaloi një muaj.{{Sfn|Robinson|p=143}} Shtatë filmat e fundit nga 14 filmat e Çaplinit për Essanay u prodhuan të gjithë me këtë ritëm më të ngadaltë.{{Sfn|Maland|1989|p=20}} Çaplini nisi gjithashtu të ndryshonte personazhin e tij në ekran, i cili ishte kritikuar në Keystone si «i lig, i vrazhdë dhe brutal».{{Sfn|Maland|1989|pp=6, 14–18}} Personazhi u bë më i butë dhe romantik;{{Sfn|Maland|1989|pp=21–24}} ''{{ill|Vagabondi|en|The Tramp (film)}}'' (prill 1915) u konsiderua një pikë kthese e rëndësishme në zhvillimin e tij.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=142|2a1=Neibaur|2pp=23–24}} Përdorimi i patosit u zhvillua më tej te ''{{ill|Banka|en|The Bank (1915 film)}}'', në të cilin Çaplini krijoi një fund të trishtuar. Robinsoni vëren se kjo ishte një risi në filmat komikë dhe shënoi kohën kur kritikët seriozë nisën ta vlerësonin punën e Çaplinit.{{Sfn|Robinson|p=146}} Sipas studiuesit të filmit Simon Louvish, te Essanay Çaplini «gjeti temat dhe mjediset që do të përcaktonin botën e Vagabondit».{{Sfn|Louvish|p=87}}
Gjatë vitit 1915, Çaplini u bë fenomen kulturor. Dyqanet u mbushën me artikuj me imazhin e tij; ai u shfaq në karikatura dhe në {{ill|Shirita komikë|en|Charlie Chaplin comics|lt=shirita komikë}}, si dhe u shkruan disa këngë për të.{{Sfnm|1a1=Robinson|1pp=152–153|2a1=Kamin|2p=xi|3a1=Maland|3y=1989|3p=10}} Në korrik, një gazetar i revistës ''{{ill|Motion Picture|en|Motion Picture Magazine}}'' shkroi se «Çapliniza» ishte përhapur në mbarë Amerikën.{{Sfn|Maland|1989|p=8}} Ndërsa fama e tij u përhap në mbarë botën, ai u bë ylli i parë ndërkombëtar i industrisë së filmit.{{Sfnm|1a1=Louvish|1p=74|2a1=Sklar|2p=72}} Në shtator 1915, Çaplini kryesoi një sondazh të revistës ''{{ill|Pictures and the Picturegoer|en|Pictures and the Picturegoer}}'' për aktorët më të mëdhenj britanikë të filmit, duke marrë 142.920 vota nga lexuesit.<ref>{{cite magazine|url=https://archive.org/details/pictureg09odha/page/46/mode/1up|magazine={{ill|Pictures and the Picturegoer|en|Pictures and the Picturegoer}}|title=Picture News and Notes|date=16 October 1915|page=46|access-date=1 October 2024|language=en}}</ref> Skeçi klasik i music hall-it, ''A Night in an English Music Hall'', do të shërbente si bazë për filmin e tij të 12-të për Essanay, ''{{ill|Një natë në shfaqje|en|A Night in the Show}}'', që u shfaq në nëntor 1915.<ref name="Louvish">{{cite news |last=Louvish |first=Simon |author-link=Simon Louvish |title=Tramps like us |url=https://www.theguardian.com/film/2009/mar/06/charlie-chaplin-film |access-date=2025-02-18 |work=The Guardian |date=2009-03-06 |language=en}}</ref> Kur kontrata me Essanay përfundoi në dhjetor 1915,{{Sfn|Robinson|p=149}}{{efn|Pas largimit nga Essanay, Çaplini u përfshi në një betejë ligjore me kompaninë, e cila zgjati deri më 1922. Ajo nisi kur Essanay e zgjati filmin e tij të fundit për kompaninë, ''Burlesque on Carmen'', nga dy bobina në një film të gjatë, duke shtuar pjesë të papërdorura dhe skena të reja me Leo White, pa pëlqimin e tij. Çaplini kërkoi një urdhër gjykate për të ndaluar shpërndarjen e filmit, por çështja u rrëzua në gjykatë. Në kundërpadi, Essanay pretendoi se Çaplini kishte shkelur kontratën duke mos prodhuar numrin e rënë dakord të filmave dhe e paditi për 500.000 dollarë dëmshpërblim. Përveç kësaj, kompania montoi një tjetër film, ''{{ill|Telashe të trefishta|en|Triple Trouble (1918 film)}}'' (1918), nga skena të ndryshme të papërdorura të Çaplinit dhe materiale të reja të xhiruara nga White.{{Sfn|Robinson|pp=149–152}}}} Çaplini, plotësisht i vetëdijshëm për popullaritetin e tij, kërkoi nga studioja e ardhshme një bonus nënshkrimi prej 150.000 dollarësh. Mori disa oferta, përfshirë ato nga [[Universal Pictures|Universal]], [[Fox Film|Fox]] dhe Vitagraph, por oferta më e mirë erdhi nga korporata {{ill|Mutual Film|en|Mutual Film}}, me 10.000 dollarë në javë.{{Sfn|Robinson|p=156}}
==== Mutual ====
[[Skeda:Charlie Chaplin with doll.jpg|thumb|left|upright|Deri në vitin 1916, Çaplini ishte një fenomen global. Këtu ai tregon disa nga produktet me imazhin e tij, {{Rreth|1918}}.]]
Çaplini dhe Mutual negociuan një kontratë që i paguante 670.000 dollarë në vit,<ref>{{Cite journal|title=C. Chaplin, Millionaire-Elect|url=https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916|journal=Photoplay|page=[https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916/page/n57 58]|volume=IX|issue=6|date=May 1916|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140117045754/https://archive.org/details/PhotoplayMagazineMay1916|archive-date=17 January 2014|language=en}}</ref> duke e bërë Çaplinin 26-vjeçar një nga njerëzit më të paguar në botë.{{Sfn|Robinson|p=160}} Paga e lartë e tronditi publikun dhe u raportua gjerësisht në shtyp.{{Sfn|Larcher|p=29}} John R. Freuler, presidenti i studios, shpjegoi: «Mund t’ia lejojmë vetes t’i paguajmë zotit Çaplin këtë shumë të madhe çdo vit, sepse publiku e do Çaplinin dhe do të paguajë për ta parë.»{{Sfn|Robinson|p=159}}
Mutual i dha Çaplinit një studio të vetën në Los Anxhelos ku të punonte; ajo u hap në mars të vitit 1916.{{Sfn|Robinson|p=164}} Ai shtoi në kompaninë e tij të përhershme dy anëtarë kyçë, Albert Austin dhe Eric Campbell,{{Sfn|Robinson|pp=165–166}} dhe prodhoi një varg filmash të hollësishëm me dy bobina: ''The Floorwalker'', ''The Fireman'', ''The Vagabond'', ''One A.M.'' dhe ''The Count''.{{Sfn|Robinson|pp=169–173}} Për ''The Pawnshop'', ai angazhoi aktorin Henry Bergman, i cili do të punonte me Çaplinin për 30 vjet.{{Sfn|Robinson|p=175}} ''Behind the Screen'' dhe ''The Rink'' plotësuan filmat e Çaplinit të publikuar më 1916. Kontrata me Mutual përcaktonte që ai të publikonte një film me dy bobina çdo katër javë, ritëm që kishte arritur ta mbante. Megjithatë, me fillimin e vitit të ri, Çaplini nisi të kërkonte më shumë kohë.{{Sfn|Robinson|pp=179–180}} Më 1917, ai bëri edhe katër filma për Mutual: ''Easy Street'', ''The Cure'', ''The Immigrant'' dhe ''The Adventurer''.{{Sfn|Robinson|p=191}} Për shkak të ndërtimit të tyre të kujdesshëm, studiuesit e Çaplinit i konsiderojnë këta filma ndër veprat e tij më të mira.<ref>{{Cite web|title="The Happiest Days of My Life": Mutual|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog6|url-status=dead|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=28 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122054424/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog6|archive-date=22 November 2012|language=en}}</ref>{{Sfnm|1a1=Brownlow|1p=45|2a1=Robinson|2p=191|3a1=Louvish|3p=104|4a1=Vance|4y=2003|4p=203}} Më vonë gjatë jetës, Çaplini iu referua viteve të tij te Mutual si periudhës më të lumtur të karrierës së tij.{{Sfn|Chaplin|p=188}} Megjithatë, Çaplini mendonte gjithashtu se filmat e tij ishin bërë gjithnjë e më shumë sipas një formule të përsëritur gjatë kontratës dhe ishte gjithnjë e më i pakënaqur me kushtet e punës që e nxisnin këtë gjë.<ref>{{Cite book|last1=Brownlow|first1=Kevin|last2=Gill|first2=David|title=Unknown Chaplin|publisher=Thames Silent|date=1983|language=en}}</ref>
Në shtypin britanik Çaplini u sulmua pse nuk kishte luftuar në Luftën e Parë Botërore.{{Sfn|Robinson|p=185}} Ai u mbrojt duke thënë se do të luftonte për Britaninë po të thirrej dhe se ishte regjistruar për rekrutimin ushtarak amerikan, por se nuk ishte thirrur nga asnjëri vend.{{Efn|Ambasada britanike bëri një deklaratë ku thuhej: «[Çaplini] i shërben Britanisë së Madhe po aq, duke fituar shumë para dhe duke kontribuar në huatë e luftës, sa do t’i shërbente në llogore.»{{Sfn|Robinson|p=186}}}} Pavarësisht kësaj kritike, Çaplini ishte i parapëlqyer nga ushtarët{{Sfn|Robinson|p=187}} dhe popullariteti i tij vazhdoi të rritej në mbarë botën. ''Harper’s Weekly'' raportonte se emri i Çarli Çaplinit ishte «pjesë e gjuhës së përditshme të pothuajse çdo vendi» dhe se figura e Vagabondit ishte «e njohur kudo».{{Sfn|Robinson|p=210}} Më 1917, imituesit profesionistë të Çaplinit ishin aq të përhapur sa ai ndërmori veprime ligjore,{{Sfn|Robinson|pp=215–216}} ndërsa autorë revistash ankoheshin se nëntë nga dhjetë burrat që merrnin pjesë në festa kostumesh visheshin si Vagabondi.{{Sfn|Robinson|p=213}} Po atë vit, një studim i Shoqatës së Bostonit për Kërkime Psikike arriti në përfundimin se Çaplini ishte «një fiksim amerikan».{{Sfn|Robinson|p=213}} Aktorja Minnie Maddern Fiske shkroi se «një numër gjithnjë e në rritje njerëzish të kulturuar e artistikë kanë filluar ta shohin të riun anglez, Charles Chaplinin, si një artist të jashtëzakonshëm, si edhe si një gjeni të komedisë».{{Sfn|Robinson|p=210}}
=== 1918–1922: First National ===
[[Skeda:Poster - A Dog's Life 01.jpg|thumb|upright|''{{Ill|Jeta e një qeni|en|A Dog's Life (1918 film)}}'' (1918). Rreth kësaj kohe, Çaplini nisi ta konceptonte Vagabondin si një {{ill|Kloun të trishtuar|en|Pierrot|lt=kloun të trishtuar}}.]]
Në janar të vitit 1918, Çaplinin e vizitoi këngëtari dhe humoristi i njohur britanik Harry Lauder; të dy luajtën së bashku në një film të shkurtër.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jYf7O4kzGJQ Chaplin] «Charlie Chaplin meets Harry Lauder—Rare Archival Footage», Roy Export Company Ltd., Association Chaplin, në YouTube. Marrë më 1 nëntor 2018.</ref>
Mutual tregoi durim për rënien e ritmit të prodhimit të Çaplinës dhe kontrata përfundoi në mënyrë miqësore. Duke pasur parasysh shqetësimin e tij të përmendur më sipër për rënien e cilësisë së filmave, si pasojë e afateve të përcaktuara nga kontrata, shqetësimi kryesor i Çaplinës kur kërkonte një shpërndarës të ri ishte pavarësia. Sydney Chaplin, në atë kohë menaxheri i tij i biznesit, i tha shtypit: «Charlie-t [duhet] t’i jepet gjithë koha që i nevojitet dhe gjithë paratë për t’i prodhuar [filmat] siç dëshiron vetë… Ne kërkojmë cilësi, jo sasi.»{{Sfn|Robinson|p=221}} Në qershor të vitit 1917, Çaplini nënshkroi një kontratë për të përfunduar tetë filma për First National Exhibitors’ Circuit, kundrejt 1 milion dollarëve.{{Sfn|Schickel|p=8}} Ai vendosi të ndërtonte studion e vet në pesë akra tokë pranë bulevardit {{ill|Sunset|en|Sunset Boulevard}}, me mjedise prodhimi të cilësisë më të lartë.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1p=203|2a1=Robinson|2pp=225–226}} {{ill|Studiot e Charlie Chaplinit|en|Charlie Chaplin Studios}} përfunduan në janar të vitit 1918,{{Sfn|Robinson|p=228}} dhe Çaplini fitoi liri në realizimin e filmave të tij.<ref name="BFI first national">{{Cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog7|title=Independence Won: First National|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=5 May 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324095424/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog7|archive-date=24 March 2012|language=en}}</ref>
''Jeta e një qeni'', e publikuar në prill të vitit 1918, ishte filmi i parë sipas kontratës së re. Në të, Çaplini tregoi interesimin e tij në rritje për ndërtimin e rrëfimit dhe trajtimin e Vagabondit si «një lloj {{ill|Pierrot-i|en|Pierrot}}».{{Sfn|Chaplin|p=208}} Louis Delluc e përshkroi filmin si «veprën e parë të plotë të artit të kinemasë».{{Sfn|Robinson|p=229}} Më pas, Çaplini iu bashkua fushatës së Huasë së Tretë të Lirisë, duke udhëtuar për një muaj nëpër [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shtetet e Bashkuara]] për të mbledhur para për aleatët e Luftës së Parë Botërore.{{Sfn|Robinson|pp=237, 241}} Ai prodhoi gjithashtu, me shpenzimet e veta, një film të shkurtër propagandistik me titull ''The Bond'', të cilin ia dhuroi qeverisë për mbledhjen e fondeve.{{Sfn|Robinson|p=244}} Filmi i tij i radhës bazohej në luftë dhe e vendoste Vagabondin në llogore, në ''Shoulder Arms''. Bashkëpunëtorët e paralajmëruan të mos bënte komedi për luftën, por, siç kujtoi ai më vonë: «E rrezikshme apo jo, ideja më ngacmoi.»{{Sfn|Chaplin|p=218}} Ai kaloi katër muaj duke xhiruar filmin, i cili u publikua në tetor të vitit 1918 dhe pati sukses të madh.{{Sfn|Robinson|pp=241–245}}
==== United Artists, Mildred Harris dhe ''Çapkëni'' ====
Pas publikimit të ''Shoulder Arms'', Çaplini kërkoi më shumë para nga First National, por kërkesa iu refuzua. I zhgënjyer nga mungesa e shqetësimit të tyre për cilësinë dhe i brengosur nga thashethemet për një bashkim të mundshëm të kompanisë me {{ill|Famous Players–Lasky|en|Famous Players–Lasky}}, Çaplini u bashkua me {{ill|Douglas Fairbanks|en|Douglas Fairbanks}}, {{ill|Mary Pickford|en|Mary Pickford}} dhe [[D. W. Griffith]] për të krijuar një kompani të re shpërndarjeje, [[United Artists]].{{sfnm|1a1=Chaplin|1pp=219–220|2a1=Balio|2p=12|3a1=Robinson|3p=267}} Marrëveshja ishte revolucionare në industrinë e filmit, sepse u mundësonte katër partnerëve{{snd}}të gjithë artistë krijues{{snd}}të financonin vetë filmat e tyre dhe të kishin kontroll të plotë mbi ta.{{sfn|Robinson|p=269}} Çaplini dëshironte të niste punën me kompaninë e re dhe ofroi ta blinte kontratën e tij me First National. Ata refuzuan dhe këmbëngulën që ai të përfundonte gjashtë filmat e fundit që u detyrohej.{{sfn|Chaplin|p=223}}
[[Skeda:Chaplin The Kid 2 crop.jpg|thumb|upright|left|''[[Çapkëni|The Kid]]'' (1921), me {{ill|Jackie Coogan|en|Jackie Coogan}}, ndërthurte komedinë me dramën dhe ishte filmi i parë i Çaplinit që zgjati më shumë se një orë.]]
Para krijimit të United Artists, Çaplini u martua për herë të parë. Aktorja 16-vjeçare {{ill|Mildred Harris|en|Mildred Harris}} kishte njoftuar se ishte shtatzënë me fëmijën e tij dhe, në shtator 1918, ai u martua me të në fshehtësi në Los Anxhelos për të shmangur polemikat.{{sfn|Robinson|p=246}} Pak më pas u zbulua se shtatzënia ishte e rreme.{{sfn|Robinson|p=248}} Çaplini ishte i pakënaqur me martesën dhe, duke ndier se ajo ia pengonte krijimtarinë, pati vështirësi gjatë prodhimit të filmit ''{{ill|Sunnyside|en|Sunnyside (1919 film)}}''.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=246–249|2a1=Louvish|2p=141}} Në atë kohë, Harris ishte vërtet shtatzënë dhe më 7{{spaces}}korrik 1919 lindi një djalë. Norman Spencer Chaplin lindi me keqformime dhe vdiq tri ditë më vonë.{{sfn|Robinson|p=251}} Martesa përfundoi në prill 1920; në autobiografinë e tij, Çaplini shpjegoi se ata «nuk përputheshin dot me njëri-tjetrin».{{sfnm|1a1=Chaplin|1p=235|2a1=Robinson|2p=259}}
Mendohet se humbja e fëmijës, së bashku me përvojat e vetë Çaplinit në fëmijëri, ndikuan në filmin e tij të radhës, ku Vagabondi bëhej kujdestar i një djali të vogël.<ref name="BFI first national" />{{sfnm|1a1=Robinson|1p=252|2a1=Louvish|2p=148}} Për këtë projekt të ri, Çaplini dëshironte gjithashtu të bënte më shumë se komedi dhe, sipas Louvishit, të «linte gjurmë në një botë të ndryshuar».{{sfn|Louvish|p=146}} Xhirimet e ''[[Çapkëni|The Kid]]'' nisën në gusht 1919, me katërvjeçarin {{ill|Jackie Coogan|en|Jackie Coogan}} në rolin e bashkëprotagonistit.{{sfn|Robinson|p=253}} ''The Kid'' ishte në prodhim për nëntë muaj, deri në maj 1920, dhe me 68 minuta ishte filmi më i gjatë i Çaplinit deri atëherë.{{sfn|Robinson|p=261}} Duke trajtuar varfërinë dhe ndarjen mes prindërve e fëmijëve, ''The Kid'' ishte ndër filmat e parë që ndërthurën komedinë me dramën.{{sfn|Chaplin|pp=233–234}} U publikua në janar 1921 dhe pati sukses të menjëhershëm; deri më 1924 ishte shfaqur në mbi 50 vende.{{sfn|Robinson|p=265}}
Çaplini kaloi pesë muaj duke punuar për filmin e tij të radhës, ''{{ill|The Idle Class|en|The Idle Class}}'', me dy pjesë.{{sfn|Robinson|p=269}} Puna për filmin u vonua për njëfarë kohe nga trazirat e tjera në jetën e tij personale. Më 12 prill, First National kishte njoftuar fejesën e Çaplinit me aktoren {{ill|May Collins|en|May Collins}}, të cilën ai e kishte punësuar si sekretare në studio. Por, në fillim të qershorit, Çaplini «papritur vendosi se mezi e duronte të ndodhej në të njëjtën dhomë» me Collinsin; në vend që ta prishte fejesën drejtpërdrejt, ai «nuk shkoi më në punë dhe dërgoi fjalë se vuante nga një grip i rëndë, për të cilin May e dinte që ishte gënjeshtër».<ref>{{cite book |last=Milton |first=Joyce |title=Tramp |date=1996 |publisher=HarperCollins |isbn=-0-06-017052-2 |page=[https://archive.org/details/tramplifeofcharl00milt/page/184 184] |url-access=registration|url=https://archive.org/details/tramplifeofcharl00milt/page/184 |language=en}}</ref>
Puna për filmin rifilloi dhe, pas publikimit të tij në shtator 1921, Çaplini vendosi të kthehej në Angli për herë të parë pas gati një dekade.{{sfn|Robinson|p=282}} Ai shkroi një libër për udhëtimin e tij, me titull ''My Wonderful Visit''.<ref>''[https://famousclowns.org/charlie-chaplin/my-wonderful-visit-by-charlie-chaplin-chapter-i/ My Wonderful Visit]''.</ref> Më pas vazhdoi të përmbushte kontratën me First National, duke publikuar ''{{ill|Pay Day|en|Pay Day (1922 film)}}'' në shkurt 1922. ''{{ill|The Pilgrim|en|The Pilgrim (1923 film)}}'', filmi i tij i fundit i shkurtër, u vonua për shkak të mosmarrëveshjeve me studion rreth shpërndarjes dhe u publikua një vit më pas.{{sfn|Robinson|pp=295–300}}
=== 1923–1938: filma artistikë pa zë ===
==== ''Një grua e Parisit'' dhe ''The Gold Rush'' ====
Pasi përmbushi kontratën me First National, Çaplini ishte i lirë të realizonte filmin e tij të parë si producent i pavarur. Në nëntor 1922, ai nisi xhirimet e ''[[Një Grua e Parisit|A Woman of Paris]]'', një dramë romantike për dy të dashuruar me fat të keq.{{sfn|Robinson|p=310}} Çaplini synonte që filmi të bëhej trampolinë për Edna Purviance-in drejt famës,{{sfn|Robinson|p=302}} dhe vetë nuk u shfaq në të, përveçse në një rol të shkurtër pa përmendje në titra.{{sfn|Robinson|pp=311–312}} Ai dëshironte që filmi të kishte një ndjesi realiste dhe udhëzoi kastin të jepte interpretime të përmbajtura. Në jetën reale, shpjegoi ai, «burrat dhe gratë përpiqen t’i fshehin emocionet e tyre, në vend që t’i shprehin».{{sfn|Robinson|pp=319–321}} ''A Woman of Paris'' u shfaq për herë të parë në shtator 1923 dhe u vlerësua për qasjen e saj novatore dhe të përmbajtur.{{sfn|Robinson|pp=318–321}} Publiku, megjithatë, dukej se kishte pak interes për një film të Çaplinit ku ai vetë nuk luante, ndaj filmi pati një {{ill|Dështim në arkë|en|box office bomb|lt=zhgënjim në arkë}}.{{sfn|Louvish|p=193}} Regjisori u lëndua nga ky dështim{{snd}}kishte dashur prej kohësh të prodhonte një dramë dhe ishte krenar për rezultatin{{snd}}dhe shpejt e tërhoqi ''A Woman of Paris'' nga qarkullimi.{{sfn|Robinson|pp=302, 322}}
[[Skeda:Chaplin the gold rush boot.jpg|thumb|Vagabondi detyrohet të hajë çizmen e tij në ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'' (1925).]]
Për projektin e tij të radhës, Çaplini iu kthye komedisë. Duke i vendosur vetes synime të larta, ai tha: «Ky filmi i radhës duhet të jetë epik! Më i madhi!»{{sfn|Louvish|p=195}} I frymëzuar nga një fotografi e {{ill|Etheve të arit në Klondajk|en|Klondike Gold Rush}} të vitit 1898 dhe më pas nga historia e {{ill|Ekspeditës Donner|en|Donner Party}} të viteve 1846–1847, ai realizoi atë që Geoffrey Macnab e quan «një komedi epike mbi një temë të zymtë».{{sfnm|1a1=Kemp|1p=64|2a1=Chaplin|2p=299}} Te ''[[Vrulli i arit|The Gold Rush]]'', Vagabondi është një kërkues i vetmuar që përballet me vështirësi dhe kërkon dashurinë. Me {{ill|Georgia Hale|en|Georgia Hale}} në rolin e protagonistes femër, Çaplini nisi xhirimet e filmit në shkurt 1924.{{sfn|Robinson|p=337}} Prodhimi i ndërlikuar, që kushtoi gati 1{{spaces}}milion dollarë,{{sfn|Robinson|p=358}} përfshinte xhirime në vendngjarje në malet e {{ill|Vargmali Truckee|en|Truckee Range}} në [[Nevada]], me 600 aktorë shtesë, skena luksoze dhe {{ill|Efekte speciale|en|special effect}}.{{sfn|Robinson|pp=340–345}} Skena e fundit u xhirua në maj 1925, pas 15 muajsh xhirimesh.{{sfn|Robinson|p=354}}
Çaplini mendonte se ''The Gold Rush'' ishte filmi më i mirë që kishte realizuar.{{sfn|Robinson|p=357}} Filmi u shfaq në gusht 1925 dhe u bë një nga filmat me të ardhurat më të larta të epokës së filmit pa zë, duke fituar 5{{spaces}}milionë dollarë në arkëtimet e biletave në SHBA.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=358|2a1=Kemp|2p=63}} Komedia përmban disa nga sekuencat më të famshme të Çaplinit, si skena ku Vagabondi ha çizmen e tij dhe «Vallëzimi i bukëve».{{sfnm|1a1=Kemp|1pp=63–64|2a1=Robinson|2pp=339, 353|3a1=Louvish|3p=200|4a1=Schickel|4p=19}} Macnab e quajti filmin «filmin emblematik të Çaplinit».{{sfn|Kemp|p=64}} Në kohën e publikimit, Çaplini tha: «Ky është filmi për të cilin dua të më kujtojnë».{{sfn|Vance|2003|p=154}}
==== Lita Grey dhe ''Cirku'' ====
[[Skeda:Lita Grey.jpg|thumb|upright|{{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}}, divorci i hidhur i së cilës nga Çaplini shkaktoi një skandal]]
Gjatë xhirimeve të ''The Gold Rush'', Çaplini u martua për herë të dytë. Ngjashëm me rrethanat e martesës së tij të parë, {{ill|Lita Grey|en|Lita Grey}} ishte një aktore adoleshente, e cila fillimisht ishte përzgjedhur për të luajtur në film; njoftimi i papritur se ishte shtatzënë e detyroi Çaplinin të martohej me të. Ajo ishte 16 vjeçe dhe ai 35, çka do të thoshte se Çaplini mund të akuzohej për {{ill|Përdhunimi statutor|en|statutory rape|lt=përdhunim statutor}} sipas ligjit të Kalifornisë.{{sfn|Robinson|p=346}} Prandaj, ai organizoi një martesë diskrete në Meksikë më 25 nëntor 1924.{{sfnm|1a1=Chaplin and Vance|1p=53|2a1=Vance|2y=2003|2p=170}} Ata ishin njohur kur ajo ishte fëmijë dhe ajo ishte shfaqur më parë në veprat e tij ''The Kid'' dhe ''The Idle Class''.{{sfn|Chaplin and Vance|pp=xvi, xviii, 4, 26, 30}} Djali i tyre i parë, {{ill|Charles Spencer Chaplin III|en|Charles Spencer Chaplin III}}, lindi më 5{{spaces}}maj 1925, i ndjekur nga {{ill|Sidni Çaplin|en|Sydney Chaplin (American actor)}} më 30 mars 1926.{{sfn|Robinson|pp=355, 368}} Më 6 korrik 1925, Çaplini u bë ylli i parë i filmit që u shfaq në kopertinën e revistës ''{{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}}''.{{ill|Lista e kopertinave të revistës Time (vitet 1920)|en|List of covers of Time magazine (1920s)}}<ref>{{cite web|title=Charlie Chaplin: The First Actor in the world to be on the cover of Times magazine|first=Kumar|last=Ujjal|url=https://infotonline.com/charlie-chaplin-on-the-cover-of-times-magazine/|date=2020-04-16|access-date=2021-04-01|website=Infotoline|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625015109/https://infotonline.com/charlie-chaplin-on-the-cover-of-times-magazine/|url-status=dead|language=en}}</ref>
Martesa ishte e palumtur dhe Çaplini kalonte orë të gjata në studio për të shmangur takimin me të shoqen.{{sfn|Robinson|pp=350, 368}} Në nëntor 1926, Grei mori fëmijët dhe u largua nga shtëpia familjare.{{sfn|Robinson|p=371}} Pasoi një divorc i hidhur, gjatë të cilit padia e Greit, ku Çaplini akuzohej për pabesi, dhunë dhe për mbajtjen e «dëshirave seksuale të çoroditura», u zbulua nga shtypi.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=220|2a1=Robinson|2pp=372–374}}{{efn|Në kujtimet e saj, Lita Grey më vonë pretendoi se shumë prej ankesave të saj ishin «zmadh­uar ose shtrembëruar me mjeshtëri dhe në mënyrë tronditëse» nga avokatët e saj.{{sfn|Maland|1989|p=96}}}} U raportua se Çaplini ishte në gjendje kolapsi nervor, ndërsa lajmi u bë kryetitull dhe grupe në mbarë Amerikën kërkonin ndalimin e filmave të tij.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=372–374|2a1=Louvish|2pp=220–221}} Të etur për ta mbyllur çështjen pa shkaktuar skandal të mëtejshëm, avokatët e Çaplinit pranuan një marrëveshje financiare prej 600.000 dollarësh{{snd}}shumën më të madhe të dhënë deri atëherë nga gjykatat amerikane.{{sfn|Robinson|p=378}} Baza e tij e admiruesve ishte mjaft e madhe për ta përballuar këtë ngjarje dhe ajo u harrua shpejt, por Çaplini u prek thellë prej saj.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1pp=99–105|2a1=Robinson|2p=383}} Më pak se pesë muaj pas divorcit, ish-shërbëtori i Greit, Don Soloviç, u vra në Jutë; artikujt e gazetave spekuluan për lidhje mes Çaplinit dhe vrasjes.<ref name="Strange">{{cite news |newspaper=New York Daily News |location=New York City |url=https://www.newspapers.com/article/daily-news-charlie-chaplin-murder/112404948/ |via=Newspapers.com |title=What Was Justice: The Strange Killing of Don Solovich, Known as Hollywood's Mystery Man |date=1928-10-21 |pages=46–47|language=en}}</ref><ref name="Sensational">{{cite news |date=1928-05-07 |title=Sensational Evidence Promised in Solovich Murder Trial: Attorney Hints at Revelations |pages=18 |work=Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-sensational-eviden/125115092/ |access-date=2023-05-26 |via=Newspapers.com|language=en}}</ref><ref name="Completed">{{cite news |url=https://www.newspapers.com/article/the-manti-messenger-testimony-completed/125113276/ |title=Testimony Completed, Jury To Get Clark Case Tomorrow |newspaper=Manti Messenger |location=Manti, UT |date=1928-06-08 |pages=1, 4|via=Newspapers.com|language=en}}</ref>
Përpara se të ngrihej padia për divorc, Çaplini kishte nisur punën për një film të ri, ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]''.{{sfn|Robinson|p=360}} Ai ndërtoi një histori rreth idesë së ecjes mbi një litar të tendosur, ndërsa sulmohej nga majmunë, dhe e shndërroi Vagabondin në yllin e rastësishëm të një cirku.{{sfn|Robinson|p=361}} Xhirimet u pezulluan për dhjetë muaj, ndërsa ai merrej me skandalin e divorcit,{{sfn|Robinson|pp=371, 381}} dhe prodhimi u shoqërua përgjithësisht me shumë probleme.{{sfn|Louvish|p=215}} Më në fund, filmi përfundoi në tetor 1927 dhe u publikua në janar 1928, duke u pritur mirë.{{sfn|Robinson|pp=382}} Në {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards}}, Çaplinit iu dha një çmim special «Për shkathtësinë dhe gjenialitetin në aktrim, shkrim, regji dhe prodhim të filmit ''The Circus''».<ref name="circus">{{cite encyclopedia|last=Pfeiffer |first=Lee |title=The Circus – Film by Chaplin [1928] |url=https://www.britannica.com/topic/The-Circus |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2015-08-09 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905164503/https://www.britannica.com/topic/The-Circus |archive-date=2015-09-05|language=en}}</ref> Pavarësisht suksesit, ai e lidhi përgjithmonë filmin me stresin e prodhimit; Çaplini e la ''Cirku'' jashtë autobiografisë së tij dhe pati vështirësi të punonte për të kur regjistroi kolonën zanore në vitet e mëvonshme.{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=73|2a1=Louvish|2p=224}}
==== ''Dritat e qytetit'' ====
{{Rquote|right|2=Isha i vendosur të vazhdoja të bëja filma pa zë ... Isha mim dhe në atë medium isha i veçantë, pa modesti të rreme, mjeshtër.|3=Charlie Chaplin, duke shpjeguar kundërshtimin e tij ndaj filmave me {{ill|Filmi me zë|en|Sound film|lt=tingull}} në vitet 1930{{Sfn|Chaplin|p=322}}}}
Në kohën kur u shfaq ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'', Hollivudi kishte dëshmuar ardhjen e filmave {{ill|Filmi me zë|en|Sound film|lt=me zë}}. Chaplin ishte skeptik ndaj këtij mediumi të ri dhe mangësive teknike që ai sillte, pasi besonte se filmave me dialog u mungonte arti i filmave pa zë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Chaplin|2p=321}} Ai gjithashtu ngurronte të ndryshonte formulën që i kishte sjellë aq shumë sukses{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=465|2a1=Chaplin|2p=322|3a1=Maland|3y=2007|3p=29}} dhe kishte frikë se t’i jepte zë Vagabondit do t’ia kufizonte popullaritetin ndërkombëtar.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Maland|2y=2007|2p=29}} Prandaj, ai e hodhi poshtë modën e re të Hollivudit dhe nisi punën për një film të ri pa zë. Megjithatë, Çaplini ishte në ankth për këtë vendim dhe mbeti i tillë gjatë gjithë prodhimit të filmit.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=389|2a1=Maland|2y=2007|2p=29}}
[[Skeda:Chaplin City Lights still.jpg|thumb|upright|''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931) konsiderohet një nga veprat më të mira të Chaplinit.]]
Kur xhirimet nisën në fund të vitit 1928, Chaplin kishte gati një vit që punonte për historinë.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=398|2a1=Maland|2y=2007|2pp=33–34, 41}} ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' tregon dashurinë e Vagabondit për një shitëse të verbër lulesh (interpretuar nga {{ill|Virdžinia Çerill|en|Virginia Cherrill}}) dhe përpjekjet e tij për të mbledhur para për operacionin që do t’i kthente shikimin. Ishte një prodhim i vështirë që zgjati 21 muaj,{{Sfn|Robinson|p=409|ps=regjistron datën e përfundimit të xhirimeve si 22 shtator 1930.}} dhe më vonë Chaplin pranoi se «e kishte çuar veten në një gjendje neurotike, duke kërkuar përsosmërinë».{{Sfn|Chaplin|p=324}} Një përparësi e teknologjisë së zërit që vuri re Chaplin ishte mundësia për të regjistruar muzikën e filmit, të cilën e kompozoi vetë.{{Sfn|Chaplin|p=324}}<ref>{{Cite web|url=http://www.charliechaplin.com/biography/articles/205-Chaplin-as-a-composer |title=Chaplin as a composer |publisher=CharlieChaplin.com |language=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705021919/http://www.charliechaplin.com/biography/articles/205-Chaplin-as-a-composer |archive-date=2011-07-05}}</ref>
Chaplin e përfundoi montazhin e ''Dritat e qytetit'' në dhjetor 1930, kur filmat pa zë ishin bërë anakronikë.{{Sfn|Robinson|p=410}} Një shfaqje paraprake para një publiku që nuk e dinte se çfarë po shihte nuk pati sukses,{{Sfn|Chaplin|p=325}} por shfaqja për shtypin solli kritika pozitive. Një gazetar shkroi: «Askush në botë, përveç Charlie Chaplinit, nuk do të mund ta kishte bërë. Ai është i vetmi person që ka atë diçka të veçantë, të quajtur “tërheqje për publikun”, në masë të mjaftueshme për t’i bërë ballë prirjes popullore ndaj filmave me dialog.»{{Sfn|Robinson|p=413}} I shfaqur për publikun në janar 1931, ''Dritat e qytetit'' u bë sukses popullor dhe financiar, duke fituar përfundimisht mbi 3 milionë dollarë.{{Sfnm|1a1=Maland|1y=2007|1pp=108–110|2a1=Chaplin|2p=328|3a1=Robinson|3p=415}} Instituti Britanik i Filmit e quajti arritjen më të madhe të Chaplinit, ndërsa kritiku James Agee e vlerësoi skenën përmbyllëse si «shfaqjen më të madhe të aktrimit dhe çastin më të lartë në historinë e filmave».<ref name="bfi great features">{{Cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog9 |title=United Artists and the Great Features |work=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-06-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406094725/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/bfi/biog/biog.php?fid=biog9 |archive-date=2012-04-06}}</ref>{{Sfn|Maland|2007|pp=10–11}} ''Dritat e qytetit'' u bë filmi i preferuar i Chaplinit dhe mbeti i tillë gjatë gjithë jetës së tij.{{Sfn|Vance|2003|p=208}}
==== Udhëtimet, Paulette Goddard dhe ''Kohë moderne'' ====
''Dritat e qytetit'' pati sukses, por Çaplini nuk ishte i sigurt nëse mund të realizonte një film tjetër pa dialog. Ai mbeti i bindur se zëri nuk do të përshtatej me filmat e tij, por ishte gjithashtu «i pushtuar nga frika dëshpëruese se mos dilte mode».{{sfn|Chaplin|p=360}} Në këtë gjendje pasigurie, në fillim të vitit 1931, komediani vendosi të bënte pushime dhe përfundoi duke udhëtuar për 16 muaj.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=243|2a1=Robinson|2p=420}}{{Efn|Çaplini u largua nga Shtetet e Bashkuara më 31 janar 1931 dhe u kthye më 10 qershor 1932.{{sfn|Robinson|pp=664–666}}}} Ai kaloi muaj të tërë duke udhëtuar në Evropën Perëndimore, përfshirë qëndrime të gjata në Francë dhe Zvicër, dhe papritur vendosi të vizitonte Japoninë.{{sfn|Robinson|pp=429–441}}
Ditën pas mbërritjes së tij në Japoni, kryeministri {{ill|Inukai Tsuyoshi|en|Inukai Tsuyoshi}} u vra nga ultranacionalistët gjatë {{ill|Incidenti i 15 majit|en|May 15 Incident|lt=Incidentit të 15 majit}}. Plani fillestar i grupit kishte qenë të nxiste një luftë me Shtetet e Bashkuara duke vrarë Çaplinin në një pritje mirëseardhjeje të organizuar nga kryeministri, por plani dështoi për shkak të njoftimit të vonuar publik të datës së veprimtarisë.{{sfn|Silverberg|pp=1–2}}
[[Skeda:Modern Times poster.jpg|thumb|upright|''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936), të cilin Jérôme Larcher e përshkroi si «një meditim të zymtë mbi automatizimin e individit»{{sfn|Larcher|p=64}}]]
Në autobiografinë e tij, Çaplini kujtoi se, kur u kthye në Los Anxheles, «isha i hutuar dhe pa plan, i shqetësuar dhe i vetëdijshëm për një vetmi të skajshme». Ai mendoi shkurtimisht të tërhiqej dhe të shpërngulej në Kinë.{{sfn|Chaplin|pp=372, 375}} Vetmia e Çaplinit u lehtësua kur në korrik 1932 takoi aktoren 21-vjeçare {{ill|Paulette Goddard|en|Paulette Goddard}}, dhe të dy nisën një lidhje.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=453|2a1=Maland|2y=1989|2p=147}} Megjithatë, ai nuk ishte gati të angazhohej për një film dhe u përqendrua te shkrimi i një {{ill|Seriali (letërsi)|en|Serial (literature)|lt=seriali}} mbi udhëtimet e tij, i botuar në ''{{ill|Woman's Home Companion|en|Woman's Home Companion}}''.{{sfn|Robinson|p=451}}
Udhëtimi kishte qenë një përvojë stimuluese për Çaplinin, përfshirë takimet me disa mendimtarë të shquar, dhe ai u interesua gjithnjë e më shumë për çështjet botërore.{{sfn|Louvish|p=256}} Gjendja e punëtorëve në Amerikë e shqetësonte dhe ai druhej se kapitalizmi dhe makineritë në vendin e punës do ta rritnin papunësinë. Pikërisht këto shqetësime e nxitën Çaplinin të zhvillonte filmin e tij të ri.{{sfnm|1a1=Larcher|1p=63|2a1=Robinson|2pp=457–458}}
Çaplini e shpalli ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' si «një satirë mbi disa aspekte të jetës sonë industriale».{{sfn|Louvish|p=257}} Filmi, ku Vagabondi dhe Goddard përballen me {{ill|Depresioni i Madh në Shtetet e Bashkuara|en|Great Depression in the United States|lt=Depresionin e Madh}}, u xhirua për dhjetë muaj e gjysmë.{{sfn|Robinson|p=465}} Çaplini synonte të përdorte dialog të folur, por ndryshoi mendje gjatë provave. Ashtu si filmi pararendës, ''Kohë moderne'' përdori efekte zanore, por pothuajse aspak të folur.{{sfn|Robinson|p=466}} Megjithatë, interpretimi nga Çaplini i një kënge me fjalë të pakuptimta i dha zë Vagabondit për të vetmen herë në film.{{sfn|Robinson|p=468}} Pas regjistrimit të muzikës, Çaplini e publikoi ''Kohë moderne'' në shkurt 1936.{{sfn|Robinson|pp=469–472, 474}} Ishte filmi i tij i parë artistik pas 15 vjetësh që trajtonte tema politike dhe realizëm shoqëror,{{sfn|Maland|1989|p=150}} gjë që tërhoqi vëmendje të konsiderueshme nga shtypi, pavarësisht përpjekjeve të Çaplinit për ta minimizuar këtë aspekt.{{sfn|Maland|1989|pp=144–147}} Filmi fitoi më pak në arkëtime se filmat e tij të mëparshëm dhe mori vlerësime të përziera, pasi disa shikues nuk e pëlqyen politizimin.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=157|2a1=Robinson|2p=473}} Sot, Instituti Britanik i Filmit e konsideron ''Kohë moderne'' një nga «filmat e mëdhenj» të Çaplinit,<ref name="bfi great features" /> ndërsa David Robinson thotë se filmi e paraqet regjisorin «në kulmin e tij të paarritshëm si krijues i komedisë pamore».{{sfn|Schneider|p=125}}
Pas publikimit të ''Kohë moderne'', Çaplini u nis me Goddardin për një udhëtim në Lindjen e Largët.{{sfn|Robinson|p=479}} Çaplini, Goddard dhe një shërbëtor japonez i quajtur Yonnemori mbërritën në {{ill|Saigoni|en|Saigon}} në prill 1936 dhe vizituan disa vende në {{ill|Indokina Franceze|en|French Indochina}}.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936">{{cite web|url=https://archives.org.vn/gioi-thieu-tai-lieu-nghiep-vu/vua-he-charlie-chaplin-tham-dong-duong-nam-1936.htm|title=Vua hề Charlie Chaplin thăm Đông Dương năm 1936.|date=2023-05-26|access-date=2023-05-31|author=Bùi Hệ|publisher=National Archives of Vietnam|language=vi}}</ref> Më pas vizituan [[Phnom Penh]]in për të parë {{ill|Angkor Wat|en|Angkor Wat}}, si dhe {{ill|Da Lat|en|Da Lat}}in, e më pas {{ill|Huế|en|Huế}}në. Ata mbërritën në [[Da Nang]], ku Çaplini vizitoi {{ill|Malet e Mermerit|en|Ngũ Hành Sơn}} dhe {{ill|Muzeu i Skulpturës Çame|en|Museum of Cham Sculpture|lt=Muzeun Henri Parmentier}}.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> Në [[Hanoi]] (kryeqytetin e Indokinës Franceze)<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> ata vizituan destinacionin e njohur turistik, {{ill|Gjiri Hạ Long|en|Hạ Long Bay}}, dhe më pas çifti u nis nga {{ill|Hải Phòng|en|Hải Phòng}} për në {{ill|Hong Kongu Britanik|en|British Hong Kong}}, në bordin e një anijeje me emrin ''Canton''.<ref name="Vua-hề-Charlie-Chaplin-thăm-Đông-Dương-năm-1936" /> Çifti kishte refuzuar të komentonte për natyrën e marrëdhënies së tyre dhe nuk dihej nëse ishin të martuar apo jo.{{sfn|Robinson|p=469}} Pak kohë më vonë, Çaplini zbuloi se gjatë këtij udhëtimi ishin martuar në [[Guangzhou]].{{sfn|Robinson|p=483}} Deri në vitin 1938, çifti ishte larguar nga njëri-tjetri, pasi të dy ishin përqendruar fort te puna, ndonëse Goddard ishte sërish aktorja kryesore në filmin e tij të radhës, ''Diktatori i madh''. Ajo u divorcua nga Çaplini në Meksikë në vitin 1942, duke përmendur papajtueshmërinë dhe ndarjen prej më shumë se një viti.{{sfn|Robinson|pp=509–510}}
=== 1939–1952: polemika dhe rënia e popullaritetit ===
==== ''Diktatori i madh'' ====
[[Skeda:The Great Dictator still cropped (high quality version).jpg|thumb|upright=.8|Çaplini satirizoi [[Adolf Hitleri]]n në filmin ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940).]]
Vitet 1940 e vunë Çaplinin përballë një vargu polemikash, si në veprën e tij, ashtu edhe në jetën personale, të cilat ndryshuan fatin e tij dhe ndikuan rëndë në popullaritetin e tij në Shtetet e Bashkuara. E para prej tyre ishte guximi gjithnjë e më i madh për të shprehur bindjet e tij politike. I shqetësuar thellësisht nga {{ill|Rritja e nacionalizmit militarist|en|Para-fascism|lt=rritja e nacionalizmit militarist}} në politikën botërore të viteve 1930,{{sfnm|1a1=Robinson|1p=485|2a1=Maland|2y=1989|2p=159}} Çaplini zbuloi se nuk mund t’i mbante këto çështje jashtë veprës së tij.{{sfn|Chaplin|p=386}} Ngjashmëritë mes tij dhe [[Adolf Hitleri]]t ishin vënë re gjerësisht: të dy kishin lindur me katër ditë diferencë, të dy ishin ngritur nga varfëria në famë botërore dhe Hitleri mbante [[Mustaqja si furçë dhëmbësh|të njëjtin stil mustaqesh]] si Çaplini. Pikërisht kjo ngjashmëri fizike frymëzoi subjektin e filmit të tij të radhës, ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'', i cili satirizonte drejtpërdrejt Hitlerin dhe sulmonte fashizmin.{{sfnm|1a1=Schickel|1p=28|2a1=Maland|2y=1989|2pp=165, 170|3a1=Louvish|3p=271|4a1=Robinson|4p=490|5a1=Larcher|5p=67|6a1=Kemp|6p=158}}
Çaplini kaloi dy vjet duke zhvilluar skenarin{{sfn|Chaplin|p=388}} dhe filloi xhirimet në shtator 1939, gjashtë ditë pasi Britania i shpalli luftë Gjermanisë.{{sfn|Robinson|p=496}} Ai pranoi të përdorte dialog të folur, pjesërisht sepse e kuptoi se nuk kishte zgjidhje tjetër, por edhe sepse e kuptoi se kjo ishte një mënyrë më e mirë për të përcjellë një mesazh politik.{{sfn|Maland|1989|p=165}} Bërja e një komedie për Hitlerin konsiderohej tepër e diskutueshme, por pavarësia financiare e Çaplinit i mundësoi ta merrte këtë rrezik.{{sfn|Maland|1989|p=164}} «Isha i vendosur të vazhdoja», shkroi ai më vonë, «sepse Hitleri duhej përqeshur.»{{sfn|Chaplin|p=387}}{{efn|Çaplini tha më vonë se, po ta kishte ditur përmasën e veprimeve të Partisë Naziste, nuk do ta kishte bërë filmin: «Po t’i kisha ditur tmerret e vërteta të kampeve gjermane të përqendrimit, nuk do të mund ta kisha bërë ''Diktatorin e madh''; nuk do të mund të isha tallur me çmendurinë vrasëse të nazistëve.»{{sfn|Chaplin|p=388}}}} Çaplini zëvendësoi Vagabondin (duke veshur rroba të ngjashme) me «Një Berber Hebre», si referim ndaj bindjes së [[Partia Naziste|Partisë Naziste]] se ai ishte hebre.<ref>{{Cite news |last=Tunzelmann |first=Alex von |title=Chaplin: a little tramp through Charlie's love affairs |newspaper=The Guardian |date=2012-11-22 |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2012/nov/22/chaplin-charlie-little-tramp-reel-history |access-date=2018-02-19 |language=en}}</ref>{{efn|Spekulimet rreth prejardhjes racore të Çaplinit nisën që në ditët e para të famës së tij dhe shpesh raportohej se ai ishte hebre. Hulumtimet nuk kanë gjetur prova për këtë; kur një gazetar e pyeti më 1915 nëse ishte e vërtetë, Çaplini u përgjigj: «Nuk kam pasur aq fat.» Partia Naziste besonte se ai ishte hebre dhe e ndaloi ''The Gold Rush'' mbi këtë bazë. Çaplini u përgjigj duke luajtur një hebre në ''Diktatori i madh'' dhe deklaroi: «E bëra këtë film për hebrenjtë e botës.»{{sfn|Robinson|pp=154–155}}}} Në një rol të dyfishtë, ai luajti edhe diktatorin «Adenoid Hynkel», një parodi të Hitlerit.{{sfn|Maland|1989|pp=172–173}}
''Diktatori i madh'' u prodhua për një vit dhe u publikua në tetor 1940.{{sfn|Robinson|pp=505, 507}} Filmi tërhoqi publicitet të jashtëzakonshëm; një kritik i ''[[The New York Times]]'' e quajti «filmin më të pritur me padurim të vitit», dhe ai u bë një nga filmat më fitimprurës të kohës.{{sfn|Maland|1989|pp=169, 178–179}} Megjithatë, fundi nuk u prit mirë dhe shkaktoi polemika.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=176|2a1=Schickel|2pp=30–31}} Çaplini e mbylli filmin me një fjalim pesëminutësh, gjatë të cilit hoqi dorë nga personazhi i berberit, pa drejtpërdrejt në kamerë dhe bëri thirrje kundër luftës dhe fashizmit.{{sfnm|1a1=Maland|1y=1989|1p=179–181|2a1=Louvish|2p=282|3a1=Robinson|3p=504}} Charles J. Maland e ka identifikuar këtë predikim të hapur si shkak për rënien e popullaritetit të Çaplinit dhe shkruan: «Që atëherë, asnjë adhurues i filmave nuk do të mund ta ndante më dimensionin politik nga imazhi i tij si yll».{{sfn|Maland|1989|pp=178–179}} Pavarësisht kësaj, si [[Winston Churchill]], ashtu edhe [[Franklin D. Roosevelt]] e pëlqyen filmin, të cilin e panë në shfaqje private para publikimit. Më pas, Ruzvelti e ftoi Çaplinin ta lexonte fjalimin përmbyllës të filmit në radio gjatë ceremonisë së inaugurimit të tij në janar 1941; fjalimi u bë një «sukses» i kremtimit. Gjatë viteve të luftës, Çaplini ftohej shpesh në veprimtari të tjera patriotike për t’ua lexuar fjalimin të pranishmëve.{{sfn|Gehring|p=133}} ''Diktatori i madh'' mori pesë nominime për çmimin Oscar, përfshirë nominimet për {{ill|Çmimi Oscar për filmin më të mirë|en|Academy Award for Best Picture}}, {{ill|Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay}} dhe {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}}.<ref>{{Cite encyclopedia |last=Pfeiffer |first=Lee |title=The Great Dictator |url=https://www.britannica.com/topic/The-Great-Dictator |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=2013-03-16 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706071821/https://www.britannica.com/topic/The-Great-Dictator |archive-date=2015-07-06 |language=en}}</ref>
==== Problemet ligjore dhe Oona O’Neill ====
Në mesin e viteve 1940, Çaplini u përfshi në një varg gjyqesh që i zunë pjesën më të madhe të kohës dhe ndikuan ndjeshëm në imazhin e tij publik.{{Sfn|Maland|1989|pp=197–198}} Problemet nisën nga lidhja e tij me aktoren aspirante {{ill|Joan Barry|en|Joan Barry (American actress)}}, me të cilën pati marrëdhënie herë pas here nga qershori 1941 deri në vjeshtën e vitit 1942.{{Sfn|Maland|1989|p=200}} Barry, e cila shfaqte sjellje obsesive dhe u arrestua dy herë pasi u ndanë,{{Efn|Në dhjetor 1942, Barry hyri me forcë në shtëpinë e Çaplinit me një pistoletë dhe e kërcënoi se do të vriste veten, ndërsa e mbante nën kërcënimin e armës. Kjo vazhdoi deri të nesërmen në mëngjes, kur Çaplini arriti t’ia merrte armën. Barry hyri me forcë në shtëpinë e tij për herë të dytë më vonë po atë muaj dhe ai bëri që ajo të arrestohej. Në janar 1943, ajo u ndoq penalisht për endacakëri{{Snd}}Barry nuk kishte mundur të paguante faturat e hotelit dhe u gjet duke bredhur rrugëve të Beverly Hillsit pasi kishte marrë një mbidozë me barbiturate.{{Sfn|Maland|1989|pp=198–201}}}} u rishfaq vitin pasues dhe njoftoi se ishte shtatzënë me fëmijën e Çaplinit. Kur Çaplini e mohoi këtë pretendim, Barry ngriti kundër tij një padi për përcaktimin e atësisë.{{Sfn|Maland|1989|pp=198–201}}
Drejtori i [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byrosë Federale të Hetimit]] (FBI), {{ill|J. Edgar Hoover|en|J. Edgar Hoover}}, i cili prej kohësh dyshonte për prirjet politike të Çaplinit, e shfrytëzoi këtë rast për të nxitur publicitet negativ ndaj tij. Si pjesë e një fushate shpifjesh për të dëmtuar imazhin e Çaplinit,{{Sfn|Nowell-Smith|p=85}} FBI-ja e përfshiu atë në katër aktakuza lidhur me çështjen Barry. Më seriozja ishte shkelja e pretenduar e {{ill|Ligjit Mann|en|Mann Act}}, i cili ndalonte transportimin e grave përtej kufijve shtetërorë për qëllime seksuale.{{Efn|Sipas prokurorit, Çaplini e kishte shkelur ligjin kur pagoi udhëtimin e Barryt për në Nju Jork në tetor 1942, kur edhe ai po vizitonte qytetin. Si Çaplini, ashtu edhe Barry pranuan se ishin takuar shkurtimisht atje; sipas Barryt, ata kishin kryer marrëdhënie seksuale.{{Sfn|Maland|1989|pp=204–205}} Çaplini pretendoi se hera e fundit që kishte qenë intim me Barryn ishte në maj 1942.{{Sfn|Robinson|pp=523–524}}}} Historiani {{ill|Otto Friedrich|en|Otto Friedrich}} e quajti këtë një «ndjekje penale absurde» të mbështetur në një «ligj të lashtë»,{{Sfn|Friedrich|pp=190, 393}} por, po të shpallej fajtor, Çaplini rrezikonte 23 vjet burg.{{Sfn|Maland|1989|p=215}} Tri akuza nuk kishin prova të mjaftueshme për të shkuar në gjyq, por gjyqi për Ligjin Mann nisi më 21 mars 1944.<ref>Associated Press, “Tentative Jury in Chaplin Case{{Snd}}British Nationality Of Actor Made Issue”, ''The San Bernardino Daily Sun'', San Bernardino, California, 22 mars 1944, Vol. 50, f. 1.</ref> Çaplini u shpall i pafajshëm dy javë më vonë, më 4 prill.<ref>Associated Press, “Chaplin Acquitted Amid Cheers, Applause{{Snd}}Actor Chokes With Emotion as Court Fight Won”, ''The San Bernardino Daily Sun'', San Bernardino, California, e mërkurë, 5 prill 1944, Volume 50, f. 1.</ref>{{Sfn|Maland|1989|pp=204–205}} Çështja zinte shpesh vend në titujt kryesorë të lajmeve; ''{{ill|Newsweek|en|Newsweek}}'' e quajti «skandalin më të madh të marrëdhënieve me publikun që nga gjyqi i vrasjes së {{ill|Fatty Arbuckle|en|Roscoe Arbuckle}} në vitin 1921».{{Sfn|Maland|1989|pp=214–215}}
[[Skeda:Oona O'Neill - 1943.jpg|upright|thumb|Gruaja e katërt dhe e veja e Çaplinit, {{ill|Oona O’Neill|en|Oona O'Neill|lt=Oona}}]]
Fëmija i Barryt, Carol Ann, lindi në tetor 1943, ndërsa padia për përcaktimin e atësisë shkoi në gjykatë në dhjetor 1944. Pas dy gjyqeve të vështira, gjatë të cilave avokati i akuzës e fajësoi për «sjellje të ulët morale»,{{Sfn|Louvish|p=xiii}} Çaplini u shpall babai i fëmijës. Provat e analizave të gjakut, të cilat tregonin të kundërtën, nuk u pranuan,{{Efn|Grupi i gjakut i Carol Annit ishte B, i Barryt A dhe i Çaplinit O. Në Kaliforni, në atë kohë analizat e gjakut nuk pranoheshin si prova në gjyqe.{{Sfn|Maland|1989|pp=205–206}}}} dhe gjykatësi urdhëroi Çaplinin të paguante pension ushqimor për fëmijën deri kur Carol Ann të mbushte 21 vjeç. Mbulimi mediatik i padisë u ndikua nga FBI-ja, e cila i jepte informacione kolumnistes së thashethemeve {{ill|Hedda Hopper|en|Hedda Hopper}}; Çaplini u paraqit në një dritë tejet kritike.{{Sfnm|1a1=Frost|1pp=74–88|2a1=Maland|2y=1989|2pp=207–213|3a1=Sbardellati and Shaw|3p=508|4a1=Friedrich|4p=393}}
Polemikat rreth Çaplinit u shtuan kur{{Snd}}dy javë pas ngritjes së padisë për atësinë{{Snd}}u njoftua se ai ishte martuar me protezhénë e tij më të re, 18-vjeçaren {{ill|Oona O’Neill|en|Oona O'Neill}}, të bijën e dramaturgut amerikan [[Eugene O'Neill]].{{Sfn|Louvish|p=135}} Çaplini, atëherë 54 vjeç, ishte njohur me të shtatë muaj më parë nga një agjent filmash.{{Efn|Çaplini dhe O’Neill u takuan më 30 tetor 1942 dhe u martuan më 16 qershor 1943 në Carpinteria të Kalifornisë.{{Sfnm|1a1=Chaplin|1pp=423–444|2a1=Robinson|2p=670}} Si pasojë, Eugene O’Neill e mohoi të bijën.{{Sfn|Sheaffer|pp=623, 658}}}} Në autobiografinë e tij, Çaplini e përshkroi takimin me O’Neillin si «ngjarjen më të lumtur të jetës sime» dhe pretendoi se kishte gjetur «dashurinë e përsosur».{{Sfn|Chaplin|pp=423, 477}} Djali i Çaplinit, Charles III, tregoi se Oona e «adhuronte» të atin.{{Sfn|Robinson|p=519}} Çifti qëndroi i martuar deri në vdekjen e Çaplinit dhe pati tetë fëmijë gjatë 18 vjetëve: {{ill|Geraldine Leigh|en|Geraldine Chaplin}} (lindur në korrik 1944), {{ill|Michael John|en|Michael Chaplin (actor)}} (lindur në mars 1946), {{ill|Josephine Hannah|en|Josephine Chaplin}} (lindur në mars 1949), {{ill|Victoria Agnes|en|Victoria Chaplin}} (lindur në maj 1951), {{ill|Eugene Anthony|en|Eugene Chaplin}} (lindur në gusht 1953), Jane Cecil (lindur në maj 1957), Annette Emily (lindur në dhjetor 1959) dhe {{ill|Christopher James|en|Christopher Chaplin}} (lindur në korrik 1962).{{Sfn|Robinson|pp=671–675}}
==== ''Zotëri Verdoux'' dhe akuzat për komunizëm ====
[[Skeda:Monsieur Verdoux poster.jpg|thumb|left|upright|''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947), një komedi e zezë për një vrasës serial, shënoi një largim të rëndësishëm në karrierën e Çaplinit.]]
Çaplini pohoi se gjyqet e Barryt i kishin «paralizuar krijimtarinë», dhe kaloi ca kohë para se të fillonte sërish të punonte.{{sfn|Chaplin|p=426}} Në prill 1946, ai më në fund nisi xhirimet e një projekti që ishte në zhvillim që nga viti 1942.{{sfn|Robinson|p=520}} ''[[Zotëri Verdoux]]'' është një komedi e zezë për një nëpunës banke francez, Verdoux (Çaplini), i cili humbet punën dhe fillon të martohet me vejusha të pasura e t'i vrasë ato për të mbajtur familjen. Frymëzimi për projektin i erdhi Çaplinit nga [[Orson Welles]], i cili dëshironte që ai të luante në një film për vrasësin serial francez {{ill|Henri Désiré Landru|en|Henri Désiré Landru}}. Çaplini vendosi se kjo ide «do të bënte një komedi të mrekullueshme»,{{sfn|Chaplin|p=412}} dhe i pagoi Wellesit 5.000 dollarë për idenë.{{sfn|Robinson|pp=519–520}}
Çaplini i shprehu sërish pikëpamjet e tij politike te ''Zotëri Verdoux'', duke kritikuar [[kapitalizmi]]n dhe duke argumentuar se bota nxit vrasjet masive përmes luftërave dhe [[Arma e shkatërrimit në masë|armëve të shkatërrimit në masë]].{{sfnm|1a1=Louvish|1p=304|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=501}} Për këtë arsye, filmi shkaktoi polemika kur doli në prill 1947;{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=296–297|2a1=Robinson|2pp=538–543|3a1=Larcher|3p=77}} në premierë, Çaplinin e pritën me fishkëllima dhe u bënë thirrje për bojkot.{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=296–297|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=503}} ''Zotëri Verdoux'' ishte filmi i parë i Çaplinit që dështoi si nga ana e kritikës, ashtu edhe nga ajo komerciale në Shtetet e Bashkuara.{{sfn|Maland|1989|pp=235–245, 250}} Jashtë vendit pati më shumë sukses,{{sfn|Maland|1989|p=250}} ndërsa skenari i Çaplinit u nominua për çmimin e Akademisë.{{sfn|Louvish|p=297}} Ai ishte krenar për filmin dhe shkroi në autobiografinë e tij: «''Zotëri Verdoux'' është filmi më i zgjuar dhe më brilant që kam bërë deri më tani.»{{sfn|Chaplin|p=444}}
Reagimi negativ ndaj ''Zotëri Verdoux'' erdhi kryesisht si pasojë e ndryshimit të imazhit publik të Çaplinit.{{sfn|Maland|1989|p=251}} Krahas dëmit të shkaktuar nga skandali i Joan Barryt, ai u akuzua publikisht se ishte [[Komunizmi|komunist]].{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=538–539|2a1=Friedrich|2p=287}} Veprimtaria e tij politike ishte shtuar gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur ai bëri fushatë për hapjen e një fronti të dytë për të ndihmuar [[Bashkimi Sovjetik|Bashkimin Sovjetik]] dhe mbështeti grupe të ndryshme miqësie sovjeto-amerikane.{{sfn|Maland|1989|p=253}} Ai ishte gjithashtu mik me disa persona të dyshuar si komunistë dhe merrte pjesë në pritje të organizuara nga diplomatë sovjetikë në Los Anxhelos.{{sfn|Maland|1989|pp=221–226, 253–254}} Në klimën politike të Amerikës së viteve 1940, këto veprimtari bënë që Çaplini të konsiderohej, siç shkruan Larcher, «rrezikshëm [[Progresivizmi|përparimtar]] dhe imoral».{{sfnm|1a1=Larcher|1p=75|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=506|3a1=Louvish|3p=xiii}} FBI-ja donte që ai të largohej nga vendi{{sfn|Sbardellati|p=152}} dhe në fillim të vitit 1947 nisi një hetim zyrtar.{{sfn|Maland|1989|pp=265–266}}{{Efn|Çaplini e kishte tërhequr vëmendjen e FBI-së shumë kohë përpara viteve 1940; përmendja e parë e tij në dosjet e agjencisë daton nga viti 1922. J. Edgar Hoover kërkoi për herë të parë që për Çaplinin të hapej një kartelë në indeksin e sigurisë në shtator 1946, por zyra e Los Anxhelosit reagoi ngadalë dhe hetimin aktiv e nisi vetëm pranverën pasuese. FBI-ja kërkoi dhe mori ndihmë edhe nga [[MI5]], sidomos për të hetuar pretendimet e rreme se Çaplini nuk kishte lindur në Angli, por në Francë ose në Evropën Lindore, dhe se emri i tij i vërtetë ishte Israel Thornstein. MI5 nuk gjeti prova se Çaplini ishte përfshirë në Partinë Komuniste.<ref>{{cite news|last=Norton-Taylor |first=Richard |date=17 February 2012 |title=MI5 Spied on Charlie Chaplin after the FBI Asked for Help to Banish Him from US |url=https://www.theguardian.com/uk/2012/feb/17/mi5-spied-on-charlie-chaplin |newspaper=The Guardian |location=London |access-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702232703/http://www.guardian.co.uk/culture/2009/nov/05/charlie-chaplin-ebay-reel-tin |archive-date=2 July 2010 |url-status=live |language=en}}</ref>}}
{{ill|C-SPAN|en|C-SPAN}} ka publikuar intervistën e Scott Eymanit për ''Charlie Chaplin vs. America'', dhënë më 10 maj 2024: [https://www.c-span.org/video/?532431-1/qa-scott-eyman intervista e emisionit ''Q&A''].
Çaplini e mohoi se ishte komunist dhe e quajti veten «paqebërës»,{{sfnm|1a1=Louvish|1pp=xiv, 310|2a1=Chaplin|2p=458|3a1=Maland|3y=1989|3p=238}} por mendonte se përpjekja e qeverisë për ta shtypur këtë ideologji përbënte shkelje të papranueshme të [[Liritë civile|lirive civile]].{{sfn|Robinson|p=544}} Duke mos pranuar të heshtte për këtë çështje, ai protestoi hapur kundër gjyqeve të anëtarëve të {{ill|Partia Komuniste e SHBA-së|en|Communist Party USA|lt=Partisë Komuniste të SHBA-së}} dhe veprimtarisë së {{ill|Komiteti i Dhomës për Veprimtaritë Joamerikane|en|House Un-American Activities Committee|lt=Komitetit të Dhomës për Veprimtaritë Joamerikane}}.{{sfn|Maland|1989|pp=255–256}} Çaplini mori një {{ill|Fletëthirrja|en|subpoena|lt=fletëthirrje}} për t'u paraqitur para HUAC-ut, por nuk u thirr për të dëshmuar.{{sfnm|1a1=Friedrich|1p=286|2a1=Maland|2y=1989|2p=261}} Ndërsa veprimtaria e tij raportohej gjerësisht në shtyp dhe frika nga [[Lufta e Ftohtë]] rritej, u ngritën pyetje për faktin se ai nuk kishte marrë nënshtetësinë amerikane.{{sfnm|1a1=Larcher|1p=80|2a1=Sbardellati and Shaw|2p=510|3a1=Louvish|3p=xiii|4a1=Robinson|4p=545}} U bënë thirrje që ai të dëbohej; në një nga rastet më ekstreme dhe më të përhapura në shtyp, deputeti {{ill|John E. Rankin|en|John E. Rankin}}, i cili kishte ndihmuar në krijimin e HUAC-ut, i tha [[Kongresi i Shteteve të Bashkuara|Kongresit]] në qershor 1947: «Vetë jeta e [Çaplinit] në Hollivud është e dëmshme për strukturën morale të Amerikës. [Nëse dëbohet] ... filmat e tij të neveritshëm mund të mbahen larg syve të rinisë amerikane. Ai duhet të dëbohet dhe të hiqet qafe menjëherë.»{{sfn|Robinson|p=545}}
Në vitin 2003, arkivat britanike të deklasifikuara të {{ill|Ministrisë së Jashtme britanike|en|Foreign, Commonwealth and Development Office}} zbuluan se shkrimtari dhe kritiku shoqëror [[Xhorxh Orvell]] e kishte akuzuar fshehurazi Çaplinin se ishte komunist i fshehtë dhe mik i Bashkimit Sovjetik<ref name=":0">{{cite news |last=Ash |first=Timothy Garton Ash |author-link=Timothy Garton Ash |title=Orwell's List |url=https://www.nybooks.com/articles/2003/09/25/orwells-list/ |work=The New York Review |date=25 September 2003 |access-date=20 January 2021 |language=en}}</ref> në dokumentin «Lista e Orvellit» të vitit 1949. Emri i Çaplinit ishte njëri nga 35 emrat që Orvelli ia kishte dhënë {{ill|Departamenti i Kërkimeve Informative|en|Information Research Department}}, një departamenti sekret britanik i propagandës së Luftës së Ftohtë, i cili bashkëpunonte ngushtë me [[Agjencia Qendrore e Inteligjencës (ShBA)|Agjencinë Qendrore të Inteligjencës]].<ref name=":0" /> Çaplini nuk ishte i vetmi aktor në Amerikë që Orvelli e akuzoi se ishte komunist i fshehtë.
==== ''Dritat e skenës'' dhe ndalimi për të hyrë në Shtetet e Bashkuara ====
[[Skeda:Limelight promo crop.jpg|thumb|''[[Dritat e skenës]]'' (1952) ishte një film serioz dhe autobiografik për Çaplinin. Personazhi i tij, Calvero, është një ish-yll i {{ill|Sallat muzikore|en|Music hall|lt=sallave muzikore}} (i përshkruar në këtë imazh si «komedian vagabond»), i detyruar të përballet me humbjen e popullaritetit.]]
Megjithëse Çaplini mbeti aktiv politikisht në vitet pas dështimit të ''Monsieur Verdoux'',{{Efn|Në nëntor 1947, Çaplini i kërkoi [[Pablo Picasso|Pablo Pikasos]] të organizonte një demonstratë jashtë ambasadës amerikane në Paris, për të protestuar kundër procedurave të dëbimit të Hanns Eislerit; në dhjetor, ai mori pjesë në një peticion që kërkonte ndërprerjen e procesit të dëbimit. Në vitin 1948, Çaplini mbështeti fushatën e pasuksesshme presidenciale të {{ill|Henry Wallace|en|Henry A. Wallace}}; ndërsa më 1949 mbështeti dy konferenca paqeje dhe nënshkroi një peticion që protestonte kundër {{ill|Trazirat e Peekskill-it|en|Peekskill riots|lt=ngjarjes së Peekskill-it}}.{{Harvnb|Maland|1989|pp=256–257}}}} filmi i tij i radhës, për një komedian të harruar të sallave muzikore dhe një balerinë të re në Londrën e {{ill|Epokës edwardiane|en|Edwardian era|lt=epokës edwardiane}}, nuk kishte tema politike. ''[[Dritat e skenës]]'' ishte kryesisht autobiografik dhe aludonte jo vetëm për fëmijërinë e Çaplinit dhe jetën e prindërve të tij, por edhe për humbjen e popullaritetit të tij në Shtetet e Bashkuara.{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1pp=288–290|2a1=Robinson|2pp=551–552|3a1=Louvish|3p=312}} Në kast bënin pjesë disa pjesëtarë të familjes së tij, përfshirë pesë fëmijët e tij më të mëdhenj dhe gjysmëvëllain, Wheeler Dryden.{{Sfn|Maland|1989|p=293}}
Xhirimet nisën në nëntor 1951, kohë kur Çaplini kishte tri vjet që punonte për historinë.{{Sfn|Louvish|p=317}}{{Efn|''Dritat e skenës'' u konceptua si roman, të cilin Çaplini e shkroi, por nuk kishte ndërmend ta botonte.{{Harvnb|Robinson|pp=549–570}}}} Ai synonte një ton më serioz se në cilindo prej filmave të tij të mëparshëm dhe, kur i shpjegonte planet bashkëprotagonistes së tij, {{ill|Claire Bloom|en|Claire Bloom}}, përdorte shpesh fjalën «melankoli».{{Sfn|Robinson|p=562}} Në ''Dritat e skenës'' pati një rol të shkurtër edhe [[Buster Keaton|Baster Kitoni]], të cilin Çaplini e zgjodhi për rolin e partnerit të tij skenik në një skenë {{ill|Pantomime|en|Pantomime|lt=pantomime}}. Kjo ishte e vetmja herë që këta komedianë luajtën së bashku në një film artistik.{{Sfn|Robinson|pp=567–568}}
Çaplini vendosi që premiera botërore e ''Dritat e skenës'' të mbahej në Londër, meqë aty zhvillohej ngjarja e filmit.{{Sfn|Louvish|p=326}} Teksa largohej nga Los Anxhelosi, ai shprehu parandjenjën se nuk do të kthehej më.{{Sfn|Robinson|p=570}} Në Nju Jork, më 18 shtator 1952, ai hipi bashkë me familjen në bordin e anijes Queen Elizabeth.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Të nesërmen, prokurori i përgjithshëm i Shteteve të Bashkuara, {{ill|James P. McGranery|en|James P. McGranery}}, ia anuloi Çaplinit lejen e rihyrjes dhe deklaroi se, për t’u kthyer në SHBA, ai duhej t’i nënshtrohej një interviste lidhur me pikëpamjet e tij politike dhe sjelljen morale.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Megjithëse McGranery u tha gazetarëve se kishte «një çështje mjaft të fortë kundër Çaplinit», Maland ka arritur në përfundimin, bazuar në dosjet e FBI-së të publikuara në vitet 1980, se qeveria amerikane nuk kishte prova të mirëfillta për t’ia penguar kthimin. Ka të ngjarë që ai të ishte lejuar të hynte po të kishte aplikuar.{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1pp=280–287|2a1=Sbardellati and Shaw|2pp=520–521}} Megjithatë, kur mori një telegram që e njoftonte për lajmin, Çaplini vendosi privatisht t’i ndërpriste lidhjet me Shtetet e Bashkuara:
{{Blockquote|Nëse do të rihyja apo jo në atë vend fatkeq, për mua kishte pak rëndësi. Do të kisha dashur t’u thosha se sa më shpejt të çlirohesha nga ajo atmosferë e ngarkuar me urrejtje, aq më mirë; se më ishin neveritur fyerjet e Amerikës dhe pompoziteti i saj moral ...}}{{Sfn|Chaplin|p=455}}
Meqë e gjithë pasuria e tij kishte mbetur në Amerikë, Çaplini u përmbajt të mos thoshte asgjë negative për ngjarjen në shtyp.{{Sfn|Robinson|p=573}} Skandali tërhoqi vëmendje të madhe,{{Sfn|Louvish|p=330}} por Çaplini dhe filmi i tij u pritën ngrohtësisht në Evropë.{{Sfn|Maland|1989|p=280}} Në Amerikë, armiqësia ndaj tij vazhdoi dhe, megjithëse ''Dritat e skenës'' mori disa vlerësime pozitive, u përball me bojkot në shkallë të gjerë.{{Sfn|Maland|1989|pp=295–298, 307–311}} Duke reflektuar për këtë, Maland shkruan se rënia e Çaplinit nga një nivel popullariteti «i paparë» «mund të jetë më dramatikja në historinë e famës së yjeve në Amerikë».{{Sfn|Maland|1989|p=189}}
=== 1953–1977: Vitet evropiane ===
==== Shpërngulja në Zvicër dhe ''Një mbret në Nju Jork'' ====
{{Rquote|right|2=Kam qenë shënjestër e gënjeshtrave dhe propagandës së grupeve të fuqishme reaksionare, të cilat, nëpërmjet ndikimit të tyre dhe ndihmës së shtypit të verdhë të Amerikës, kanë krijuar një atmosferë të sëmurë, ku individët me mendje liberale mund të veçohen e të përndiqen. Në këto kushte e kam praktikisht të pamundur të vazhdoj punën time kinematografike dhe, për këtë arsye, kam hequr dorë nga vendbanimi im në Shtetet e Bashkuara.|3=Deklaratë për shtyp e Charlie Chaplinit lidhur me vendimin e tij për të mos kërkuar ri hyrjen në SHBA{{Sfn|Larcher|p=89}}}}
Çaplini nuk u përpoq të kthehej në Shtetet e Bashkuara pasi iu anulua leja e rihyrjes; në vend të kësaj, dërgoi bashkëshorten që të zgjidhte çështjet e tij.{{Efn|Para se të largohej nga Amerika, Çaplini ishte siguruar që Oona të kishte qasje te pasuritë e tij.{{Harvnb|Robinson|p=580}}}} Çifti vendosi të vendosej në Zvicër dhe, në janar 1953, familja u shpërngul në shtëpinë e saj të përhershme: {{ill|Manoir de Ban|en|Manoir de Ban}}, një pronë prej 14 ha (35 acres)<ref>{{Cite web|url=http://www.swissinfo.ch/eng/film-legend-found-peace-on-lake-geneva/12814 |title=Film Legend Found Peace on Lake Geneva |author=Dale Bechtel |year=2002 |website=swissinfo.ch/eng |publisher=Vevey |access-date=5 December 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141209213503/http://www.swissinfo.ch/eng/film-legend-found-peace-on-lake-geneva/12814 |archive-date=9 December 2014 |language=en}}</ref> me pamje nga [[Liqeni i Gjenevës]], në {{ill|Corsier-sur-Vevey|en|Corsier-sur-Vevey}}.{{Sfn|Robinson|pp=580–581}}{{Efn|Robinsoni hamendëson se Zvicra ishte zgjedhur me gjasë sepse «ndoshta ofronte përparësitë më të mëdha nga pikëpamja financiare».{{Harvnb|Robinson|p=581}}}} Në mars, Çaplini nxori në shitje shtëpinë dhe studion e tij në Beverly Hills; në prill, dorëzoi lejen e rihyrjes. Vitin pasues, bashkëshortja e tij hoqi dorë nga shtetësia amerikane dhe u bë shtetase britanike.{{Sfn|Robinson|pp=584, 674}} Çaplini i ndërpreu lidhjet e fundit profesionale me Shtetet e Bashkuara më 1955, kur shiti pjesën e mbetur të aksioneve të tij në United Artists, kompani që kishte vështirësi financiare që nga fillimi i viteve 1940.{{Sfnmp|1a1=Lynn|1pp=466–467|2a1=Robinson|2p=584|3a1=Balio|3pp=17–21}}
Çaplini mbeti figurë e debatueshme gjatë gjithë viteve 1950, sidomos pasi u nderua me {{ill|Çmimin Ndërkombëtar të Paqes|en|World Peace Council prizes}} nga {{ill|Këshilli Botëror i Paqes|en|World Peace Council}}, i udhëhequr nga komunistët, dhe pas takimeve të tij me [[Zhou Enlai]]n dhe [[Nikita Khrushchev|Nikita Hrushçovin]].{{Sfnmp|1a1=Maland|1y=1989|1p=318|2a1=Robinson|2p=584}} Më 1954, ai nisi të zhvillonte filmin e tij të parë evropian, ''[[Një Mbret në Nju Jork]]''.{{Sfn|Robinson|p=585}} Duke luajtur rolin e një mbreti të mërguar që kërkon azil në Shtetet e Bashkuara, Çaplini përfshiu në skenar disa nga përvojat e tij të fundit. Djali i tij, Michael, u zgjodh për rolin e një djaloshi, prindërit e të cilit vihen në shënjestër nga FBI-ja, ndërsa personazhi i Çaplinit përballet me akuza për komunizëm.{{Sfn|Louvish|pp=xiv–xv}} Kjo satirë politike parodizonte HUAC-un dhe sulmonte aspekte të kulturës së viteve 1950{{Snd}}përfshirë konsumizmin, kirurgjinë plastike dhe kinemanë me ekran të gjerë.{{Sfnmp|1a1=Louvish|1p=341|2a1=Maland|2y=1989|2pp=320–321|3a1=Robinson|3pp=588–589|4a1=Larcher|4pp=89–90}} Në një recension, dramaturgu {{ill|John Osborne|en|John Osborne}} e quajti filmin e Çaplinit «më të hidhurin» dhe «më haptazi personalin».{{Sfn|Robinson|pp=587–589}} Në një intervistë të vitit 1957, kur iu kërkua të qartësonte pikëpamjet e tij politike, Çaplini deklaroi: «Sa për politikën, jam anarkist. E urrej qeverinë dhe rregullat{{Snd}}dhe prangat ... Njerëzit duhet të jenë të lirë.»<ref>{{Cite book |last1=Chaplin |first1=Charlie |last2=Hayes |first2=Kevin |title=Charlie Chaplin: Interviews |date=2005 |publisher=University Press of Mississippi |page=121 |isbn=978-1-57806-702-2 |language=en}}</ref>
Çaplini themeloi një kompani të re prodhimi, Attica, dhe përdori {{ill|Shepperton Studios|en|Shepperton Studios}} për xhirimet.{{Sfn|Robinson|p=585}} Xhirimet në Angli rezultuan përvojë e vështirë, pasi ai ishte mësuar me studion e tij në Hollywood dhe me ekipin e njohur, si edhe me kohë të pakufizuar për prodhimin. Sipas Robinsonit, kjo ndikoi në cilësinë e filmit.{{Sfnmp|1a1=Epstein|1p=137|2a1=Robinson|2p=587}} ''Një mbret në Nju Jork'' u publikua në shtator 1957 dhe mori vlerësime të përziera.{{Sfnmp|1a1=Lynn|1p=506|2a1=Louvish|2p=342|3a1=Maland|3y=1989|3p=322}} Çaplini ua ndaloi gazetarëve amerikanë hyrjen në premierën e filmit në Paris dhe vendosi të mos e publikonte filmin në Shtetet e Bashkuara. Kjo ia kufizoi shumë të ardhurat, ndonëse filmi pati sukses të moderuar komercial në Evropë.{{Sfn|Robinson|p=591}} ''Një mbret në Nju Jork'' nuk u shfaq në Amerikë deri më 1973.{{Sfn|Louvish|p=347}}{{Sfn|Vance|2003|p=329}}
==== Veprat e fundit dhe vlerësimi i ripërtërirë ====
[[Skeda:Chaplin family 1961.jpg|thumb|upright=1.25|Çaplini me bashkëshorten Oona dhe gjashtë nga tetë fëmijët e tyre (Jane dhe {{ill|Christopheri|en|Christopher Chaplin}} mungojnë), më 1961]]
Në dy dekadat e fundit të karrierës së tij, Çaplini u përqendrua në ripërpunimin dhe kompozimin e muzikës për filmat e tij të vjetër, me qëllim ribotimin e tyre, si dhe në sigurimin e të drejtave të pronësisë dhe shpërndarjes.{{sfn|Maland|1989|p=326}} Në një intervistë të dhënë më 1959, vitin kur mbushi 70 vjeç, Çaplini tha se «në epokën atomike ka ende vend për Njeriun e Vogël».{{sfn|Robinson|pp=594–595}} I pari nga këta ribotime ishte ''{{ill|The Chaplin Revue|en|The Chaplin Revue}}'' (1959), që përfshinte versione të reja të ''A Dog's Life'', ''Shoulder Arms'' dhe ''The Pilgrim''.{{sfn|Robinson|pp=594–595}}
Në Amerikë, klima politike nisi të ndryshonte dhe vëmendja u përqendrua sërish te filmat e Çaplinit, në vend të pikëpamjeve të tij.{{sfn|Maland|1989|p=326}} Në korrik 1962, ''New York Times'' botoi një editorial ku thuhej: «Nuk besojmë se Republika do të rrezikohej nëse endacaku i vogël, i paharruar prej dje, do të lejohej të ecte në urën e një anijeje ose avioni në një port amerikan».{{sfn|Lynn|pp=507–508}} Po atë muaj, universitetet e [[Universiteti i Oksfordit|Oksfordit]] dhe [[Universiteti i Durhamit|Durhamit]] i dhanë Çaplinit titullin e nderit {{ill|Doktor i letrave|en|Doctor of Letters}}.{{sfn|Robinson|pp=598–599}} Në nëntor 1963, Plaza Theater në Nju Jork nisi një seri njëvjeçare filmash të Çaplinit, ndër ta ''Monsieur Verdoux'' dhe ''Limelight'', të cilët morën vlerësime të shkëlqyera nga kritikët amerikanë.{{sfnm|1a1=Lynn|1p=509|2a1=Maland|2y=1989|2p=330}} Në shtator 1964 u botua kujtimi i Çaplinit, ''{{ill|Autobiografia ime|en|My Autobiography (Chaplin book)}}'', të cilin ai e kishte shkruar në formë skice që prej vitit 1957.{{sfn|Robinson|pp=602–605}} Libri prej 500 faqesh u bë bestseller në mbarë botën. Ai përqendrohej te vitet e hershme dhe jeta personale e autorit, ndërsa u kritikua për mungesën e informacionit mbi karrierën e tij filmike.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=605–607|2a1=Lynn|2pp=510–512}}
Pak pas botimit të kujtimeve, Çaplini nisi punën për ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967), një komedi romantike e bazuar në një skenar që ai kishte shkruar për Paulette Goddard në vitet 1930.{{sfn|Robinson|pp=608–609}} Ngjarjet zhvillohen në një anije transoqeanike; në film luajnë [[Marlon Brando]] si një ambasador amerikan dhe [[Sophia Loren]] si një udhëtare e fshehur, e gjetur në kabinën e tij.{{sfn|Robinson|pp=608–609}} Filmi ndryshonte nga prodhimet e mëparshme të Çaplinit në disa aspekte. Ishte filmi i tij i parë me ngjyra, i xhiruar me {{ill|Technicolor|en|Technicolor}}, dhe në formatin {{ill|Ekran i gjerë|en|widescreen}}; ndërsa ai u përqendrua te regjia dhe u shfaq në ekran vetëm në një rol të shkurtër si kujdestar anijeje që vuante nga të përzierat.{{sfn|Robinson|p=612}} Ai nënshkroi gjithashtu një marrëveshje me [[Universal Studios|Universal Pictures]] dhe emëroi asistentin e tij, Jerome Epsteinin, si producent.{{sfn|Robinson|p=607}} Çaplini u pagua me 600.000 dollarë si regjisor, si dhe me një përqindje të të ardhurave bruto.{{sfn|Vance|2003|p=330}} ''Kontesha e Hong Kongut'' u shfaq për herë të parë në janar 1967, mori kritika të pafavorshme dhe dështoi në arkat e biletave.{{sfn|Epstein|pp=192–196}}{{sfnm|1a1=Lynn|1p=518|2a1=Maland|2y=1989|2p=335}} Reagimi negativ ndaj filmit, i cili doli të ishte i fundit i tij, e lëndoi thellë Çaplini.{{sfn|Epstein|pp=192–196}}
Në fund të viteve 1960, Çaplini pësoi disa goditje të lehta në tru, që shënuan fillimin e rënies së ngadaltë të shëndetit të tij.{{sfn|Robinson|p=619}} Pavarësisht vështirësive, ai shpejt nisi të shkruante skenarin e një filmi të ri, ''The Freak'', për një vajzë me krahë të gjetur në Amerikën e Jugut, të cilin synonte ta bënte film protagonizues për të bijën, Victoria-n.{{sfn|Robinson|p=619}} Shëndeti i brishtë e pengoi realizimin e projektit.{{sfn|Epstein|p=203}} Në fillim të viteve 1970, Çaplini u përqendrua në ribotimin e filmave të tij të vjetër, ndër ta ''The Kid'' dhe ''The Circus''.{{sfn|Robinson|pp=620–621}} Më 1971, në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit në Kanë]], atij iu dha titulli Komandant i [[Legjioni i Nderit|Urdhrit Kombëtar të Legjionit të Nderit]].{{sfn|Robinson|p=621}} Një vit më vonë, u nderua me një çmim të veçantë në {{ill|Festivalin e Filmit në Venecia|en|Venice Film Festival}}.{{sfn|Robinson|p=625}}
[[Skeda:Chaplin oscar.JPG|thumb|Çaplini (djathtas) merr Çmimin e Nderit të Akademisë nga {{ill|Xhek Lemoni|en|Jack Lemmon}} më 1972. Ishte hera e parë që ai vizitonte Shtetet e Bashkuara pas 20 vjetësh.]]
Më 1972, {{ill|Akademia e Arteve dhe Shkencave të Filmit|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences}} i ofroi Çaplinit një Çmim Nderi, të cilin Robinsoni e sheh si shenjë se Amerika «donte të ndreqte gabimet e së kaluarës». Fillimisht, Çaplini ngurroi ta pranonte, por vendosi të kthehej në SHBA për herë të parë pas 20 vjetësh.{{sfn|Robinson|p=621}} Vizita tërhoqi vëmendje të madhe të shtypit dhe, në ceremoninë gala të Çmimeve të Akademisë, ai mori një duartrokitje në këmbë prej 12 minutash, më të gjatën në historinë e akademisë.{{sfn|Maland|1989|p=347}} I emocionuar dukshëm, Çaplini e pranoi çmimin për «ndikimin e pallogaritshëm që ka pasur në shndërrimin e filmave në formën artistike të këtij shekulli».{{sfn|Robinson|pp=623–625}}
Ndonëse Çaplini kishte ende plane për projekte të ardhshme filmike, nga mesi i viteve 1970 ishte shumë i brishtë.{{sfn|Robinson|pp=627–628}} Pësoi disa goditje të tjera në tru, të cilat ia vështirësuan komunikimin, dhe iu desh të përdorte karrocë me rrota.{{sfn|Robinson|p=626}}<ref name="EugeneChaplin">{{cite news|last=Thomas |first=David |title=When Chaplin Played Father |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3587749/When-Chaplin-played-father.html |newspaper=The Telegraph |language=en |date=2002-12-26 |access-date=2012-06-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715051303/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/3587749/When-Chaplin-played-father.html |archive-date=2012-07-15}}</ref> Projektet e tij të fundit ishin përmbledhja e një autobiografie me fotografi, ''My Life in Pictures'' (1974), dhe kompozimi i muzikës për ''A Woman of Paris'' për ribotimin e tij më 1976.{{sfn|Robinson|pp=626–628}} Ai u shfaq gjithashtu në dokumentarin për jetën e tij, ''The Gentleman Tramp'' (1975), me regji nga Richard Patterson.{{sfn|Lynn|pp=534–536}} Në {{ill|Nderimet e Vitit të Ri 1975|en|1975 New Year Honours}}, mbretëresha [[Elizabeta II]] e dekoroi Çaplinin me titullin e {{ill|Kalorës|en|knighthood}}.{{sfn|Robinson|pp=626–628}}<ref>{{cite news|title=To be Ordinary Knights Commanders... |publisher=The London Gazette |language=en |issue=46444 |date=1975-12-31 |page=8}}</ref>{{efn|Nderimi ishte propozuar që më 1931 dhe 1956, por ishte vënë veton pas një raporti të Ministrisë së Jashtme që ngrinte shqetësime për pikëpamjet politike dhe jetën private të Çaplinit. Zyrtarët druheshin se ky veprim do të dëmtonte reputacionin e sistemit britanik të nderimeve dhe marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2141391.stm |title=Chaplin Knighthood Blocked |publisher=BBC |language=en |access-date=2010-02-15 |date=2002-07-21 |first=Paul |last=Reynolds |archive-url=https://web.archive.org/web/20060205195220/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2141391.stm |archive-date=2006-02-05 |url-status=live}}</ref>}} Megjithatë, ishte tepër i dobët për t’u gjunjëzuar dhe e mori nderimin në karrocën me rrota.<ref>{{cite news|title=Little Tramp Becomes Sir Charles|date=1975-03-05 |newspaper=Daily News |location=New York |language=en |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/charlie-chaplin-knighted-queens-elizabeth-1975-article-1.2548959 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192525/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/charlie-chaplin-knighted-queens-elizabeth-1975-article-1.2548959 |archive-date=2016-03-03 |url-access=limited}}</ref>
==== Vdekja ====
[[Skeda:Charles Chaplin Grave in Corsier-sur-Vevey.jpg|thumb|upright|right|Varri i Çaplinit në Corsier-sur-Vevey, Zvicër]]
Deri në tetor 1977, shëndeti i Çaplinit ishte përkeqësuar aq shumë, saqë kishte nevojë për kujdes të vazhdueshëm.{{sfn|Robinson|p=629}} Në orët e para të mëngjesit të [[Krishtlindja|Ditës së Krishtlindjes]] më 1977, Çaplini vdiq në shtëpi, pasi pësoi një goditje në tru teksa flinte.<ref name="EugeneChaplin" /> Ai ishte 88 vjeç. Funerali, më 27 dhjetor, ishte një ceremoni e vogël dhe private [[Anglikanizmi|anglikane]], sipas dëshirës së tij.{{sfn|Vance|2003|p=359}}{{Efn|Megjithëse kërkoi një funeral anglikan, Çaplini dukej se ishte agnostik. Në autobiografinë e tij shkroi: «Nuk jam fetar në kuptimin dogmatik{{spaces}}... Nuk besoj dhe as nuk mohoj asgjë{{spaces}}... Besimi im është te e panjohura, te gjithçka që nuk e kuptojmë me arsye; besoj se{{spaces}}... në fushën e së panjohurës ekziston një fuqi e pafundme për të mirë.»{{sfn|Chaplin|p=287}}}} Çaplini u varros në varrezat e Corsier-sur-Vevey.{{sfn|Robinson|p=629}} Ndër homazhet nga industria e filmit, regjisori {{ill|René Clair|en|René Clair}} shkroi: «Ai ishte një monument i kinemasë, i të gjitha vendeve dhe i të gjitha kohërave{{spaces}}... dhurata më e bukur që kinemaja na ka bërë.»{{sfn|Robinson|p=631}} Aktori [[Bob Hope]] deklaroi: «Patëm fatin të jetonim në kohën e tij.»{{sfn|Robinson|p=632}} Çaplini i la së vesë më shumë se 100 milionë dollarë.<ref name="hattenstone20210621">{{Cite news |last=Hattenstone |first=Simon |author-link=Simon Hattenstone |date=2021-06-21 |title='I am very shy. It's amazing I became a movie star': Leslie Caron at 90 on love, art and addiction |newspaper=The Guardian |url=http://www.theguardian.com/lifeandstyle/2021/jun/21/i-am-very-shy-its-amazing-i-became-a-movie-star-leslie-caron-at-90-on-love-art-and-addiction |access-date=2021-06-22 |language=en}}</ref>
Më 1 mars 1978, arkivoli i Çaplinit u nxor nga varri dhe u vodh nga Roman Wardas dhe Gantcho Ganev. Trupi u mbajt për {{ill|Shpërblim|en|Ransom|lt=shpërblim}}, në një përpjekje për t'i zhvat para vejushës së tij, Oona Çaplin. Të dy u kapën gjatë një operacioni të madh policor në maj, dhe arkivoli i Çaplinit u gjet i varrosur në një fushë në fshatin e afërt {{ill|Noville, Zvicër|en|Noville, Switzerland}}. Ai u rivarros në varrezat e Corsier-it, në një qemer prej betoni të armuar.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-20507503 |title=Yasser Arafat: 10 Other People Who Have Been Exhumed |date=2012-11-27 |access-date=2012-11-27 |publisher=BBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127151521/http://web.archive.org/web/20121127151521/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-20507503 |archive-date=2012-11-27 |language=en}}</ref>{{sfn|Robinson|pp=629–631}}
== Bërja e filmave ==
=== Ndikimet ===
Çaplini besonte se ndikimi i tij i parë kishte qenë nëna e tij, e cila e argëtonte kur ishte fëmijë duke u ulur pranë dritares dhe duke imituar kalimtarët. Një herë ai tha: «Duke e vëzhguar, mësova jo vetëm si t'i shprehja emocionet me duar dhe fytyrë, por edhe si t'i vëzhgoja dhe studioja njerëzit.»{{sfn|Robinson|p=18}} Vitet e hershme të Çaplinit në sallat e muzikës i dhanë mundësinë të shihte humoristë skenikë në punë; ai ndiqte gjithashtu pantomimat e Krishtlindjeve në {{ill|Teatrin Drury Lane|en|Theatre Royal, Drury Lane|lt=teatrin Drury Lane}}, ku studionte artin e kllounit përmes interpretuesve si {{ill|Dan Leno|en|Dan Leno}}.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=71–72|2a1=Chaplin|2pp=47–48|3a1=Weissman|3y=2009|3pp=82–83, 88}} Vitet e Çaplinit me kompaninë e Fred Karnos patën një ndikim formues mbi të si aktor dhe regjisor filmash. Simon Louvish shkruan se kompania ishte «terreni i tij i stërvitjes»,{{sfn|Louvish|p=38}} dhe pikërisht aty Çaplini mësoi të ndryshonte ritmin e komedisë së tij.{{sfn|Robinson|pp=86–87}} Konceptin e ndërthurjes së patosit me humorin fizik e mësoi nga Karno,{{Efn|[[Stan Laurel]], kolegu i Çaplinit në kompani, kujtonte se skeçet e Karnos shpesh ndërfutnin «pak ndjenjë pikërisht në mes të një shfaqjeje gazmore në sallën e muzikës».{{sfn|Robinson|pp=86–87}}}} i cili përdorte edhe elemente të absurdit që u bënë të zakonshme në batutat e Çaplinit.{{sfn|Robinson|pp=86–87}}<ref>Një [http://www.nrk.no/skole/?page=search&mediaId=14092 intervistë e Çaplinit] në tryezë të rrumbullakët, e regjistruar më 1952 dhe e transmetuar për herë të parë në BBC Radio më 15 tetor 1952. (Në norvegjisht) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828075402/https://www.nrk.no/skole/?page=search&mediaId=14092 |date=2016-08-28}}</ref> Nga industria e filmit, Çaplini mori frymëzim nga puna e humoristit francez {{ill|Max Linder|en|Max Linder}}, filmat e të cilit i admironte shumë.{{sfnm|1a1=Lynn|1pp=99–100|2a1=Brownlow|2p=22|3a1=Louvish|3p=122}} Në krijimin e kostumit dhe personazhit të Vagabondit, ka të ngjarë të jetë frymëzuar nga skena amerikane e vaudeville-it, ku personazhet e endacakëve ishin të zakonshëm.{{sfn|Louvish|pp=48–49}}
=== Metoda ===
[[Skeda:Chaplin Studios postcard.jpg|thumb|Një imazh i vitit 1922 i {{ill|Studiot e Çaplinit|en|Charlie Chaplin Studios}}, ku u prodhuan të gjithë filmat e Çaplinit ndërmjet viteve 1918 dhe 1952]]
Çaplini foli vetëm kalimthi për metodat e tij të bërjes së filmave, duke pretenduar se një gjë e tillë do të ishte sikur një magjistar t’ia zbulonte publikut iluzionin e vet.{{sfn|Robinson|p=606}} Gjatë jetës së tij dihej pak për mënyrën si punonte,{{sfn|Brownlow|p=7}} por kërkimet e historianëve të filmit—veçanërisht zbulimet e {{ill|Kevin Brownlow|en|Kevin Brownlow}} dhe {{ill|David Gill|en|David Gill (film historian)}}, të paraqitura në dokumentarin me tri pjesë ''{{ill|Çaplini i panjohur|en|Unknown Chaplin}}'' (1983)—zbuluan më vonë metodën e tij të veçantë të punës.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=103|2a1=Robinson|2p=168}}
Deri kur nisi të bënte filma me dialog të folur, me ''Diktatorin e madh'' (1940), Çaplini nuk xhironte kurrë sipas një skenari të përfunduar.{{sfn|Robinson|pp=173, 197, 310, 489}} Shumë nga filmat e tij të hershëm nisnin vetëm me një ide të vagullt, për shembull «Çarli hyn në një qendër kurative» ose «Çarli punon në një dyqan pengjesh».{{sfn|Robinson|p=169}} Më pas ai ndërtonte skenat dhe, me trupën e tij të zakonshme, improvizonte gag-e dhe veprime duke i përdorur ato; idetë pothuajse gjithmonë i përpunonte gjatë xhirimit.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=103|2a1=Robinson|2p=168}} Ndërsa disa ide pranoheshin e të tjera hidheshin poshtë, merrte formë një strukturë rrëfimtare, e cila shpesh kërkonte që Çaplini të rixhironte një skenë tashmë të përfunduar, që përndryshe mund të binte ndesh me rrëfimin.{{sfnm|1a1=Louvish|1p=168|2a1=Robinson|2pp=166–170, 489–490|3a1=Brownlow|3p=187}} Duke filluar me ''Një grua nga Parisi'' (1923), Çaplini e niste procesin e xhirimit me një subjekt të përgatitur,{{sfn|Louvish|p=182}} por, sipas Robinsonit, çdo film deri te ''Kohë moderne'' (1936) «kaloi nëpër shumë metamorfoza dhe ndryshime përpara se rrëfimi të merrte formën përfundimtare».{{sfn|Robinson|p=460}}
Prodhimi i filmave në këtë mënyrë nënkuptonte se Çaplinit i duhej më shumë kohë për t’i përfunduar filmat e tij sesa pothuajse çdo regjisori tjetër të kohës.{{sfn|Louvish|p=228}} Kur i shteronin idetë, ai shpesh bënte pushim nga xhirimet, ndonjëherë për disa ditë, ndërsa studion e mbante gati për rikthimin e frymëzimit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=234–235|2a1=Cousins|2p=71}} Procesin e vononte edhe më shumë perfeksionizmi i rreptë i Çaplinit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=172, 177, 235, 311, 381, 399|2a1=Brownlow|2pp=59, 75, 82, 92, 147}} Sipas mikut të tij, {{ill|Ivor Montagu|en|Ivor Montagu}}, «për regjisorin, asgjë përveç përsosmërisë nuk ishte e pranueshme».{{sfn|Brownlow|p=82}} Meqë filmat i financonte vetë, Çaplini ishte i lirë të synonte këtë qëllim dhe të bënte sa xhirime të përsëritura të dëshironte.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=235, 311, 223|2a1=Brownlow|2p=82}} Numri shpesh ishte i tepruar; për shembull, për çdo xhirim që përfundoi në versionin përfundimtar të ''Çapkënit'' (1921), u bënë 53 xhirime.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=746|2a1=Maland|2y=1989|2p=359}} Për ''Emigrantin'' (1917), një film i shkurtër 20-minutësh, Çaplini xhiroi 40.000 këmbë film—sasi e mjaftueshme për një film të gjatë.{{sfnm|1a1=Robinson|1p=201|2a1=Brownlow|2p=192}}
{{Rquote|left|2=Asnjë regjisor tjetër nuk e ka zotëruar kaq plotësisht çdo aspekt të punës dhe nuk i ka bërë vetë të gjitha. Po të kishte mundur, Çaplini do të kishte luajtur çdo rol dhe, siç vërejti me humor, por edhe me mprehtësi, i biri Sidni, do të kishte qepur çdo kostum.|3=Biografi i Çaplinit, {{ill|David Robinson|en|David Robinson (film critic)}}{{sfn|Robinson|p=606}}}}
Duke e përshkruar metodën e tij të punës si «këmbëngulje e kulluar deri në çmenduri»,{{sfn|Louvish|p=225}} Çaplini përfshihej tërësisht në prodhimin e një filmi.{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=157|2a1=Robinson|2pp=121, 469}} Robinsoni shkruan se edhe në vitet e mëvonshme të jetës së Çaplinit, filmat e tij vazhdonin «të kishin përparësi ndaj gjithçkaje dhe kujtdo tjetër».{{sfn|Robinson|p=600}} Ndërthurja e improvizimit të rrëfimit me perfeksionizmin e pandërprerë—që çonte në ditë të tëra pune dhe mijëra këmbë film të shpërdoruar, me shpenzime të stërmëdha—shpesh ishte rraskapitëse për Çaplinin, i cili, i irrituar, shpërthente ndaj aktorëve dhe ekipit të xhirimit.{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=362, 371, 469, 613|2a1=Brownlow|2pp=56, 136|3a1=Schickel|3p=8}}
Çaplini ushtronte kontroll të plotë mbi filmat e tij,{{sfn|Robinson|p=606}} deri në atë pikë sa luante vetë rolet e tjera për aktorët e tij dhe priste që ata ta imitonin me përpikëri.{{sfnm|1a1=Bloom|1p=101|2a1=Brownlow|2pp=59, 98, 138, 154|3a1=Robinson|3p=614}} Ai i montonte vetë të gjithë filmat e tij, duke shqyrtuar sasinë e madhe të pamjeve për të krijuar pikërisht filmin që dëshironte.{{sfn|Robinson|pp=140, 235–236}} Për shkak të pavarësisë së tij të plotë, historiani i filmit {{ill|Andrew Sarris|en|Andrew Sarris}} e cilësoi si një ndër regjisorët e parë të kinemasë së autorit.{{sfn|Maland|1989|p=353}} Megjithatë, Çaplini ndihmohej nga kameramani i tij prej kohësh, {{ill|Roland Totheroh|en|Roland Totheroh}}, nga vëllai i tij Sidni Çaplin dhe nga regjisorë ndihmës të ndryshëm, si Herri Krokër dhe Çarls Rajsneri.<ref>{{cite web|url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/essays/collaborators.html |title=Chaplin's Writing and Directing Collaborators |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-06-27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214092650/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/essays/collaborators.html |archive-date=2012-02-14}}</ref>
=== Stili dhe temat ===
[[Skeda:The Kid scenes.ogv|thumb|upright=1.25|Montazh skenash nga ''[[Çapkëni (1921 film)|Çapkëni]]'' (1921), që tregojnë përdorimin nga Çaplini të {{ill|Komedia slapstick|en|Slapstick|lt=komedisë slapstick}}, patosit dhe komentit shoqëror]]
Stili komik i Çaplinit përkufizohet gjerësisht si {{ill|Komedia slapstick|en|Slapstick|lt=komedi slapstick}},{{sfn|Robinson|p=212}} por konsiderohet i përmbajtur dhe inteligjent,{{sfn|Brownlow|p=30}} ndërsa historiani i filmit Philip Kemp e përshkruan veprën e tij si ndërthurje të «komedisë fizike të shkathët, si në balet, me gag-e të menduara e të mbështetura te situatat».{{sfn|Kemp|p=63}} Çaplini u largua nga slapstick-u tradicional duke ngadalësuar ritmin dhe duke shfrytëzuar deri në fund potencialin komik të çdo skene, me më shumë vëmendje ndaj zhvillimit të marrëdhënies së shikuesit me personazhet.{{sfn|Robinson|p=113}}{{sfn|Mast|pp=83–92}} Sipas Robinsonit, ndryshe nga komeditë tradicionale slapstick, çastet komike në filmat e Çaplinit përqendrohen te qëndrimi i Vagabondit ndaj asaj që i ndodh: humori nuk vjen nga përplasja e Vagabondit me një pemë, por nga mënyra si ai ngre kapelën për t’i kërkuar falje pemës.{{sfn|Robinson|p=113}} Dan Kamin shkruan se «manierizmat e çuditshëm» të Çaplinit dhe «pamja e tij serioze mes veprimeve slapstick» janë aspekte të tjera kyçe të komedisë së tij,{{sfn|Kamin|pp=6–7}} ndërsa shndërrimi surreal i sendeve dhe përdorimi i marifeteve të kamerës janë gjithashtu veçori të zakonshme.{{sfnm|1a1=Mast|1pp=83–92|2a1=Kamin|2pp=33–34}} Stili i tij karakteristik përbëhej nga veçori gjestikulare, si kapela derby e vendosur shtrembër, supet e varura, kraharori i rënë, krahët e lëshuar dhe legeni i anuar prapa, të cilat pasuronin personazhin komik të «vagabondit». Rrobat e tij të vjetra, por të pastra, kujdesi i pandërprerë për pamjen dhe ecja e lëvizjet e tij gjeometrike u jepnin personazheve në ekran një cilësi si prej kukulle.<ref>{{Cite book |last=Kamin |first=D |date=2008 |title=The Comedy of Charlie Chaplin: Artistry in Motion |url=https://books.google.com/books?id=BUA8lPNfL5wC |location=United States |publisher=Scarecrow Press |page=25 |isbn=978-0-8108-7781-8|language=en }}</ref>
Filmat pa zë të Çaplinit zakonisht ndjekin përpjekjet e Vagabondit për të mbijetuar në një botë armiqësore.{{sfn|Louvish|p=60}} Personazhi jeton në varfëri dhe shpesh trajtohet keq, por mbetet zemërmirë dhe optimist,{{sfnm|1a1=Kemp|1p=63|2a1=Robinson|2pp=211, 352|3a1=Hansmeyer|3p=4}} dhe, ndonëse sfidon pozitën e tij shoqërore, përpiqet të shihet si zotëri.{{sfn|Robinson|p=203}} Siç tha Çaplini më 1925: «E gjithë çështja e Njeriut të Vogël është se, sado i rrënuar të jetë, sado që çakejtë t’ia dalin ta shqyejnë, ai prapëseprapë mbetet njeri me dinjitet».{{sfn|Weissman|2009|p=47}} Vagabondi u del kundër figurave të autoritetit{{sfn|Dale|p=17}} dhe «ua kthen me të njëjtën monedhë»,{{sfn|Weissman|2009|p=47}} gjë që i bën Robinsonin dhe Louvishin ta shohin si përfaqësues të të paprivilegjuarve{{snd}}një «njeri i zakonshëm i kthyer në shpëtimtar heroik».{{sfnm|1a1=Robinson|1pp=455, 485|2a1=Louvish|2p=138|2ps= (for quote).}} Hansmeyer vëren se disa filma të Çaplinit përfundojnë me «Vagabondin e pastrehë dhe të vetmuar [që ecën] me optimizëm{{spaces}}... drejt perëndimit të diellit{{spaces}}... për të vazhduar udhëtimin».{{sfn|Hansmeyer|p=4}}
{{Rquote|left|2=Është paradoksale që tragjedia nxit shpirtin e talljes{{spaces}}... tallja, mendoj, është një qëndrim sfidues; duhet të qeshim përballë pafuqisë sonë kundrejt forcave të natyrës{{snd}}përndryshe do të çmendemi.|3=Charlie Chaplin, duke shpjeguar pse komeditë e tij shpesh tallen me rrethana tragjike{{sfn|Robinson|pp=334–335}}}}
Futja e {{ill|Patosi|en|Pathos|lt=patosit}} është një tipar i njohur i veprës së Çaplinit,{{sfnm|1a1=Dale|1pp=9, 19, 20|2a1=Louvish|2p=203}} dhe Larcher vëren se ai njihej për aftësinë «të nxiste të qeshura dhe lot».{{sfn|Larcher|p=75}} Sentimentalizmi në filmat e tij buron nga burime të ndryshme; Louvish veçon «dështimin personal, kufizimet e shoqërisë, katastrofën ekonomike dhe elementet».{{sfn|Louvish|p=204}} Ndonjëherë, gjatë krijimit të filmave të tij, Çaplini frymëzohej nga ngjarje tragjike; kështu ndodhi me ''The Gold Rush'' (1925), frymëzuar nga fati i ekspeditës Donner.{{sfn|Robinson|pp=334–335}} Constance B. Kuriyama ka identifikuar tema serioze të nënkuptuara në komeditë e hershme, si lakmia (''The Gold Rush'') dhe humbja (''Çapkëni'').{{sfn|Kuriyama|p=31}} Çaplini trajtoi gjithashtu çështje të debatueshme: emigracionin (''The Immigrant'', 1917), lindjen jashtë martese (''Çapkëni'', 1921) dhe përdorimin e drogës (''Easy Street'', 1917).{{sfn|Mast|pp=83–92}} Ai shpesh i shqyrtonte këto tema me ironi, duke krijuar komedi nga vuajtja.{{sfn|Louvish|pp=137, 145}}
Komenti shoqëror ishte tipar i filmave të Çaplinit që në fillim të karrierës së tij: ai e paraqiste njeriun e shtypur me simpati dhe nxirrte në pah vështirësitë e të varfërve.{{sfn|Robinson|p=599}} Më vonë, teksa zhvilloi interes të madh për ekonominë dhe e ndjeu si detyrë të bënte publike pikëpamjet e tij,{{sfn|Robinson|p=456}} Çaplini filloi të përfshinte mesazhe haptazi politike në filmat e tij.{{sfn|Maland|1989|p=159}} ''Kohë moderne'' (1936) paraqiti punëtorët e fabrikave në kushte të zymta; ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940) parodizoi [[Adolf Hitleri]]n dhe [[Benito Musolini]]n, dhe përfundoi me një fjalim kundër nacionalizmit; ''Monsieur Verdoux'' (1947) kritikoi luftën dhe kapitalizmin; ndërsa ''A King in New York'' (1957) sulmoi {{ill|Makiartizmi|en|McCarthyism|lt=makiartizmin}}.{{sfn|Larcher|pp=62–89}}
Disa nga filmat e Çaplinit përmbajnë elemente autobiografike, dhe psikologu [[Sigmund Freud]] besonte se Çaplini «luan gjithmonë vetëm veten, ashtu siç ishte në rininë e tij të mjerë».{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}} Mendohet se ''Çapkëni'' pasqyron traumën e fëmijërisë së Çaplinit, kur ai u dërgua në një jetimore,{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}} personazhet kryesore në ''Limelight'' (1952) përmbajnë elemente nga jeta e prindërve të tij,{{sfn|Bloom|p=107}} dhe ''A King in New York'' i referohet përvojës së Çaplinit kur u përjashtua nga Shtetet e Bashkuara.{{sfn|Robinson|pp=588–589}} Shumë prej skenografive të tij, veçanërisht ato të skenave në rrugë, i ngjajnë shumë Kenningtonit, ku u rrit. {{ill|Stephen M. Weissman|en|Stephen M. Weissman}} ka argumentuar se marrëdhënia e trazuar e Çaplinit me nënën e tij me sëmundje mendore pasqyrohej shpesh te personazhet femra dhe te dëshira e Vagabondit për t’i shpëtuar ato.{{sfn|Weissman|1999|pp=439–445}}
Sa i përket strukturës së filmave të Çaplinit, studiuesi {{ill|Gerald Mast|en|Gerald Mast}} i sheh ata si skica të lidhura nga e njëjta temë dhe mjedis, e jo si rrëfime me një vijë tërësisht të unifikuar.{{sfn|Mast|pp=123–128}} Vizualisht, filmat e tij janë të thjeshtë dhe ekonomikë,{{sfnm|1a1=Louvish|1p=298|2a1=Robinson|2p=592}} ndërsa skenat paraqiten sikur zhvillohen në skenë teatri.{{sfnm|1a1=Epstein|1pp=84–85|2a1=Mast|2pp=83–92|3a1=Louvish|3p=185}} Regjisori artistik {{ill|Eugène Lourié|en|Eugène Lourié}} e përshkroi kështu qasjen e tij ndaj filmimit: «Çaplini nuk mendonte në imazhe “artistike” kur filmonte. Ai besonte se veprimi është gjëja kryesore. Kamera është aty për të filmuar aktorët».{{sfn|Robinson|p=565}} Në autobiografinë e tij, Çaplini shkroi: «Thjeshtësia është më e mira{{spaces}}... efektet pompoze e ngadalësojnë veprimin, janë të mërzitshme dhe të pakëndshme{{spaces}}... Kamera nuk duhet të ndërhyjë».{{sfn|Chaplin|p=250}} Që nga vitet 1940, kjo qasje ka nxitur kritika se ishte «e vjetruar»,{{sfnm|1a1=Brownlow|1p=91|2a1=Louvish|2p=298|3a1=Kamin|3p=35}} ndërsa studiuesi i filmit Donald McCaffrey e sheh atë si tregues se Çaplini nuk e kuptoi kurrë plotësisht filmin si medium.{{sfn|McCaffrey|pp=82–95}} Kamin, megjithatë, vëren se talenti komik i Çaplinit nuk do të mjaftonte për ta mbajtur atë gazmor në ekran, nëse nuk do të kishte «aftësinë për të konceptuar dhe drejtuar skena posaçërisht për mediumin filmik».{{sfn|Kamin|p=29}}
=== Kompozimi ===
[[Skeda:Charlie Chaplin playing the cello 1915.jpg|thumb|upright|Çaplini duke luajtur violonçelin më 1915]]
Çaplini zhvilloi pasion për muzikën që në fëmijëri dhe mësoi vetë të luante në piano, violinë dhe violonçel.{{Sfnm|1a1=Robinson|1p=411|2a1=Louvish|2pp=17–18}} Ai e konsideronte të rëndësishëm shoqërimin muzikor të një filmi,{{Sfn|Robinson|pp=382}} dhe, duke filluar me ''[[Një Grua e Parisit]]'', nisi të interesohej gjithnjë e më shumë për këtë fushë.{{Sfn|Robinson|p=411}} Me shfaqjen e teknologjisë së zërit, Çaplini filloi të përdorte një kolonë zanore orkestrale të sinkronizuar{{Snd}}të kompozuar prej tij{{Snd}}për ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931). Më pas ai kompozoi muzikën për të gjithë filmat e tij dhe, nga fundi i viteve 1950 deri në vdekjen e tij, kompozoi muzikën për të gjithë filmat e tij pa zë dhe për disa nga filmat e tij të shkurtër.{{Sfn|Vance|2000|p=xiii}}
Meqë Çaplini nuk ishte muzikant i formuar, ai nuk mund të lexonte partitura dhe, gjatë kompozimit të muzikës së filmave, kishte nevojë për ndihmën e kompozitorëve profesionistë si David Raksin, Raymond Rasch dhe Eric James. Për të mbikëqyrur procesin e regjistrimit, punësoheshin drejtorë muzikorë; për shembull, Alfred Newman për ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]''.{{Sfn|Slowik|p=133}} Ndonëse disa kritikë kanë pretenduar se merita për muzikën e filmave të tij u takon kompozitorëve që punuan me të, Raksini{{Snd}}i cili bashkëpunoi me Çaplinin për ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]''{{Snd}}theksoi rolin krijues të Çaplinit dhe pjesëmarrjen e tij aktive në procesin e kompozimit.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Ky proces, që mund të zgjaste me muaj, niste kur Çaplini u shpjegonte kompozitorëve saktësisht çfarë dëshironte dhe këndonte ose luante në piano meloditë që kishte improvizuar.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Më pas, këto melodi përpunoheshin më tej në bashkëpunim të ngushtë mes kompozitorëve dhe Çaplinit.{{Sfn|Raksin and Berg|pp=47–50}} Sipas historianit të filmit Jeffrey Vance, «ndonëse mbështetej te bashkëpunëtorët për të orkestruar instrumentime të larmishme e komplekse, nisma muzikore ishte e tij, dhe asnjë notë në partiturat muzikore të Çaplinit nuk u vendos pa miratimin e tij».<ref name="VarietyVance">Vance, Jeffrey (4 gusht 2003). "Chaplin the Composer: An Excerpt from Chaplin: Genius of the Cinema". ''Variety'' Special Advertising Supplement, fq. 20–21.</ref>
Nga kompozimet e Çaplinit dolën tri këngë të njohura. «Smile», e kompozuar fillimisht për ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936) dhe e pajisur më vonë me tekst nga John Turner dhe Geoffrey Parsons, u bë hit për Nat King Cole më 1954.<ref name="VarietyVance" /> Për ''[[Dritat e skenës]]'', Çaplini kompozoi «Terry's Theme», që u bë e njohur nga Jimmy Young me titullin «Eternally» (1952).{{Sfn|Kamin|p=198}} Së fundi, «This Is My Song», e kënduar nga Petula Clark për ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967), arriti vendin e parë në klasifikimet muzikore të Mbretërisë së Bashkuar dhe të vendeve të tjera evropiane.<ref>Hennessy, Mike (22 prill 1967). "[https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Billboard/60s/1967/Billboard%201967-04-22.pdf#page=56 Chaplin's 'Song' Catches Fire in Europe]". ''Billboard'', fq. 60.</ref> Çaplini mori gjithashtu çmimin e tij të vetëm konkurrues Oscar për punën si kompozitor, pasi tema e filmit ''Dritat e skenës'' fitoi {{ill|Çmimin Oscar për muzikën origjinale më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score}} më 1973, pas rishfaqjes së filmit.<ref name="VarietyVance" />{{Efn|Megjithëse filmi ishte shfaqur fillimisht më 1952, për shkak të bojkotit ai nuk u shfaq për një javë në Los Anxhelos dhe, si rrjedhojë, nuk i plotësoi kriteret për nominim deri në rishfaqjen e tij më 1972.<ref>{{cite news|last=Weston |first=Jay |title=Charlie Chaplin's Limelight at the Academy After 60 Years |url=https://www.huffingtonpost.com/jay-weston/charlie-chaplin-limelight_b_1938236.html |work=HuffPost |date=10 April 2012 |access-date=2 February 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513093513/http://web.archive.org/web/20130513093513/http://www.huffingtonpost.com/jay-weston/charlie-chaplin-limelight_b_1938236.html |archive-date=13 May 2013|language=en }}</ref>}}
== Filmografia ==
{{Kryesor|Filmografia e Çarlie Çaplinit}}
'''Filma artistikë të drejtuar:'''
* ''[[Çapkëni (1921 film)|Çapkëni]]'' (1921)
* ''[[Një Grua e Parisit]]'' (1923)
* ''{{ill|Vrulli i arit|en|The Gold Rush}}'' (1925)
* ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' (1928)
* ''[[Dritat e qytetit (1931 film)|Dritat e qytetit]]'' (1931)
* ''[[Kohë moderne (1936 film)|Kohë moderne]]'' (1936)
* ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]'' (1940)
* ''[[Zotëri Verdoux]]'' (1947)
* ''[[Dritat e skenës]]'' (1952)
* ''[[Një Mbret në Nju Jork]]'' (1957)
* ''{{ill|The Chaplin Revue|en|The Chaplin Revue}}'' (1959)
* ''[[Kontesha e Hong Kongut (1967 film)|Kontesha e Hong Kongut]]'' (1967)
== Çmimet dhe nominimet ==
[[Skeda:Charlie Chaplin walk of fame.jpg|thumb|upright|Ylli në {{ill|Shëtitoren e Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}} në adresën 6755 Hollywood Boulevard]]
Çaplini mori shumë çmime dhe nderime, veçanërisht në vitet e mëvonshme të jetës. Në {{ill|Nderimet e Vitit të Ri të vitit 1975|en|1975 New Year Honours|lt=nderimet e Vitit të Ri të vitit 1975}}, ai u emërua komandant kalorës i Urdhrit të Perandorisë Britanike (KBE).<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/4/newsid_2794000/2794107.stm |title=Comic Genius Chaplin is Knighted |publisher=BBC |language=en |access-date=15 February 2010 |date=1975-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223191014/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/4/newsid_2794000/2794107.stm |archive-date=23 December 2010 |url-status=live }}</ref> Në vitin 1962, Universiteti i Oksfordit dhe Universiteti i Durhamit i dhanë gjithashtu titullin e nderit {{ill|Doktor i letrave|en|Doctor of Letters}}.{{Sfn|Robinson|pp=598–599}} Në vitin 1965, ai dhe [[Ingmar Bergman]] fituan së bashku {{ill|Çmimin Erasmus|en|Erasmus Prize}}{{Sfn|Robinson|p=610}} dhe, në vitin 1971, qeveria franceze e emëroi komandant të Urdhrit Kombëtar të Legjionit të Nderit.<ref>{{Cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/article/57899.html |title=Tribute to Charlie Chaplin |publisher=Festival de Cannes |language=en |access-date=25 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028025117/http://www.festival-cannes.com/en/article/57899.html |archive-date=28 October 2012}}</ref> Nga industria e filmit, Çaplini mori një Luan të Artë të posaçëm në Festivalin e Filmit të Venecias në vitin 1972,{{Sfn|Robinson|pp=625–626}} si dhe Çmimin për Arritje Jetësore nga {{ill|Shoqëria e Filmit e Qendrës Lincoln|en|Film at Lincoln Center}} po atë vit. Ky i fundit u është dhënë që atëherë çdo vit kineastëve si Çmimi Chaplin.<ref>{{Cite web|url= http://www.filmlinc.com/blog/entry/the-birth-of-the-chaplin-award| title=40 Years Ago – The Birth of the Chaplin Award |publisher=Lincoln Center Film Society |language=en |date=2012-03-30 |author=E. Segal, Martin |access-date=25 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120502165257/http://www.filmlinc.com/blog/entry/the-birth-of-the-chaplin-award |archive-date=2 May 2012}}</ref> Në vitin 1972, Çaplinit iu dha një yll në {{ill|Shëtitoren e Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}}, pasi më parë ishte përjashtuar për shkak të bindjeve të tij politike.{{Sfn|Williams|p=311}}
Çaplini mori tri çmime të [[Academy Award|Akademisë]]: një {{ill|Çmim Nderi|en|Academy Honorary Award}} për «shkathtësinë dhe gjenialitetin në aktrim, shkrim, regji dhe prodhim të ''The Circus''» në vitin {{ill|1929|en|1st Academy Awards}},<ref name="circus" /> një Çmim të dytë Nderi për «ndikimin e pallogaritshëm që ka pasur në shndërrimin e filmave në formën artistike të këtij shekulli» në vitin {{ill|1972|en|44th Academy Awards}},{{Sfn|Robinson|pp=623–625}} dhe çmimin për {{ill|Muzikën më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score|lt=muzikën më të mirë}} në {{ill|1973|en|45th Academy Awards}} për filmin ''[[Dritat e skenës]]'' (të ndarë me Ray Rasch dhe Larry Russell).<ref name="VarietyVance" /> Ai u nominua gjithashtu në kategoritë e {{ill|Aktorit më të mirë|en|Academy Award for Best Actor|lt=aktorit më të mirë}}, {{ill|Skenarit më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay|lt=skenarit më të mirë origjinal}} dhe {{ill|Filmit më të mirë|en|Academy Award for Best Picture|lt=filmit më të mirë}} (si producent) për ''The Great Dictator'', si dhe mori një nominim tjetër për skenarin më të mirë origjinal për ''Monsieur Verdoux''.<ref>{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1941|title= The 13th Academy Awards: Nominees and Winners|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|language=en|access-date=25 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303110034/http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/13th-winners.html|archive-date=3 March 2012}}</ref> Në vitin 1976, Çaplini u bë anëtar nderi i {{ill|Akademisë Britanike të Arteve të Filmit dhe Televizionit|en|British Academy of Film and Television Arts}} (BAFTA).<ref>{{Cite web |url=https://www.bafta.org/heritage/features/100-bafta-moments-89-days-to-go |website={{ill|Akademia Britanike e Arteve të Filmit dhe Televizionit|en|British Academy of Film and Television Arts}} |access-date=3 March 2023 |date=2014-11-11 |title=100 BAFTA Moments – Charlie Chaplin is Awarded the Fellowship |language=en }}</ref> Gjashtë filma të Çaplinit janë përzgjedhur për t’u ruajtur në {{ill|Regjistrin Kombëtar të Filmit|en|National Film Registry}} nga {{ill|Biblioteka e Kongresit e Shteteve të Bashkuara|en|Library of Congress}}: ''The Immigrant'' (1917), ''The Kid'' (1921), ''The Gold Rush'' (1925), ''City Lights'' (1931), ''Kohë moderne'' (1936) dhe ''The Great Dictator'' (1940).<ref>{{Cite web|title=National Film Registry |url=https://www.loc.gov/film/registry_titles.php |publisher=Library of Congress |language=en |access-date=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130328133050/http://www.loc.gov/film/registry_titles.php |archive-date=28 March 2013 |url-status=dead }}</ref>
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
! scope="col" | Shoqata
! scope="col" | Viti
! scope="col" | Kategoria
! scope="col" | Vepra
! scope="col" | Rezultati
! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Referenca}}
|-
! scope="row" rowspan="6"| [[Academy Award|Çmimet e Akademisë]]
| align="center"| {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards|lt=1929}}
| {{ill|Çmimi nderi i Akademisë|en|Academy Honorary Award}}
| ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]''
| Nderuar{{Efn|name=circus|''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]'' fillimisht mori tri nominime: regjia më e mirë (film komedi), aktori më i mirë dhe skenari më i mirë (histori origjinale) {{ndash}} të gjitha për Çaplini. Megjithatë, {{ill|Akademia e Arteve dhe Shkencave të Filmit|en|Academy of Motion Picture Arts and Sciences|lt=Akademia}} vendosi më pas ta hiqte emrin e Çaplinit nga kategoritë konkurruese dhe në vend të tyre t’i jepte një çmim të posaçëm «për interpretimin, shkrimin, regjinë dhe prodhimin e ''Cirku''».<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/16/the-first-oscars-what-happened-in-1929/|first=Martin|last=Chilton|newspaper=The Daily Telegraph|title=The first Oscars: what happened in 1929|access-date=2026-10-04|url-access=subscription|date=2016-05-16|url-status=live|archive-date=2016-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519015239/https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/16/the-first-oscars-what-happened-in-1929/|language=en}}</ref>}}
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1929/memorable-moments|title=The 1st Academy Awards Memorable Moments|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
| align="center" rowspan="2"| {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1941}}
| {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}}
| rowspan="2"| ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]''
| {{Nom}}
| align="center" rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1941|title=The 13th Academy Awards {{Pipe}} 1941|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
| {{ill|Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal|en|Academy Award for Best Original Screenplay}}
| {{Nom}}
|-
| align="center"| {{ill|Çmimet e 20-ta të Akademisë|en|20th Academy Awards|lt=1948}}
| Çmimi Oscar për skenarin më të mirë origjinal
| ''[[Zotëri Verdoux]]''
| {{Nom}}
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1948|title=The 20th Academy Awards {{Pipe}} 1948|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
| align="center"| {{ill|Çmimet e 44-ta të Akademisë|en|44th Academy Awards|lt=1972}}
| colspan="2"| {{ill|Çmimi nderi i Akademisë|en|Academy Honorary Award}}
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1972|title=The 44th Academy Awards {{Pipe}} 1972|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
| align="center"| {{ill|Çmimet e 45-ta të Akademisë|en|45th Academy Awards|lt=1973}}
| {{ill|Çmimi Oscar për kolonën zanore origjinale më të mirë|en|Academy Award for Best Original Score}}
| ''[[Dritat e skenës]]''
| {{Won}}
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1973|title=The 45th Academy Awards {{Pipe}} 1973|date=2014-10-05|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
! scope="row"| {{ill|Çmimet e Akademisë Britanike të Filmit|en|British Academy Film Awards}}
| align="center"| {{ill|Çmimet e 29-ta të Akademisë Britanike të Filmit|en|29th British Academy Film Awards|lt=1976}}
| colspan="2"| {{ill|Fellowship-i i BAFTA-s|en|BAFTA Fellowship}}
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.bafta.org/awards/film/?award-year=1976|title=1976 BAFTA Film Awards|publisher=British Academy of Film and Television Arts|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
! scope="row"| {{ill|Çmimet e Shoqatës së Regjisorëve të Amerikës|en|Directors Guild of America Awards}}
| align="center"| {{ill|Çmimet e 26-ta të Shoqatës së Regjisorëve të Amerikës|en|26th Directors Guild of America Awards|lt=1974}}
| colspan="2"| Anëtar nderi i përjetshëm
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.dga.org/Awards/History/1970s/1973|title=1973 Awards|publisher=Directors Guild of America|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
! scope="row"| {{ill|Shoqata e Filmit e Lincoln Center|en|Film at Lincoln Center}}
| align="center"| 1972
| colspan="2"| Mbrëmje gala për nderim
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|last=Segal|first=Martin E.|author-link=Martin E. Segal|url=https://www.filmlinc.org/daily/the-birth-of-the-chaplin-award/|title=The Birth of the Chaplin Award in 1972|publisher=Film at Lincoln Center|date=2016-04-04|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
! scope="row"| {{ill|Shtegu i Famës në Hollivud|en|Hollywood Walk of Fame}}
| align="center"| 1972
| colspan="2"| Yll për filmat artistikë
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstimes.com.sg/lifestyle/hollywoods-walk-fame-biggest-star-all|title=Hollywood's Walk of Fame, the biggest star of all|work=Business Insider|date=2017-05-13|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|-
! scope="row"| {{ill|Çmimet e Bordit Kombëtar të Rishikimit|en|National Board of Review Awards}}
| align="center"| {{ill|Çmimet e Bordit Kombëtar të Rishikimit, 1940|en|National Board of Review Awards 1940|lt=1940}}
| Interpretimi më i mirë
| ''Diktatori i madh''
| {{Won}}
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nbr.htm|title=11th National Board of Review Awards {{Pipe}} 1940|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031053158/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nbr.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref>
|-
! scope="row" rowspan="3"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut|en|New York Film Critics Circle Awards}}
| align="center"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut, 1940|en|1940 New York Film Critics Circle Awards|lt=1940}}
| {{ill|Çmimi i Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut për aktorin më të mirë|en|New York Film Critics Circle Award for Best Actor}}
| ''Diktatori i madh''
| {{Won}}{{Efn|Çaplini e refuzoi çmimin.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1941/01/05/archives/chaplin-declines-award-by-critics-chosen-best-actor-for-great.html|title=Chaplin Declines Awardby Critics; Chosen Best Actor for 'Great Dictator,' He Says Stars Are Not in Competition. First to Refuse Honor. Miss Hepburn, Zanuck, Ford and Disney to Get Prizes at Ceremonies Today|work=[[The New York Times]]|page=3|date=1941-01-05|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>}}
| align="center"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nyf.htm|title=6th New York Film Critics Awards {{Pipe}} 1940|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031055608/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1940/1940nyf.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref>
|-
| align="center" rowspan="2"| {{ill|Çmimet e Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut, 1952|en|1952 New York Film Critics Circle Awards|lt=1952}}
| {{ill|Çmimi i Rrethit të Kritikëve të Filmit të Nju-Jorkut për regjisorin më të mirë|en|New York Film Critics Circle Award for Best Director}}
| rowspan="2"| ''Dritat e skenës''
| {{Runner-up}}
| align="center" rowspan="2"| <ref>{{Cite web|url=http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1952/1952nyf.htm|title=18th New York Film Critics Awards {{Pipe}} 1952|work=Los Angeles Times|access-date=2026-02-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031055157/http://theenvelope.latimes.com/extras/lostmind/year/1952/1952nyf.htm|archive-date=2006-10-31|language=en}}</ref>
|-
| Aktori më i mirë
| {{Runner-up}}
|-
! scope="row"| {{ill|Festivali i Filmit në Venecia|en|Venice Film Festival}}
| align="center"| {{ill|Festivali i 33-të Ndërkombëtar i Filmit në Venecia|en|33rd Venice International Film Festival|lt=1972}}
| colspan="2"| {{ill|Luani i Artë për arritje jetësore|en|Golden Lion for Lifetime Achievement}}
| Nderuar
| align="center"| <ref>{{Cite web|last=Curtiss|first=Thomas Quinn|author-link=Thomas Quinn Curtiss|url=https://www.nytimes.com/1972/09/04/archives/venice-festival-honors-chaplin-33d-film-event-closes-with-city.html|title=Venice Festival honors Chaplin|work=[[The New York Times]]|page=6|date=1972-09-04|access-date=2026-02-22|language=en}}</ref>
|}
'''Interpretimet e nominuara për çmim Oscar nën regjinë e tij'''<br />Nën regjinë e Çaplinit, këta aktorë janë nominuar për çmimin Oscar për interpretimet e tyre në rolet përkatëse.
{| class="wikitable"
|+
! Viti
! Interpretuesi
! Filmi
! Rezultati
|-
! colspan="4"| {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë|en|Academy Award for Best Actor}}
|-
| {{ill|Çmimet e para të Akademisë|en|1st Academy Awards|lt=1928}}
| rowspan="2"| Vetë
| ''[[Cirku (1928 film)|Cirku]]''
| {{Nom}}{{Efn|name=circus}}
|-
| {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1940}}
| ''[[Diktatori i madh (1940 film)|Diktatori i madh]]''
| {{Nom}}
|-
! colspan="4"| {{ill|Çmimi Oscar për aktorin më të mirë në rol dytësor|en|Academy Award for Best Supporting Actor}}
|-
| {{ill|Çmimet e 13-ta të Akademisë|en|13th Academy Awards|lt=1940}}
| {{ill|Xhek Oki|en|Jack Oakie}}
| ''Diktatori i madh''
| {{Nom}}
|}
== Trashëgimia ==
=== Vlerësimi ===
[[Skeda:The Tramp Essanay.jpg|thumb|upright|left|Çaplini si Vagabondi, «ikona më universale» e kinemasë, më 1915{{sfn|Sarris|p=139}}]]
Më 1998, kritiku i filmit {{ill|Andrew Sarris|en|Andrew Sarris}} e quajti Çaplinin «ndoshta artistin e vetëm më të rëndësishëm të prodhuar nga kinemaja, sigurisht interpretuesin e saj më të jashtëzakonshëm dhe ndoshta ende ikonën e saj më universale».{{sfn|Sarris|p=139}} Instituti Britanik i Filmit e përshkruan si «figurë madhore të kulturës botërore»,<ref name="BFIChaplinproject">{{cite web|url=https://www.bfi.org.uk/ |title=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120622161153/http://chaplin.bfi.org.uk/ |archive-date=2012-06-22}}</ref> dhe ai u përfshi në listën e revistës {{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}} me «{{ill|Time 100: Njerëzit më të rëndësishëm të shekullit|en|Time 100: The Most Important People of the Century|lt=100 njerëzit më të rëndësishëm të shekullit të 20-të}}», për «të qeshurat që [u solli] miliona njerëzve» dhe sepse «pak a shumë shpiku njohjen globale dhe ndihmoi në shndërrimin e një industrie në art».<ref name="time 100">{{cite magazine |title=Time 100: Charlie Chaplin |url=http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20110523194732/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html |archive-date=2011-05-23 |magazine={{ill|Time (revistë)|en|Time (magazine)}} |first=Joshua|last=Quittner |author-link=Josh Quittner |date=1998-06-08 |language=en |url-status=dead |access-date=2013-11-11}}</ref> Më 1999, Instituti Amerikan i Filmit e renditi Çaplinin si yllin e dhjetë më të madh mashkull të [[Kinemaja klasike e Hollivudit|kinemasë klasike të Hollivudit]], sipas listës {{ill|100 vjet të AFI-t... 100 yje|en|AFI's 100 Years...100 Stars}}.<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/100years/stars.aspx |title=AFI's 100 Years ... 100 Stars |publisher=American Film Institute |date=1999-06-16 |language=en |access-date=2023-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113043532/http://www.afi.com/100years/stars.aspx |archive-date=2013-01-13}}</ref>
Imazhi i Vagabondit është bërë pjesë e historisë kulturore;{{sfn|Hansmeyer|p=3}} sipas Simon Louvishit, personazhi njihet edhe nga njerëz që nuk kanë parë kurrë një film të Çaplinit dhe në vende ku filmat e tij nuk shfaqen kurrë.{{sfn|Louvish|p=xvii}} Kritiku {{ill|Leonard Maltin|en|Leonard Maltin}} ka shkruar për natyrën «unike» dhe «të pashlyeshme» të Vagabondit dhe ka argumentuar se asnjë komedian tjetër nuk ia kaloi «ndikimin në mbarë botën».<ref>{{cite news |url=http://blogs.indiewire.com/leonardmaltin/chaplinfirst_last_and_always |title=Chaplin – First, Last, And Always |work=Indiewire |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525165601/http://blogs.indiewire.com/leonardmaltin/chaplinfirst_last_and_always |archive-date=2013-05-25 }}</ref> Duke vlerësuar personazhin, {{ill|Richard Schickel|en|Richard Schickel}} sugjeron se filmat e Çaplinit me Vagabondin përmbajnë shprehjet më «elokuente, të pasura me humor të shpirtit njerëzor» në historinë e kinemasë.{{sfn|Schickel|p=41}} Kujtimet e lidhura me personazhin ende shiten për shuma të mëdha në ankande: më 2006, një kapele cilindrike dhe një bastun bambuje që ishin pjesë e kostumit të Vagabondit u blenë për 140.000 dollarë në një ankand në Los Anxhelos.<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5116474.stm |title=Record Price for Chaplin Hat Set |publisher=BBC |language=en |access-date=2012-10-07 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423104143/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/5116474.stm |archive-date=2012-04-23}}</ref>
Si kineast, Çaplini konsiderohet pionier dhe një nga figurat më me ndikim të fillimit të shekullit të 20-të.{{sfnm|1a1=Cousins|1p=72|2a1=Kemp|2pp=8, 22|3a1=Gunning|3p=41|4a1=Sarris|4p=139|5a1=Hansmeyer|5p=3}} Shpesh vlerësohet si një nga artistët e parë të këtij mediumi.{{sfnm|1a1=Schickel|1pp=3–4|2a1=Cousins|2p=36|3a1=Robinson|3pp=209–211|4a1=Kamin|4p=xiv}} Historiani i filmit Mark Cousins ka shkruar se Çaplini «ndryshoi jo vetëm imazhet e kinemasë, por edhe sociologjinë dhe gramatikën e saj» dhe pretendon se Çaplini ishte po aq i rëndësishëm për zhvillimin e komedisë si zhanër sa [[D. W. Griffith]] për dramën.{{sfn|Cousins|p=70}} Ai ishte i pari që e bëri të njohur komedinë me metrazh të gjatë dhe që ngadalësoi ritmin e aksionit, duke i shtuar atij patos dhe hollësi.{{sfn|Schickel|pp=7, 13}}<ref name="silent clowns">{{Cite episode|title=Charlie Chaplin|series=Silent Clowns|others=Presented by {{ill|Paul Merton|en|Paul Merton}}, directed by Tom Cholmondeley|publisher={{ill|BBC Four|en|BBC Four}}|date=2006-06-01|language=en}}</ref> Megjithëse veprat e tij klasifikohen kryesisht si humor fizik, drama e Çaplinit ''A Woman of Paris'' (1923) pati ndikim të madh te filmi ''{{ill|The Marriage Circle|en|The Marriage Circle}}'' (1924) i {{ill|Ernst Lubitsch|en|Ernst Lubitsch}} dhe kështu luajti rol në zhvillimin e «komedisë së sofistikuar».{{sfnm|1a1=Thompson|1pp=398–399|2a1=Robinson|2p=321|3a1=Louvish|3p=185}} Sipas David Robinsonit, risitë e Çaplinit «u përvetësuan shpejt dhe u bënë pjesë e praktikës së zakonshme të mjeshtërisë së filmit».{{sfn|Robinson|p=321}} Kineastë që kanë përmendur Çaplinin si ndikim përfshijnë [[Federico Fellini]]n (i cili e quajti Çaplinin «një lloj [[Adami]], prej të cilit rrjedhim të gjithë»),
{{Sfn|Robinson|p=632}} {{ill|Jacques Tati|en|Jacques Tati}} («Pa të, nuk do të kisha bërë kurrë film»),{{Sfn|Robinson|p=632}} {{ill|René Clair|en|René Clair}} («Ai frymëzoi pothuajse çdo regjisor»),{{Sfn|Robinson|p=631}} [[Fransua Tryfo]] («Feja ime është kinemaja. Besoj te Charlie Chaplin…»),<ref>{{Cite web|title=First Person Cinema|url=https://www.the-tls.co.uk/articles/truffaut-first-person-cinema/|website=TLS|language=en}}</ref> {{ill|Michael Powell|en|Michael Powell}},{{Sfn|Brownlow|p=77}} {{ill|Billy Wilder|en|Billy Wilder}},<ref name="story of film">{{Cite web|title=Episode 2|series=The Story of Film: An Odyssey|others=Mark Cousins|publisher=Channel 4|url=https://www.channel4.com/programmes/the-story-of-film-an-odyssey|date=2011-09-10|time=27:51–28:35|language=en}}</ref> Vittorio De Sica,{{Sfn|Cardullo|pp=16, 212}} dhe Richard Attenborough.<ref>{{Cite web|title=Attenborough Introduction|url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/attenborough.html|work=Charlie Chaplin|publisher=British Film Institute|access-date=2013-02-11|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105202221/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/attenborough.html|archive-date=2013-11-05|language=en}}</ref> Regjisori rus [[Andrej Tarkovski]] e vlerësoi Charlie Chaplinin si «të vetmin njeri që hyri në historinë e kinemasë pa asnjë dyshim. Filmat që la pas nuk do të plaken kurrë».<ref name="tarovsky">{{Cite journal|title=Tarkovsky's Choice|author=Lasica, Tom|journal=Sight & Sound|date=March 1993|volume=3|issue=3|url=http://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Tarkovsky-TopTen.html|access-date=2014-02-01|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214101036/http://web.archive.org/web/20140214101036/http://people.ucalgary.ca/~tstronds/nostalghia.com/TheTopics/Tarkovsky-TopTen.html|archive-date=2014-02-14|language=en}}</ref> Regjisori indian [[Satyajit Ray]] tha për Charlie Chaplinin: «Nëse ka ndonjë emër që mund të thuhet se simbolizon kinemanë, ai është Charlie Chaplini… Jam i sigurt se emri i Chaplinit do të mbijetojë edhe nëse kinemaja pushon së ekzistuari si mjet shprehjeje artistike. Chaplini është vërtet i pavdekshëm».<ref>{{Cite web|title=Ray's Views|url=https://satyajitrayworld.org/rays_view.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924052756/http://satyajitrayworld.org/rays_view.html|url-status=usurped|archive-date=2016-09-24|website=Satyajit Ray world.org|language=en}}</ref> Regjisori francez Jean Renoir kishte si regjisor të preferuar Charlie Chaplinin.<ref>{{Cite web|title=Jean Renoir:The not so simple man|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/jean-renoir-the-not-so-simple-man-6111144.html|website=Independent|date=2006-01-20|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Chaplin Revue|url=https://www.moma.org/explore/inside_out/2010/01/19/the-chaplin-revue/|website=MoMA|language=en}}</ref>
[[Skeda:Hombre disfrazado de Charlot delante del Gran Casino de San Sebastián (1 de 2) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|thumb|Një imitues i Charlie Chaplinit dhe publiku i tij në {{ill|San Sebastián|en|San Sebastián}}, Spanjë, më 1919]]
Charlie Chaplin ndikoi fuqishëm edhe në punën e komedianëve të mëvonshëm. {{ill|Marcel Marceau|en|Marcel Marceau}} tha se u frymëzua të bëhej artist i pantomimës pasi pa Charlie Chaplinin,<ref name="silent clowns" /> ndërsa aktori [[Raxh Kapur]] e bazoi personazhin e tij në ekran te Vagabondi.<ref name="story of film" /> Mark Cousins ka dalluar gjithashtu stilin komik të Charlie Chaplin te personazhi francez Monsieur Hulot dhe ai italian Totò.<ref name="story of film" /> Në fusha të tjera, Charlie Chaplin ndihmoi në frymëzimin e personazheve vizatimorë Felix the Cat{{Sfn|Canemaker|pp=38, 78}} dhe [[Miushi Miki]],{{Sfn|Jackson|pp=439–444}} si dhe ndikoi në lëvizjen artistike [[Dadaizmi|dadaiste]].{{Sfn|Simmons|pp=8–11}} Si një nga anëtarët themelues të United Artists, Charlie Chaplin pati gjithashtu rol në zhvillimin e industrisë së filmit. Gerald Mast ka shkruar se, megjithëse UA nuk u bë kurrë kompani e madhe si MGM ose [[Paramount Pictures]], ideja që regjisorët mund të prodhonin filmat e tyre ishte «shumë përpara kohës së vet».{{Sfn|Mast|p=100}}
Më 1992, sondazhi i kritikëve «Top Ten» i revistës ''Sight & Sound'' e renditi Charlie Chaplinin në vendin e pestë në listën e «10 regjisorëve më të mirë» të të gjitha kohërave.<ref>{{Cite web|title=Sight and Sound Poll 1992: Critics|publisher=California Institute of Technology|url=http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|access-date=2009-05-29|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618053015/http://alumnus.caltech.edu/~ejohnson/sight/1992_1.html|archive-date=2015-06-18|language=en}}</ref> Në shekullin XXI, disa prej filmave të Charlie Chaplinit ende konsiderohen klasikë dhe ndër filmat më të mëdhenj të realizuar ndonjëherë. Sondazhi i vitit 2012 i revistës ''Sight & Sound'', i cili mbledh votat e dhjetë filmave më të mirë nga kritikët dhe regjisorët për të përcaktuar filmat më të vlerësuar nga secili grup, renditi ''Dritat e qytetit'' ndër 50 filmat më të mirë sipas kritikëve, ''Kohë moderne'' në 100-shen e parë, si dhe ''Diktatori i madh'' e ''The Gold Rush'' ndër 250 filmat më të mirë.<ref>{{Cite web|title=The Greatest Films Poll: Critics Top 250 Films|url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|work=Sight & Sound|publisher=British Film Institute|access-date=2013-01-31|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207035347/http://web.archive.org/web/20160207035347/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/critics|archive-date=2016-02-07|language=en}}</ref>
Filmat e renditur në 100 filmat më të mirë sipas votave të regjisorëve përfshinin ''Kohën moderne'' në vendin e 22-të, ''Dritat e qytetit'' në vendin e 30-të dhe ''The Gold Rush'' në vendin e 91-të.<ref>{{cite web|title=Directors' Top 100 Films |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/directors |publisher=British Film Institute |access-date=2013-02-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209010504/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/directors |archive-date=2016-02-09 |language=en}}</ref> Çdo film artistik i Çaplinit mori të paktën një votë.<ref>{{cite web|title=The Greatest Films Poll: All Films |work=Sight & Sound |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/films |publisher=British Film Institute |access-date=2013-01-31 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205070805/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/sightandsoundpoll2012/films |archive-date=2016-02-05 |language=en}}</ref> Në vitin 2005, revista ''Empire'' e renditi Çaplinin në vendin e 35-të në listën e saj «40 regjisorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave».<ref>{{cite web|title=Greatest Film Directors and Their Best Films |publisher=Filmsite.org |url=https://www.filmsite.org/directors5.html |access-date=2009-04-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419022028/http://www.filmsite.org/directors1.html|archive-date=2015-04-19 |language=en}}</ref> Në vitin 2007, {{ill|American Film Institute|en|American Film Institute}} e renditi ''Dritat e qytetit'' si filmin e 11-të më të mirë amerikan të të gjitha kohërave, ndërsa ''The Gold Rush'' dhe ''Kohë moderne'' u renditën sërish mes 100 filmave më të mirë.<ref>{{cite web|title=AFI's 100 Years ... 100 Movies – 10th Anniversary Edition |url=http://www.afi.com/100Years/movies10.aspx |publisher=American Film Institute |access-date=2013-02-08 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150818175815/http://www.afi.com/100Years/movies10.aspx |archive-date=2015-08-18 |language=en}}</ref> Librat për Çaplinin vazhdojnë të botohen rregullisht dhe ai është një subjekt i njohur për studiuesit e medias dhe arkivistët e filmit.<ref>{{harvnb|Louvish|p=xvi}}; {{harvnb|Maland|1989|pp=xi, 359, 370}}</ref> Shumë prej filmave të Çaplinit janë publikuar në DVD dhe [[Disku Blu-ray|Blu-ray]].<ref>{{cite web |title=DVDs, United States |url=http://www.charliechaplin.com/en/us/dvds |publisher=Charlie Chaplin |access-date=2013-12-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224103005/http://www.charliechaplin.com/en/us/dvds |archive-date=2013-12-24 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=DVDs, United Kingdom |url=http://www.charliechaplin.com/en/uk/dvds |publisher=Charlie Chaplin |access-date=2013-12-23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313013148/http://www.charliechaplin.com/en/uk/dvds |archive-date=2014-03-13 |language=en}}</ref>
{{Anchor|Roy Export Company Establishment}}Trashëgimia e Çaplinit administrohet në emër të fëmijëve të tij nga zyra e Çaplinit, e vendosur në Paris. Zyra përfaqëson Association Chaplin, të themeluar nga disa prej fëmijëve të tij «për të mbrojtur emrin, imazhin dhe të drejtat morale» mbi veprën e tij; Roy Export SAS, që zotëron të drejtat e autorit për shumicën e filmave të tij të realizuar pas vitit 1918; dhe Bubbles Incorporated S.A., që zotëron të drejtat e autorit për imazhin dhe emrin e tij.<ref>{{cite web |url=http://www.charliechaplin.com/fr/contacts/articles/148-Association-Chaplin |title=Association Chaplin |publisher=Association Chaplin |access-date=2013-07-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130911033016/http://charliechaplin.com/fr/contacts/articles/148-Association-Chaplin |archive-date=2013-09-11 |language=en}}; {{cite web |url=http://thelittlefellow.org/interview3.html |title=Interview with Kate Guyonvarch |publisher=Lisa K. Stein |access-date=2013-07-24 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527070150/http://www.thelittlefellow.org/interview3.html |archive-date=2013-05-27 |language=en}}</ref> Arkivi i tyre qendror ruhet në arkivat e [[Montreux]]-së, në [[Zvicra|Zvicër]]. Versionet e digjitalizuara të materialeve, përfshirë 83.630 fotografi, 118 skenarë, 976 dorëshkrime, 7.756 letra dhe mijëra dokumente të tjera, janë të disponueshme për kërkime në Qendrën Kërkimore Çaplin pranë Cineteca di Bologna.<ref>{{cite web |url=http://chaplin.bfi.org.uk/resources/worldwide/chaplin-archive.html |title=Chaplin Archive |publisher=British Film Institute |access-date=2014-12-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710003742/http://chaplin.bfi.org.uk/resources/worldwide/chaplin-archive.html |archive-date=2012-07-10 |language=en}};{{cite web |title=Charlie Chaplin Archive |url=http://www.charliechaplinarchive.org/sito/cerca/596/ |publisher=Cineteca Bologna |access-date=2013-02-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151225224802/http://www.charliechaplinarchive.org/sito/cerca/596/ |archive-date=2015-12-25 |language=en}}</ref> Arkivi fotografik, i cili përmban rreth 10.000 fotografi nga jeta dhe karriera e Çaplinit, ruhet në {{ill|Musée de l'Élysée|en|Musée de l'Élysée}} në [[Lozana]], Zvicër.<ref>{{cite web|url=http://www.elysee.ch/en/collections/chaplin-at-the-musee-de-lelysee/|title=Chaplin at the Musée de l'Elysée|publisher=Musée de l'Elysée|access-date=2013-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105223440/http://www.elysee.ch/en/collections/chaplin-at-the-musee-de-lelysee/|archive-date=2013-11-05|language=en}}</ref> Instituti Britanik i Filmit ka themeluar gjithashtu Fondacionin Kërkimor Çarls Çaplin. Konferenca e parë ndërkombëtare për Çarls Çaplinin u mbajt në Londër në korrik të vitit 2005.<ref>{{cite web|title=The BFI Charles Chaplin Conference July 2005 |url=http://chaplin.bfi.org.uk/programme/conference/ |work=Charlie Chaplin |publisher=British Film Institute |access-date=2013-02-11 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105205524/http://chaplin.bfi.org.uk/programme/conference/ |archive-date=2013-11-05 |language=en}}</ref> Elemente të shumë filmave të Çaplinit ruhen nga {{ill|Academy Film Archive|en|Academy Film Archive}} si pjesë e Koleksionit Roy Export Chaplin.<ref>{{cite web|title=Roy Export Chaplin Collection|url=https://www.oscars.org/film-archive/collections/roy-export-chaplin-collection|website=Academy Film Archive|date=2014-09-05|language=en}}</ref>
=== Përkujtimore dhe homazhe ===
Shtëpia e fundit e Çaplinit, Manoir de Ban në Corsier-sur-Vevey të Zvicrës, është shndërruar në një muze të quajtur Chaplin's World. Muzeu u hap më 17 prill 2016, pas pesëmbëdhjetë vjetësh zhvillimi, dhe Reuters e përshkroi si «një muze interaktiv që paraqet jetën dhe veprat e Charlie Chaplin-it».<ref>{{cite web |last=Poullain-Majchrzak |first=Ania |title=Chaplin's World museum opens its doors in Switzerland |url=https://www.reuters.com/article/us-chaplin-museum-idUSKCN0XF212 |publisher=Reuters |date=2016-04-18 |language=en}}</ref> Në përvjetorin e 128-të të lindjes së tij, në një veprimtari të organizuar nga muzeu, 662 persona të veshur si Vagabondi vendosën një rekord.<ref>{{cite news|title=Charlie Chaplins gather in their hundreds to set world record – video|url=https://www.theguardian.com/film/video/2017/apr/17/charlie-chaplins-gather-in-their-hundreds-to-set-world-record-video|date=2017-04-17|newspaper=The Guardian|language=en}}</ref> Më herët, Muzeu i Imazhit në Lëvizje në Londër kishte një ekspozitë të përhershme kushtuar Çaplinit dhe në vitin 1988 organizoi një ekspozitë të posaçme për jetën dhe karrierën e tij. Muzeu i Filmit në Londër priti ekspozitën ''Charlie Chaplin{{snd}}The Great Londoner'' nga viti 2010 deri më 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.londonfilmmuseum.com/south-bank/about-us/ |title=London Film Museum: About Us |publisher=London Film Museum |access-date=2023-03-03 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828174545/http://www.londonfilmmuseum.com/south-bank/about-us/ |archive-date=2012-08-28 |language=en}}</ref>
[[Skeda:Charles Chaplin St Pauls Covent Garden.jpg|thumb|right|190px|Pllakë përkujtimore për Çaplinin në {{ill|St Paul's, Covent Garden|en|St Paul's, Covent Garden}}, Londër]]
Në Londër, një statujë e Çaplinit si Vagabondi, e skalitur nga {{ill|John Doubleday|en|John Doubleday (sculptor)}} dhe e zbuluar më 1981, ndodhet në {{ill|Leicester Square|en|Leicester Square}}.{{sfn|Robinson|p=677}} Në qytet ndodhet gjithashtu një rrugë që mban emrin e tij, «Charlie Chaplin Walk», ku gjendet {{ill|BFI IMAX|en|BFI IMAX}}.<ref>{{cite web|title=Welcome to IMAX United Kingdom|url=https://www.imax.com/countries/gb/|publisher=IMAX|access-date=2013-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150604110826/https://www.imax.com/countries/gb/|archive-date=2015-06-04|url-status=dead|language=en}}</ref> Nëntë pllaka blu e përkujtojnë Çaplinin në Londër, Hampshire dhe Yorkshire.<ref>{{cite web|title=Charlie Chaplin|url=http://www.blueplaqueplaces.co.uk/subject/sir-charlie-chaplin-2190|website=Blue Plaque Places|access-date=2017-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501143558/http://www.blueplaqueplaces.co.uk/subject/sir-charlie-chaplin-2190|archive-date=2018-05-01|url-status=dead|language=en}}</ref> Në Canning Town, në lindje të Londrës, Kopshti Përkujtimor Gandhi–Chaplin, i hapur nga mbesa e Çaplinit, {{ill|Oona Chaplin|en|Oona Chaplin}}, më 2015, përkujton takimin e Çaplinit me [[Mahatma Gandi|Mahatma Gandhin]] në një shtëpi të zonës më 1931.<ref>{{Cite news |last=Morton |first=Sophie |date=2015-05-21 |title=Gandhi Chaplin Memorial Garden opened in Canning Town |url=https://www.newhamrecorder.co.uk/news/gandhi-chaplin-memorial-garden-opened-in-canning-town-3027550 |access-date=2022-04-10 |newspaper=Newham Recorder |language=en}}</ref> Qyteti zviceran i [[Vevey]]t i kushtoi një park më 1980 dhe ngriti një statujë atje më 1982.{{sfn|Robinson|p=677}} Më 2011, në Vevey u zbuluan edhe dy murale të mëdha me portretin e Çaplinit, të pikturuara në dy ndërtesa 14-katëshe.<ref>{{cite web|url=http://www.rts.ch/info/suisse/3490412-vevey-les-tours-chaplin-ont-ete-inaugurees.html |title=Vevey: Les Tours "Chaplin" Ont Été Inaugurées |date=2011-10-08 |publisher=RTS.ch |access-date=2012-07-22 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028101229/http://www.rts.ch/info/suisse/3490412-vevey-les-tours-chaplin-ont-ete-inaugurees.html |archive-date=2012-10-28 |language=fr}}</ref> Çaplini e ka nderuar edhe qyteti irlandez i Waterville në County Kerry, ku ai kaloi disa vera me familjen gjatë viteve 1960. Një statujë u ngrit më 1998;<ref>{{cite web|url=http://visitwaterville.ie/charlie-chaplin/ |title=Charlie Chaplin |publisher=VisitWaterville.ie |access-date=2012-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222040227/http://visitwaterville.ie/charlie-chaplin/ |archive-date=2015-02-22 |language=en}}</ref> që nga viti 2011, qyteti pret Festivalin Vjetor të Filmit Komik Charlie Chaplin, të themeluar për të kremtuar trashëgiminë e Çaplinit dhe për të promovuar talente të reja të komedisë.<ref>{{cite web|url=http://chaplinfilmfestival.com/the-story/ |title=The Story |publisher=Charlie Chaplin Comedy Film Festival |access-date=2023-03-03|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824040116/http://chaplinfilmfestival.com/the-story/ |archive-date=2012-08-24 |language=en}}</ref> Më 2021, rrugica ku Çaplini xhiroi ''[[Çapkëni]]n'' u riemërua Chaplin-Keaton-Lloyd Alley, për nder të tij dhe të bashkëkohësve të tij.<ref>{{cite web |title=Chaplin – Keaton – Lloyd Alley |publisher=Hollywood Heritage |via=Historical Marker Database |url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=182837 |date=2021 |language=en}}</ref>
Në homazhe të tjera, një {{ill|Planet i vogël|en|Minor planet|lt=planet i vogël}}, {{ill|3623 Chaplin|en|3623 Chaplin}} (i zbuluar më 1981 nga astronomja sovjetike {{ill|Lyudmila Karachkina|en|Lyudmila Karachkina}}), u emërua sipas tij.{{sfn|Schmadel|p=305}} Gjatë viteve 1980, IBM përdori imazhin e Vagabondit për të reklamuar kompjuterët e saj personalë.{{sfn|Maland|1989|pp=362–370}} Përvjetori i 100-të i lindjes së Çaplinit, më 1989, u shënua me disa veprimtari në mbarë botën,{{efn|Ditëlindjen e tij, më 16 prill, filmi ''Dritat e qytetit'' u shfaq në një mbrëmje gala në {{ill|Dominion Theatre|en|Dominion Theatre}} të Londrës, ku filmi ishte shfaqur për herë të parë në Britani më 1931.{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1144&dat=19890417&id=gRwhAAAAIBAJ&pg=7100,2621993 |title=Charlie Chaplin's 100th Birthday Gala a Royal Bash in London |newspaper=The Pittsburgh Press |date=1989-04-17|access-date=2012-07-22 | first=Dan | last=Kamin |language=en}} Në Hollywood u shfaq një version i restauruar i ''How to Make Movies'' në studion e tij të dikurshme, ndërsa në Japoni u nderua me një homazh muzikor. Atë vit, retrospektiva të veprës së tij u prezantuan në {{ill|Teatrin Kombëtar të Filmit|en|BFI Southbank}} në Londër,{{cite news|url= https://news.google.com/newspapers?nid=1295&dat=19890416&id=RK5UAAAAIBAJ&pg=4220,91114 |title=Chaplin's Back in The Big Time |newspaper= {{ill|New Sunday Times|en|New Straits Times}} |date=1989-04-16|access-date=2012-07-22 |language=en}} në {{ill|Munich Stadtmuseum|en|Munich Stadtmuseum}} dhe në {{ill|Museum of Modern Art|en|Museum of Modern Art}} në Nju Jork, i cili i kushtoi edhe një ekspozitë në galeri, ''Chaplin: A Centennial Celebration''.{{cite web|url= https://www.moma.org/docs/press_archives/6653/releases/MOMA_1989_0020_20.pdf?2010|title= The Museum of Modern Art Honors Charles Chaplin's Contributions to Cinema |date=March 1989|publisher=The Museum of Modern Art Press Release |access-date=2012-07-22|language=en}}}} Më 15 prill 2011, një ditë para ditëlindjes së tij të 122-të, [[Google]] e nderoi me një video të posaçme {{ill|Doodle|en|Google Doodle}}, të publikuar në faqet kryesore globale dhe të disa vendeve të tjera.<ref>{{cite web|title=Google Doodles a Video Honouring Charlie Chaplin |url=http://www.news18.com/news/india/google-doodles-a-video-honouring-charlie-chaplin-366297.html |website=News18 |date=2011-04-15 |access-date=2011-04-15 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509104424/http://www.news18.com/news/india/google-doodles-a-video-honouring-charlie-chaplin-366297.html |archive-date=2016-05-09 |language=en}}</ref>
{{Wide image|Chaplin statues.jpg|800px|Statuja të Çaplinit në mbarë botën, të vendosura (nga e majta në të djathtë) në 1.{{spaces}}{{ill|Trenčianske Teplice|en|Trenčianske Teplice}}, Sllovaki; 2.{{spaces}}{{ill|Chełmża|en|Chełmża}}, Poloni; 3.{{spaces}}Waterville, Irlandë; 4.{{ill|Londra|en|London}}, Angli; 5.{{spaces}}[[Hajderabadi|Hajderabad]], Indi; 6.{{spaces}}{{ill|Alassio|en|Alassio}}, Itali; 7.{{spaces}}[[Barcelona]], Spanjë; 8.{{spaces}}[[Vevey]], Zvicër|center}}
=== Portretizimet ===
Çaplini është personazh i filmit biografik ''[[Chaplin (film)|Chaplin]]'' (1992), me regji të Richard Attenboroughit dhe me Robert Downey Jr. në rolin kryesor; Geraldine Chaplin luan Hannah Chaplin.<ref>{{cite web|title=Robert Downey, Jr. profile, Finding Your Roots |url=https://www.pbs.org/weta/finding-your-roots/profiles/robert-downey-jr/ |publisher=PBS |access-date=2013-02-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123205555/http://www.pbs.org/weta/finding-your-roots/profiles/robert-downey-jr/ |archive-date=2015-11-23|language=en}}</ref> Ai shfaqet gjithashtu si personazh në filmin dramatik historik ''The Cat's Meow'' (2001), ku luhet nga [[Eddie Izzard]], dhe në filmin televiziv ''The Scarlett O'Hara War'' (1980), ku luhet nga Clive Revill.<ref>{{cite news|title=The Cat's Meow – Cast|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/251894/The-Cat-s-Meow/cast|access-date=2013-11-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124051810/http://www.nytimes.com/movies/movie/251894/The-Cat-s-Meow/cast|work=[[The New York Times]]|date=2015|archive-date=2015-11-24|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=The Scarlett O'Hara War – Cast|url=https://www.nytimes.com/movies/movie/128737/The-Scarlett-O-Hara-War/cast|access-date=2013-11-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124005021/http://www.nytimes.com/movies/movie/128737/The-Scarlett-O-Hara-War/cast|work=[[The New York Times]]|date=2015|archive-date=2015-11-24|language=en}}</ref> Seriali televiziv për fëmijërinë e Çaplinit, ''Young Charlie Chaplin'', u transmetua në {{ill|PBS|en|PBS}} më 1989 dhe u nominua për çmimin Emmy për programin më të mirë për fëmijë.<ref>{{cite web|title=Young Charlie Chaplin Wonderworks |url=http://www.emmys.com/shows/young-charlie-chaplin-wonderworks |publisher=Emmys |access-date=2013-11-09 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109152052/http://www.emmys.com/shows/young-charlie-chaplin-wonderworks |archive-date=2013-11-09|language=en}}</ref> Filmi francez ''The Price of Fame'' (2014) është një rrëfim i trilluar i vjedhjes së varrit të Çaplinit.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/charlie-chaplins-family-see-the-funny-side-of-film-about-his-corpse-being-stolen-9697758.html|title=Charlie Chaplin's family see the funny side of film about his corpse being stolen|first=Geoffrey|last=Macnab|work=The Independent|date=2014-08-28|access-date=2018-11-16|language=en}}</ref> Dokumentari ''Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin'' hulumtoi prejardhjen e Çaplinit në juglindje të Londrës.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2289366/|title=Tommy Steele in Search of Charlie Chaplin|date=1971-04-12|via=IMDb|language=en}}</ref>
Jeta e Çaplinit është trajtuar gjithashtu në disa vepra skenike. Dy muzikalë, ''Little Tramp'' dhe ''Chaplin'', u vunë në skenë në fillim të viteve 1990. Më 2006, Thomas Meehan dhe Christopher Curtis krijuan një tjetër muzikal, ''Limelight: The Story of Charlie Chaplin'', i cili u shfaq për herë të parë në La Jolla Playhouse në San Diego më 2010.<ref>{{cite web|url= http://www.lajollaplayhouse.org/the-season/2010-2011-season/limelight| title=Limelight – The Story of Charlie Chaplin |publisher=La Jolla Playhouse |access-date=2012-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130721141919/http://www.lajollaplayhouse.org/the-season/2010-2011-season/limelight|archive-date=2013-07-21|language=en}}</ref> Dy vjet më vonë, ai u përshtat për [[Teatri Broadway|Broadway]] me titullin e ri ''Chaplin–A Musical''.<ref>{{cite web|url=https://chaplinbroadway.com/ |title=Chaplin – A Musical |publisher=Barrymore Theatre |access-date=2012-06-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120615070714/http://www.chaplinbroadway.com/ |archive-date=2012-06-15|language=en}}</ref> Në të dyja produksionet, Çaplini u portretizua nga Rob McClure. Më 2013, në [[Finlanda|Finlandë]] u dhanë premierë dy shfaqje për Çaplinin: ''Chaplin'' në Teatrin Suedez (Svenska Teatern),<ref name="ChaplinFinland">{{cite web |title=Ohjelmisto: Chaplin |url=http://www.svenskateatern.fi/fi/ohjelmisto/ohjelmisto/chaplin/ |publisher=Svenska Teatern |access-date=2013-02-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130413030359/http://www.svenskateatern.fi/fi/ohjelmisto/ohjelmisto/chaplin/ |archive-date=2013-04-13|language=fi}}</ref> dhe ''Kulkuri'' (''Vagabondi'') në Teatrin e Punëtorëve të Tampere-së.<ref>{{cite web |title=Kulkuri |url=http://www.ttt-teatteri.fi/ohjelmisto/kulkuri |publisher=Tampereen Työväen Teatteri |access-date=2013-10-02 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005002019/http://www.ttt-teatteri.fi/ohjelmisto/kulkuri |archive-date=2013-10-05|language=fi}}</ref> Më 2025, Pan Asian Repertory Theatre në qytetin e Nju-Jorkut vuri në skenë ''My Man Kono'', një shfaqje për marrëdhënien e Çaplinit me Toraichi Konon.<ref>{{cite web |last1=Collins-Hughes |first1=Laura |title='Urinetown' and Other Plays and Musicals to See in February |url=https://www.nytimes.com/2025/02/06/theater/plays-musicals-theater-nyc-february.html |website=[[The New York Times]] |date=2025-02-06 |access-date=2025-07-23|language=en}}</ref>
Çaplini është portretizuar edhe në letërsi artistike. Ai është personazhi kryesor i tregimit të shkurtër të Robert Cooverit, “Charlie in the House of Rue” (1980; ribotuar në përmbledhjen e Cooverit të vitit 1987, ''A Night at the Movies''), si dhe i romanit historik të Glen David Goldit, ''Sunnyside'' (2009), i cili zhvillohet në periudhën e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]].<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2009/jun/27/sunnyside-glen-gold-charlie-chaplin |author=Ness, Patrick |title=Looking for the Little Tramp |newspaper=The Guardian |date=2009-06-27 |access-date=2012-06-25 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005145244/http://www.theguardian.com/books/2009/jun/27/sunnyside-glen-gold-charlie-chaplin |archive-date=2013-10-05|language=en}}</ref> Një ditë nga jeta e Çaplinit më 1909 dramatizohet në kapitullin me titull “Kohë moderne” të romanit të Alan Mooreit ''Jerusalem'' (2016), i vendosur në qytetin e lindjes së autorit, Northampton, Angli.<ref>{{cite news|title=Jerusalem by Alan Moore review – Midlands metaphysics |url=https://www.ft.com/content/3d901676-9f6e-11e6-891e-abe238dee8e2 |newspaper=[[Financial Times]] |date=2017-01-17 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113063850/https://www.ft.com/content/3d901676-9f6e-11e6-891e-abe238dee8e2 |archive-date=2016-11-13|language=en}}</ref> Në romanin e parë të Gorman Bechardit, ''The Second Greatest Story Ever Told'', Çaplini quhet ardhja e dytë e [[Jezusi|Jezu Krishtit]].<ref name="LATimes-2ndGreatest-1991">{{cite news|last=Herczog|first=Mary|title=Fiction: In Brief: The Second Greatest Story Ever Told|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-11-17-bk-156-story.html|access-date=2015-01-21|work={{ill|Los Angeles Times|en|Los Angeles Times}}|date=1991-11-17|language=en}}</ref>
=== Precedenti ligjor ===
Një padi e ngritur nga Çaplin, “Chaplin v. Amador”, 93 Cal. App. 358 (1928), vendosi një precedent të rëndësishëm ligjor{{Snd}}se personazhi dhe stili i një interpretuesi, në këtë rast «lloji i veçantë i mustaqeve, kapela e vjetër dhe e ngrënë, rrobat dhe këpucët, një kapele derby e rrënuar, jeleku që nuk i rrinte mirë, palltoja e ngushtë dhe pantallonat e këpucët shumë të mëdha për të, si dhe bastuni i përkulshëm që zakonisht mbante, e tundte dhe e përkulte teksa interpretonte rolin e tij», gëzojnë mbrojtje ligjore nga imitimi i padrejtë i këtyre tipareve me qëllim mashtrimin e publikut.<ref>{{Cite web |title=Chaplin v. Amador |url=https://casetext.com/case/chaplin-v-amador |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126160852/http://casetext.com/case/chaplin-v-amador |url-status=dead |archive-date=2023-11-26 |website=www.casetext.com |publisher=CaseText |access-date=2024-02-04 |language=en}}</ref> Çështja ishte një pikë kthese e rëndësishme në njohjen përfundimtare nga gjykatat e SHBA-së të së drejtës së publicitetit sipas së drejtës zakonore.<ref>{{Cite web |last=Raga |first=Suzanne |title=Charlie Chaplin Once Sued An Imposter Named 'Charlie Aplin' |url=https://www.mentalfloss.com/article/66364/charlie-chaplin-once-sued-imposter-named-charlie-aplin |website=www.mentalfloss.com |date=2015-07-17 |publisher=Mental Floss |access-date=2024-02-04 |language=en}}</ref>
== Vepra të shkruara ==
* {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/42449 |title=My Wonderful Visit|location=London|publisher=Hurst & Blackett|year=1922|oclc=253039607|language=en}}
* {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Haven|first2=Lisa Stein|title=A Comedian Sees the World|location=Columbia|publisher=University of Missouri Press|year=2014|oclc=894511668|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Ky kujtim u botua fillimisht si një seri prej pesë artikujsh në revistën ''Women's Home Companion'', nga shtatori 1933 deri në janar 1934, por deri në vitin 2014 nuk ishte botuar më parë si libër në SHBA.}}
* {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Robinson|first2=David|title=Charlie Chaplin: Footlights with The World of Limelight|location=Bologna|publisher=Edizioni Cineteca di Bologna|year=2014|oclc=876089834|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Para se ''Limelight'' (1952) të konceptohej si skenar, Çaplini shkroi ''Footlights'' si një novelë prej 34.000 fjalësh. E filloi më 13 shtator 1948 me ndihmën e Lee Cobin dhe e përfundoi dy vjet më vonë, më 1950. Pasi mbeti pothuajse e panjohur për më shumë se 60 vjet nga përfundimi i saj, ''Footlights'' botohet këtu për herë të parë.}}
* {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie|title=My Autobiography|location=New York|publisher=Simon & Schuster|year=1964|oclc=1145727022|author1-mask=1|language=en}}
* {{Cite book|last=Chaplin|first=Charlie|title=My Life In Pictures|location=New York|publisher=Grosset & Dunlap|year=1974|oclc=1064991796|author1-mask=1|language=en}}
* {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Charlie|last2=Hayes|first2=Kevin J.|title=Charlie Chaplin: Interviews|location=Jackson|publisher=University Press of Mississippi|year=2005|oclc=54844183|author1-mask=1|language=en}}{{Efn|Një përmbledhje me 24 intervista që përfshijnë periudhën 1915–1967.}}
== Shënime ==
{{Listë shënimesh|30em}}
== Referime ==
=== Citimet ===
{{Reflist|20em}}
=== Veprat e cituara ===
* {{Cite journal|last=Balio|first=Tino|title=Charles Chaplin, Entrepreneur: A United Artist|journal=Journal of the University Film Association|volume=31|issue=1|pages=11–21|year=1979|language=en|ref={{SfnRef|Balio}}}}
* {{Cite book|last=Bloom|first=Claire|title=Limelight and After|year=1982|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=London|isbn=978-0-297-78051-9|language=en|ref={{SfnRef|Bloom}}}}
* {{Cite book|last=Brownlow|first=Kevin|title=The Search for Charlie Chaplin|year=2010|orig-year=2005|publisher=UKA Press|location=London|isbn=978-1-905796-24-3|language=en|ref={{SfnRef|Brownlow}}}}
* {{Cite book|last=Cardullo|first=Bert|title=Vittorio De Sica: Actor, Director, Auteur|year=2009|publisher=Cambridge Scholars Publishing|location=Cambridge|isbn=978-1-4438-1531-4|language=en|ref={{SfnRef|Cardullo}}}}
* {{Cite book|last=Canemaker|first=John|title=Felix: The Twisted Tale of the World's Most Famous Cat|url=https://archive.org/details/felixtwistedtale0000cane|year=1996|publisher=Da Capo Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-306-80731-2|language=en|ref={{SfnRef|Canemaker}}}}
* {{Cite book|last=Chaplin|first=Charles|title=My Autobiography|year=2003|orig-year=1964|publisher=Penguin Classics|location=London|isbn=978-0-14-101147-9|language=en|ref={{SfnRef|Chaplin}}}}
* {{Cite book|last1=Chaplin|first1=Lita Grey Chaplin|last2=Vance|first2=Jeffrey|title=Wife of the Life of the Party|date=1998|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|isbn=978-0-8108-3432-3|language=en|ref={{SfnRef|Chaplin and Vance}}}}
* {{Cite book|last=Cousins|first=Mark|title=The Story of Film: An Odyssey|year=2004|publisher=Pavilion Books|location=London|isbn=978-1-86205-574-2|language=en|ref={{SfnRef|Cousins}}}}
* {{Cite book|last=Dale|first=Alan S.|title=Comedy is a Man in Trouble: Slapstick in American Movies|url=https://archive.org/details/comedyismanintro00alan|url-access=registration|year=2000|publisher=University of Minnesota Press|location=Minneapolis|isbn=978-0-8166-3658-7|language=en|ref={{SfnRef|Dale}}}}
* {{Cite book|last=Epstein|first=Jerry|title=Remembering Charlie|year=1988|publisher=Bloomsbury|location=London|isbn=978-0-7475-0266-1|language=en|ref={{SfnRef|Epstein}}}}
* {{Cite book|last=Friedrich|first=Otto|title=City of Nets: A Portrait of Hollywood in the 1940s|year=1986|publisher=University of California Press|location=Berkeley|isbn=978-0-520-20949-7|language=en|ref={{SfnRef|Friedrich}}|url=https://archive.org/details/cityofnetsportra00frie}}
* {{Cite journal|last=Frost|first=Jennifer|title='Good Riddance to Bad Company': Hedda Hopper, Hollywood Gossip, and the Campaign against Charlie Chaplin, 1940–1952|journal=Australasian Journal of American Studies|volume=26|issue=2|pages=74–88|year=2007|language=en|ref={{SfnRef|Frost}}}}
* {{Cite book|last=Gehring|first=Wes D.|title=Chaplin's War Trilogy: An Evolving Lens in Three Dark Comedies, 1918–1947|year=2014|publisher=McFarland|location=Jefferson, NC|isbn=978-0-7864-7465-3|language=en|ref={{SfnRef|Gehring}}}}
* {{Cite book|last=Goldwyn|first=Samuel|title=Behind the Screen|date=1923|publisher=George H. Doran Company|location=New York City|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/59730|language=en}}
* {{Cite journal|last=Gunning|first=Tom|title=''Chaplin and American Culture: The Evolution of a Star Image'' by Charles J. Maland|url=https://books.google.com/books?id=S-M9DwAAQBAJ|journal=Film Quarterly|volume=43|issue=3|pages=41–43|year=1990|doi=10.2307/1212638|jstor=1212638|language=en|ref={{SfnRef|Gunning}}|issn=0015-1386|url-access=subscription}}
* {{Cite book|last=Hansmeyer|first=Christian|title=Charlie Chaplin's Techniques for the Creation of Comic Effect in his Films|year=1999|publisher=University of Portsmouth|location=Portsmouth|isbn=978-3-638-78719-2|language=en|ref={{SfnRef|Hansmeyer}}}}
* {{Cite book|last=Huff|first=Theodore|title=Charlie Chaplin|date=1951|publisher=Henry Schuman|location=New York|url=https://archive.org/details/charliechaplin00theo|language=en}}
* {{Cite journal|last=Jackson|first=Kathy Merlock|title=Mickey and the Tramp: Walt Disney's Debt to Charlie Chaplin|journal=The Journal of American Culture|volume=26|issue=1|pages=439–444|year=2003|doi=10.1111/1542-734X.00104|language=en|ref={{SfnRef|Jackson}}}}
* {{Cite book|last=Kamin|first=Dan|title=The Comedy of Charlie Chaplin: Artistry in Motion|year=2011|orig-year=2008|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|isbn=978-0-8108-7780-1|language=en|ref={{SfnRef|Kamin}}}}
* {{Cite book|editor-last=Kemp|editor-first=Philip|title=Cinema: The Whole Story|year=2011|publisher=Thames & Hudson|location=London|isbn=978-0-500-28947-1|language=en|ref={{SfnRef|Kemp}}}}
* {{Cite journal|last=Kuriyama|first=Constance B.|title=Chaplin's Impure Comedy: The Art of Survival|journal=Film Quarterly|volume=45|issue=3|pages=26–38|year=1992|doi=10.2307/1213221|jstor=1213221|language=en|ref={{SfnRef|Kuriyama}}}}
* {{Cite book|last=Larcher|first=Jérôme|title=Masters of Cinema: Charlie Chaplin|year=2011|publisher=Cahiers du Cinéma|location=London|isbn=978-2866426064|language=en|ref={{SfnRef|Larcher}}}}
* {{Cite book|last=Louvish|first=Simon|title=Chaplin: The Tramp's Odyssey|year=2010|orig-year=2009|publisher=Faber and Faber|location=London|isbn=978-0-571-23769-2|language=en|ref={{SfnRef|Louvish}}}}
* {{Cite book|last=Lynn|first=Kenneth S.|title=Charlie Chaplin and His Times|year=1997|publisher=Simon & Schuster|location=New York|isbn=978-0-684-80851-2|language=en|ref={{SfnRef|Lynn}}|url=https://archive.org/details/charliechaplinhi00lynn}}
* {{Cite book|last=Maland|first=Charles J.|title=Chaplin and American Culture|url=https://archive.org/details/chaplinamericanc0000mala|url-access=registration|year=1989|publisher=Princeton University Press|location=Princeton, NJ|isbn=978-0-691-02860-6|language=en}}
* {{Cite book|last=Maland|first=Charles J.|title=City Lights|year=2007|publisher=British Film Institute|location=London|isbn=978-1-84457-175-8|language=en}}
* {{Cite book|last=Marriot|first=A. J.|title=Chaplin: Stage by Stage|year=2005|publisher=Marriot Publishing|location=Hitchin, Herts|isbn=978-0-9521308-1-9|language=en|ref={{SfnRef|Marriot}}}}
* {{Cite book|last=Mast|first=Gerald|title=A Short History of the Movies: Third Edition|year=1985|orig-year=1981|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-281462-3|author-link=Gerald Mast|language=en|ref={{SfnRef|Mast}}}}
* {{Cite book|editor-last=McCaffrey|editor-first=Donald W.|title=Focus on Chaplin|year=1971|publisher=Prentice Hall|location=Englewood Cliffs, NJ|isbn=978-0-13-128207-0|language=en|ref={{SfnRef|McCaffrey}}}}
* {{Cite journal|last=Neibaur|first=James L.|title=Chaplin at Essanay: Artist in Transition|journal=Film Quarterly|volume=54|issue=1|pages=23–25|year=2000|language=en|ref={{SfnRef|Neibaur}}|jstor=1213798|doi=10.2307/1213798}}
* {{Cite book|editor-last=Nowell-Smith|editor-first=Geoffrey|title=Oxford History of World Cinema|year=1997|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=978-0-19-874242-5|language=en|ref={{SfnRef|Nowell-Smith}}|url-access=registration|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof}}
* {{Cite journal|last1=Raksin|first1=David|last2=Berg|first2=Charles M.|title=Music Composed by Charles Chaplin: Auteur or Collaborateur?|journal=Journal of the University Film Association|volume=31|issue=1|pages=47–50|year=1979|language=en|ref={{SfnRef|Raksin and Berg}}}}
* {{Cite book|last=Robinson|first=David|title=Chaplin: His Life and Art|year=1986|orig-year=1985|publisher=Paladin|location=London|isbn=978-0-586-08544-8|language=en|ref={{SfnRef|Robinson}}}}
* {{Cite book|last=Sarris|first=Andrew|title=You Ain't Heard Nothin' Yet: The American Talking Film – History and Memory, 1927–1949|year=1998|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=978-0-19-503883-5|language=en|ref={{SfnRef|Sarris}}|url=https://archive.org/details/youaintheardnoth00sarr}}
* {{Cite book|last=Sbardellati|first=John|title=J. Edgar Hoover Goes to the Movies: The FBI and the Origins of Hollywood's Cold War|year=2012|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, NY|isbn=978-0-8014-5008-2|language=en|ref={{SfnRef|Sbardellati}}}}
* {{Cite journal|last1=Sbardellati|first1=John|last2=Shaw|first2=Tony|title=Booting a Tramp: Charlie Chaplin, the FBI, and the Construction of the Subversive Image in Red Scare America|journal=Pacific Historical Review|volume=72|issue=4|pages=495–530|year=2003|url=http://web.viu.ca/davies/H323Vietnam/CharlieChaplin.McCarthyism.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://web.viu.ca/davies/H323Vietnam/CharlieChaplin.McCarthyism.pdf|archive-date=2002-10-09|url-status=live|doi=10.1525/phr.2003.72.4.495|s2cid=161624961|language=en|ref={{SfnRef|Sbardellati and Shaw}}}}
* {{Cite book|editor-last=Schickel|editor-first=Richard|title=The Essential Chaplin – Perspectives on the Life and Art of the Great Comedian|year=2006|publisher=Ivan R. Dee|location=Chicago|isbn=978-1-56663-682-7|language=en|ref={{SfnRef|Schickel}}}}
* {{Cite book|last=Schmadel|first=Lutz D.|title=Dictionary of Minor Planet Names|page=305|edition=5th|year=2003|publisher=Springer Verlag|location=New York|isbn=978-3-540-00238-3|language=en|ref={{SfnRef|Schmadel}}}}
* {{Cite book|editor-last=Schneider|editor-first=Steven Jay|title=1001 Movies You Must See Before You Die|year=2009|publisher=Quintessence|location=London|isbn=978-1-84403-680-6|language=en|ref={{SfnRef|Schneider}}}}
* {{Cite book|last=Seldes|first=Gilbert|title=The Seven Lively Arts|date=1924|publisher=Harper & Brothers|location=New York City|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/66294|language=en}}
* {{Cite book|last=Silverberg|first=Miriam|title=Erotic Grotesque Nonsense: The Mass Culture of Japanese Modern Times|year=2006|publisher=University of California Press|location=Berkeley, Los Angeles, and London|isbn=978-0-520-26008-5|language=en|ref={{SfnRef|Silverberg}}}}
* {{Cite book|last=Sheaffer|first=Louis|title=O'Neill: Son and Artist|year=1973|publisher=Little, Brown & Company|location=Boston and Toronto|isbn=978-0-316-78336-1|language=en|ref={{SfnRef|Sheaffer}}|url=https://archive.org/details/oneillsonartist00shea}}
* {{Cite journal|last=Simmons|first=Sherwin|title=Chaplin Smiles on the Wall: Berlin Dada and Wish-Images of Popular Culture|journal=New German Critique|issue=84|pages=3–34|year=2001|doi=10.2307/827796|jstor=827796|language=en|ref={{SfnRef|Simmons}}}}
* {{Cite book|last=Sklar|first=Robert|title=Film: An International History of the Medium|year=2001|publisher=Prentice Hall|location=Upper Saddle River, NJ|isbn=978-0-13-034049-8|language=en|ref={{SfnRef|Sklar}}|edition=Second}}
* {{Cite book|last=Slowik|first=Michael|title=After the Silents: Hollywood Film Music in the Early Era, 1926–1934|year=2014|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-16583-9|language=en|ref={{SfnRef|Slowik}}}}
* {{Cite journal|last=Thompson|first=Kristin|title=Lubitsch, Acting and the Silent Romantic Comedy|journal=Film History|volume=13|issue=4|pages=390–408|year=2001|language=en|ref={{SfnRef|Thompson}}|doi=10.2979/FIL.2001.13.4.390}}
* {{Cite journal|last=Vance|first=Jeffrey|title=The Circus: A Chaplin Masterpiece|journal=Film History|volume=8|issue=2|pages=186–208|year=1996|jstor=3815334|language=en}}
* {{Cite book|contributor-last=Vance|contributor-first=Jeffrey|last=James|first=Eric|title=Making Music with Charlie Chaplin|year=2000|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, MD|contribution=Introduction|isbn=978-0-8108-3741-6|url=https://archive.org/details/makingmusicwithc00jame|language=en}}
* {{Cite book|last=Vance|first=Jeffrey|title=Chaplin: Genius of the Cinema|url=https://archive.org/details/chaplingeniusofc00vanc|publisher=Harry N. Abrams|location=New York|date=2003|isbn=978-0-8109-4532-6|language=en}}
* {{Cite journal|last=Weissman|first=Stephen M.|title=Charlie Chaplin's Film Heroines|journal=Film History|volume=8|issue=4|pages=439–445|year=1999|language=en}}
* {{Cite book|last=Weissman|first=Stephen M.|title=Chaplin: A Life|year=2009|publisher=JR Books|location=London|isbn=978-1-906779-50-4|language=en}}
* {{Cite book|last=Williams|first=Gregory Paul|title=The Story of Hollywood: An Illustrated History|publisher=B L Press|location=Los Angeles|year=2006|isbn=978-0-9776299-0-9|language=en|ref={{SfnRef|Williams}}}}
== Lexim i mëtejshëm ==
* {{Cite book |editor1-last=Duncan |editor1-first=Paul |title=The Charlie Chaplin Archives |date=2021 |publisher=Taschen |location=Köln |isbn=978-3-8365-8072-4 |edition=new |language=en}}
* Karzan Kardozi. ''100 Years of Cinema, 100 Directors, Vol 2: Charlie Chaplin''. (Sulaymaniyah: Xazalnus Publication, 2019)
* Kenneth S. Lynn. ''Charlie Chaplin and His Times''. (New York: Simon & Schuster, 1997)
* Louis Menand, “The War on Chaplin” (recension i {{ill|Scott Eyman|en|Scott Eyman}}it, ''Charlie Chaplin vs. America'', Simon & Schuster, 2023), ''{{ill|The New Yorker|en|The New Yorker}}'', 20 nëntor 2023, f. 60–64.
* {{ill|David Robinson|en|David Robinson (film critic)}}. ''Chaplin: His Life and Art''. (London: Penguin Books, 2014)
== Lidhje të jashtme ==
{{Sisterlinks|d=Q882|c=Category:Charlie Chaplin|n=no|b=no|v=no|voy=no|m=no|mw=no|wikt=no|s=Author:Charles Spencer Chaplin|species=no}}
* {{Official website|http://www.charliechaplin.com}} nga [https://www.charliechaplin.com/en/biography/articles/148-Association-Chaplin Association Chaplin]
* [http://www.chaplinsworld.com/ Muzeu Chaplin's World] në Manoir de Ban, Zvicër
;Vepra
* [https://www.gutenberg.org/ebooks/search/?query=Charlie%20Chaplin Veprat e Charlie Chaplin në Project Gutenberg]
* {{Internet Archive author |sname=Charlie Chaplin}}
* [https://librivox.org/search?title=&author=Charlie+Chaplin Regjistrimet e Charlie Chaplin në LibriVox]
;Dokumente
* [http://vault.fbi.gov/charlie-chaplin/ Dosja e Chaplin] në [[Byroja Federale e Hetimit (ShBA)|Byronë Federale të Hetimit]]
* [https://www.charliechaplinarchive.org/ Arkivi i Charlie Chaplin] në Cineteca di Bologna, Itali
* Dosjet e Chaplin-it në [[MI5]] [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C12115759 1952–1958] dhe [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C12115760 1959–1960] në {{ill|Arkivi Kombëtar (Mbretëria e Bashkuar)|en|The National Archives (United Kingdom)}}
;Të dhëna
* {{Imdb emri}}
* [https://www.virtual-history.com/movie/person/736/charles-chaplin Charlie Chaplin] në Virtual History
* [https://catalog.afi.com/Person/29141-Charlie-Chaplin Charlie Chaplin] në AFI Catalog
{{Authority control}}
pmza4gydmt7on53tkgh3asqn6eov81i
Çerkezët
0
304224
3059543
3040972
2026-10-25T20:03:12Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059543
wikitext
text/x-wiki
{{Grup etnik
| group = Çerkezët
| image = Circassian children.jpg
| image_caption = Fëmijët rus me veshje tradicionale çerkeze
| popullsia = Rreth 5 milionë {{Rritje}}
| genealogy =
| region1 = {{flagicon|Turkey}} [[Turqia]]
| pop1 = 2,000,000–3,000,000 {{steady}}
| ref1 =<ref name="The Circassian Genocide">{{cite book|last1=Richmond|first1=Walter|title=The Circassian Genocide|date=2013|publisher=Rutgers University Press|isbn=978-0813560694|page=130|url=https://books.google.com/books?id=LHlwZwpA70cC&q=million+circassians+in+turkey&pg=PA130}}</ref><ref>{{cite book|last1=Danver|first1=Steven L.|title=Native Peoples of the World: An Encyclopedia of Groups, Cultures and Contemporary Issues|date=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1317464006|page=528|url=https://books.google.com/books?id=vf4TBwAAQBAJ&q=2+million+circassians+turkey}}</ref><ref name="auto">{{cite journal|last1=Zhemukhov|first1=Sufian|title=Circassian World Responses to the New Challenges|journal=PONARS Eurasia Policy Memo No. 54|date=2008|page=2|url=http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf|access-date=8 maj 2016|archive-date=19 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819072215/http://www.ponarseurasia.org/sites/default/files/policy-memos-pdf/pepm_054.pdf|url-status=dead}}</ref>
| region2 = {{flagicon|Russia}} [[Rusia]]
| pop2 = 718,729 {{Rritje}}
| ref2 =<ref name="RussiaCensus" >{{cite web|title=Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года в отношении демографических и социально-экономических характеристик отдельных национальностей. Приложение 2. Национальный состав населения по субъектам Российской Федерации.|url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html|access-date=5 gusht 2019|language=ru|archive-date=9 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209035558/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/results2.html|url-status=dead}}</ref>
| region4 = {{flagicon|Syria}} [[Siria]]
| pop4 = 80,000–120,000 {{Decrease}}
| ref4 =<ref name="auto"/><ref>{{cite news|title=Syrian Circassians returning to Russia's Caucasus region|url=http://www.trtworld.com/europe/syrian-circassians-returning-to-russias-caucasus-region-7673|access-date=8 maj 2016|agency=TRTWorld and agencies|publisher=TRTWorld|date=2015|quote=Currently, approximately 80,000 ethnic Circassians live in Syria after their ancestors were forced out of the northern Caucasus by Russians between 1863 and 1867.|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601011801/http://www.trtworld.com/europe/syrian-circassians-returning-to-russias-caucasus-region-7673|archive-date=1 qershor 2016}}</ref><ref>[http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field%28DOCID+sy0038%29 "Syria"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511060007/http://memory.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+sy0038%29 |date=11 maj 2011 }} ''Library of Congress''</ref><ref name="ИД">{{cite web|url=http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%8F|title=Независимые английские исследования|access-date=8 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130508055050/http://www.vokrugsveta.ru/encyclopedia/index.php?title=%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%8F|archive-date=8 maj 2013|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jamestown.org/programs/nca/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=37779&tx_ttnews%5BbackPid%5D=24&cHash=0080bc52dc79241fd4e3a5a295d72c4c|title=single | The Jamestown Foundation|publisher=Jamestown.org|date=7 maj 2013|access-date=20 gusht 2013}}</ref>
| region3 = {{flagicon|Jordan}} [[Jordania]]
| pop3 = 250,000 {{steady}}
| ref3 =<ref name="ИзРус">{{cite web|url=http://izrus.co.il/dvuhstoronka/article/2009-04-10/4250.html|title=Израйльский сайт ИзРус|access-date=8 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030205448/http://izrus.co.il/dvuhstoronka/article/2009-04-10/4250.html|archive-date=30 tetor 2013|url-status=live}}</ref><ref name="auto" />
| region6 = {{flagicon|Germany}} [[Gjermania]]
| pop6 = 40,000 {{steady}}
| ref6 =<ref name="auto"/><ref name="OSH">{{cite web|last=Lopes|first=Tiago André Ferreira|title=The Offspring of the Arab Spring|url=http://www.segurancahumana.eu/data/res/30/1819.pdf|work=Strategic Outlook|publisher=Observatory for Human Security (OSH)|access-date=16 qershor 2013|archive-date=26 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726041631/http://www.segurancahumana.eu/data/res/30/1819.pdf|url-status=dead}}</ref>
| region8 = {{flagicon|Iraq}} [[Iraku]]
| pop8 = 34,000 {{Decrease}}
| ref8 =<ref name="Ref_ae">{{cite web|url=http://i-cias.com/e.o/adyghe_l.htm|title=Adyghe by country|access-date=8 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021061231/http://i-cias.com/e.o/adyghe_l.htm|archive-date=21 tetor 2013|url-status=live}}</ref>
| region9 = {{flagicon|United States}} [[Shtetet e Bashkuara]]
| pop9 = 25,000 {{Rritje}}
| ref9 =<ref name="Ref_ae"/>
| region11 = {{flagicon|Saudi Arabia}} [[Arabia Saudite]]
| pop11 = 23,000 {{Decrease}}
| ref11 =
| region5 = {{flagicon|Egypt}} [[Egjipti]]
| pop5 = 50,000 {{Loss}}
| ref5 =
| region12 = {{flagicon|Israel}} [[Izraeli]]
| pop12 = 4,000–5,000 {{steady}}
| ref12 =<ref>{{cite book|last1=Besleney|first1=Zeynel Abidin|title=The Circassian Diaspora in Turkey: A Political History|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317910046|page=96|url=https://books.google.com/books?id=YQIkAwAAQBAJ&q=circassians+in+israel+4%2C000&pg=PA96}}</ref><ref>{{cite book|last1=Torstrick|first1=Rebecca L.|title=Culture and Customs of Israel|date=2004|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0313320910|page=46|url=https://books.google.com/books?id=amvQP0MzxRwC&q=circassians+in+israel+4,000}}</ref><ref>{{cite book|last1=Louër|first1=Laurence|title=To be an Arab in Israel|date=2007|publisher=Columbia University Press|isbn=978-0231140683|page=20|url=https://books.google.com/books?id=p4FtAAAAMAAJ&q=circassians+in+israel+5,000}}</ref>
| region13 = {{flagicon|Uzbekistan}} [[Uzbekistani]]
| pop13 = 1,257 {{loss}}
| ref13 =<ref>{{cite web|title=Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4|access-date=6 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120106212632/http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=4|archive-date=6 janar 2012|language=ru}}</ref>
| region15 = {{flagicon|Ukraine}} [[Ukrainë]]
| pop15 = 1,001 {{loss}}
| ref15 =<ref>{{cite web|title=The distribution of the population by nationality and mother tongue|url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=0&rz=1_1&rz_b=2_1%20%20%20%20%20%20%20%20%20&n_page=1|website=2001.ukrcensus.gov.ua|access-date=6 gusht 2019}}</ref>
| region18 = {{flagicon|Netherlands}} [[Holanda]]
| pop18 = 500 {{steady}}
| ref18 =<ref name="Zhemukhov">{{citation|url=http://www.circassianworld.com/new/general/1217-circassian-world-zhemukhov.html|title=Circassian World: Responses to the New Challenges|first=Sufian|last=Zhemukhov|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091012221811/http://www.circassianworld.com/new/general/1217-circassian-world-zhemukhov.html|archive-date=12 tetor 2009}}</ref>
| languages = [[Gjuhët çerkeze|Dialektet çerkeze]] (përfshirë dialektet e [[Gjuha kabardiane|Çerkishtes Lindore]] dhe [[Gjuha adigjeze|Çerkishtes Perëndimore]]) e folur nga 20% të çerkezëve<br/> gjithashtu [[Gjuha turke|turqisht]], [[Gjuha ruse|rusisht]], [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha arabe|arabisht]], [[Gjuha hebraike|hebraisht]]
| rels = Fillimisht [[Islami]]<br>[[Kisha Ortodokse Lindore]]<ref name="Greenwood">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=CquTz6ps5YgC&q=north+ossetia+kabards+mozdok&pg=PA329|title=An Ethnohistorical dictionary of the Russian and Soviet empires|editor=James Stuart Olson|year=1994|publisher=Greenwood|page=329|isbn=978-0-313-27497-8|language=en|access-date=15 tetor 2011}}</ref><br/>[[Paganizmi çerkez|Khabzeism]]<ref name="2012maps">[http://c2.kommersant.ru/ISSUES.PHOTO/OGONIOK/2012/034/ogcyhjk2.jpg 2012 Survey Maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170320090751/http://c2.kommersant.ru/ISSUES.PHOTO/OGONIOK/2012/034/ogcyhjk2.jpg |date=20 mars 2017 }}. "Ogonek". No 34 (5243), 27 gusht 2012.</ref>
| related = [[Abhazianët]] <br/> [[Abazianët]]
| region16 = {{flagicon|Poland}} [[Polonia]]
| pop16 = 1,000 {{loss}}
| ref16 =<ref>{{Cite web|url=https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1207-circassian-princes-poland|title=Circassian Princes in Poland: The Five Princes, by Marcin Kruszynski|website=www.circassianworld.com|access-date=29 janar 2020|archive-date=28 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728144017/https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1207-circassian-princes-poland|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1545-polish-circassian-relations|title=Polish-Circassian Relation in 19th Century, by Radosław Żurawski vel Grajewski|website=www.circassianworld.com|access-date=29 janar 2020|archive-date=28 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728145114/https://www.circassianworld.com/history/miscellaneous/1545-polish-circassian-relations|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228|title=Polonya'daki Çerkes Prensler: Beş Prens|date=26 dhjetor 2011|website=cherkessia.net|access-date=29 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728141117/http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228|archive-date=28 korrik 2020|url-status=dead}}</ref>
| region20 = {{flagicon|Belarus}} [[Bjellorusia]]
| pop20 = 116 {{loss}}
| ref20 =<ref>{{cite web|title=Национальный статистический комитет Республики Беларусь|url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.11-0.pdf|publisher=Statistics of Belarus|archive-url=https://web.archive.org/web/20131018221300/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.11-0.pdf|archive-date=18 tetor 2013|language=be}}</ref>
| region21 = {{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmenistan]]
| pop21 = 54 {{loss}}
| ref21 =<ref>{{cite web|title=Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.|url=http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html|access-date=6 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313015500/http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html|archive-date=13 mars 2013|language=ru}}</ref>
| native_name = Adigjezët
| region7 = {{flagicon|Libya}} [[Libia]]
| pop7 = 35,000 {{loss}}<ref>{{cite web|url=http://www.jamestown.org/programs/nca/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=37779&tx_ttnews%5BbackPid%5D=24&cHash=0080bc52dc79241fd4e3a5a295d72c4c|title=Via Jamestown Foundation|access-date=8 prill 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120910131524/http://www.jamestown.org/programs/nca/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=37779&tx_ttnews%5BbackPid%5D=24&cHash=0080bc52dc79241fd4e3a5a295d72c4c|archive-date=10 shtator 2012|url-status=live}}</ref>
| region14 = {{flagicon|Kosovo}} [[Kosova]]
| pop14 = 1,200 {{loss}}<ref name="Ref_ae"/>
}}
[[Skeda:Дамыгъэ.png|parapamje|Simbol i familjes Çerkeze]]
'''Çerkezët''' gjithashtu të njohur me edonimin e tyre '''Adigje''' ([[Gjuhët çerkeze|Çerkezisht]]: Адыгэхэр, Adıgəxər; [[Gjuha ruse|Rusisht]]: Ады́ги, ''Adyg'') janë një [[Grupi etnik|grup etnik]] çerkez veriperëndimor vendas në [[Çerkezia|Çerkezi]], shumica e të cilëve u migruan në [[Turqi]] dhe [[Lindja e Mesme|Lindjen e Mesme]] (ku shumica e tyre jetojnë sot) gjatë [[Gjenocidi çerkez|gjenocidit çerkez]], pas [[Lufta Ruso-Çerkez|Luftës Ruso-Çerkeze]].<ref>{{cite web|title=International Circassian Association|url=http://mcha.kbsu.ru/english/m_hist_01E.htm.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035542/http://mcha.kbsu.ru/english/m_hist_01E.htm.html|archive-date=4 mars 2016|access-date=26 prill 2014|language=en}}</ref>
Në të kaluarën, çerkezët kryesisht flisnin [[Gjuhët çerkeze|gjuhët çerkeze]], me dy dialekte kryesore dhe nën-dialekte të shumta, por gjuha çerkeze është harruar kryesisht dhe sot vetëm afërsisht 20-40% e çerkezëve mund të flasin gjuhën e tyre, ndërsa shumica e çerkezëve flasin [[Gjuha turke|turqisht]], [[Gjuha ruse|rusisht]], [[Gjuha angleze|anglisht]], [[Gjuha arabe|arabisht]] dhe [[Gjuha hebraike|hebraisht]]. Shumica dërrmuese e çerkezëve janë [[Myslimanët|myslimanë]].<ref>{{cite web|url=http://sreda.org/arena|title=Главная страница проекта 'Арена' : Некоммерческая Исследовательская Служба СРЕДА|publisher=Sreda.org|access-date=20 gusht 2013|date=19 tetor 2012|language=ru}}</ref>
Historikisht, Çerkezia është ndarë nga administratat sovjetike dhe ruse në republikat e ditëve moderne të [[Adigjeja|Adigjesë]], [[Kabardino-Ballkaria|Kabardino-Ballkarisë]], [[Karaçaj-Çerkezia|Karaçaj-Çerkezisë]] dhe [[Krasnodar Krai]], si dhe në pjesët jugperëndimore të [[Stavropol Krai]] dhe [[Oblasti Rostov|Oblastit Rostov]]. Në përputhje me rrethanat, çerkezët ose adigjetë janë përcaktuar gjithashtu si më poshtë: ''Adigjetë'' në Adigje, ''Kabardianët'' në Kabardino-Ballkaria, ''Cherkess'' në Karaçaj-Çerkezi dhe ''Shapsug'' në Krasnodar Krai, edhe pse të katër janë në thelb të njëjtët njerëz. Sot, rreth 800,000 çerkezë mbeten në Çerkezinë historike ndërsa 4,500,000 jetojnë në mërgim.
[[Organizata e Përfaqësuar e Kombeve dhe Popujve]] vlerësoi në fillim të viteve 1990 se ka deri në 3.7 milion çerkezë në diasporë (në mbi 50 vende) jashtë republikave titullar çerkeze (që do të thotë se vetëm një në shtatë "çerkezë etnikë" jeton në atdheun e tyre ), dhe se, nga këta 3.7 milion, më shumë se 2 milion jetojnë në [[Turqi]], 300,000 në [[Levanti|Levant]] (kryesisht në [[Jordania|Jordaninë]] e sotme dhe [[Siria|Siri]]) si dhe [[Irak]]. Një shtesë prej 50,000 jeton në Evropën Perëndimore dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]].
== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Rusi]]
h6hhi5o2ujt1mpi5asor856v04wwayx
Diskutim:Alessandro Del Piero
1
306672
3059598
3059393
2026-10-25T23:47:30Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059598
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Alessandro Del Piero/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alessandro Del Piero]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059597 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260925053743/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0643_01_1996_0134_0038_8767284/ për lidhjen http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,31/articleid,0643_01_1996_0134_0038_8767284/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 00:47 (CET)
eshrfhvh0ccwfg6o0cjf7mp03u2531q
Diskutim:Çmimi Neustadt International për Letërsi
1
307086
3059548
3005032
2026-10-25T20:16:55Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059548
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi Neustadt International për Letërsi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260680 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131104005042/http://oudaily.com/news/2002/oct/18/colombian-given-literary-award/ për lidhjen http://oudaily.com/news/2002/oct/18/colombian-given-literary-award/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140303214752/http://www.worldliteraturetoday.org/2004-neustadt-prize-laureate-adam-zagajewski për lidhjen http://www.worldliteraturetoday.org/2004-neustadt-prize-laureate-adam-zagajewski.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131104004953/http://oudaily.com/news/2003/oct/27/polish-poet-awarded-2004-neustadt-prize/ për lidhjen http://oudaily.com/news/2003/oct/27/polish-poet-awarded-2004-neustadt-prize/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20131104091344/http://normantranscript.com/local/x518964750/Claribel-Alegr-a-wins-Neustadt-Prize për lidhjen http://normantranscript.com/local/x518964750/Claribel-Alegr-a-wins-Neustadt-Prize.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20131104091437/http://normantranscript.com/local/x546387600/Chinese-poet-awarded-Neustadt-Prize-at-OU për lidhjen http://normantranscript.com/local/x546387600/Chinese-poet-awarded-Neustadt-Prize-at-OU.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 08:37 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi Neustadt International për Letërsi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3005031 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304081156/http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10468615 për lidhjen http://www.nzherald.co.nz/entertainment/news/article.cfm?c_id=1501119&objectid=10468615.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 korrik 2026 04:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çmimi Neustadt International për Letërsi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059547 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210621234012/https://parsikhabar.net/books/rohinton-mistry-wins-neustadt-prize-2012/4548/ për lidhjen http://parsikhabar.net/books/rohinton-mistry-wins-neustadt-prize-2012/4548/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:16 (CET)
l5hvvuloawg5yaazjsfahl1j7j700co
Kërmijtë
0
308710
3059555
3054930
2026-10-25T21:09:15Z
Nigherboi
194934
/* */
3059555
wikitext
text/x-wiki
Mace
{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000"
|-
! style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000" |Gay<span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|lidhje=Template:Taxonomy/Gastropoda| e ]]</span>
|-
|Mbretëria: [[Kafshët|Animalia]]
|-
|Filumi: [[Butakët|Mollusca]]
|-
|Klasa: [[Gastropodët|Gastropoda]]
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000"
|}
[[Skeda:Epiphragma_einer_Weinbergschnecke.JPG|parapamje|''Helix pomatia'' strukur në guaskën e saj me një epifragmë gëlqerore]]
'''Kërmilli''' është emri i zakonshëm i përdorur më së shumti për [[butakët]] gastropodë pulmonatë të tokës. Gjithësesi, emri ''kërmill'' u ngjitet në përgjithësi pjesëtarëve të klasës Gastropoda me një guaskë spirale të përmasave që lejojnë futjen brenda të të gjithë trupit. Ndërsa fjala "kërmill" përdoret në kuptim të përgjithshëm, ajo përfshin jo vetëm kërmijtë e tokës, por edhe mijëra specie kërmijsh të ujërave të kripura dhe të ëmbla. Gastropodët që nuk kanë guaskë që nga lindja, ose kanë vetëm guaskë të brendshme, quhen ''ligavecë'', ndërsa kërmijtë e tokës që kanë një guaskë shumë të vogël (aq sa nuk futen dot brenda saj) quhen shpesh ''gjysmë-ligavecë''.
Kërmijtë kanë lidhje të konsiderueshme me njerëzit, duke përfshirë rolin e ushqimit, kafshës së dëmshme dhe mbartësit të sëmundjeve, për më tepër guaskat e tyre përdoren si zbukurime dhe integrohen në bizhuteri.<ref>{{Cite web|title=Snails used in Jewellery|url=https://favpng.com/png_view/snail-jewellery-brooch-earring-diamond-pin-png/Y7N2yJ0j|lang=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Kërmilli ka pasur gjithashtu një rëndësi kulturore, duke prirur të shoqërohej me letargji. Kërmilli është përdorur edhe si figuracion: dikush që nuk lëviz shpejt është "i ngadaltë si kërmilli". Kërmilli është i njëjtë ose i ngjashëm në formë me koklean.<ref>{{Cite magazine|url=https://physics.aps.org/story/v17/st8|title=Why the inner ear is snail shaped|magazine=Physical Review Focus|date=3 mars 2006|lang=en|volume=17|last1=Monroe|first1=Don|page=8}}</ref>
== Vështrim i përgjithshëm ==
[[File:SeaSnails.ogv|parapamje|Video kërmijsh (ndoshta ''Natica chemnitzi'' dhe ''Cerithium stercusmuscaram'') duke u ushqyer në fund të detit në Gjirin e Kalifornisë, Puerto Penjasko, [[Meksika|Meksikë]], 50 sek]]
[[File:Snail_Melc_melc_codobelc.ogv|parapamje|Video e një kërmilli pas shiut, 31 sek]]
Kërmijtë që [[Frymëmarrja e jashtme|marrin frymë]] duke përdorur [[Mushkëria|mushkëri]] u përkasin grupit Pulmonata. Sipas përkufizimit tradicional, grupi Pulmonata u konsiderua si polifiletik nga një studim molekular i Jörger ''et al.'', që daton në vitin 2010.<ref name="Jörger 20102">{{cite journal|last=Jörger|first=Katharina M.|author2=Stöger, Isabella|author3=Kano, Yasunori|author4=Fukuda, Hiroshi|author5=Knebelsberger, Thomas|author6=Schrödl, Michael|year=2010|lang=en|title=On the origin of Acochlidia and other enigmatic euthyneuran gastropods, with implications for the systematics of Heterobranchia|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=10|issue=1|page=323|doi=10.1186/1471-2148-10-323|pmc=3087543|pmid=20973994}}</ref> Por edhe kërmijtë me branshi formojnë një grup polifiletik; në fjalë të tjera, kërmijtë me mushkëri dhe kërmijtë me branshi përbëjnë një numër grupesh taksonomike që jo domosdoshmërisht janë gjenetikisht më të ngjashme me njëra-tjetrën sesa me disa grupe të tjera.
Kërmijtë me mushkëri dhe ata me branshi kanë ndryshuar kaq shumë gjatë kohës gjeologjike saqë disa specie me branshi mund të gjenden mbi tokë dhe specie të numërta me mushkëri mund të gjenden në ujëra të ëmbla. Madje edhe disa specie të pakta detare kanë mushkëri.
Kërmijtë mund të gjenden në një gamë të gjerë mjedisesh, duke përfshirë kanale, shkretëtira dhe funde abisale të deteve. Edhe pse kërmijtë e tokës mund të jenë më të njohur nga njerëzit, ata detarët përbëjnë pjesën më të madhe të specieve të kërmijve, me më shumë diversitet dhe me më shumë biomasë. Lloje të numërta kërmijsh mund të gjenden edhe në ujëra të ëmbla.
Shumica e kërmijve kanë me mijëra struktura mikroskopike në formë dhëmbësh të vendosura mbi një gjuhë në formë shiriti që quhet radulë. Radula ka rolin e një copëtuesi të ushqimit. Shumë kërmij janë barngrënës, hanë bimë ose gërryejnë alga prej sipërfaqeve me anë të radulës, megjithëse disa specie tokësore dhe detare janë gjithçkangrënëse ose mishngrënëse grabitqare. Kërmijtë nuk mund të përthithin pigmentet me ngjyrë kur ushqehen me letër ose karton, ndaj feçet e tyra marrin ngjyrën e ushqimit që hanë.<ref>{{cite web|date=26 nëntor 2013|title=Floor tiles made of coloured snail poo by Lieske Schreuder - design|url=https://www.dezeen.com/2013/11/26/tiles-made-from-snail-poo-by-lieske-schreuder/|lang=en|access-date=29 mars 2018}}</ref>
Shumë specie të gjinisë ''Achatina'' dhe gjinive të afërta janë të njohura si kërmij gjigantë afrikanë; disa rriten deri në 38 cm nga koka te bishti dhe peshojnë 1 kg.<ref name="Fredericks20102">{{cite book|last=Fredericks|first=Anthony D.|url=https://archive.org/details/howlongthingsliv0000fred/page/73|title=How Long Things Live & How They Live As Long As They Do|publisher=Stackpole Books|year=2010|isbn=978-081173622-0|lang=en|page=73|access-date=19 qershor 2012|url-access=registration}}</ref> Specia më e madhe ekzistuese e kërmillit detar është ''Syrinx aruanus''; [[guaska]] e tij arrin përmasa deri në 90 cm gjatësi dhe në tërësi kafsha me gjithë guaskë mund të peshojë deri në 18 kg. Së fundmi, kërmijtë më të vegjël tokësorë, angustopila dominikae, janë zbuluar në Kinë dhe arrijnë vetëm 0.86 mm gjatësi.<ref>{{Cite web|last=Hogenboom|first=Melissa|date=27 korrik 2020|title=The world's smallest snail has been discovered|url=http://www.bbc.com/earth/story/20150928-the-worlds-smallest-snail-discovered|website=BBC|lang=en}}</ref>
[[File:Snail_moving_on_ground.webm|parapamje|Kërmill duke lëvizur mbi dhe të lagësht]]
[[File:Snail_moving_across_leaves.webm|parapamje|Kërmill duke lëvizur mbi gjethe]]
Kërmilli ''lymnaea'' merr vendime vetëm me dy lloje neuronesh; njëri lloj vendos kur kërmilli ka uri dhe tjetri vendos nëse ka ushqim në rrethina.<ref>{{cite journal|last1=Crossley|first1=Michael|last2=Staras|first2=Kevin|last3=Kemenes|first3=György|date=3 qershor 2016|title=A two-neuron system for adaptive goal-directed decision-making in ''Lymnaea''|journal=Nature Communications|volume=7|page=11793|bibcode=2016NatCo...711793C|doi=10.1038/ncomms11793|pmc=4895806|pmid=27257106|lang=en}}</ref>
Gastropodi tokësor më i madh është kërmilli gjigant afrikan ''achatina achatina'', individi më i madh u regjistrua në dhjetor të vitit 1978, ishte 39.3 cm i gjatë nga turiri te bishti i shtrirë plotësisht, guaska ishte 27.3 cm e gjatë. Kërmilli peshonte saktësisht 900 g. I quajtur Xhi Xheronimo, ky kërmill i përkiste Kristofer Hadson (1955–79) nga Houv, Saseks i Jugut, MB dhe u gjet në Sierra Leone në qershor 1976.<ref>{{Cite web|title=Largest Snail|url=http://www.guinnessworldrecords.com/explore-records/animals?page=2|access-date=17 dhjetor 2016|website=Guinness World Records|lang=en}}</ref>
== Dieta ==
Kërmijtë ushqehen natën. Ata ushqehen kryesisht me lëndë organike në dekompozim. Dieta e tyre përfshin gjithashtu [[kërpudha]], likene, gjethe të gjelbra, krimba, njëqindkëmbësha, insekte, feçe kafshësh, kërma dhe ligavecë. Disa kërmij hanë edhe kërmij të tjerë.<ref name="google.co.in">{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Texas_Bug_Book/3V_w-6tA8hYC?hl=en&pg=PA144|title=Texas Bug Book: The Good, the Bad, and the Ugly - Page 144|date=shtator 2005|publisher=University of Texas Press|lang=en|isbn=978-029270937-9}}</ref>
== Ligavecët ==
[[Skeda:Slug_02.jpg|parapamje|Ligavec]]
Gastropodët që kanë mungesë të një guaske të dukshme quhen më shpesh ligavecë sesa kërmij.<ref>{{cite web|title=Slug vs Snail - Difference and Comparison - Diffen|url=https://www.diffen.com/difference/Slug_vs_Snail|lang=en|access-date=29 mars 2018}}</ref> Disa lloje ligavecësh kanë guaskë të kuqe, disa kanë një guaskë vestigjale të brendshme që shërben kryesisht si rezervë laktat kalciumi, kurse të tjerë nuk kanë guaskë fare. Përveç kësaj, nuk ka shumë ndryshime morfologjike midis ligavecëve dhe kërmijve. Por prapëseprapë, ka ndryshime të rëndësishme në lidhje me habitatin dhe sjelljen e tyre.
Një gjallesë pa guaskë është më e lëvizshme dhe e zhdërvjellë, kështu që edhe ligavecët e mëdhenj e kanë më të lehtë të kthejnë trupin nga ana tjetër kur janë në vende të ngushta, gjë e vështirë për një kërmill të së njëjtës madhësi. Ligavecët petëzohen dhe depërtojnë në vende të mbyllura si lëvoret e pemëve, pllakat e gurta, trungje ose copa druri përmbi dhe. Në strehë të tilla ata janë më pak në rrezik nga grabitqarët ose dehidratimi dhe shpesh bëhen vende të përshtatshme për të depozituar vezët e tyre.
Ligavecët si grup nuk janë monofiletik; nga pikëpamja shkencore, termi "ligavec" ka shumë pak rëndësi taksonomike. Reduktimi ose zhdukja e guaskës është shfaqur shumë herë në mënyrë të pavarur në shumë linja gastropodësh të ndryshëm. Speciet e shumëllojshme të gastropodëve të tokës dhe të detit me morfologji të ngjashme me ligavecët shfaqen edhe në grupe taksonomike më të larta të specieve me zhguall; kështu që llojet e ligavecëve nuk janë në përgjithësi të lidhura me njëra-tjetrën.
== Shfrytëzimi njerëzor ==
[[Skeda:Snail-wiki-120-Zachi-Evenor.jpg|parapamje|''Cornu aspersum'' – kërmilli i kopshtit]]
Kërmijtë e tokës janë të njohur si dëmtues agrikulture dhe kopshti, por disa specie gatuhen si ushqim dhe disa herë mbahen edhe si kafshë shtëpiake. Gjithashtu, jarga e tyre mund të përdoret në shumë produkte kozmetike për lëkurën.
=== Në bujqësi ===
Ka masa të shumta që fermerët dhe kopshtarët marrin për të zvogëluar dëmin e kërmijve te bimët bujqësore. Pesticidet tradicionale, vazhdojnë të përdoren, ashtu si edhe alternativa të tjera jo toksike, solucione me koncentrat hudhre ose pelini. Bakri është gjithashtu një repelent kërmijsh, rrjedhimisht një shirit bakri i rrotulluar rreth një kërcelli ose peme nuk do të lejonte që kërmijtë të ngjiteshin e të dëmtonin gjethet ose frutat. Pluhuri i lëvozhgave të vezevë mund të largojë kërmijtë nëse hidhet mbi dheun pranë bimës.<ref>Sanders, April. [http://homeguides.sfgate.com/egg-shells-stop-snails-eating-plants-87576.html "Do Egg Shells Help Stop Snails From Eating Plants?"] Home Guides | SF Gate. Accessed 01 July 2019.</ref>
Kërmilli i cunguar (''rumina decollata'') kap dhe ha kërmijtë e kopshteve dhe për këtë arye ndërfutet në platancione si një dezinfestues biologjik. Gjithësesi, kjo nuk është pa efekte negative, sepse kërmilli i cunguar është i gatshëm të sulmojë dhe të ushqehet edhe me lloje të tjera gastropodësh që mund të jenë të rëndësishëm për bimësinë e zonës
=== Si ushqim ===
[[Skeda:Cooked_snails.JPG|djathtas|parapamje|Kërmijë të pjekur francezë]]
Në kulinarinë franceze kërmijtë e ngrënshëm përdoren në gjellën ''Eskargo a la Burginjonë''. Mbarështimi i kërmijve për ushqim quhet helicikulturë. Për qëllime kultivimi, kërmijtë mbahen në një kafaz të errët me kashtë ose dru, rrethuar me rrjetë. Vreshtat e krasitur zakonisht përdoren për këtë qëllim. Gjatë periudhës së shirave kërmijtë dalin prej hibernimit dhe lëshojnë sasinë më të madhe të jargës mbi kashtën dhe drurin. Pastaj kërmijtë përgatiten për gatim. Konsistenca e tyre pas gatimit është e butë dhe kërkon përtypje.
Përveçse shijohet si ushqim aperitiv, specie të shumta kërmijsh toke përbëjnë një burim proteinash për shumë njerëz të komuniteteve të varfra në mbarë botën. Shumë kërmij toke janë të vlefshëm sepse ushqehen me mbetje bujqësore, të tilla si gjethet e rëna të plantacioneve të bananes. Në disa vende, kërmijtë gjigandë afrikanë prodhohen në mënyrë komerciale për ushqim.
Kërmijtë e tokës, të ujërave të ëmbla dhe të kripura hahen në shumë shtete. Në disa vende të botës, kërmijtë fërgohen. Për shembull, në Indonezi, fërgohen si qebab, një gjellë e njohur si sate kakul. Vezët e disa lloje kërmijsh hahen në një mënyrë të ngjashme me havjarin.
Në Bullgari, kërmijtë gatuhen tradicionalisht në furrë me oriz ose të fërguar në një tigan me vaj bimësh dhe pluhur të kuq piperke. Megjithatë, para se të përdoren për gjellëra të tilla, ata zihen tërësisht në ujë të ngrohtë (për rreth 90 min) dhe u hiqen guaskat me dorë. Dy speciet që zakonisht përdoren si ushqim në vend janë ''helix lucorum'' dhe ''helix pomatia''.
==== Si ushqim në kohë zie ====
Kërmijtë dhe ligavecët nuk para hahen, por në disa zona të veçanta kanë shërbyer si ushqim zie në periudha të ndryshme. Një historik në Skoci që u hodh në letër në vitet 1800 përmban një përshkrim të llojeve të ndryshme të kërmijve dhe shrytëzimit të tyre si ushqim në kohëra murtaje.<ref>{{cite book|last=Chambers|first=Robert|publisher=W. & R. Chambers|year=1858|url=https://archive.org/details/domesticannalsof02chamiala|title=Domestic annals of Scotland, from the reformation to the revolution|lang=en}} (gjithashtu i cituar [http://www.electricscotland.com/history/domestic/vol2ch2c.htm këtu].</ref>
== Sëmundje parazitare ==
Kërmijtë mund të jenë të prekur nga sëmundje si skistomiaza, angjostrongjiliaza, fasholopsiaza, opistorkiaza, fasholiaza, paragonimiaza dhe klonorkiaza, të cilat u ngjiten edhe njerëzve.
== Prania në kulturë ==
[[Skeda:Mochesnail.jpg|parapamje|Kërmij toke (''Scutalus'' sp.) në një qyp Moçe, viti 200 pas Krishtit, Koleksioni i Muzeut Larko, [[Lima]], Peru]]
=== Simbolizmi ===
Për shkak të ngathtësisë së tij, kërmilli ka qenë prej kohësh një simbol i përtacisë. Në kulturën e krishterë, është përdorur si simbol i mëkatit vdekjeprurës të përtacisë.<ref name="deVries762">{{cite book|last=de Vries|first=Ad|url=https://archive.org/details/dictionaryofsymb0000vrie/page/430|title=Dictionary of Symbols and Imagery|publisher=North-Holland Publishing Company|year=1976|isbn=978-0-7204-8021-4|lang=en|location=Amsterdam|page=430}}</ref><ref>{{cite book|last=Tresidder|first=Jack|url=https://books.google.com/books?id=tlVsHBc443gC|title=Symbols and Their Meanings|publisher=Barnes & Noble|year=2006|lang=en|isbn=978-0-7607-8164-7|location=Nju jork|page=41}}</ref> Psalmet<ref>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalms+58:8&version=! 58:8]</ref> përdorin jargën e kërmillit si një ndëshkim metaforik. Në mitologjinë maja, kërmilli paraqet dëshirën seksuale, e cila personifikohet me hyjninë Uajeb.<ref>Susan Milbrath, Star Gods of the Maya: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars, University of Texas Press, 01/01/2010</ref>
=== Falli dhe përdorime të tjera fetare ===
Kërmijtë ishin gjerësisht të njohur dhe të përdorur në shtirjen e fallit. Poeti grek Hesiodi shkroi se kërmijtë shënonin kohën e korrjes duke u ngjitur në kërcej, zoti i hënës aztek Tekiztekatël mbante një guaskë kërmilli mbi kurriz. Kjo simbolizonte rilindjen; zakoni i kërmillit për të hyrë dhe dalë nga zhgualli ishte analogji për hënën.<ref name="Cooper922">{{cite book|last=Cooper|first=J. C.|title=Symbolic and Mythological Animals|url=https://archive.org/details/symbolicmytholog0000coop|publisher=Aquarian Press|year=1992|lang=en|isbn=978-1-85538-118-6|location=Londër|page=[https://archive.org/details/symbolicmytholog0000coop/page/213 213]}}</ref>
=== Shigjetat e dashurisë dhe Kupidi ===
[[Skeda:Monachoides_vicinus_dart_lateral.jpg|parapamje|240x240px|Përdorimi i shigjetave të dashurisë nga kërmilli tokësor ''Monachoides vicinus'' është një formë e seleksionimit seksual]]
Profesori Ronald Çeiz i Universitetit MekGill në Montreal ka sugjeruar se miti i lashtë i shigjetave të Kupidit mund të jetë bazuar mbi një vështrim të sjelljes analoge të kërmillit të tokës Cornu aspersum.<ref>{{cite web|last=Mayell|first=Hillary|date=13 shkurt 2004|title=Lovebirds and Love Darts: The Wild World of Mating|publisher=[[National Geographic Society]]|lang=en|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040213_lovebirds_2.html|access-date=21 shkurt 2010|work=news.national-geographic.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20060109000756/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040213_lovebirds_2.html|archive-date=9 janar 2006|url-status=dead}}</ref>
=== Metaforë ===
Në shkrime mesjetare dhe rilindase kërmijtë shfaqen si figura qesharake meqënëse ka ngjashmëri midis parzmores së kalorësit dhe guaskës së kërmillit.<ref>Monge-Nájera, J. (2019). Pulmonate snails as marginalia in medieval and Renaissance manuscripts: a review of hypotheses. Darwin In Memoriam: History of Science. BLOG RPT.https://revistas.ucr.ac.cr/index.php/rbt/article/view/38872</ref>
=== Në mitologjinë indoneziane ===
'''Keong Emas''' (xhavanisht dhe indonezisht për '''Kërmill i Artë)''' është një rrëfim popullor xhavanez mbi një princeshë të transformuar dhe të burgosur në një guaskë të artë kërmilli. Rrëfimi është pjesë e ciklit popullor xhavanez Panxhi që tregon ngjarjet e princit Panxhi Asmoro Bangun (i njohur gjithashtu si Raden Inu Kertapati) dhe bashkëshortes së tij, princeshën Deui Sekartaji (e njohur edhe si Deui Çandra Kirana).
=== Tekstile ===
Lloje të veçanta kërmijsh, në veçanti familja Muricidae, prodhojnë një sekrecion që vepron si bojë e fortë natyrale. Në lashtësi, ngjyra e purpurt përftohej në këtë mënyrë ashtu si ngjyrat lejla dhe blu.<ref>{{cite journal|last=Ziderman|first=I. I.|year=1986|title=Purple dye made from shellfish in antiquity|journal=Review of Progress in Coloration|volume=16|pages=46–52|doi=10.1111/j.1478-4408.1986.tb03743.x|lang=en|issn=1472-3581}}</ref><ref>{{cite journal|last=Biggam|first=Carole P.|date=mars 2006|title=Whelks and purple dye in Anglo-Saxon England|url=http://triton.anu.edu.au/MalacGp09.pdf|journal=The Archeo+Malacology Group Newsletter|issue=9|lang=en|access-date=23 nëntor 2021|archive-date=19 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219060429/http://triton.anu.edu.au/MalacGp09.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last=Moorey|first=Peter|publisher=Eisenbrauns|year=1999|lang=en|url=https://archive.org/details/ancientmesopotam00moor/page/n81|title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence|isbn=978-1-57506-042-2|location=Winona Lake, Indiana|page=138|url-access=limited}}</ref> Vështirësia ekstreme e nxjerrjes së këtij sekrecioni e limitoi përdorimin e tij për më të pasurit. Bojra të tilla bënë që nuancat e vjollcës dhe blusë të sugjeronin fisnikërinë dhe pasurinë.
== Si kafshë shtëpiake ==
Prej kohësh, kërmijtë janë mbajtur si kafshë shtëpiake. Ka shumë kërmij të famshëm si Lefti (i lindur Xheremi) ashtu si personazhe imagjinare, Geri dhe kërmilli Brajan.<ref>{{Cite web|title=BBC Radio 3 - Slow Radio - Seven of the world's most famous snails|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/J1y1vyNcTlCsfp7CmQTz03/seven-of-the-worlds-most-famous-snails|access-date=14 shkurt 2020|website=BBC|language=en-GB}}</ref>
== Shiko gjithashtu ==
* [[gastropodët]]
* [[Butakët]]
== Referime ==
{{Reflist}}
== Linqe te jashtme ==
* [http://www.snail-world.com/ Introduction to Snails], Infoqis Publishing, Co.
[[Kategoria:Kafshë]]
gxpsv8bhgzep8xtto5m7nq354mr8c76
3059581
3059555
2026-10-25T22:55:00Z
Fallbackintoreality
102113
Refuzoi ndryshimin e fundit të tekstit (nga [[Speciale:Kontributet/Nigherboi|Nigherboi]]) dhe riktheu versionin 3054930 nga InternetArchiveBot: vandalizëm
3059581
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%"
! style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000" |Kërmijtë
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000"
|-
! style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000" |Klasifikimi shkencor <span class="plainlinks" style="font-size:smaller; float:right; padding-right:0.4em; margin-left:-3em;">[[File:Red_Pencil_Icon.png|lidhje=Template:Taxonomy/Gastropoda| e ]]</span>
|-
|Mbretëria: [[Kafshët|Animalia]]
|-
|Filumi: [[Butakët|Mollusca]]
|-
|Klasa: [[Gastropodët|Gastropoda]]
|- style="text-align: center; background-color: rgb(235,235,210);color:#000"
|}
[[Skeda:Epiphragma_einer_Weinbergschnecke.JPG|parapamje|''Helix pomatia'' strukur në guaskën e saj me një epifragmë gëlqerore]]
'''Kërmilli''' është emri i zakonshëm i përdorur më së shumti për [[butakët]] gastropodë pulmonatë të tokës. Gjithësesi, emri ''kërmill'' u ngjitet në përgjithësi pjesëtarëve të klasës Gastropoda me një guaskë spirale të përmasave që lejojnë futjen brenda të të gjithë trupit. Ndërsa fjala "kërmill" përdoret në kuptim të përgjithshëm, ajo përfshin jo vetëm kërmijtë e tokës, por edhe mijëra specie kërmijsh të ujërave të kripura dhe të ëmbla. Gastropodët që nuk kanë guaskë që nga lindja, ose kanë vetëm guaskë të brendshme, quhen ''ligavecë'', ndërsa kërmijtë e tokës që kanë një guaskë shumë të vogël (aq sa nuk futen dot brenda saj) quhen shpesh ''gjysmë-ligavecë''.
Kërmijtë kanë lidhje të konsiderueshme me njerëzit, duke përfshirë rolin e ushqimit, kafshës së dëmshme dhe mbartësit të sëmundjeve, për më tepër guaskat e tyre përdoren si zbukurime dhe integrohen në bizhuteri.<ref>{{Cite web|title=Snails used in Jewellery|url=https://favpng.com/png_view/snail-jewellery-brooch-earring-diamond-pin-png/Y7N2yJ0j|lang=en}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> Kërmilli ka pasur gjithashtu një rëndësi kulturore, duke prirur të shoqërohej me letargji. Kërmilli është përdorur edhe si figuracion: dikush që nuk lëviz shpejt është "i ngadaltë si kërmilli". Kërmilli është i njëjtë ose i ngjashëm në formë me koklean.<ref>{{Cite magazine|url=https://physics.aps.org/story/v17/st8|title=Why the inner ear is snail shaped|magazine=Physical Review Focus|date=3 mars 2006|lang=en|volume=17|last1=Monroe|first1=Don|page=8}}</ref>
== Vështrim i përgjithshëm ==
[[File:SeaSnails.ogv|parapamje|Video kërmijsh (ndoshta ''Natica chemnitzi'' dhe ''Cerithium stercusmuscaram'') duke u ushqyer në fund të detit në Gjirin e Kalifornisë, Puerto Penjasko, [[Meksika|Meksikë]], 50 sek]]
[[File:Snail_Melc_melc_codobelc.ogv|parapamje|Video e një kërmilli pas shiut, 31 sek]]
Kërmijtë që [[Frymëmarrja e jashtme|marrin frymë]] duke përdorur [[Mushkëria|mushkëri]] u përkasin grupit Pulmonata. Sipas përkufizimit tradicional, grupi Pulmonata u konsiderua si polifiletik nga një studim molekular i Jörger ''et al.'', që daton në vitin 2010.<ref name="Jörger 20102">{{cite journal|last=Jörger|first=Katharina M.|author2=Stöger, Isabella|author3=Kano, Yasunori|author4=Fukuda, Hiroshi|author5=Knebelsberger, Thomas|author6=Schrödl, Michael|year=2010|lang=en|title=On the origin of Acochlidia and other enigmatic euthyneuran gastropods, with implications for the systematics of Heterobranchia|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=10|issue=1|page=323|doi=10.1186/1471-2148-10-323|pmc=3087543|pmid=20973994}}</ref> Por edhe kërmijtë me branshi formojnë një grup polifiletik; në fjalë të tjera, kërmijtë me mushkëri dhe kërmijtë me branshi përbëjnë një numër grupesh taksonomike që jo domosdoshmërisht janë gjenetikisht më të ngjashme me njëra-tjetrën sesa me disa grupe të tjera.
Kërmijtë me mushkëri dhe ata me branshi kanë ndryshuar kaq shumë gjatë kohës gjeologjike saqë disa specie me branshi mund të gjenden mbi tokë dhe specie të numërta me mushkëri mund të gjenden në ujëra të ëmbla. Madje edhe disa specie të pakta detare kanë mushkëri.
Kërmijtë mund të gjenden në një gamë të gjerë mjedisesh, duke përfshirë kanale, shkretëtira dhe funde abisale të deteve. Edhe pse kërmijtë e tokës mund të jenë më të njohur nga njerëzit, ata detarët përbëjnë pjesën më të madhe të specieve të kërmijve, me më shumë diversitet dhe me më shumë biomasë. Lloje të numërta kërmijsh mund të gjenden edhe në ujëra të ëmbla.
Shumica e kërmijve kanë me mijëra struktura mikroskopike në formë dhëmbësh të vendosura mbi një gjuhë në formë shiriti që quhet radulë. Radula ka rolin e një copëtuesi të ushqimit. Shumë kërmij janë barngrënës, hanë bimë ose gërryejnë alga prej sipërfaqeve me anë të radulës, megjithëse disa specie tokësore dhe detare janë gjithçkangrënëse ose mishngrënëse grabitqare. Kërmijtë nuk mund të përthithin pigmentet me ngjyrë kur ushqehen me letër ose karton, ndaj feçet e tyra marrin ngjyrën e ushqimit që hanë.<ref>{{cite web|date=26 nëntor 2013|title=Floor tiles made of coloured snail poo by Lieske Schreuder - design|url=https://www.dezeen.com/2013/11/26/tiles-made-from-snail-poo-by-lieske-schreuder/|lang=en|access-date=29 mars 2018}}</ref>
Shumë specie të gjinisë ''Achatina'' dhe gjinive të afërta janë të njohura si kërmij gjigantë afrikanë; disa rriten deri në 38 cm nga koka te bishti dhe peshojnë 1 kg.<ref name="Fredericks20102">{{cite book|last=Fredericks|first=Anthony D.|url=https://archive.org/details/howlongthingsliv0000fred/page/73|title=How Long Things Live & How They Live As Long As They Do|publisher=Stackpole Books|year=2010|isbn=978-081173622-0|lang=en|page=73|access-date=19 qershor 2012|url-access=registration}}</ref> Specia më e madhe ekzistuese e kërmillit detar është ''Syrinx aruanus''; [[guaska]] e tij arrin përmasa deri në 90 cm gjatësi dhe në tërësi kafsha me gjithë guaskë mund të peshojë deri në 18 kg. Së fundmi, kërmijtë më të vegjël tokësorë, angustopila dominikae, janë zbuluar në Kinë dhe arrijnë vetëm 0.86 mm gjatësi.<ref>{{Cite web|last=Hogenboom|first=Melissa|date=27 korrik 2020|title=The world's smallest snail has been discovered|url=http://www.bbc.com/earth/story/20150928-the-worlds-smallest-snail-discovered|website=BBC|lang=en}}</ref>
[[File:Snail_moving_on_ground.webm|parapamje|Kërmill duke lëvizur mbi dhe të lagësht]]
[[File:Snail_moving_across_leaves.webm|parapamje|Kërmill duke lëvizur mbi gjethe]]
Kërmilli ''lymnaea'' merr vendime vetëm me dy lloje neuronesh; njëri lloj vendos kur kërmilli ka uri dhe tjetri vendos nëse ka ushqim në rrethina.<ref>{{cite journal|last1=Crossley|first1=Michael|last2=Staras|first2=Kevin|last3=Kemenes|first3=György|date=3 qershor 2016|title=A two-neuron system for adaptive goal-directed decision-making in ''Lymnaea''|journal=Nature Communications|volume=7|page=11793|bibcode=2016NatCo...711793C|doi=10.1038/ncomms11793|pmc=4895806|pmid=27257106|lang=en}}</ref>
Gastropodi tokësor më i madh është kërmilli gjigant afrikan ''achatina achatina'', individi më i madh u regjistrua në dhjetor të vitit 1978, ishte 39.3 cm i gjatë nga turiri te bishti i shtrirë plotësisht, guaska ishte 27.3 cm e gjatë. Kërmilli peshonte saktësisht 900 g. I quajtur Xhi Xheronimo, ky kërmill i përkiste Kristofer Hadson (1955–79) nga Houv, Saseks i Jugut, MB dhe u gjet në Sierra Leone në qershor 1976.<ref>{{Cite web|title=Largest Snail|url=http://www.guinnessworldrecords.com/explore-records/animals?page=2|access-date=17 dhjetor 2016|website=Guinness World Records|lang=en}}</ref>
== Dieta ==
Kërmijtë ushqehen natën. Ata ushqehen kryesisht me lëndë organike në dekompozim. Dieta e tyre përfshin gjithashtu [[kërpudha]], likene, gjethe të gjelbra, krimba, njëqindkëmbësha, insekte, feçe kafshësh, kërma dhe ligavecë. Disa kërmij hanë edhe kërmij të tjerë.<ref name="google.co.in">{{Cite book|url=https://www.google.co.in/books/edition/Texas_Bug_Book/3V_w-6tA8hYC?hl=en&pg=PA144|title=Texas Bug Book: The Good, the Bad, and the Ugly - Page 144|date=shtator 2005|publisher=University of Texas Press|lang=en|isbn=978-029270937-9}}</ref>
== Ligavecët ==
[[Skeda:Slug_02.jpg|parapamje|Ligavec]]
Gastropodët që kanë mungesë të një guaske të dukshme quhen më shpesh ligavecë sesa kërmij.<ref>{{cite web|title=Slug vs Snail - Difference and Comparison - Diffen|url=https://www.diffen.com/difference/Slug_vs_Snail|lang=en|access-date=29 mars 2018}}</ref> Disa lloje ligavecësh kanë guaskë të kuqe, disa kanë një guaskë vestigjale të brendshme që shërben kryesisht si rezervë laktat kalciumi, kurse të tjerë nuk kanë guaskë fare. Përveç kësaj, nuk ka shumë ndryshime morfologjike midis ligavecëve dhe kërmijve. Por prapëseprapë, ka ndryshime të rëndësishme në lidhje me habitatin dhe sjelljen e tyre.
Një gjallesë pa guaskë është më e lëvizshme dhe e zhdërvjellë, kështu që edhe ligavecët e mëdhenj e kanë më të lehtë të kthejnë trupin nga ana tjetër kur janë në vende të ngushta, gjë e vështirë për një kërmill të së njëjtës madhësi. Ligavecët petëzohen dhe depërtojnë në vende të mbyllura si lëvoret e pemëve, pllakat e gurta, trungje ose copa druri përmbi dhe. Në strehë të tilla ata janë më pak në rrezik nga grabitqarët ose dehidratimi dhe shpesh bëhen vende të përshtatshme për të depozituar vezët e tyre.
Ligavecët si grup nuk janë monofiletik; nga pikëpamja shkencore, termi "ligavec" ka shumë pak rëndësi taksonomike. Reduktimi ose zhdukja e guaskës është shfaqur shumë herë në mënyrë të pavarur në shumë linja gastropodësh të ndryshëm. Speciet e shumëllojshme të gastropodëve të tokës dhe të detit me morfologji të ngjashme me ligavecët shfaqen edhe në grupe taksonomike më të larta të specieve me zhguall; kështu që llojet e ligavecëve nuk janë në përgjithësi të lidhura me njëra-tjetrën.
== Shfrytëzimi njerëzor ==
[[Skeda:Snail-wiki-120-Zachi-Evenor.jpg|parapamje|''Cornu aspersum'' – kërmilli i kopshtit]]
Kërmijtë e tokës janë të njohur si dëmtues agrikulture dhe kopshti, por disa specie gatuhen si ushqim dhe disa herë mbahen edhe si kafshë shtëpiake. Gjithashtu, jarga e tyre mund të përdoret në shumë produkte kozmetike për lëkurën.
=== Në bujqësi ===
Ka masa të shumta që fermerët dhe kopshtarët marrin për të zvogëluar dëmin e kërmijve te bimët bujqësore. Pesticidet tradicionale, vazhdojnë të përdoren, ashtu si edhe alternativa të tjera jo toksike, solucione me koncentrat hudhre ose pelini. Bakri është gjithashtu një repelent kërmijsh, rrjedhimisht një shirit bakri i rrotulluar rreth një kërcelli ose peme nuk do të lejonte që kërmijtë të ngjiteshin e të dëmtonin gjethet ose frutat. Pluhuri i lëvozhgave të vezevë mund të largojë kërmijtë nëse hidhet mbi dheun pranë bimës.<ref>Sanders, April. [http://homeguides.sfgate.com/egg-shells-stop-snails-eating-plants-87576.html "Do Egg Shells Help Stop Snails From Eating Plants?"] Home Guides | SF Gate. Accessed 01 July 2019.</ref>
Kërmilli i cunguar (''rumina decollata'') kap dhe ha kërmijtë e kopshteve dhe për këtë arye ndërfutet në platancione si një dezinfestues biologjik. Gjithësesi, kjo nuk është pa efekte negative, sepse kërmilli i cunguar është i gatshëm të sulmojë dhe të ushqehet edhe me lloje të tjera gastropodësh që mund të jenë të rëndësishëm për bimësinë e zonës
=== Si ushqim ===
[[Skeda:Cooked_snails.JPG|djathtas|parapamje|Kërmijë të pjekur francezë]]
Në kulinarinë franceze kërmijtë e ngrënshëm përdoren në gjellën ''Eskargo a la Burginjonë''. Mbarështimi i kërmijve për ushqim quhet helicikulturë. Për qëllime kultivimi, kërmijtë mbahen në një kafaz të errët me kashtë ose dru, rrethuar me rrjetë. Vreshtat e krasitur zakonisht përdoren për këtë qëllim. Gjatë periudhës së shirave kërmijtë dalin prej hibernimit dhe lëshojnë sasinë më të madhe të jargës mbi kashtën dhe drurin. Pastaj kërmijtë përgatiten për gatim. Konsistenca e tyre pas gatimit është e butë dhe kërkon përtypje.
Përveçse shijohet si ushqim aperitiv, specie të shumta kërmijsh toke përbëjnë një burim proteinash për shumë njerëz të komuniteteve të varfra në mbarë botën. Shumë kërmij toke janë të vlefshëm sepse ushqehen me mbetje bujqësore, të tilla si gjethet e rëna të plantacioneve të bananes. Në disa vende, kërmijtë gjigandë afrikanë prodhohen në mënyrë komerciale për ushqim.
Kërmijtë e tokës, të ujërave të ëmbla dhe të kripura hahen në shumë shtete. Në disa vende të botës, kërmijtë fërgohen. Për shembull, në Indonezi, fërgohen si qebab, një gjellë e njohur si sate kakul. Vezët e disa lloje kërmijsh hahen në një mënyrë të ngjashme me havjarin.
Në Bullgari, kërmijtë gatuhen tradicionalisht në furrë me oriz ose të fërguar në një tigan me vaj bimësh dhe pluhur të kuq piperke. Megjithatë, para se të përdoren për gjellëra të tilla, ata zihen tërësisht në ujë të ngrohtë (për rreth 90 min) dhe u hiqen guaskat me dorë. Dy speciet që zakonisht përdoren si ushqim në vend janë ''helix lucorum'' dhe ''helix pomatia''.
==== Si ushqim në kohë zie ====
Kërmijtë dhe ligavecët nuk para hahen, por në disa zona të veçanta kanë shërbyer si ushqim zie në periudha të ndryshme. Një historik në Skoci që u hodh në letër në vitet 1800 përmban një përshkrim të llojeve të ndryshme të kërmijve dhe shrytëzimit të tyre si ushqim në kohëra murtaje.<ref>{{cite book|last=Chambers|first=Robert|publisher=W. & R. Chambers|year=1858|url=https://archive.org/details/domesticannalsof02chamiala|title=Domestic annals of Scotland, from the reformation to the revolution|lang=en}} (gjithashtu i cituar [http://www.electricscotland.com/history/domestic/vol2ch2c.htm këtu].</ref>
== Sëmundje parazitare ==
Kërmijtë mund të jenë të prekur nga sëmundje si skistomiaza, angjostrongjiliaza, fasholopsiaza, opistorkiaza, fasholiaza, paragonimiaza dhe klonorkiaza, të cilat u ngjiten edhe njerëzve.
== Prania në kulturë ==
[[Skeda:Mochesnail.jpg|parapamje|Kërmij toke (''Scutalus'' sp.) në një qyp Moçe, viti 200 pas Krishtit, Koleksioni i Muzeut Larko, [[Lima]], Peru]]
=== Simbolizmi ===
Për shkak të ngathtësisë së tij, kërmilli ka qenë prej kohësh një simbol i përtacisë. Në kulturën e krishterë, është përdorur si simbol i mëkatit vdekjeprurës të përtacisë.<ref name="deVries762">{{cite book|last=de Vries|first=Ad|url=https://archive.org/details/dictionaryofsymb0000vrie/page/430|title=Dictionary of Symbols and Imagery|publisher=North-Holland Publishing Company|year=1976|isbn=978-0-7204-8021-4|lang=en|location=Amsterdam|page=430}}</ref><ref>{{cite book|last=Tresidder|first=Jack|url=https://books.google.com/books?id=tlVsHBc443gC|title=Symbols and Their Meanings|publisher=Barnes & Noble|year=2006|lang=en|isbn=978-0-7607-8164-7|location=Nju jork|page=41}}</ref> Psalmet<ref>[https://www.biblegateway.com/passage/?search=Psalms+58:8&version=! 58:8]</ref> përdorin jargën e kërmillit si një ndëshkim metaforik. Në mitologjinë maja, kërmilli paraqet dëshirën seksuale, e cila personifikohet me hyjninë Uajeb.<ref>Susan Milbrath, Star Gods of the Maya: Astronomy in Art, Folklore, and Calendars, University of Texas Press, 01/01/2010</ref>
=== Falli dhe përdorime të tjera fetare ===
Kërmijtë ishin gjerësisht të njohur dhe të përdorur në shtirjen e fallit. Poeti grek Hesiodi shkroi se kërmijtë shënonin kohën e korrjes duke u ngjitur në kërcej, zoti i hënës aztek Tekiztekatël mbante një guaskë kërmilli mbi kurriz. Kjo simbolizonte rilindjen; zakoni i kërmillit për të hyrë dhe dalë nga zhgualli ishte analogji për hënën.<ref name="Cooper922">{{cite book|last=Cooper|first=J. C.|title=Symbolic and Mythological Animals|url=https://archive.org/details/symbolicmytholog0000coop|publisher=Aquarian Press|year=1992|lang=en|isbn=978-1-85538-118-6|location=Londër|page=[https://archive.org/details/symbolicmytholog0000coop/page/213 213]}}</ref>
=== Shigjetat e dashurisë dhe Kupidi ===
[[Skeda:Monachoides_vicinus_dart_lateral.jpg|parapamje|240x240px|Përdorimi i shigjetave të dashurisë nga kërmilli tokësor ''Monachoides vicinus'' është një formë e seleksionimit seksual]]
Profesori Ronald Çeiz i Universitetit MekGill në Montreal ka sugjeruar se miti i lashtë i shigjetave të Kupidit mund të jetë bazuar mbi një vështrim të sjelljes analoge të kërmillit të tokës Cornu aspersum.<ref>{{cite web|last=Mayell|first=Hillary|date=13 shkurt 2004|title=Lovebirds and Love Darts: The Wild World of Mating|publisher=[[National Geographic Society]]|lang=en|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040213_lovebirds_2.html|access-date=21 shkurt 2010|work=news.national-geographic.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20060109000756/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/02/0212_040213_lovebirds_2.html|archive-date=9 janar 2006|url-status=dead}}</ref>
=== Metaforë ===
Në shkrime mesjetare dhe rilindase kërmijtë shfaqen si figura qesharake meqënëse ka ngjashmëri midis parzmores së kalorësit dhe guaskës së kërmillit.<ref>Monge-Nájera, J. (2019). Pulmonate snails as marginalia in medieval and Renaissance manuscripts: a review of hypotheses. Darwin In Memoriam: History of Science. BLOG RPT.https://revistas.ucr.ac.cr/index.php/rbt/article/view/38872</ref>
=== Në mitologjinë indoneziane ===
'''Keong Emas''' (xhavanisht dhe indonezisht për '''Kërmill i Artë)''' është një rrëfim popullor xhavanez mbi një princeshë të transformuar dhe të burgosur në një guaskë të artë kërmilli. Rrëfimi është pjesë e ciklit popullor xhavanez Panxhi që tregon ngjarjet e princit Panxhi Asmoro Bangun (i njohur gjithashtu si Raden Inu Kertapati) dhe bashkëshortes së tij, princeshën Deui Sekartaji (e njohur edhe si Deui Çandra Kirana).
=== Tekstile ===
Lloje të veçanta kërmijsh, në veçanti familja Muricidae, prodhojnë një sekrecion që vepron si bojë e fortë natyrale. Në lashtësi, ngjyra e purpurt përftohej në këtë mënyrë ashtu si ngjyrat lejla dhe blu.<ref>{{cite journal|last=Ziderman|first=I. I.|year=1986|title=Purple dye made from shellfish in antiquity|journal=Review of Progress in Coloration|volume=16|pages=46–52|doi=10.1111/j.1478-4408.1986.tb03743.x|lang=en|issn=1472-3581}}</ref><ref>{{cite journal|last=Biggam|first=Carole P.|date=mars 2006|title=Whelks and purple dye in Anglo-Saxon England|url=http://triton.anu.edu.au/MalacGp09.pdf|journal=The Archeo+Malacology Group Newsletter|issue=9|lang=en|access-date=23 nëntor 2021|archive-date=19 shkurt 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110219060429/http://triton.anu.edu.au/MalacGp09.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|last=Moorey|first=Peter|publisher=Eisenbrauns|year=1999|lang=en|url=https://archive.org/details/ancientmesopotam00moor/page/n81|title=Ancient Mesopotamian Materials and Industries: The Archaeological Evidence|isbn=978-1-57506-042-2|location=Winona Lake, Indiana|page=138|url-access=limited}}</ref> Vështirësia ekstreme e nxjerrjes së këtij sekrecioni e limitoi përdorimin e tij për më të pasurit. Bojra të tilla bënë që nuancat e vjollcës dhe blusë të sugjeronin fisnikërinë dhe pasurinë.
== Si kafshë shtëpiake ==
Prej kohësh, kërmijtë janë mbajtur si kafshë shtëpiake. Ka shumë kërmij të famshëm si Lefti (i lindur Xheremi) ashtu si personazhe imagjinare, Geri dhe kërmilli Brajan.<ref>{{Cite web|title=BBC Radio 3 - Slow Radio - Seven of the world's most famous snails|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/J1y1vyNcTlCsfp7CmQTz03/seven-of-the-worlds-most-famous-snails|access-date=14 shkurt 2020|website=BBC|language=en-GB}}</ref>
== Shiko gjithashtu ==
* [[gastropodët]]
* [[Butakët]]
== Referime ==
{{Reflist}}
== Linqe te jashtme ==
* [http://www.snail-world.com/ Introduction to Snails], Infoqis Publishing, Co.
[[Kategoria:Kafshë]]
7wzxc633jficmtbznk48v34a1qw107s
Adriana Bejko
0
312922
3059557
2861353
2026-10-25T21:57:08Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059557
wikitext
text/x-wiki
'''Dr. Fishta –Bejko''' ka lindur nё qytetin e Shkodrёs. Ajo eshte ne profesion mesuese e Gjuhes Shqipe dhe e Gjuhes se huaj.
== Jetëshkrimi ==
ka kryer shkollen 8-vjecare po nё qytetin e Shkodrёs. Nё vitin 1968, pasi mbaron shkollёn 8-vjecare “Ndoc Mazi”, fillon studimet nё Shkollёn e Gjuhёve te Huaja nё Tiranё dhe mё vonё nё Fakultetin e Filologjise, dega Anglisht. Gjatё gjithё jetёs sё saj si studente, ajo jo vetёm ishte njё nxёnёse e shkёlqyer, por tregoi edhe aftesi tё mahnishtme si drejtuese dhe udheheqёse aktivitetesh shkollore dhe jashtё-shkollore.
== Edukimi Kualifikime ==
Bachelor of Arts (Honours) - Universiteti i Tiranes, Albania 1975 Dega: English Language and Literature
Bachelor of Education (Honours) – Universiteti i Tiranes, Albania 1976
TEFL Certification – Bell College, Saffron Walden, England 1993
Ne vitin 2007 mbron titullin Doctor i Shkencave Pedagogjik
Ne 1997, mbron Master Degree
1994-2006.- Fusha e Studimit: Educational Contexts & Brain Based Learning Disertacioni: A LEAP of Faith: Transforming English Language Learning at a Canadian University 1994-2006.
2007- Grade Shkencore Doctor of Education - University of Calgary, Alberta, Canada 2007
Profesoreshe e asociuar ne Universitetin e Calgary.
== Veprimtaria profesionale ne Shqiperi ==
Mesuese Anglishtje, Shkolla “Demir Gashi” Peshkopi 1975-1976
Mesuese Anglishtje, “Shkolla e Gjuheve te Huaja”, Tirane 1976-1977
Mesuese Anglishtje Shkolla “Cajupi” Tirane 1977-1978
Mesuese Anglishtje Shkolla “Qemal Stafa”, Tirane 1978- 1991
Inspektore, Drejtoria Arsimore, Tirane 1991-1994
Ne periudhen 1990-1994, Dr. Fishta-Bejko punon si inspektore arsimi ne Drejtorine Arsimore te Tiranes. Gjate asaj kohe ajo eshte shume active si perfaqesuese e Shqiperise prane Keshillit Britanik dhe Qendres Kulturore Amerikane. Ajo mundeson ardhjen e kompjuterave dhe magnetofoneve te pare per mesimin e Anglishtes ne shkollat shqiptare. Departamenti Amerikan i Shtetit I ofron nje burse Fullbright per te studjuar ne Amerike dhe ne 1994 ajo shkon ne Kaliforni me studime. Ne 1997, mbron Master Degree dhe ne pamundesi per t’u kthyer ne atdhe (rrumujat e 1997 ne Shqiperi), aplikon per te emigruar ne Kanada.
Ne 1999, emigron me familjen ne Kanada dhe fillon punen si Drejtoreshe e programit te ESL per Trinity Western University ne Vancouver dhe me vone profesoreshe e asociuar ne Universitetin e Calgary.
== Veprimtaria profesionale ne Amerike & Kanada ==
Fakulteti i Edukimit, 1994-1999 Point Loma University, San Diego, California USA
Specialist – Arizona State University, USA 1997 Fusha e Studimit – al Leadership Master of - Point Loma University, California,
USA 1995 Fusha e Studimit: Leadership - English as a Second Language and Diversity in Thesis Title: Acculturation, equity, and literacy issues related to teaching Latino students.
e Maredhenjeve me Jashte 1995-1999 Point Loma University, San Diego, California USA
Drejtoreshe, ESL program 1999 – 2003 Trinity Western University, Vancouver, British Columbia, Canada
Pedagoge, Fakulteti i Edukimit, Drejtoreshe e ESL program 2003-2007 University of Calgary, Alberta, Canada
Pedagoge, Fakulteti i Edukimit 2009 - 2012 Ambrose University, Calgary, Alberta Canada
Shefe e Katedres se Diverse Learning 2012- on Board of Education - Calgary, Alberta, Canada
[https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit Dr. Adriana Fishta-Bejko shpallet “Ambasadore e Kombit”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524050758/https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit |date=24 maj 2022 }}
[https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit Gjatë punimeve të Samitit të Diasporës, që u mbajt ditë më parë në Tiranë drejtoresha e Shkollës Shqipe “Foleja e Shqiponjave” në Calgary, Dr. Adriana Fishta-Bejko u nderua me çmimin “Amasadore Kombi” nga qeveria shqiptare.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524050758/https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit |date=24 maj 2022 }}
[https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit Dr. Fishta-Bejko besoi në vete se inteligjenca e thelluar ishte nëpër botimet e ndryshme. Kështu, Adriana Fishta-Bejko i është rikthyer disa herë dyerve të Universitete të ndryshme botërore për të pasuruar gradat e saj shkencore si dhe CV e saj. Lektore dhe pedagoge në mjaft Universitete botërore, si dhe folëse e prezantuese në mjaft konferenca ndërkombëtare, ajo është një ndër intelektualet më një përgatitje të veçantë në fushën e arsimit në përgjithësi dhe në mësimin e gjuhëve të huaja në veçanti. Prej vendosjes së saj në Calgary të Kanadasë në vitin (1997) 2003, ajo ka punuar si shefe katedre pranë University of Calgary dhe dretore e programit për studentët e huaj. Ajo është nominuar dhe nderuar disa herë me çmime të konsiderueshme për karrierën e saj pa harruar titullin “Teacher of the year” në vitin 2016 dhe "Lifetime Achievement në 2018”.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524050758/https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit |date=24 maj 2022 }}
== Libra ==
[http://qbd.gov.al/qendra-e-botimeve-per-diasporen-boton-falas-online-mesojme-shqip-niveli-1-libri-i-mesuesit/ “Mësojmë Shqip, Niveli A1”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207034505/http://qbd.gov.al/qendra-e-botimeve-per-diasporen-boton-falas-online-mesojme-shqip-niveli-1-libri-i-mesuesit/ |date=7 dhjetor 2021 }}
[https://www.bookdepository.com/author/Adriana-Bejko Books by Adriana Bejko] https://www.bookdepository.com/author/Adriana-Bejko
Book 2 English Stories in pikure by Adriana Fishta-Bejko (Author)
[https://www.amazon.com/Fun-English-Book-Poetry-Novel/dp/147713803X Fun English: Book Level 3 Special People: 5 Paperback – August 20, 2012by Adriana Fishta-Bejko (Author)]
[https://www.bookdepository.com/Fun-English-Book-4-Adriana-Fishta-Bejko/9781483694597 Fun English Book 4 : Sound It Out!by Adriana Fishta-Bejko (Author)]
[https://www.amazon.com/Fun-English-Global-Pupils-Book/dp/0582789567 Fun English Level 4: Pupils' Book (Fun English) Paperback]
[https://www.amazon.com/Fun-English-Book-Special-People/dp/1477138048 Fun English Book 5: Book Level 3 Special People Hardcover – August 20, 2012]
[https://www.xlibris.com/en-nz/bookstore/bookdetails/548650-fun-english-book-6 Fun English Book 6]
[https://www.booktopia.com.au/fun-english-book-6-adriana-fishta-bejko/book/9781477154854.html Fun English Book 6 by Adriana Fishta-Bejko (Author)]
https://www.amazon.com/Fun-English-Global-Pupils-Book/dp/0582789567
https://www.amazon.com/Fun-English-Book-Stories-Picture/dp/1465391029
== [https://www.botasot.info/kultura/1758876/dr-fishta-bejko-sht-nje-intelektuale-dhe-erudite-me-vision-dhe-me-nj-p-rgatitje-solide-nje-nx-n-se-e-perjeteshme/?ads_test=1644597690 Lidhje te jashtme] Referime ==
https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220524050758/https://www.albcanyyc.org/single-post/2019/03/10/dr-adriana-fishta-bejko-spallet-ambasadore-e-kombit |date=24 maj 2022 }}
https://www.immigrantservicescalgary.ca/ida/award-recipients/2019/dr-adriana-fishta-bejko {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214231354/https://www.immigrantservicescalgary.ca/ida/award-recipients/2019/dr-adriana-fishta-bejko |date=14 shkurt 2022 }}
https://web.archive.org/web/20240626185128/https://flasshqip.ca/komunitet/1353-adriana-bejko
https://ca.linkedin.com/in/adriana-bejko-7360856a{{Lidhje e vdekur}}
[[Kategoria:Gjuhëtare shqiptare]]
[[Kategoria:Mësuese shqiptare]]
[[Kategoria:Njerëz nga Shkodra]]
adty16aznr9nvv39y28jcxbuhunuqkx
Diskutim:Çerkezët
1
315460
3059544
2872631
2026-10-25T20:03:13Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059544
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Çerkezët/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çerkezët]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059543 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200728141117/http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228 për lidhjen http://cherkessia.net/makale_detay.php?id=3228.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:03 (CET)
96qcm0gs6ziqbuht8ay9pzn03th7j5h
Diskutim:Adriana Bejko
1
315602
3059558
2821188
2026-10-25T21:57:08Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059558
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Adriana Bejko/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Adriana Bejko]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059557 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240626185128/https://flasshqip.ca/komunitet/1353-adriana-bejko për lidhjen https://flasshqip.ca/komunitet/1353-adriana-bejko.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 22:57 (CET)
axj6cdknoh6nrap74lz71dhv09rvea8
Diskutim:Bukuria
1
316223
3059692
3059122
2026-10-26T09:35:32Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059692
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bukuria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2450731 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080513011251/http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_II/Psychologie/Psy_II/beautycheck/english/prototypen/prototypen.htm për lidhjen http://www.uni-regensburg.de/Fakultaeten/phil_Fak_II/Psychologie/Psy_II/beautycheck/english/prototypen/prototypen.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2022 07:56 (CEST)
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|Beauty|26 shtator 2026|1376768482}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 23 tetor 2026 19:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bukuria]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059691 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.oxonianreview.org/wp/cold-pastoral/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231117222814/http://multivu.prnewswire.com/mnr/galderma/38432/ për lidhjen http://multivu.prnewswire.com/mnr/galderma/38432.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 10:35 (CET)
hz0r4ful0mym8z3tu1lw16dpim64k9p
Ura e Peleshacit
0
317855
3059477
3039482
2026-10-25T13:45:41Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059477
wikitext
text/x-wiki
[[File:Pelješac bridge - Most Pelješac - Croatia - 2022-06-16.jpg|parapamje|Ura e Peleshacit, 2022]]
'''Ura e Peleshacit''' ({{Lang-hr|Pelješki most}})<ref>{{Cite web|title=pèlješkī|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=eV9hUBY%3D&keyword=pelješki|access-date=14 mars 2020|website=Hrvatski jezični portal|language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=mȏst|url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=e1hlXRA%3D&keyword=most|access-date=14 mars 2020|website=Hrvatski jezični portal|language=hr}}</ref> është një urë me kabllo në [[Zhupania e Dubrovnikut dhe Neretvës|qarkun Dubrovnik-Neretva]], [[Kroacia|Kroaci]]. Qëllimi i urës është të sigurojë një lidhje fikse nga gjysmë-eksklava juglindore kroate me pjesën tjetër të vendit duke anashkaluar brezin e shkurtër bregdetar të [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnjë-Hercegovinës]] në [[Neumi|Neum]]. Ura përshkon kanalin e detit midis Komarnës në kontinentin verior dhe gadishullit të Peleshac, duke kaluar kështu tërësisht përmes territorit kroat dhe duke shmangur çdo kalim kufitar me Bosnje dhe Hercegovinën në Neum.
Ndërtimi filloi më 30 korrik 2018, dhe ura u lidh më 28 korrik 2021.<ref name="Pelješac Bridge joined together">{{Cite web|date=28 korrik 2021|title=Pelješac Bridge joined together|url=https://vlada.gov.hr/news/peljesac-bridge-joined-together/32670|access-date=29 korrik 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=28 korrik 2021|title=Pelješki most je spojen - Hrvatska je spojena! (YouTube link to the completion of the Peljesac bridge|url=https://www.youtube.com/watch?v=yXVJGxCOu2U|access-date=29 korrik 2021}}</ref> Ura dhe rrugët hyrëse të saj u hapën për trafik më 26 korrik 2022.<ref>{{Cite web|last=Petrushevska|first=Dragana|date=16 shkurt 2021|title=Croatia's Peljesac bridge construction project to be completed in 2022 - PM|url=https://seenews.com/news/croatias-peljesac-bridge-construction-project-to-be-completed-in-2022-pm-731437|access-date=12 maj 2021}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 mars 2021|title=Connecting Croatia: 65% of Pelješac Bridge complete|url=https://www.croatiaweek.com/connecting-croatia-65-of-peljesac-bridge-complete/|access-date=16 maj 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pelješac Bridge Opening Confirmed for End of July|url=https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening|access-date=2022-05-31|website=www.total-croatia-news.com|language=en-gb|archive-date=17 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220717052511/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pelješac Bridge To Be Formally Inaugurated On 26 July|url=https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july|access-date=2022-07-24|website=www.total-croatia-news.com|language=en-gb|archive-date=22 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220722053520/https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Thomas|first=Mark|title=City of Dubrovnik celebrates the opening of the new Pelješac Bridge - The Dubrovnik Times|url=https://www.thedubrovniktimes.com/news/dubrovnik/item/13842-city-of-dubrovnik-celebrates-the-opening-of-the-new-peljesac-bridge|access-date=2022-07-26|website=www.thedubrovniktimes.com|language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web|title=Croatia opens long-awaited bridge bypassing Bosnia|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/7/26/croatia-opens-long-awaited-bridge-bypassing-bosnia|url-status=live|access-date=26 korrik 2022|website=Al Jazeera|language=en}}</ref>
== Karakteristikat ==
[[Skeda:Pelješac_bridge_-_Pelješki_most_-_installation_of_the_last_segment_2021-07-21.jpg|parapamje| Instalimi i segmentit të hapësirës së fundit në korrik 2021]]
[[Skeda:Pelješac_bridge_-_Pelješki_most_-_deck_and_cables_2021-07-21.jpg|parapamje| Kuvertë dhe kabllo në korrik 2021]]
Dizajni origjinal i vitit 2007 për urën kishte një hapësirë kryesore prej {{Convert|568|m|ft}} .<ref>{{Cite journal|last=Radić|first=Jure|last2=Šavor|first2=Zlatko|last3=Hrelja|first3=Gordana|last4=Mujkanović|first4=Nijaz|title=Most Pelješac|url=http://www.casopis-gradjevinar.hr/arhiva/article/252|url-status=live|journal=Građevinar|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914085757/http://casopis-gradjevinar.hr/arhiva/article/252|archive-date=14 shtator 2017|access-date=22 korrik 2021}}</ref> Ky dizajn u modifikua dhe ura u ndërtua si një urë kabllore me shumë hapje me një gjatësi totale prej {{Convert|2404|m|ft}} . Ajo përfshin trembëdhjetë hapje, nga të cilat shtatë janë të lidhura me kabllo - pesë qendrore {{Convert|285|m|ft}} me shtrirje dhe dy {{Convert|203.5|m|ft}}. Dy shtylla rreth {{Convert|200|m|ft}} x {{Convert|55|m|ft}} kanali i navigimit është {{Convert|98|m|ft}} mbi nivelin e detit dhe {{Convert|222|m|ft}} mbi shtratin e detit.<ref name=":1">{{Cite journal|last=Pipenabher|first=Marjan|date=24 dhjetor 2018|title=Projektiranje i analiza mosta Pelješac|url=https://hrcak.srce.hr/214101|journal=Elektronički zbornik radova Građevinskog fakulteta|language=hr,en|volume=8|issue=16}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pelješac Bridge (Komarna/Brijesta, 2022)|url=https://structurae.net/en/structures/peljesac-bridge|access-date=2 qershor 2020|website=Structurae|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Pelješac Bridge - Pipenbaher Consulting, bridge design, viaduct design, wind analysis, - Pipenbaher Consulting Engineers|url=http://pipenbaher-consulting.com/project/peljesac-bridge/36|access-date=2 qershor 2020|website=pipenbaher-consulting.com}}</ref> Ura u projektua nga inxhinieri [[Sllovenët|slloven]] Marjan Pipenbaher .
Përveç ndërtimit të urës, rrugët hyrëse në të dy anët e urës kërkonin ndërtim, duke përfshirë 2 tunele në Peleshac (njëri {{Convert|2170|m|ft|-1}} dhe {{Convert|450|m|ft|-1}} të gjata) si dhe dy ura më të vogla në Peleshac, (një {{Convert|500|m|ft|-2}} dhe {{Convert|50|m|ft|-1}} e gjatë). Ura nuk mund të jetë pjesë e autostradës A1, që lidh aktualisht [[Zagrebi|Zagrebin]] dhe [[Ploçe|Ploçën]], sepse nuk është planifikuar të përfshijë numrin e nevojshëm të korsive për ta mbështetur atë. Rruga nga Ploçe përmes urës drejt [[Ston|Stonit]] dhe më në jug për në Dubrovnik është planifikuar të jetë një autostradë eksprese me katër korsi.
== Historia ==
[[Skeda:Pelješac_bridge_location_map.svg|parapamje| Vendndodhja e urës]]
Për shkak se kontinenti kroat kryqëzohet nga një brez i vogël i bregdetit rreth qytetit të [[Neumi|Neum]], i cili është pjesë e Bosnje-Hercegovinës, duke formuar daljen e vetme të Bosnjë-Hercegovinës në det, lidhja fizike e pjesës më jugore të [[Dalmacia|Dalmacisë]] me pjesën tjetër të Kroacisë. është i kufizuar në ujërat territoriale kroate. Në vitin 1996, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kroacia nënshkruan Marrëveshjen Neum në të cilën Kroacisë iu dha kalimi i papenguar përmes Neum,<ref>{{Cite web|date=15 tetor 1996|title=Neum Agreement, May 1996|url=http://www-wds.worldbank.org/servlet/WDSContentServer/WDSP/IB/1996/10/15/000009265_3970128125623/Rendered/PDF/multi0page.pdf|access-date=27 dhjetor 2010|website=Technical annex on a proposed loan to the Republic of Croatia for an emergency transport and mine clearing project|publisher=[[World Bank]]|pages=45–47}}</ref> por marrëveshja nuk u ratifikua kurrë. I gjithë trafiku që kalon përmes korridorit Neum duhet t'i nënshtrohet kontrolleve kufitare të mallrave dhe personave. Prandaj, njerëzit që udhëtojnë nga enklava e [[Dubrovniku|Dubrovnikut]] për në Kroacinë kontinentale duhet të kalojnë aktualisht dy kontrolle kufitare në hapësirën prej {{Convert|9|km|mi}} . Nëse Kroacia do t'i bashkohet [[Zona Shengen|Zonës Shengen]] në të ardhmen (gjë që në teori është e detyruar ta bëjë në përputhje me kushtet e anëtarësimit të saj në Bashkimin Evropian), kontrollet do të ishin dukshëm më të rrepta dhe do të kërkonin kohë, pasi [[Zona Shengen|Kodi i Kufijve të Shengenit]] kërkon që kontrollet të bëhen jo vetëm kur hyni në zonën Shengen, por edhe kur dilni prej saj. Kështu, dikush që udhëtonte nga Dubrovniku në Kroacinë kontinentale do t'i nënshtrohej tre kontrolleve të dallueshme kufitare: një kontroll daljeje kroate (Shengen), një kontroll hyrjeje boshnjake-hercegovinase dhe një kontroll hyrjeje kroate (Shengen). Ndërsa kontrollet kufitare të Bosnjë-Hercegovinës për mbajtësit e pasaportave të vendeve evropiane në vendet turistike janë zakonisht kontrolle të shpejta vizuale për të verifikuar që fotografia e pasaportës përputhet me individin që paraqet pasaportën dhe se pasaporta nuk ka skaduar, kontrollet e Shengenit tani përfshijnë skanimin e të gjitha pasaportave (madje edhe ato të qytetarëve me të drejtë për lëvizje të lirë të pakufizuar në mbarë BE-në) kundrejt bazave të ndryshme të të dhënave, të cilat mund të zgjasin deri në 30 sekonda për individ. Kështu, si shembull, një makinë me katër persona mund të ndalohej për dy minuta në çdo kufi kroat. Në sezonin turistik veror, një perspektivë e tillë do të çonte në vonesa të paqëndrueshme kufitare dhe do të kërkonte një zgjidhje urgjente, si p.sh. një urë që anashkalonte Neumin dhe mbetej në Kroaci.
[[Skeda:Pelješac_Bridge_Construction_02.jpg|parapamje| Sheshi i ndërtimit në qershor 2020]]
Ndërtimi i urës u propozua publikisht në vitin 1997 nga Ivan Šprlje, prefekt i Qarkut [[Zhupania e Dubrovnikut dhe Neretvës|Dubrovnik-Neretva]] dhe anëtar i Partisë Social Demokratike (SDP). Bashkimi Demokratik Kroat (HDZ) fillimisht e hodhi poshtë idenë, por në vitin 1998 fitoi mbështetjen e deputetit të tyre Luka Bebiq. Në vitin 2000, ura iu shtua planit hapësinor të qarkut dhe u hartuan planet e para të ndërtimit.<ref name="jutarnji-2011">{{Cite news|date=24 gusht 2011|title=Nikad ispričana priča o Pelješkom mostu: Tri puta živio, tri puta umro, tri vlade mučio je gradnjom. Opet je oživio|language=hr|work=[[Jutarnji list]]|url=http://www.jutarnji.hr/peljeski-most--tri-puta-zivio--tri-puta-umro--tri-vlade-mucio-je-gradnjom--opet-je-ozivio/968101/|url-status=dead|access-date=17 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303215006/http://www.jutarnji.hr/peljeski-most--tri-puta-zivio--tri-puta-umro--tri-vlade-mucio-je-gradnjom--opet-je-ozivio/968101/|archive-date=3 mars 2016}}</ref>
Punimet e ndërtimit në projektin e Peleshacit filluan zyrtarisht në nëntor 2005 me një hapje madhështore të udhëhequr nga kryeministri i atëhershëm [[Ivo Sanader]].<ref name="jutarnji-2011"/> Pavarësisht se çmimi i projektit të urës u rrit ndjeshëm në krahasim me vlerësimin fillestar, qeveria vazhdoi me idenë e një ure. Dizajni fillestar u ndryshua për të pasqyruar shqetësimet e Bosnje dhe Hercegovinës në planet e para. Të dy palët ranë dakord për ndërtimin e urës në fillim të dhjetorit 2006.<ref name="set-april-07">{{Cite news|date=11 prill 2007|title=BiH, Croatia seek agreement on proposed bridge|publisher=Southeast European Times|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03|access-date=14 maj 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316001428/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03|archive-date=16 mars 2022|url-status=dead}}</ref>
Në maj të vitit 2007, ministri kroat i Infrastrukturës [[Bozhidar Kallmeta|Bozhidar Kalmeta]] tha se përgatitjet për ndërtimin e urës po shkonin sipas planit dhe se një tender fillestar ishte në përgatitje e sipër. Kallmeta shtoi se pyetja se kur do të fillonin punimet e ndërtimit varej nëse do të zgjidhej një konstruktor në raundin e parë.<ref>{{Cite web|title=Kalmeta and Ljubic on Croatia's plan to build Peljesac bridge|url=http://www.mmtpr.hr/default.asp?ID=3639|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070612072200/http://www.mmtpr.hr/default.asp?ID=3639|archive-date=12 qershor 2007|publisher=Croatian Ministry of Sea, Tourism, Transport and Development}}</ref> Më 11 qershor 2007, Hrvatske ceste shpalli një tender publik për ndërtimin e urës. Më 28 gusht 2007 u publikua lista e ofertuesve: Konstruktor, Viadukt dhe Hidroelektra (nga Kroacia); Dywidag (Gjermani), Strabag (Austri), {{Interlanguage link|Cimolai (company)|it|Cimolai (azienda)}} (Itali), Eiffel (Francë); dhe Alpine Bau (nga [[Salcburgu|Salzburg]], Austri)
[[Bozhidar Kallmeta|B. Kallmeta]] konfirmoi se punimet e ndërtimit do të fillonin në vjeshtën e vitit 2007. Kontraktori do të detyrohej ta përfundonte projektin për katër vjet. Kostot e ndërtimit u vlerësuan në 1.9 miliardë [[Kuna kroate|HRK]], rreth 260 milion [[Euro|€]] .<ref name="limun">{{Cite web|last=Slobodna Dalmacija|author-link=Slobodna Dalmacija|date=12 qershor 2007|title=Kalmeta: Bridge to Peljesac in 2011|url=http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524|access-date=14 maj 2010|publisher=Limun.hr|archive-date=7 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207093606/http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524|url-status=dead}}</ref> Ai do të financohej nga Hrvatske ceste dhe nga huatë nga bankat evropiane të investimeve.<ref name="limun" />
Në qershor 2007, pas publikimit të tenderit, media raportoi një kundërshtim të ri nga Komisioni Shtetëror i Kufirit në Bosnjë dhe Hercegovinë. ku Bosnja dhe Hercegovina deklaroi se do të padiste Kroacinë nëse ajo fillon ndërtimin e urës në mënyrë të njëanshme.<ref>{{Cite news|date=25 tetor 2007|title=Bosnia vexed by Croatian bridge|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7062107.stm|access-date=14 maj 2010}}</ref>
Më 14 shtator 2007, Ministria e Ndërtimit njoftoi se konsorciumi Konstruktor/Viadukt/Hidroelektra kishte fituar konkursin dhe se do të nënshkruante një kontratë për 1.94 miliardë [[Kuna kroate|HRK]], afërsisht 265 milionë [[euro]] në atë kohë. Punimet e ndërtimit në skajet veriore dhe jugore filluan më 24 tetor 2007,<ref>{{Cite web|date=24 tetor 2007|title=Construction on Pelješac Bridge starts, Brijest|url=http://daily.tportal.hr/article.aspx?aID=2469&kID=1|publisher=T-portal.hr}}</ref> me punimet detare që nisën në vjeshtën e vitit 2008.
Në korrik 2009, qeveria kroate nën [[Jadranka Kosor]] njoftoi se, si pjesë e përpjekjes për të reduktuar shpenzimet gjatë krizës ekonomike, ndërtimi i urës së Peleshacit do të vazhdonte sipas një plani kohor shumë më të ngadaltë se sa ishte planifikuar fillimisht. Në nëntor 2009, [[Bozhidar Kallmeta|B. Kallmeta]] përmendi vitin 2015 si vit të përfundimit. Buxheti i vitit 2010 dhe programi i ndërtimit të rrugëve tregonte se deri në fund të vitit 2012, në urë do të investoheshin vetëm 433.5 milionë [[Kuna kroate|HRK]] ose 60 milionë [[euro]], që është më pak se një e katërta e totalit.<ref>{{Cite news|date=18 dhjetor 2009|title=Kapitalni državni projekt čekat će izlazak iz recesije - Konzerviranje radova - Pelješki most 'tanak' za 1,6 milijarda kuna|language=hr|work=[[Slobodna Dalmacija]]|url=http://slobodnadalmacija.hr/Hrvatska/tabid/66/articleType/ArticleView/articleId/84263/Default.aspx}}</ref>
Pas zgjedhjeve parlamentare kroate të vitit 2011, qeveria e re e udhëhequr nga SDP ndërpreu kontratën ekzistuese të ndërtimit me vlerë 1.94 miliardë [[Kuna kroate|HRK]] ( {{Rreth}} 259 [[Euro|€]] milionë) për mungesë fondesh në maj 2012.<ref>{{Cite news|date=9 maj 2012|title=Hajdaš Dončić: Nemamo 4 milijarde kuna za Pelješki most|language=hr|work=Dnevnik.hr|publisher=[[Nova TV (Croatia)]]|url=http://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/hajdas-doncic-nemamo-4-milijarde-kuna-za-peljeski-most.html|access-date=17 maj 2012}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 maj 2012|title=Pelješki most otišao u povijest. Hajdaš Dončić: Izvođačima će se platiti za već obavljeni posao, ali ne i naknadu za izgubljenu dobit|language=hr|work=[[Jutarnji list]]|url=http://www.jutarnji.hr/peljeski-most-otisao-u-povijest--vlada-odlucila-raskinuti-ugovor-o-gradnji/1028671/|url-status=dead|access-date=17 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224020/http://www.jutarnji.hr/peljeski-most-otisao-u-povijest--vlada-odlucila-raskinuti-ugovor-o-gradnji/1028671/|archive-date=3 mars 2016}}</ref><ref>{{Cite news|date=20 prill 2012|title=Čačić o odustajanju od Pelješkog mosta: To bi bilo kao da ložite peć novčanicama od 100 eura|language=hr|work=[[Novi list]]|url=http://www.novilist.hr/Vijesti/Hrvatska/Cacic-o-odustajanju-od-Peljeskog-mosta-To-bi-bilo-kao-da-lozite-pec-novcanicama-od-100-eura|url-status=dead|access-date=17 maj 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120421205035/http://www.novilist.hr/Vijesti/Hrvatska/Cacic-o-odustajanju-od-Peljeskog-mosta-To-bi-bilo-kao-da-lozite-pec-novcanicama-od-100-eura|archive-date=21 prill 2012}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 maj 2012|title=Pelješki most otišao u povijest. Milanović: Taj most nije besmislica, ali njegova izgradnja nije dovoljno ozbiljno isplanirana|language=hr|trans-title=Pelješac Bridge is history. Milanović: That bridge is not a nonsense, but its construction was not sufficiently seriously planned|work=[[Večernji list]]|url=http://www.jutarnji.hr/peljeski-most-otisao-u-povijest--vlada-odlucila-raskinuti-ugovor-o-gradnji/1028671/|url-status=dead|access-date=4 qershor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303224020/http://www.jutarnji.hr/peljeski-most-otisao-u-povijest--vlada-odlucila-raskinuti-ugovor-o-gradnji/1028671/|archive-date=3 mars 2016}}</ref> Në të njëjtën kohë, u bënë plane për të përdorur kantieret e ndërtimit të urës si vende të reja të ankorimit të trageteve.<ref>{{Cite news|date=10 maj 2012|title=Gradilište Pelješkog mosta pretvara se u trajektnu luku za kamione?|language=hr|work=[[Slobodna Dalmacija]]|url=http://www.slobodnadalmacija.hr/Dubrovnik/tabid/75/articleType/ArticleView/articleId/174039/Default.aspx|access-date=4 qershor 2012}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 qershor 2012|title="Plava obilaznica" Neuma: Umjesto mosta i koridora, Hrvatska gradi dva trajekta?|url=http://www.index.hr/vijesti/clanak/plava-obilaznica-neuma-umjesto-mosta-i-koridora-hrvatska-gradi-dva-trajekta/618673.aspx|access-date=4 qershor 2012|publisher=[[Index.hr]]|language=hr}}</ref> U diskutua gjithashtu se si do të krahasohej kostoja dhe shpejtësia e zgjidhjes së trageteve me atë të urës së anuluar, me Ministrin e Çështjeve Detare, Transportit dhe Infrastrukturës që pretendoi se tragetet do të ishin më pak të kushtueshme dhe mjaft të shpejtë, si dhe do të përfundonin me 1 Korrik 2013, kur Kroacia u bashkua me [[Bashkimi Evropian|Bashkimin Evropian]] dhe kur regjimi i ri kufitar mund të ishte bërë problem.<ref>{{Cite news|last=Bohutinski|first=Josip|date=4 qershor 2012|title=Trajekti će biti skuplji i od pelješkog mosta|language=hr|trans-title=Ferries to cost more than the Pelješac Bridge|work=[[Večernji list]]|url=http://www.vecernji.hr/biznis/trajekti-ce-biti-skuplji-peljeskog-mosta-clanak-416964|access-date=4 qershor 2012}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 qershor 2012|title=Nova trajektna linija kopno - Pelješac|language=hr|publisher=[[Croatian Radiotelevision]]|url=http://www.hrt.hr/index.php?id=48&tx_ttnews%5Btt_news%5D=168383&tx_ttnews%5BbackPid%5D=38&cHash=a3e5891b81|access-date=9 qershor 2012}}</ref>
[[Skeda:Polutok_Klek_i_granica.JPG|djathtas|parapamje| Kufijtë e Bosnje Hercegovinës (vijë e fortë) pranë Neumit si të modifikuar (vijë e ndërprerë) sipas marrëveshjes së 1999]]
Në vitin 2012, Bashkimi Evropian i dha Kroacisë një shumë prej 200,000 [[Euro|€]] për një studim paraprak të fizibilitetit të ndërtimit të urës së Peleshacit. Studimi do të shqyrtonte jo vetëm urën e projektuar, por edhe zgjidhjen e një korridori rrugor të mbyllur në të gjithë brendësinë e Neumit. “Qëllimi strategjik i Qeverisë është që në mënyrë efektive të lidhë territorin e Kroacisë, që është edhe synim i BE-së, sepse territori kroat do të bëhej territor i Unionit. Ky projekt nuk duhet të politizohet, por duhet parë se cili veprim është më i kushtueshëm”, ka thënë Ministrja e Punëve të Jashtme Vesna Pusiq . Ajo gjithashtu theksoi se ratifikimi i traktatit [[Franjo Tugjman|Tuxhman]] - [[Alia Izetbegoviqi|Izetbegoviq]] të vitit 1996 ( Marrëveshja Neum ) nuk ishte kusht për të marrë fonde evropiane për ndërtimin e urës, por nuk do të ishte e dëmshme nëse do të ndodhte.<ref>{{Cite web|last=Piše: M.L. ponedjeljak, 10 September 2012. 20:56|date=9 tetor 2012|title=Iz Europske unije stiže novac za Pelješki most: Hrvatskoj za predstudiju odobreno 200.000 eura - Vijesti|url=http://www.index.hr/vijesti/clanak/iz-europske-unije-stize-novac-za-peljeski-most-hrvatskoj-za-predstudiju-odobreno-200000-eura/636280.aspx|access-date=7 shtator 2015|publisher=Index.hr}}</ref>
Studimi i fizibilitetit i përgatitur nga Kroacia për të analizuar alternativat e mundshme arriti në përfundimin se ndërtimi i një ure do të ishte alternativa më e favorshme pasi ajo shënoi pikët më të larta në analizën e shumë kritereve (siguria, ndikimi në trafik, ndikimi mjedisor) dhe analiza kosto-përfitim, krahasuar me opsione të tjera - një korridor autostrade, një lidhje tragetesh ose ndërtimi i tuneleve. Projekti u përgatit në konsultim me autoritetet e Bosnjë-Hercegovinës. Nevoja për të ruajtur trashëgiminë natyrore të Kroacisë dhe Besnje e Hercegovinës ishte një kriter thelbësor i marrë në konsideratë në të gjitha fazat e përgatitjes së projektit.<ref name="regio">{{Cite news|date=7 qershor 2017|title=Commission approves EU financing of the Pelješac bridge in Croatia|publisher=[[European Commission]]|url=http://ec.europa.eu/regional_policy/en/newsroom/news/2017/06/06-07-2017-commission-approves-eu-financing-of-the-peljesac-bridge-in-croatia|access-date=4 gusht 2017}}</ref>
[[Komisioni Evropian]] gjithashtu e vlerësoi projektin përpara miratimit nga ekspertë të pavarur në kuadrin e Asistencës së Përbashkët për Mbështetjen e Projekteve në Rajonet Evropiane (JASPERS)<ref>{{Cite web|title=JASPERS: Joint Assistance to Support Projects in European Regions|url=http://ec.europa.eu/regional_policy/en/funding/special-support-instruments/jaspers/|access-date=26 mars 2018|website=ec.europa.eu}}</ref> për sa i përket fizibilitetit dhe qëndrueshmërisë ekonomike.<ref name="regio"/>
Një studim francez sugjeroi në dhjetor 2013 se ura është zgjidhja më e mundshme, dhe ministri kroat i Transportit Siniša Hajdar Donçiç deklaroi se ndërtimi i urës do të fillonte në vitin 2015.<ref>{{Cite news|date=11 dhjetor 2013|title=Peljesac bridge is best solution to connect the south of Croatia|work=Croatian Times|url=http://www.croatiantimes.com/news/Business/2013-12-11/34880/Peljesac_bridge_is_best_solution_to_connect_the_south_of_Croatia|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213111416/http://www.croatiantimes.com/news/Business/2013-12-11/34880/Peljesac_bridge_is_best_solution_to_connect_the_south_of_Croatia|archive-date=13 dhjetor 2013}}</ref> Në korrik 2015, qeveria e Kroacisë tha se ndërtimi kishte të ngjarë të fillonte në pranverën e vitit 2016.<ref>{{Cite news|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=15 korrik 2015|title=Croatia: Delayed bridge bypassing Bosnia goes ahead|work=BBC News|location=BBC Monitoring|url=https://www.bbc.co.uk/news/blogs-news-from-elsewhere-33541099|access-date=17 korrik 2015}}</ref>
Deri në vitin 2016, qeveria kroate po thoshte se ndërtimi do të vazhdonte me ose pa fondet e BE-së. Datat e ndërtimit u vonuan më tej nga një ankesë formale për dokumentet e tenderit.<ref name="total-croatia-delay">{{Cite news|last=Pavlic|first=Vedran|date=10 tetor 2016|title=Deadlines for Pelješac Bridge Delayed Once Again|work=Total Croatia News|url=http://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again|access-date=26 korrik 2022|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205222323/https://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again|url-status=dead}}</ref>
[[Skeda:Pelješac_bridge_and_new_link_roads_-_Pelješki_most_i_nove_pristupne_ceste.png|parapamje| Harta e urës dhe rrugëve hyrëse]]
Komisioni Evropian njoftoi më 7 qershor 2017 se 357 milionë [[euro]] nga fondet e Politikës së Kohezionit do të vihen në dispozicion për urën dhe infrastrukturën mbështetëse (tunelet, anashkalimet, viaduktet dhe rrugët hyrëse), me përfundimin e planifikuar për vitin 2022. Kontributi i BE-së do të arrijë në 85% të kostos totale të ndërtimit, duke synuar përfitimin e turizmit, tregtisë dhe kohezionit territorial.<ref name="regio"/>
Pavarësisht protestave nga aktorët politikë bosnjanë, Ministrja Kroate e Zhvillimit Rajonal Gabrijela Žalac<ref name="7aug17">{{Cite web|date=7 gusht 2017|title=Croatia Rejects Bosnian 'Threats' Over Peljesac Bridge|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/croatia-rejects-bosnian-threats-over-peljesac-bridge-08-07-2017|access-date=26 mars 2018}}</ref> si dhe kryeministri kroat Andrej Plenković<ref>{{Cite web|title=Plenković: ''Pelješac Bridge Project Will Continue''|url=http://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue|access-date=26 mars 2018|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205211149/https://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue|url-status=dead}}</ref> konfirmuan se ndërtimi i urës do të vazhdojë.
Më 15 shtator 2017, u njoftua se China Road and Bridge Corporation, Austrian Strabag dhe konsorciumi italo-turk Astaldi /Içtas aplikuan për tender për ndërtimin e urës. Austriakët ofruan koston prej 2,622 miliardë [[Kuna kroate|HRK]], oferta italo-turke ishte 2,551 miliardë [[Kuna kroate|HRK]], ndërsa oferta kineze ishte 2,08 miliardë [[Kuna kroate|HRK]] .<ref>{{Cite news|title=FOTO: Tri ponude za Pelješki most, Kinezi najjeftiniji|language=en|url=http://www.poslovni.hr/hrvatska/foto-tri-ponude-za-peljeski-most-kinezi-najjeftiniji-332213|access-date=16 janar 2018}}</ref> Më 15 janar 2018, Hrvatske ceste mori një vendim zyrtar sipas të cilit China Road and Bridge Corporation fitoi tenderin. Përveç çmimit më të ulët, CRBC ofroi gjithashtu përfundimin e projektit gjashtë muaj më shpejt se sa kërkohej.<ref>{{Cite news|title=TKO SU KINEZI KOJI BI TREBALI SAGRADITI PELJEŠKI MOST S moćnim državnim konglomeratom dvije hrvatske tvrtke već su ugovorile suradnju|language=en|work=jutarnji.hr|url=https://www.jutarnji.hr/vijesti/hrvatska/tko-su-kinezi-koji-bi-trebali-sagraditi-peljeski-most-s-mocnim-drzavnim-konglomeratom-dvije-hrvatske-tvrtke-vec-su-ugovorile-suradnju/6927531/|access-date=16 janar 2018}}</ref> Ndërtimi kishte filluar nga mesi i vitit 2019,<ref>{{Cite web|last=Parrock|first=Jack|date=30 korrik 2019|title=Much-delayed €420m bridge to connect Croatia back on track|url=https://www.euronews.com/2019/07/30/much-delayed-420m-bridge-to-connect-croatia-back-on-track|access-date=14 nëntor 2019|website=euronews|language=en}}</ref> me ndërtimin e shtyllave të urës në tetor.<ref>{{Cite web|title=PHOTOS: Peljesac Bridge progress update|url=https://www.croatiaweek.com/photos-peljesac-bridge-progress-update/|access-date=14 nëntor 2019|website=Croatia Week|language=en}}</ref><ref name="photos-progress">{{Cite news|title=PHOTOS: Peljesac Bridge progressing at speed|language=en|url=https://www.croatiaweek.com/photos-peljesac-bridge-progressing-at-speed/|access-date=18 mars 2020}}</ref><gallery>
Skeda:Izgradnja Peljeskog mosta.jpg|Prill 2019
Skeda:Izgradnja Peljeskog mosta2.jpg|shkurt 2020
Skeda:Pelješac bridge - Pelješki most - construction site 2021-06-18.jpg|Qershor 2021
</gallery>
== Shih edhe ==
* [[Kroacia]]
* [[Peleshaci]]
* [[Dalmacia]]
* [[Ura Velipojë-Ulqin]]
== Literatura ==
* Damir Arnaut{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Gz6PAgAAQBAJ|title=The Limits of Maritime Jurisdiction|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2013|isbn=9789004262591|pages=167–171|chapter=Adriatic Blues: Delimiting the Former Yugoslavia's Final Frontier}} [https://books.google.com/books?id=Gz6PAgAAQBAJ ''Kufijtë e Juridiksionit Detar''] . Botuesit Martinus Nijhoff . 2013. fq. 167–171. [[ISBN]] <bdi>[[Special:BookSources/9789004262591|9789004262591]]</bdi> .
* [https://web.archive.org/web/20120728161135/http://www.nacional.hr/en/clanak/45241/bosnia-forbids-passage-of-dubrovnik-motorway-through-its-territory Bosnja ndalon kalimin e autostradës së Dubrovnikut përmes territorit të saj] (artikulli i lajmeve i arkivuar 2008)
* {{Cite news|last=Matijaca|first=Danni|date=14 prill 2016|title=Construction of Pelješac Bridge Starting Soon With or Without EU Funds|work=Total Croatia News|url=http://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds|access-date=26 korrik 2022|archive-date=5 dhjetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205230956/https://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds|url-status=dead}}
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://www.livecamcroatia.com/en/camera/peljesac-bridge-construction-site Webkamera e urës së Peljeshacit]
* [https://www.youtube.com/watch?v=yXVJGxCOu2U Ura e Pelješac u bashkua] në YouTube
* [https://www.youtube.com/watch?v=N04Bj4ZpO8A Vizualizimi kompjuterik i urës së Peljeshacit] në YouTube
* [https://www.ponting.si/en/projects/peljesac-bridge-115.html Ura e Pelješac] në faqen e internetit Ponting Bridges (projektuesit e saj)
* [https://web.archive.org/web/20120902231129/http://static.panoramio.com/photos/original/11518733.jpg Billbordi i urës së Peljeshacit Viadukt] (i arkivuar)
[[Kategoria:Ura]]
[[Kategoria:Numër lidhjesh të shabllonit të lidhjeve ndërgjuhësore]]
3s0kewl33gwpkr8uub8zoks99bp478d
Diskutim:Ċensu Tabone
1
320787
3059551
2654127
2026-10-25T20:35:23Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059551
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490278 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201002210840/http://www.mam.org.mt/council.htm për lidhjen http://www.mam.org.mt/council.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 20:16 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492881 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003533/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343 për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2022 06:19 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495193 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003538/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 nëntor 2022 17:47 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2654126 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120815191611/http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314 për lidhjen http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 prill 2024 17:57 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181118224723/http://gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away/ për lidhjen http://www.gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:35 (CET)
ancf36tfpn11y92ehqiw2to5ngbpa4k
3059616
3059551
2026-10-26T02:16:23Z
MajavahBot
122738
Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.
3059616
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ċensu Tabone/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490278 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201002210840/http://www.mam.org.mt/council.htm për lidhjen http://www.mam.org.mt/council.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 20:16 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492881 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003533/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343 për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2022 06:19 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495193 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003538/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 nëntor 2022 17:47 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2654126 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120815191611/http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314 për lidhjen http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 prill 2024 17:57 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181118224723/http://gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away/ për lidhjen http://www.gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:35 (CET)
o0n5fjw98534v7k4t0zuuw98xvin3kz
3059653
3059616
2026-10-26T04:23:04Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ċensu Tabone/Arkivi 1]]
3059653
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ċensu Tabone/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181118224723/http://gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away/ për lidhjen http://www.gozonews.com/22305/former-president-of-malta-dr-censu-tabone-passes-away.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:35 (CET)
8kx79xaqnggtlb0dq4sxkiyyyltrshc
Banati
0
323092
3059670
2961059
2026-10-26T05:32:46Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059670
wikitext
text/x-wiki
'''Banati''' është një rajon gjeografik dhe historik që shtrihet [[Evropa Qendrore|në Evropën Qendrore]] dhe [[Evropa lindore|Lindore]] dhe i cili aktualisht është i ndarë midis tre vendeve: pjesa lindore shtrihet në [[Rumania|Rumaninë]] perëndimore (qarqet e [[Qarku Timiş|Timiș]], Caraş-Severin, [[Qarku Arad|Arad]] në jug të lumit Mureş dhe pjesa perëndimore. i Mehedinți); pjesa perëndimore e Banatit është në [[Serbia|Serbinë]] verilindore (kryesisht e përfshirë në [[Vojvodina|Vojvodinë]], me përjashtim të një pjese të vogël të përfshirë në [[Beogradi|Rajonin e Beogradit]]); dhe një pjesë e vogël veriore shtrihet brenda [[Hungaria|Hungarisë]] juglindore ( Congrad-Csanád County).
Diversiteti historik etnik i rajonit u ndikua rëndë nga ngjarjet e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] . Sot, Banati është i populluar kryesisht nga [[Rumunët|rumunë]], [[Serbët|serbë]] dhe [[Hungarezët|hungarezë]] etnikë, por popullata të vogla të grupeve të tjera [[Grupi etnik|etnike]] jetojnë gjithashtu në rajon. Pothuajse të gjithë janë shtetas të Serbisë, Rumanisë ose Hungarisë.
[[Skeda:Vojvodina map02.png|parapamje|Banati i [[Vojvodina|Vojvodinës]]]]
== Emri ==
Gjatë Mesjetës, termi " banate " përcaktoi një krahinë kufitare të udhëhequr nga një guvernator ushtarak, i cili u quajt ''ban'' .<ref name="docea">{{Cite book|last=Docea|first=Vasile|url=https://www.memoria.ro/files/user_uploaded/66909/banat_eldorado_.pdf|title=Le Banat: un Eldorado aux confins|date=2007|publisher=Centre Interdisciplinaire de Recherches Centre-Européennes|editor-last=Babeți|editor-first=Adriana|series=Cultures d'Europe centrale – Hors série № 4|location=Université Paris-Sorbonne (Paris IV)|pages=53–63|chapter=A la recherche du Banat disparu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327215257/https://www.memoria.ro/files/user_uploaded/66909/banat_eldorado_.pdf|archive-date=27 mars 2023|access-date=15 dhjetor 2022|url-status=dead}}</ref> Provinca të tilla ekzistonin kryesisht në tokat sllave të jugut, hungareze dhe rumune. Në sllavishten e jugut dhe gjuhët e tjera rajonale, termat për "banate" ishin: [[Gjuha serbe|serbisht]] – бановина/ ''banovina'', [[Gjuha hungareze|hungarisht]] – ''bánság'', [[Gjuha rumune|rumanisht]] – ''banat'' dhe [[Gjuha latine|latinisht]] – ''banatus'' . Janë propozuar disa teori për origjinën etimologjike të rajonit "Banat". Një teori e parë pretendon se ajo vjen nga rrënja e një folje që gjendet në disa popuj gjermanikë, përkatësisht ''ban'' . Ky term do të thotë "të shpallësh" ose "të proklamosh". Prej andej kaloi në latinishten mesjetare, nën formën ''bannum'', që do të thotë – te popujt frankë, p.sh. – “shpallje”, por edhe rrethin në të cilin shpallja në fjalë do të kishte efekte.<ref name="docea" /> Një teori tjetër parashtron origjinën [[Gjuha perse|persiane]] të fjalës "ban"; në persisht ''ban'' ({{Lang|fa|بان}}) do të thotë "mjeshtër".<ref>{{Cite web|title=Banat|url=https://www.britannica.com/place/Banat|website=Encyclopedia Britannica}}</ref> Nga kjo gjuhë, ajo do të ishte marrë nga [[avarët]] dhe do të ishte sjellë në [[Panonia|Panoni]], ku ata sunduan në shekujt 6-8.<ref name="docea" /> Një interpretim tjetër lidhet gjithashtu me avarët, sipas të cilit origjina e fjalës "ban" do të vinte nga emri i [[Hakani|kaganit]] të parë të [[Avarët|Kaganatit Avar]], Bayan I.<ref>{{Cite book|last=Pohl|first=Walter|title=Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567-822 n. Chr.|date=1988|publisher=C. H. Beck|isbn=9783406333309|location=Munich|oclc=19845725}}</ref> Këto pikëpamje kundërshtohen nga ata që besojnë se "ban" vjen nga një rrënjë e vjetër [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropiane]], ''bha'', që do të thotë "të flasësh".<ref name="docea" />
Në kohën e mbretërisë hungareze mesjetare, territori i Banatit modern u shfaq në burimet e shkruara si ''Temesköz'' (përmendur për herë të parë në 1374).<ref name="mek">{{Cite book|url=http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/5-535.html|title=Temesköz|work=Magyar Elektronikus Könyvtár}}</ref> Emri hungarez i referohej kryesisht zonave fushore midis lumenjve Mureş, [[Lumi Tisa|Tisza]] dhe [[Lumi i Danubit|Danub]].<ref name="mek" /> Emri i saj [[Turqishtja osmane|osman]] ishte "[[Ejaleti|Eyaleti]] i Temeşvarit " (më vonë "Ejaleti i Janovas"). Gjatë pushtimit [[Perandoria Osmane|turk]], territori i Temesköz-it (Banat) quhej edhe "Rascia" ("vendi i serbëve", 1577).<ref>{{Cite journal|last=Pálffy|first=Géza|date=2001|title=The Impact of the Ottoman Rule on Hungary|url=http://efolyoirat.oszk.hu/00000/00010/00035/pdf/HSR_2001_1-2_109-132.pdf|journal=Hungarian Studies Review|volume=28|issue=1–2|pages=109–132}}</ref> Për rumunët, rajoni njihej edhe si ''Temișana'' .<ref name="etimologie">{{Cite web|last=Both|first=Ștefan|date=3 shkurt 2013|title=Banatul, un veritabil Eldorado al Europei. Etimologia numelui regiunii|url=https://adevarul.ro/stiri-locale/timisoara/banatul-un-veritabil-eldorado-al-europei-1406140.html|website=Adevărul}}</ref>
Në periudhën e hershme moderne, kishte dy banata që përfshinin pjesërisht ose tërësisht territorin e asaj që në epokën aktuale quhet Banat: Banati i Lugoj dhe Caransebeş në shekujt 16-17 dhe Banati i Temeswarit në shekujt 18- shekulli i 19-të. Fjala "Banat" pa ndonjë kualifikim tjetër zakonisht i referohet Banate historike të Temeswarit, e cila e fitoi këtë titull pas Traktatit të Passarowitz të vitit 1718. Emri u përdor gjithashtu nga viti 1941 deri në 1944, gjatë pushtimit të Boshtit, për entitetin politik jetëshkurtër (shih: [[Banat (1941–44)]]), i cili mbulonte vetëm pjesën e sotme serbe të Banatit historik.
Emri "Banat" është i ngjashëm në gjuhë të ndryshme të rajonit; Romanian ''Banat'', [[Gjuha serbokroate|serbo-kroatisht]]: Банат/ ''Banat'', Hungarian ''Bánát'', {{Lang-bg|Банат}}, {{Lang-de|Banat}}, Grek ''Vanáto'', Sllovak ''Banát'', [[Turqisht]] ''Banat'', {{Lang-uk|Банат}}. Disa nga këto gjuhë do të kishin edhe terma të tjerë, nga kuadri i tyre i referencës, për të përshkruar këtë rajon historik dhe gjeografik.
== Qytete të mëdha ==
Tabela e mëposhtme rendit qytetet në Banat me një popullsi më të madhe se 10,000 (2011).<ref>{{Cite web|title=Romania: Counties and Major Cities|url=https://www.citypopulation.de/en/romania/cities/|website=City Population}}</ref><ref>{{Cite web|title=Serbia: Regions, Districts and Major Cities|url=https://www.citypopulation.de/en/serbia/cities/|website=City Population}}</ref> Disa qytete që nuk janë historikisht pjesë e Banatit u zgjeruan në këtë rajon gjatë shekullit të 20-të, kështu që sot disa rrethe shtrihen në Banatin historik: [[Arad]] (Aradu Nou), [[Beogradi|Beograd]] ( Palilula ) dhe [[Szeged]] (Újszeged).
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
! style="width:1%;" |
! style="width:1%;" |
!Qytet
! style="width:6%;" |Popullata
! style="width:4%;" |Shtet
!Administrative
! style="width:15%;" |Nënrajoni historik
|-
|1
|[[Skeda:ROU_TM_Timisoara_CoA1.png|39x39px]]
| style="text-align:left;" |'''[[Temishvari|Timișoara]]'''
|319,279
|{{flagicon|Romania}}
|[[Qarku Timiş|Timiș County]]
|Banat Romanian
|-
|2
|[[Skeda:Grb_Grada_Zrenjanina.svg|39x39px]]
| style="text-align:left;" |'''[[Zrenjanin]]''' (Зрењанин)
|76,511
|{{flagicon|Serbia}}
|Central Banat District
|Banat Serbian
|-
|3
|[[Skeda:Coat_of_Arms_of_Pančevo.svg|34x34px]]
| style="text-align:left;" |'''Pančevo''' (Панчево)
|76,203
|{{flagicon|Serbia}}
|South Banat District
|Banat Serbian
|-
|4
|[[Skeda:ROU_CS_Resita_CoA.png|37x37px]]
| style="text-align:left;" |'''Reșița'''
|73,282
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|5
|[[Skeda:ROU_TM_Lugoj_CoA.jpg|38x38px]]
| style="text-align:left;" |'''Lugoj'''
|40,361
|{{flagicon|Romania}}
|[[Qarku Timiş|Timiș County]]
|Banat Romanian
|-
|6
|[[Skeda:Coat_of_arms_of_Kikinda.svg|35x35px]]
| style="text-align:left;" |'''Kikinda''' (Кикинда)
|38,065
|{{flagicon|Serbia}}
|North Banat District
|Banat Serbian
|-
|7
|[[Skeda:Vrsac-grb.png|25x25px]]
| style="text-align:left;" |'''[[Vrshac|Vršac]]''' (Вршац)
|36,040
|{{flagicon|Serbia}}
|South Banat District
|Banat Serbian
|-
|8
|[[Skeda:ROU_CS_Caransebes_CoA.jpg|39x39px]]
| style="text-align:left;" |'''Caransebeș'''
|24,689
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|9
|[[Skeda:ROU_CS_Bocsa_CoA.png|35x35px]]
| style="text-align:left;" |'''Bocșa'''
|15,842
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|10
|[[Skeda:Kovin-grb.png|25x25px]]
| style="text-align:left;" |'''Kovin''' (Ковин)
|13,515
|{{flagicon|Serbia}}
|South Banat District
|Banat Serbian
|-
|11
|
| style="text-align:left;" |'''Novi Bečej''' (Нови Бечеј)
|13,133
|{{flagicon|Serbia}}
|Central Banat District
|Banat Serbian
|-
|12
|[[Skeda:ROU_CS_Moldova_Noua_CoA1.png|40x40px]]
| style="text-align:left;" |'''Moldova Nouă'''
|12,350
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|13
|[[Skeda:ROU_TM_Sannicolau_Mare_CoA.jpg|35x35px]]
| style="text-align:left;" |'''Sânnicolau Mare'''
|12,312
|{{flagicon|Romania}}
|[[Qarku Timiş|Timiș County]]
|Banat Romanian
|-
|14
|[[Skeda:ROU_CS_Oravita_CoA.png|37x37px]]
| style="text-align:left;" |'''Oravița'''
|11,382
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|15
|[[Skeda:ROU_TM_Jimbolia_CoA.jpg|36x36px]]
| style="text-align:left;" |'''Jimbolia'''
|10,808
|{{flagicon|Romania}}
|[[Qarku Timiş|Timiș County]]
|Banat Romanian Banat
|-
|16
|[[Skeda:ROU_CS_Otelu_Rosu_CoA.png|39x39px]]
| style="text-align:left;" |'''Oțelu Roșu'''
|10,510
|{{flagicon|Romania}}
|Caraș-Severin County
|Banat Romanian
|-
|17
|[[Skeda:ROU_MH_Orsova_CoA1.jpg|39x39px]]
| style="text-align:left;" |'''Orșova'''
|10,441
|{{flagicon|Romania}}
|Mehedinți County
|Banat Romanian
|-
|18
|[[Skeda:ROU_AR_Lipova_CoA.jpg|35x35px]]
| style="text-align:left;" |'''Lipova'''
|10,313
|{{flagicon|Romania}}
|[[Qarku Arad|Arad County]]
|Banat Romanian
|}
== Shih edhe ==
* [[Historia e Vojvodinës]]
* [[Gjeografia e Vojvodinës]]
* [[Autonomia Rajonale e Hungarezëve]]
* [[Kosova dhe Metohia]]
== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Gjeografia e Vojvodinës]]
[[Kategoria:Gjeografia e Serbisë]]
[[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]]
[[Kategoria:Rumani]]
[[Kategoria:Hungari]]
9wl3ez6jevnuq2ygzr7wprlc9r0rv84
Wrs
0
326231
3059502
2977282
2026-10-25T16:58:42Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059502
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Wrs
| image = WRS_2014.jpg
| caption =
| other_names =
| birth_name = Andrei-Ionuț Ursu
| birth_date = {{birth date and age|16|1|1993|df=yes}}
| birth_place = [[Buzău]], [[Rumania]]
| occupation = {{Flatlist|
* Valltar
* këngëtar
* tekstshkrues
}}
| years_active = 2015–sot
| module = {{Infobox musical artist
| embed = yes
| genre =
| past_member_of = Shot
| instrument = Vokalist
| label = [[Global Records|Global]]
}}
}}
[[Kategoria:Artikuj me hKarta]]
'''Andrei-Ionuț Ursu''' (i lindur më 16 janar 1993), i njohur profesionalisht si '''Wrs''', është një këngëtar dhe kërcimtar rumun. Para se ta fillonte karrierën e tij si artist, ai punoi si kërcimtar për artistë të famshëm si [[Inna]], Antonia ose Carla's Dreams dhe ishte pjesë e baletit Pro TV në shfaqje si ''Vocea României'' dhe ''Românii au talent''.<ref name="usm">{{Cite web|last=Silvia, Trașcă|date=20 janar 2020|title=wrs, noul artist din portofoliul Global Records, lansează primul single „why”|trans-title=wrs, the new artist from the Global Records portfolio, releases the first single "why"|url=https://www.unsitedemuzica.ro/stiri/wrs-noul-artist-din-portofoliul-Global-Records-lanseaza-primul-single-why-p9118|access-date=20 janar 2020|publisher=UnSiteDeMuzica.ro|language=ro|archive-date=25 shkurt 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225091647/https://www.unsitedemuzica.ro/stiri/wrs-noul-artist-din-portofoliul-Global-Records-lanseaza-primul-single-why-p9118|url-status=dead}}</ref> Në janar 2020, ai nënshkroi me Global Records dhe filloi projektin muzikor elektro-pop me emrin skenik Wrs.<ref name="virgin1">{{Cite web|date=10 shkurt 2022|title=Wrs lansează „Llámame”, piesa înscrisă în competiția națională de la Eurovision|trans-title=Wrs launches "Llámame", the song entered in the national Eurovision Song Contest|url=https://virginradio.ro/wrs-lanseaza-llamame-piesa-inscrisa-in-competitia-nationala-de-la-eurovision/|access-date=10 shkurt 2022|publisher=[[Virgin Radio Romania|Virgin Radio]]|language=ro}}</ref>
== Jeta dhe karriera ==
Andrei-Ionuț Ursu lindi në Buzau, [[Rumania|Rumani]], më 16 janar 1993. Ai filloi të kërcejë në moshën 12-vjeçare sepse u inkurajua nga prindërit e tij, valltarë të muzikës popullore.<ref>{{Cite web|last=Gheorghe, Chelu|date=20 shkurt 2022|title=Cine este WRS, solistul de la Eurovision care a fost mai întâi dansator. A colaborat cu Antonia şi Ruby|trans-title=Who is WRS, the Eurovision soloist who was the first dancer. He collaborated with Antonia and Ruby|url=https://click.ro/primetime/cine-e-wrs-solistul-de-la-eurovision-411457.html|access-date=20 shkurt 2022|publisher=[[Click!]]|language=ro}}</ref>
Në vitin 2015 ai filloi karrierën e tij muzikore në grupin e djemve ''Shot''. Pas dy vjetësh, ai u largua nga projekti, u transferua në [[Londra|Londër]] dhe filloi të kompozonte muzikë.
Wrs debutoi në janar 2020 me këngën "Why".
Në shkurt 2022, Wrs publikoi këngën "Llámame", me të cilën ai përfaqësoi Rumaninë në [[Festivali Evropian i Këngës 2022|Festivalin Evropian të Këngës 2022]].<ref>{{Cite web|last=Sergiu, Nicolae|date=13 shkurt 2022|title=Cine sunt cei 10 artişti care vor participa în finala naţională Eurovision VIDEO|trans-title=Who are the 10 artists who will participate in the national final of Eurovision VIDEO|url=https://adevarul.ro/entertainment/tv/s-au-decis-cei-10-finalisti-finala-nationala-eurovision-1_620837fd5163ec4271e8116d/index.html|access-date=13 shkurt 2022|publisher=[[Adevărul]]|language=ro}}</ref><ref>{{Cite web|last=Grace, Emily|date=5 mars 2022|title=Romania: WRS to Eurovision 2022|url=https://eurovoix.com/2022/03/05/romania-eurovision-2022/|access-date=5 mars 2022|publisher=Eurovoix}}</ref>
== Diskografia ==
=== Shfaqje të zgjeruara ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+Lista e shfaqjeve të zgjeruara
! scope="col" style="width:10em;" | Titulli
! scope="col" style="width:17em;" | Detajet
|-
! scope="row" | ''Mandala''
|
* Lëshuar: 31 Mars 2022<ref>{{Cite web|date=31 mars 2022|title=Mandala - EP by wrs on Apple Music|url=https://music.apple.com/us/album/mandala-ep/1600020635|access-date=27 maj 2022|publisher=[[iTunes Store]]}}</ref>
* Etiketa: Global Records
* Formati: Shkarkim dixhital, transmetim
|}
=== Këngë teke ===
==== Si artist kryesor ====
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+Lista e këngëve si artist kryesor
! rowspan="2" scope="col" style="width:18em;" |Titulli
! rowspan="2" scope="col" style="width:1em;" |Viti
! colspan="8" scope="col" |Pozita më e lartë
! rowspan="2" scope="col" |Album
|-
! style="width:3em;font-size:85%" |ROU
! style="width:3em;font-size:85%" |BUL<ref>{{Cite web|title=Prophon – Charts|url=https://www.prophon.org/en/charts/03-dec-2021|access-date=24 shkurt 2022|publisher=[[IFPI|Prophon]]|language=en}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |GER Dig.<ref>{{Cite web|date=23 maj 2022|title=Offizielle Download Charts Single|url=https://www.mtv.de/info/b45gik/download-charts-single|archive-url=https://archive.today/20220524172836/https://www.mtv.de/info/b45gik/download-charts-single|archive-date=24 maj 2022|access-date=24 maj 2022|publisher=[[Official German Charts]]|language=de|url-status=live}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |LIT<ref>{{Cite web|date=20 maj 2022|title=2022 20-os savaitės klausomiausi (Top 100)|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s20/|access-date=20 maj 2022|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|language=lt|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520074409/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s20/|archive-date=20 maj 2022|url-status=dead}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |NLD Tip<ref>{{Cite web|title=Dutch Single Tip 21/05/2022|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&year=2022&date=20220521|access-date=20 maj 2022|website=dutchcharts.nl|language=nl}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |SPA<ref>{{Cite web|title=Weekly charts - Charts - Promusicae - Productores de Música de España|url=https://www.elportaldemusica.es/lists/top-100-canciones/2022/20|access-date=2022-05-24|website=www.promusicae.es}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |SWE Heat.<ref>{{Cite web|title=Veckolista Heatseeker, vecka 20|url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2022&dspp=20|access-date=20 maj 2022|publisher=[[Sverigetopplistan]]}}</ref>
! style="width:3em;font-size:85%" |UK Download<ref>{{Cite web|title=Official Singles Downloads Chart Top 100|url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20220520/7000/|access-date=21 maj 2022|publisher=[[Official Charts Company]]}}</ref>
|-
! scope="row" |"Why"<ref>{{Cite web|title=Why - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/why/1494682233?i=1494682512|access-date=17 janar 2020|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
| rowspan="5" |2020
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
| rowspan="8" {{Ska|Non-album singles}}
|-
! scope="row" |"No Weight"<ref>{{Cite web|title=No weight - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/no-weight/1504487947?i=1504487968|access-date=3 prill 2020|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Hadi"<ref>{{Cite web|title=Hadi - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/hadi/1512871010?i=1512871018|access-date=22 maj 2020|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"La răsărit"<ref>{{Cite web|title=La rasarit - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/la-rasarit/1523006868?i=1523006870|access-date=24 korrik 2020|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"All Alone"<ref>{{Cite web|title=All Alone - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/all-alone/1537162165?i=1537162168|access-date=5 nëntor 2020|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Amore"<ref>{{Cite web|title=Amore - Single by wrs & Ilkan Gunuc|url=https://music.apple.com/us/album/amore/1564707887?i=1564707894|access-date=14 maj 2021|publisher=[[Apple Music]]}}</ref><br /><br /><span style="font-size:85%;">(with İlkan Günüç)</span>
| rowspan="4" |2021
|25
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Maui"<ref>{{Cite web|title=Maui - Single by wrs & Killa Fonic|url=https://music.apple.com/us/album/maui/1566821568?i=1566821576|access-date=4 qershor 2021|publisher=[[Apple Music]]}}</ref><br /><br /><span style="font-size:85%;">(with Killa Fonic)</span>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Tsunami"<ref>{{Cite web|title=Tsunami - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/tsunami/1577738326?i=1577738332|access-date=30 shtator 2021|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|81
|6
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Leah"<ref>{{Cite web|title=Leah - Single by wrs & IRAIDA|url=https://music.apple.com/us/album/leah/1597724422?i=1597724685|access-date=15 dhjetor 2021|publisher=[[Apple Music]]}}</ref><br /><br /><span style="font-size:85%;">(with Iraida)</span>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
| rowspan="6" |''Mandala''
|-
! scope="row" |"La Luna"<ref>{{Cite web|title=La Luna - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/la-luna/1609786432?i=1609786433|access-date=6 janar 2022|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
| rowspan="8" |2022
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Dalia"<ref>{{Cite web|title=Dalia - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/dalia/1605757394?i=1605757631|access-date=20 janar 2022|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Don't Rush"<ref>{{Cite web|title=Don't Rush - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/dont-rush/1609757165?i=1609757386|access-date=10 shkurt 2022|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Llámame"<ref>{{Cite web|title=Llámame - Single by wrs|url=https://music.apple.com/us/album/llámame/1605999432?i=1605999442|access-date=10 shkurt 2022|publisher=[[Apple Music]]}}</ref>
|1
|—
|52
|15
|23
|91
|10
|59
|-
! scope="row" |"Lily"
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"If You Were Alone"<br /><br /><small>(with Andromache)</small>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|{{Ska|Non-album single}}
|-
! scope="row" |"La Melodia"<ref>{{Cite web|date=31 gusht 2022|title=LA MELODIA out this Friday!|url=https://www.facebook.com/wrsandrei/posts/pfbid02sgiwwufW2EWNJyEXY4Q8gYFc5hyFr9PUUKEXeGei9dVf8hVmHQ1y4Z1CQ6WgSV6ol?__cft__[0]=AZVwnutGlKdXP3zcOfIrzGhxjshPpDSdtBdHomIOG7xHzCXJ0BAx0PLHvtGGp3IGHB1vTOVTt69qkFVzPU2ldrR_bXx7Orw2oGbTiujEFxPb6w1mQkgYI2dv_F9fPT96qBaIglLbM6_GUnwTCup1hum0fbfe9xlXVSs1_NP4-xqP05BE25YXnS8ver_d2fJK4R7v8IZ7WAMTeJB2BouSnxJt&__tn__=%2CO%2CP-R|access-date=2 shtator 2022|website=[[Facebook]]}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
| rowspan="3" {{TBA}}
|-
! scope="row" |"Me Flipa"<ref>{{Cite web|date=tetor 2022|title=WRS is releasing his new single My Flipa this Friday!|url=https://www.reddit.com/r/eurovision/comments/xvmu56/wrs_is_releasing_his_new_single_me_flipa_this/|access-date=8 tetor 2022|website=Reddit}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
! scope="row" |"Bamboléo"<br /><br /><small>(with David Goldcher)</small><ref>{{Cite web|date=18 nëntor 2022|title=Bamboleo - Single|url=https://music.apple.com/ng/album/bamboleo-single/1655172863|access-date=18 nëntor 2022|website=Apple Music}}</ref>
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|—
|-
| colspan="14" style="font-size:9pt" |"—" tregon një titull që nuk u rendit ose nuk u publikua në atë territor.
|}
== Referime ==
{{Reflist|30em}}
== Lidhje të jashtme ==
{{s-start}}
{{succession box|before=[[Roxen (këngëtare)|Roxen]]<br>me "[[Amnesia]]"|title=[[Rumania në Festivalin Evropian të Këngës]]|years=[[Festivali Evropian i Këngës 2022|2022]]|after=''Incumbent''}}
{{s-end}}
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Lindje 1993]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]
[[Kategoria:Këngëtarë rumunë]]
[[Kategoria:Festivali Evropian i Këngës 2022]]
3c633rg54x7g2uwxeawef9no10ghms7
Diskutim:Wrs
1
326266
3059503
2977283
2026-10-25T16:58:42Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059503
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Wrs]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2520545 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen https://www.mtv.de/info/b45gik/download-charts-single.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 shkurt 2023 09:40 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Wrs]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2977282 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220225091647/https://www.unsitedemuzica.ro/stiri/wrs-noul-artist-din-portofoliul-Global-Records-lanseaza-primul-single-why-p9118 për lidhjen https://www.unsitedemuzica.ro/stiri/wrs-noul-artist-din-portofoliul-Global-Records-lanseaza-primul-single-why-p9118.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 maj 2026 19:44 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Wrs]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059502 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220520074409/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s20/ për lidhjen https://www.agata.lt/lt/naujienos/s20/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 17:58 (CET)
97ujg9md1m7cdwm0khhfi16ruuzvyc1
Xheladin Gashi
0
327203
3059464
2911842
2026-10-25T12:04:38Z
~2026-56985-24
194903
Drejtshkrimin
3059464
wikitext
text/x-wiki
Xheladin Gashi u lind më 25.05.1946 në Fshatin Komoran, nga prindërit Hysen Hasan Gashi fsh. Komoran dhe Mehreme Gega Gashi nga fsh.Novosellë ( Fshati i Ri )KK-Malishevë, Hyseni kishte katër djem dhe dy vajza ,mirëpolokomotiva e vëllezërve ishte Xheladini pasi ishte djali më i madhë i kësaj familje.
Prindërit e Xheladinit ishin të pa arsimuar, mirëpo tëedukuar në frymën e patriotizmit dhe atdhetarizmit. Edhe përkundër gjendjes ekonomike jo të mirë, babai i Xheladinit, Hyseni arriti që fëmijët e tij t’i shkollonte dhe t’i edukonte në të njëjtën frymë.
Xheladin Gashi shkollën fillore e kreu në vendlindje për tëvazhduar në shkollën Normale në Prishtinë, të cilën e përfundoi në vitin 1968. Shkollën e Lartë Pedagogjike drejtimi Kimi-Biologji e kreu në Shkup ndërsa studimet i përfundoi në vitin 1972-73.
Në vitin 1968 e filloj punën si mësimdhënës në Shkollën Fillore “Jeta e Re”në fsh. Komoran, e cila shkollë nga viti 2010 e mban emrin “Xheladin Gashi-Plaku”. Xheladini po ashtu punoi dhe veproi edhe në Shkollën Fillore “Bajram Curri “ në Fshatin Nekoc KK e Drenasit , së pari si mësimdhënës e më vonë gjatë viteve të 70-74 si Drejtor i kësaj shkolle.
Me 01.10.1974 kthehet përsëri në shkollën fillore “Jeta e Re “ në Komoran për të vazhduar si mësimdhënës në lëndën Biologji-Kimi.
Gjatë viteve 90-ta ka qen njëri ndër aktivistët më të shquar për kthimin e shqiptareve të shpërngulur nga trojet tona, me qëllim të kthimit të tyre sidomos nga Turqia ai pati qëndruar disa ditë në Turqi për të marrë informata në lidhje me tëshpërngulurit, pas kthimit nga Turqia falë angazhimit të tij tëpalodhshëm në takim me qytetaret e trevës tonë arriti që t’i bind qytetarët që në baza vullnetare të ndajnë troje për ata të cilët dëshirojnë të kthehen në vendlindjen e gjyshërve dhe stërgjyshërve të tyre.
Xheladin Gashin deri në vitet e 90-ta , e njohim si arsimtar patriot, pastaj aktivist i shquar në pajtimin e gjaqeve,organizator dhe pjesëmarrës i demonstratave partiotike rrevolucionare të vitit 1981 e tutje. Në çdo shkollë ku punoi, nxënësit më tepër e njihnin si “historian” se sa si biolog, sepse gjithmonë jetonte me tregime për heronjët e Drenicës, të Kosovës dhe mbarë Shqipërisë linguistike. Ai gjithnjë do t` i komentoj të gjitha demostratat si obligim për çdo shqiptar. Po në këtë kohë, patrioti, Xhaladin Gashi, do të shpërthej: “Tash jemi mbështet për muri” Tash duhet ta thot fjalën e vet fuqia e armës dhe e barotit, ai do të filloi të ëndrroj se si do të dukej ushtari shqiptarë në Malet e Berishës. Për ta realizuar këtë ënderr të tij ai me kohë e kishte përgatit familjen e tij për tu perballur me sfidat dhe rreziqet që do të ballafqoheshin ata me armikun serb.
Pasi që familja ishte e gatshme që në qdo formë qoftë edhe luftarake t’i përgjigjeshin armikut, ai si anëtar i hershëm i Lëvizjes, këtë ëndërr do ta realizojë bashkë me shokë shumë si: Azem Sylën, Xhavit Halitin, Nait Hasanin, Ali Ahmetin e pastaj me '''Adem''' e '''Hamzë''' '''Jasharin''', me Zahir Pajazitin, Sokol Bashotën, Lahi Brahimajn, Mujë Krasniqin, Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin, Musë e Sahit Jasharin, Haki Drenicën, Bislim Zogajn, Hajdin Ramën, Nezir Zogajn e shumë të tjerë.
Me 30.01.1997 Xheladin Gashi ndërpret mësimdhënien pasi ishte zbuluar nga UDB-a se ai merrej me aktivitete ushtarake ilegale të UCK-se çka e detyroi te kaloj ne ilegalitet të plotë.Të nesërmen pra me dt 01.02.1997 Nga një makineri e rëndëushtarake dhe policore të okupatorit Serb bastiset shtëpia e Xheladin Gashit me qëllim të arrestimit të tij dhe djalit , Ilirit.
Në agun e asaj dite milicia Jugosllave me forca të shumta dhe armatim nga më të rëndat rrethuan tër fshatinë në një perimetër të gjërë me theks të veqant shtëpinë e Xheladin Gashit për ta arrestuar atë. Pasi bastisen shtëpinë dhe nuk e gjeten Xheladinin,ata rrahën dhe malltretuanë brutalisht familjen e tij duke mos kursyer as bashkeshorten e tijShefkijen dhe fëmijët. Pas rrahjes dhe maltretimeve brutale ata arrestuan djalin e tij Ilirin. Ky maltretim iu be familjes sëKomandant ,, Plakut” për të frikësuar ata që të tregojnë vend ndodhjen e ,,Plakut”. Por kjo taktik okupatorit i shkoi huq, sepse nuk ishin ne dijeni se kjo familje patriotike ishin të vendosur deri në fund për idealin e UCK-se duke mos kursyer asgjë, Xheladinin nuk mundën ta arrestonin asnjëherë por, me Xheladinin Okupatori serb u pa vetëm përmes grykëssë pushkës ,gjë që u kurorezua me qlirimin e vendit.
Është me rendësi të theksohet se familja e Xheladinit ka qen strehë e grumbullimit të armatimit , shokëve te ilegales, shtëpi ku bëheshin plane për akcione te ndryshme mbi milicin e atëhershme. Xheladini përveç qe ishte vet i angazhuar ne këto organizime ilegale ai e kishte kyçur te gjithë familjen e tij duke mos kursyer as finaciarisht buxhetin familjar e as kënd nga familja për ta arritur qëllimin final pra Çlirimin e Vendit.
Deri ne shtator të vitit 1997 Xheladini ,, Komandant Plaku”si anëtar i shtabit qendror të UÇK-së qëndroi në Kosovë dukeorganizuar luftën çlirimtare në gjithë Kosovën.
Per disa muaj Plaku qëndroi edhe në Familjen e Adem Jasharit ne Prekaz , në Jabllanicë në familjen e Lahi Brahimit dhe në shumë vende tjera, duke organizuar bashkë me shokë akcione të ndryshme në tërë territorin e Kosovës.
Më vonë me vendim të Shtabit Qendror të UÇK-së , largohet nga Kosova për të shkuar me një detyrë tjetër të veçantë në Zvicër me qellim të senziblizimit të opinionit shqiptar për tu rreshtuar për krah UCK-së dhe për të mbledhur fonde monetare për ta ndihmuar Luftën çlirimtare.
Ne Zvicër falë angazhimit të tij të madhë u arrit që në një periudhe shumë të shkurtër disa mujore të mblidhen fonde tëkënaqshme për blerje të armatimit, municionit dhe pajisjeve ushtarake me qëllim të zgjerimit të luftës çlirimtare në Kosovë.
Pas të gjitha këtyre aktivitetve patriotike Xheladin Gashi me veprimtarin e tij u bë sinonim i luftës çlirimtare , organizator dhe themelues i UÇK-se , anëtar i shtabit Qendror të UÇK-sëi cili më vonë u angazhua në strukturimin dhe zgjerimin e UÇK-se anekënd Kosovës.
Me fillimin e luftës frontale në Kosovë, nga Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së, ai emërohet Komandant për furnizim me armatim në Zonën e Veriut të Shqipërisë. Ai ishte strumbullar i logjistikes së UÇK-se ,furnizues dhe shpërndarës kryesor i armatimit për UÇK-në.
Me fillimin e bombardimeve te NATO-s kunder shtetit Jugosllave-Serbis ,Xheladini ishte njëri nga pikat kyqe të oficerve te larte te NATO-s për t’i kordinuar sulmet ndaj caqeve serbe.
Gjithë ashtu në operacionin ,,Shigjeta” , Plaku së bashku me Gjeneral Kudusi Lame dhe oficer të tjerë si nga Shqiperia ashtu dhe nga Kosova ishin strumbullarët kryesor për planifikimin,furnizimin me armatim dhe drejtimin e këtijoperacioni kundër forcave serbe.
Pastaj në kordinim te plotë me eprorin Rrustem Berishën i cili ne ate kohe drejtonte nje pjes te trupave te UCK-se ne veri te Shqiperis u kordinuan forcat e perbashketa dhe u realizua beteja e Kosharës.
Menjëherë pas përfundimit te luftës ne Kosove ai u angazhua ne ndërtimin e Institucioneve te Shtetit te Kosovës , fillimisht ne Qeverinë e Përkohshëm te Kosovës ku ishte emëruar siZv. Ministër ne Ministrin e Rendit e me pas ne KK –Drenas ne postin e Zv. Kryetarit te Komunës dhe se fundi udhëheqës i Shoqatës “Miqtë e TMK-se Kjo është një biografi e shkurtëre Xheladin Gashit si atdhetarë e liridashës, njeri i fjalës dhe i besës, i përkushtuar me dekada ne arsim, nikoqir i ushtareve te lirisë ne kohen e ilegalitetit, humanist e patriot , aktivist ne pajtimin e gjaqeve,organizator dhe themelues i UÇK-se , luftëtar lirie , dhe njeri ndër më të përkushtuarit në krijimin einstitucioneve të shtetit të Kosovës.
Më 25 Maj 2010 shkolla fillore në Komoran ku ai punoi me dekada u nderua figura e tij patriotike duke e emëruar SHFMU me emrin e tij “Xheladin Gashi-Plaku “
Pas një sëmundje të shkurt dhe të rënd në moshën 59 vjeçare Xheladin Gashi -Plaku ndrroj jet me 21.03.2005 për të mos vdekur kurrë duke lënë pas vete Bashkëshorten Shefkijen, katër djem: Arsimi,Iliri, Dritoni dhe Kastriotin si dhe katërVajza: Afërditën,Lumen,Vlorën dhe Jehonën , nipa dhe mbesa.
Më 21 Mars 2013 nga Presidentja e Kosovës '''Znj.Atifete Jahjaga''' u nderua figura e tij patriotike duke e shpallur '''Hero të Kosovës'''
19syfeiik1ely4kygmvobineun31qzd
Eure-et-Loir
0
332341
3059681
2962536
2026-10-26T07:23:34Z
~2026-57054-51
194956
/* Referime */
3059681
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement|name=Eure-et-Loir|native_name=|native_name_lang=fr<!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead -->|type=[[Departamentet e Francës|Departament]]|image_skyline=File:Préfecture d'Eure-et-Loir, Hôtel de Ligneris (1795), Chartres (France).JPG|image_alt=|image_caption=Hôtel de Ligneris (1795), ndërtesa e prefekturës e departamentit Ërë-dhe-Luarë në Shartër|image_flag=Flag of Eure-et-Loir.svg|flag_alt=|image_shield=Blason département fr Eure-et-Loir.svg|shield_alt=|nickname=|motto=|image_map=Eure-et-Loir-Position.svg|map_alt=|map_caption=Vendndodhja e Ërë-dhe-Luarës në Francë|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_map_caption=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Shteti|subdivision_name=Francë|subdivision_type1=Rajoni|subdivision_name1=Qëndër-Lugina e Luarës|established_title=|established_date=|founder=|seat_type=Prefektura|seat=[[Chartres|Shartri]]|parts_type=Nënprefekturat|parts_style=para|p1=[[Châteaudun]]<br>[[Dreux]]<br>[[Nogent-le-Rotrou]]|government_footnotes=|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_total_km2=5880|area_note=|elevation_footnotes=|elevation_m=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|population_total=431 443|population_as_of=Janar 2020|population_density_km2=auto|population_demonym=|population_note=|blank_name_sec1=Numri i departamentit|blank_info_sec1=28|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=|postal_code=|area_code_type=|area_code=|iso_code=|website=}}
[[Category:Articles with short description]]
[[Category:Short description is different from Wikidata]]
[[Category:Pages using infobox settlement with bad settlement type]]
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Eure-et-Loir''' ( {{IPA-fr|œʁ‿e lwaʁ}}, <small>dialekti vendor:</small>{{IPA-fr|øʁ‿e lwaʁ|}} ) është një [[Departamentet e Francës|departament]] francez, i emërtuar pas lumenjve Ërë dhe Luarë . Ndodhet në [[Rajonet e Francës|rajonin]] e [[Qendër-Lugina e Luarës|Centre-Val de Loire]] . Në vitin 2019, departamenti kishte një popullsi prej 431,575.<ref name="pop2019">[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/6011060/dep28.pdf Populations légales 2019: 28 Eure-et-Loir], INSEE</ref>
== Historia ==
Eure-et-Loir është një nga 83 departamentet origjinale të krijuara gjatë [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] më 4 Mars 1790 në përputhje me Aktin e 22 Dhjetorit 1789. Ajo u krijua kryesisht nga pjesë të provincave të mëparshme të Orléanais (Beauce) dhe Maine ( Perche ), por edhe pjesë të Île-de-France (Drouais, Thymerais, Lugina e Avre, Hurepoix).
== Gjeografia ==
Eure-et-Loir përfshin pjesën kryesore të rajonit të Beauce, politikisht i përket [[Rajonet e Francës|rajonit]] tanimë të [[Qendër-Lugina e Luarës|Centre-Val de Loire]] dhe është i rrethuar nga departamentet e [[Loir-et-Cher]], [[Loiret]], [[Essonne]], [[Yvelines]], [[Ërë|Eure]], [[Orne]] ., dhe [[Sarthe]] .
=== Qytetet kryesore ===
Komuna më e populluar është [[Chartres]], prefektura. Që nga viti 2019, ka 6 komuna me më shumë se 10,000 banorë:<ref name="pop2019">[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/6011060/dep28.pdf Populations légales 2019: 28 Eure-et-Loir], INSEE</ref>
{| class="wikitable"
!Komuna
!Emri shqip
! Popullsia (2019)
|-
| Chartres
|Shartri
| style="text-align: center;" | 38,534
|-
| Dreux
|Dreja
| style="text-align: center;" | 30646
|-
| Lucé
|Lusa
| style="text-align: center;" | 15,403
|-
| Châteaudun
|Kështjellëduna
| style="text-align: center;" | 13,096
|-
| Vernouillet
|Vernuja
| style="text-align: center;" | 12,472
|-
| Mainvilliers
|Mevjera
| style="text-align: center;" | 11,127
|}
== Demografia ==
Banorët e departamentit quhen ''Euréliens'' .{{Historical populations|1791|256636|1801|257793|1821|264448|1831|278820|1841|286368|1851|294892|1861|290455|1872|282622|1881|280097|1891|284683|1901|275433|1911|272255|1921|251255|1931|254790|1936|252690|1946|258110|1954|261035|1962|277546|1968|302251|1975|335151|1982|362813|1990|396073|1999|407665|2006|421114|2011|430416|2016|433929}}
== Ekonomia ==
Eure-et-Loir është një departament i traditës bujqësore (Beauce), por edhe në ballë të tre sektorëve ekonomikë :
=== Bujqësia ===
Departamenti është një lojtar kryesor ekonomik në prodhimin e drithërave dhe farave vajore në Francë.<ref name="Agricultural-chamber-of-Eure-et-Loir">Agricultural chamber of Eure-et-Loir</ref> Ekonomia e tij bujqësore është ende shumë e varur nga mjedisi ekonomik dhe rregullator i tregjeve për të korrat. Rajoni Eure-et-Loir renditet i pari ndër prodhuesit e grurit në Francë. Është gjithashtu lideri kombëtar në prodhimin e farave të rapit dhe bizeleve. Prodhimi i grurit është deri tani më dominuesi në zonë. Gati 40% e të gjithë tokës bujqësore i kushtohet kultivimit të grurit, i cili ka gjeneruar mesatarisht 29% të prodhimit bujqësor për tregti të departamentit gjatë 5 viteve të fundit.
=== Industritë ===
* Grumbulli Lugina kozmetike, rreth Chartres, që është qendra më e rëndësishme e industrisë franceze të bukurisë dhe mirëqenies (parfume/kozmetikë), me emra të mëdhenj si Guerlain, [[Paco Rabanne]], [[Lolita Lempicka]], Jean-Charles de Castelbajac dhe [[Jean-Paul Gaultier|Jean- Paul Gaultier]] . Lugina kozmetike vendos 2.5 miliardë euro qarkullim, përfshin 200 kompani, bashkëpunon me Universitetet e Orleanit dhe Parisit dhe punëson më shumë se 30,000 njerëz.
* Industria farmaceutike, rreth Dreux dhe grupit '''Polepharma''' . Krijuar në vitin 2002 nën udhëheqjen e CODEL<ref name="Codel">Codel: Eure-et-Loir economic development board</ref> Polepharma është një grup i prodhimit farmaceutik francez i cili përfshin kompani si Ipsen, Novo Nordisk, Laboratoires Expanscience, LEO Pharma, Ethypharm Famar, Norgine, Nypro, Synerlab / Sophartex dhe Serate. Grupi përfaqëson 50% të prodhimit të medikamenteve në Francë dhe 30,000 vende pune. Grumbulli farmaceutik është gjithashtu një nga krijuesit e aleancës ndërrajonale "Pharma Valley" që ka rrjete partnere: Polepharma, CBS dhe Grepic. Kjo aleancë përfaqëson 60% të zonave të prodhimit brenda Francës dhe 2.5 miliardë euro xhiro vjetore.
* industria agro-ushqimore, e promovuar nga '''Agrodynamic''' (qendra rurale e ekselencës), me dy kompani të mëdha në këtë sektor: Ebly në Chateaudun dhe një Andros në Auneau.
* [[Mobiljet|industria e drurit dhe e mobiljeve]] rreth shoqatës ''Perchebois'' .
* industria e gomës dhe e plastikës, përmes grupit ''Elastopol'' .
* prodhuesi i ashensorëve Octé ka selinë e tij në Châteauneuf-en-Thymerais<ref>{{Cite web|title=Drive systems|url=https://octelift.shop/en/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710181629/http://shop.octe.eu/en/index.aspx?p_lang=1|archive-date=2018-07-10|access-date=2017-05-04|language=sq}}</ref>
=== Energjia ===
Departamenti është një ndër liderët edhe në energjinë e ripërtërishme. E renditur tashmë në vendin e dytë në nivel kombëtar për sa i përket prodhimit të energjisë përmes fermave të saj me erë të vendosura veçanërisht në rajonin Beauce.
== Turizmi ==
* Atraksioni më i rëndësishëm turistik është katedralja e Shartrit, me dritaret e saj të mrekullueshme me xham të njollosur .
* Kisha: Saint-Pierre of Dreux, Saint-Denis (Toury)
* Chapelle Royale e Dreux
* Beffroi i Dresë
* Abbey Bonneval
* Kalaja e Anet, e Chateaudun, e Maillebois, e Maintenon, e Montigny (Cloyes-sur-Loir), e Montigny-sur-Avre, e Charbonnières (Authon-du-Perche), Kalaja Saint-John (Nogent-le-Rotrou ), Kalaja e Villepion (Orgères-en-Beauce), Kalaja e Reverseaux (Voves)
* Parku rajonal i Perches<gallery>
File:France_Eure_et_Loir_Chartres_Vieille_ville_02.jpg|Chartres
File:Notre_Dame_de_Chartres.jpg|Katedralja e Shartrit
File:20050921ChStJean1.jpg|Nogent-le-Rotrou
File:Chateaudun_Chateau_03.jpg|Châteaudun
File:Bonneval_Abbaye_St_Florentin.JPG|Abacia Bonneval
File:Aqueduc_chateau_Maintenon.jpg|Akuadukti i Kështjellës së Maintenonit
</gallery>
== Referime ==
{{Reflist}}
[[Kategoria:Departamentet e Qendra-Val de Loire]]
[[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]]
c05zz3y6g5dyi67wjebm9kc81vq4ojz
Diskutim:Universitetet mesjetare
1
333401
3059463
3027597
2026-10-25T12:03:08Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059463
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universitetet mesjetare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558170 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304121715/http://historymedren.about.com/library/atlas/blatmapuni.htm për lidhjen http://historymedren.about.com/library/atlas/blatmapuni.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2023 20:39 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universitetet mesjetare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2612229 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141030103821/http://www.fordham.edu/halsall/source/vitry1.html për lidhjen http://www.fordham.edu/halsall/source/vitry1.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 nëntor 2023 05:59 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universitetet mesjetare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3027596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160406153625/http://www.bede.org.uk/university.htm për lidhjen http://www.bede.org.uk/university.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 gusht 2026 11:45 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universitetet mesjetare]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059462 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160324195928/http://rmc.library.cornell.edu/medievalbook/intro.htm për lidhjen http://rmc.library.cornell.edu/medievalbook/intro.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 13:03 (CET)
g9eqqlfys6k1xzgk9ou8gvsnqe9twb6
Diskutim:Jurij Hudolin
1
339148
3059655
3056306
2026-10-26T04:23:25Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Jurij Hudolin/Arkivi 1]]
3059655
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Jurij Hudolin/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
4nze5ls5wrdvixakr0xqt7iu3afi3fu
Diskutim:Ura e Peleshacit
1
339457
3059478
2629000
2026-10-25T13:45:42Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059478
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585547 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220717052511/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220722053520/https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205222323/https://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205230956/https://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shtator 2023 07:30 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585773 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205211149/https://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shtator 2023 23:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2628999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120207093606/http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524 për lidhjen http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2023 01:53 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220316001428/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03 për lidhjen http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 14:45 (CET)
72rxr7y0ra68zo99v7tz6ib4j7b4awu
3059618
3059478
2026-10-26T02:16:43Z
MajavahBot
122738
Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.
3059618
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ura e Peleshacit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585547 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220717052511/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220722053520/https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205222323/https://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205230956/https://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shtator 2023 07:30 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585773 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205211149/https://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shtator 2023 23:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2628999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120207093606/http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524 për lidhjen http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2023 01:53 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220316001428/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03 për lidhjen http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 14:45 (CET)
bp5wcme5pzpt0kylaqe74rlryaiypxl
3059657
3059618
2026-10-26T04:23:45Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Ura e Peleshacit/Arkivi 1]]
3059657
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Ura e Peleshacit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059477 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220316001428/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03 për lidhjen http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2007/04/11/feature-03.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 14:45 (CET)
lvcjs474daed4fpn4wbcbzpw0b4gklg
100 Vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë
0
347443
3059552
3046980
2026-10-25T20:46:15Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059552
wikitext
text/x-wiki
{{Faqe 100-Vjet Pavarësi}}{{Infobox ngjarje|Event_Name=100 Vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë|Image_Name=|Imagesize=220px|Image_Alt=|Image_Caption=Logoja zyrtare e 100 Vjet Pavarësi<br />|Thumb_Time=(Video thumbnail frame – see below)|AKA=Njëqindvjetori i Pavarësisë së Shqipërisë|Participants=[[Shqiptarët]] në mbarë botën|Location=[[Shqipëri]]|Date={{Start date|df=yes|2012|11|28}}|nongregorian=Cakto nëse data nuk është në kalendarin Gregorian; mund të jetë çdo vlerë teksti, por sugjerimet janë: "po", një emër kalendar (p.sh. "Julian") ose "prehistorik".}}
'''100-vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë''' ishte një festë njëvjeçare në vitin 2012, kur [[shqiptarët]] festuan 100-vjetorin e krijimit të [[Shqipëria e Pavarur|Shqipërisë së pavarur]], shtetit të parë shqiptar në historinë moderne.<ref>{{Cite news|last=Topi|first=Bamir|author-link=Bamir Topi|date=31 dhjetor 2011|title=The address of President Topi to the Nation on New Year's Eve|work=Albanian National News Agency|agency=Albanian National News Agency|location=Tirana, Albania|url=http://www.noa.al/en/artikull.php?id=132639|url-status=dead|access-date=10 shkurt 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407071237/http://www.noa.al/en/artikull.php?id=132639|archive-date=7 prill 2014|quote=The year 2012, dear Albanians, is the most beautiful historic year. The 100th anniversary of the Independence of Albania}}</ref><ref>{{Cite book|last=Sokalski|first=Henryk J|url=https://books.google.com/books?id=YYqiGyoakN8C&pg=PA60|title=An ounce of prevention: North Macedonia and the UN experience in preventive diplomacy|publisher=United States Institute of Peace Press|year=2003|isbn=9781929223466|location=Washington, D.C.|page=60|quote=The first Albanian state in modern history emerged in 1912.}}</ref>
== Festim ==
=== Në Shqipëri ===
Dita e hapjes së festës ishte më 17 janar 2012 kur u organizua ceremonia solemne në Kuvendin e Republikës së Shqipërisë dhe morën pjesë përfaqësues nga [[Kosova]], [[Maqedonia e Veriut]], [[Mali i Zi]], [[Presheva]] dhe [[Bujanoci]], të cilët ishin së bashku në [[Kuvendi i Shqipërisë|Kuvendin e Shqipërisë]] pa asnjë dallim si ata. së bashku në [[Kuvendi i Vlorës|parlamentin]] e [[Shqipëria e Pavarur|Shqipërisë së Pavarur]] 100 vjet më parë.<ref>{{Cite web|year=2012|title=100th anniversary of independence|url=http://top-channel.tv/english/artikull.php?id=4422|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310081050/http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=4422|archive-date=10 mars 2012|access-date=11 shkurt 2012|publisher=TOP Channel Shqip|location=Albania|quote=The Albanian Parliament opened with a solemn ceremony the 100th year of Albania's independence. January 17th was chosen as the opening day for the celebration of the 100th anniversary of independence, since it is the day when the Albanian National hero, Gjergj Kastrioti Skenderbeu died, who symbolizes the unification of all Albanians...Representatives from [[Kosovo]], [[North Macedonia]], [[Montenegro]], [[Presheva]] and [[Bujanovci]] were present in the Albanian Parliament, without partial distinctions, together, as six centuries ago and as 100 years ago,..}}</ref> Shumica e ngjarjeve dhe aktiviteteve ishin planifikuar të fillonin në tetor-nëntor dhe për arsye buxhetore, shumë projekte të tjera nuk morën financim nga qeveria në vitin 2012. [[Forca e Sigurisë së Kosovës]] formoi një njësi speciale prej 65 ushtarësh për të marrë pjesë në [[Parada ushtarake|paradën ushtarake]] në Tiranë më 28 nëntor 2012, e cila u organizua për të festuar përvjetorin.<ref>{{Cite news|last=Brajshori, Muhamet|title=KSF participating in Albania celebrations|agency=SETimes|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2012/11/16/feature-01|access-date=24 nëntor 2012|quote=A Kosovo Security Force unit will march in the military parade in Tirana on November 28th to celebrate the centennial anniversary of Albania's independence....Sixty-five soldiers have already been chosen to participate in the Tirana parade, he said.|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119002824/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2012/11/16/feature-01|archive-date=19 nëntor 2012|url-status=dead}}</ref>
[[Skeda:Albanien_feiert_100_Jahre_Unabhängigkeit_(8232495798).jpg|parapamje|193x193px| Ceremonitë po kryhen në Varrezat e Dëshmorëve të Kombit]]
Qeveria e Shqipërisë vendosi të sillte eshtrat e mbretit [[Mbreti Zogu I|Zog të Shqipërisë]] nga Franca ku ai vdiq në vitin 1961. Eshtrat u zhvarrosën<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-20347253 Remains of King Zog repatriated from France to Albania]. Retrieved 16 November 2012.</ref> dhe ceremonia e kthimit u organizua më 17 nëntor, përpara festimeve për 100 vjetorin e pavarësisë së Shqipërisë. Eshtrat u vendosën në [[Mauzoleumi i Familjes Mbretërore|mauzoleun e rindërtuar të familjes mbretërore shqiptare]] . Në kuadër të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë është hapur ekspozita e punimeve artistike të [[Agim Ramadani|Agim Ramadanit]], udhëheqës i [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] (UÇK), e vizituar nga kryeministri Berisha.<ref>{{Cite web|date=14 nëntor 2012|title=The exhibit of a hero, Berisha: Agim Ramadani, an eminent patriot|url=http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/50923/ENG|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110060854/http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/50923/ENG|archive-date=10 nëntor 2013|access-date=27 nëntor 2013|publisher=Albanian Screen|quote=PM Berisha attended the opening of the exhibit of painter Agim Ramadani, Hero of Kosovo, killed in the war in Koshare in 1999. This exhibit opened in the framework of the 100th anniversary of Independence}}</ref>
Programi i festës së 28 Nëntorit përfshin paradë ushtarake në Tiranë, koncerte të muzikës popullore dhe popullore në Tiranë dhe [[Vlora|Vlorë]], ngritjen e flamurit nga presidenti i republikës, vendosjen e kurora lulesh në varrin e [[Ismail Qemali|Ismail Qemalit]], fjalimin e presidentit në një miting kushtuar përvjetorin, ceremoninë e ngritjes së flamurit dhe vendosjen e kurorave me lule në Varrezat e Dëshmorëve të Kombit dhe përurimin e Monumentit të Pavarësisë.<ref>{{Cite web|date=14 nëntor 2012|title=PM Berisha: Centenary Independence Day, an occasion to honour the fallen for freedom|url=https://significadodelosnombress.wordpress.com/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150412003720/https://significadodelosnombress.wordpress.com/|archive-date=12 prill 2015|access-date=24 nëntor 2012|publisher=Council of Ministers of the Republic of Albania}}</ref>
==== Monument, logo dhe spot televiziv ====
[[Skeda:Tirana_22.jpg|majtas|parapamje|200x200px| Dekorime në qendër të Tiranës]]
[[Ministria e Kulturës e Shqipërisë|Ministria e Turizmit, Çështjeve Kulturore, Rinisë dhe Sporteve]] shpalli më 22 dhjetor 2011 Konkursin Ndërkombëtar për realizimin në skulpturë të veprës monumentale kushtuar “100 vjetorit të [[Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë|Shpalljes së Pavarësisë së Shtetit Shqiptar]]: 28 nëntor 1912 – 28 nëntor 2012".<ref>{{Cite web|last=((Republic of Albania, Ministry of Tourism, Culture, Youth and Sports))|last2=National Gallery of Arts|year=2011|title=Competition announcement|url=http://www.iictirana.esteri.it/NR/rdonlyres/3292E0F7-FB2F-4A2F-85E0-EF35175F071D/92752/GARAMONUMENTOCENTENARIOINDIPENDENZA1.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225195503/http://www.iictirana.esteri.it/NR/rdonlyres/3292E0F7-FB2F-4A2F-85E0-EF35175F071D/92752/GARAMONUMENTOCENTENARIOINDIPENDENZA1.pdf|archive-date=25 shkurt 2012|access-date=18 shkurt 2012|publisher=Republic of Albania, Ministry of Tourism, Culture, Youth and Sports; National Gallery of Arts|page=1|quote=Today, on 23.12.2011, in reliance on the Order of the Minister of Tourism, Culture, Youth and Sports No 289, dated 22.12.2011 on "Announcement of competition for the accomplishment in sculpture the monumental work dedicated to the "100 anniversary of the Declaration of Independence of the Albanian State: 28 November 1912 – 28 November 2012".}}</ref> Çmimin e fitoi projekti i dy arkitektëve nga Gjermania, Visar Obrija dhe Kai Roman Kiklas.<ref>{{harvnb|Besar, Likmeta|2012}}</ref> Vepra artistike do të ndërtohet në Austri me një kosto prej 350,000 euro. I ngjan një shtëpie që po hapet nga izolimi drejt lirisë.<ref>{{harvnb|Besar, Likmeta|2012}}</ref> Më 29 qershor 2012 [[Kryeministri i Shqipërisë]] njoftoi se monumenti ka përfunduar dhe se do të ngrihet në [[Parku Rinia|parkun Rinia]] ose pranë Teatrit të Fëmijëve.<ref>{{Cite web|date=29 qershor 2012|title=Berisha: Decent celebration of 100th year of independence|url=http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=6314|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604212444/http://top-channel.tv/english/artikull.php?id=6314|archive-date=4 qershor 2016|access-date=6 korrik 2012|publisher=Top Channel}}</ref>
Njëzet e pesë artistë nga [[Shqipëria]], [[Kosova]] dhe [[Maqedonia e Veriut]] morën pjesë në konkursin “100 Vjet Shteti Shqiptar”, organizuar për të krijuar logon e përvjetorit. Komisioni në seancën e mbajtur më 28 nëntor 2011 njëzëri vendosi që fitues të shpallet logoja, autor i së cilës është Zeni Ballazhi.<ref>{{Cite web|date=29 dhjetor 2011|title=Shpallet fituesi i logos "100 Vjet Shtet Shqiptar"|url=http://ema.al/2011/12/shpallet-fituesi-i-logos-%E2%80%9C100-vjet-shtet-shqiptar%E2%80%9D/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120124042457/http://ema.al/2011/12/shpallet-fituesi-i-logos-%E2%80%9C100-vjet-shtet-shqiptar%E2%80%9D/|archive-date=24 janar 2012|access-date=6 korrik 2012|publisher=Ema.al}}</ref> Kryeministri i Shqipërisë [[Sali Berisha]] propozoi zëvendësimin e fjalëve ''Shteti Shqiptar'' në versionin origjinal të motos me ''Pavarësi'', duke pretenduar se shteti shqiptar ka ekzistuar më herët në histori.<ref>{{Citation|title=Logo of 100th anniversary of Independence|url=http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=4369|year=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407085222/http://www.top-channel.tv/english/artikull.php?id=4369|place=Albania|publisher=Top Channel|quote=Berisha suggested changing the term "100 years of Albanian state", with the argument that the Albanian state has existed even before in the history. He suggested changing it to "100 years of independence".|access-date=26 nëntor 2012|archive-date=7 prill 2014}}</ref>
E njëjta ministri organizoi një konkurs ndërkombëtar për [[Spot televiziv|spotin televiziv]] kushtuar përvjetorit.<ref>{{Cite web|title=MTCYS announces the International Competition for the production of TV spot dedicated to: "100th Anniversary of the Independence of Albania" (1912–2012)|url=http://www.mtkrs.gov.al/web/MTCYS_announces_the_International_Competition_for_the_production_of_TV_spot_dedicated_to_100th_Anniversary_of_the_Independence_of_Albania_1_1145_1.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121016103653/http://www.mtkrs.gov.al/web/MTCYS_announces_the_International_Competition_for_the_production_of_TV_spot_dedicated_to_100th_Anniversary_of_the_Independence_of_Albania_1_1145_1.php|archive-date=16 tetor 2012|access-date=23 shtator 2012|publisher=Website of the Ministry of Tourism, Culture, Youth and Sports of the Republic of Albania}}</ref>
==== Pjesëmarrës të shquar ====
Bëhet e ditur se [[kryeministri i Turqisë]] do të marrë pjesë në festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.<ref>{{Cite web|date=25 prill 2012|title=23d of April, the Day of National Sovereignty and Children's Festival celebrated in Tirana|url=http://yunusemreenstitusu.org/albania/index.php?lang=en&page=7&newsCat=1&newsID=87|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130416080627/http://yunusemreenstitusu.org/albania/index.php?lang=en&page=7&newsCat=1&newsID=87|archive-date=16 prill 2013|access-date=6 korrik 2012|publisher="Yunus Emre" Turkish Cultural Center in Tirana}}</ref> [[Hillary Clinton]] premtoi se do të vijë në Tiranë në 100 vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë.<ref>{{Cite web|date=26 prill 2012|title=Prime Minister's Office uncovers meeting, Clinton: In Tirana on 100th Anniversary of Independence|url=http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/kryeministria_zbardh_takimin__klinton_ne_tirane_per_100_vjetorin_e_pavaresise/ENG|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130418181427/http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/kryeministria_zbardh_takimin__klinton_ne_tirane_per_100_vjetorin_e_pavaresise/ENG|archive-date=18 prill 2013|access-date=31 korrik 2012|publisher=Albanian Screen|quote=US State Secretary, Hillary Clinton promised Prime Minister Sali Berisha that she will come to Tirana on the 100th Anniversary of Independence.}}</ref> Në Tiranë priten edhe shumë yje të tjerë të njohur shqiptarë, aktorë, personalitete publike në mbarë botën. Clinton mbërriti në Shqipëri më 1 nëntor 2012.
Pjesëmarrës të shquar më 28 nëntor: {{Col-begin}}
| width="50%" align="left" valign="top" style="border:0"|
2 presidentë:
* [[Atifete Jahjaga]] ([[Republika e Kosovës]])
* [[Filip Vujanović]] ([[Mali i Zi]])
4 kryeministra:
* [[Hashim Thaçi]] ([[Republika e Kosovës]])
* [[Zoran Milanović]] ([[Kroacia]])
* [[Viktor Orbán]] ([[Hungaria]])
* [[Janez Janša]] ([[Slovenia]])
| width="50%" align="left" valign="top" style="border:0"|
5 Kryetarët e Kuvendit:
* [[Gianfranco Fini]] (Itali)
* [[Michael Frendo]] ([[Maltë]])
* [[Jakup Krasniqi]] ([[Republika e Kosovës]])
* [[Denis Bećirović]] ([[Bosnjë dhe Hercegovinë]]),
* [[Eduard Kukan]] (anëtar i [[European Parliament|Parlamentit Evropian]])
3 ministra të jashtëm, Austri, Algjeri, Katar.
<br />
{{Col-end}}Presidenti i [[Maqedonia e Veriut|Republikës së Maqedonisë së Veriut,]] [[Gjorge Ivanov|George Ivanov]] e anuloi vizitën e tij për shkak të incidenteve.<ref>{{Cite news|title=Stogodišnjica nezavisnosti Albanije|url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2012&mm=11&dd=28&nav_category=167&nav_id=663984|access-date=28 nëntor 2012|quote=Makedonski predsednik Đorđe Ivanov otkazao je najavljeno učešće na sutrašnjoj proslavi 100. godišnjice nezavisnosti Albanije u Tirani zbog nedavnih incidenata prilikom posete makeodnskog premijera Tirani, kada je, pored ostalog, spaljena i makedonska zastava.}}</ref> Ministri i Jashtëm grek nuk mori pjesë, pasi anuloi pas deklaratave të kryeministrit shqiptar për konceptin [[Irredentizmi|irredentist]] të [[Shqipëria e Madhe|Shqipërisë së Madhe]].
==== Letërsia, bursa dhe artet ====
Brenda Shqipërisë libra dhe vepra arti që lidhen me historinë dhe kulturën shqiptare u prezantuan për publikun nga shtëpi botuese, biznese private, universitete dhe studiues me rastin e 100-vjetorit, duke përfshirë:
* Një version i ri me definicion të lartë i [[Skënderbeu (film)|filmit Skënderbeu]] i vitit 1953.
* ''{{Interlanguage link|Shqiptarët në artin botëror|sq}}'' nga Ferid Hudhri (Botimet Albanologjike, 2012).
* Një version i ri shqip dhe një përkthim në anglisht i asaj që konsiderohet vepra e parë letrare dhe historie e një autori shqiptar, [[Rrethimi i Shkodrës (Marin Barleti)|''Rrethimi i Shkodrës'']] (Shtëpia Botuese Onufri, 2012).<ref>Illyria 31 August – 3 September 2012. The Siege of Shkodra, pp. 8-10</ref>
* ''{{Lang|sq|Pavarësia - Udhëtimi i paharruar i Ismail Qemalit}}'', nga [[Ilir Ikonomi]] (UET Press, 2012).<ref>{{Cite web|date=8 nëntor 2012|title=Ilir Ikonomi botoi librin "Pavarësia"|url=http://www.zeriamerikes.com/content/ilir-ikonomi-ismail-qemali-libri-berisha/1541684.html}}</ref>
* ''Lindja e Shqipërisë: Nacionalizmi Etnik, Fuqitë e Mëdha të Luftës së Parë Botërore dhe Shfaqja e Pavarësisë së Shqipërisë'' nga Nicola Guy (IB Tauris, 2012).
* ''[https://www.worldcat.org/oclc/856874586 Jeta e amerikanit Charles Telford Erickson kushtuar Shqipërisë]'' nga {{Interlanguage link|Mal Berisha|sq}} (Botime Edualba, 2012).<ref>{{Cite web|title=Paradë madhështore e Forcave të Armatosura Shqiptare|url=http://www.mbrojtja.gov.al/arkiv/index.php?option=com_content&view=article&id=2138:parade-madheshtore-e-forcave-te-armatosura-shqiptare&catid=307&Itemid=637|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716225550/http://www.mbrojtja.gov.al/arkiv/index.php?option=com_content&view=article&id=2138:parade-madheshtore-e-forcave-te-armatosura-shqiptare&catid=307&Itemid=637|archive-date=16 korrik 2018|access-date=16 korrik 2018}}</ref>
=== Jashtë Shqipërisë ===
[[Skeda:Shtatorja_në_Mitrovicë.JPG|parapamje| Festimet në [[Mitrovica|Mitrovicë]]]]
Ambasadat e Shqipërisë në mbarë botën organizuan aktivitete të shumta për të festuar 100-vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë si ekspozita, koncerte, lutje, pritje diplomatike, ceremoni të ndryshme dhe tryeza të rrumbullakëta.<ref>{{Cite web|title=Programme of Events celebrating 100 Years of Independence|url=http://www.albanianembassy.co.uk/en/programme-of-events-celebrating-100-years-of-independence-3/|access-date=24 nëntor 2012|publisher=Embassy of Albania in UK|archive-date=7 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072624/http://www.albanianembassy.co.uk/en/programme-of-events-celebrating-100-years-of-independence-3/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=18 maj 2012|title=100th Anniversary of Independence, celebration in Albanian embassies|url=http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/38256/ENG|url-status=dead|access-date=24 nëntor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407081224/http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/38256/ENG|archive-date=7 prill 2014|quote=The Albanian embassies started organizing different activities for the 100th Anniversary of Independence.}}</ref> Në disa raste evente organizohen jo vetëm nga ambasadat e Shqipërisë por edhe nga institucione të tjera. Qendra [[Universiteti i Lejdenit|Universitare e Gjuhësisë në Leiden]] në [[Holanda|Holandë]] organizoi dy aktivitete më 9 dhe 10 nëntor 2012: shfaqjen e filmit [[Falja e gjakut]] dhe simpoziumi publik "Gjuha dhe kultura shqipe: 100 vjet pavarësi".<ref>{{Cite web|title=Symposium Albanian language and culture: 100 years of independence|url=http://www.research.leiden.edu/research-profiles/language-diversity/news/albanian-language-and-culture.html|access-date=28 nëntor 2012|publisher=Leiden University Centre for LinguisticsHumanities}}</ref><ref>{{Cite web|title=Video registration of "Albanian language and culture: 100 years of independence"|url=http://www.albfact.nl/en/10-11-2012-video|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130717015030/http://www.albfact.nl/en/10-11-2012-video|archive-date=17 korrik 2013|access-date=28 nëntor 2012|publisher=ALB FACT}}</ref>
Në Maqedoninë e Veriut dhe në Kosovë festimet organizohen nga autoritetet zyrtare.
==== Republika e Maqedonisë ====
[[Maqedonia e Veriut|Qeveria maqedonase]] mori pjesë në financimin e kremtimit të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.<ref>{{harvnb|Trajkovska|2012}}</ref>
Më 17 janar 2012 në [[Shkupi|Shkup]], [[Maqedonia e Veriut|Maqedoni]] kishte filluar ndërtimi i [[Sheshi i "Skënderbeut" (Shkup)|Sheshit Skënderbej]].<ref>{{Cite web|date=17 janar 2012|title=Поставен камен-темелник на плоштадот Скендер-бег во Скопје|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=95A31B3469C5F944B1B1494BF41F31AE|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119203107/http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=95A31B3469C5F944B1B1494BF41F31AE|archive-date=19 janar 2012|access-date=31 korrik 2012|publisher=Dnevnik Onlinee|location=Skopje|language=mk|quote=На 100-годишнината на денот на знамето и независноста на албанското знаме, како и на годишнина од смртта на албанскиот принц Скендер-бег, Општина Чаир удри камен-темелник за изградба на истоимениот плоштад...Изградбата на плоштадот е со инвестиција од Владата на Република Македонија.}}</ref> Më 8 maj 2012 komuna e [[Tetova|Tetovës]] themeloi këshillin organizativ përgjegjës për festën dhe përgatiti disa aktivitete nën moton "100 vite pa Shqipërinë".<ref>{{Cite web|date=8 maj 2012|title=Starts the project "100 years without Albania"|url=http://www.tetova.gov.mk/en/press/729.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120805032620/http://www.tetova.gov.mk/en/press/729.html|archive-date=5 gusht 2012|access-date=31 korrik 2012|publisher=Municipality of Tetovo|quote=On Tuesday in municipality of Tetova, was held a conference on occasion of beginning of celebrations for 100th anniversary of Albanian country establishment. Some activities will accompany this important event of Albanians under of Moto "100 years without Albania". This project was supported by municipality of Tetovo}}</ref>
Historianët në Maqedoni mendojnë se qeveria maqedonase nuk ka pasur asnjë të drejtë, obligim e as arsye për të festuar pavarësinë e shtetit fqinj, e aq më pak të financojë festime të tilla.<ref>{{Citation|last=Trajkovska|first=Mariela|title=Македонија ќе ја финансира 100-годишнината од независна Албанија|date=16 janar 2012|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=063363D3DAAF0C40976BC715A1995EC6|trans-title=Macedonia will finance 100th Anniversary of Independent Albania|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807010101/http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID%3D063363D3DAAF0C40976BC715A1995EC6|publisher=Dnevnik Online|language=mk|quote=Историчарите се децидни дека македонската Влада нема никакво право, обврска и нема зошто да прославува независност на соседна држава, а уште помалку да финансира такви манифестации.|access-date=7 gusht 2012|archive-date=7 gusht 2012}}</ref>
Festa qendrore e 100 vjetorit të Shqipërisë u mbajt në [[Shkupi|Shkup]] më 25 nëntor 2012 në [[Qendra sportive Boris Trajkovski|Qendrën Sportive Boris Trajkovski]].<ref>{{Cite news|title=Skoplje: Sto godina Albanije|agency=Beta|url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2012&mm=11&dd=25&nav_category=167&nav_id=663279|access-date=26 nëntor 2012|quote=Skoplje – Manifestacija je održana u euforičnoj atmosferi u prepunoj dvorani "Boris Trajkovski", najvećoj u Makedoniji, u kojoj je bilo oko 20.000 ljudi.}}</ref> Në të morën pjesë rreth 20,000 njerëz, përfshirë kryeministra të Shqipërisë dhe Kosovës.<ref>{{Cite news|title=Skoplje: Sto godina Albanije|agency=Beta|url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2012&mm=11&dd=25&nav_category=167&nav_id=663279|access-date=26 nëntor 2012|quote=Skoplje – Premijeri Kosova i Albanije, Hašim Tači i Salji Beriša, prisustvovali su centralnoj proslavi 100-godišnjice albanske države i Dana albanske zastave u Skoplju.}}</ref> Në të njëjtën ditë në Shkup u organizua ''Marshi i Shqiponjave'' gjatë të cilit shqiptarët etnikë të veshur kuq e zi marshuan me flamuj të Shqipërisë nëpër Shkup, ndërsa disa politikanë maqedonas kundërshtuan këto lloj festimesh për shkak të rrezikut të nxitjes së tensioneve etnike.<ref>{{Cite news|title=Albania s Independence Day Flares Ethnic Tensions in Macedonia|work=Novinite|agency=BGNES|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=145452|access-date=26 nëntor 2012|quote=An "Eagles' March," organized by ethnic Albanians, is taking place in Skopje Sunday with participants wearing the Albanian national flag colors – red and black.}}</ref><ref>{{Cite news|last=Testorides|first=Konstantin|year=2012|title=Macedonia: Minority marks Albanian independence|work=The State|agency=Associated Press|url=https://frasesdelavida30.wordpress.com/|access-date=26 nëntor 2012|quote=Some politicians have opposed such celebrations, saying they could stoke ethnic tensions in Macedonia.}}</ref> Disa incidente kanë ndodhur duke përfshirë djegien e flamurit maqedonas në [[Komuna e Çairit|komunën e Çairit]] të Shkupit të populluar kryesisht me shqiptarë, ndërsa disa fëmijë të supozuar të përkatësisë etnike maqedonase janë rrahur nga një grup prej 30 personash, policia nuk ka komentuar për përkatësinë e tyre etnike.<ref>{{Cite news|title=Albania s Independence Day Flares Ethnic Tensions in Macedonia|work=Novinite|agency=BGNES|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=145452|access-date=26 nëntor 2012|quote=... in the capital Skopje in the eve of the Centenary of Albania s independence ... a large group of young people has taken down the Macedonian flag in the Skopje district Chair populated by ethnic Albanians and burned it ..... A few hours later a group of around 30 people attacked and beat up several children ... local media have reported that the attacked children were Macedonian while the attackers were ethnic Albanians.}}</ref>
==== Kosova ====
[[Skeda:The_new_Isa_Boletini.jpg|parapamje| Statuja e [[Isa Boletini|Isa Boletinit]] në qendër të [[Mitrovica|Mitrovicës, Kosovë,]] përurohet gjatë 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.]]
[[Rita Ora]] planifikon të këndojë disa këngë në Kosovë për të festuar këtë përvjetor pas ftesës së Presidentit të [[Kosova|Republikës së Kosovës]].<ref>{{Cite web|title=Rita Ora is planning a concert in Kosovo|url=http://www.m-magazine.org/en/Edu-Culture/Rita-Ora-is-planning-a-concert-in-Kosovo-3013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407084521/http://www.m-magazine.org/en/Edu-Culture/Rita-Ora-is-planning-a-concert-in-Kosovo-3013|archive-date=7 prill 2014|access-date=23 shtator 2012|publisher=m-magazine.org}}</ref>
==== Serbia Jugore ====
Njëqindvjetori i Shqipërisë u festua edhe në [[Presheva|Preshevë]] dhe [[Bujanoci|Bujanoc]], dy komuna të [[Serbia|Serbisë]] jugore me popullsi të konsiderueshme shqiptare. Programi përfshinte një [[Konferenca|konferencë shkencore]] për ''"Lëvizjen kombëtare shqiptare në luginën e Preshevës"'', hapjen e muzeut kushtuar [[Ridvan Qazimi|Ridvan Qazimit]] dhe ngjarje të shumta politike, kulturore dhe sportive.<ref name="zas">{{Cite news|date=27 nëntor 2012|title=Albanske zastave na jugu Srbije|work=B92|agency=TANJUG|url=http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2012&mm=11&dd=27&nav_category=12&nav_id=663679|access-date=27 nëntor 2012}}</ref> Flamujt e Shqipërisë do të ngrihen në ndërtesat e parlamenteve lokale, njëqind fëmijë do të formojnë numrin 100 me trupat e tyre dhe politikanët vendas fillimisht do të mbajnë fjalime nga shtëpia e cila është kopje e shtëpisë në [[Vlora|Vlorë]] ku u shpall pavarësia e Shqipërisë. Kundër ftesës së presidentit të Shqipërisë ata së bashku do të udhëtojnë drejt [[Tirana|Tiranës]] për të marrë pjesë në festën qendrore.<ref name="zas" />
== Linqe te jashtme ==
* [https://web.archive.org/web/20130105131034/http://tirana.usembassy.gov/press-releases2/2012-press-releases/remarks-commemorating-100-years-of-albanian-independence-from-hillary-rodham-clinton-secretary-of-state-parliament-november-1-2012.html Fjalimet në Përkujtim të 100 Vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë nga Hillary Rodham Clinton, Sekretare e Shtetit, Parlament (1 nëntor 2012)]
* [https://m.youtube.com/watch?v=JXH1L0SvP3A 28 Nentor 2012 - 100 Vjet Shtet Parada e Ushtrise Shqiptare pj4]
* [https://m.youtube.com/watch?v=9L-hR4lDUUM 28 Nentor 2012 - 100 Vjet Shtet Parada e Ushtrise Shqiptare pj3]
== Referime ==
== Bibliografia ==
* {{Cite news|last=Besar, Likmeta|date=25 prill 2012|title=Munich Architects to Build Albania's Centennial Memorial|agency=Balkan Insight|location=Tirana|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/architect-due-to-build-memorial-for-albania-s-centennial|access-date=24 nëntor 2012|quote=Albania's Minister of Culture, Aldo Bumci, praised the project of the two architects, who are based in Munich, saying it was inspired by Albania's traditional architecture. "The opening of the house symbolizes the liberation of Albania, from isolation toward freedom, looking toward the future," he noted.}}
[[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]
r5l59w51l95mbk8lt4vk66dzybg3n26
Diskutim:100 Vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë
1
350168
3059553
2640059
2026-10-25T20:46:16Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059553
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[100 Vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2640058 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140407072624/http://www.albanianembassy.co.uk/en/programme-of-events-celebrating-100-years-of-independence-3/ për lidhjen http://www.albanianembassy.co.uk/en/programme-of-events-celebrating-100-years-of-independence-3/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 shkurt 2024 15:04 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[100 Vjetori i Pavarësisë së Shqipërisë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059552 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121119002824/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2012/11/16/feature-01 për lidhjen http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/features/setimes/features/2012/11/16/feature-01.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:46 (CET)
fqcc5ujhsne2vryvvnr3cqs5nz7qafl
Xhamia Yjore
0
355876
3059520
3020189
2026-10-25T17:26:17Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059520
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| name = Xhamia Yjore
| native_name = তারা মসজিদ
| native_name_lang = bn
| image = Star Mosque 2023.jpg
| caption = Xhamia Yjore në janar 2023
| image_upright = 1
| religious_affiliation = [[Islam]]i
| tradition = Islami Syni
| district = Distrikti i Dhakës
| region = Divizioni i Dhakës
| functional_status = active
| location = Rr. Abdul Khairat, Armanitola, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| coordinates= {{coord|23.715629|N|90.401728|E|format=dms|region:BD_type:city|display=inline,title}}
| architecture_type = Xhami
| architecture_style = [[Arkitektura Mogule]] dhe [[Arkitektura islame]]
| creator = Mirza Ghulam Piri
| funded_by = Ali Xhan Bepari
| length = 21.34 m
| width = 7.98 m
| dome_quantity = 5
| minaret_quantity = 4
}}
'''Xhamia Yjore''' (e njohur edhe si '''Tara ose Sitara Masxhid'''), është një [[xhamia|xhami]] e vendosur në Rrugën Abdul Khairat, në lagen Armanitola të [[Dhaka|Dhakës]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Xhamia ka dizajn dekorativ të zbukuruar me motivin e yjeve blu. Ajo u ndërtua në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] nga Mirza Ghulam Piri (i quajtur edhe Mirza Ahmed Xhani).<ref name="bpstar">{{cite book|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|author=Ayesha Begum|year=2012|chapter=Star Mosque|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online ed.)|location=Dhaka|publisher=Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|ISBN=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=1 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024231946/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|archive-date=24 tetor 2018|url-status=dead}}</ref>
==Historia==
[[File:Star Mosque 1850.jpg|thumb|left|327px|Xhamia origjinale në vitin 1850, nga libri me punime litografike "Panorama of the City of Dacca"]]
Fillimisht xhaminë e ndërtoi fisniku vendor, Mirza Ghulam Piri, prandaj ajo ishte e njohur si Xhamia e Mirza Ghulam Pirit.<ref name="smbd">{{cite web|url=https://www.bangladesh.com/attractions/religious-sites-in-bangladesh/star-mosque/|title=Nineteenth Century Star Mosque in Dhaka|website=www.bangladesh.com|lang=en|accessdate=1 qershor 2024}}</ref> Paraardhësit e Mirza Ghulam Pirit ishin vendosur në Mohalla Ale Abu Sajid (Armanitola e tanishme). Xhamia nuk është e datuar nga ndonjë mbishkrim, por duke ditur se Mirza Ghulam Piri vdiq në [[1860]], data e ndërtimit të saj duhet të jetë në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]].<ref name="bpstar"/> Nga ana tjetër libri me punime litografike "Panorama of the City of Dacca", i publikuar në 1850 nga Messrs. Dikinson e paraqet në një litografi xhaminë nën titullin "A House, building by Meerza Golam Peer"<ref>{{cite book|title="Panorama of the City of Dacca" taken from the Buriganga River, with Notable Residences and Other Buildings|url=https://collections.britishart.yale.edu/catalog/orbis:3298217|location=Londër|author=Lithographed and published by Messrs. Dickinson, 114, New Bond Street|year=1850|publisher=Yale Center for British Arts, Rare Books and Manuscripts|lang=en}}</ref>
Fillimisht ishte një xhami gjatësore (10.06m x 4.04m) me tre [[kupola]]. Kishte tre mihrabe në murin e kiblës në bashkërenditje me tre hyrjet e xhamisë, nga të cilat qendrorja ishte më e madhja. Mbi dhomën e lutjeve ndodheshin tre [[kupola]]t, nga të cilat, qëndrorja ishte më e lartë dhe më e madhe se dy të tjerat. [[Kupola]]t mbahen në brendësi mbi trompa këndore. Ndërtesa origjinale e xhamisë nuk ishte e dekoruar siç është tani. Muri i thjeshtë dhe i zhveshur i anës perëndimore dëshmonte thjeshtësinë e të shkuarës së saj. Tre hyrjet jugore të xhamisë janë pa dyshim ato origjinale.<ref name="bpstar"/>
[[File:Star Mosque.jpg|thumb|left|379px|Pamje ballore e xhamisë (1967)]]
Më vonë, në [[1926]], një sipërmarrës vendor i quajtur Ali Xhan Bepari e rinovoi xhaminë. Ai financoi riveshjen e saj me pllaka me modele të larmishme delikate dhe të pasura, si yjet blu dhe motive të tjera. Ai i shtoi edhe një [[veranda|verandë]] në anën lindore të saj, pak a shumë duke e dyfishuar gjerësinë e saj pa e ndryshuar modelin e saj fillestar. Në façatën lindore të verandës u ngritën pesë [[arkada]] mbi katër shtylla. Që atëherë xhamia mori emrin e tanishëm "Tara Masxhid" (ose dhe "Sitara Masxhid").<ref>{{Cite news|last=Haider|first=M. H.|date=27 gusht 2023|title=The Iconic Tara Masjid did not Always Have those Stars!|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/the-iconic-tara-masjid-did-not-always-have-those-stars-3404216|accessdate=28 gusht 2023|newspaper=The Daily Star|language=en}}</ref>
Në [[1987]] xhamia u shndërrua në një xhami me pesë [[kupola]]. Tashmë, gjatësia dhe gjerësia e xhamisë janë 21.34m dhe 7.98m përkatësisht. Planimetria e saj pësoi disa ndryshime; një mihrab u shkatërrua dhe u shtuan tre mihrabë të rinj dhe dy kupola të tjera. [[Arkada]] pesë-harkore mundëson hyrjen në xhami. Harqet e shumëfishtë mbahen mbi shtylla tetëkënore.<ref name="bpstar"/>
[[File:Inside Tara Mosque (cropped).jpg|thumb|318px|Pamje sallës së lutjeve me tavanit dhe tamburin e kupolës sipër]]
==Arkitektura==
E ndërtuar fillimisht në [[Arkitektura Mogule|Stilin Arkitekturor Mogul]], ajo ishte një xhami e thjeshtë drejtkëndore, me përmasa {{convert|10|m|ft}} x {{convert|3.35|m|ft}} me tre dyer në façatën lindore (façata kryesore) dhe dy të tjera, një në murin verior dhe një në murin jugor. Në kohën e ndërtimit, Xhamia Yjore u projektua dhe ndërtua me tre [[kupola]], të vendosura mbi dhomën e lutjeve, ku qendrorja ishte më e madhja. Kullat theksonin këndet dhe façatat shfaqnin panele të suvatuara dhe dekoruara. Ndërtesa ishte shumë e thjeshtë, me asnjë nga elementet dekorativë që shohim sot. Tre dyert harkore në anën jugore të xhamisë janë hyrjet origjinale.<ref name="smbd"/>
Rinovimin i saj në [[1926]], i shtoi një verandë ballore dhe sipërfaqja e saj, si brenda ashtu edhe jashtë u ribë në 'çini tikri'. 'Çini tikri' është një mozaik i dekoruar me copa porcelani, që qe popullor gjatë viteve [[1930]]. Një pjesë përdor copa porcelani në ngjyra solide dhe formon modele nëpërmjet vendosjes së këtyre pjesëve të ngjyrosura në sipërfaqen e bardhë, ndërsa pjesa tjetër përdor copa qelqi të glazuar. Copat e porcelanit për mozaikun u morën enë porcelani japonez dhe anglez. Xhamia është një nga shembujt shumë të paktë të mbetur të dekorimit me këtë lloj mozaiku.
[[File:Tara moshjid 50.jpg|thumb|left|406px|Pamje anash e hyrjes]]
[[Kupola]]t dhe eksteriori u mbuluan me mozaik të dekoruar me motive me ngjyra në formë yjore. Në këndet e harqeve dhe gjetkë në fasadë një motiv i rëndësishëm dekorativ është vazoja me lule. Për dekorimin e xhamisë janë përdorur motive vazosh me lule, degësh lulesh, rozeta, gjysmë-hëna, yje dhe shkrimi kaligrafik arab. Muri i jashtëm midis dyerve është dekoruar me motivin japonez të Fuxhisanit (malit Fuxhi) mbi pllaka të glazuara, ndërsa pjesa e sipërme e fasadës dekorohet me një dizajn gjysmë-hëne dhe ylli. Mbi kupolat prej mermeri të bardhë janë krijuar qindra yje blu. Motivi i yjeve blu mbizotëron në të gjithë xhaminë gjë që i jep emrin "Xhamia Yjore" ("Tara" ose "Sitara Masxhid" në [[gjuha bengale|bengalisht]]).<ref name="bpstar"/>
[[File:তারা মসজিদ ১০.jpg|thumb|345px|Detaj dekorativ i brendshëm]]
Përgjatë kohës, i janë bërë edhe shtesa dhe rinovime të tjera, por veçoria e motiveve yjore blu ka rezistuar. Në [[1987]], Ministria e Çështjeve Fetare dhe Departamenti i Arkitekturës kontraktoi Giasul Huque dhe Zahiruddin-in për të bërë zgjerimin e sallës së lutjeve, që të përfshinte edhe dy [[kupola]] të tjera. Kjo shtesë u dekorua gjithashtu me copa porcelani me forma yjore, të vendosura mbi sipërfaqen e bardhë. Këtë herë, një pjesë e strukturës origjinale u shemb për ti hapur rrugë dy kupolave të tjera dhe krijimin e pesë hyrjeve harkore. Megjithë shtesat dhe rinovimet e ndryshme, shumica e strukturës fillestare qëndron akoma.<ref name="smbd"/> Pjesa e sipërme e façatës lindore përfshin edhe motvin e gjysmë-hënës.
===Dekorimi i brendshëm ===
Punimi çini tikri mer një tjetër teksturë, duke përdorur copa të ndryshme qelqi të glazuara në sipërfaqen e brendshme. Tre mihrabët dhe dyert janë dekoruar me modele floreale mozaiku. Motivi i lules në vazo është përsëritur si te pendenti ashtu dhe te interiori i murit të verandës. Në sipërfaqen midis dyerve gjendet një element dekorativ japonez me motivin fuxhijama. Tre mihrabët dhe dyert e dekoruara me mozaik me model floreal. Motivi i vazos me lule përsëritet si një element dekorativ në pjesën e brendshme të murit të verandës.
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje të Xhamisë Yjore</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Flower and vase motif in the interior tilework, Star Mosque.jpg|Dekorim i brendshëm2
File:Mihrab Tara Masjid Old Dhaka Bangladesh - panoramio.jpg|Pamje e mihrabit
File:Mt. Fuji Tiles Tara Masjid Old Dhaka Bangladesh - panoramio (1).jpg|Motive dekoruese japoneze, mali Fuxhi
File:Mt. Fuji Tiles Tara Masjid Old Dhaka Bangladesh - panoramio.jpg|Motivi dekorues i malit Fuxhi
File:Star mosque.jpg|Interiori i Verandës së xhamisë
File:Prayer hall Tara masjid.JPG|Pamje e brendshme e sallës së lutjeve
File:SLIDE - TARA MOSQUE DHAKA-.jpg|Pamje e përgjithshme ballore e Xhamisë Yjore
File:Star Mosque, puran dhaka43.jpg|Dekorim i sipërm i çatisë
File:Tara moshjid 03.jpg|Pamje anash e hyrjes2
File:Star Mosque, puran dhaka44.jpg|Pamje anash e hyrjes3
File:Star Mosque, puran dhaka49.jpg|Pamje anash e hyrjes4
File:Tara moshjid 03.jpg|Pamje anash e hyrjes5
File:তারা মসজিদ এর ছবি নং ২.jpg|Pamje e mbrapme e xhamisë1
File:তারা মসজিদ ছবি নং ২.jpg|Pamje e mbrapme e xhamisë2
File:সুদৃশ্য তারা মসজিদ 01.jpg|Pamje e mbrapme e xhamisë3
File:Star Mosque, puran dhaka8.jpg|Pamje e brendshme e Verandës
File:Tara moshjid 05.jpg|Pamje e brendshme e Verandës1
File:Tara moshjid 10.jpg|Pamje e brendshme e Verandës2
File:Tara moshjid 42.jpg|Pamje e brendshme e Verandës3
File:Tara moshjid 07.jpg|Hyrje e brendshme1
File:Tara moshjid 09.jpg|Hyrje e brendshme2
File:Tara moshjid 08.jpg|Hyrje e brendshme3
File:Star Mosque (24285917456).jpg|Pamje e brendshme1
File:STAR MOSQUE -.jpg|Pamje e brendshme2
File:Star Mosque, puran dhaka 10.jpg|Pamje e brendshme3
File:Star Mosque, puran dhaka 15.jpg|Pamje e brendshme4
File:Star Mosque, puran dhaka 18.jpg|Pamje e brendshme5
File:Tara moshjid 40.jpg|Pamje e brendshme6
File:Star Mosque, puran dhaka 19.jpg|Detaj nga dekorimi i brendshëm
File:Star Mosque, puran dhaka 20.jpg|Pamje e tavanit
File:Star Mosque, puran dhaka 23.jpg|Dekorim i brendshëm1
File:Star Mosque, puran dhaka 25.jpg|Dekorim i brendshëm2
File:Star Mosque, puran dhaka 27.jpg|Dekorim i brendshëm3
File:Star Mosque, puran dhaka 34.jpg|Dekorim i brendshëm4
File:Star Mosque, puran dhakav 22.jpg|Dekorim i brendshëm5
File:Tara moshjid 24.jpg|Dekorimj i brendshëm6
File:Tara moshjid 35.jpg|Dekorim brenda
File:Tara moshjid 27.jpg|Detaj i brendshëm dekorativ1
File:Tara moshjid 29.jpg|Detaj i brendshëm dekorativ2
File:Tara moshjid 37.jpg|Detaj dekorativ, brenda1
File:Tara moshjid 30.jpg|Detaj dekorativ, brenda2
File:Tara moshjid 33.jpg|Detaj dekorativ, brenda3
File:তারা মসজিদ ১১.jpg|Detaj dekorativ, brenda5
File:তারা মসজিদ ১২.jpg|Detaj dekorativ, brenda6
File:তারা মসজিদ ১৪.jpg|Detaj dekorativ, brenda7
File:তারা মসজিদ ৯.jpg|Detaj dekorativ, brenda9
File:তারা মসজিদ এর ছবি নং ১.jpg|Detaj dekorativ, brenda10
File:Star Mosque, puran dhaka 28.jpg|Pamje e brendshme1
File:Star Mosque, puran dhaka 35.jpg|Pamja e brendshme3
File:Star Mosque, puran dhaka11.jpg|Pamje e brendshme4
File:Star Mosque, puran dhaka16.jpg|Pamje e brendshme5
File:Star Mosque, puran dhaka29.jpg|Pamje e brendshme6
File:Star Mosque, puran dhakav 26.jpg|Pamje e brendshme7
File:তারা মসজিদ ১৫.jpg|Pamje e brendshme8
File:Star Mosque, puran dhaka43.jpg|Pamje e sipërme e xhamisë, me minare miniaturë
File:STAR MOSQUE.jpg|Detaj nga çatia1
File:Star Mosque, puran dhaka32.jpg|Pamje e brendshme1
File:Star Mosque, puran dhaka36.jpg|Pamje e brendshme2
File:Star Mosque, puran dhaka37.jpg|Pamje e brendshme3
File:Star Mosque, puran dhaka30.jpg|Dekorim i brendshëm
File:Tara moshjid 15.jpg|Pamje e brendshme2
File:Tara moshjid 16.jpg|Pamje e brendshme3
File:Tara moshjid 20.jpg|Salla e brendshme4
File:Tara moshjid 23.jpg|Salla e brendshme5
File:Star Mosque, puran dhaka13.jpg|Dekorim i hyrjes
File:STAR MOSQUE - C.jpg|Detaj i punimit në mozaiku
File:Tara moshjid 13.jpg|Detaj i punimit në mozaik
File:Star Mosque corner 2023.jpg|Pamje këndore e xhamisë
File:Star Mosque, Dhaka, (1967).jpg|Xhamia Yjore në 1967
Veranda of Star Mosque.jpg|Veranda (1967)
</gallery>
|}
==Shiko edhe==
*[[Arkitektura e Dhakës]]
*[[Fortesa e Lalbagut]]
*[[Bara Katra]]
*[[Arkitektura Mogule]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Lexime të mëtejshme==
*{{cite book|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to their History, Location & Development|url=https://www.amazon.com/Discover-Monuments-Bangladesh-Location-Development/dp/B00KN8GUH6/ref=monarch_sidesheet|author=Nazimuddin Ahmed|editor=John Sanday|publisher=Dhaka University Press Limited|date=1 janar 2013|language=en|id=ISBN-10 9840510592, ISBN-13 978-9840510597}}
* {{cite book|title=Dhaka: Past, Present, Future|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|editor=Sharif Uddin Ahmed|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|year=1991|lang=en}}
* {{cite book|title=Mosque Architecture in Bangladesh|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000158361|publisher=UNESCO|author=Abu Sayeed Mostaque Ahmed|ISBN=984-32-3469-3|language=en|year=2006}}
*{{cite book|title=Dhaka: A Record of Its Changing Fortunes|url=https://books.google.al/books?id=yj1GygAACAAJ|author=Ahmad Hasan Dani|edition=3|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2009|id=ISBN-10 9843304446, isbn-13 9789843304445|lang=en}}
*{{cite book|title=Dacca: The City of Mosques|url=https://search.worldcat.org/title/Dacca-the-city-of-mosques/oclc/9084739|author=Sayed Mahmudul Hasan|publisher=Islamic Foundation Bangladesh|location=Dhaka|lang=en|year=1981|OCLC=9084739}}
* {{cite book|title=Architectural Conservation, Bangladesh|editor=Abu H. Imamuddin|url=https://books.google.al/books?id=Q72fAAAAMAAJ|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|year=1993|contribution=Proceedings of the Seminar on Architectural Conservation, held at Dhaka}}
* {{cite book|title=Old But New: New But Old: Architectural Heritage Conservation|url=https://books.google.al/books?id=paa3YgEACAAJ|author=Mahbubur Rahman|contribution=UNESCO Dhaka|publisher=UNESCO|lang=en|year=2009|id=ISBN-10 9843308948, isbn-13 9789843308948}}
* {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|author=Abul Kalama Mohammad Zakariah|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|editor=Md. Mosharraf Hussain|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|year=2011|id=ISBN-10 9845120016, isbn-13 9789845120012}}
*{{Commons category|position=left|Star Mosque|Xhamia Yjore}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XIX]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
avwwf4mouptnd4e7fvxb3y7z8eb88w7
Arkitektura e Dhakës
0
355912
3059622
3058050
2026-10-26T02:48:45Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059622
wikitext
text/x-wiki
[[File:Dhaka collage.png|thumb|299px|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: Parlamenti i Bangladeshit, Ahsan Manzili, Curzon Hall, [[Arkada Nimtali]], zona e Gulshanit, zona e Utarës, zona Banani, zona e Motixhhilit, Sadarghati]]
'''Arkitektura e Dhakës''' është një pikëtakimi e shumë stileve arkitekturore. Nga tempujt e Dinastisë Sena, [[Arkitektura Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene]] e periudhës së [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Sundimit Britanik]], deri te qiellgërvishtësit prej [[çeliku]] dhe [[kromi]] të [[shekulli XX|shekullit të XX]] dhe [[shekulli XXI|XXI]]. Dhaka ka një bërthamë koloniale në zonën e portit lumor, të rrethuar në mënyrë progresive nga zona më të reja duke kaluar nga Buriganga, e shënuar me tempuj të vjetër, kisha dhe xhami.
[[File:Dhaka Montage 2019.jpg|left|thumb|Montazh i Dhakës, nga lart-poshtë, majtas-djathtas: zona e Gulshanit, Asambleja Kombëtare e Bangladeshit, Ahsan Manzili, Fortesa e Lalbagut, Aeroporti Ndërkombëtar Shahxhalal, Curzon Hall]]
Në pjesën e vjetër të qytetit, madhështia e zbehur e [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duket te [[karvansarai]]t e rrënuar dhe lënë pas dore si [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Disa struktura si [[Arkada Nimtali]] janë restauruar. Qyteti i vjetër karakterizohet nga rrugica të ngushta, shtëpi me oborre të brendshme dhe me mure të larta. Zona qeveritare e fillimit të shekullit të XX në Ramna përfshin ndërtesat koloniale të vendosura mes kopshteve dhe parqeve.<ref name="himalmag1">{{cite magazine|url=https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|title=Out of place, Out of Time|magazine=Himal Southasian|date=26 mars 2019|accessdate=28 shtator 2022|lang=en|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164534/https://www.himalmag.com/zafar-sobhan-dhaka-bangladesh/|url-status=live}}</ref> Mes ndërtesave koloniale, [[Curzon Hall]]-i qëndron jashtë nga "madhështia e sintetizuar perandorake me motive sporadike mogule".<ref name="25Buildings">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|lang=en|title=The Story of Dhaka, as Told Through 25 Buildings|date=11 qershor 2018|work=The Daily Star|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204157/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-story-dhaka-told-through-25-buildings-1589212|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}</ref>
Mes ndërtesave moderne, selia e Grameenphone është përshkruar si "një paradigmë shndërruese për Bangladeshin korporativ". Muzeu i Pavarësisë dhe monumenti i bashkangjitur kombëtar u frymëzuan nga "misticizmi tokë-ujë i Bengalit deltor" dhe "evokimi i zgjerimit të Forumit Roman ose asemblazhi gjeografik i një ''mastabe'' të shenjtë egjiptiane". Instituti i Artit të Dhakës, i dizajnuar nga Muzharul Islam, qe ndërtesa novatore e modernizmit rajonal bengalas.<ref name="25Buildings"/> Shtrirja e gjerë e [[Xhatija Sangsad Bhabani|kompleksit parlamentar kombëtar]] u projektua nga [[Louis Kahn]]i. Është përuruar si hapësira e shquar qytetare e Dhakës.<ref>{{cite web|url=https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/|title=Is There Good Architecture in Dhaka?|lang=en|accessdate=1 shtator 2023|url-status=live|archive-date=19 nëntor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119100053/https://bengal.institute/news/is-there-good-architecture-in-dhaka/}}</ref> [[Xhatija Sangsad Bhabani|Kompleksi parlamentar]] përfshin 200 acre (800 000 m<sup>2</sup>) në zemër të qytetit.<ref>{{cite book|author1=Meer Mobashsher Ali|author2=Md. Abdur Rouf|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|accessdate=27 qershor 2017|lang=en|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=live|archive-date=4 gusht 2017}}</ref> [[Stacioni Hekurudhor i Kamalapurit]] u projektua nga arkitekti amerikan Robert Boughey.<ref name="Morshed">{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}</ref> Në dekadat e fundit, vala e re e arkitekturës kulturore të Bangladeshit është ndikuar nga estetika dhe mjedisi bengalez.<ref>{{cite journal|url=https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|journal=Architizer Journal|lang=en|title=New Bangladesh: How Shatotto is Reimagining Architecture in Dhaka|date=2 dhjetor 2019|accessdate=2 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://architizer.com/blog/inspiration/stories/new-bangladesh-shatotto/|url-status=live|archive-date=2 tetor 2022}}</ref> Ndërtesa e tanishme më e lartë në qytet është "[[City Center, Dhaka]]", ndërsa pritet të përfundoi [[Legacy Tower, Dhaka]], që do të jetë akoma më e lartë. Megjithatë, Dhaka moderne kritikohet shpesh si një xhungël betoni.<ref name="greenconcretejungle">{{cite news|title=Greening the Concrete Jungle|lang=en|url=https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|work=The Financial Express|accessdate=11 qershor 2024|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002204203/https://thefinancialexpress.com.bd/editorial/greening-the-concrete-jungle-1578413306|archive-date=2 tetor 2022}}</ref>
[[File:Haturia House - Khanka E Aliya - Dhaka by NKS.jpg|thumb|432px|"Haturia House", ndërtuar në stilin Anglo-Mogul në 1920]]
Historia arkitekturore e Dhakës mund të ndahet në Periudhën e Lashtë, të hershme Islamike, Mogule, Koloniale, Pakistaneze dhe Moderne. Si pasojë, Dhaka ka monumente [[Arkitektura e Bengalit|të Sulltanatit]], [[Arkitektura Mogule|Mogule]], [[Arkitektura Indo-Saraçene|Koloniale]] dhe [[Arkitektura Moderne|Arkitekturës Moderne]].
==Periudha e Lashtë==
{{See also|Historia e Dhakës|Historia e Bengalit}}
[[File:Palace of Harishchandra maidpur Savar.jpg|thumb|left|396px|Rrënojat e pallatit të Raxha Harishçandrës në Savar]]
Historia e vendbanimit urban në zonën tanishme të Dhakës daton të paktën nga mijëvjeçari i parë.<ref name="Britannica-Dhaka">{{cite encyclopedia|title=Dhaka|accessdate=4 shkurt 2013|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|lang=en|url-status=live|archive-date=16 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116092341/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/160598/Dhaka}}</ref> Rajoni ishte pjesë e distriktit të lashtë të [[Bikramapuri]]t, që sundohej nga Dinastia Sena.<ref>{{cite web|publisher=Dhaka City Corporation|title=Pre-Mughal Dhaka (before 1608)|url=http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html|lang=en|accessdate=1 dhjetor 2015|date=5 shtator 2006|archive-date=10 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410184215/http://www.dhakacity.org/his_pre_mughal.html}}</ref>
Mbreti Srigupta i Bangladeshit të Veriut themeloi [[Perandoria Gupta|Perandorinë e famshme Gupta]] ([[320]]-[[550]] i e.s.). Hariseni, poeti i perandorit Shamudra Gupta, që ishte nipi i Sri Guptas, përmendte Dabakan në Allahabad Prashasti, në lavdet e tij për perandorin, të shkruara në [[shekulli IV|shekullin e IV të e.s.]]. Dabaka e përmendur në atë mbishkrim i referohet Dhakës së sotme.<ref name="Star.FJtD">{{cite news|title=From Jahangirnagar to Dhaka|author=Faruque Hasan|url=http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|lang=en|date=gusht 2008|newspaper=The Daily Star|volume=3|issue=8|accessdate=13 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025233001/http://www.thedailystar.net/forum/2008/august/jahangirnagar.htm|archive-date=25 tetor 2012}}</ref>
[[File:হরিশ চন্দ্রের প্রাসাদ, সাভার.jpg|thumb|358px|Shkallë të pallatit të Harishçandrës]]
Mbreti Ballala Sena, sunduesi i dytë i Dinastisë Sena ([[1159]]-[[1179]]) ndërtoi [[Tempulli Dhakeshvari|Tempullin Dhakeshvari]] në Dhaka më shumë se 800 vjet më parë. Nga ky tempull nuk mbetet asnjë gjurmë, por në sitin e tij, Raxha Man Singhu, komandanti i përgjithshëm i [[Akbari]]t, në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] ndërtoi katër tempujt të Shivës që qëndrojnë akoma. Man Singhu qëndroi në Dhaka nga viti [[1602]]-[[1604|04]], kur po luftonte kundër Isa Khanit, udhëheqësit të Bara Bhuijanëve, feudalë vendorë në Bengal që nuk pranonin autoritetin mogul.<ref name="Star.FJtD"/>
=== Pallati i Raxha Harishçandrës ===
{{main|Pallati i Raxha Harishçandrës}}
Pallati i Raxha Harishçandrës është një sit arkeologjik i vendosur në upazilën Savar të distriktit të Dhakës në Bangladesh. Është i njohur edhe si Rrënojat e Raxha Harishçandrës, Vita e Raxha Harishçandrës, Rrënojat e Raxhbarit etj.
Siti gjendet në fshatin Maxhidpur të bashkisë Savar, në lindje të stacionit të autobuzit të Pazarit të Savarit, pjesë e upazilës Savar, 24 kilometra larg nga pika zero e Gulistanit në kryeqytetin e [[Dhaka|Dhakës]].
====Zbulimet arkeologjike====
[[File:View of Raja Harish Chandra Palace, Savar.jpg|thumb|left|381px|Pamje e Pallatit të Raxha Harishçandrës]]
Pallati i Raxha Harishçandrës ose Rrënojat e Harishçandrës ishin të mbuluara nën tokë deri në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Banorët vendas zakonisht e identifikonin këtë vend si Rrënojat e Raxhbarit. Në vitin [[1918]], Dr. Nalinikanta Bhatasali drejtoi një gërmim arkeologjik në Raxhasan, një fshat afër Rrënojave të Raxhbarit. Si pasojë e këtij gërmimi, u zbuluan disa artifakte të lidhura me besimin dhe kulturën [[Budizmi|budiste]] dhe monedha të imituara nga Dinastia Gupta. Aty u identifikuan statuja budiste. Në këtë pikëpamje, në vitet [[1990]]-[[1991]] në Rrënojat-Pallatin e Raxha Harish Çandrës u zhvilluan gërmime.
Në vitet [[1990]]-[[1991]], gërmimet e Rrënojave të Raxha Harishçandrës nxorën në dritë [[stupa (arkitekturë)|stupa]] ofertë në veri të sitit me madhësi 28 m me 28 m dhe strukturën e rrënuar të një [[vihara|manastiri budist]] gjatësor në jug. Kuptohet se në qendër të këtij qyteti të [[shekulli VII|shekullit të VII]] ishte [[Budizmi]]. Gërmimet e Pallatit-Rrënojave të Raxha Harishçandrës treguan rindërtime të shumta dhe dëshmi në disa shtresa të manastirit, që u zbulua. Në arkitekturën e [[vihara|viharës]] janë të dallueshme katër nivele, gjë që sugjeron se ajo ishte në përdorim për një kohë të gjatë.
[[File:রাজা হরিশচন্দ্রের প্রাসাদ১০.jpg|thumb|372px|Rrënoja të sitit]]
Gjatë gërmimeve, nga niveli i sipërm i viharës u zbuluan monedha ari dhe argjendi të shekujve të VII-VIII, statuja bronzi të Budës dhe statuja tantrike prej bronzi nga [[shekulli VIII|shekujt e VIII]]-[[shekulli IX|IX]]. Shumë statuja bronzi të gjetura aty sugjerojnë se ajo ishte një qendër e ideologjisë [[mahajana]] të [[budizmi]]t. Aty janë zbuluar gjithashu edhe tipe të ndryshme artifaktesh, si p.sh.: skulptura të Lokesvara-[[Vishnu]]t që ka veshur dhoti, kurorën kirit, byzylykë, varëse, breza mesi dhe, zambakë uji, buda meditues, Avalokiteshvara, Praxhna Paramita, mokra, baule metalike, etj. Duke marrë parasysh stilin artistik ekspertët mendojnë se ky sit i përket periudhës nga [[shekulli VI|shekulli i VI]] deri në të [[shekulli XI|XI-in]]. Këto artifakte tani ruhen në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit.
Megjithëse Maxhidpuri nuk është i njohur si një vend në të tashmen, kjo zonë ishte shumë e rëndësishme në të kaluarën. Sipas ekspertëve të ndryshëm arkeologjikë, rreth 24 km në veri-perëndim të [[Dhaka|Dhakës]] (largësia nga pika zero e Gulistanit), kryeqyteti i mbretërisë Sarveshvar nën sundimin e mbretit Harishçandra të Dinastisë Pala gjendej në bregun e majtë të Bangsabatit të lashtë ose lumit të tanishëm Banshi. Emri i këtij kryeqyteti ishte Sambhar dhe nga emri i Sambharit më vonë rrodhi emri Savar, që është emri i bashkisë. Në [[shekulli VII|shekullin VII]]-[[shekulli VIII|VIII]], pallati-vita i Raxha Harishçandrës së shtetit të atëhershëm të Sambharit gjendej në Maxhidpur të Savarit.
Rëndësia e kësaj zonë të Savarit mund të kuptohet gjithashtu nëpërmjet përmendjes së vendit në hartën e Rennell-it. Historiani dhe gjeografi i famshëm James Rennell e vëzhgoi zonën e Savarit në vitin [[1767]] dhe hartoi pjesën korresponduese të hartës.
==Periudha e Hershme Islamike==
[[File:Historical Baliya Dhighir Par Mosque.jpg|thumb|left|396px|[[Xhamia e Pathrailit]], ndërtuar mes funditë shek. të XIV dhe fillimit të shek. të XV]]
{{Kryesore|Arkitektura Indo-Islamike}}
Nën sundimin islamik, Dhaka u bë pjesë e distriktit historik të [[Sonargaoni]]t, qendra rajonale administrative e Sulltanateve të Delhit dhe Bengalit.<ref name="Star.FJtD"/> Rruga "Grand Trunk" kalonte përmes rajonit, duke e lidhur atë me Indinë Veriore, [[Azia Qendrore|Azinë Qendrore]] dhe qytetin port jugor të [[Chittagong]]ut. Para Dhakës, kryeqyteti i [[Bengali]]t ishte Gauri. Kryeqytete edhe më të hershme përfshinin Panduan, [[Bikramapuri]]n dhe Sonargaonin. Gjatë periudhës së Sulltanatit turk të Delhit dhe [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] u provua bashkimi i stileve të ndryshme arkitekturore. Ndikimet vendore çuan në 'rende' të ndryshme të [[Arkitektura Indo-Islamike|stilit Indo-Islamik]].
Arkitektura e periudhës islamike, duke përfshirë Arkitekturën e Sulltanatit si dhe atë Mogule, megjithëse në konture të përgjithshme e përcaktuar si pjesë e [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]], arriti të fitonte një identitet të sajin që e dallonte nga rajonet e tjera të nënkontinentit.<ref name="bparchitect">{{cite book|author1=Dipakranjan Das|author2=A.B.M. Husain|author3=Perween Hasan|author4=Mahbubur Rahman|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Architecture|chapter=Architecture|accessdate=11 qershor 2024|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|lang=en|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah}}</ref>
Ndryshe nga periudhizimi evropian, periudha mesjetare në historinë indiane përgjithësisht konsiderohet se fillon me ardhjen e myslimanëve, veçanërisht pushtimi i Delhit nga fundi i [[shekulli XII|shekullit të XII]] nga Ghoridët e [[Afganistani]]t. Brenda pak vitesh, rreth vitit [[1204]], [[myslimanët]] me Bakhtijar Khalxhin mbërritën në Bengal. Ata sollën ndryshime jo vetëm në fushën politike, por edhe në atë shoqërore dhe kulturore.
[[File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2971.jpg|thumb|381px|Pamje këndore e Xhamisë së Pathrailit]]
Myslimanët sollën me vete forma që ishin në përshtatje me nevojat e tyre fetare, ndërsa hindu-budistët kontribuan me teknikat e ndërtimit. Bashkë me format myslimane u importuan edhe teknikat e lidhura me format përkatëse deri atëherë të panjohura në [[India|Indi]], si roli i harkut dhe shtyllës në formimin e façatës dhe [[arkada]]t tre cepëshe të [[kupola]]ve dhe tromponët këndorë në mbajtjen e një [[kupola|kupoleje]]. Këto tipare ishin përshtatur nga burime romako-bizantine dhe perse para-islamike në një mënyrë dhe formë të tillë që ishin bërë pjesë e pandarë e ndërtesave të të gjithë botës islamike.<ref name="bparchitect"/>
Faktorët që kishin modeluar shoqërinë dhe kulturën për një kohë të gjatë ishin, në terma të përgjithshëm, hindu dhe indianë, tani nuk ishin vetëm indianët hindu por edhe myslimanët e Lindjes së Mesme. Me ardhjen e myslimanëve - arabë, persë dhe afganë – ndryshimet erdhën në të gjitha fushat e jetës.
Arkitektura myslimane filloi me pushtimet e Bakhtijarit. Ai mendohet se në Tabakatin e Minhaxhit ka ndërtuar ''xhami, medrese dhe teqe''. Por dihet pak dhe ka vetëm disa hamendje rreth formës dhe karakteristikave të tyre. Nga të dhënat e shekujve të tjerë, dhe shembujve më të vonë të rrjedhur nga vendi, mund të hamendësohet se ata përdorën materiale të disponueshme vendore nga plaçka e luftës. Në vendet e [[Azia Perëndimore|Azisë Perëndimore]], për shembull, myslimanët kishin përdorur kisha dhe tempuj të braktisur atje ku ishte e nevojshme si xhami menjëherë pas pushtimit të tyre. Por në [[India|Indi]] dhe Bengal kjo nuk ishte e mundur sepse karakteri arkitekturor i tempujve, kufizohej kryesisht nga madhësia dhe orientimi i tyre që i bënte të papërdorshëm për tu konvertuar.<ref name="bparchitect"/>
[[File:বাবা আদম এর মসজিদ,.jpg|thumb|428px|left|[[Xhamia e Baba Adamit]], ndërtuar në shek. e XV]]
Logjikisht planet e tyre ndërtimore ata duhet tua kenë dhënë artizanëve vendorë dhe tu kërkonin atyre ndërtimin me materiale vendore dhe sipas aftësisë së tyre. Rezultati ishte një xhami e ndërtuar me materiale nga ndërtesat vendore dhe të bazuara mbi metodat vendase të ndërtimit. Për shkak të kushteve të paqëndrueshme politike pas pushtimit që zgjati për më shumë se një shekull, nuk ka gjasa që gjatë kësaj periudhe të ndërtoheshin shumë struktura.
Ajo që shihet në arkitekturën e kësaj periudhe nuk ishte vetëm Islamike, por edhe vendore në veçantinë e arkitekturës me elemente hindu-budiste. Nga teknikat hinduisto-budiste, duhen përmendur veçanërisht kolonat, lintelët dhe trarët për të mbajtur një tavan dhe elementet për të mbushur këndet. Këto ishin teknika të lidhura me [[Arkitektura shkëmbore e Indisë|praktikat e vjetra të skalitjes në shkëmb]] për të cilat Arti Indian ka pak paralele. Duke kombinuar elemente vendore me elemente myslimane, kështu u përcaktua [[Arkitektura Indo-Islamike]].<ref name="bparchitect"/>
Në periudhën para sulltanatit, sunduesit fillimisht drejtonin nominalisht si guvernatorë të sulltanëve të Delhit, por që në vijim përpiqeshin të shkëputeshin për të krijuar dinasti të pavarura. Përveç disa referencave në mbishkrime, nuk kemi shembuj ekzistues të ndonjë ndërtese fetare ose shekullare të kësaj periudhe. Pas shpërbërjes së Sulltanatit turk të [[Delhi]]t, sunduesit e shteteve të veçanta vendosën sundimin e tyre të pavarur dhe po kështu edhe stilet e tyre arkitekturore, që u ndikuan fortësisht nga stilet vendore. Shembujt e këtyre stileve janë shkollat ''[[Arkitektura e Bengalit|Bengaleze]]'' dhe ''[[Arkitektura e Guxharatit|Guxharatase]]'' të [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitekturës Indo-Islamike]]. Me pavarësinë e Dinastisë së Ilijas Shahut në [[1342]], ata futën një sistem të pavarur në të gjitha fushat e jetës, duke përfshirë arkitekturën, të bazuar në traditat e hershme myslimane si dhe në kulturën vendore.
Haxhi Ilijas Shahu ishte sunduesi i parë i Bengalit që mori titullin Shah-i-Bangalah. Kjo dinasti e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1342]] deri në vitin [[1487]], me një ndërprerje prej 29 vjetësh ([[1413]]-[[1442]]) nga dera e Raxha Ganeshës. Në vijim ajo u pasua në fillim nga një sundim i shkurtër Habshi (1487-[[1493]]) dhe pastaj Dinastia e Husain Shahut nga viti [[1494]] deri në vitin [[1538]], Dinastia Suri nga viti 1538 deri në vitin [[1564]], dhe Dinastia Karrani nga viti 1564 deri në [[Perandoria Mogule|pushtimin Mogul]] në [[1576]].<ref name="bparchitect"/>
[[File:Kutub Mosque March 2021.jpg|thumb|408px|[[Xhamia Kutub Shah]], ndërtuar në shek. e XVI, gjatë Periudhës së Sulltanatit]]
Sulltanati i pavarur ishte periudha më domethënëse në historinë arkitekturore Bengalo-Islamike. Arkitektura në vijim fitoi një stil të vetin, që përshkruhet gjerësisht si 'Stili Bengal', i cili dallohej nga [[Arkitektura Indo-Islamike|stilet e tjera rajonale të Indisë]] dhe nga ai i Sulltanatit të Delhit. Në këtë stil Dinastia e Ilijas Shahut dhe Husain Shahut kryen kontribute domethënëse.
Shembujt e mbijetuar i përkasin kryesisht arkitekturës fetare, pasi materialet e tyre ndërtimore nuk u grabitën edhe pasi ato u braktisën, për shkak të karakterit të tyre të shenjtë. Ndërsa monumentet shekullare u grabitën për të ndërtuar banesa private.<ref name="bparchitect"/>
Te ndërtesat fetare mbizotërojnë xhamitë, që janë dy llojesh, "xhami kongregacionale" të së xhumasë dhe "xhami vaktija". Këto të fundit ndonjëherë quhen edhe "xhami panxhegan" në bengalisht për shkak të përdorimit të tyre vetëm për pesë lutjet e ditës. Shenjat identifikuese të xhamive kongregacionale janë përmasat e tyre më të mëdha dhe shtimi i galerisë mbretërore ose maksuras në përgjithësi si një kat i sipërm në këndin verilindor për të ruajtur sigurinë e udhëheqësit ose përfaqësuesit të tij.
Xhamitë kongregacionale përgjithësisht janë drejtkëndore në planimetri dhe kanë [[kupola]] të shumta me një navatë të gjerë me tavan lakor të prerë që shtrihet pingul në mes. Megjithatë, asnjë xhami kongregacionale nuk u ndërtua me një oborr (sahn) të hapur të rrethuar nga rivakë ([[arkada]] kalimi me kolonada), një tipar i dizajnit të xhamive tradicionale kongregacionale jashtë [[India|Indisë]]. Arsyeja e dukshme ishte mospërshtatshmëria e kësaj planimetrie me kushtet klimatike vendore.<ref name="bparchitect"/>
[[File:DG 88 - 09 ATIA MOSQUE BUILT BY KING OF KARATIA 1609 IN MUGHAL PERIOD TANGAIL IMG 2681.jpg|thumb|left|448px|[[Xhamia e Atias]], ndërtuar mes 1609 dhe 1611 në stil të përzier të Sulltanatit dhe Mogul]]
Xhamitë vaktija ishin të vogla në dizajn dhe të ndërtuara përgjithësisht në vende të ndryshme, jo vetëm për të përmbushur nevojat e lutjeve por edhe si qendra të takimeve shoqërore dhe si shkolla fetare. Ato janë përgjithësisht të tipit me një kupolë, dhe ndonjëherë kanë një verandë me mbulim lakor përballë, duke u shtrirë nga veriu në jug. Tavanet lakorë si të xhamive kongregacionale (të së premtes) ashtu dhe xhamive vaktija janë ekzekutuar në varietetin e dizajnit vendor çauçala, që ndjek barakat çauçala të vendit.
Monumente të tjera të tipit fetar përbëhen nga disa mauzoletë, si strukturorë ashtu dhe sarkofagorë, dhe medresetë. Me dizajn katror dhe me një kupolë, ato duken se kanë qenë ndërtuar duke imituar ato me dizajn katror të [[Delhi]]t, shembulli më i hershëm nga të cilët është Mauzoleu i Sulltan Iltutmishit. Origjina e këtij tipi është gjurmuar te çahartakët para-islamikë të Perandorisë Sasaniane.<ref name="bparchitect"/>
Duket se ndërtesa e varrit (mauzoleu strukturor) nuk ishte popullor në Periudhën e Sulltanatit siç qe gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]]. Varret sarkofagorë, të pambrojtur siç ishin, përveç atyre të personazheve të shenjtë, kanë rënë pre e kushteve të atmosferike dhe shkatërrimit të qëllimshëm.
Karakteristikat e përgjithshme të Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit janë ndërtimi tërësisht me tulla, muret shumë të gjerë, nga 1.5 m deri në 4 m. Ndonjëherë me fasadë të veshur me gurë, kanë trarë guri që shtrihen horizontalisht në mes. Hyrjet përforcohen nëpërmjet ngritjes së kullave, kryesisht tetëkëndore, por ndonjëherë edhe cilindrike, që ngrihen në nivelin e çatisë pa ndonjë kupolë ose majëzë. Nga kulla në kullë çatia ishte skalitur me harqe, një tipar i rrjedhur nga forma mbizotëruese e kasolleve prej kashte të vendit. Sipër çatisë ngriheshin [[kupola]] vendore në formën e shtambave të përmbysura, të ndërtuara kryesisht mbi [[arkada]]t me cepa të varur, por ndonjëherë të ngritura mbi tromponë këndorë. Të dyja këto modele të përshtatura nga burime të jashtme.<ref name="bparchitect"/>
Brenda ndërtesave të mëdha kishte kolona të holla prej graniti vendor, të vendosura në rreshta për të mbajtur nga dy harqe qëndrorë me majë, duke i dhënë brendësisë ndjesinë e dritës dhe hapsirës. Ndërtesat dekoroheshin si brenda ashtu dhe jashtë me vargje modelimesh dhe dizajne terrakote. Subjekti i tyre më i rëndësishëm ishin bimët kacavjerrëse që formonin struktura rrjetash. Ato përmbanin motive varësesh të dizajneve të ndryshme, fillimisht të rrjedhur nga motivi dekorues i zinxhirit dhe kambanës të [[tempulli hindu|tempujve]]. Mihrabët në xhami, që përputheshin me numrin e hyrjeve lindore, kishin kryesisht harqe të dhëmbëzuar. Të gjithë elementet mbaheshin brenda një kornize drejtkëndore dhe ishin kaq të zbukuruar sa u bënë pika qëndrore e gjithë brendësisë.
Stili mbizotëroi në [[shekulli XIV|shekujt e XIV]], [[shekulli XV|XV]] dhe [[shekulli XVI|XVI]], madje vijoi i pakonkuruar edhe në shekujt pasues, veçanërisht në bërjen e tempujve, megjithë hyrjen e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].<ref name="bparchitect"/>
[[File:Binot Bibi mosque in Old Dhaka.JPG|thumb|379px|Xhamia e Binat Bibit në 2007]]
Struktura më e vjetër prej tulle në qytet është [[Xhamia e Binat Bibit]], e ndërtuar në vitin [[1454]] në zonën Narinda të Dhakës gjatë mbretërimit të Nasirudin Mahmud Shahut (mbr. [[1435]] – [[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit.<ref>{{cite web|title=Binat Bibi Mosque|url-status=dead|publisher=ArchNet Digital Library|url=http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368|accessdate=18 shtator 2012|lang=en|archive-date=1 mars 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060301041726/http://archnet.org/library/sites/one-site.tcl?site_id=7368}}</ref> Megjithëse xhamia i mbijetoi degradimit të kohës për rreth 550 vjet, tani është shkatërruar, për të ndërtuar një xhami dhe medrese më të madhe. Struktura e dytë më e vjetër prej tullash në Dhaka është Xhamia e Mirpur Maxharit, e ndërtuar në [[1487]], gjithashtu me një kupolë.<ref name="Star.FJtD"/>
Në Dhaka ndodhej një fortesë e madhe përpara se ajo të bëhej kryeqyteti i provincës [[Perandoria Mogule|mogule]] të [[Bengali]]t. Mirza Nathani shkroi në librin e tij "Baharistan Ghaibi" se Dhaka dhe Gauri ishin fortesat më të mëdha në periudhën para-mogule. Ai erdhi në Bengal në vitin [[1608]] si komandant i Islam Khanit, që ishte subahdari (guvernatori) i [[Bengali]]t, caktuar nga perandori [[Xhahangiri|Xhahangir]]. Në fakt, fjala ''dhakka'' do të thotë "stacion vëzhgimi" që mund të shpiegoi se si ajo e mori emrin e saj. Të tjerë shpiegojnë se Dhaka e mori emrin e saj nga pema dhak (butea frondosa), që rritej me shumicë në këtë vend.
Dhaka është e vendosur pranë dy kryeqyteteve të lashta të [[Bengali]]t, [[Bikramapuri]]t dhe [[Sonargaoni]]t. Në këtë mënyrë, ishte e natyrshme që ajo të shërbente si qendra e mbrojtjes së këtyre dy kryeqyteteve dhe, si rezultat, u zhvillua si qendër urbane dhe tregtare.<ref name="Star.FJtD"/>
===Xhamia e Binat Bibit===
[[File:বিনত বিবি মসজিদ 04.jpg|thumb|left|347px|Pamje e verandës së xhamisë me dy kupolat sipër]]
{{main|Xhamia e Binat Bibit}}
'''Xhamia e Binat Bibit''' ({{lang-bn|বিনত বিবির মসজিদ}}) është xhamia më e hershme e mbijetuar në [[Dhaka]], ndërtuar në vitin [[1454]] nga Binat Bakhti, vajza e Marhamatit. Ajo u ndërtua gjatë sundimit të Nasirudin Mahmud Shahut ([[1435]]–[[1459]]) të Sulltanatit të Bengalit. Ajo gjendet përkrahë Urës Hajat Bepari në zonën Narinda.
Xhamia ka formë katrore, me përmasa 3.7 m<sup>2</sup> (12 këmbë<sup>2</sup>) së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët, në krye të dhomës katrore. Hyrjet janë nga lindja, veriu dhe jugu. Veçoritë para-mogule përfshijnë kornizat lakore dhe kullat tetëkëndore të cepave, si dhe [[arkada]]t në faqet jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë modeste dhe ndërtesa është e veshur me "çini-tikri".
Një pjesë e xhamisë është shkatërruar si pasojë e një plani rinovimi që përfshin ndërtimin e një minareje 21 metra të lartë (70 këmbë), dhe zgjerimin e ndërtesës së tanishme nga tre kate në shtatë.
====Përshkrimi====
Xhamia ka formë katrore, që ka përmasa 3.7 m<sup>2</sup> së brendshmi me një kupolë të vetme gjysmë-të rrumbullakët mbi dhomën katrore. Hyrjet janë në lindje, veri dhe jug. Veçoritë para-mogule përfshinin kornizën e lakuar dhe kullat mbështetëse, torret tetëkëndore në cepa dhe [[arkada]]t e faqeve jugore, veriore dhe lindore. Zbukurimet janë të pakta dhe ndërtesa është e veshur së jashtmi me "çini-tikri'.<ref name="newnation">{{cite news|title=Pre-Mughal structure in ruin: Binat Bibi mosque partly demolished|work=The New Nation|accessdate=16 korrik 2007|url=http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927175733/http://nation.ittefaq.com/artman/exec/view.cgi/63/34802|url-status=dead|archive-date=27 shtator 2007}}</ref> Në veri të xhamisë, ku është varrosur Binat Bakhti, ndodhet një mbishkrim guri, i shkruar në [[gjuha perse|persisht]]. Trashësia e murit është afërsisht 1.82 m. [[Mihrabi]] ka një kornizë të dalë mbrapa murit perëndimor.
[[File:DG 91 - 09 BARIED BHUYAN BARI MOSQUE 15 CENTURY DHAKA IMG 2988.jpg|thumb|408px|Pjesa e sipërme e Xhamisë Bhujanpara me kupolën]]
Xhamia me një kupolë përgjatë kohës u kthye në një formë drejtkëndore duke prishur murin jugor dhe duke u zgjeruar në jug. Më tej një kupolë e re u shtua rreth vitit [[1932]]. Në vitin [[1962]], drejt faqes perëndimore u ndërtua një mihrab i ri. Me kalimin e kohës veçoritë para-mogule u ndryshuan, façada e jashtme e verandës perëndimore, muri verior, kupola dhe muret anësore të ujëmbledhësit u dekoruan me punime tradicionale popullore ''çinitukri'' (copa pllakash qeramike ose qelqi). Muret e rinovuara nuk kanë trashësinë origjinale prej nga struktura ekzistuese mund të identifikohet. Tashmë veçoria e vetme para-mogule janë mbishkrimi, muri lindor, muri verior, kupola origjinale dhe korniza lakore.<ref>{{harvnb|Fariel Khan|1997|pp=5.2–5.6}}</ref>
=== Xhamia Bhujanpara ===
{{main|Xhamia Bhujanpara e Beraidit}}
'''Xhamia Bhujanpara e Beraidit''' është një nga xhamitë më të vjetra të [[Bangladeshi]]t e vendosur në katundin e Beraidit, pjesë e Bada thanës së distriktit të Dhakës. Në këtë fshat ndodhen një tërësi prej dhjetë xhamish të vjetra, prandaj ai quhet fshati i xhamive.
====Historia====
[[File:Beraid Bhuyanpara Jame Mosque 02.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]]
Për shkak të sistemit të transportit me bazë lumore, vendbanimi i kësaj zone është themeluar në të kaluarën përpara [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]] duke zhvilluar tregtinë, në Periudhën e Sulltanatit të Bengalit. Banorët e kësaj zonë tregtonin lëkurë, kripë dhe prodhime të tjera në bashkëpunim me tregtarët e pasur. Në këtë fshat ndodhen 15 xhami, 10 prej të cilave janë të vjetra. Ndër to shquhen Xhamia Bhujanpara (rreth vitit [[1505]]), Xhamia Moralpara ([[1833]]), Xhamia e Purbaparës ([[1893]]), Xhamia e Agarparës dhe Çatkiparës ([[1893]]), Xhamia e Askartekut ([[1888]]), Xhamia e Çinadiparës ([[1893]]), Xhamia e Araidaparës ([[1896]]) etj.
Në vitin [[2002]], Xhamia Bhujapara u listua si një monument i mbrojtur nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit. Në xhami nuk është gjetur ndonjë mbishkrim informues për datën dhe personin që e ka ndihmuar. Xhamia paraqet shumë ngjashmëri arkitekturore të kësaj xhamie me Xhaminë Bandar Shahi të Narajanganxhit dhe [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh|Xhamia e Baba Saleh]] të ndërtuara të dyja nga Baba Saleh, prandaj arkeologët mendojnë se ajo është një xhami para-mogule. Sipas të dhënave ndërtimi i kësaj xhamie përmendet në shumë mënyra si si viti [[1505]].
====Përshkrimi====
Xhamia gjendet në zonën e Bada thanës, në fshatin Beraid, në pjesën lindore të metropolit [[Dhaka|Dhakës]], pranë brigjeve të lumit Balu dhe pesë km larg Pazarit Notun. Xhamia e vjetër Bhujanpara ka planimetri katrore me një kupolë, e cila është {{convert|21|sqft|m2}}. Sipërfaqja e përgjithshme e xhamisë arrin në rreth {{convert|4000|sqft|m2}} dhe është {{convert|17.6|ft|m}} e lartë nga themelet deri sipër kornizës.
Xhamia është rinovuar mjaft herë. Në kohët moderne, ajo i ka zgjeruar dhe rinovuar të tëra krahët, përveç astij perëndimor, prandaj pjesa perëndimore dhe kupola janë pjesët e vjetra të saj. Pjesa tjetër e ka humbur autenticitetin. Përreth xhamisë janë ndërtuar godina shumë-katëshe.
[[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG|thumb|Rrënoja të Fortesës së Lalbagut]]
==Arkitektura Mogule ==
{{Kryesore|Arkitektura Mogule}}
Mogulët, ashtu si mjeshtërit e tyre në Indinë Veriore, ishin pasardhës të racës mongolo-timuride të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe [[Irani|Persisë]], që ishin dërguar si nënmbretër nga perandorët e tyre. Ata ishin kryesisht të afërm ose të besuar të perandorëve të tyre, kështu që arkitektura që u fut gjatë kësaj periudhe ishte e lidhur me jetën dhe kulturën mogule në qendër.<ref name="bparchitect"/>
Arkitektura Mogule është stili arkitekturor simetrik dhe dekorativ i zhvilluar nga [[Perandoria Mogule|Mogulët]] në [[shekulli XVI|shekujt e XVI]] dhe [[shekulli XVII|XVII]], një përzierje e [[Arkitektura Islame|Arkitekturës Islamike]], [[Arkitektura Iraniane|Perse]]<ref>{{cite web|url=http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|title=History of the Taj Mahal Agra|work=agrahub.com|lang=en|accessdate=20 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723232020/http://www.agrahub.com/taj-mahal-agra/history-of-the-tajmahal.html|archive-date=23 korrik 2011}}</ref><ref name="IAAO">{{cite web|url=http://www.islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|publisher=Islamic Arts and Architecture Organization|title=The Taj Mahal|accessdate=22 maj 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417083242/http://islamicart.com/library/empires/india/taj_mahal.html|url-status=dead|archive-date=17 prill 2009}}</ref><ref>{{harvnb|Sheila S. Blair|Jonathan M. Bloom|1996}}</ref> dhe [[Arkitektura Indiane]], në atë që tani është [[India]], [[Pakistani]] dhe [[Bangladeshi]].
Stili Mogul u konceptuar së pari nga [[Akbari]] i Madh, perandori i tretë Mogul, dhe arkitektët e mogulë. Ky stil "Akbari" ishte një amalgamë e stileve Timuride, Persiane dhe Indiane. Ai u konsolidua më tej nga [[Shah Xhahani]], nipi i tij, një patron entuziast i arkitekturës. Disa nga trashëgimitë arkitekturore më domethënëse të periudhës mogule janë [[Varri i Humajunit]], [[Taxh Mahali]], Fortesat e [[Fortesa e Agrës|Agrës]] dhe [[Fortesa e Lahores|Lahores]], qyteti i [[Fatehpur Sikri]]t dhe [[Varri i Akbarit]]. Një nga shembujt e hershëm dhe karakteristikë që mbeten nga [[Arkitektura Mogule]] në Dhaka është [[Fortesa e Lalbagut]].
[[File:Front view of Nimtoli deuri-2.jpg|thumb|left|396px|[[Arkada Nimtali]]]]
Megjithëse pjesa perëndimore e Bengalit u pushtua nga gjeneralët e [[Akbari]]t në vitin [[1575]], vendosja e autoritetit mbi të gjithë territorin nuk u arrit dot deri në fillim të mbretërimit të [[Xhahangiri]]t ([[1605]]-[[1627|27]]), prandaj nuk u bënë dot shumë ndërtime. [[Arkitektura Mogule]] në Bengal ishte e ndryshme nga Arkitektura e Sulltanatit. Nuk ishte një arkitekturë kombëtare e pavarur, por më shumë një version më i vogël provincial i ndërtimeve në [[Agra]], [[Fatehpur Sikri]], [[Delhi]] ose [[Lahore]].<ref name="bparchitect"/>
Nga fundi i [[shekulli XVI|shekullit të XVI]] [[Sonargaoni]] ishte qendra e [[Isa Khani]]t dhe birit të tij, Musa Khanit, të cilët drejtuan një konfederatë prej dymbëdhjetë feudalësh që i rezistuan zgjerimit [[Perandoria Mogule|mogul]] në Bengalin Lindor. Për shkak të ndryshimit të rrjedhës së [[Gangu]]t, Gauri e humbi rëndësinë strategjike. [[Dhaka]] shihej me rëndësi strategjike për shkak të nevojës mogule për të konsoliduar kontrollin në Bengalin Lindor. [[Perandoria Mogule|Mogulët]] planifikuan edhe të zgjeronin perandorinë e tyre më tej në [[Assam]] dhe Arakan. Dhaka dhe [[Chittagong]]u u bënë kufiri lindor i [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]].
Arkitektura e Periudhës Mogule ishte kryesisht vepër e subahdarëve (guvernatorëve) të [[Shah Xhahani]]t dhe [[Aurangzebi]]t. Gjatë sundimit të këtij të fundit subhadarët e Bengalit u bënë të trashëgueshëm, duke u fuqizuar sa të zhvillonin një arkitekturë pothuajse të pavarur nga dëshirat e [[Perandoria Mogule|perandorëve mogulë]] në qendër.<ref name="bparchitect"/>
[[File:Qiblah of Dhanmondi Shahi Eidgah with prayer space.jpg|thumb|428px|[[Dhanmondi Shahi Eidgah]], ndërtuar në 1640 nga Mira Abul Qazim, divan mogul]]
Motive si çhaxha (një strehë për hije ose strehë e vendosur mbi kllapa konsujsh dhe e dalë nga muret), kllapat e konsujve me dekorime të pasura të skalitura (të përshkruara si varëse stalaktite), ballkonet, [[çhatri]]t dhe minaret ishin karakteristike të [[Arkitektura Mogule|stilit arkitekturor Mogul]], që u bë një model jetëgjatë i sundimit Mogul.
Në vitin [[1610]], [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i provincës Mogule të [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa]]s, me një juridiksion që mbulonte [[Bangladeshi]]n e sotëm dhe Indinë Lindore, duke përfshirë shtetet e sotme indiane të [[Bengali Perëndimor|Bengalit Perëndimor]], [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Provinca ishte e njohur si "Bengal Subah". Perandori [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]] e vizitoi Dhakën në [[1624]] dhe qëndroi në qytet për një javë, katër vjet para se të bëhej perandor në [[1628]].<ref>{{cite web|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231|title=Shah Jahan's Dhaka Visit Before He Became the Mughal Emperor|date=7 shtator 2023|accessdate=8 shtator 2023|url-status=live|archive-date=8 shtator 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908153928/https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/shah-jahans-dhaka-visit-he-became-the-mughal-emperor-3413231}}</ref> [[Dhaka]] u bë një nga qytetet më të pasura dhe të mëdha në botë gjatë periudhës së hershme të "Bengal Subah" ([[1610]]-[[1717]]). Begatia e Dhakës arriti kulmin gjatë administrimit të guvernatorit Shaista Khan ([[1644]]-[[1677]] dhe [[1680]]–[[1688]]). Thomas Bowrey, një tregëtar lundrues anglez që vizitoi qytetin mes viteve [[1669]] dhe [[1670]], shkroi se qyteti kishte një perimetër prej 40 miljesh. Ai vlerësonte se popullsia e qytetit ishte më e madhe se ajo e [[Londra|Londrës]] me 900,000 banorë.<ref>{{cite book|author=K. M. Karim|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|chapter=Naib Nazim|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|year=2012|oclc=883871453}}</ref>
[[Dhaka]] luajti një rol kyç në para-industrializimin e Bengalit. Ishte qendra e tregëtisë së muslinës në Bengal, duke bërë që muslina të quhej "daka" tregjet e largëta si ato të [[Azia Qendrore|Azisë Qendrore]].<ref>{{cite book|author=Richard M. Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|lang=en|page=202|publisher=University of California Press}}</ref> India Mogule varej nga prodhimet bengaleze si [[orizi]], [[mëndafshi]] dhe tekstilet prej [[pambuku]]. Kompanitë e Indisë Lindore evropiane të Britanisë, [[Hollanda|Hollandës]], [[Franca|Francës]] dhe [[Danimarka|Danimarkës]] vareshin po ashtu nga prodhimet bengaleze. Bengali furnizonte 40% të importeve hollandeze nga [[Azia]], me shumë prodhime që u shiteshin anijeve hollandeze limanet bengaleze dhe pastaj transportoheshin për në Batavia në "Dutch East Indies". Ai furnizonte 50% të tekstileve dhe 80% të mëndafshit në importet hollandeze të tekstileve nga [[Azia]].<ref>Om Prakash: "Empire, Mughal", te {{harvnb|John J. McCusker|2006|pp=237–40}}</ref> Mëndafshi eksportohej gjithashtu në [[Japonia|Japoninë]] para-moderne.<ref>{{cite book|author=John F. Richards|title=The Mughal Empire|year=1995|publisher=Cambridge University Press|lang=en|page=202}}</ref> Rajoni kishte një industri të madhe të ndërtimit të anijeve që furnizonte marinën mogule. Ndërtimi i anijeve gjatë [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe të [[shekulli XVII|XVII]] arrinte në 223 250 tonë në vit, krahasuar me 23 061 tonë të prodhuara në [[Amerika e Veriut|Amerikën e Veriut]] nga viti [[1769]] deri në [[1771]].<ref>{{cite book|author=Indrajit Ray|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-82552-1|year=2011|page=[https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891/page/n191 174]|lang=en}}</ref> [[Dhaka]] ishte shtëpia e një vargu burokratësh dhe oficerësh ushtarakë mogulë, ashtu si dhe anëtarësh të familjes perandorake.
[[File:মথুরাপুরদেউল 6.jpg|thumb|327px|left|[[Mathurapur Deula]] ndërtuar në shek. e XVII]]
Islam Khani I qe guvernatori (subahdari) i parë mogul që qëndroi në qytet.<ref>{{harvnb|Frauke Kraas|Surinder Aggarwal|Martin Coy|Günter Mertins|2013|p=60}}</ref> Islam Khani u bë subahdar i [[Bengali]]t në [[1608]], kur kryeqyteti i tij ishte Raxhmahali. Me tu caktuar subahdar, ai vendosi ta zhvendos kryeqytetin nga Raxhmahali në [[Dhaka]]. Ai e riemërtoi Dhakën "Xhahangir Nagar" (''Qyteti i Xhahangirit'') sipas perandorit dhe dërgoi dy nga zyrtarët e tij bashkë me vartësit në Dhaka dy javë përpara mbërritjes së tij "për të riparuar fortesën e vjetër që ta kthente në gjendje të përshtatshme për të pritur guvernatorin".<ref name="Star.FJtD"/> Emri do të braktisej menjëherë pas pushtimit anglez.
Islam Khani u përfshi në luftime kundër Musa Khanit, djali i [[Isa Khani]]t, udhëheqësi i Bara Bhujanëve në Ghoragat. Luftimi e vonoi mbërritjen e tij në Dhaka deri në [[1610]]. Varri i Musa Khanit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhamia e Musa Khanit]], tani gjenden në mjedisin e Universitetit të Dhakës.
Në [[Dhaka]], Islam Khani zakonisht qëndronte në fortesën e vjetër, që tani është [[Burgu i Vjetër Qëndror i Dhakës|Burgu Qëndror i Dhakës]]. Gjatë kohës së tij, Dhaka filloi të rritej si kryeqytet. Manrique, që erdhi në aty në [[1640]], e përshkruan atë si një "qytet të madh dhe të famshëm". Ai përmend një sulm Magh ndaj Dhakës, që kishte ndodhur dymbëdhjetë vjet para se ai të mbërrinte aty.<ref name="Star.FJtD"/>
[[File:সোনাকান্দা দুর্গ ১৪.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Sonakandës]], ndërtuar në shek. e XVII]]
Zgjerimi kryesor i qytetit u zhvillua nën guvernatorin Shaista Khan. Nën Shaista Khanin, që e sundoi [[Bengali]]n nga viti [[1664]] deri në vitin [[1688]], u bënë shumë ndërtime në të gjithë vendin, veçanërisht në kryeqytetin [[Dhaka]]. Disa studiues arrijnë deri aty sa këto ndërtime ti quajnë ''Stili i pavarur Shaista Khani''. Qyteti atëherë ishte 19 km me 13 km, me një popullsi prej gati një milion banorësh.<ref>{{cite web|lang=en|title=State of Cities: Urban Governance in Dhaka|url=http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1|website=BRAC University|accessdate=16 shkurt 2015|date=maj 2012|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216192205/http://dspace.bracu.ac.bd/bitstream/handle/10361/2055/SOC%20Report-%2005-07-12.pdf?sequence=1}}</ref> [[Dhaka]] u bë vendqëndrimi i një nga prej parive më të pasura në [[Perandoria Mogule|Indinë Mogule]].<ref>{{cite web|title=Travel – Saving Dhaka's Heritage|work=BBC|author=Christopher Shay|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url=http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage|url-status=live|archive-date=5 dhjetor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205130440/http://www.bbc.com/travel/feature/20110815-saving-dhakas-heritage}}</ref>
Mir Xhumla u caktua guvernator i Bengalit në [[1660]]. Ai drejtoi një fushatë të suksesshme kundër Asamit dhe solli dy topa të stërmëdhenj nga aty. Ata u vendosën në brigjet e lumit Buriganga, njëri prej të cilëve ra në lum dhe humbi. Ndërsa tjetri, i quajtur Bibi Mariam, u zhvendos në Çoukbazar. Aty nga vitet [[1950]], ai u soll në ishullin e trafikut në Gulistan, ku u bë i njohur si Gulisthaner Kaman. Dikur një objekt i famshëm, ky top ka rënë në harresë për shkak të vendosjes së pa përshtatshme në Osmani Udjan.<ref name="Star.FJtD"/>
Mir Xhumla ndërtoi një [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portik]] në [[Dhaka]], që tani qëndron në gjendje të mirë pranë Doel Çatarit. Ai ishte një portik në hyrjen veriore të Dhakës. Jo shumë më vonë, Dhaka u zgjerua më në veri përtej portikut deri në Tongi.
[[File:DG 34 - 08 MIRKADIM BRIDGE ABDULLAH PUR MUNSIGON IMG 4.jpg|thumb|left|396px|[[Ura e Mirkadimit]], ndërtuar në shek. XVII]]
Në vitin [[1678]] nisi ndërtimi i [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], nga princi Muhamad Azam Shah, guvernatori i Bengalit, një nga bijtë e perandorit [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe vetë perandor i ardhshëm. Ajo u ndërtua me qëllim që të shërbente si rezidencë nënmbretërore e guvernatorëve mogulë në Indinë Lindore. Përpara se fortesa të përfundonte, princi u thirr nga perandori Aurangzeb. Ndërtimi i fortesës u ndal nga Shaista Khani pas vdekjes së bijës së tij Pari Bibi, që u varros në një mauzole në qendër të fortesës së pambaruar.<ref>{{cite news|date=12 qershor 2015|lang=en|accessdate=24 tetor 2022|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554|title=Legends of Lalbagh|url-status=live|archive-date=24 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024144002/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/legends-lalbagh-95554}}</ref>
Në vitin [[1689]] subahdar i Bengalit u bë Ibrahim Khani, që ndërtoi Pallatin Xhinxhira në bregun jugor të Burigangas. Një urë druri mbi lum e lidhte pallatin me bregun verior. Peshkopi Heber erdhi në [[Dhaka]] në [[1824]] për të shenjtëruar Kishën Anglikane në Rrugën Johnson, në veri të Parkut Bahadur Shah. Ai e përshkroi Pallatin Xhinxhira aq të madh sa Pallati i [[Kremlini]]t në [[Moska|Moskë]].<ref name="Star.FJtD"/>
Pas Betejës së Plaseit në [[1757]], në këtë pallat u mbajtën si të burgosura, Amena Begumi dhe Ghaseti Begumi, nëna dhe tetoja e navab Siraxhudavlas. Me kërkesë të Miranit, djalit të Mir Zafarit, ato u mbytën në lumin Dhaleshvari. Deri pak dekada më parë, aty qëndronin akoma disa mbetje të Pallatit Xhinxhira, por sot nuk ka mbetur asnjë gjurmë e ndërtesës.
[[File:Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 3.JPG|thumb|396px|Xhamia e Fortesës së Lalbagut]]
Konflikti i brendshëm në oborrin mogul e u bë pengesë për zhvillimin e Dhakës. Rivaliteti i princit Azam Shah me Murshid Kuli Khanin rezultoi në humbjen e statusit të Dhakës si një kryeqytet provincial. Në [[1717]], kryeqyteti provincial u zhvendos në Murshidabad, ku Murshid Kuli Khani e shpalli veten Navab i Bengalit.
Me humbjen e statusit të saj si kryeqytet, [[Dhaka]] filloi të përsonte një rënie të shpejtë. Gjatë kohës së Shaista Khanit ([[1644]]-[[1677|77]] dhe [[1680]]-1688|88]]), [[Dhaka]] u shtri përgjatë lumit Buriganga për rreth 10 milje. Harta e Dhakës së Rennell-it, e publikuar në [[1780]], tregonte se shtrirja e qytetit u tkurr në vetëm katër milje. Litografitë dhe skicat e qytetit të Dhakës të bëra nga Sir Charles D'Oyly, që erdhi në [[Dhaka]] në [[1808]] si kolektor i Kompanisë së Indisë Lindore dhe e la qytetin në [[1824]], tregojnë se si qyteti e humbi shkëlqimin e tij dhe në atë kohë kishte mbetur pothuajse në rrënoja.<ref name="Star.FJtD"/>
Një tipar i rëndësishëm i periudhës ishte se edhe hindutë ndërtuan një numër të madh [[tempulli hindu|tempujsh]], që ekzistojnë akoma në vend. Gjatë sundimit të mogulëve, patronazhi i zamindarëve, si myslimanë ashtu dhe hindu, bashkë me faktorin e kohës, duhet të kenë kontribuar në mbijetesën e ndërtesave të [[tempulli hindu|tempujve hindu]]. Shembulli kryesor i mbijetuar i [[Arkitektura e tempujve hindu|arkitekturës tempullore]] është [[Tempulli Dhakeshvari]], kryesisht i modifikuar.<ref name="bparchitect"/>
[[File:ইদ্রাকপুর দুর্গ 006.jpg|thumb|left|428px|[[Fortesa e Idrakpurit]], ndërtuar nga Mir Xhumla II në 1660]]
Shembujt e mbijetuar të monumenteve myslimane të Periudhës Mogule, mund të ndahen në fetare dhe shekullare. Xhamitë zënë shumicën e monumenteve fetare, të ndjekura nga mauzoletë. Lloje të tjera të strukturave fetare si Eidgah, [[imambara]]t dhe Kadam Rasulët janë të pakta dhe pa ndonjë domethënie arkitekturore.
Nuk ka asnjë shembull medreseje të mirëfilltë. Kubikët e katit përdhes të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]] ([[1700]]-[[1704]]) dhe [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Khan Muhamad Mirdhas]] ([[1706]]), të ndërtuara si fjetina të xhamisë tregojnë se medresetë nuk ishin entitete të veçuara nga xhamitë.<ref name="bparchitect"/>
Si xhamitë e Periudhës së Sulltanatit, edhe ato të asaj mogule mund të ndahen në ato të llojit kongregacional (të të premtes) dhe ato ''vaktija''. Xhamitë kongregacionale mogule zakonisht janë më të vogla në madhësi (me pak përjashtime) dhe përgjithësisht janë struktura tre-[[kupola|kupolëshe]] me hapësira përballë që shërbejnë si oborre.
[[File:DG 43 - 08 HAJI GONJ FORT OF SAESTA KHAN 16 CENTURTY NARAYANGONJ IMG 6424.jpg|thumb|396px|[[Fortesa e Haxhiganxhit]], ndërtuar nga guvernatori mogul Islam Khani I në shek. e XVII]]
Përjashtim është [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamia kongregacionale e Kartalab Khanit]] (1700-1704), e cila është një strukturë e stërmadhe me planimetri standarde. Ajo ndjek traditën e xhamisë së sulltanatit në Pandua- Firuzabad me një navatë me tavan lakor fuçi, duke prerë sallën e lutjeve në dy gjysma, me katër kupola të mëdha dhe katër të vogla në secilin krahë. Shembujt më të mirë të xhamive mogule me tre [[kupola]] janë Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] ([[1649]]), dhe [[Xhamia Sat Gambuxh]] (rr. mesit të shek. të XVII) në [[Dhaka]]. Xhamitë kongregacionale mogule nuk kanë galeri mbretërore brenda; arsyeja duhet të ketë qenë stabiliteti politik i provincës.<ref name="bparchitect"/>
Xhamitë ''vaktija'' ishin të gjitha të vogla, me një kupolë dhe më të shumta se ato të Periudhës së Sulltanatit. [[Xhamia Allakuri në Dhaka|Xhamia Allakuri]] (rr. fundit të shek. të XVII) në [[Dhaka]] ofron një shembull të këtij lloji. Një tipar i xhamive mogule ishte shtimi i herë pas hershëm i dizajnit [[doçala]] ose si një pjesë përbërëse ose si element zbukurues në dallim nga xhamitë e sulltanatit, që kishin çati lakore [[çauçala]].
Mauzoletë përgjithësisht ndjekin traditën e mëparshme, një strukturë katrore me kupolë me një ose më shumë sarkofagë brenda. Mauzoleu i Pari Bibit (rreth vitit [[1684]]) në [[Dhaka]] duket se është përjashtim. Ai ka një bërthamë katrore me kupolë në mes të dhomave rrethuese me tavan lakor. Duket se është një imitim në shkallë më të vogël i mauzoleve më të mëdhenj mogulë si ai i Khan-i-Khananit në [[Delhi]] ose mrekullinë arkitekturore të [[Taxh Mahali]]t në [[Agra]], që janë frymëzuar nga tradita perse. Si një shembull përfaqësues i llojit katror me kupolë përmendet shpesh Mauzoleu i Dara Begumit (rr. fundit të shek. të XVII) në Dhaka.<ref name="bparchitect"/>
Nga ndërtesat shekullare të mbijetuara, më të rëndësishmet janë mbetjet e disa fortesave në dhe përreth Dhakës, si [[Fortesa e Lalbagut]] ([[1678]]), [[Fortesa e Idrakpurit]] ([[1660]]), [[Fortesa e Sonakandës]] (rr. mesit të shek. të XVII), Fortesa Xhinxhira (rr. fundit të shek. të XVII) etj. Nga këto, Fortesa e Lalbaghut ishte një fortesë-pallat e ndërtuar si rezidencë e subahdarëve dhe të tjera të ndërtuara si fortesa lumore për sigurimin e lundrimit. Karakteristikat e përgjithshme të këtyre fortesave janë muret e larta mbrojtëse, portikët në formë ivani me mazgallë dhe dritare oriel (duke ndjekur Fortesat Mogule të Indisë Veriore) dhe struktura të tjera të nevojshme brenda. Ndërtesat e brendshme në shumicën e rasteve janë rrënuar përveç pak rasteve në Fortesën e Lalbagut, si pallati i vogël rezidencial, i njohur përgjithësisht si salla darbar, Mauzoleu i Pari Bibit dhe xhamia kongregacionale.
[[File:DG 26 -08 MUSA KHAN MOSQUE 1700 KARJON HALL AREA DHAKA IMG 4370.jpg|thumb|left|418px|[[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]], shek. XVII]]
Mogulët e zbukuruan qytetin me kopështe të mirë-planifikuara. Struktura të krahasueshme me fortesat janë [[karvansarai]]t apo katrat siç quhen nga vendasit. Disa shembuj nga këto që mund të shihen në [[Dhaka]] janë [[Bara Katra]] dhe [[Çhota Katra]]. Arkitekti i pallatit [[Bara Katra]] ishte Abul Kasim Al Husaini Atabataji Asemani. Sipas mbishkrimeve në Muzeun Kombëtar të Bangladeshit, pronësia e Bara Katrës iu dha një vakëfi Islamik. [[Bara Katra]] shërbente gjithashtu si një rezidencë për guvernatorët mogulë, duke përfshirë princin Shah Shuxha (biri i perandorit mogul Shah Xhahan).<ref name="thedailystar3">{{cite news|title=A discovery that may save Bara Katra|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|accessdate=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001050745/https://www.thedailystar.net/weekend-read/news/discovery-may-save-bara-katra-3132221|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022}}</ref>
Prej tyre tani mund të njihen vetëm disa portikë. Ka mundësi që ato i përshtaten planit të përgjithshëm të llojit, përgjithësisht një strukture drejtkëndore me një portik në një anë dhe një avlli të hapur në mes të rrethuar me dhoma anash. Të gjithë [[karvansarai]]t u ndërtuan në breg të lumit.<ref name="bparchitect"/>
Megjithëse monumentet mogule në [[Dhaka]], janë miniatura të ndërtesave perandorake të Indisë Veriore, ato ndryshojnë nga materiali dhe teknika zbukuruese e përdorur. Ato e ruajtën tullën si materialin kryesor, si monumentet e kohës së sulltanatit. Por për strukturat ballore, në vend të dekorimit prej terrakote të kohës së sulltanatit, {{lang-la|opus sectiles}} dhe {{lang-it|pietra-dura}} e tyre perandorake mogule, muret aty janë më së shumti të zhveshur përveç rasteve kur shihen panele të lyera në kamare të vogla. Hyrjet qëndrore në këtë periudhë janë në mënyrë të pandryshueshme më të mëdha se sa ato anësore dhe në shumicën e rasteve janë pak të avancuara për të dhënë formën e ivanëve gjysmë-kupolë. [[Kupola]]t në formë bulbore, të ngritura mbi shtylla, dallohen nga ato të sulltanatit se janë ndërtuar mbi harkada me cepa të varur.
Numri i hyrjeve përputhet me numrin e kupolave sipër dhe mihrabëve brenda. Por çatia linjë-lakore tashmë është rrënuar. Në vend të parapeteve të bedenave janë futur korniza të dekoruara. Të njëjtat bedena janë gjithashtu vërejtur përreth bazës së kupolës, që në këtë rast ka një majëzë të balustraduar. Harqet janë me katër rrathë në vend të dy rrathëve dhe shtyllat brenda janë ndërtuar me tulla në vend të kolonave prej guri të mëparshme. Kullat hyrëse tani janë më të larta e të holla dhe herë pas here të ndërtuara mbi një bazë vazore me kreun që ngjitet sipër çatisë. Kupolat i kurorëzojnë ato me mbarime në formën e kupolave kryesore. Ndonjëherë, mbulesa e gjysmë-kupolave të ivanit ballor dhe mihrabit kryesor janë modeluar me ''mukarna'' me dizajn të suvatuar.<ref name="bparchitect"/>
Për shkak të thjeshtësisë dhe shpenzimeve të pakta, stili u zhvillua edhe nga zamindarët vendorë, të etur për tu dukur në dashamirësinë publike. Xhamitë fshatare janë kryesisht katrore dhe me një kupolë.
Tempujt, ndryshe nga monumentet mogule, nuk u shkëputën me të kaluarën. Ata kombinojnë si tipare të Arkitekturës së Sulltanatit ashtu dhe të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], dhe mund të shihen si shembuj të vazhdimësisë përgjatë shekujve.<ref name="bparchitect"/>
[[File:2. লালবাগের কেল্লা.jpg|thumb|448px|Pamje ajrore e Fortesës së Lalbagut, me sallën ''darbar'' majtas, Mauzoleun e Pari Bibit në mes dhe xhaminë djathtas]]
Dhaka e Vjetër është vendndodhja e mbi 2000 ndëtesave të ndërtuara midis [[shekulli XVI|shekujve të XVI]] dhe [[shekulli XIX|XIX]], që përbëjnë pjesë integrale të [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Trashëgimisë Kulturore të Dhakës]]. Disa ndërtesa të famshme mogule në [[Dhaka]] janë: [[Fortesa e Lalbagut|Mauzoleu i Pari Bibit]] ([[1684]]), [[Bara Katra]] ([[1664]]), [[Çhota Katra]] ([[1663]]), [[Husaini Dalani]] ([[1642]]), [[Dhanmondi Shahi Eidgah|Eidgah e Madhe]] ([[1640]]), [[Xhamia Çurihata]] ([[1649]]), [[Xhamia Sat Gambuxh]] ([[1680]]), [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]] ([[1704]]), etj.<ref name="Star.FJtD"/>
===Fortesa e Lalbagut===
{{Main|Fortesa e Lalbagut}}
''Fortesa e Lalbagut'' ({{lang-bn|লালবাগ দূর্গ}} transliteruar "Lālabāga Kēllā") (e njohur edhe si "Fortesa e Aurangabadit") është një [[Kështjellë|pallat-fortesë]] e pa përfunduar mogule në lumin Buriganga në pjesën e Dhakës së vjetër jugperëndimore, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Emri i saj rrejdh nga emri i lagjes së saj, Lalbag, që do të thotë ''Kopshti i kuq''. Emri Lalbag i referohet arkitekturës së kuqërremtë dhe rozë nga [[Arkitektura Mogule|Periudha Mogule]]. Fortesa fillestare quhej '''Fortesa e Aurangabadit'''.<ref name="bpLalbagh">{{cite book|author=Habibur Rahman|year=2012|lang=en|chapter=Lalbagh Fort|accessdate=11 nëntor 2015|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421211020/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort|archive-date=21 prill 2022|url-status=dead}}</ref> Ndërtimi i saj filloi në [[1678]] nga princi Muhamad Azam Shahu, biri i perandorit mogul Aurangzeb dhe vetë perandori i ardhshëm. Pasi princi u thirr nga i ati, ndërtimi i fortesës u mbikëqyr nga qeveritari Shaista Khan. Vdekja këtu e bijës së Shaista Khanit, Pari Bibi në [[1684]], rezultoi në ndërprerjen e ndërtimit, edhe pse Khani qëndroi aty deri në vitin [[1688]], për shkak të bestytnisë së tij që fortesa i solli ters. Pari Bibi u varros brenda kompleksit të fortesës.
[[File:Lalbagh Fort, Dhaka, Bangladesh.jpg|thumb|left|416px|Mauzoleu i Pari Bibit në kompleksin e fortesës]]
[[Fortesa e Lalbagut]] u ndërtua si rezidenca zyrtare e qeveritarit mogul të provincës së [[Bengali]]t, [[Bihari]]t dhe [[Orissa|Odishës]]. Kompleksi përfshin shtëpinë e qeveritarit mogul, varrin e Pari Bibit dhe një xhami. Është e mbushur me lëndina, shatërvane dhe kanale uji. Dy portat e saj jugore ishin më parë harkada portiku. Varri i Pari Bibit u shtua më vonë. Fortesa e Lalbagut u modelua si një version në miniaturë i fortesave mogule si [[Fortesa e Kuqe]] dhe [[Fatehpur Sikri]]. Gjatë mbretërimit të perandorit Aurangzeb, Bengali mogul u bë motorri ekonomik i perandorisë. Perandori [[Aurangzebi|Aurangzeb]] e quajti [[Bengali]]n ''Parajsa e Kombeve''.<ref>{{cite book|author=Sushil Chaudhury|publisher=Taylor & Francis|date=13 shtator 2016|lang=en|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ&pg=PA263|accessdate=29 janar 2023|isbn=978-135199755-3|page=263}}</ref> Dhaka u rrit në një qytet perandorak me një nga elitat më të pasura në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]], duke përfshirë anëtarë të familjes perandorake. Artileria Mogule u vendos në fortesë. Dikur e vendosur përkrahë lumit Buriganga, që u tërhoq nga afërsia e fortesës. Ajo u mbush me piktura europiane gjatë [[shekulli XVIII|shekujve të XVIII]] dhe [[shekulli XIX|të XIX]].
Sot, Fortesa e Lalbagut është një nga sitet më të vizituar në [[Dhaka]]. Brenda fortesës janë mbajtur mjaft pjesë artilerie. "Ambassadors Fund for Cultural Preservation" po financon një projekt restaurimi për pjesët e fortesës.<ref>{{cite web|url=https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/|title=U.S. Embassy Funds Restoration and Preservation at Historic Lalbagh Fort|date=24 mars 2021|lang=en|accessdate=3 tetor 2022|url-status=live|archive-date=4 qershor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604011833/https://bd.usembassy.gov/u-s-embassy-funds-restoration-and-preservation-at-historic-lalbagh-fort/}}</ref> Fortesa e Lalbagut është një simbolet më të shquara të sundimit mogul në Bengal.
[[File:Zoffany-Lalbagh Fort.jpg|thumb|358px|Porta Jugore e fortesës e pikturuar nga Johan Zoffany në 1787]]
====Historia====
Princi mogul Muhamad Azam Shah, biri i Aurangzebit i nisi punimet e fortesës në [[1678]] gjatë nën-mbretërimit të tij në [[Bengali|Bengal]]. Ai qëndroi në Bengal për 15 muaj. Fortesa mbeti e papërfunduar kur ai u thirr nga [[Aurangzebi]], perandori mogul dhe i ati tij.
Shaista Khani qe ''subahdari'' (guvernatori) i ri i Dhakës në atë kohë, por ai nuk e përfundoi fortesën. Në vitin [[1684]], e bija e Shaista Khanit e quajtur Iran Dukht 'Pari Bibi' vdiq aty. Pas vdekjes së saj, ai filloi ta mendonte fortesën si fatkeqësi sjellëse, prandaj e la strukturën të papërfunduar.<ref name="Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6C4wNQEACAAJ|year=1903|author=Sayid Aulad Hasan|title=Extracts from the Notes on the Antiquities of Dacca|lang=en|page=5}}</ref> Mes tre pjesëve kryesore të fortesës së Lalbagut, njëra është varri i Pari Bibit.
Pasi Shaista Khani e la Dhakën, ajo e humbi rëndësinë. Shkaku kryesor ishte se kryeqyteti u zhvendos nga [[Dhaka]] në Murshidabad. Pas përfundimit të periudhës mogule, fortesa u braktis. Në [[1844]], zona u quajt Lalbag duke e zëvendësuar emrin Aurangabad, dhe fortesa u bë Fortesa e Lalbagut.<ref name="p586">{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=586}}</ref>
====Përshkrimi====
[[File:Hall and Hammam of Lalbagh Fort-11.jpg|thumb|left|408px|Rezidenca e qeveritarit mogul (Divan-i-Aam) dhe [[hamami]] ngjitur me të]]
Për një kohë të gjatë fortesa konsiderohej si një kombinim i tre ndërtesave (xhamia, varri i Pari Bibit dhe Divan-i-Aamit), me dy porta dhe një pjesë pjesërisht të dëmtuar të murit fortifikues. Gërmimet e fundit të zhvilluara nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit kanë zbuluar praninë e strukturave të tjera.
Muri fortifikues jugor ka një bastion në këndin jugperëndimor. Në veri të murit jugor fortifikues ishin ndërtesat e shërbimeve, stalla, blloku i administratës, kurse pjesa e saj perëndimore akomodonte një kopësht të bukur të mbuluar me rregullime për shatërvanet dhe një ujëmbledhës. Pjesa rezidenciale ishte e vendosur në lindje të murit perëndimor fortifikues, kryesisht në jugperëndim të xhamisë.
Muri fortifikues në jug ka pesë bastione në intervale të rregullt, dy kate të lartë, ndërsa muri perëndimor kishte dy bastione; më i madhi është afër portës kryesore jugore. Bastionet kishin një tunel.
Zona qendrore e fortesës është e zënë nga tre ndërtesa Divan-i-Aami dhe [[hamami]] në lindjen e saj, Xhamia në perëndim dhe Varri i Pari Bibit midis të dyjave – në një linjë, por jo në largësi të barabartë. Një kanal uji me shatërvane në intervale të rregullta lidh tre ndërtesat nga lindja në perëndim dhe nga veriu në jug.<ref name="bpLalbagh"/>
;Divan-i-Aami
Divan-i-Aami është një rezidencë dy-katëshe e qeveritari [[Perandoria Mogule|mogul]] të [[Bengali]]t e vendosur në anën lindore të kompleksit.<ref name="p586"/> Një hamam një katësh është ngjitur me anën e tij perëndimore. Pjesa e [[hamami]]t ka një dhomë nëntokësore për të ngrohur ujin. Një mur i gjatë ndarës shtrihet përgjatë façatës perëndimore të [[hamami]]t.<ref name="bpLalbagh"/>
Ndërtesa është e vendosur rreth 39 m në perëndim të depozitës, duke u shtrirë nga veriu në jug. Përmasat e jashtme të ndërtesës janë 32.47m me 8.18 m.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589">{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=589}}</ref>
Ka mjedise banimi në çdo kat dhe një korridor qendror që i lidh ato. Në pjesën jugore të ndërtesës ndodhet një [[hamami|hamamkhana]], që është një nga shtatë hamamkhanat që ekzistojnë ende në trashëgiminë e [[Bangladeshi]]t.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589"/>
[[File:DG 40 - 0 8 LAL BAG PORT MOSQUE 1678 - 79 DHAKA IMG 6079.jpg|thumb|416px|Xhamia e fortesës]]
Gërmimet e fundit ([[1994]]–[[2009]]) tregojnë se poshtë ndërtesës së [[hamami|hamamkhanës]] ndodhej një dhomë e veçantë, ku arkeologët gjetën elementë për ngrohjen e ujit, duke furnizuar ujë të ngrohtë ashtu si dhe të ftohtë për te hamamkhana nëpërmjet qyngjeve prej balte të prodhuara për këtë qëllim. Zbulimi i pikave të zeza në dhomën nëntokësore provonin se për të ngrohur ujin është përdorur [[zjarri]]. Kishte gjithashtu një banjë anës hamamkhanës.<ref name="Bangladesh 2011. p. 589"/>
Arkeologët zbuluan vijimin e mureve të fortesës kryesore në drejtimin lindor poshtë rrugës Shaishta Khan. Ata menduan se zona e tanishme e fortesës përfaqëson gjysmën e asaj të planifikuar nga princ Azam Khani. Porta në fortesën juglindore (pranë Lalbag Shahi Masxhidid) pasi nevojat përshtaten me portën qendrore në mes të fortsës. Gjysma tjetër në lindje — me gjasa e planifikuar për qëllime administrative (Zona rrethuese e fortesës) — ishte e papërfunduar ose e shkatërruar shumë kohë më parë.<ref>{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|p=593}}</ref>
Në fortesë ndodhen disa tunele që tani janë të vulosur. Thuhet se dy nga tunelet çojnë te fortesa tashmë e rrënuar, Zinzira, që ishte në anën tjetër të lumit Buriganga. Një tjetër kalim ishte një labirint. Në fakt, është pohuar se gjatë ''Kryengritjes së Sepojëve'' kundër sunduesve kolonialë në [[1857]], shumë nga sepojët e mundur dhe të rrethuar (ushtarët indianë të rekrutuar nga britania që u rrebeluan) u përpoqën të iknin përmes këtyre kalimeve, duke e humbur jetën brenda tyre. Edhe ushtarët britanikë që i ndoqën ata për ti arrestuar nuk u kthyen. Madje thuhe se britanikët, për të hetuar këtë ngjarje dërguan një elefant dhe qenë në tunele, por as ata nuk u kthyen më. Pas kësaj, tunelet u vulosën përfundimisht.<ref>{{cite news|date=22 korrik 2016|title=The Secret Passages of Lalbagh Fort|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220|publisher=Star Weekend Magazine|lang=en|accessdate=25 shtator 2017|url-status=live|archive-date=20 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420034835/https://www.thedailystar.net/star-weekend/the-secret-passages-lalbagh-fort-1257220}}</ref>
E gjithë ndërtesa me rregullimet e hamamkhanës tregon qartësisht se ajo përdorej nga subadari i Bengalit dhe se subahdari ishte Shaista Khani. Nga raporti i guvernatorit të fabrikës angleze mësohet se Shaista Khani jetonte në këtë dhomë dhe disa europianë mbaheshin të ndaluar këtu.<ref>{{harvnb|A. K. M. Zakariah|2011|pp=597}}</ref>
;Depozita
Një depozitë në formë katrore (71.63 m në secilën anë) është vendosur në lindje të Divan-i-Aamit. Ajo ka katër shkallë në kënde për të zbritur në të.<ref name="bpLalbagh"/>
;Varri i Pari Bibit
Varri i Pari Bibit, bija e Shaista Khanit, është në mes të kompleksit. Ka një dhomë qëndrore katrore, që përmban mbetjet e Pari Bibit të mbuluar nga një kube false tetëkëndore të mbështjellë me fleta tunxhi. I gjithë muri i brendshëm është i mbuluar me [[mermeri|mermer]] të bardhë. Tetë dhoma rrethojnë atë qëndrore. Ndodhet edhe një varr i vogël në dhomën e këndit juglindor.<ref name="bpLalbagh"/>
[[File:DG 26 -08 BORO KATRA 1644 CHAK BAZAR DHAKA IMG 4303.jpg|thumb|396px|Bara Katra]]
;Xhamia e Fortesës së Lalbagut
Xhamia ka tre [[kupola|kube]] dhe është relativisht e vogël për një kompleks të madh, me një depozitë uji përballë për pastrimin. Ajo ka një plan gjatësor prej 20.34 m me 10.21 m së jashtmi dhe 16.36 m me 6.15 m së brendshmi.<ref name="Reza & Hossain, 2017">{{cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|lang=en|author1=Mohammad Habib Reza|author2=Muhamad Shajjad Hossain|year=2017|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}}</ref>
===Bara Katra===
{{Main|Bara Katra}}
'''Bara Katra''' ({{lang-bn|বড় কাটরা}}; [[karvansarai]] i madh) është një nga [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|monumentet më të vjetër historik-arkitektonik në Dhaka]].<ref>{{cite web|title=Bara Katra|lang=en|website=Lonely Planet|accessdate=25 shtator 2017|url=https://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/attractions/bara-katra/a/poi-sig/1431662/355783}}</ref> Fjala 'Katra' mund të ketë rrjedhur nga fjala [[gjuha arabe|arabe]] 'Katara' që do të thotë ndërtesë me kolona. 'Katra/katara' në arabisht dhe persisht do të thotë 'Karvan Sarai' ose thjeshtë 'Sarai'. Është një ndërtesë pallat që daton nga sundimi i [[Dinastia Mogule|Dinastisë Mogule]] në rajonin e [[Bengali]]t. Është e vendosur në jug të Pazarit Çouk pranë bregut verior të lumit Buriganga. Ajo u shkatërrua pjesërisht në vitin [[2022]].<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/opinion/editorial/news/even-the-law-cant-protect-dhakas-heritage-3118366|date=13 shtator 2022|title=Even the law can't protect Dhaka's heritage!|access-date=23 shtator 2022|lang=en|newspaper=The Daily Star}}</ref><ref>{{cite news|date=12 shtator 2022|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/empty-promises-demolished-heritage-3117221|author=Helemul Alam|newspaper=The Daily Star|title=Empty promises, demolished heritage|lang=en|accessdate=23 shtator 2022}}</ref>
==== Historia ====
{{multiple image
| direction = horizontal
| align = left
| total_width = 570
| image1 = Charles_D%27Oyly04.jpg
| caption1 = Skicë e vitit [[1823]] e Bara Katrës nga Sir Charles D'Oyly
| image2 = 1870 Photograph of Bara Katra.jpg
| caption2 = Fotografi e vitit [[1870]] e Bara Katrës
}}
Bara Katra u ndërtua midis viteve [[1644]] dhe [[1646]] nga Mir Abul Kasemi, ''divani'' (shefi i zyrës së të ardhurave)<ref name="Asher1984">{{harvnb|Catherine B. Asher|1984|p=55}}</ref> i princit mogul Shah Shuxha. Synohej që ajo të ishte rezidenca e Shah Shuxhës, por Shah Shuxha ia dhuroi Mir Abul Kasemit.<ref name="Ahmed1980">{{cite book|year=1980|author=Nazimuddin Ahmed|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|lang=en|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit, Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|pages=50-1}}</ref>
Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], [[Dhaka]] ishte një qytet port. Anije të mëdha tregëtare mund të hynin në lumin Buriganga. Kjo ishte lidhja kryesore tregtare midis [[Indonezia|Indonezisë]] dhe Dhakës. Kështu, ajo ishte një zonë e rëndësishme import-eksporti. Bara Katra përdorej kryesisht si hapësirë zhdoganimi dhe qëndrimi për tregtarët dhe udhëtarët. Ky [[Karvansarai|Karvan Saraj]] konsistonte në shumë funksione dhe veçori që e bënin atë të jashtëzakonshme.
[[File:Boro Katra 4 by Ashif Siddique.jpg|thumb|358px|Rrënoja të Bara Katrës në 2008]]
Është dëshpëruese që nga ndërtesa ka mbetur më pak se gjysma. Departamenti i Arkeologjisë ka qenë i paaftë të mar përgjegjësinë e monumentit për shkak të mosmarrveshjes dhe rezistencës nga pronarët e saj. Pronarët e kanë ndryshuar ndërtesën origjinale dhe kanë ndërhyrë mbi të me ndërtime të reja.<ref name="bpKatra">{{cite book|chapter=Bara Katra|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|author=Ayesha Begum|edition=i 2-të|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra|archive-date=1 korrik 2015|access-date=2 qershor 2024|url-status=dead}}</ref>
<Blockquote>''Abul Kasem al-Husaini at-Tabtaba as-Simnani e bëri këtë ndërtesë, duke e pajisur atë me njëzet e dy dyqane, me kushtin që zyrtarët kujdestarë të saj duhet të shpenzonin të ardhurat e rrjedhura nga dyqanet për riparimin e ndërtesës dhe të varfrit dhe nuk duhej që ata të mernin qira nga ndonjë person që qëndronte aty, kështu që vepra e bamirësisë mund të pasqyrohej te monarku në këtë botë dhe se ata nuk duhej të vepronin kundër, ose ndryshe do të thirreshin për llogari në ditën e gjykimit.''</blockquote>
Një mbishkrim i hartuar nga poeti [[Saadi Shirazi]]
==== Arkitektura ====
[[File:Model of Bara Katra.png|thumb|left|396px|Model i rindërtuar i Bara Katrës]]
Ndërtesa ndjek modelin tradicional të [[karvansarai|karvansaraive]] të [[Azia Qendrore|Azisë Qëndrore]] dhe është zbukuruar sipas [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]. Fillimisht ajo përfshinte një oborr katërkëndësh.<ref name="Ahmed1980"/>
Krahu jugor zgjatet 67.97 m, dhe është përballë lumit Buriganga. Në mes është një hyrje e vendosur një hapje të tejzgjatur tre-katëshe. Portiku ka një hapje [[arkada|arkadë]] që ngrihet deri në katin e dytë, sipër të cilit ndodhen dritaret e katit të tretë.<ref name="bpKatra"/> Hyrja kryesore harkore është në qendër të hapjes. Nën hapje, cepat e harqeve dhe muret rrethues janë dekoruar me panele të suvatuar që shfaqin një larmi formash, duke përfshirë harqe me katër rrathë, me majë, patkua dhe të sheshtë. Pjesa kryesore e krahut është dy-katësh dhe me kulla të larta tetëkëndore të zgjatura anash.<ref name="Ahmed1980"/>
Krahu verior ishte i ngjashëm, por me një portë më pak të përpunuar.<ref name="Asher1984"/> Krahu lindor dhe perëndimor ishin një-katësh rreth 70.10 m të gjatë.<ref name="bpKatra"/> Në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], orientalisti James Atkinson e përshkroi ndërtesën si "një grumbull i mahnitshëm arkitekture madhështore dhe të bukur".<ref>{{cite web|title=Bara Katra, south view, Dhaka|lang=en|website=British Library|accessdate=25 shtator 2017|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|archive-date=23 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190723003514/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/b/019pho0000125s3u00037000.html|url-status=dead}}</ref>
Hyrja jugore çonte te një dhomë-roje, pastaj salla me [[kupola|kupolë]] tetëkondore (tavani i së cilës është suvatuar dhe dekoruar me dizajne modelesh rrjetë gjethesh), dhe në fund në oborr. Në katin përdhes të krahut jugor, ndodhen pesë dhoma me [[arkada]] në të dy anët e portikut. Në katin e sipërm, ndaj korridorit hapen dhomat e qëndrimit.<ref name="bpKatra"/> Zonat e dyqaneve dhe banimit e rrethojnë oborrin në të katërta anët.<ref name="Asher1984"/>
[[File:Sat Gambuj Mosque, Dhaka.jpg|thumb|369px|Xhamia Sat Gumbad]]
=== Xhamia Sat Gambuxh ===
{{kryesore|Xhamia Sat Gambuxh}}
'''Xhamia Sat Gambuxh''' ({{lang-bn|সাত গম্বুজ মসজিদ|lit=Xhamia me shtatë kupola}}) ndodhet afër rrethinave veri-perëndimore të [[Dhaka|Dhakës]] në zonën e Mohamadpurit.<ref name="AAA">{{cite news|title=Sat Gambuj mosque in Dhaka|lang=en|work=Dhaka Tribune|url=https://www.dhakatribune.com/feature/2019/10/18/sat-gambuj-mosque-in-dhaka|accessdate=18 qershor 2020}}</ref> Është një shembull i shkëlqyer e stilit provincial të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] të futur në provincën e [[Bengali]]t në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Tipari më i spikatur i xhamisë janë shtatë kupolat bulbore që kurorëzojnë çatinë dhe mbulojnë sallën kryesore të lutjeve. Monumenti qëndron në një vendosje romantike mbi një breg me kundraforta mbështetëse 4.57 m e lartë duke parë një luginë të gjerë lumore.<ref>{{harvnb|Nazimuddin Ahmed|1984|pp=174–75}}</ref> Xhamia daton nga mbretërimi i perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe mund të ketë qenë ndërtuar nga guvernatori mogul Shaista Khan.
====Historia====
[[File:Sat Gambuj Mosque 001.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore e xhamisë]]
Xhamia u ndërtua gjatë sundimit të perandorit Aurangzeb dhe është një nga mjaft xhamitë e Dhakës që datojnë nga mbretërimi i tij. Ndërtimi i saj tradicionalisht i është atribuar guvernatorit mogul të Bengalit, Shaista Khan në periudhën [[1678]]–[[1684]]; megjithatë, nuk ka mbishkrime të strukturës që ta dëshmojnë këtë.<ref>{{cite book|author=Catherine B. Asher|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|title=Architecture of Mughal India|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1|pages=284–86}}</ref>
Pak kilometra në veri të Pilkhanës, përgjatë fundit të Dhakës Mogule, ishte Xhafarbadi ose zona Katasur, fillimisht pjesë e rrethit të të ardhurave të Sarai Begumpurit. Shumë muza rrethe të të ardhurave u përcaktuan gjatë mbretërisë së Shershahut dhe më vonë nga Kartalab Khani. Një vendbanim i vogël urban në një rruge përgjatë lumit, ishte një alternativë për të mbërritur në lumin [[Brahmaputra]] ose Garh Xharipa pa patur nevojë të shkoje përmes zonave armiqëore përgjatë rrjedhës kryesore të Sitalakhjas dhe Brahmaputrës në lindje. Kjo është e dukshme nga vendndodhja e saj gjeostrategjike, origjina e emrave vendorë dhe mbetjeve përreth saj.
Xhamia Sat Gambuxh është e vendosur në një lagje me dendësi të lartë në zonën e Mohamadpurit të qytetit të Dhakës. Sipas skicave historike të qytetit të Dhakës nga Charles D'Oyly, xhamia gjendej në të djathtë të degës së lumit Buriganga. Vendi ku ndodhet Xhamia me Shtatë Kupola njihej si Sarai Xhafarbad ose Katasur, nën Sarai Begumpurin. Midis Pilkhanës dhe Xhafarabadit ndodhej një bashkësi e vogël bujqësore, ku u ndërtua Xhamia Sat Gambuxh. Zona u bë si një xhungël për shkak të mospërdorimit, degradimit dhe braktisjes. Megjithatë, në 55 vitet e fundit, ajo është bërë një nga zonat më të planifikuara dhe më të shtrenjta të Dhakës. Rruga Sat Masxhid është rruga kryesore periferike e distriktit në perëndim të tij dhe besohet se është ndërtuar pak a shumë përgjatë vendit ku shtrihej bregu i lumit Turag.<ref name="Rahman">{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|pp=293–94}}</ref>
[[File:Sat Gambuj Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje lehtësisht këndore e xhamisë]]
====Përshkrimi====
E vendosur në mënyrë piktoreske në breg të një lumi, eksteriori i Xhamisë Sat Gambuxh është më inovativja e të gjithë monumenteve të periudhës mogule në [[Dhaka]]. Xhamia zë skajin perëndimor të platformës që është e rrethuar nga një mur i ulët me një portik me arkadë në qendër të anës lindore. Ky portik me [[arkada]] me kullëza anësore zbukuruese tetëkëndore është i renditur saktësisht me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Kreu i portikut mund të afrohet si nga veriu ashtu dhe nga jugu nga një palë shkallë. Forma e xhamisë është 22.92 m me 13.38 m së jashtmi dhe 14.57 m me 5.0 m së brendshmi me katër pavijone tetëkëndore këndore dy-katëshe.
Së brendshmi, struktura e xhamisë është e ndarë në tre kthina të barabarta, të mbuluara nga tre [[kupola]] bulbore, që janë vendosur mbi tambure. Kupolat anësore përpjestimisht më të vogla janë vendosur mbi kthinat me përmasa të barabarta duke e vendosur atë mbi një pendentiv. Façada është arkikuluar në mënyrë inovative dhe është një shembull i shkëlqyer i stilit mogul provincial të futur në Bangladesh në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]].
[[File:Sat gambuj mosque.jpg|thumb|left|372px|Pamje nga lartë e xhamisë]]
Duke i korresponduar tre arkadave lindore të portikut ndodhen tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë brenda murit perëndimor. Përkrahë mihrabit qëndror ndodhet një pulpit me tre shkallë muri. Arkada qëndrore dhe dhe mihrabi qëndror, duke përfshirë dy arkada të tjera në muret veriore dhe jugore, kanë frontone të zgjatura së jashtmi që paraqesin kullëza zbukuruese në secilin krahë.<ref name="bpSat">{{cite book|author=M.A. Bari|chapter=Satgumbad Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929021039/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|archive-date=29 shtator 2023|url-status=dead}}</ref>
Pavijonet këndore ngrihet pak më lartë mureve parapete. Parapetet janë të drejtë në vend të kornizës lakore të llojeve para-mogule. Façada lindore kryesore është vizualisht e ndarë në tre seksione, ku secili përmban një portë hyrëse që korrespondon me tre kupolat sipër dhe të zbukuruara me harqe me majë. Seksioni i mesëm theksohet nga një kornizë elegante, përdor kolona, një kornizë të ngritur dhe një kupolë më të madhe. Façada lindore e jashtme ka një seri panelesh harkore të zgavërta, ndërsa façada perëndimore është zbukuruar me panele drejtkëndore të zgavërta të stilit të zakonshëm mogul.
Skajet veriore dhe jugore të kësaj xhamie drejtkëndore me tre kupola janë secili i shënjuar nga dy pavijone të mëdhenj këndorë dy katësh; kur shihet nga lindja këto të japin përshtypjen se xhamia ka pesë zgavra të jashtme. Në lindje ndodhen tre hyrje me harqe kuspide me kamare të cekëta anash. Kolona të holla me baza bulbore kufizojnë kthinën qëndrore (siç shihet te Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], megjithëse kolonëzat e kësaj xhamie janë të spikatura).
[[File:Sat Gambuj Mosque Tomb.jpg|thumb|389px|Varri monumental pranë xhamisë]]
Interiori i saj krahasohet pa problem me atë të atyre që datojnë nga gjysma e dytë e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Mihrabi qëndror ka dy rreshta kuspesh (kreshtash) dhe sipërfaqja e tij është zbukuruar me relieve të modeluara në allçi, duke përkujtuar zbukurimin e mihrabit në [[Xhamia e Shahbaz Khanit|Xhaminë e Shahbaz Khanit]].<ref>{{cite book|author=George Michell|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|publisher=UNESCO|isbn=92-3-102174-5|page=61}}</ref>
Ajo përdor forma tetëkëndore, drejtkëndore dhe rrethore, të gjitha të renditura bukur. Kullat këndore kanë torreta anësore si ato në Xhaminë e Khvaxha Shahbazit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhaminë e Musa Khanit]], të dyja në qytetin e Dhakës. Secila nga këto përbëhet nga ky kate dhe është një monument në vetvete. Përveç tre kupolave tipike mbi sallën e lutjeve, ndodhen edhe katër mbi kullat këndore të zgavërta me dy kate që bënë që ti vihej emri Xhamia me Shtatë Kupola. Torretat këndore mundësojnë qëndrueshmëri strukturore dhe baraspeshojnë pamjen e ndërtesës 11.58 m me 8.23 m në bregun e lumit dhe me gjasa u përdorën si galeri për të shijuar pamjen e lumit. Kati i sipërm i torretave tetëkëndore fillon rreth gjysmës së lartësisë së sallës kryesore të lutjeve. Të dy katet kanë panele dhe dritare me harqe, të kryesuar nga korniza kurozuara me kupola me maja kalasha të vendosur mbi baza në formë zambaku.
Kati i ulët është i depërtuar me katër hapje kardinale harkore në akset veri-jug dhe lindje-perëndim. Së brendshmi tavani i katit të poshtëm është në formë kubeje, por ana e kundërt që formon dyshemenë e katit të sipërm është e sheshtë. E mbuluar nga një kupolë me një majë të zgjatur në formë zambaku, kati i sipërm duket se është kopja e saktë e të poshtmit, por me një ndryshim të vogël. Përveç katër hapjeve aksiale, kati i sipërm ka një hapje shtesë drejtë çatisë. Nëpërmjet kësaj hapjeje mund të arrihet kati i sipërm i kullave nga çatia e xhamisë.<ref name="bpSat"/>
Nga ana tjetër me një kupolë më të madhe në mes me dy të tjera më të vogla anash, xhamia bart karakteristikat e stilit Shaista Khani. Gjithësesi, megjithëse façadat e kiblës të shumicës së këtyre lloj ndërtesave mbetet e pazbukuruar, ajo e Xhamisë Sat Gambuxh është dekoruar me kamare brenda paneleve të modeluara, ku pjesa e mesme është përkufizuar nga dy shtylla të holla pak të dala. Këto janë më të mëdha se ato që shihen zakonisht në pjesën ballore. Tre panelet qëndrore kanë një formë harku në pjesën e poshtme.
[[File:Sat Masjid is located in the Mohammadpur area of Dhaka city, the building exhibits seven domes- three over the prayer chamber and four over the corner towers. Hence it is known as Sat Gombuz (seven domed) Mosque. 03.jpg|thumb|left|379px|Varreza pranë xhamisë]]
Parapeti horizontal dhe tamburi i kupolave janë të zbukuruara me rreshta bedenash. Façada lindore është zbukuruar me panele në [[Arkitektura Mogule|stilin e zakonshëm mogul]]. Të gjitha kupolat janë kurorëzuar me maja zambakore dhe kalasa dhe së brendshmi të shënjuara me një rresht bazik petalesh. Maja e kupolës qëndrore ka një medalion të madh të dekoruar me një rozetë me pesë radhë. Xhamia nuk ka ndonjë sipërfaqe shumë të bukur si shembujt mogul të Indisë veriore, por është tërheqëse për renditjen elegante të pjesëve të saj përbërëse.<ref name="bpSat"/>
Xhamia ka tre harqe kuspide hyrjeje, ku i mesmi është më i lartë dhe skajet përmbajnë hark shumë-rrathësh, një rafinim i vonë mogul, me nike të cekëta anash dhe panele drejtkëndore dhe i bëjnë jehojnë mihrabëve në murin e kiblës, shtylla më të holla me baza bulbore përkufizojnë kthinën qëndrore, ku sipërfaqja e mihrabit është zbukukuruar me relieve të modeluara në allçi, torretat këndore zgjaten sipër parapeteve të bedenave me kulme, duke u përzier me hapjet e mureve anësore, etj.
Hyrjet anësore kanë dekorime të thjeshta të zbatuara në faqet e tyre të jashtme, disa nga të cilat mund të mos jenë origjinale. Të gjitha këto elemente theksojnë vendosjen simetrike aksiale përgjatë kupolës dhe mihrabit qëndror. Stili është shumë i zakonshëm mes shumicës së xhamive historike të mbijetuara në [[Dhaka]]. E ndërtuar mbi një platformë të gjerë, xhamia i përket tipologjisë xhamiore gjatësore me tre kupola e ngjashme me xhaminë e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës Lalbagh]] apo atë të [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Khan Muhamad Mridhas]] si dhe Xhaminë e Khvaxha Khan Shahbazit apo [[Xhamia e Ambar Shahut]] ([[1680]]).<ref name="archnetsat">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Sat Gumbad Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4134|access-date=19 tetor 2024|archive-date=6 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206085033/https://www.archnet.org/sites/4134|url-status=dead}}</ref>
Dy pavijone të spikatura këndore dy katësh (3.66 m të gjerë) shënojnë skajet veriore dhe jugore duke zëvendësuar kullat e zakonshme të lidhura me xhamitë. Secili kat ka panele harkore dhe dritare që janë kryesuar nga një kornizë. Kupolat e pavijoneve janë kurorëzuar nga maja zambakore. Kur shikohen nga lindja pavijonet i japin xhamisë përshtypjen se ka pesë zgavra të jashtme. Këto tipare përfaqësojnë të gjitha tiparet e zhvilluara arkitekturore të periudhës Shaista Khani. Façada lindore ka tre hyrje harkore me maja. Hyrja qëndrore është pak më e madhe dhe ka harqe shumë-rrathësh.
Lartësitë e hyrjeve dhe hapjeve të tjera janë shtrembëruar ose shkurtuar nga ngritja e nivelit të zoglaturës, pasi terreni përreth ngrihej vazhdimisht për të mbetur sipër nivelit të vërshimit të ujërave. Megjithatë, dy kulmet e holla që ngrihen në të dyja anët e panelit mundësojnë një lloj vertikalitetit ndaj kësaj strukture përndryshe horizontale dhe solide. Ky element arriti një nivel përsosmërie në elegancën e [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Mridhas]] të ndërtuar çerek shekulli më vonë. Ka tetë panele të vegjël në secilën anë të derës, ku të gjitha janë të rrethuara me kamare harkore. Kalimi nga katrori te rrethi i bazës së kupolës është bërë nëpërmjet pendendivëve. Gjithësesi, kupolat janë konvencionale, qëndrojnë mbi shpatullat tetëkëndore të tamburit, të zbukuruara me bedena të verbëra. Muret prej tulle dhe gëlqereje strukturave të freskëta në mënyrë natyrore janë 6 ft të thella.
Përballë xhamisë ndodhet një varrezë e përdorur deri në vitet [[1950]]. Ajo fillimisht ishte brenda një kopshti të gjerë që gradualisht u gërrye nga lumi dhe të zaptuar nga ndërtimet. Një portik i dallueshëm përballë oborrit që tani është fundosur për shkak të ngritjes graduale të nivelit rrethues mund të ngjitet për ezanin. Lumi Turag mbi bregun e të cilit është ndërtuar struktura piktoreske, të paktën disa dekada më parë qëndronte, është zhvendosur afërsisht një kilometër nga ajo për shkak të depozitimeve lumore, zaptimi duke e mbushur ndryshimi i rrjedhës.
Navabi i Dhakës Khvaxha Ahsanullah e braktisi strukturën e ri-zbukuruar më vonë në [[1913]], kur u bë pjesë e listës së "Archaeological Survey of India". Megjithatë, në të kaluarën, "Departamenti i Arkeologjisë” bëri mjaftë modifikime të papranueshme duke zhvilluar riparime periodike që tregojnë varfëri njohurish. Për shembull, përdorimi i "terrazzo-s" mbi dyshemenë e sallës kryesore të lutjeve dhe oborrit është në kundërshti me praktikat normale të konservimit, që duhet të shmangin përdorimin e materialeve moderne për të konservuar autenticitetin. Disa punime të fundit rinovimi, për shembull duke zbatuar allçi të bardhë të trashë, ka marrë kritika nga ekspertët.
[[File:Khan Mohammad Mridha Mosque-11.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Xhamisë së Khan Mohamad Mridhas]]
Si brenda ashtu dhe përreth shumë [[Vende të Trashëgimisë Botërore në Bangladesh|strukturave të tjera të trashëgimisë historike]] përgjatë gjithë vendit, mjedisi rrethues i Xhamisë Sat Gambuxh është zënë nga grupe fetare duke ndërtuar struktura të paligjshme dhe zgjatime ndaj ndërtesës, duke shpërfillur vlerat e saj të trashëgimisë historike, kodet ndërtimore dhe rregullat, duke i mbrojtur ashpërsisht zotërimet e tyre.<ref name="Rahman"/>
Xhamia u restaurua dhe riparua pjesërisht nga Departmenti i Arkeologjisë së Bangladeshit dhe tani është një monument i mbrojtur.<ref name="archnetsat"/> Një numër i vogël udhëtarësh e shohin Xhaminë Sat Gambuxh për shkak të vendodhjes së saj disi të largët.<ref>{{harvnb|Marika McAdam|2004|p=59}}</ref>
===Xhamia e Khan Mohamad Mridhas===
{{main|Xhamia e Khan Mohamad Mridhas}}
'''Xhamia e Khan Mohamad Mridhas''' është një xhami historike e vendosur afërsisht 500 metra në perëndim të [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]] në zonën Atish Khana Mahalla të Dhakës së Vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është e vendosur në pjesën perëndimore të kompleksit, që përfshin edhe një medrese, një varrezë dhe një kopësht. Në kohën e ndërtimit, në vitet [[1704]]-[[1705]], ajo me gjasa ishte qendra e një lagjeje të madhe.<ref name="archnetMridha">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khan Mohammad Mridha Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4731|access-date=19 tetor 2024|archive-date=4 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004171335/https://www.archnet.org/sites/4731|url-status=dead}}</ref>
====Historia====
[[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 06.jpg|thumb|381px|left|Pamje nga lart e xhamisë me "takhanën"]]
Xhamia u ndërtua nga Khan Mohamad Mridha, që mund të ketë qenë arkitekti, me udhëzimin e krykadiut Ibadullah në vitet [[1704]]-[[1705|05]] gjatë sundimit të nën-guvernatorit të Dhakës, Farrukh Sijar, në zonën Atish Khana Mahalla. Dy mbishkrime perse, njëri mbi arkadën qëndrore të hyrjes, ndërsa tjetri mbi [[mihrabi]]n qëndror, flasin për ndërtimin dhe emërtimin e saj sipas ndërtuesit të saj.<ref name="bpMirdha">{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Mirdha_Mosque|lang=en|chapter=Mirdha Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|ol=30677644M}}</ref><ref name="Hasan02">{{cite book|author=Syed M. Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|oclc=9084739|year=1981|title=Dacca: The City of Mosques|lang=en|publisher=Islamic Foundation|page=43}}</ref>
Xhamia ngrihet mbi terrenin rrethues pasi "tahkhana" ose dhomat e bodrumit të xhamisë janë mbi terren. Taraca e "tahkhanas" formon platformën mbi të cilën xhamia është vendosur. Vendi i gjerë i lutjeve përpara xhamisë kryesore është i hapur në të gjitha drejtimet duke mundësuar qarkullimin e ajrit dhe mbajtjen e "musullit" të freskët.<ref name="Hasan01">{{cite book|url=https://search.worldcat.org/title/8430161|oclc=8430161|year=1980|author=Syed M. Hasan|title=Muslim Monuments of Bangladesh|lang=en|page=55|publisher=Anjuman Printing Press}}</ref>
Në veri-perëndim të xhamisë është ndërtuar edhe një medrese. Mësuesi i saj themelues, Mavlana Asadullah (vd. [[1709]]), aty u mësonte [[fëkëh|fikh]], filosofi dhe llogjikë në [[gjuha arabe|arabisht]] dhe [[gjuha perse|persisht]] nxënësve duke u financuar nga navabët e [[Bengali]]t.<ref name="begum">{{harvnb|Shabnam Begum|1994|pp=43}}</ref>
[[File:Khan Mohammad Mirdhas Mosque by Ragib Hasan.jpg|thumb|372px|Shkallët për tu ngjitur te xhamia]]
====Arkitektura====
Xhamia e Khan Mohamad Mridhas përfaqëson një xhami tipike bengaleze me platformë; d.m.th, një xhami me tre [[kupola]] e vendosur mbi një platformë të ngritur drejtkëndore.<ref name="archnetMridha"/> Ky kompleks i madh ndërtimor prej tullash, përbëhet nga një platformë me bodrum, mbi të cilën gjendet xhamia me tre kupola dhe një strukturë e veçuar që zënë skajin perëndimor të një mjedisi të rrethuar me mur të jashtëm 2.44 m të lartë. Dy hyrje-[[arkada]] (të rinovuara), një në lindje, ndërsa tjetra në jug, mundësojnë hyrjen në kompleksin e xhamisë.<ref name="bpMirdha"/>
Platforma është afërsisht katrore me parapete të zbukuruar me motive gjethesh beteli. "Tahkhana" (platforma e zoklaturës) është 5.18 m mbi nivelin e terrenit, ndërsa muri i parapetit në të gjitha anët ngrihet edhe 0.76 m të tjera. Ajo është 38.10 m nga veriu në jug dhe 28.96 m nga lindja në perëndim. Me gjasa e synuar të ishte një medrese, dhomat e mëdha poshtë platformës përdoren për banim. Hapsira poshtë platformës organizohet me një kthinë të vetme të dhomave të bodrumit që arriheshin nga një kalim në periferi të të gjitha anëve përveç lindjes. Dy torreta të mëdha tetëkëndore pozicionoheshin simetrikisht në secilën anë të shkallëve.<ref name="archnetMridha"/>
Këto dhoma, në perëndim dhe jug janë pothuajse katrore, ndërsa ato në veri janë në mënyrë alternuese katrore dhe drejtkëndore. Të gjitha këto dhoma, që përmbajnë kamare në mure, në pjesën ballore kanë veranda të ndara në kthina nga arkada transversale. Vlen të përmendet se dhomat veriore janë të ndërlidhura me dyer, por ato në jug dhe perëndim janë apartamente të pavarura që hapen vetëm në drejtim të verandës nga një derë e vetme. Tavani i këtyre dhomave është i sheshtë në krye, por në formë të lakuar anash.<ref name="bpMirdha"/>
[[File:খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ কৌণিক দৃশ্য.jpg|thumb|left|372px|Pamje këndore e xhamisë]]
Në këndin veri-lindor të platformës ndodhet një aneks i veçuar, i identifikuar si një medrese e vogël. Ajo përbëhet nga një çift gjatësor sallash me nga një dhomë krahasimisht më të vogël katrore në secilën anë. Të gjitha këto dhoma ndërlidhen me dyer. Salla gjatësore hyhet nga jugu nëpërmjet një arkade kuspore, sipër të cilës ndodhet një çaxha e zgjatur e çatisë. Ajo ka një "huxhra" ose sallë me tavan-arkadë që përdoret nga udhëtarët dhe vizitorët. Çatia është tërësisht e sheshtë në pjesën e jashtme, por tavani është i sheshtë në krye dhe në formë të lakuar anash.
Xhamia zë vetëm një pjesë të vogël të sipërfaqes së platformës, pak në jug-perëndim të medresesë, në formë drejtkëndëshi me përmasa 14.97 m me 7.16 m së jashtmi, ndërsa së brendshmi ajo ka një planimetri gjatësore prej 12.13 m me 3.90 m. Aty strehohen [[imami]] dhe pak "musulli". Struktura drejtkëndore është mbështetur nga katër kulla tetëkëndore në kënde, të kryesuara nga tre kupola të suvatuara bulbore me nga tre hulli. Mes kupolave, qëndrorja është më e madhja, ndërsa më të voglat anësore janë ndërtuar duke përdorur pendentivë të ndërmjetëm, mbi tambure. Kullat këndore ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë kornizuar në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se me korniza lakore të stilit para-mogul. Xhamia ka pesë hyrje, tre në façadën lindore dhe nga një në atë veriore dhe jugore. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione me nga një hyrje, me çiftin e saj të kolonave të holla anash. Tre hyrjet lindore, që korrespondojnë me tre kupolat, secila e hapur nën një arkadë gjysmë-rrethore, përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshme, ku i jashtmi është më i lartë dhe më i gjerë me dizajn shumë-kuspor, ndërsa i brendshmi më i vogël me dizajn të thjeshtë katër-qendrash.<ref name="bpMirdha"/><ref name="archnetMridha"/>
Xhamia arrihet nga lindja, nëpëmjet njëzet e pesë shkallëve, që përfundojnë me një portik në bashkërenditje me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Në çdo anë të portikut është vendosur një kullë masive tetëkëndore. Këto kulla, megjithëse tani të niveluara me kreun e platformës, fillimisht duhet të kenë qenë më të larta, duke i dhënë të gjithë kompleksit një pamje madhështore. Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme nën tre kupolat.
[[File:ইতিহাসের সাক্ষী খান মোহাম্মদ মৃধা মসজিদ 15.jpg|thumb|389px|Portiku në krye të shkallëve (djathtas) dhe medreseja e vogël (majtas)]]
Façada e xhamisë është dekoruar me panele dhe bedena zbukurues përgjatë parapetit. Hyrjet në sallën e lutjeve kanë korniza me harqe shumë-kuspore dhe përdorin kolona në të dy krahët.<ref name="Ahmed01">{{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1984|lang=en|editor=John Sanday|url=https://search.worldcat.org/title/13003928|title=Discover the Monuments of Bangladesh|oclc=13003928|page=178|publisher=University Press Ltd.}}</ref>
Kullat e saj tetëkëndore në të katër këndet mbahen tej parapetit horizontal dhe kryesohen me [[çhatri]] dhe kupola. Ato janë të shkurtra dhe të holla, duke u ngritur pak mbi parapetin, që kurorëzohet nga kupola me skelet të brinjëzuar. Kullat këndore dhe torretat anësore të arkadave dhe zgjatimet e mihrabit janë të ndara në seksione nga fasha të modeluara. Façada lindore e xhamisë ka panele të shumta. Parapetet dhe faqet e jashtme të tamburëve poshtë kupolave kanë rreshta bedenash të mbyllura. Kupolat kurorëzohen me funde zambakore dhe kanë zbukurime bazike brenda. Kulmi i kupolave duket se fillimisht ka qenë zbukuruar me radhorë rozete, akoma të ruajtura në kupolën qëndrore.
Ajo bashkë me disa xhami të tjera të [[Arkitektura Mogule|Periudhës Mogule]] në [[Dhaka]] bart dëshmi të praktikës arkitekturore të xhamive mbi platfoma të larta me bodrume. Studiuesit dallojnë për sa i përket qëllimit dhe motivit të dhomave të bodrumit të platformave. Është e arësyeshme të mendohet se dhomat e bodrumit, përmbajnë kamare me rradhë librash në muret e tyre, fillimisht përdoreshin si fjetina për mësuesit dhe studentët e medresesë. Pikërisht në këtë rrethanë Xhamia e Mridhas, duke përfshirë të tjerat e llojit të saj në [[Dhaka]], duhet të konsiderohen si ''komplekse rezidenciale medrese-xhami''.
[[File:Underground corridor of Khan Mohammad Mridha Mosque.jpg|thumb|left|379px|Korridori i dhomave të bodrumit]]
Xhamitë mbi platforma me bodrum nuk ndërtoheshin gjatë Sulltanatit të Bengalit. Idea e xhamive të tilla mogule në Bengal për pasojë duhet të ketë ardhur nga jashtë; ndoshta nga Veriu i Indisë, ku një numër shembujsh gjenden në Periudhat Tughlak dhe Lodi, si Xhamia Kotla e Firuz Shah Tughlakut ([[1354]]) dhe Xhamia Bara Gumbad ([[1494]]), të dyja në [[Delhi]]. Frymëzimi për xhami të tilla indiano-veriore, pa dyshim, erdhi nga ato të islamit të hershëm. Xhamia Fatimide e Salih al-Talait ([[1160]]) në [[Kajro]], e ndërtuar mbi tarracë të lartë me bodrum, është një shembull.<ref name="bpMirdha"/>
Interiori i xhamisë ka tre kthina, ku më e madhja është ajo qëndrore në formë katrore, ndërsa më të voglat anësore kanë forma drejtkëndore. Mbi çati ndodhen tre kupola mbi tambure tetëkëndore, ku qëndrorja është më e madhja. Por kupolat anësore më të vogla janë pak a shumë bulbore dhe të ngushtuara në qafë. Sistemet e zbatuara për mbajtjen e këtyre kupolave janë saktësisht si ato të [[Xhamia e Kartalab Khanit|Xhamisë së Kartalab Khanit]].<ref name="bpMirdha"/> Secila kthinë përmban një mihrab që shënohet nga një hark shumë-kuspor brenda një paneli drejtkëndor.
Muret e brendshme veriore dhe jugore të xhamisë janë të ndarë në një seri horizontale panelesh, duke pasqyruar motivet e jashtme. Mihrabët e brendshëm kanë kolona të vogla me lule dhe harqe kurpore ashtu dhe "kanxhura" të modeluara në mënyrë elegante. Interiori verior dhe jugor i mureve të xhamisë ndahen në panele horizontale, duke pasqyruar gjithashtu motivet e jashtme.<ref name="archnetMridha"/>
Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi me tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë, ku qëndrori është më i madh. Të gjitha hyrjet dhe mihrabët tregojnë zgjatime drejtkëndore në anën e jashtme, ku secili zgjatim shënohet nga minare të holla kufizuese. Mihrabët, që kanë harqe shumë-kuspore në faqet e shtyllave, përfshihen brenda kornizave drejtkëndore të kurorëzuara nga friza dhe kreshta të mbyllura.<ref name="bpMirdha"/>
Kjo strukturë e vjetër mund të vërehet 150 metra në perëndim të rrugës që kalon anash [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]]. Në kopshtin në pjesën lindore kultivohen lloje të ndryshme lulesh stinore, duke e bërë kompleksin një pamje të bukur për sytë. Një kopështar i caktuar nga Departmenti i Arkeologjisë ka detyrën për të mirëmbajtur kopshtin. Një pus në pjesën veriore të kopshtit, dikur i përdorur për të furnizuar ujin për [[avdesi|avdes]]t (vudu në arabisht), një mënyrë për tu freskuar para lutjeve tani është braktisur. Në anën jugore të kopshtit qëndron një pemë e lartë dhe e vjetër palme, që bart simbolin e lashtë të vendit.<ref name="Mahbub01">{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|p=284}}</ref>
[[File:চিত্র-৯ হাজী খাজা শাহবাজের মসজিদের সম্মুখভাগ.jpg|thumb|379px|Pamje ballore e Xhamisë së Shahbaz Khanit]]
Xhamia, përveç se është një monument arkitekturor i qytetit të Dhakës, përdoret akoma si xhami.
Ajo zotërohet nga qeveria si një monument arkeologjik dhe mbikëqyret nga Departmenti i Arkeologjisë nën Ministrinë e Çështjeve Kulturore.
=== Xhamia e Shahbaz Khanit ===
{{main|Xhamia e Shahbaz Khanit}}
'''Xhamia e Shahbaz Khanit''' është një ndërtesë historike e vendosur afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlas]] (Portiku i Dhakës) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ajo shërbeu si shembull për [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën e vonë Mogule]] në [[Bengali|Bengal]], që njihet si stili Shaista Khani i saj.
====Historia====
[[File:Hazi Shahabaz Mosque (Back).A.M.R.jpg|thumb|left|345px|Pamje e mbrapme e xhamisë]]
Sipas mbishkrimit mbi hyrjen qëndrore, Xhamia dhe Dargah e Shahbaz Khanit u ndërtua në vitin [[1679]] nga khvaxha Shahbaz Khani, një tregtar i pasur i Dhakës, që, pas vdekjes, u varros në mauzole, gjatë guvernatoriatit të princit Muhamad Azam. [[Xhamia]] dhe mazari apo dargah (mauzoleu) janë të vendosura saktësisht afër [[Curzon Hall]]-it dhe Mazarit Tin Netar (varri i tre udhëheqësve kombëtarë). Xhamia me gjasa u ndërtua pas vdekjes dhe në vijim të ndërtimit të Dargahut të Khvaxha Shahbazit, që duhet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]–[[1659]]. Megjithatë, xhamia mund të ketë ekzistuar përpara si një strukturë e parëndësishme.<ref name="archnetShahbaz1">{{cite web|work=Archnet|title=Hazrat Hazi Khaza Shahbaz Jame Mosque|lang=en|url=https://www.archnet.org/sites/14914|access-date=19 tetor 2024|archive-date=9 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209154935/https://www.archnet.org/sites/14914|url-status=dead}}</ref><ref name="bpShahbaz">{{cite book|author=M. A. Bari|chapter=Khwaja Shahbaz’s Mosque and Tomb|year=2012|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Shahbaz%E2%80%99s_Mosque_and_Tomb|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ref=none}}</ref>
Në vitin [[1950]], Qarku Lindor i Direktoratit të Arkeologjisë së Pakistanit ndërmori restaurimin e xhamisë. Ndërsa tani kompleksit është një monument i Departamentit të Arkeologjisë së Bangladeshit.
[[File:DG FOLD 68 -09 HAJI SHABAZ KHAN MOSQUE (1679 ) DHAKA IMG 9139.jpg|thumb|372px|Pamje këndore e xhamisë]]
====Arkitektura====
Xhamia dhe mauzoleu i khvaxha Shahbaz Khanit gjenden mbrapa Gjykatës Supreme të Dhakës dhe në lindje të kompleksit modern të varreve të tre udhëheqësve (Mazari Tin Netar) dhe afër [[Porta Mir Xhumla e Dhakës|Portikut të Mir Xhumlës]] (Portiku i Dhakës), një nga monumentet më të vjetra mogule në [[Dhaka]]. Kompleksi është i rrethuar nga një mur i ulët i jashtëm, me një portik në jug të kompleksit. Dargah (mauzoleu) është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë dhe është pjesë përbërëse e kompleksit, duke pasur të njëjtin stil arkitekturor. Xhamia e Shahbaz Khanit është një shembull tipik i stilit bengalas të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]]; i përbërë nga një strukturë drejtkëndore e kurorëzuar me tre kupola.<ref>{{harvnb|Catherine B. Asher|1984}}</ref><ref name="archnetShahbaz1"/>
[[File:Shabaz Khan Mosque inside view.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]]
Xhamia është ndërtuar mbi një terren të ngritur, me një planimetri gjatësore me përmasa 21.12 m me 8.93 m së jashtmi dhe 17.31 m me 4.88 m së brendshmi. Katër kullat këndore, që kanë formë tetëkëndore deri në lartësinë e parapeteve horizontale, ndërsa më lartë janë cilindrike, kryesohen nga kupola të vogla me hulli dhe majëza "kalasa". Tre [[kupola]]t në formë qepe, me supore të ulët mbi një tambur cilindrik, kurorëzohen me zambakë dhe majëza "kalasa". Ato mbahen mbi dy harqe të gjerë dhe harqet e bllokuar mbi hyrjet dhe mihrabët, si dhe pjesa e ndërmjetme mundësohet nëpërmjet pendentivëve gjysmë-harkorë.<ref name="bpShahbaz"/> Këto kullëza ngrihen pak mbi muret e parapetit dhe janë me skelete të brinjëzuara në stilin tipik bengalez. Parapetet janë të drejtë në vend se të jenë me korniza lakore të modelit para-mogul.<ref name="archnetShahbaz1"/>
Torretat anësore kanë baza të bukura "kalasa", ndërsa kullat këndore paraqesin fasha të modeluara në intervale të rregullta dhe parapeti tregon dekorime bedenash të mbyllura. Përveç mihrabëve dhe hyrjeve harkore, e gjithë sipërfaqja e ndërtesës është e suvatuar në mënyrë elegante me relieve me panele harkore. Harqet e mihrabeve dalin nga shtyllëza të bukura që hollohen drejt majës. Tavanet e harqeve të mihrabeve janë zbukuruar me motive maja shigjetash, ndërsa cepat e tyre kanë dizajne floreale në stuko. Kupola qëndrore, në brendësi ka një frizë bazore tullash të dala të kryesuara nga një dizajn litarësh të përdredhur, ndërsa në kulmin e saj ndodhet një medalion i madh i zbukuruar me një rozetë me shtresa. Faqja e jashtme e zoklaturës prej guri dhe shkalla e sipërme e mimbarit kanë rreshta floreale dhe dizajne kreshtash të mbyllura në reliev të cekët.<ref name="bpShahbaz"/>
[[File:Shahbaz Khan Mosque side view.jpg|thumb|345px|Pamje anësore e xhamisë]]
Muri perëndimor është i zgavërt së brendshmi. Salla e lutjeve bujt tre mihrabe gjysmë-tetëkëndore, në murin e kiblës, të rreshtuar në përputhje me hyrjet në lindje, ku mihrabi qëndror është i dalë në drejtim të murit perëndimor nga toka deri në tavan. Përkrahë [[mihrabi]]t qëndror, tradicionalisht më i madhi, ndodhet një mimbar me tre shkallë. Mihrabi qëndror është tepër i zbukuruar me "kanxhura" bimësh kënaje (bedena dekorative), relieve arabeske zbukuruese mbi cepat e harqeve, një hark kuspor dhe kolonëza që qëndrojnë mbi baza në formë floreale dhe mbahen tej parapeteve. Ndërsa mihrabët anësorë janë më të ngushtë dhe të ulët, të ngjashëm me façadën ballore.Në katër këndet ndodhen katër torreta tetëkëndore me hulli, të kryesuar nga kupola të suvatuara.<ref>{{cite book|title=The Islamic Heritage of Bengal|editor=George Michell|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse|year=1984|isbn=92-3-102174-5|lang=en|publisher=UNESCO|accessdate=9 dhjetor 2019|url-access=registration|ref=none}}</ref>
Façada lindore ka tre hyrje harkore, ndërsa façadat veriore dhe jugore kanë nga një hyrje të vetme harkore për në sallën e lutjeve. Façada lindore ose kryesore është e ndarë vizualisht në tre seksione. ku secili përmban një hyrje harkore që përputhet me tre kupolat sipër. Hyrja qëndrore në façadën lindore ka një me fronton të dalë i përshtatur me një kornizë harkore guri me nga një kolonë të hollë anash. Ajo ka anash nga një hyrje më të vogël harkore. Të tre hyrjet lindore përbëhen nga dy harqe të njëpasnjëshëm, ku i jashtmi ka formë kuspore dhe janë më të lartë se të brendshmit që kanë formë harkore me katër qëndra me një lakore në formë S-je në krye.<ref name="bpShahbaz"/>
Struktura është e ndarë në tre kthina të brendshme të barabarta, me tre kupola bulbore me hulli mbi tavan, të mbi një supore të ulët mbi një tambur cilindrik. Nga tre kupolat me përmasa të barabarta, qëndrorja qëndron mbi kthinën pak më të ngritur. Tre kthinat e barabarta 5.18 m<sup>2</sup>, ndahen nga dy [[arkada]] të gjera shumë-kuspore transversale, që dalin nga çifti i shtyllave prej tulle. Stilistikisht ky lloj është i njohur si Stili Shaista Khani i [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]], të gjendur kundo në dhe përreth Dhakës.<ref name="archnetShahbaz1"/>
{{wide image|Haji Khawja Shahbaj Masjid and Dargah Complex - 360 Degree View - Suhrawardy Udyan - Dhaka 2015-05-31 2101-2112.tif|906px|Kompleksi Xhamisë dhe i dargahsë së Shahbaz Khanit, 2015}}
Mauzoleu është i vendosur në lindje të oborrit të xhamisë duke qenë pjesë integrale e kompleksit, me të njëjtin stil arkitekturor. Ai konsiston në një dhomë katrore dhe një verandë të bashkangjitur në jug. I përforcuar me kulla tetëkëndore në të katër cepat e jashtëm, dhoma katrore e varrit hapet me katër dyer aksiale. Të gjiha hyrjet, përveç jugores, theksohen nga frontone të dala me minareta me hulli në çdo anë. Kullat këndore zgjaten përtej parapeteve horizontale dhe kurorëzohen nga [[çhatri|kioska tipike mogule]] me majëza "kalasa".<ref name="bpShahbaz"/>
Mauzoleu (mazari apo dargah) me një kupolë mundet të jetë ndërtuar në vitet [[1658]]-[[1659]] (vitet 1298-1299 të hixhrit). Megjithatë, në jug të dhomës kryesore të mauzoleut ndodhet një verandë e mbuluar me një çati të bukur bengaleze "do-çala" në formë kasolleje. Mazari i Shahbaz Khanit është një lloj mauzoleu i vonë mogul me një kupolë i [[Bengali]]t.<ref name="archnetShahbaz">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Khwaja Shahbaz Tomb|url=https://www.archnet.org/sites/15897|access-date=19 tetor 2024|archive-date=14 tetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241014172628/https://www.archnet.org/sites/15897|url-status=dead}}</ref>
[[File:Mausoleum of three leaders 7.jpg|thumb|381px|Pamje e mazarit]]
Dargah ka një planimetri gjatësore prej 2.22 m me 9.20 m së jashtmi dhe 9.75 m me 5.91 m së brendshmi. Ndërtesa ka një dhomë sarkofagu me një verandë. Dhoma mbulohet nga një kupolë gjysmë-rruzullore mbi një tambur tetëkëndor, të mbështetur mbi pendentivë në të katër këndet. Ajo kurorëzohet me një zambak të bukur të hapur dhe majëza "kalasa". Faqet e jashtme duke përfshirë kullat tetëkëndore të ndërtesës janë dekoruar me shije me panele, ndërsa parapeti horizontal paraqet një rresht bedenash.<ref name="bpShahbaz"/>
Façadat veriore, lindore dhe perëndimore kanë nga një hyrje harkore për në sallën qëndrore, të theksuara nga një kornizë me kolona të holla dhe një kornizë e lartë. Dhoma katrore e sarkofagut mbështetet nga katër torreta tetëkëndore në cepa, të kryesuara nga kupola të suvatuara. Këto torreta ngrihen lehtësisht mbi muret e parapetit dhe janë të brinjëzuara në korniza të stilit tipik bengalez. Parapetet janë të drjeta, ndryshe nga ata të periudhës para-mogule me korniza lakore. Façadat veriore, lindore dhe perëndimore të dhomës së sarkofagut kanë hyrje harkore. Të gjitha façadat kanë një seri kamaresh harkore.<ref name="archnetShahbaz"/>
[[File:DG FOLD 68 -09 MINAR OF HAJI SHABAZ KHAN GRAVE YARD (1679 ) HIGH COURT DHAKA IMG 9147.jpg|thumb|left|379px|Veranda jugore e mauzoleut me çati "do-çala"]]
[[Arkada]]t e hyrjes së verandës janë kuspore dhe dalin nga shtylla të bukura më të holla afër majës. Veranda jugore ka një hyrje qendrore në jug me dy hyrje më të vogla në lindje dhe perëndim. Në muret jugore ajo ka tre hapje harkore, ndërsa në muret perëndimore dhe lindore vetëm nga një. Faqja e tanishme jugore e verandës shënohet nga një hyrje e vetme e gjerë. Harqet e hyrjes së verandës janë kuspore dhe të dala nga shtylla të bukura që hollohen drejt majës.<ref name="bpShahbaz"/>
Nga dy monumentet ekzistuese të kompleksit ndërtimor të Khvaxha Shahbazit, xhamia duhet vërejtur për futjen e dy veçorive të pazakonta, çifti i shyllave për mbajtjen e harqeve të gjera transversale dhe motivet e bukura në formë maja shtizash te harqet e mihrabëve. I pari duhet të ketë rrjedhur nga shembujt mogul indiano-veriorë, si te Divan-i-Ami i Shahxhahanit ([[1627]]) në [[Fortesa e Kuqe|Fortesën e Kuqe]] në [[Delhi]]. Motivi i majave të shtizave duket gjithashtu se rrjedh nga India veriore, ku vërhet shumë shpesh në monumentet e Sulltanatit.<ref name="bpShahbaz"/>
[[File:Dhakeshwari Temple (24310945635).jpg|thumb|437px|Tempulli kryesor]]
===Tempulli Dhakeshvari===
{{Main|Tempulli Dhakeshvari}}
'''Tempulli Kombëtar Dhakeshvara''' ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী জাতীয় মন্দির}} i transliteruar si ''Ðhakeshshori Jatio Mondir'') është një [[tempulli hindu|tempull i famshëm hindu]] në [[Dhaka]], që zotërohet nga shteti, bërë që të marr epitetin "Tempulli Kombëtar i Bangladeshit". Emri "Dhakeshvari" ({{lang-bn|ঢাকেশ্বরী}} i tranliteruar ''Ðhakeshshori'') do të thotë "Hyjnesha e Dhakës". Ai është i vendosur në jugperëndim të [[Salimullah Muslim Hall|''Hollit të Salimullahut'']] në Universitetin e Dhakës.
Që nga shkatërrimi i [[Mandiri Ramna Kali|Mandirit Ramna Kali]] në [[1971]] nga ushtria pakistaneze gjatë 'Luftës për Çlirimin e Bangladeshit', Tempulli Dhakeshvari ka marrë statusin e vendit më të adhuruar [[Hinduizmi në Bangladesh|hindu në Bangladesh]].<ref>{{cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|title=Dhakeshwari Temple|work=Banglapedia|lang=en|accessdate=7 korrik 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703124637/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhakeshwari_Temple|archive-date=3 korrik 2015}}</ref> Është edhe [[tempulli hindu|tempulli më i madh hindu]] në Bangladesh.<ref name="et18Oct2018">{{cite news|author=Dipanjan Roy Chaudhury|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|date=18 tetor 2018|title=Sheikh Hasina gifts 1.5 bigha land to biggest hindu temple in Bangladesh|lang=en|accessdate=4 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201120112505/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/sheikh-hasina-gifts-1-5-bigha-land-to-biggest-hindu-temple-in-bangladesh/articleshow/66269866.cms?from=mdr|url-status=live|archive-date=20 nëntor 2020}}</ref> Ai është një nga [[Shakti Pithat]], faltoret e hyjneshës Shakti në nënkontinentin Indian.
==== Historia ====
[[File:Dhakeshwari temple main structure from side by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|345px|Struktura e tempullit kryesor nga ana perëndimore]]
Tempulli Dhakeshvari (i hyjneshës Dhakeshvari, një formë e [[Durga]]s) u ndërtua në [[shekulli XII|shekullin e XII]] nga Ballala Sena, mbret i dinastisë Sena. Thuhet se qyteti është emërtuar sipas emrit të hyjneshës.<ref>{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Indian chancery in Dhaka|url=http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|work=Zee News|lang=en|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161115170547/http://zeenews.india.com/news/india/modi-visits-dhakeshwari-temple-indian-chancery-in-dhaka_1608948.html|url-status=live|archive-date=15 nëntor 2016}}</ref> Stili i tanishëm arkitekturor i tempullit nuk mund të datohet nga ajo periudhë për shkak të riparimeve, rinovimeve dhe rindërtimeve të shumta që kanë ndodhur përgjatë kohës. Ai konsiderohet pjesë thelbësore e trashëgimisë kulturore të [[Dhaka|Dhakës]]. Shumë studiues e konsiderojnë atë një nga [[Shakti Pithat]], ku besohet se ka rënë xhevahiri i kurorës së hyjneshës [[Sati (hyjni)]].
''Murti'' origjinal 800-vjeçar u çua në Kumartuli të Kalkutës, në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] të Indisë. Gjatë ndarjes së Indisë, ajo u soll në [[Kalkuta]] nga Dhaka me miliona refugjatë. Nga viti [[1950]], sipërmarrësi Debendranath Chaudhary ndërtoi tempullin e hyjneshës në zonën Kumortuli dhe vendosi disa nga pasuritë e hyjneshës për shërbim të përditshëm. Idhulli është 1.5 këmbë i lartë, ka tetë krahë, i hipur mbi luanin e saj në formën e 'Katjani Mahishasurmardini' (formë e '[[Durga|Durgës]]'. Në dy krahët e saj ndodhen [[Lakshmi]], [[Sarasvati]], Kartikeja dhe Ganesha. Një familje tivari nga Azamgarhu u caktua nga familja mbretërore për adhurimin e përditshëm të perëndeshës. Në vitin [[1946]], pasardhësit e asaj familje erdhën në Kalkuta dhe u caktuan prapë, duke i shërbyer perëndeshës akoma.
[[File:Dhakeshwari temple compound entrance by Ragib Hasan.jpg|thumb|358px|Hyrja e tempullit kryesor]]
Idhulli kryesor i Tempullit Dhakeshvari, është një kopje e idhullit origjinal. Besohet se mbretëresha, gruaja e Bixhoi Senës shkoi në Langolbond për tu larë. Gjatë rrugës së saj të kthimit ajo lindi një djalë, të njohur nga historianët si Ballala Sena.<ref>{{cite news|date=22 prill 2016|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|work=The Daily Star|title=Temple and a City|accessdate=30 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005092510/https://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/temple-and-city-1212340|url-status=live|archive-date=5 tetor 2018}}</ref> Pas ngjitjes në fron, Ballala Sena ndërtoi këtë tempull për të glorifikuar vendlindjen e tij. Legjendat thonë se Ballala Sena njëherë ëndërroi perëndinë të mbuluar nën [[xhungla|xhungël]]. Ballala Sena zbuloi perëndinë nga dhe aty ndërtoi një tempull, të emërtuar Dhakeshvari. Çfarëdo që përshkruajnë legjendat, hindut e konsiderojnë Dhakeshvarin si perëndinë kryesore të [[Dhaka|Dhakës]], që është një mishërim ose formë e perëndeshës [[Durga]], e etiketuar si Adi Shakti. Idhulli i Durgës është quajtur Dhakeshvari.
==== Përshkrimi ====
Brenda kompleksit Dhakeshvari ndodhen tempuj të dy tipeve arkitekturore. I lashti është i hyjneshës Ponçarotna Durga që e humbi pamjen e tij të hershme pas punimeve të rinovimit. Bradly Bird e shkroi këtë në fillimin e këtij shekulli. Përveç këtij ndodhen edhe katër tempuj të Shivës. Sipas thënieve, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]] këta tempuj i ndërtoi gjenerali mogul, Man Singh I duke vendosur aty katër ''shiva linga''. Por ky pohim duket i pabesueshëm. Shkrirja e ''Bangla çouçala-s'' dhe tempullit me [[shikhara|shikarë]] është e dukshme në arkitekturën e tempullit Dhakeshvari. Ratan Lal Chakraborti përmend në një artikull se "struktura dhe arkitektura e tij është me gjasa një [[Pagoda|pagodë budiste]]". Nga kjo ai hamendësoi se tempulli me gjasa u ndërtua në [[shekulli X|shekullin e X]].
[[File:Shiva temples Dhakeshwari Mandir 2 by Ragib Hasan.jpg|thumb|left|354px|Tempujt e Shivës në kompleksin Dhakeshvari]]
Ridojnath Maxhumder përshkroi se si dukej Tempulli Dhakeshvari në shekullin e XIX. Në atë kohë tempulli ishte i mbuluar nga [[xhungla]] dhe në veriun e tij rruga Urdu shkonte në përdëndim drejt Pilkhanës dhe në jugperëndimin e tij ishte rruga e Mirpurit. Në jugun e tij ndodhej një pyll dhe në lindje ishte pazari urdu.
Tempulli është një [[pançaratna]], përballë të cilit është Natamandiri dhe përreth tij ndodhet një rresht dhomash dhe një pellg i madh dhe 'porta nahobotola' përmes të cilës kalonin zakonisht [[elefantët]]. Në lindje ndodhen varret e disa shenjtëve që luteshin ose meditonin në tempull. Jashtë tempullit ndodhen 5–6 [[pagoda]] me një ''shiva linga''. Prifti i Tempullit Dhakeshavri lutej çdo ditë. Perëndia është ''doshvuxha''. Besohet se paraqitja e hyjnisë është bërë prej ari. Në anën e majtë dhe të djathtë të perëndisë ndodhen disa murti të tjerë. Si shumë tempuj të tjerë të lashtë brendësia e tij është e errët. Për të parë perëndinë duhet rregulluar ndriçimi. Tempulli zotërohet nga shumë pasi është blerë nga kujdestari i ri nga kujdestari i vjetër. Xhotindra Mohan e bleu në vitin [[1901]]. Dhakeshavari është kurorëzuar por është një banesë paqeje. Zhurma e ulët i zërave, e përzier me dritën e mbrëmjes dhe tinbgujt e kambanës së tempullit e bëjnë mjedisin paqësor dhe të lumtur.
Historikisht, mjaft nga kujdestarët e tempullit janë torturuar dhe vrarë nga ushtria apo ekstremistët islamikë, megjithëse shumica, duke përfshirë edhe kryepriftin, u strehuan në fshatrat e tyre stërgjyshërore pastaj në Indi, duke i ikur kështu vdekjes.<ref name="ind18May2017">{{cite news|author=M. Mahmud Ali|title=Dhakeshwari Temple|work=The Independent|date=18 maj 2017|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18|accessdate=18 qershor 2017|lang=en|url-status=live|archive-date=14 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014201019/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/95066/2017-05-18}}</ref>
Tempulli u dëmtua rëndë gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]], dhe më shumë se gjysma e ndërtesave tempullore u shkatërruan. Holli kryesor i adhurimit u mor nga ushtria pakistaneze dhe u përdor si depo armatimi.<ref name="ind18May2017"/>
[[File:Ahsan Manzil 022.jpg|thumb|396px|Ndërtesë e kompleksit të Ahsan Manzilit, në Arkitekturën Indo-Saraçene]]
Një pjesë domethënëse e tokës së tempullit ishte rrëmbyer për shkak të Aktit të Titujve të Pronësisë dhe konfiskimin nga Qeveria e Bangladeshit, kështu që hapësira e tanishme është mjaft më e vogël se ajo historike. Turmat shkatërruese myslimane e kanë sulmuar shumë herë kompleksin tempullor,<ref>{{cite news|author=Jim Hamill|title=72 Hours in Dhaka|date=30 prill 2015|lang=en|url=http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|work=The Huffington Post|accessdate=12 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150614151426/http://www.huffingtonpost.com/jim-hamill/72-hours-in-dhaka_b_7180806.html|url-status=live|archive-date=14 qershor 2015}}</ref> me sulmin e fundit të rëndë të ndodhur në dhjetor [[1992]] (me gjasa si shpagim për shkatërrimin e [[Xhamia Babri|Xhamisë Babri]] në [[Ajodhja]] të Indisë).
Në vitin [[2018]], kryeministrja e [[Bangladeshi]]t, Sheikh Hasina, duke vizituar Tempullin Dhakeshvari, shpalli dhurimin e tokës përreth tempullit autoriteteve të tij.
;Shpallja 'Tempull Kombëtar i Bangladeshit'
Në vitin [[1996]], [[Tempulli Dhakeshvari]] u riemërtua Mandiri Dhakeshvari Xhatija (Tempulli Kombëtar) duke pasqyruar pozicionin e tij si qendra e [[Hinduizmi në Bangladesh|kulturës hindu në Bangladesh]].<ref>{{cite news|title=Modi visits Dhakeshwari temple, Ramakrishna Mission in Dhaka|agency=IANS|url=http://www.thehindu.com/news/national/modi-visits-dhakeshwari-temple-ramakrishna-mission-in-dhaka/article7291360.ece|work=The Hindu|accessdate=12 qershor 2015|lang=en|date=7 qershor 2015|url-status=live|archive-date=4 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404074006/https://www.thehindu.com/news/national/Modi-visits-Dhakeshwari-temple-Ramakrishna-Mission-in-Dhaka/article60327289.ece}}</ref> Ky ishte kulmi i një fushate të rëndësishme nga grupet hindu bangladeshase, që kërkonin njohjen zyrtare për vendin kryesor të adhurimit hindu duke parë edhe shpalljen e [[Islami]]t fe shtetërore në vitin [[1988]].
==Periudha Koloniale==
[[File:Teota Zamindar Bari DolMancha.jpg|left|thumb|[[Dolmança e Zamindar Barit të Teotas]], 1858]]
{{see also|Presidenca e Bengalit Kolonial|Arkitektura Indo-Saraçene}}
Nën navabët e Bengalit, Naib Nazimi i Dhakës ishte përgjegjës për qytetin. Naib Nazimi ishte përfaqësues i guvernatorit të Bengalit. Ai gjithashtu merrej me mirëmbajtjen e Marinës Mogule. Naib Nazimi ishte përgjegjës për Divizionin e Dhakës, që përfshinte Dhakën, Komillën dhe [[Chittagong|Çitagongun]]. Divizioni i Dhakës ishte një nga katër divizionet nën navabët e Bengalit. Navabët e Bengalit i lejuan kompanitë tregëtare evropiane të vendosnin fabrika përgjatë Bengalit. Rajoni atëherë u bë strehë e rivalitetit evropian. Britanikët u prirën ti largonin navabët e fundit të pavarur të Bengalit në [[1757]], që ishin aleatë me francezët. Për shkak të kalimit të drejtuesit të ushtrisë së navabit, Mir Xhafar, në anën britanike, navabi i fundit e humbi "Betejën e Plaseit".
Pas Betejës së Buksarit në [[1765]], Traktati i Allahabadit e lejoi "Kompaninë Britanike të Indisë Lindore" të bëhej mbledhëse e taksave në Bengal në emër të perandorit mogul në [[Delhi]]. Naib Nazimi vijoi të drejtonte deri në vitin [[1793]] kur të gjitha fuqitë u transferuan te "Kompania e Indisë Lindore". Formalisht qyteti kaloi në kontrollin e "Kompanisë së Indisë Lindore" në [[1793]]. Sulmet ushtarake britanike e dëmtuan mjaft infrastrukturën e qytetit.<ref>Lloyd's Evening Post, 16–18 maj 1764</ref> Përplasja ushtarake shkaktoi një rënie të menjëhershme të popullsisë urbane.<ref>{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=K. M. Karim|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Naib_Nazim|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|title=Naib Nazim|edition=i 2-të|date=2012|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|oclc=883871453|ref=none}}</ref> Fati i Dhakës mori një tjetër goditje me rrjetin e lidhjeve tregëtare të [[Raxhi Britanik|Perandorisë Britanike]].<ref>{{cite magazine|author=Sebastian Srangio|title=Dhaka: Saving Old Dhaka's Landmarks|date=1 tetor 2010|magazine=The Caravan|url=http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka’s-landmarks|lang=en|archive-date=9 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150909110251/http://www.caravanmagazine.in/letters/dhaka-saving-old-dhaka%E2%80%99s-landmarks}}</ref> Me nisjen e [[Revolucioni Industrial|Revolucionit Industrial]] në Britani, [[Dhaka]] u bë një qendër kryesore e tregëtisë së jutes, pasi [[Bengali]] kishte pjesën më të madhe të prodhimit botëror të juges.<ref name="ëorldvieëcities.org">{{cite web|title=Worldview|lang=en|accessdate=14 gusht 2015|url=http://www.worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413054048/http://worldviewcities.org/dhaka/unconcealed.html|archive-date=13 prill 2015}}</ref>
[[File:ঐতিয্যবাহী জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Por britanikët e lanë pas dore zhvillimin industrial dhe urban të Dhakës deri në fundin e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]]. Të ardhurat para-industriale nga prodhimi i parakolonial i tekstileve shteruan. Endësit bengalezë dolën nga tregu pas vendosjes së taksës 75% mbi eksportet e [[pambuku]]t nga Bengali,<ref>{{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|pages=[https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog/page/n313 301]–07}}</ref> ashtu dhe nga rritja e importeve të tekstileve të lira britanike pas hyrjes së rrotullimit me mushka dhe me avull. Rritja e shpejtë e kryeqytetit kolonial të [[Kalkuta|Kalkutës]] kontribuoi në rënien e popullsisë dhe ekonomisë në fillim të shekullit të XIX. Në [[1824]], një peshkop anglikan e përshkroi Dhakën si një "qytet me rrënoja të mrekullueshme".<ref>Lalbagh Kella (Lalbagh Fort) Dhaka Bangladesh 2011 54.JPG</ref>
Dhaka bujti fabrika të [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]], [[Bengali Hollandez|Kompanisë së Indisë Lindore Hollandeze]],<ref>{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046|title=The Rise and Fall of the Dutch in Dhaka|work=The Daily Star|date=5 shkurt 2018|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://www.thedailystar.net/in-focus/the-rise-and-fall-the-dutch-dhaka-1530046}}</ref> dhe [[India Franceze|"Kompanisë së Indisë Lindore Franceze"]].<ref>{{cite web|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|title=The French|url=https://en.banglapedia.org/index.php/French,_The|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|work=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh}}</ref> [[Portugezët në Dhaka|Portugezët]] qenë përgjegjës për futjen e [[djathi]]t.<ref>{{cite news|title=Você fala Bangla?|lang=en|url=https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|date=24 janar 2014|accessdate=28 shtator 2022|work=Dhaka Tribune|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164533/https://archive.dhakatribune.com/uncategorized/2014/01/24/voce-fala-bangla|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|work=The Asian Age|title=Portuguese influence in Bengal|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164531/https://dailyasianage.com/news/241706/portuguese-influence-in-bengal|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref>
Gjatë [[Perandoria Mogule|Perandorisë Mogule]] Dhaka pa ardhje emigrantësh. Një [[Armenët në Bengal|bashkësi armene]] nga [[Savavitët|Perandoria Safavide]] u vendos në [[Dhaka]] dhe u përfshi në tregtinë e tekstileve të qytetit, duke paguar një taksë prej 3.5%.<ref>{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref> Armenët ishin shumë aktivë në jetën shoqërore të qytetit. Ata hapën "Shkollën Pogose". Marvarët ishin një bashkësi tregtare hindu. Dhaka u bë vendbanimi i hebrejve dhe grekëve.<ref>{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|accessdate=28 shtator 2022|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433}}</ref><ref>{{cite news|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501|title=History of the Greek community in Dhaka|lang=en|accessdate=28 shtator 2022|date=11 janar 2021|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164535/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/history-the-greek-community-dhaka-2025501}}</ref> Qyteti ka edhe një [[Përmendorja greke në Dhaka|Përmendore greke]] të vendosur pranë Universitetit të Dhakës.
[[File:2.বালিয়াটি প্রাসাদ.jpg|thumb|left|437px|[[Zamindar Bari i Baliatit]], shek. XIX]]
[[Iranianët|Persët]] u vendosën gjithashtu në qytet për të shërbyer si administratorë dhe komandantë ushtarakë të qeverisjes mogule të Bengalit.<ref>{{cite book|lang=en|author=Abdul Karim|year=2012|chapter=The Iranians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The|edition=i 2-të|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702011005/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The|archive-date=2 korrik 2018|url-status=dead}}</ref> Mjaft familje të parisë së Dhakës flisnin [[gjuha urdu|urdu]] madje kishte edhe poetë urdu. Trashëgimia e bashkësive kozmopolite tregëtare jeton në emrat e lagjeve të Dhakës së Vjetër, duke përfshirë Farashganxhin (Pazari Francez), [[Armenët në Dhaka|Armanitola]] (Lagjja Armene) dhe [[Portugezët në Dhaka|Postogola]] (Lagjja Portugeze).
Periudha Koloniale fillon nga viti [[1765]] dhe vazhdon deri në pavarësinë e Indisë në [[1947]]. Pasi filluan të mësojnë anglisht banorët vendas nisën të imitonin stilet e veshjes dhe mënyrën e jetesës së sunduesve të tyre të rinj. Ndikimi i formave dhe teknikave evropiane të ndërtimit u shfaq në mënyrë më të plotë te ndërtimi i pallateve dhe ndërtesave laike, ndërsa ndërtesat fetare që ata financuan, si xhamitë, tempujt dhe mauzoleumet, ishin të lidhur më fort me traditën e shkuar. Nga ana tjetër, [[Arkitektura Britanike]], siç shihet në kisha, rezidenca dhe ndërtesa zyrtare, megjithëse e rrënjosur në stilet evropiane që mbërritën disi vonë në Indi, u përshtatën me klimën vendase. Format vendore në Arkitekturën Koloniale varen nga imazhi që sunduesit dëshironin që ndërtesa të kishte. Britanikët duket se nuk janë bazuar kurrë në një stil të përcaktuar perandorak, por në mënyrë konstante kërkuan stilet e përshtatshme sipas ndryshimit të perceptimit të rolit të tyre në Indi.
[[Lista e tempujve hindu në Bangladesh|Tempujt]]: Rënia e fuqisë mogule në [[Delhi]] gjallëroi një klasë të re zyrtarësh në provinca, shumica e të cilëve veçanërisht në departamentin e të ardhurave, ishin hindu. Atyre iu dhanë toka të shumta (''zamindari'', sistem feudal tokash), duke u shndërruar në ndërtues të mëdhenj tempujsh. Në këtë kohë u shfaq edhe një klasë e re e pasur e sipërmarrësve tregëtarë që ndërmjetësonin mes prodhuesve dhe ''Kompanisë së Indisë Lindore''. Përveç rritjes së ndikimit dhe prestigjit, ndërtimi i tempujve ishte një mjet për njohjen e statusit dhe ngjitjes shoqërore.<ref name="bparchitect"/>
[[File:Mohera Jamidar Bari.jpg|thumb|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Ashtu si me xhamitë, materiali tradicional i ndërtimit të tempujve ishte tulla, ndërsa gurët përdoreshin vetëm ndonjëherë. Megjithëse ndërtesat kishin një larmi të madhe dizajni, forme dhe madhësie, stilet e tyre në përgjithësi u përcaktuan nga metodat e mbulimit të çative, kryesisht me rrënjë në traditën vendore me forma të rrjedhura nga kasollet fshatare prej [[druri]], [[bambuja|bambuje]] dhe kallamishtesh. U riprodhuan gjithashtu elemente nga Arkitektura myslimane e Sulltanatit e [[shekulli XV|shekujve të XV]] dhe të [[shekulli XVI|XVI]], si korniza lakore dhe kullat këndore të çatisë, të ndërtuara me tulla, por tempujt e [[shekulli XVII|shekujve të XVII]] dhe XVIII riprodhonin të gjithë strukturën e kasolleve.
Këto stile të rrjedhura nga kasollet janë të njohur si bangla dhe çala. Më i thjeshti është mbi një bazë të zgjatur drejtkëndore me një çati në dy segmente me funde trekëndore; si skaji mbi krye ashtu dhe strehët janë të lakuara për të imituar prototipet e strukturave prej bambuje. Këta tempuj janë të njohur si [[doçala]] ose ek-bangla, dhe janë krahasimisht të rrallë.<ref name="bparchitect"/>
[[File:মুড়াপাড়া রাজবাড়ি অগ্রভাগ -২.jpg|thumb|left|396px|[[Raxhbari i Muraparës]], shek. XIX]]
[[Xhorbangla]] ose kasollja dyjare konsiston në dy ek-bangla të bashkangjitura, njëra ballore duke qenë një ballkon mbi tre harqe, ndërsa tjetra mbrapa, është faltorja e mirëfilltë. Ka hyrje anësore për në shenjtërore.
Tempujt [[çar-çala]] janë faltore, ku çatitë kanë katër seksione të pjerrëta që shkojnë në një pikë në krye nëse baza është katrore, ose në një skaj nëse ajo është drejtkëndore. Përgjithësisht çatia e kasolles është ndërtuar jashtë asaj të kupolës, por ndonjëherë interiori është katër faqësh ose piramidal.<ref name="bparchitect"/>
Kur struktura sipërore çar-çala përsëritet në një shkallë më të vogël, njëra mbi tjetrën, atëherë tempulli njihet si [[atçala]] (at=tetë). Ky ndoshta është tipi më i zakonshëm dhe më i përhapur i tempujve prej tulle.
Tipi [[ratna]] (xhevahir) i tempujve ka një kornizë të lakuar me një ose më shumë kulla ose majëza në çatinë e tij. Forma më e thjeshtë ka një kullë të vetme qëndrore ([[ekratna]]). Këta tempuj kanë një ngjashmëri të theksuar me verandën me hark të trefishtë të xhamive dhe faltoreve të traditës së sulltanatit, façatën prej terrakote dhe kupolën e vogël, të mirë-vendosur brenda skajeve të çative. Dy tipare strukturore që i dallojnë këto forma nga tradita e xhamive janë verandat ose korridoret që shtrihen në të katër anët, dhe shkallët në katin e sipërm, që është dhoma e dytë e faltores. Kur shtohen katër torreta këndore tempulli bëhet [[pançaratna]] (pesë xhevahire), me të cilin paralele të afërta gjenden në tempujt e [[shekulli XII|shekullit të XII]] në Pagan, ku [[stupa (arkitekturë)|stupat]] zëvendësojnë kullat.<ref name="bparchitect"/>
[[File:Lalkuthi,ForashGanj.jpg|thumb|437px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]]
Në mënyrë progresive, me rritjen e numrit të kateve, ratnat mund të bëhen nëntë, trembëdhjetë, shtatëmbëdhjetë, njëzet e një ose njëzet e pesë. Ata janë të mëdhenj dhe kanë veranda me kolona në tre anë dhe një korridor mbrapa. [[Pançaratna]] dhe [[atçala]] janë tipet më popullore të [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|tempujve të Bengalit]]. Stilet pança-ratna dhe [[navaratna]] (nëntë xhevahiret) duket se janë zhvilluar më herët se [[ekratna]]. Mes tipeve me majëza, nava-ratna është më i shquari, që u sjell më shumë prestigj zotëruesve të tyre. Në të vërtetë ai është një pança-ratna me një kat shtesë me katër kulla këndore.
[[File:লক্ষণ সাহার জমিদার বাড়ি.jpg|thumb|left|389px|[[Zamindar Bari i Lakshman Sahas]], shek. i XIX]]
[[Deula|Deulët]] ose tempujt katrorë me kulla të larta vijë-lakore ka qenë popullor që nga kohët para-islamike. Variante të rekha-deulëve orisanë të Indisë Veriore, ndikimi i tyre është më i dukshëm në të dalat dhe të futurat e organizuara ritmikisht të mureve të jashtme, kullat me mure masive, brendësi të zgravëta, të ndërtuara me konsuj tullash dhe mbaresa të rënda amalaka. Shumë nga deulët datojnë nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]]. Eksterioret e tyre janë shpesh kornizuar por nuk kanë tepri të pllakatave prej terrakote që shihen në stilet e tjera. Disa deulë mbi baza tetëkëndore datojnë nga mesi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].<ref name="bparchitect"/>
[[Matha]]t janë variante më të larta se deulët që përbëhen nga kulla elegante të larta dhe konike që u ngjasojnë majëzave të kishave sipër një baze katrore ose tetëkëndore. Këto ndonjëherë ndërtohen sipër pirgjeve të kremimit.
Dolmançat dhe rasamançat, dizajni i të cilave shpesh i ndërshkëmbyeshëm, u bënë popullore në shekujt e XVIII dhe [[shekulli XIX|XIX]]. Ato janë ndërtuar mbi një platformë të lartë për tu mundësuar adhuruesve ta shikojnë hyjninë nga të gjitha anët. Dolmançat, me formë katrore dhe më të vogël se rasamançat janë më të zakonshme në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]], dhe ndërtohen mbi katër kolona me strukturën sipërore që ndjek format e paracaktuara të çatisë së çalas, ratnas ose rekhas.<ref name="bparchitect"/>
Rekha-deuli me korniza të dendura me një hyrje të vetme harkore dhe korniza e drejtë. Pasi panimetritë e themeleve u bënë më të ndërlikuara, hapësira përreth shenjtërores së tempujve në formë katrore u nda në tetë kthina, me këndoret që ishin katrore ndërsa ato në drejtimet kardinale në formë gjatësore. Planimetri të tilla bartin një ngjashmëri të madhe me planimetritë nëntë kthinëshe të mauzoleve të Periudhës Mogule.
[[File:DG 25-08 ARMENIAN CHURCH 1781 ARMANITOLA DHAKA IMG 4251.jpg|thumb|448px|Kisha Armene në Dhaka]]
=== Kisha Armene ===
{{main|Kisha Armene në Dhaka}}
'''Kisha Armene''', e njohur zyrtarisht si '''Kisha Apostolike Armene e Ringjalljes së Shenjtë''' ({{lang-hy|Դաքքայի Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի}}),<ref name="indep"/> është një monument i rëndësishëm i vendosur në zonën Armanitola të Dhakës së vjetër, në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Kisha është dëshmi e ekzistencës së një [[Armenët në Bengal|bashkësie të rëndësishme armene në rajon]] në shekujt e [[shekulli XVII|XVII]] dhe të [[shekulli XVIII|XVIII]].<ref name="Armen0">{{cite web|author=Matthew Karanian|accessdate=25 tetor 2023|date=13 mars 2023|lang=en|url=https://armenianweekly.com/2023/03/13/discovering-an-armenian-church-in-bangladesh/|title=Discovering an Armenian Church in Bangladesh|work=The Armenian Weekly}}</ref>
====Historia====
[[File:Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|left|354px|Kisha Armene, 2008]]
Në vijim të dominimit pers të [[Armenia|Armenisë]] nga [[Safevitët|Safavidët]] e asaj kohe, armenët u dërguan nga sunduesit e tyre të rinj në rajonin e [[Bengali]]t për arësye ekonomike dhe politike. Megjithëse prania armene në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] tani është e parëndësishme, prania e tyre në [[Dhaka]] daton që nga [[shekulli XVII|shekulli i XVII]].<ref name="bpChaudhury">{{harvnb|Ansar Ali|Sushil Chaudhury|Sirajul Islam|2012}}</ref> Armenët mbërritën në [[Dhaka]] për tregti, duke tregtuar jute dhe lëkurë. Përfitimet në këto sipërmarrje bindën disa prej tyre të vendoseshin në mënyrë permanente në Bengal.<ref name="Lawson">{{cite web|publisher=BBC|lang=en|title=The mission of Dhaka's last Armenian|author=Alastair Lawson|date=10 janar 2003|accessdate=3 maj 2012|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2645617.stm}}</ref> Zona ku ata banuan u bë e njohur si Armanitola.<ref>{{cite web|lang=en|work=lonelyplanet.com|title=Must see attractions in Dhaka|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/religious/armenian-church-holy-resurrection}}</ref>
Në vitin [[1781]] u ndërtua kisha tashmë e famshme armene në Rrugën Armene në Armanitola, atëherë një zonë e lulëzuar biznesi. Para se të ndërtohej kisha, vendi kishte qenë një varrezë armene, ku gurët e varrit që kanë mbijetuar shërbejnë si një kronikë e jetës armene në zonë.<ref name="Lawson"/> Agaminus Katçik, një armen, dhuroi tokën për ndërtimin e kishës. Në ndërtimin e kishës ndihmuan Mikel Cerkes, Okotavata Setur Sevorg, Aga Amnius dhe Merkers Poges.
Në pesëdhjetë vjetët në vazhdim të ndërtimit të kishës, në anën perëndimore të saj u ndërtua një kullë sahati. Sipas dëshmive, sahati mund të dëgjohej katër milje larg dhe njerëzit i sinkronizonin orat e tyre me tingullin e kambanës. Sahati pushoi së punuari në vitin [[1880]], ndërsa në vitin [[1897]], një [[tërmeti|tërmet]] e shkatërroi kullën.<ref name="bpChaudhury"/> Armenët luajtën një pjesë të rëndësishme një tregtinë e jutes në [[Dhaka]] dhe konsideroheshin si pionerët e asaj tregtie në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]].<ref>{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|lang=en|date=10 janar 2003|work=BBC}}</ref><ref>{{cite web|work=armenianchurchbangladesh.com|title=Armenian Church Bangladesh|url=http://armenianchurchbangladesh.com|lang=en}}</ref>
[[File:Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG|thumb|372px|Hyrja harkore e kompleksit të kishës]]
====Përshkrimi====
Kisha është 228.6 m e gjatë, me dy kate. Ajo ka katër dyer, 27 dritare, të cilat janë të gjitha harkore. Planimetria e ndërtesës ka një seksion kryesor, ku zhvillohen të gjitha ceremonitë e lutjes dhe dy krahë drejtkëndorë në secilën anë. Kati kryesor është i ndarë në tre pjesë: një pulpit i rrethuar me balustrada, një seksion i mesëm me dy dyer dhe një zonë e veçuar nga një gardh druri për tu ulur. Hyrja në kishë bëhet nëpërmjet këtyre dy krahëve drejtkëndorë, që janë edhe hapsira verande. Në katin e dytë të kishës ndodhen një palë shkallë spirale. Për skajin drejtkëndor në seksionin kryesor ndodhen tre dyer në katin përdhes dhe në katin e parë, që shndërrohet në një ballkon me balustrada. Krahët drejtkëndorë të kishës shndërrohen në hapsira tarrace në katin e parë. Përveç këtyre kishte edhe një kullë sahati të ndërtuar nga Johans Paru Pijet Sarkis. Kulla e sahatit u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]]. Kisha ka një kullë katrore me një "shonkhonil" (kullë e veçantë e përdorur në Indi për të treguar respekt) në krye të saj. Navata e kishës është 4.27 m e gjerë. Në kishë ka disa piktura të bukura të artistit Charles Port. Mbrapa pulpitit ndodhet një dhomë e përdorur si pagëzimore, me një vaskë pagëzimi prej [[mermeri]] 0.91 m të thellë.
Në vitin [[1996]] gjatë vizitës në [[Dhaka]] në kompleksin e kishës qëndroi [[Nënë Tereza]].<ref>{{cite thesis|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|date=2012|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|type=PhD|author=Iftekhar Ahmed|chapter=Case Studies of Informal Heritage Mangemnt in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|page=319|quote=Gjatë vizitës së saj në Dhaka në vitin 1996, Nënë Teresa qëndroi gjithashtu në kompleksin e kishës}}</ref>
Në varrezën e vjetër, mes 350 vetave të varrosur aty, në varrin e Katçik Avatik Thomas, qëndron një shtatore që paraqet një grua. Shtatorja u ble nga [[Kalkuta]] dhe në varr është gdhendur shkrimi "Më i miri i burrave".<ref name="indep">{{cite news|lang=en|author=Tasnim Tajeb Kabir|url=http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|title=The Armenian Church: Legacy of a Bygone Era|date=23 dhjetor 2011|newspaper=The Independent (Bangladesh)|accessdate=27 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606120456/http://theindependentbd.com/weekly-independent/86097-the-armenian-church-legacy-of-a-bygone-era.html|url-status=dead|archive-date=6 qershor 2013}}</ref>
Ka qenë subjek i dokumentarëve të [[BBC]]-së dhe [[AFP]]-së përpara se të shpallej një monument historik nga Qeveria e Bangladeshit dhe të vendosej nën mbikëqyrjen e Departamentit të Arkeologjisë të Ministrisë së Çështjeve Kulturore të Bangladeshit, që ka marrë masa për restaurimin dhe ruajtjen e saj. Qeveria e Armenisë ka treguar interes për të bashkëpunuar në përpjekjen e Qeverisë së Bangladeshit. Tani, gjatë ditës, kisha është e hapur për vizitorët.<ref>{{cite news|lang=en|title=Govt to preserve historic religious places: Minister|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/13673|newspaper=The Independent|accessdate=7 shkurt 2016}}</ref>
[[File:Picture of the Dome of Joy Kali Temple.JPG|thumb|334px|Pamje e vjetër e shikharës së tempullit]]
=== Tempulli i Xhoj Kalit ===
{{main|Tempulli i Xhoj Kalit}}
'''Tempulli i Xhoj Kalit''' ({{lang-bn|জয় কালী মন্দির}}) në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t, është i vendosur mes Pazarit Thathari dhe Varit, në Rrugën e Tempullit të Xhoj Kalit 24, të emërtuar sipas këtij tempulli. Tempulli i Xhoj Kalit është një [[Tempulli hindu|tempull hindu]] kushtuar hyjneshës Kali Ma. Banorët e besimit [[Hinduizmi|hindu]] të çdo moshe venë te ky tempull për të adhuruar hyjneshën Kali, statuja e së cilës është shumë e rëndësishme për hindutë.
====Historia====
{{Multiple image|total_width = 446
| caption_align = center
| align = left
| image_gap = 2
| image1 = OM logo in the temple.JPG
| caption1 = Hyrja e Tempullit të Xhoj Kalit me mesazhin hindu ''Om'' në shkrimin devanagari
| image2 = Shiv Temple inside Joy Kali Temple in Old Dhaka.jpg
| caption2 = Hyrja e tempullit të Shivës brenda kompleksit të Xhoj Kalit
}}
Ky tempull mund të jetë rreth 400-vjeçar, i ndërtuar në vitin 1001 të kalendarit bengalez. Gjatë sundimit të navabëve, divani i navabëve, Tulsi Narajan Ghosh dhe Nabh Narajan Ghosh e ndërtuan këtë tempull me mbikëqyrjen e shenjtit Bançaram në fundin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]]. Faltorja e Shivës u themelua gjithashtu në të njëjtën kohë. Në atë kohë ata ndërtuan njëzet e një statuja të [[Shiva|Shivës]], Kalit, Lakshminarajanit, tre Shalgram Çakra, Bandurga etj. Në kompleksit e Xhoj Kalit janë ndërtuar disa monumente të bukura si [[Pançaratna]], [[Navaratna]], tempulli i Shivës dhe bujtina. Madje edhe një treg i vendosur në jug të barakës Kaliganxh iu kushtua hyjneshës Xhoj Kali, duke u emërtuar Pazari Navabpur Xhoj Kali.
Zamindarët vendas dhuruan toka që kishin të ardhura vjetore prej 1200 rupish për të përballuar shpenzimet e ritualeve të adhurimit, mirëmbajtjes së tempujve dhe idhujve, ushqimin dhe strehimin e bujtësve. Pas mandatit të priftit të tretë Pançananda, zamindarët i konfiskuan tempujt dhe i vunë ata nën kontrollin e drejtpërdrejtë të tyre si një pronë e dhuruar për të kompensuar koston e adhurimit. Me kalimin e kohës, disa veçori arkitekturore të faltoreve u shkatërruan.<ref name="bpJaykali"/>
Prifti i parë i këtij tempulli ishte shenjti Bançaram, prifti i tretë ishte Panaçenandi. Përgjegjësia për ti shërbyer hyjneshës dhe tempullit përmbushej nëpërmjet trashëgimisë. Priftërinjtë brahminë ishin Ram Xhaganath Çakraborti, Krishna Çandra Çakraborti dhe Abonimohan Çakraborti. Prifti i fundit në këtë linjë trashëgimie ishte Khitish Çandra Çakraborti, që vdiq në vitin [[1977]] për shkak të kancerit. Duke filluar nga ajo kohë, tempulli filloi të degradonte për shkak të mungesës së mirëmbajtjes dhe mungesës së financimit. Ai u dëmtua gjatë sulmeve të viteve [[1990]]. Tempulli u rinovua më vonë nga ndjekësit e hyjneshës Kali. Tani tempulli është shumë më i vogël se sa ishte kur u ndërtua. Në vitin [[2010]] sendet me vlerë të tempullit u grabitën.<ref>{{cite news|title=Hindu temple burgled in Dhaka|lang=en|accessdate=3 shtator 2012|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html|newspaper=Hindustan Times, Delhi|date=3 shkurt 2011|url-status=dead|archive-date=14 korrik 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230112/http://www.highbeam.com/doc/1P3-2256211291.html}}</ref>
[[File:Section of temple.jpg|thumb|354px|Seksionim i tempullit]]
====Arkitektura====
Tempulli tani është afërsisht 300.64 m<sup>2</sup>. Brenda rrethimit të këtij kompleksi ndodhen faktikisht dy tempuj. Njëri nga tempujt është i hyjneshës Kali, ndërsa tjetëri, që ka një kupolë, është i Shivës. Kupola është suvatuar dhe është e dukshme nga jashtë. Banorët e zonës i referohen kësaj kupole si Tempulli Xhoj Kali. Përballë kompleksit tempullor ndodhet një stacion autobuzi që shkon në Dhakën e Vjetër. Tempulli ka pllaka në gjithë muret dhe dyshemeja është bërë me mozaikë. Në pllakat e mureve të tempullit ka piktura të perëndive dhe perëndeshave hindu. Hyrja e tempullit paraqet një logo të bërë me [[çeliku i pandryshkshëm|çelik të pandryshkshëm]] që shkruan ''Om'' në shkrimin devanagari, që është një simbol hyjnor hindu. Tempulli Xhoj Kali është një strukturë katrore me kolona që janë prej materiali të rëndë e të trashë si dhe një bordurë e trashë në pjesën e poshtme të kolonave. Për këtë arësye ai mund të jetë i fortë dhe qëndron akoma pas 400 vjetëve bashkë me shikharën e tij. Një nga tempujt është i perëndeshës Kali, ndërsa tjetri, që ka një [[shikhara]], është i [[Shiva|Shivës]]. Tempujt janë ndërtuar në formë të përgjithshme, me dy [[garbhagriha]] për dy hyjnitë, të cilat ndodhen njëra në anën veriore dhe tjetra në atë lindore. Antarala mund të jetë e ngjashme me tempujt tipikë të Indisë Veriore, ndërsa [[mandapa]] dhe ardha-mandapa ndodhen pas hyrjes. Muret e sipërme kanë formë harkore. Ana jugore, në të djathtë të hyrjes kryesore ka një vend për [[borziloku|borzilok tulsi]].
[[File:The Dome of Joy Kali Temple in present days.JPG|thumb|327px|left|Kulla [[shikhara]] e Tempullit të Xhoj Kalit]]
Tempulli mund të ndahet në tre hapsira lineare me mure të trasha dhe kolona që janë bërë prej terrakote që pasqyrojnë historinë e zotave. Tempulli kushtuar [[Shiva|Shivës]] është thelbësisht një [[matha]] (manastir) me një kullë tetëkëndore në formë konike rreth 21 m e lartë. Edhe [[shikhara]] ka punime artistike prej terrakote, që tregojnë rreth historisë së disa zotave. Çatia e kullës është e ndarë vertikalisht në shtatë pjesë që janë dekoruar me dizajne të ndryshme. Pjesa më e ulët u dizenjuar si një çati e shtëpive tradicionale me kashtë, ku janë vendosur idhujt.<ref name="bpJaykali">{{cite book|author=Mokammal H. Buiyan|chapter=Jaykali Temple|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Jaykali_Temple|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|ol=30677644M|year=2012|lang=en}}</ref>
[[File:PLAN OF TEMPLE.jpg|thumb|354px|Planimetria e strukturës së tanishme të tempullit]]
Pjesa tjetër përmban një dizajn të një çatie shtëpie kallamishtesh që paraqet motive të kambanës së përmbysur dhe kapuçit të zgjeruar të gjarprit. Dizajni i tre pjesëve të mëtejshme është i ngjashëm. Pjesa e kreut është dekoruar me dizajne gjethesh dhe lulesh. Në krye të kullës, është vendosur një brokë metalike me një trident në majë. Arkitekti i Tempullit të Shivës është ndikuar nga Arkitektura Kishtare Evropiane për të dizenjuar dhe ndërtuar kullën në formë konike dhe të hyjnisë [[Shiva]] që është vendosur brenda faltores.
Forma e Tempullit të Xhoj Kalit është drejtkëndore dhe çatia është dizenjuar me pesë xhevahire përkatësisht [[rubini]], [[diamanti]], korali, [[safiri]] dhe perle. Ai ka një paradhomë ([[garbhagriha]]) dhe një tarracë çatie [[mandapa]] për grumbullimin e besimtarëve, me katër anët të hapura. Përgjithësisht idhujt janë vendosur te [[garbhagriha]] në të të gjitha këto faltore, përveç idhullit të hyjneshës Kali të këtij tempulli, që është vendosur te [[mandapa]]. Ka një mendim se struktura mund të jetë riinstaluar më vonë, nga paradhoma në pozicionin e tanishëm. Tashmë në paradhomë ndodhen tre shivalinga. Përkrahë paradhomës, është ndërtuar një kalim për tu futur në faltore. Dizajni arkitekturor i faltores së Kalit është kopje e Tempullit të Pesë Xhevahireve (Mandiri Pançaratna), një formë popullore e [[Arkitektura e tempujve të Bengalit|arkitekturës tempullore me pesë xhevahire]] e zhvilluar në Bengal, që rrjedh nga shtëpitë tradicionale me çati kallamishtesh. Kjo traditë ishte mbizotëruese në dizenjimin e tempujve të xhevahireve në Bengalin Lindor, ndërsa tempuj të tillë u bënë mbizotërues në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Katër kullat këndore të tempullit janë dizenjuar dhe ndërtuar duke ndjekur këtë shkollë të traditës arkitekturore. Por kulla qëndrore është dizenjuar në formë konike. Çatia e tempullit u ndërtua mbi paradhomë, që nga brenda duket si një "gumbad". Aty ishte një hark për të hyrë në faltore nga [[mandapa]] për në paradhomë, por që më vonë është mbyllur.<ref name="bpJaykali"/>
Në Tempullin e Kalit, janë vendosur idhujt e hyjeshës Kali, Banadurga dhe Lakshminarajan, shivalinga, shalgram çakra (rrota). Nga ana tjetër, bujtinat dhe shërbimet e tjera logjistike për besimtarët u vendosën në Tempullin e Shivës.
[[File:Khelaram Data Temple (4).jpg|thumb|379px|Pamje ballore e tempullit]]
===Tempulli Khelaram Data===
{{main|Tempulli Khelaram Data}}
'''Tempulli Khelaram Data''' është një [[Tempulli hindu|tempull i lashtë hindu]] i vendosur në Navabganxh të distriktit të Dhakës dhe një nga sitet arkeologjike të [[Bangladeshi]]t.<ref>{{cite book|author=Shafiqul Alam|year=2012|chapter=Department of Archaeology|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Department_of_Archaeology|accessdate=12 shtator 2022|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal}}</ref>
====Historia dhe legjenda====
[[File:Khelaram Data Temple Inside Main Room.jpg|thumb|left|372px|Pamje e brendshme e dhomës kryesore të tempullit]]
Data e saktë e ndërtimit të tempullit është e panjohur. Megjithatë, duke parë arkitekturën e tij, arkeologët besojnë se kjo strukturë është ndërtuar në fund të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] ose fillimi i [[shekulli XX|shekullit të XX]].
Sipas legjendës, Khelaram Data ishte një prijës i shquar ''dakoit'' i rajonit në atë kohë. Ai kryente grabitje afër lumit Içamati. Sipas legjendës, ai e mbante pasurinë e grabitjeve në shtëpinë e tij përmes një tuneli nga lumi Içamati dhe më vonë ua dhuroi atë të varfërve. Ai ndërtoi edhe një tempull për besimtarët. Që atëherë, tempulli është njohur si Mandiri Khelaram Datar Vigraha.
====Përshkrimi====
Ndërtimi i tempullit pasqyron stilin Bangija ose Gaudija. Ai ka shtesa në stilin europian. Në të kaluarën, ngjyra origjinale e tempullit ishte e kuqërremtë. Por, në kohët e fundit, gjatë punimeve të rinovimit, tempulli është lyer me bojë të bardhë. I gjithë kompleksi është një ndërtesë dy-katëshe me tetë dhoma. Tashmë, vetëm dy katet e sipërme të ndërtesës kanë mbetur. Ai kishte shumë dhoma në katin përdhes, por që tani pothuajse të gjitha janë mbuluar nga dheu. Duke parë muret e mëdhenj dhe shtyllat e ndërtesës, teknika e ndërtimit mund të përfytyrohet. Përreth katit të parë dhe në katër këndet, ndodhen tetë dhoma me një dhomë në formën e një shtëpie bengaleze. Në mes të kompleksit ndodhet edhe një tjetër shtëpi në formë manastiri. Shtëpia përdorej si një tempull. Sipas legjendës, Khelaram Data aty fshihte shumë idhuj të çmuar dhe thesare.
===Tempulli Brahma Samaxh===
{{main|Tempulli Brahma Samaxh, Dhaka}}
'''Tempulli Brahma Samaxh''' në Dhaka është një [[tempulli hindu|tempull hindu]] i vendosur përkrahë Universitetit Xhaganath në zonën Patuatuli. Ai është i njohur zyrtarisht si "Tempulli Purba Bangala Brahma Samaxh".
[[File:ব্রাহ্মসমাজের উপাসনালয়, ঢাকা.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e tempullit]]
Organizata “Brahmo Samaxhi" u themelua në gusht [[1828]] nga reformatori fetar hindu Raxha Ram Mohan Roj. Pas vdekjes së tij detyrën e vazhdoi Debendranath Tagore. Një doktrinë teistike e paformë Brahmo, e hapur për njerëzit e të gjitha besimeve. Objektivi i tyre kryesor ishte të largonin fanatizmin fetar, shpërdorimet e tepërta, paganizmin, sistemin e pajës, etj. nga shoqëria dhe për të njohur arësimimin e grave dhe martesën e të vejave. Të tërhequr nga ideologjia e re, shumë banorë të rinj të Dhakës e përqafuan këtë këndvështrim. Entuziazmi me të cilin të rinjtë u bashkuan me këtë doktrinë riktheu shoqërinë konservatore hindu. Megjithëse pati një përpjekje për ta bërë atë një fe të përbotshme, ajo gradualisht u bë një degë e [[Hinduizmi]]t. Kontributi i Brahmo Samaxhit në shumë vepra shoqërore përfshirë arësimin dhe shtypin në Dhaka është i rëndësishëm. Ata kishin vende adhurimi në Patuatuli, Armanitola dhe Nimtali Kuthi të Dhakës.
Në vitin [[1866]], Dianath Sen propozoi të ndërtonte vendin e vetë të adhurimit për brahmat në [[Dhaka]]. Në këtë kuadër, u krijua një komitet me nëntë anëtarë për ndërtimin më 25 gusht [[1866]]. Përpara ndërtimit të tempullit, brahmat e Dhakës zakonisht mblidheshin për të adhuruar te Brahmo Samaxh Griha në Armanitola. Një zëvendës magjistrat dhuroi shtëpinë e tij për Brahmo Samaxhin. Një tërësi prej 5 875 vetash dhuroi për tempullin brahmo. Kështu, në prill [[1867]], Abhaj Kumar Duta vuri gurin e themeleve të tempullit në kryqëzimin Patuatuli. Tempullin e dizenjoi Umakanta Ghosh; ndërsa Ramanikja Sen drejtoi punimet e ndërtimit. Kostoja e ndërtimit të këtij tempulli dy-katësh ishte rreth 10 mijë taka.
David Kopf e përshkruan tempullin si më të madhin dhe më tërheqësin e tempujve brahma në [[Azia jugore|Azinë jugore]] në atë kohë. Ndërtimi i tempullit përfundoi më 22 gusht [[1869]]. Tempulli u përurua më 5 dhjetor [[1869]] në prani të shumë banorëve nga të gjitha besimet e qytetit. Për ceremoninë e hapjes u bënë organizime të mëdha. Çdo të dielë në mbrëmje thuhet se merrnin pjesë në rituale rreth treqind veta.
====Përshkrimi====
Tempulli drejtkëndor është vendosur mbi një platformë 1.22 m të lartë që është ndërtuar në [[Arkitektura Britanike|Arkitekturën Britanike]]. Përballë çatisë së tempullit, është shkruar në një dizenjo ''Brahmo Samaj''. Tempulli hyhet nëpërmjet pesë shkallëve të gjera. Shkallët reduktohen gradualisht deri në krye. Në mes të shkallëve ndodhet një hyrje harkore e hapur. Në mes të verandës 4.57 m të gjerë përreth tempullit ndodhet një sallë e madhe 30.48 m e gjatë dhe 16.76 m e gjerë. Në pjesën e sipërme të katër këndeve të verandës ndodhen katër dhoma katrore. Për të hyrë te këto dhoma ndodhen dy palë shkallë të ngushta në pjesën e mbrapme të verandës. Salla kryesore e tempullit që përdoret si vend adhurimi është 16.76 m e gjatë, 6.71 m e gjerë dhe 6.40 m e lartë.
[[File:DG 21 -08 NORTH BROOK HALL IMG 3503.jpg|thumb|389px|[[Northbrook Hall]], ndërtuar në vitin 1880]]
Ka një tërësi prej 16 hyrjesh në njëfarë largësie nga veranda rrethuese për te salla. Pesë hyrje ndodhen në anën veriore dhe jugore, ndërsa lindja dhe perëndimi ka nga 3 hyrje secila. Këto hyrje të mëdha janë të gjitha në formë [[mullari]]. Në mes të pjesës veriore të sallës ndodhet altari katër këmbë i lartë që duhet të ngjitet nëpërmjet katër shkallëve të gjera. Duke qëndruar mbi këtë altar, drejtuesi ligjëron për doktrinën e Brahmo Samaxhit. Në këtë tempull nuk bëhen lutje apo adhurim. Duke qëndruar përballë altarit, artistë këndojnë këngë të ndryshme të "Brahmo Samaxhit". Të ftuarit qëndrojnë të ulur në banka përreth dhe dëgjojnë. Në pjesën e sipërme të anëve lindore dhe perëndimore të sallës, ndodhet një verandë me balustradë. Gjatë ndërtimit të tempullit, në pjesën e mbrapme të tempullit u ndërtuan mjaft godina për predikuesit e shoqërisë.
===Raxhi Britanik===
{{See also|Raxhi Britanik|Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore}}
Gjatë fazës së parë të sundimit britanik stili i parapëqyer arkitekturor ishte ai [[Arkitektura Neo-Klasike|Neo-Klasik ose klasikexhant]]. Në [[shekulli XVIII|shekullin e XVIII]] filloi Arkitektura Neo-Palladiane angleze, që shënoi fazën e parë të lëvizjes neo-klasike. Ajo rrjedh nga arkitekti italian [[Andrea Palladio]] që qe një eksponent i Rilindjes italiane.
Nga fillimi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], britanikët i kishin bërë virtualisht të tyrit mjeshtrit e nënkontinentit indian. Ata e legjitimuan sundimin e tyre duke marr në mbrojtje perandorin e dobët mogul Shah Alami II, duke sunduar vetë në emër të tij. Në vitin [[1803]], me mundjen e marathëve nën drejtimin e Daulatrao Shindias kontrolli i tyre u forcua edhe më tej.
[[File:টাংগাইল এর মহেরা জমিদার বাড়ি.JPG|thumb|left|396px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Megjithatë, pushteti i tyre u sfidua në vitin 1857, kur ushtarët indianë bashkë me princat rrebelë kryen rrebelim të hapur, që u njoh si Revolta e Sepojëve në 1857. Megjithatë, kjo kryengritje u nënshtrua që në fillim dhe u shtyp nga britanikët me ashpërsi, duke shënuar fundin e Perandorisë Mogule.<ref group="shënime">Perandori i fundit Mogul, Bahadur Shahu II u bë vegël e kryengritësve, prandaj u arrestua dhe u dëbua për tradhëti</ref> Pas kryengritjes u vendos sundimi i drejtpërdrejtë nga kurora britanike. Ajo i dha privilegje Familjes Navabe të Dhakës, që mbizotëronte parinë politike dhe shoqërore. Kantoni i Dhakës u krijua si një bazë për ushtrinë indiane të Britanisë. Britanikët e zhvilluan qytetin modern përreth zonës Ramna, Kopshtit Shahbag dhe Parkut Viktoria, tani Parku Bahadur Shah.
Botimi i panoramave të ndryshme nga India nga William Hodges dhe dyshja Daniell (William dhe xhaxhai i tij Thomas Daniell), rreth vitit [[1795]], pati një ndikim të madh në njohjen e arkitekturës vendase në perëndim. Në këtë mënyrë, edhe për të parathënë një periudhë të re, '''[[Raxhi Britanik]]''', me arkitektët e tij themeloi një traditë të re arkitekturore. Ata kombinuan stilet ekzistuese të Indisë me stilet e importuara nga perëndimi, si [[Arkitektura Neo-Gotike]] (me nënstilet e saj të Gotikut Francez, Veneciano-Mauritan etj.), [[Arkitektura Neoklasike|Neoklasike]] dhe [[Art Deco]]. Arkitektura gotikexhante ishte e përshtatshme pasi kishte një filozofi dizajni të prirur drejt madhështores. Në këtë mënyrë mbaheshin elementet e [[Arkitektura Britanike|Arkitekturës Britanike]] dhe evropiane, duke i shtuar karakteristika indiane. Kjo, së bashku me lejimin e disa principatave vasale indiane të qëndronin në pushtet, bëri që prania e tyre të ishte më e "pranueshme" për indianët. Britatikët u përpoqën ta përfshinin të kaluarën e [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] brenda ndërtesave të tyre dhe kështu ta paraqisnin ''Sundimin Britanik'' si legjitim, ndërsa në të njëjtën kohë ndërtonin një rrjet modern hekurudhor, kolegje dhe gjykata.
Kjo arkitekturë u quajt '''Indo-Saraçene''', ''Rivajvëlli Arkitekturor Indo-Saraçen'', ''Indo-Gotike'', ''Hindu-Gotike'', ''Mogulo-Gotike'' ose ''Neo-Mogule''. Saraçene ishte një term i përdorur që nga romakët e lashtë për t'ju referuar një populli që jetonte një zonat shkretëtirore brenda dhe rreth provincës romake të Arabisë dhe që ishin dalloheshin nga arabët.<ref name="Britannica">{{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Saracen|title=Saracen, people|date=25 prill 2024|publisher=Encyclopædia Britannica|lang=en|accessdate=18 maj 2024}}</ref>
[[File:Panorama of Dacca 19th century 1.jpg|thumb|586px|Panoramë buzë ujore e Dhakës në 1847]]
Në vitin [[1874]] u fut një sistem modern i furnizimit me ujë.<ref>{{cite web|title=Dhaka WASA|url=http://dwasa.org.bd/index.php/home/history|publisher=Dwasa.org.bd|accessdate=18 shkurt 2015|lang=en|url-status=live|archive-date=6 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206090551/http://dwasa.org.bd/index.php/home/history/}}</ref> Në [[1885]], u hap Hekurudha shtetërore e Dhakës me 144 km shina një metër që lidhte Maimensinghun dhe Portin e Narajanganxhit nëpërmjet Dhakës. Më vonë qyteti u bë pjesë e Hekurudhës Shtetërore të Bengalit Lindor.<ref name="en.banglapedia.org">{{cite web|access-date=11 shkurt 2018|date=2012|title=Railway|website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}</ref> Filmi i parë i shfaqur në [[Dhaka]] u dha në "Riverfront Crown Theatre" më 17 prill [[1898]].<ref name="ReferenceA">{{cite web|date=2012|title=Feature Film|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|website=Banglapedia, The National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=11 shkurt 2018|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature|archive-date=26 shtator 2018|url-status=dead}}</ref> Furnizimi me elektricitet filloi në vitin [[1901]].<ref name="tusher.kobiraj.com">{{cite web|title=History of Electricity in Bangladesh | Thecapriciousboy|work=Tusher.kobiraj.com|url=http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|lang=en|date=18 korrik 2013|accessdate=18 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216195149/http://www.tusher.kobiraj.com/history-electricity-bangladesh.html|url-status=dead|archive-date=16 shkurt 2015}}</ref>
Fatet e Dhakës ndryshuan në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], kur britanikët i kushtuan vëmëndje zhvillimit urban të Dhakës, me ndarjen e parë të Bengalit në [[1905]], që e riktheu Dhakën si një kryeqytet rajonal. Qyteti u bë selia qeveritare e Bengalit Lindor dhe Asamit. Ndarja qe krijim i Lord Curzon-it, që veproi mbi idenë britanike për të përmirësuar administrimin, arsimin dhe sipërmarrjen. Provinca ishte në përgjegjësinë e zv. guvernatorëve, që qëndronin në [[Dhaka]]. Trashëgimia e tyre qëndron në emrat e tre rrugëve të rëndësishme, që përfshin rrugën Hare,<ref>{{cite news|author=Abida Rahman Chowdhury|title=Dhaka Through Its Streets|url=https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|work=The Daily Star|date=11 shkurt 2014|accessdate=29 shtator 2022|lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/dhaka-through-its-streets-10591|archive-date=29 shtator 2022}}</ref> Rr. Bailey dhe R. Fuller.<ref>{{cite news|lang=en|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140|title=A Short, Winding and Legendary Dhaka Road|date=7 korrik 2018|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125942/https://www.thedailystar.net/literature/short-winding-and-legendary-dhaka-road-1601140}}</ref> Periudha pa ndërtimin e godinave qeveritare, duke përfshirë [[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka|Gjykatën e Lartë]] dhe [[Curzon Hall]]-in. Qyteti ishte vendqëndrimi i grupeve të ndryshme të popullsisë, si armenë, hebrej,<ref>{{cite news|work=The Jewish Chronicle|lang=en|title=The Extraordinary Story of the Bangladesh Jews|url=https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|date=17 shtator 2015|accessdate=28 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thejc.com/lifestyle/features/the-extraordinary-story-of-the-bangladesh-jews-1.58433|url-status=live|archive-date=28 shtator 2022}}</ref> anglo-indianë dhe hindu. Hindutë përfshinin si marvarët ashtu edhe hindutë bengalezë, që marreshin me një shumësi profesionesh, si [[mësimdhënia]], [[mjekësia]], ligji dhe sipërmarrja.<ref>{{cite news|title=Dhaka Before and After Partition|type=Opinion|date=2 dhjetor 2022|url=https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521|author=Mohammad Afzalur Rahman|lang=en|work=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-date=16 prill 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416162455/https://www.thedailystar.net/opinion/views/news/dhaka-and-after-partition-3185521}}</ref>
[[File:Mohera Zamindar Bari Singhodar & Kalicharan Lodge 5.jpg|thumb|left|408px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Në planin politik, ndarja e lejonte Dhakën ta projektonte veten si flamurtare të bashkësisë myslimane të Indisë Britanike; si kundërpeshë e qytetit të [[Kalkuta|Kalkutës]], të mbizotëruar nga hindutë.<ref name="ëorldvieëcities.org"/> Në 1906, në qytet u themelua "All India Muslim League" gjatë një konference mbi arsimin liberal. Popullsia myslimane e Dhakës dhe Bengalit Lindor përgjithësisht e mbështeste ndarjen me shpresat se do të kishin mundësi më të mira punësimi dhe arsimimi. Shumë bengalezë, gjithësesi, e kundërshtuan ndarjen në dy të rajonit etno-gjuhësor. Ndarja u anullua nga një shpallje nga mbreti George V gjatë "Delhi Durbarit” në 1911. Britanikët vendosën ta ribashkonin Bengalin ndërsa kryeqyteti i Indisë u zhvendos nga Kalkuta në [[Nju Delhi]].
Si një "kompensim" për anullimin e ndarjes,<ref>{{cite news|title=University of Dhaka and the Partitioning of Bengal|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546|work=The Daily Star|lang=en|date=25 gusht 2017|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125945/https://www.thedailystar.net/star-weekend/dhaka-university-and-the-partitioning-bengal-1453546}}</ref> britanikët i dhanë qytetit një universitet të ri në vitet [[1920]].<ref name="neëagebd1">{{cite news|work=New Age|lang=en|url=https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university|title='Oxford of the East' or the 'Mecca University'?|accessdate=29 shtator 2022|url-status=live|archive-date=29 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929125943/https://www.newagebd.net/article/156210/oxford-of-the-east-or-the-mecca-university}}</ref>
Kjo periudhë u karakterizua nga ndërtesat qeveritare, bulevarde të gjera me tre linja dhe bangalou të forta të lyera me të bardhë të vendosur mes kopështeve të tejrritur (britanikët nuk arritën kurrë ta kontrollonin peizazhin mjedisore). Një herë e një kohë, ky ishte qyteti i ri; dhe megjithëse sot është larg së qeni pjesa më elegante dhe luksoze e qyetit, rrugët aty janë akoma më të gjera, pemët më të shumta dhe gjelbërimi më i dukshëm sesa në pjesët e tjera ".<ref name="himalmag1"/>
[[File:রোজ গার্ডেন ১০.jpg|thumb|396px|[[Pallati i kopshtit të trëndafilave në Dhaka]], shek. XIX]]
Disa nga institucionet arsimore të krijuara gjatë periudhës së sundimit britanik përfshijnë "Kolegjin e Dhakës", "Shkollën Mjekësore të Dhakës", "Kolegjin Eden", "Shkollë e Shën Gregorit", "Mohsinia Madrasa", "Kolegjin Xhaganatha" dhe "Shkollën e Inxhinierisë Ahsanullah". Garat me kuaj ishin argëtimi i parapëlqyer i parisë së rezidentëve në Ramna përkrahë "Klubit të Dhakës".<ref>{{cite web|website=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|url=https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Ramna Racecourse|date=2012|lang=en|accessdate=1 tetor 2022|url-status=live|archive-date=1 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001145756/https://en.banglapedia.org/index.php/Ramna_Racecourse}}</ref> Automobilat filluan të shfaqen në zgrip të shekujve. Navabët e Dhakës zotëronin [[Rolls-Royce Motor Cars|Rolls-Royce-a]], ndërsa makinat Austin përdoreshin gjerësisht. "Beauty Boarding" ishte një mencë dhe restorant popullor.
Në kohën e ndarjes së Indisë shumë familje të pasura hindu u zhvendosën në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] dhe pronat e tyre u shtetëzuan.<ref>{{cite magazine|date=21 prill 2007|url=https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|title=Vested Property Act: A story of deprivation and exploitation|author=Dipanwita Roy|magazine=Law & Our Rights|lang=en|publisher=The Daily Star|accessdate=16 prill 2023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416164939/https://archive.thedailystar.net/law/2007/04/03/rights.htm|archive-date=16 prill 2023}}</ref>
Meqë Dhaka e Vjetër konsiderohet si pjesa mogule e Dhakës, zona Ramna konsiderohet si pjesa britanike. Disa ndërtesa simbol në Dhaka të ndërtuara gjatë periudhës britanike janë: [[Northbrook Hall]], [[Ahsan Manzili]], [[Ruplal House]], [[Curzon Hall]], [[Ndërtesa e Vjetër e Gjykatës së Lartë]], etj.<ref name="Star.FJtD"/>
[[File:DG 88 - 09 KHAWALI MOHERA JAMINDAR BARI 18 CENTURY TANGAIL IMG 2735.jpg|thumb|left|428px|[[Zamindar Bari i Maherës]], shek. XIX]]
Xhamitë dhe faltoret myslimane: Xhamitë u bazuan në stilin provincial mogul, të fillimit të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] në [[Dhaka]]; ku materiali ndërtimor vijoi të bazohej te tulla. Në këtë kohë pushteti i vërtetë ishte tashmë në duart e britanikëve, ndikimi i të cilëve ndihej jo vetëm në elemente, por edhe në stilin e përgjithshëm të ndërtesës.<ref name="bparchitect"/>
Xhamitë [[çauçala]] imitojnë formën e shtampave të çative prej kashte të kasolleve fshatare. Kjo traditë që vinte që nga Arkitektura e Sulltanatit në shekullin e XV, ishte përvetësuar nga ndërtesat myslimane në forma me tulla. Çau-çalat formohen nga katër segmente çatie që takohen në majë. Duke vijuar traditën mogule, muret e jashtme të suvatuar trashë ndahen në panele drejtkëndore me kamare. Dhomat përreth avllisë së madhe të mbyllur përballë shërbejnë si medrese. Si pasojë e ndikimit britanik, u bë e modës një arkitekturë më e kufizuar.
Tiparet europianexhante duket se janë rezervuar kryesisht për arkitekturën zyrtare si ato me patronazh bretëror, pasi kur i njëjti arkitekt projektoi Çhote-Çok-ki-Masxhidin në [[1881]], ajo kishte [[arkada]] me majë dhe [[kupola]] me brinjë të traditës së mëhershme mogule.<ref name="bparchitect"/>
[[File:পুরাতন হাইকোর্ট ভবনের পিছনের অংশ 1.jpg|thumb|396px|[[Ndërtesa e vjetër e Gjykatës së Lartë në Dhaka]]]]
Në [[Dhaka]], që kishte qenë kryeqyteti i provincës para zhvendosjes së tij në Murshidabad në [[1704]], xhamitë vijuan të ndërtoheshin sipas traditës mogule me vetëm pak tipare evropiane në artikulimin e harqeve dhe hyrjeve. Xhamia tipike mogule ishte ose një strukturë katrore me një kupolë, ose drejtkëndore me një krahë të vetëm dhe tre ose pesë kthina, ku sipërfaqja e jashtme e suvatuar ishte e artikuluar me panele me kamare të verbra. [[Kupola]] mbi një tambur të lartë, përdorte kulla të larta e të holla këndore si dhe dekorime me bedena.
Nga [[shekulli XIX|shekulli i XIX]], disa xhami të vogla me vetëm një kupolë në [[Dhaka]] janë Xhamia e Rrugës Haranath Ghosh ([[1801]]) mbi një platformë të ngritur me dy dyqane në anë të rrugës; Xhamia e Rrugës së Bashkisë ([[1810]]) me kornizë lakore; Xhamia Kalutola Xhami ([[1812]]); dhe Xhamia Mian Saheb Maidan ([[1825]]) në Lakshmi Bazar, në të cilën mozaiku "çini tikri" (me copa porcelani) daton nga një rinovim i vitit [[1908]].<ref name="bparchitect"/>
Xhamia Beçaram Deuri ([[1873]]) në [[Dhaka]] është e pazakontë se është një xhami me vetëm një krahë, tre kthina, me pesë [[kupola]] në vend të vetëm treve. Ndodhen edhe dy kupola të vogla me madhësi të njëjtë në të dy krahët e asaj qëndrorë, që i korrespondojnë dy kthinave anësore në brendësi, që ndahen horizontalisht nga harqe të vegjël tranversalë. Disa nga xhamitë tre-kupolëshe janë një në rrugicën Abdul Hadi, Kajetuli ([[1804]]); Xhamia e Sitara Begumit në Singtola ([[1814]]) mbi një platformë të ngritur; Xhamia e Rrugës Kazi Alaudin ([[1826]]); dhe Xhamia e Daroga Amirudinit në Badamtali Ghat e fundit të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]], e ndërtuar pranë mauzoleut të tij me një kupolë. Hyrjet e gënjeshtra me grila në stuko, mihrabët e artikuluar së jashtmi të kësaj xhamie janë dekoruar me ngjyra të ndezura dhe në mënyrë të stërholluar.
[[File:Swamibag temple.jpg|thumb|left|280px|[[Tempulli Svami Bagh në Dhaka]], ndërtuar në vitin 1902]]
Kishat: Kisha Anglikane e Shën Thomait në Rrugën Johnson u përfundua në [[1819]], dhe u shenjtërua të djelën e 10 korrikut [[1824]] nga peshkopi Heber, metropolitani i Kalkutës, kur ai vizitoi Dhakën. Së jashtmi, veranda e tij, bedenat e kreneluara, kulla e sahatit dhe [[Arkitektura Gotike|harqet gotike]] janë të ngjashëm me kishat parrokiale në Angli. Salla kryesore ka çati të sheshtë të mbajtur nga trarë druri brenda, por çatia e verandës është e pjerrët. Dy shtylla me hulliza me funksion jo peshëmbajtës mbizotërojnë interiorin që është i zhveshur nga shtatoret, por ka një altar dhe kryqëzim.<ref name="bparchitect"/>
E vendosur në afërsi, në Pazarin Lakshmi ndodhet Kisha e Kryqit të Shenjtë, e përfunduar dhe e bekuar si një katedrale në [[1898]]. Së jashtmi, tipari i saj më i dallueshëm është majëza e sajë me dy kate e çpuar nga dritare gotike me figura. Interiori i madh me shenjtëroren e përpunuar ka shtatore të shumta, një altar me kryq nga Pasioni i Krishtit, me Shën Mërinë dhe Shën Gjonin në dy anët dhe një dritare me rozetë mbrapa. Tavani i absidës është pikturuar me engjëj dhe Jezuin si Qengji i Zotit, të gjitha simbolikat e lavdisë qiellore.
Pallatet dhe ndërtesat qeveritare: Pronarët feudalë të tokave dhe zamindarët me origjinë vendore me titujt raxha dhe maharaxha ndërtuan rezidenca pallatore me tipare të theksuara evropiane në fshat, nga ku qeverisnin pronën e tyre. Vendbanimi Permanent i [[1793]]-it krijoi një klasë të re të pasur aristokrate që bleu zamindaritë (prona feudale tokash) e dështuara të sistemit mogul. Stili i tyre perëndimor i jetesës pasqyrohet qartë në arkitekturën e tyre, që paraqet kolona klasike, [[kupola]] me tamburë të lartë dhe dritare, frontone, harqe romane gjysmë-rrethore, shkallë dhe salla në qendër të bllokut kryesor me dhoma në secilën anë.<ref name="bparchitect"/>
Shumë rezidenca pallatore të zamindarëve të pasur u ndërtuan në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]] dhe fillimin e [[shekulli XX|shekullit të XX]]. Varësia nga Britania dhe zbehja graduale e traditës rrënjore është pasqyruar në arkitekturën e kohës.
[[File:Eastern Central Door - Husaini Dalan - Imambara - Dhaka 2015-05-31 2640.JPG|thumb|273px|Hyrja qëndrore lindore e Husaini Dalanit]]
====Husaini Dalani====
{{main|Husaini Dalani}}
'''Husaini Dalani''' ({{lang-bn|হোসেনি দালান}}, {{lang-ar|حسیني دلان}}) është një imambarë (shtëpi imami) që fillimisht u ndërtua gjatë [[Perandoria Mogule|Sundimit Mogul]] në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] në Pazarin Bakshi të Dhakës së Vjetër.<ref name="bpHD">{{cite book|author=A. B. M. Husain|chapter=Hussaini Dalan|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Husaini_Dalan|editor1=Sirajul Islam|edition=i 2-të|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|ol=30677644M}}</ref> U ndërtua si [[imambara]] e bashkësisë [[Islami Shi'i|Shiite]]. Husaini Dalani shërben si hysejnija kryesore e Dhakës, sheshi i mexhlisit ose grumbullimeve të zhvilluara gjatë muajit [[muharrem]]. Grumbullimi dhjetë-ditor përkujton martirizimin e [[Husejn ibn Aliu]]t, nipi i profetit [[Muhammedi|Muhamet]] të martirizuar në Betejën e Qerbelasë në [[Iraku|Irak]], në ditën e dhjetë të [[muharrem]]it të vitit 61 të hixhrit (10 tetor [[680]]).
===== Historia =====
[[File:HusniDalan006.JPG|thumb|left|396px|Pamje e verandës jugore të Husaini Dalanit]]
Sipas Taylor (1839) "Vendet krysore muhamedane të adhurimit janë Edgah dhe Hossaini Delauni, ky i fundit thuhet se ka qenë ndërtuar nga një person i quajtur Mir Murad, që mbante darogatin të Navarrah Mehalave dhe kishte përgjegjësi për ndërtesat publike në kohën e Sulltan Muhamad Azam".<ref name="ArchnetHD">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Husaini Dalan|url=https://www.archnet.org/sites/4130|access-date=19 tetor 2024|archive-date=8 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108151529/https://www.archnet.org/sites/4130|url-status=dead}}</ref>
Ai u ndërtua gjatë subahdarisë (guvernatoratit) së princit Shah Shuxha (në funksion në vitet [[1639]]–[[1647]] dhe [[1652]]–[[1660]]), djali i perandorit mogul [[Shah Xhahani|Shah Xhahan]]. Megjithëse Shuxha ishte një [[Islami Sunit|mysliman syni]], ai patronizoi edhe institucione [[Islami Shi'i|shiite]]. Sipas traditës, thuhet se Mir Sajid Muradi pati një shfaqje të Imam Husejnit duke ndërtuar një 'taziah hane' d.m.th. "shtëpi vajtimi", gjë që e nxiti atë të ndërtonte Husaini Dalanin.
[[File:Husaini Dalan - Imambara - North-eastern View - Dhaka 2015-05-31 2632-2634.TIF|thumb|479px|Pamje nga këndi veri-lindor i ndërtesës]]
Ndërtesa origjinale mund të ketë qenë një "taziah hane" e vogël, mbi themelet e të cilës në kohët e mëvonshme u rindërtua dhe zgjerua deri në formën e tanishme. Gjatë [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit të Kompanisë së Indisë Lindore]], në vitet [[1807]] dhe [[1810]] ajo u riparua. Data origjinale e ndërtimit është akoma e debatuar, por Husaini Dalani në formën e tij të tanishme i atribuohet naib nazimit Nusrat Xhang, që e rindërtoi imambarën në [[1823]]. Çatia e tanishme e sheshtë u rindërtua nga navabi i Dhakës Sir Khvaxha Ahsanuallah Bahaduri, pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]], ndërsa u shtua edhe një tjetër verandë në anën jugore.<ref name="ArchnetHD"/>
===== Arkitektura =====
Ndërtesa kryesore është e vendosur në mes të kompleksit, ndërtuar mbi një sipërfaqe prej rreth {{convert|871|m2|acre}}. Në jug duke prekur ndërtesën ndodhet një “pellg” që ka një sipërfaqe prej {{convert|1377|m2|acre}}. Ky pellg është tërheqja kryesore, e cila i prek muret e ndërtesës.<ref>{{cite web|author=M. M. Faiz Shirazi|title=About Dalan|work=Hussaini Dalan|date=10 dhjetor 2012|url=http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan|lang=en|url-status=dead|archive-date=17 qershor 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617100240/http://www.hussainidalan.com/en/index.php/about-dalan}}</ref>
I ndërtuar mbi një zoklaturë të ngritur, që ngjitet me një palë shkallë në lindje, është një ndërtesë e gjatë drejtkëndore me katër [[çhatri|kabina]] të thjeshta, por elegante në kënde. Një portik [[arkada|arkadë]] i ndërtuar në mënyrë tërheqëse në veri i mundëson hyrjen e djathtë të ndërtesës, ndërsa një depozitë uji me muraturë guri është e vendosur drejtpërdrejtë në jug të ndërtesës.
[[File:Hussaini Dalan 05.JPG|thumb|left|381px|Pamje e brendshme]]
Eksteriori përfshin si stilet [[Arkitektura Mogule|Mogule]] ashtu dhe [[Arkitektura Britanike|Britanike]] të traditave arkitekturore. [[Veranda]] jugore, që shikon nga depozita e thellë e ujit, ilustron më së miri artiketurën perëndimore, me katër kolona të [[Rendi dorik|Rendit dorik]] që e mbajnë atë. Veçoritë mogule shihen në pavijonin tre-katësh të bashkangjitur me dritaret harkore dhe një radhë "kanxhurash" (bedena dekorative) në çati.<ref name="ArchnetHD"/>
Kati kryesor i ndërtesës është ngritur mbi një bodrum që ka dhoma që përmbajnë varre. Në katin kryesor, dy salla të mëdha të njohura si salla shirni dhe salla khutba janë vendosur kurriz për kurriz për të formuar bërthamën e kompleksit ndërtimor. Salla shirni, e drejtuar nga jugu, është ngjyrosur me të zezë për të treguar dhimbjen dhe vajtimin për vdekjen e Husejnit, ndërsa salla khutba, e drejtuar nga veriu, ka një mimbar me shtatë shkallë druri. Në këtë të fundit janë varur majft simbole fetare. Këtyre sallave u janë shtuar dhoma dytësore dy-katëshe, në të djathtë dhe në të majtë, me gjasa për ogur të mbarë. Këto dhoma me gjasa shërbenin për të bujtur mbledhjen e grave. Gjithashtu, ka një seri prej tre dhomash në lindje dhe perëndim.
Dhomat anësore, me përjashtim të dhomës më veriore anësore, në katin e dytë kanë galeri. Façada jugore e ndërtesës ka anash dy kulla të zgavërta tre-katëshe shumë-këndëshe, të kurorëzuara me [[kupola]]. Parapeti i ndërtesës përbëhet nga bedena të ngjyrosura dhe mbi katër këndet e saj janë katër [[çhatri|kioska]]. Ndërtesa si e tërë paraqet një pamje moderne me mbetjet e arkitekturës së vjetër aty-këtu.<ref name="bpHD"/>
[[File:Ruplal House 1875.jpg|thumb|379px|Ruplal House në 1875]]
===='''Ruplal House'''====
{{Main|Ruplal House}}
''Ruplal House'' (më herët e njohur si '''Aratun House''') është një ndërtesë rezidenciale madhështore e [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] në zonën e Farashganxhit në Dhakën e Vjetër, Bangladesh. Ajo është një ndërtesë dy-katëshe e ndarë në tre blloqe të pabarabarta, në stile lehtësisht të ndryshëm. Rezidenca zgjatet rreth 9144 m përgjatë bregut të lumit.
Blloqet me një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi {{convert|24000|m2|ha}} në dy kate, përfshijnë mbi pesëdhjetë dhoma të madhësive të ndryshme. Nga to holli qëndror në katin e sipërm të krahut perëndimor, ishte një sallë mbresëlënëse kërcimi e dekoruar në mënyrë elegante. Në veri dhe jug dy veranda të gjera zënë të gjithë gjatësinë e bllokut dhe mbahen me [[rendi korintik|gjysmë-kolona të rrumbullakta korintike]] ose shtylla katërkëndore tullash me harqe të segmentuar tre-rrathësh sipër.
=====Historia=====
Në [[1730]] francezët u vendosën në [[Dhaka]] për të ngritur sipërmarrjet e tyre. Ata blenë një shtëpi në bregun Burigangës nga xhamindari Sheikh Mutiullah dhe bënë rezidencën e tyre në vend, tashmë të njohur si [[Ahsan Manzili]]. naib nazimi, Navazish Ali Khani u dha leje atyre të ndërtonin tregun e tyre në zonë, kështu ajo u emërtua 'Frençganxh', por për vendasit ajo u njoh si 'Farashganxh'. Francezët nuk mundën të përfitojnë shumë, kështu që e lanë atë në [[1784]]. Xhamindar Pogose, armen, e mori me qera pronën nga qeveria britanike.
Në vitin [[1680]] një digë apo argjinaturë u ndërtua përgjatë bregut të lumit Buriganga për ta mbrojtur bregun nga përmbytjet dhe [[erozioni]], ashtu si dhe për të mundësuar një zonë rekreacionale përgjatë Burigangës. Në [[1864]], ajo u ndërtua nga komisioneri C.T. Buckland, prandaj u njoh si ''Buckland Bandi''. Band është një fjalë [[gjuha hindi|hindi]] ({{lang-hi|बंद}}) që tregon një rrethim dytësor, tipikisht të përbërë nga një mur, që rrethon një ujëmbledhës ose ose një argjinaturë apo një mekanizëm për të mos lejuar derdhjet e rrjedhjet. ''Buckland Bandi'' ishte një vend grumbullimi i ri për banorët e Dhakës; ata vinin këtu të shijonin pamjen e lumit. Sipas autobiografisë së Ridoai Nath Moxhhumderit, në fillim aty u vendosën 12 banka çeliku që nuk ishin të mjaftueshme. Kështu që u shtuan tetë banka të tjera. Ndërtimi i argjinaturës e shndërroi zonën në një vend shumë të pëlqyer dhe një sërë zamindarësh filluan të ngrinin banesat e tyre te dhe përreth bandit.
[[File:Ruplal House old.jpg|thumb|left|372px|Ruplal House në fillim të 1900-ës]]
Mjedisi fillimisht zotërohej nga pronari famëkeq armen i tokave në [[Dhaka]], Stefen Aratun, i cili e ndërtoi rezidencën në vitin [[1825]]. Më vonë në [[1840]] ajo u ble nga dy vëllezër, tregëtarë të pasur hindu, Ruplal dhe Raghunath Das. Ata kontraktuan “Martin Company”, një firmë arkitekturore nga [[Kalkuta]], e cila e rindërtoi atë me një kosto të stërmadhe.<ref name="ibrahim">{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|accessdate=31 gusht 2018|lang=en}}</ref> Rezidenca u ndërtua në bregun verior të lumit Buriganga, përkrahë ''Argjinaturës Buckland'' me pamje nga shëtitorja breglumore në lagjen Farashganxh të Dhakës së vjetër.
Bijtë e Svarup Çandrës, Ruplal dhe Raghunath Das ishin zamindarë dhe tregëtarë hindu. Ruplali ishte ishte një adhurues i madh i muzikës. Ai nuk shpenzonte shumë në çështje shoqërore por shpenzonte shumë për muzikantët. Ruplal House ishte e shquar për bujtjen e aktiviteteve kulturore të kohës. Gurutë e muzikës klasike indiane si Ostad Alaudin Khani, Ostad Vall Ullah Khani dhe Lakshmi Devi u ftuan rregullisht në shfaqje.
Ruplal House së pari u bë e njohur në vitin [[1886]], kur Ruplal Dasi organizoi një ballo në nder të nënbretit të Indisë, Lord Dufferin-it.<ref name="durdana">{{cite news|title=Ruplal House: Unique features in wholesale wreck|date=22 prill 2007|lang=en|newspaper=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|author=Durdana Ghias|accessdate=31 gusht 2018|archive-date=31 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831141417/http://archive.thedailystar.net/2007/04/22/d704222501120.htm|url-status=dead}}</ref> Në [[1886]] Lord Dufferin u ftua për të vizituar [[Dhaka|Dhakën]] nga paria e kohës. Për këtë qëllim midis [[Ahsan Manzili]]t dhe ''[[Ruplal House]]it'' u zhvillua një garë, se kush do ta mirëpriste nënmbretin e Indisë. Kjo garë, me votat e parisë së qytetit, u fitua nga ''Ruplal House'', gjë që ja shtoi asaj rëndësinë politike në atë kohë. Për të shfaqur statusin e tyre shoqëror ata shpenzuan shumë për ta zbukuruar atë.
Pas [[tërmeti]]t të vitit [[1897]] [[kulla e sahatit|kulla e orës]] së rezidencës u rrëzua dhe familja e zhvendosi rezidencën e saj në një tjetër vend, duke e braktisur atë për 50 vite. Historia e Pazarit Shjam fillon pasi familja Das e la shtëpinë. Në anën lindore të Ruplal House ndodhej një kopësht i emërtuar 'Roghubabur Bagaan' si dhe një argjinaturë e emërtuar 'Argjinatura Shajambabur'. Pasi familja e la shtëpinë, kopështi e humbi bukurinë e tij për shkak të mosmirëmbajtjes. Atëherë aty filloi tregu i njohur si Pazari Shjam. Mjedisi përreth argjinaturës u zhvillua si një zonë e pasur rezidenciale që u zu kryesisht nga oficerë dhe tregtarë evropianë të klasës së lartë. Por nga viti [[1930]] bregu i lumit e humbi cilësinë e tij rezidenciale dhe u zhvillua si një zonë komerciale.
[[File:ঐতিহ্যবাহী রূপলাল হাউজ এখন স্থানীয় ব্যবসায়ীদের দখলে.jpg|thumb|406px|pamje e rezidencës me tregtarët zaptues]]
Pas ndarjes së [[India|Indisë]] në [[1947]], familja Das e la Dhakën për të shkuar në [[Kalkuta]]. Në vitin [[1958]] Ruplal House-in dhe disa shtëpi të tjera në [[Dhaka]] i mori Familja Xhamall, në shkëmbim të shtëpisë së tyre në zonën shik të ''Auckland Square'' në Kalkuta. Në [[1962]], kjo u formalizua nëpërmjet një akti shkëmbimi.<ref name="durdana"/> Mohamed Sidik Xhamall dhe vëllai i tij më i ri, Ibrahim Sidik Xhamall u bënë bashkëpronarët e Ruplal House-it duke e riemërtuar atë "Jamall House". Mohamed Sidik Xhamalli dhe i biri i tij Husain Sidik Xhamalli jetuan në katin e parë. Një tjetër djalë, Habib Sidik Xhamalli jetoi në katin e sipërm. Kati përdhes u përdor si një kamp policor e zyrë të ardhurash.
Por në [[1976]] Mohamed Sidik Xhamalli dhe familja e tij mërguan në [[India|Indi]] dhe perëndim. Shumica e nipërve të tij dhe vëllai i tij, Ibrahim Sidik Xhamalli që mund të prentendojnë pronësinë mërguan në [[ShBA]], Britani, [[Kanadaja|Kanada]], [[Australia|Australi]] dhe vendet e Gjirit.
Një pjesë e katit të parë të 'Jamall House-it' në [[1958]] u përdor nga shkolla përgatitëse ''princ Karim Ago Khan''. Në [[1973]] rezidenca u shndërrua në një kolegj, por kjo zgjati vetëm 16 ditë. Më vonë ajo u përdor si banesë rezidenciale e familjeve të nënoficerëve dhe oficerëve të rinj të ushtrisë. Blloku Roghunath është nën pronësi private që nga viti [[1948]]. Tani ndërtesa funksionon edhe si një kompleks rezidencial edhe si kompleks komercial. Është e mbushur me shitës erëzash dhe perimesh dhe nga një ngulim i pa-autorizuar zaptuesish, që kanë ngritur baraka dhe kioska përballë ndërtesës. Blloku lindor ka një pronar që e përdor si banesë në katin e parë dhe depo në katin përdhes.
Sot, ''Ruplal House'' është e zënë nga shitësit vendorë të erëzave dhe perimeve dhe një ngulim i paautorizuar zaptuesish. Së fundmi ka qenë "mbrojtur" nga by the Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit; por një ngulim zaptuesish vijon ende të mbajë pjesë të kompleksit. Nevojitet urgjentisht veprimi për të ruajtur këtë strukturë arkitekturore nga degradimi i mëtejshëm. Tashmë mjedisi përreth ''Ruplal House'', duke përfshirë edhe zonën e ''Argjinaturës Buckland'', përbëhet nga tregu më i madh i erëzave të Dhakës. Tregëtarët me shumicë të tipeve të ndryshme të erëzave e kanë zaptuar të gjithë zonën. Madje edhe brenda rezidencës janë futur disa familje. Pjesa tjetër e kompleksit, e njohur si Blloku i Raghunathit, i është dorëzuar një familjeje me origjinë indiane nga pasardhësit e Raghunath Babusë. Një numër i mirë i dyqaneve të erëzave tashmë po punojnë edhe në këtë pjesë.<ref>{{cite web|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|date=27 gusht 2018|work=The Daily Star|lang=en}}</ref>
===== Përshkrimi =====
[[File:রূপলাল হাউজ,ফরাশগঞ্জ,ঢাকা.jpg|thumb|left|406px|Pamje verande me kolona e Ruplal House]]
Rezidenca dy-katëshe është e ndarë në tre blloqe të pa-barabarta, në stile lehtësisht të ndryshme, në një sipërfaqe të përgjithshme prej mbi 24 000 m<sup>2</sup>. Ajo shtrihet madhështore përgjatë lumit rreth 9144 m e gjatë. Ajo ka [[Rendi dorik|kolona dorike]] dhe kishte një orë të madhe në majë, që u shkatërrua nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].<ref name="mamun">{{harvnb|Muntasir Uddin Khan Mamun|1993|p=257}}</ref> Planimetria e saj e themeleve ndjek formën e shkronjës 'E', me tre krahë që zgjaten drejt veriut, nga të cilët krahu i mesëm zgjatet rreth 1830 m. Ajo përmban një portik madhështor të mbajtur mbi një seri e lartë [[Rendi korintik|gjysmë-kolonash korintike]] me hulli, dhe kryesohet nga një pediment trekëndor, karakteristik i [[Arkitektura e Rilindjes|Arkitekturës së Rilindjes]].
Blloqet përfshijnë në dy kate mbi 50 dhoma të madhësive të ndryshme, me një sallë qëndrore në katin e sipërm në krahun mbresëlënës perëndimor, që është një sallë kërcimi e zbukuruar në mënyrë elegante me dysheme [[druri]]. Në anën veriore dhe jugore shtrihen veranda të gjera në gjithë gjatësinë e bllokut, dhe që mbahen nga [[Rendi korintik|gjysmë-kolona korintike]] të rrumbullakta ose shtylla katërkëndore tullash me harkada të segmentuara tërfilore sipër. "Ruplal House" ishte konkurentja e vetme e [[Ahsan Manzili]]t gjatë periudhës koloniale britanike.<ref>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/news/in-focus/ruplal-house-1624891|title=Ruplal House: Waiting for a light of resurrection|lang=en|newspaper=The Daily Star|date=27 gusht 2018}}</ref>
Blloqet e rezidencës në themele ishin të ndarë, por në katin e sipërm të lidhur nga një [[arkada|arkadë]]. Këto tre blloqe sipas madhësisë ishin:<ref>{{harvnb|Sanjida Ahmed Sinthia|2010}}</ref>
# Blloku i Ruplalit, krahu perëndimor – rreth 7 620 metra<sup>2</sup>.
# Blloku i Raghunathit, krahu lindor – rreth 3 657 metra<sup>2</sup>.
# Blloku Qëndror, afërsisht 2 743 metra<sup>2</sup>.
Blloku i Ruplalit u dizenjua në [[Arkitektura Neo-klasike|stilin Neo-klasik]]. Ky krah madhështor ishte katror në planimetri me një oborr qëndror katror. Kolonat e thjeshta i japin oborrit ndjesinë e dritës dhe përpjesëtimit. Dhomat u vendosën rreth këtij oborri qëndror në mënyrë që të krijonin privaci. Hyrja e tij kryesore është nga portiku verior me një pediment trekëndor mbi kolona të hullizuara, e me [[Rendi korintik|kapitele të stilit korintik]], që vënë në dukje hyrjen dhe hyrjen e tij dytësore nga oborri përmes serisë së harkadave që janë mjaft ftuese. Blloku i shërbimeve me lartësi më të ulët është lehtësisht i shkëputur nga blloku kryesor.
[[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4433.jpg|thumb|408px|Pamje e Ruplal House afër lumit]]
Themelet: themelet peshë mbajtëse me tulla janë përdorur si superstrukturë pa përdorur ndonjë përforcim. Nuk shfaq ndonjë shenjë çarjeje apo plasaritje në themele. Plinta është 5 cm nga toka.
[[Muri|Muret]]: Janë peshë-mbajtës 63.5 cm të trashë. Punimi me tulla është i shtresëzuar në mur. LLaçi me gëlqere është përdorur si material lidhës dhe suva.
[[Kolonat]]: Tre lloje kolonash; kolona [[Rendi korintik|Neo-korintike]], cilindrike dhe drejtkëndore.
[[Arkada|Harkadat]]: Shërbejnë si trarë prej tulle mbi dyer, dritare dhe daljet e ajrimit.
[[Trarët]]: Trarët prej [[çeliku]]: Për zgjatje më të madhe përdoren trarë të dyfishtë [[çeliku]]. Trarët prej çeliku janë të madhësisë 7.62 cm x 15.24 cm, 10.16 cm x 20.32 cm dhe 15.24 cm x 30.48 cm. Trarët prej [[druri]] janë të madhësisë 7.62 cm x 7.62 cm.
[[Dyshemeja]]: dysheme e shtresëzuar 27.94 cm trashë prej oksidi të kuq, pllaka me tulla, llaç gëlqeror.
[[Shkallët]]: shkallët prej druri: një shkallë është pjesërisht e përforcuar. Shkallët prej druri janë përforcuar me shirita hekuri.
[[materialet ndërtimore|Materialet]]: [[Tulla]]t janë përdorur si materiali kryesor i ndërtimit. Ato janë të madhësive dhe formave të ndryshme. Pllaka tulle janë përdorur në kornizë.
[[Suva (arkitekturë)|Suvaja]]: Llaç gëlqeror. në mure dhe kolona nuk shihen plasaritje pasi është përdorur kollë.
Materiale zbukuruese: pllaka mermeri, ''terrazzo'', oksid i kuq, qelq i ngjyrosur.
Bllokut i Raghunathit, që ndodhet në pjesën lindore të kompleksit, ka stil të ndryshëm arkitekturor. Nuk ka [[arkada]] në façatën e oborrit të hyrjes në veri. [[kapiteli|Kapitelet]] nuk janë [[rendi korintik|korintikë]], por duken më shumë me prejardhje indiane. Këto kolona janë kryesisht cilindrike prej tullash me kapitele të thjeshta katërkëndore. Punimi i këtij blloku në fakt është më i zakonshëm se ai në Bllokun e Ruplalit. Ky bllok përbëhet nga dy oborre drejtkëndore. Dhomat janë më gjatësore.
Është e dallueshme një përpjekje për ta zonuar. Zonat e shërbimit janë grupuar bashkë dhe vendosur anën e mbrapme të ndërtesës dhe shkallët janë në kënde. Duke ngjitur shkallët, shpaloset një sekuencë graduale hapësirash në zonat e ndërmjetme – [[veranda]]t, përgjatë dhomave të qëndrimit deri te dhomat e gjumit dhe përtej saj, oborri i brendshëm i hapur dhe në fund blloqet e shërbimit.
Dy oborret e brendshme të hapur, shërbejnë si puse drite, duke lejuar dritë të mjaftueshme dhe ajrim për dhomat e të dy kateve. Çdo dhomë ka një numër të madh dyerësh dhe dritaresh.
[[File:DG 26 -08 RUP LAL HOUSE FARAS GONJ 1680 DHAKA IMG 4435.jpg|thumb|left|408px|Pamje e Ruplal House afër bregut të lumit]]
Muret peshë-mbajtës 55.88 cm me tulla si Blloku i Ruplalit. Këtu janë përdorur tulla dhe llaç gëlqeror. Muret janë lyer me gëlqere dhe bojë. Dyshemetë janë ndërtuar me pllaka balte të pjekur të mbuluara me llaç gëlqeror dhe janë lyer me oksid të kuq.
Tavani mbështetet mbi trarë druri që shtrihen në gjatësinë e secilës pllakë. Kjo kornizë është e mbështetur në mure me pllaka çeliku. Mungojnë trarët prej [[çeliku]]. Çatia ka një shtresë tarracimi gëlqeror. Përdoren harqe prej tullash.
Blloku Qëndror ka ngjashmëri me Bllokun e Ruplalit, por në planimetri është shumë i ngjashëm me [[Ahsan Manzili]]n, një ndërtesë e të njëjtës kohë. Dy harkada portikësh e lidhin atë me blloqet e Ruplalit dhe Raghunathit, që janë trajtuar në mënyrë të ndryshme. Harkada e portikut perëndimor ka në krye një fronton thelbësisht oriental që duket se është një shtesë e mëvonshme. Harkada lindore, nga ana tjetër, vijon në të njëjtin stil si Blloku Qëndror. Ky bllok përbëhet nga infrastruktura rekreacionale, si dhomat e kërcimit, holli i muzikës klasike etj. Në të dy anët e bllokut ka [[veranda]] të dyfishta, që e bëjnë vendin të hapur dhe krijon marrëdhënie midis mjedisit të jashtëm dhe brendësisë. Për shkak të hapjeve të mëdha në çdo mur dhomat janë të ndriçuara përshtatshëm në mënyrë natyrore. Trashësia e madhe e murit e mbron ndërtesën termikisht.
Ky bllok është ndërtuar me mure peshë-mbajtës; kolonat janë përdorur në veranda dhe portikë. Muri 76.2 cm i trashë, i gjithi i ndërtuar me tulla, për shkak të sallës së kërcimit 6.70 m të lartë.
Dyshemetë janë shtruar me pllaka balte të pjekur që qëndrojnë mbi një sistem rrjetë druri dhe pastaj me një shtresë llaçi gëlqeror mbi të. Veçoria më tërheqëse e sallës së kërcimit është dyshemeja e saj prej druri që është shtruar me parket dhe qëndron mbi trarë të trashë druri. Kolonat cilindrike janë ndërtuar me tulla rrethore, ashtu si shumica e hapjeve harkore, që kanë përjashtuar kështu përdorimin e trarëve. Muret, gjithashtu prej tulle që është materiali kryesor strukturor, janë të gjithë peshë-mbajtëse.
Shkallët prej druri mbështeten prej një sistemi kornizë trarësh. Ndërsa në shtrimin e dyshemeve janë përdorur pllakat prej balte të pjekur. Kurse si material lidhës është përdorur llaçi gëlqeror gjithashtu edhe në dyshemenë e sallës së kërcimit. Ndërsa druri është përdorur në krijimin e sistemit të trarëve. Në sistemin e trarëve janë përdorur edhe trarë çeliku si përforcues.
[[File:Ahsan_Manzil-Front_View.jpg|thumb|396px|Pamje jugore e Ahsan Manzilit]]
Në ndërtimin e shtyllave, qemerëve etj. janë përdorur tulla të përmasave të ndryshme. Zbukurimi i tavanit të sallës së kërcimit dhe vendeve të tjera të dekoruara është bërë me [[mozaiku|mozaikë]] të ndërlikuar. Gjithashtu në tavanin e sallës së kërcimit ka edhe pasqyra. Për të krijuar cilësinë dramatike të hapësirës është përdorur [[qelqi]] i ngjyrosur. Ndërsa dyshemeja e verandës është bërë me pllaka [[mermeri]].
====Ahsan Manzili====
{{Main|Ahsan Manzili}}
''Ahsan Manzili'' ({{lang-bn|আহসান মঞ্জিল}}) ishte pallati rezidencial zyrtar i familjes së ''navabëve të Dhakës''. Kjo rezidencë madhështore është e vendosur në lagjen Kumartoli përgjatë brigjeve të lumit Buriganga në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ndërtimi i saj filloi në vitin [[1859]] dhe përfundoi në [[1869]]. Është ndërtuar në [[Arkitektura Indo-Saraçene|stilin arkitekturor Indo-Saraçen]] dhe është përcaktuar si [[Lista e vendeve të trashëgimisë së Dhakës së vjetër|Vend i Trashëgimisë së Dhakës së Vjetër]]. Për të ruajtur kulturën dhe historinë e kompleksit më 20 shtator [[1992]] ai u bë godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.<ref name="bpmanzil">{{cite book|author=Mohammad Alamgir|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|ol=30677644M|chapter=Ahsan Manzil|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=30 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil|archive-date=16 korrik 2024|url-status=dead}}</ref> Kompleksi pallator i ndërtuar në shekullin e XIX, ka luajtur një rol të rëndësishëm në historinë e [[Bangladeshi]]t.
=====Historia=====
[[File:DG 119 - 10 ahsan manjil a malek babul 31.jpg|thumb|left|204px|Hollësi e një bunjatoje të dekoruar me guacka kërmijsh deti]]
Gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]], në këtë vend ndodhej [[shtëpia]] me kopështin e Sheikh Enajetullahut, zamindari (pronar tokash) i Xhamalpur Parganas. Sheikh Enajetullahu ishte një person shumë i pazakont. Ai bleu një zonë shumë të madhe në Kumartuli dhe e përfshiu atë në shtëpinë e tij me kopësht. Aty ndërtoi një pallat të bukur që e emërtoi "Rang Mahal" (pallati i kënaqësisë). Për tu dëfryer, ai mbante vajza të bukura të mbledhura nga vende të ndryshme, duke duke i veshur ato me veshje dhe stoli të mahnitshme.<ref name="Manzil0">{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: The Tale of the Pink Palace|website=Daily Asian Age|date=4 qershor 2016|url=https://dailyasianage.com/news/20933/ahsan-manzil-the-tale-of-the-pink-palace|accessdate=30 maj 2024}}</ref>
Thuhet se navabi i Dhakës (përfaqësuesi i perandorit mogul) në atë kohë, ishte i tërhequr nga një nga vajzat e bukura. Ai e ftoi Sheikh Enajetullahun në një festë, një natë, dhe organizoi një komplot duke e vrarë atë kur po kthehej në shtëpi. Vajza që u bë shkak, kreu gjithashtu vetvrasje nga dhimbja dhe ankthi. Ai u varros në këndin veri-lindor të kopshtit të pallatit por varri i tij u shkatërrua në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]].
[[File:Ahsan Manzil gate2.jpg|thumb|381px|Pamje e Portikut kryesor]]
Biri i tij, Sheikh Matiullahu, me gjasa në periudhën e navabit Alibardi Khan rreth vitit [[1740]], ia shiti pronën tregëtarëve francezë. Përkrahë pallatit ata kishin ngritur një qendër tregtare, që pas blerjes së këtij kompleksi u bë më e pasur. Në atë kohë, tregtarët francezë mund të bënin biznes pa paguar taksa me dekret të perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangazeb]]. Në këtë mënyrë, francezët u bënë shumë të pasur duke konkuruar me britanikët dhe tregëtarë të tjerë evropianë. Ata bënë një pallat të madh dhe gërmuan një pellg për ujë të ëmbël në terrenin e sapo-blerë. Pellgu, që u quajt "Les Jalla" në atë kohë, ekziston ende në kompleksin e Ahsan Manzilit.<ref name="Manzil0"/>
Por si pasojë e fuqisë në rritje angleze, franzezët u detyruan ta linin nënkontinentin. Ata vendosën ti shisnin pronat e tyre në [[Dhaka]]. Kështu në [[1830]], kompleksi në Kumartuli u ble nga zamindari i Dhakës, Khvaxha Alimullah.<ref name="bpmanzil"/>
Alimullahu e ktheu atë në rezidencën e tij, duke kryer rindërtimet dhe rinovimet e nevojshme. Në atë kohë, në kompleks u shtua një stallë dhe një xhami familjare. Pasi djali i tij i madh ishte thellësisht i devotshëm dhe i pa interesuar në biznes dhe gjërat e kësaj bote, në [[1846]] ai caktoi Abdul Ghanin, djalin e tij të dytë nga gruaja e dytë, menaxherin e pronave familjare. Pas vdekjes së tij, i biri, Abdul Ghani e emërtoi pronën Ahsan Manzil sipas djalit të tij, Ahsanullah. Rreth një dekadë më vonë, ai kontraktoi "Martin and Company", një firmë ndërtimi dhe inxhinierike evropiane, për të bërë një master plan për rezidencën e tyre me Ahsan Manzilin si fokusin kryesor. Pallati u ndërtua gjatë viteve [[1859]]–[[1872]].<ref name="bpmanzil"/> Në anën lindore të ndërtesës së vjetër, ai bëri një ndërtesë të re me një dizajn të ndryshëm, gjithashtu i bëri rikonstruksione të shumta ndërtesës së vjetër. Ndërtesa e vjetër e blerë nga tregëtarët francezë u shndërrua në Andar Mahal (pallati i zonjave). Ndërsa ndërtesa e re u quajt "Rang Mahal".<ref name="Manzil0"/><ref>{{cite web|lang=en|title=Ahsan Manzil: An Aristocracy of the Ancient Era|url=https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|website=Bangladesh Tourism Board|access-date=2 qershor 2024|archive-date=23 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240123104129/https://beautifulbangladesh.gov.bd/newsletter/single/479|url-status=dead}}</ref><ref name="Manzil1">{{cite web|author=Adnan Zillur Morshed|date=2 korrik 2018|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/palace-the-river-ahsan-manzil-1598293|title=A Palace on the River: Ahsan Manzil|work=The Daily Star|lang=en|accessdate=30 maj 2024}}</ref>
[[File:আহসান মঞ্জিলের প্রধান সিড়ির পার্শ্ব দৃশ্য.jpg|thumb|left|345px|Pamje e shkallëve të jashtme]]
Më 7 prill [[1888]], një [[tornadot|tornado]] shkatërrues goditi Dhakën ashtu si dhe [[tërmeti]] i 12 qershorit [[1897]] duke shkaktuar dëme të mëdha. Ahsan Manzili, veçanërisht ndërtesa e Andar Mahalit, u dëmtua shumë, sa që përkohësisht u braktis. Një inxhinier anglez nga [[Kalkuta]] u ftua aty për ta shqyrtuar pallatin.<ref name="Manzil1"/> Ai dha mendimin se përveç "Rang Mahalit", që kërkonte vetëm riparime, të gjitha ndërtesat e tjera duhet të rindërtoheshin. Kështu Ahsanullahu e vuri plotësisht në vëmendje rikonstruksionin e rezidencës. Ai rindërtoi Andar Mahalin dhe riparoi Rang Mahalin duke përdorur tulla të cilësisë së mirë që u sollën nga zona e Raniganxhit. Rang Mahalit iu shtua [[kupola]] e tanishme e mrekullueshme.<ref name="bpmanzil"/> Çfarë kishte qenë më parë qendra tregëtare franceze u rindërtua si një ndërtesë dy-katëshe e ngjashme me Rang Mahalin, me të cilin katet e para lidheshin me një urë druri. Të gjitha ndërtesat gjatë asaj kohe, morën një dizajn të ri, nën mbikëqyrjen e inxhinierit vendor, Gobindra Çandra Roi.<ref name="Manzil0"/>
Ahsan Manzili është dëshmitar i shumë ngjarjeve historike të [[Bangladeshi]]t. Navabët e Dhakës i drejtonin nga këtu çështjet e tyre gjyqësore të pançajatit (këshilli i fshatit) çdo ditë. Ahsan Manzilin e vizituan ose ndenjën në të shumë dinjitarë të Indisë Britanike, si nënmbretërit, guvernatorët dhe zv. guvernatorët që vizituan Dhakën. Në [[1875]], nënmbreti Lord Thomas Northbrook mori pjesë në një program mbrëmjeje te Ahsan Manzili, kur ai erdhi në [[Dhaka]] për të përuruar sistemin e furnizimit me ujë, të ndërtuar nga navabi Abdul Ghani. Në [[1888]], edhe Lord Dufferin e pranoi mikpritjen e ofruar në Ahsan Manzil. Lord George Nathaniel Curzon, që u bë nënmbreti ose Guvernatori i Përgjithshëm i Indisë Britanike në [[1899]], erdhi në [[Dhaka]] për fituar mbështetje për Ndarjen e propozuar të Bengalit. Edhe në [[1904]] Lord Curzon, gjatë vizitës në Bengalin Lindor, qëndroi në këtë pallat si i ftuar i navab Salimullah Bahadurit.<ref name="Manzil0"/>
[[File:Ahsan Manjil's Nawab Gate remainings 003.jpg|thumb|273px|Mbetje të portikut të navabit]]
Pothuajse të gjitha veprimtaritë politike të navabit vërtiteshin përreth këtij pallati. Ahsan Manzili ishte djepi i "All India Muslim League". Në [[1906]], të ftuar nga navabi Salimullah, u mblodhën udhëheqësit myslimanë nga i gjithë nënkontinenti për Sesionin e 20-të të "All India Mohammedan Educational Conference". Mbledhja u zhvillua në Durbar Hall-in e Ahsan Manzilit, nga 27 dhjetori deri në 29 dhjetor 1906. Kurse më 30 dhjetor, këtu u formua "All India Muslim League", partia që më vonë do të krijonte [[Pakistani]]n, kur Britania të largohej nga nënkontinenti në [[1947]]. Kjo mbledhje ishte një ngjarje që pati ndikime kruciale në historinë politike të të gjithë [[India|Indisë]].
Pas vdekjes së Ahsanullahut në [[1901]], familja e humbi ndikimin dhe prestigjin sidomos nga mosmarrëveshjet e brendshme. "Dhaka Nawab State" u mor me aktin e "East Bengal Estate Acquisition" në 1952. Edhe shkëlqimi i rezidencës filloi të venitej, ndërsa familja u dobësua shumë financiarisht për tu kujdesur për një pronë kaq të madhe. Menjëherë pas marrjes së tokave navabi Habibullah e zhvendosi rezidencën e tij në "Paribag Green House". Pallati ishte në prag të kolapsit pasi pasardhësit i dhanë dhomat me qera pa konsideruar dinjitetin. Shumë pasardhës të varfër të navabit, ashtu edhe nevojtarë vendas, zaptuan mjedise të kompleksit. Ata i shkaktuan shumë dëme kompleksit duke e katandisur kompleksin për një përiudhë kohe në një barakishte të pistë.<ref name="Manzil1"/>
[[File:আহসান মঞ্জিলের সম্প্রসারিত দৃশ্য.jpg|thumb|left|408px|Pamje ballore në gjysmë-lartësi e Ahsan Manzilit, majtas Andar Mahali, djathtas Rang Mahali]]
Duke parë rëndësinë historike dhe arkitekturore të [[Ahsan Manzili]]t, Qeveria e Bangladeshit ndërmori nismën për ta mbrojtur dhe në [[1985]] e bleu atë duke filluar rikonstruksionin për të ruajtur strukturat e mbetura. Nën mbikëqyrjen e Drejtorinë e Punëve Publike dhe Arkitekturës, rikonstruksioni historik i Ahsan Manzilit dhe mjedisit të tij u përfundoi në vitin [[1989]]. Një pjesë e anës veriore të pronës iu dha Korporatës Qytetëse të Dhakës ndërsa gjysma e Andar Mahalit dhe zona rezidenciale navabe mbetën siç ishin. Për muzeun u përdor më pak se {{convert|5|acre|ha}}.<ref>{{cite web|title=Ahsan Manzil in Dhaka, Bangladesh|accessdate=20 gusht 2015|lang=en|url=http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|website=Lonely Planet|archive-date=16 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916003851/http://www.lonelyplanet.com/bangladesh/dhaka/sights/castles-palaces-mansions/ahsan-manzil|url-status=live}}</ref> Më 20 shtator 1992 Ahsan Manzili i çeli dyert e tij si godinë e Muzeut Kombëtar të Bangladeshit.
Në të njëjtin vit, "Architect's Regional Council of Asia" e nderoi projektin e restaurimit me medalje të artë. Motivacioni i çmimit shkruan: "Nga virtualisht një rrënojë, Ahsan Manzili u restaurua dhe rikonstruktua në madhështinë e tij të mëparshme ….Restaurimi është gjithashtu një shembull i një programi me buxhet të vogël dhe tregon sa shumë mund të arrihet në [[Azia|Azi]] kur një bashkësi beson në vlerën dhe meritën e ruajtjes së arkitekturës së shkëlqyer për përfitimin e ekonomisë, kulturës dhe banorëve të tyre. Ai vendos një shembull të vlefshëm për tu ndjekur".<ref name="Manzil1"/> Tashmë, Ahsan Manzili është një muze popullor dhe një tërheqje e rëndësishme turistike në Dhakën e Vjetër.
[[File:আহসান মঞ্জিল । সুনিদর্শন প্রত্নতাত্ত্বিক ভবন 12.jpg|thumb|379px|Pamje anësore e ndërtesës lindore me [[rendi korintik|kolona korintike]]]]
=====Arkitektura=====
Ahsan Manzili është një nga monumentet arkitekturorë më të rafinuar të [[Arkitektura Indo-Saraçene|Arkitekturës Indo-Evropiane]] të [[Bangladeshi]]t. Portali me tre harqe i kompleksit, façata tempullore e kryesuar nga një pediment, kapitelet e kolonave greko-romake, shtyllat dhe dritaret e harkuara, janë kryesisht shprehje e arkitekturës evropiane. Megjithatë ai ka të përzier edhe disa motive dekorative indiane, si [[veranda]]t e tërhequra të [[Arkitektura Mogule|modelit mogul]] për një klimë tropikale.<ref name="Manzil1"/>
Kompleksi është i ndarë në anën lindore, të përbërë nga Rang Mahali, dhe anën perëndimore, të përbërë nga Andar Mahali. Dy krahët simetrikë anësorë shtrihen në një gjerësi prej 55.8 m. Pallati dy-katësh është ndërtuar mbi një platformë të ngritur 1 m dhe ka përmasa 125.4 m me 28.75 m. Kupola, me një dizajn kompleks, ndodhet në qendër të Rang Mahalit. Dhoma poshtë saj është katrore por që me punim me tulla përreth këndeve të çatisë janë shtuar trompa këndore për ti dhënë asaj një formë tetëkëndore. Në këtë mënyrë forma tetëkëndore duket si tamburi i kupolës. Dhe në fund [[kupola]] pjerrësohet gradualisht nga tetë këndet e 'tamburit' duke mar formën e gonxhes së [[zambaku]]t (Kumud Kali). Maja e kupolës që nga toka është 27.13 m e lartë.<ref name="bpmanzil"/>
[[File:DG 119 - 10 AHSAN MONJIL DHAKA17.jpg|thumb|left|Pamje e hyrjes, me [[rendi jonik|kolona jonike]] në kat të parë dhe [[rendi korintik|korintike]] në të dytin dhe në tamburin e kupolës]]
Ka portikë afërsisht 5.2 m të lartë në anët veriore dhe jugore të pallatit. Ndërtesa shtrihet me një pamje breglumore, e cila nëpërmjet kopështit ballor prej portikut jugor zbret me një palë shkallë të gjera. Dikur në kopështin përballë shkallëve ishte një shatërvan i shkatërruar, që është rindërtuar. [[Veranda]]t e gjera të veriut dhe jugut të të dy kateve qëndrojnë mbi [[arkada]] gjysmë-rrethore. Dyshemeja është e shtruar me mermer.<ref name="bpmanzil"/> Përgjatë anëve veriore dhe jugore të ndërtesës ka [[veranda]] me tarraca të hapura. Lartësia nga [[dyshemja]] në tavan është afërsisht 5.2 m në katin përdhes dhe 5.8 m në të parin.
Së brendshmi, pallati është i ndarë në dy gjysma simetrike në të dy krahët e kupolës. Hapësira e brendshme përbëhet nga katër kthina përgjatë aksit lindje-perëndim dhe pesë kthina përgjatë aksit veri-jug. Në katin e dytë, "Darbar Hall-i" dhe salla e kërcimit (xholshaghar dhe naçghar) janë përkrahë [[rotonda|rotondës]], përkatësisht në lindje dhe perëndim. Këto dhoma paraqesin zbukurime elegante në dru të kupolës artificiale të [[tavani]]t, me dizajne gjeometrike. Dy dhoma të mëdha (''mehmankhana'') për zbavitjen e të ftuarëve. Ka një sallë ngrënieje me hapësirë të gjerë në katin e parë, drejtpërdrejt poshtë "Darbar Hall-it". Dyshemetë e sallës së ngrënies dhe "Darbar Hall-it" janë dekoruar me pllaka kineze të ngjyrosura më të bardhë, të gjelbër dhe të verdhë. Mbrapa rotundës ndodhet një palë shkallë monumentale prej druri, me hekurin e farkëtuar të balustradës që paraqet motive me gjethe hardhie. Gjatë ditëve të lavdishme të navabëve pranë shkallëve mbahej një libër vizitorësh i veshur me ar. Vizitorët e shquar të pallatit do të shënonin vëzhgimet e tyre.<ref name="bpmanzil"/> Dyert janë vendosur brenda harqeve gjysmë-rrethore. Dyert e brendshme kishin qelqe shumë-ngjyrëshe dhe të jashtmet ishin prej druri me dizajne. Çatinë e këtyre dhomave e mbajnë trarë prej druri. Dyert me qemerë janë zbukuruar me qelqe dhe gurë të ngjyrosur. Muret e pallatit janë 76 cm të trashë.<ref name="Manzil1"/>
Rang Mahali në katin e parë të hyrjes ka [[rendi jonik|kolona jonike]], ndërsa në katin e dytë dhe në tamburin e kupolës përdor [[Rendi korintik|kolona korintike]]. Ai ka një dhomë ndenjjeje, një dhomë loje me letra, një bibliotekë, një dhomë ceremoniale dhe dy dhoma të ftuarish. Andar Mahali pwrdor [[rendi korintik|kolona dhe parasta korintike]]. Ai ka një sallë kërcimi, një magazinë, një sallë mbledhjeje, një dhomë thesari, një sallë ngrënieje, një sallë muzike dhe disa dhoma ndenjeje. Dhoma e famshme e blinduar e thesarit, ku depozitoheshin gjërat e çmuara të navabëve, ishte në mes të pesë dhomave, e vendosur në gjysmën perëndimore të katit përdhes. Verandat e gjera jugore në të dy katet dhe parapetet në krye ofrojnë një pamje delikate që është në harmoni me Rang Mahalin. Në ndërtimin e çatisë janë përdorur trarë prej hekuri.<ref name="bpmanzil"/>
[[File:Curzon hall front.jpg|thumb|389px|Pamje ballore e Curzon Hall, Dep. i Fizikës]]
====Curzon Hall====
{{Main|Curzon Hall}}
'''Curzon Hall''' është një ndërtesë e periudhës koloniale britanike që shërben si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës, i vendosur në Shahbag Thana të Dhakës, në Bangladesh.<ref name="bpCurzon">{{cite book|year=2012|author=Perween Hasan|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|lang=en|chapter=Curzon Hall|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref>
Ndërtesa fillimisht shërbeu si selia qeveritare e qendrës së provincës së Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it [[1905]]-[[1911]]. Ajo është emërtuar sipas Lord Curzon-it, nënmbretit të [[India|Indisë]], që vendosi gurin e saj të themelit në [[1904]].<ref name="bpCurzon"/> Që nga krijimi i Universitetit të Dhakës në [[1921]], ai shërbeu si Fakulteti i Shkencave dhe me domethënien e tij historike, është bërë një emblemë e traditës arsimore të vendit.
=====Historia=====
[[File:Dhaka University Building.jpg|thumb|left|389px|Pamje e Dep. të Farmacisë]]
Më 19 shkurt [[1904]], - Lord George Nathaniel Curzon (Lord Curzon), nënmbreti dhe guvernatori i përgjithshëm i [[India|Indisë]], vendosi gurin e themeleve të kësaj ndërtese, që u emërtua sipas tij, 'Curzon Hall'. Pas shpalljes së ndarjes së [[Bengali]]t (1905-1911) në 16 tetor 1905, rëndësia e ndërtesave në zonën Ramna u rrit për shkak të kthimit të Dhakës në kryeqytet të Bengalit Lindor dhe [[Assam]]it. [[Curzon Hall]] shërbeu si seli e zyrës provinciale të qeverisë. Për të përgatitur kryeqytetin provincial, administrimi kolonial bleu terrene të gjera në zonën e gjelbër Ramna përtej rrethinës veriore të Dhakës, të kufizuar nga linja e atëhershme hekurudhore.
Qëllimi i ndarjes ishte se autonomia politike e myslimanëve të Bengalit Lindor do të barazpeshonte fuqinë në rritje të hinduve në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]]. Ahmad Hasan Dani, autor i "Dacca: A Record of Its Changing Fortunes" ([[1956]]), pohon se Curzon Hall-i filliminsht u ndërtua si një bashki e qytetit për administratën koloniale. Por sipas historianit Sharifudin Ahmed, ajo u ndërtua si një bibliotekë për ''Dhaka College''. Megjithatë qëllimi i ndërtimit mbetet akoma i diskutuar.
[[File:Curzon Exam Hall 2.jpg|thumb|358px|Pamje sallës së madhe qëndrore, ku jepen provimet]]
'The Dhaka Prakash' i [[1904]]-ës shkroi: "''Dhaka College'' do të zhvendoset te 'Nimtoli'. Drejtori i nderuar Dr. Roy ishte i kujdesshëm të ndërtonte një bibliotekë të lidhur me këtë kolegj".
Ndërtesën e financuan zamindarët e Bhavalit, një zonë në distriktin lindor të Dhakës, në Bengalin britanik. Me rastin e mbërritjes së guvernatorit, ata dhuruan 150 mijë rupi për ndërtimin e një biblioteke të përgjithshme të emërtuar 'Curzon Hall' në zonën Ramna për të nderuar Lord Curzon-in. Ata ishin të etur për t'ju bashkangjitur programeve zhvilluese të Lord Curzon-it për kryeqytetin e ri dhe të vinin më në pah vlerat e tyre.<ref name="adnanmorshed">{{cite news|title=Want to Understand the Partition of Bengal, Visit Curzon Hall|author=Adnan Zillur Morshed|url=https://www.thedailystar.net/opinion/the-grudging-urbanist/want-understand-the-partition-bengal-visit-curzon-hall-1609846|newspaper=The Daily Star|lang=en|date=24 korrik 2018|accessdate=28 maj 2024|ref=none}}</ref>
Si pasojë e statusit të ri si kryeqytet i Bengalit Lindor në [[Dhaka]] u përmirësua [[arkitektura]] dhe infrastruktura urbane. Ky zhvillin në Ramna ndihmoi të zbuste pamjen e mjeruar të Dhakës. Pati investime të konsiderueshme në infrastrukturën e qytetit, duke përfshirë: sistemin e administrimit të mbetjeve, menaxhimin e ujërave dhe sistemin e kanalizimeve, ndriçimin rrugor dhe përmirësimin e rrugëve. Në lagjen Ramna u ndërtuan një numër i rëndësishëm godinash për zyra qeveritare, arsimore dhe rezidenciale. Dy ndërtesat më ambicioze arkitekturore aty ishin 'Curzon Hall' dhe ''Government House'' (tani Gjykata e Lartë e Dhakës).<ref name="adnanmorshed"/>
[[File:Curzon Hall, University of Dhaka, Dhaka.jpg|thumb|left|456px|Pamje anësore e Curzon Hall]]
Pas anullimit të ndarjes së [[Bengali]]t në [[1911]], klasat e ''Dhaka College-it'' u vendosën te 'Curzon Hall-i'. Më vonë, kur u krijua Universiteti i Dhakës në [[1921]], Curzon Hall-i u përfshi si Fakulteti i Shkencave të Universitetit të Dhakës.
Në vitin [[1947]] pas ndarjes së Indisë u krijua shteti i [[Pakistani]]t që përfshinte edhe Bengalin Lindor. Në [[1948]], Asambleja Kushtetuese e Pakistanit vendosi [[gjuha urdu|gjuhën urdu]] dhe [[gjuha angleze|anglishten]] si gjuhët e vetme për tu përdorur në asamble. Kjo u kundërshtua brenda asamblesë pasi shumica e popullsisë së Bengalit Lindor fliste [[gjuha bengale|bangla]] dhe jo [[gjuha urdu|urdu]].<ref name="bpLanguage">{{cite book|author=Bashir Al Helal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|lang=en|chapter=Language Movement|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|access-date=2 qershor 2024|archive-date=7 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307033428/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Language_Movement|url-status=dead}}</ref>
Studentët e Universitetit të Dhakës e kundërshtuan që në fillim politikën shtetërore të gjuhës.<ref name="bpLanguage"/> Kur kryeministri i atëhershëm i Pakistanit Mohamad Ali Xhinah erdhi në [[Dhaka]], në një takim të mbajtur në 'Curzon Hall', shpalli me krenari se politikën gjuhësore të [[Pakistani]]t. Por studentët e mbledhur e kundërshtuan, dhe që atëherë emri i [[Curzon Hall]]it u lidh me "Lëvizjen për Gjuhën Bengale".<ref name="bpCurzon"/> Gjatë "Lëvizjes për Gjuhën Bengale", [[1948]]–[[1956]], Curzon Hall-i ishte vendi i ngjarjeve të ndryshme të rëndësishme.
[[Curzon Hall]]i ka një histori të shquar arsimore, politike dhe arkitekturore. Ai ishte i rëndësishëm në shumë beteja politike dhe sot është një pjesë vitale e traditës arsimore. Struktura e tij masive qëndron si një monument i trashëgimisë arsimore dhe historike të qytetit.<ref name="heritageinfo">{{cite web|url=https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|access-date=28 maj 2024|website=Heritages of Bangladesh|lang=en|title=The Beautiful Curzon Hall|archive-date=29 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529183424/https://heritage.info.bd/the-beautiful-curzon-hall/|url-status=dead}}</ref>
[[File:Curzon Hall Dhaka.jpg|thumb|408px|Pamje nga Deparatamenti i Kimisë]]
=====Arkitektura=====
Është një nga shembujt më të bukur të Arkitekturës së Dhakës. Ndërtesa dy-katëshe përfaqëson një stil të përzier të elementeve arkitekturore evropiane dhe [[Arkitektura Indiane|indiane]], që njihet si stili [[Arkitektura Indo-Saraçene|Indo-Saraçen]], Indo-Evropian ose Mogul-Gotik. Ky stil ishte popullor zgrip të [[shekulli XIX|shekujve të XIX]] dhe [[shekulli XX|XX]] në Indinë koloniale.<ref name="bpCurzon"/> Ndërtesat bashkëkohore gjetkë në [[India|Indi]], si "Taj Mahal Hotel" në [[Mumbai]] ([[1904]]) dhe Stacioni Hovrah në [[Kalkuta]] ([[1900]]-[[1908]]) shfaqin një përzierje të ngjashme të elementeve arkitekturore. Ndërtesa imponuese përfaqëson përpjekjen e administrimit kolonial për të përfshirë elemente të arkitekturës 'vendore' për të treguar ndjeshmërinë e tij ndaj kulturës vendase, që ata shpresonin se do të zbuste ndjenjat nacionaliste mes tyre.<ref name="adnanmorshed"/>
Stili kombinon funksioneve dhe format e parapëlqyera mogule, si harqet dhe [[kupola]]t, që besohet se kanë hyrë në botën islamike nga perëndimi. Ndërsa planimetria e Curzon Hall-it tregon ndjeshmërinë hapsinore evropiane, eksteriori i tij të sjell në mendje [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Ai shënon lënien pas të Kryengritjes së Sepojve në [[1857]], dhe hyrjen e drejtpërdrejtë të Indisë nën kurorën britanike, duke kërkuar legjitimim nëpërmjet lidhjes me [[Perandoria Mogule|mogulët]]. Ngjyra e kuqe e errët e tullave zëvendëson gurin e kuq ranor të mogulëve. [[Çhatri]]t, një motiv tipik mogul, përcakton pamjen e Curzon Hall-it, siç shfaqet te [[Varri i Humajunit]] dhe [[Fortesa e kuqe]] në [[Delhi]]; [[Taxh Mahali]] dhe [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]] në [[Agra]]; dhe Divani-i-Khasi në [[Fatehpur Sikri]]. Konsujt e zbukuruar, strehët e thella dhe [[kupola]]t e taracës, veçanërisht të seksionit të mezit janë përkujtues të Divan-i-Khasit të vogël por të mirënjohur në fortesën pallat të [[Fatehpur Sikri]]t, kryeqyteti i perandorit [[Akbar]] midis [[1570]] dhe [[1585]]. Ashtu si te [[Varri i Itmad-ud-Daulah-ut]], balustradat e Curzon Hall-it paraqesin xhali dekorativë (thurje-rrjetësore të ndërlikuara zbukuruese) dhe ngrihet mbi korniza me konsuj të zbukuruar. [[Veranda]] të shumta gjenden përreth ndërtesës, duke mundësuar një hapsirë të tërhequr dhe duke i mbrojtur dhomat e brendshme nga shirat musonikë. Zgjedhja e qëllimshme e stilit të [[Fatehpur Sikri]]t mund të shpjegohet me faktin se britanikët parapëlqenin [[Akbar]]in si më i dituri dhe toleranti nga [[Perandoria Mogule|mogulët]], duke ushqyer idealin e rolit të tyre në [[India|Indi]].<ref name="bpCurzon"/>
[[File:Curzon Hall at University of Dhaka (4045737153).jpg|left|thumb|379px|Pamje nga pellgu i mbrapëm i kompleksit]]
Kompozimi i ndërtesës së drejtuar nga veriu është simetrik: Një sallë e madhe qendrore e anash-shoqëruar nga krahë linearë në të dy anët, mbarojnë me forma drejtkëndore. Holli qëndror tre-katësh me [[kolonada]] është fokusi i planit dhe i aksesueshëm nga të gjitha anët. Llozhat përfshijnë interierin e hollit në katin e dytë dhe të tretë. Tavani zbukurohet nga panele katrore me ngjyra. Hyrja shënohet nga një kullë e lartë dhe e dalë që duket se kompenson mungesën e një kupole. Kulla ka tre dritare të larta me harqe patkua, të kornizuara brenda një kamareje. [[Çhatri]]t e lartë kurorëzojnë kullën në të katërt këndet, ndërsa ndërmjet shfaqen tre çhatri më të vegjël në çdo anë. I vendosur në hapësirën e gjelbër dhe të mirëmbajtur të kopshtit botanik, kjo ndërtesë dy-katëshe me tulla ka një sallë qëndrore të madhe, krahët anësorë në lindje dhe në perëndim me mjaft dhoma, dhe [[veranda]] të shumta në të gjitha anët.
Lartësimi i Curzon Hall-it, me një larmi shtyllash, kamaresh, panelesh, dritaresh me qemer, strehët dhe [[çhatri]]t, të japin një ndjesi mbresëlënëse. Duke u ngritur mes kopështit të harlisur të Ramnas, ai shfaq madhështinë e tij të qetë.<ref name="adnanmorshed"/>
Në mjedisin rrethues të Curzon Hall është vendosur Kopështi Botanik i universitetit, qw është përdorur nga studentët dhe fakulteti për studimin shkencor të botanikës.<ref>{{cite book|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|author=Zia Uddin Ahmed|chapter=Botanical Garden|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=28 maj 2024|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden|archive-date=8 shkurt 2022|url-status=dead}}</ref> Mbrapa tij ndodhet një pellg i madh, në perëndim të të cilit gjendet ndërtesa kryesore e 'Sher-e-Bangla Fazlul Huq Hall-it'.
Në Curzon Hall ndodhen shumica e ndërtesave të departamenteve të Fakultetit të Shkencave. Ai është i vendosur në anën jugore të ndërtesës së Gjykatës së Lartë. Këndi qëndror i lojërave të Universitetit të Dhakës ndodhet në anën perëndimore të ndërtesës, ndërsa ''[[Shahidullah Hall]]-i'' ndodhet në jug. Përreth Curzon Hall-it ndodhet "Mauzoleu i Tre Udhëheqësve" dhe [[Porta Mir Xhamla e Dhakës|Porta e Dhakës]]. Të tëra strukturat përreth Curzon Hall përkujtojnë zhvillimin e qytetit.<ref name="heritageinfo"/> Në këtë ndërtesë ndodhet një sallë e stërmadhe qëndrore. Përkrahë Curzon Hall-it ndodhet varri i gjuhëtarit Muhamad Shahidullah.
[[File:Star Mosque 2023.jpg|thumb|432px|Xhamia Yjore e tanishme]]
Megjithëse tanshmë Curzon Hall përdoret si mjedis akademik i universitetit, ai është gjithashtu një qendër rekreacionale për vizitorët vendas dhe të huaj. Çdo mbasdite, mijëra studentë dhe shijues të zbavitjes mblidhen aty. Në mes të zhurmës së kryeqytetit, në Curzon Hall-in e mbushur me gjelbërim mund të shijosh natyrën.
====Xhamia Yjore====
{{Main|Xhamia Yjore}}
''Xhamia Yjore'' (e njohur nga vendasit si ''Tara Masxhid'' ose "Sitara Masxhid" ({{lang-bn|তারা মসজিদ}}), është një [[xhamia|xhami]] e vendosur në Rrugën Abdul Khairat, në lagjen Armanitola të [[Dhaka|Dhakës]] së vjetër në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Xhamia ka dizajn zbukurues me motive yjesh blu. Ajo u ndërtua në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] nga Mirza Ghulam Piri (i quajtur edhe Mirza Ahmed Xhani).<ref name="bpstar">{{cite book|author=Ayesha Begum|year=2012|chapter=Star Mosque|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|editor1=Sirajul Islam|accessdate=1 qershor 2024|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024231946/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque|archive-date=24 tetor 2018|url-status=dead}}</ref>
=====Historia=====
[[File:Star Mosque.jpg|thumb|left|396px|Pamje ballore e xhamisë (1967)]]
Fillimisht xhaminë e ndërtoi fisniku vendor, Mirza Ghulam Piri, prandaj ajo ishte e njohur si Xhamia e Mirza Ghulam Pirit.<ref name="smbd">{{cite web|lang=en|title=Nineteenth Century Star Mosque in Dhaka|url=https://www.bangladesh.com/attractions/religious-sites-in-bangladesh/star-mosque/|work=bangladesh.com|accessdate=1 qershor 2024}}</ref> Paraardhësit e Mirza Ghulam Pirit ishin vendosur në Mohalla Ale Abu Sajid (Armanitola e tanishme). Xhamia nuk është e datuar nga ndonjë mbishkrim, por duke ditur se Mirza Ghulam Piri vdiq në [[1860]], data e ndërtimit të saj duhet të jetë në gjysmën e parë të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]].<ref name="bpstar"/> Nga ana tjetër libri me punime litografike "Panorama of the City of Dacca", i publikuar në 1850 nga Messrs. Dikinson e paraqet në një litografi xhaminë nën titullin "A House, building by Meerza Golam Peer"<ref>{{cite book|year=1850|title="Panorama of the City of Dacca" taken from the Buriganga River, with Notable Residences and Other Buildings|url=https://collections.britishart.yale.edu/catalog/orbis:3298217|author=Lithographed and published by Messrs. Dickinson|lang=en|publisher=Yale Center for British Arts, Rare Books and Manuscripts|location=Londër}}</ref>
Fillimisht ishte një xhami gjatësore (10.06m x 4.04m) me tre [[kupola]]. Kishte tre mihrabe në murin e kiblës në bashkërenditje me tre hyrjet e xhamisë, nga të cilat qendrorja ishte më e madhja. Mbi dhomën e lutjeve ndodheshin tre [[kupola]]t, nga të cilat, qëndrorja ishte më e lartë dhe më e madhe se dy të tjerat. [[Kupola]]t mbahen në brendësi mbi trompa këndore. Ndërtesa origjinale e xhamisë nuk ishte e dekoruar siç është tani. Muri i thjeshtë dhe i zhveshur i anës perëndimore dëshmonte thjeshtësinë e të shkuarës së saj. Tre hyrjet jugore të xhamisë janë pa dyshim ato origjinale.<ref name="bpstar"/>
Më vonë, në [[1926]], një sipërmarrës vendor i quajtur Ali Xhan Bepari e rinovoi xhaminë. Ai financoi riveshjen e saj me pllaka me modele të larmishme delikate dhe të pasura, si yjet blu dhe motive të tjera. Ai i shtoi edhe një [[veranda|verandë]] në anën lindore të saj, pak a shumë duke e dyfishuar gjerësinë e saj pa e ndryshuar modelin e saj fillestar. Në façatën lindore të verandës u ngritën pesë [[arkada]] mbi katër shtylla. Që atëherë xhamia mori emrin e tanishëm "Tara Masxhid" (ose dhe "Sitara Masxhid").<ref>{{cite news|author=M. H. Haider|date=27 gusht 2023|url=https://www.thedailystar.net/my-dhaka/news/the-iconic-tara-masjid-did-not-always-have-those-stars-3404216|lang=en|title=The Iconic Tara Masjid did not Always Have those Stars!|accessdate=28 gusht 2023|newspaper=The Daily Star}}</ref>
[[File:Inside Tara Mosque (cropped).jpg|thumb|327px|Pamje sallës së lutjeve me tavanit dhe tamburin e kupolës sipër]]
Në [[1987]] xhamia u shndërrua në një xhami me pesë [[kupola]]. Tashmë, gjatësia dhe gjerësia e xhamisë janë 21.34m dhe 7.98m përkatësisht. Planimetria e saj pësoi disa ndryshime; një mihrab u shkatërrua dhe u shtuan tre mihrabë të rinj dhe dy kupola të tjera. [[Arkada]] pesë-harkëshe mundëson hyrjen në xhami. Harqet e shumëfishtë mbahen mbi shtylla tetëkënore.<ref name="bpstar"/>
=====Arkitektura=====
E ndërtuar fillimisht në [[Arkitektura Mogule|Stilin Arkitekturor Mogul]], ajo ishte një xhami e thjeshtë drejtkëndore, me përmasa {{convert|10|m|ft}} me {{convert|3.35|m|ft}} me tre dyer në façatën lindore (façata kryesore) dhe dy të tjera, një në murin verior dhe një në murin jugor. Në kohën e ndërtimit, Xhamia Yjore u projektua dhe ndërtua me tre [[kupola]], të vendosura mbi dhomën e lutjeve, ku qendrorja ishte më e madhja. Kullat theksonin këndet dhe façatat shfaqnin panele të suvatuara dhe dekoruara. Ndërtesa ishte shumë e thjeshtë, me asnjë nga elementet dekorativë që shohim sot. Tre dyert harkore në anën jugore të xhamisë janë hyrjet origjinale.<ref name="smbd"/>
[[File:Tara moshjid 50.jpg|thumb|left|406px|Pamje anash e hyrjes]]
Rinovimin i saj në [[1926]], i shtoi një verandë ballore dhe sipërfaqja e saj, si brenda ashtu edhe jashtë u ribë në 'çini tikri'. 'Çini tikri' është një mozaik i dekoruar me copa porcelani, që qe popullor gjatë viteve [[1930]]. Një pjesë përdor copa porcelani në ngjyra solide dhe formon modele nëpërmjet vendosjes së këtyre pjesëve të ngjyrosura në sipërfaqen e bardhë, ndërsa pjesa tjetër përdor copa qelqi të glazuar. Copat e porcelanit për mozaikun u morën enë porcelani japonez dhe anglez. Xhamia është një nga shembujt shumë të paktë të mbetur të dekorimit me këtë lloj mozaiku.
[[Kupola]]t dhe eksteriori u mbuluan me mozaik të dekoruar me motive me ngjyra në formë yjore. Në këndet e harqeve dhe gjetkë në fasadë një motiv i rëndësishëm dekorativ është vazoja me lule. Për dekorimin e xhamisë janë përdorur motive vazosh me lule, degësh lulesh, rozeta, gjysmë-hëna, yje dhe shkrimi kaligrafik arab. Muri i jashtëm midis dyerve është dekoruar me motivin japonez të Fuxhisanit (malit Fuxhi) mbi pllaka të glazuara, ndërsa pjesa e sipërme e fasadës dekorohet me një dizajn gjysmë-hëne dhe ylli. Mbi kupolat prej mermeri të bardhë janë krijuar qindra yje blu. Motivi i yjeve blu mbizotëron në të gjithë xhaminë gjë që i jep emrin "Xhamia Yjore" ("Tara" ose "Sitara Masxhid" në [[gjuha bengale|bengalisht]]).<ref name="bpstar"/>
[[File:তারা মসজিদ ১০.jpg|thumb|345px|Detaj dekorativ i brendshëm]]
Përgjatë kohës, i janë bërë edhe shtesa dhe rinovime të tjera, por veçoria e motiveve yjore blu ka rezistuar. Në [[1987]], Ministria e Çështjeve Fetare dhe Departamenti i Arkitekturës kontraktoi Giasul Huque dhe Zahiruddin-in për të bërë zgjerimin e sallës së lutjeve, që të përfshinte edhe dy [[kupola]] të tjera. Kjo shtesë u dekorua gjithashtu me copa porcelani me forma yjore, të vendosura mbi sipërfaqen e bardhë. Këtë herë, një pjesë e strukturës origjinale u shemb për ti hapur rrugë dy kupolave të tjera dhe krijimin e pesë hyrjeve harkore. Megjithë shtesat dhe rinovimet e ndryshme, shumica e strukturës fillestare qëndron akoma.<ref name="smbd"/> Pjesa e sipërme e façatës lindore përfshin edhe motvin e gjysmë-hënës.
Në sipërfaqen e brendshme punimi çini tikri, duke përdorur copa të ndryshme qelqi të glazuara mer një tjetër teksturë. Tre mihrabët dhe dyert janë dekoruar me modele floreale mozaiku. Motivi i lules në vazo është përsëritur si te pendenti ashtu dhe te interiori i murit të verandës. Në sipërfaqen midis dyerve gjendet një element dekorativ japonez me motivin fuxhijama. Tre mihrabët dhe dyert e dekoruara me mozaik me model floreal. Motivi i vazos me lule përsëritet si një element dekorativ në pjesën e brendshme të murit të verandës.
==Periudha Pakistaneze (1947-1971)==
[[File:Dhaka Bd.jpg|thumb|left|334px|Monatazh i Dhakës, rreshti I: kompleksi parlamentar i Bangladeshit, zona komerciale e Motixhhilit; rreshti II: [[Pallati i Kopshtit të trëndafilave]], Xhamia e Khan Mohamad Mridhas, monument skulpturor në Ramna; rreshti III: Gjykata Supreme e Bangladeshit dhe RAJUK Bhabani; rreshti i fundit: trafik i rënduar me rikshou në Dhaka dhe traget në portin lumor të Sadarghatit]]
Britanikët e lanë nënkontinentin Indian në [[1947]], ndërsa [[Dhaka]] u bë kryeqyteti i Bengalit Lindor, krahu lindor i [[Pakistani]]t. Në [[1956]], Bengali Lindor u njoh si Pakistani Lindor. Zhvillimi i real i qytetit filloi pas Ndarjes së Indisë në 1947, kur [[Dhaka]] u njoh si ''kryeqyteti i dytë'' i [[Pakistani]]t, që u formalizua me kushtetutën e re në [[1962]].<ref>{{cite news|access-date=28 shtator 2022|type=Opinion|lang=en|title=How Politics and Architecture Blended in Dhaka|url=https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|work=The Daily Star|date=20 gusht 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928164532/https://www.thedailystar.net/news/opinion/the-grudging-urbanist/how-politics-and-architecture-blended-dhaka-1623103|archive-date=28 shtator 2022|url-status=live}}</ref><ref name="Star.FJtD"/>
Ndarja e Indisë Britanike në [[1947]] shënon fillimin e një fazeje të re të arkitekturës së Dhakës. Thyerja e vazhdimësisë kulturore dhe mungesa e arkitektëve krijuan një zbrazëti në arkitekturën post-koloniale në Bangladesh. Megjithëse modenizmi kishte lindur në vitet njëzet në Evropë, [[Arkitektura Moderniste]] në në Bangladesh ishte pothuajse e panjohur deri në mes të viteve pesëdhjetë. Prania e arkitektëve të saj filloi të ndihej vetëm në fund të viteve [[1960]].<ref name="bparchitect"/>
Gjatë kësaj periudhe, Shteti, si klienti kryesor, shpesh kontraktoi inxhinierë dhe arkitektë pakistanezë dhe perëndimorë. Karakteristikë e kësaj periudhe është zhvillimi i Departamentit të Punëve Publike si ofruesi kryesor i ndërtimtarisë dhe zhvillimit fizik. Kështu praktika arkitekturore u privua nga zelli patriotik duke u burokratizuar dhe alienuar. Qëllimet e kombit pakistanez ishin në përputhje me stilin anonim dhe bajat ndërkombëtar, që kishte arritur një kulm të përbëtshëm. Për rrjedhojë, arti i ndërtimit u impersonalizua dhe i mungonte çdo shenjë e identitetit kombëtar.
Dy arkitektë britanikë, Edward Hicks dhe Ronald McConnel, iu bashkuan Qeverisë së Pakistanit Lindor në [[1948]]. Ky i fundit, që po punonte si ndihmës arkitekt i vjetër, u bë arkitekt këshillues. Master Plani i Hicks-it, 'Riplanifikimi i Dhakës', përcaktoi përdorimin e ardhshëm të tokës së zonave të ndryshme të qytetit të Dhakës, si p.sh. zona komerciale e Motixhhilit, zona e shopingut në Navabpur dhe zonat rezidenciale të Azimpurit dhe Dhanmondit. Ai ndërmorri dizenjimin e mjaft projekteve si Hoteli Shahbag, Tregu i Ri, "Azimpur Housing Estate" etj. Pas largimit të tij, në vijim në postin e arkitektit këshillues u promovua McConnel-i, që më pas u bë edhe planifikues urban, arkitekt qeveritar dhe në fund kryearkitekt. Gjatë nëntëmbëdhjetë viteve të gjata të shërbimit të tij (deri në nëntor [[1971]]) McConnel-i dizenjoi shumë nddërtesa të rëndësishme publike dhe private si Spitali i Familjes së Shenjtë, Shkolla e Vajzave Vikuarunesa, Ndërtesa nëntë-katëshe e Sekretariatit etj.<ref name="bparchitect"/>
[[File:DG 81 - 09 NAGAR BHABAN ANCIENT DHAKA IMG 1655.jpg|thumb|379px|[[Nagar Bhabani]], selia e Korporatës Bashkiake të Dhakës Jugore]]
Shumë nga projektet e sipër-përmendura ishin të parat e llojeve të tyre dhe të mëdha krahasuar me komplekset ekzistuese ndërtimore të asaj periudhe; ato ishin, në një farë mase, novatore edhe në koncept. Pasi trualli nuk ishte aq i shtrenjtë, arkitektët kihsin lirinë të shpërndanin ndërtesa horizontalisht më shumë se vertikalisht, duke i integruar ato me mjedisin dhe duke dizenjuar oborre të mëdhenj. Megjithatë, këta arkitektë huaj rrallë e përdorën mundësinë për të krijuar një arkitekturë shoqërisht, kulturalisht, politikisht dhe ekonomikisht harmonike dhe të ndjeshme me vendin. Si pasojë, veprat e tyre përfunduan si një seri monotone dhomash përgjatë verandave të gjata, të zbrazura nga imagjinata dhe të stilit të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]]. Në ato ndërtesa gjerësisht të papërshtatshme funksionalisht, nuk kishte harmoni hapsinore, asnjë përpjekje për të rinovuar ose eksperimentuar me klimën ose materialet.
Në vitin [[1956]] u krijua "Dhaka Improvement Trust" për të koordinuar zhvillimin e qytetit. Master plani i parë i qytetit u hartua në vitin [[1959]].<ref>{{cite web|title=Part II: Formulation of Urban and Transport Plan|url=http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf|access-date=11 shkurt 2018|lang=en|url-status=live|archive-date=12 shkurt 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212084236/http://open_jicareport.jica.go.jp/pdf/11996774_06.pdf}}</ref> Organizata e Traktatit të Azisë Juglindore krijoi një qendër kërkimore mjekësore (tani të quajtur "ICDDR,B") në qytet në vitin [[1960]].
Në zona të mëparshme bujqësore dhe djerrë filluan të krijohen lagje të reja. Këto përfshinin Dhanmondin (hambari i orizit), Katabonin (pylli i gjembave), Kathalbaganin (korije xhekfrutash), Kalabaganin (korije bananesh), Segunbagiçën (korije tikësh) dhe Gulshani (kopësht lulesh).<ref name="himalmag1"/> Standardet e jetesës u përmirësuan menjëherë nga standardet e para ndarjes.<ref>{{cite news|author=K. Anis Ahmed|title=Opinion | Why do Bangladeshis Seem Indifferent to Partition?|newspaper=The New York Times|date=16 gusht 2017|url=https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|lang=en-us|accessdate=28 shtator 2022|archive-date=29 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829170711/https://www.nytimes.com/2017/08/16/opinion/bangladesh-bengali-muslims-partition.html|url-status=live}}</ref> Ekonomia filloi të industrializohej. Në rrethinat e qytetit, u ndërtua fabrika më e madhe në botë e jutes. Fabrika prodhonte mallra juteje që kishin kërkesë të lartë gjatë Luftës Koreane.<ref>{{cite news|access-date=24 tetor 2022|lang=en|title=Unthreading Partition: The Politics of Jute Sharing Between two Bengals|url=https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|work=The Daily Star|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221106084737/https://www.thedailystar.net/in-focus/news/unthreading-partition-the-politics-jute-sharing-between-two-bengals-1778560|archive-date=6 nëntor 2022}}</ref> Hoteli Intercontinental, i dizajnuar nga William B. Tabler, u hap në vitin [[1966]]. Arkitekti estoniano-amerikan [[Louis I. Kahn]] u përfshi në dizajnimin e [[Xhatija Sangsad Bhabani|Asamblesë së Dhakës]], që fillimisht synohej të ishte parlamenti i Pakistanit Lindor, por që më vonë u bë parlamenti i [[Bangladeshi]]t të pavarur.
[[File:Central Dacca in East Pakistan.jpg|thumb|left|Dhaka qëndrore në vitin 1965]]
Ndërtimtaria kulminoi gjatë viteve [[1960]], por në sfondin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]], arkitektura e përdorur nuk shfaqte mjaftueshëm ndjeshmëri ndaj kontekstit. Mosmarrëveshjet e formimit të shtetësisë së [[Pakistani]]t janë pasqyruar në skenën fluide arkitekturore të krahut të tij lindor, që pranonte pasivisht nevojat dhe format e përcaktuara nga shteti, megjithë përpjekjet për të pasqyruar lindjen e frymës së re kombëtare. Kjo shprehej në përpjekjen për të lënë gjurmë ndërtimore në ''stilin ndërkombëtar'' me shenja kombëtare të sapogjetura dhe identitetit rajonal. Gjatë kësaj periudhe, vendi duhej të përballej me nacionalizmin në lindje bengalez, që gjithashtu kërkonte shprehinë arkitekturore. Në këtë mënyrë, u shfaq një stil bengalez i shprehur në tulla, që mund të vërehet për herë të parë në dizenjimin e Kolegjit të Arteve. Ky stil kulminoi në dizenjimin e ndërtesës së [[Xhatija Sangsad Bhabani]]t (Parlamenti Kombëtar) në Sher-e-Bangla Nagar.<ref name="bparchitect"/>
Projekti i ndërtesës së Parlamentit ([[Xhatija Sangsad Bhabani]]) u ndërmorr nga qeveria qëndrore për të zbutur ndjenjat nacionaliste të krahut lindor të shtetit. Zona u dizenjua si kryeqytet i dytë. Kontrata e tij iu besua Luis I Kahn-it pas përpjekjeve të pa-sukseshme për të angazhuar mjeshtrin e arkitekturës [[Le Corbusier]] dhe Alvar Aalton. Ndërtesa e Parlamentit është struktura më e shquar arkitekturore e vendit; ajo ka fituar si çmime ndërkombëtare, ashtu dhe kritika. Si një ndërtesë ajo pati një ndikim të jashtëzakonshëm në teorinë dhe praktikën e [[Arkitektura e Bangladeshit|Arkitekturës së Bangladeshit]] dhe është bërë një ikonë e gjallë. Megjithëse disiplinën strikte të modenizmit, ajo guxoi të përzihej me mjedisin ku ishte vendosur.
Biblioteka e Universitetit të Dhakës dhe Kolegji i Artit përfaqësojnë përpjekje të izoluara për të integruar mendimet bashkëkohëse perëndimore në arkitekturë. Ndikimi i mjeshtrit të arkitekturës bashkëkohëse, Le Corbusier, është i dukshëm në dizajnin e këtyre dy komplekseve në forma kubike, me plan të hapur themelesh, kolona të lira, mure ndarëse jo peshë mbajtës, strukturat prej betoni, çatitë e sheshta, rampat dhe grilat.<ref name="bparchitect"/>
Kompozimi i pjesëve të ndryshme të kompleksit, strukturat e lehta, qartësia e tyre strukturore dhe bukuria natyrore, mungesa e trukeve dhe mjedisi i integruar i bënë këto dy ndërtesa shembujt e parë të [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] në Bangladesh. Përfshirja e muraleve të Aminul Islamit dhe skulpturave të Novera Gaoharit tregoi për herë të parë përparësitë e krijimit të një mjedisi më të mirë me përdorimin e arteve dhe artizanateve të ndryshme.
Gjatë kësaj periudhe, arkitektura u lëkund midis dy ekstremeve. Nga një anë, arkitektët perëndimorë prodhuan disa vepra të shquara arkitekturore. Nga ana tjetër, profesionistët e ndërtimit praktikuan shtampa të lira islamike. Megjithatë, pak arkitektë bengalezë luajtën një rol novator në zhvillimin e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]] gjatë kësaj periudhe.<ref name="bparchitect"/>
[[File:Saint Joseph Higher Secondary School - North building.jpg|thumb|389px|Shkolla Sekondare e Shën Jozefit, projektuar nga Robert Bouighy, 1954]]
"Consulting Engineers Pakistan Ltd." vendosi një firmë arkitekturore në [[Dhaka]] në [[1960]] të emërtuar 'Berger Engineers' në bashkëpunim me firmën amerikane ''Luis Berger Inc''. Mjaft arkitektë që punonin për ta dhe që jepnin mësim në Universitetin e Pakistanit Lindor të Inxhinierisë dhe Teknologjisë, dizenjuan shumë ndërtesa institucionale deri në vitin [[1967]]. Një mospërputhje mund të haset në punët e tyre, pasi shumë nga ata kishin pak njohuri dhe përvojë nga rrethanat vendore dhe shpesh, arkitektë të ndryshëm dizenjonin ndërtesa të ndryshme në të njëjtin kampus. Gjithësesi, veprat e tyre ishin krahasimisht të pastra dhe racionale.
Mes arkitektëve të Berger-architects, Robert Bouighy e ruajti përputhshmërinë me modelin arkitekturor, shkëlqimin teknik dhe estetik në krijimet e tij. Strukturat prej betoni dhe shprehia e tij e ndershme nëpërmjet dritareve fasha, mureve ndarës jo-peshë-mbajtës dhe verandave konsullare janë disa shembuj që karakterizonin dizajnin e Bouighy-t. Një martesë e përzier e novacionit hapsinor dhe strukturor kulminoi në dizajnet e tij të shquara të ndërtesës së gjimnazit BUET dhe [[Stacioni Herkurudhor i Kamalapurit|Stacionit Hekurudhor të Kamalapurit]]. Stacionin e dizenjuan Bouighy dhe Dunhami, që është i dalluar për mbulesën në formë petalesh të hapura që bashkojnë një numër ndërtesash të ndryshme, jo harmonike. Veprat e tjera të Bouighy-t janë një bujtinë dhe selia e klubit të Universitetit Bujqësor; ndërtesa e Inxhinierisë Civile, tre bujtina dhe pavijoni i BUET-it (1963-67); Brothers' Hostel of Notredame College ([[1963]]); Shkolla e Shën Jozefit dhe Fjetina e Motrave të Spitalit të Familjes së Shenjtë.<ref name="bparchitect"/>
Megjithëse nuk ishte një arkitekt, Rolf Kaiser dizenjoi bujtinat, rezidencën e zëvendës kancelarit, ndërtesën e klubit etj. të Universitetit Bujqësor dhe disa ndërtesa bankare në Motixhhil. Veprat e Berger Group kontribuan në krijimin e interesit për arkitekturën mes njerëzve të thjeshtë.
Gjatë kësaj periudhe, biznesmenët dhe industrialistët jo-bengalezë arritën kulmin e tyre. Adamji krijoi një fabrikë të madhe juteje në Sidirganxh dhe kontraktoi "Thariani and Sons" të [[Karaçi]]t për të përgatitur Master Planin për Adamxhinagarin. Thariani, një arkitekt i diplomuar që punonte që nga viti [[1929]], krijoi një projekt zyre në [[Dhaka]] në [[1961]]. Ai shpejt vendosi lidhje të ngushta me industrialistët jo-bengalezë, një lëvizje që e ndihmoi atë të fitonte shumë kontrata qeveritare dhe private. Në dekadën e fundit para Pavarësisë, "Thariani and Sons" ishte firma arkitekturore këshilluese më e ngarkuar duke dizenjuar rreth tridhjetë industri dhe mjaft ndërtesa shumë-katëshe në zonën e Motixhhilit. Ata dizenjuan gjithashtu një larmi ndërtesash të tjera duke përfshirë shumë rezidenca, Xhaminë Baitul Mukarram (1961-65) dhe Akademinë Shilpakala ([[1963]]).<ref name="bparchitect"/>
"Thariani and Sons", më pas u drejtua nga djali i inxhinierit themelues. Firma gradualisht e shndërroi degën e saj në [[Dhaka]] në një zyrë qëndrore për të shërbyer klientelën gjithmonë e në rritje. E pavëmendshme ndaj koncepteve dhe praktikave botërore të arkitekturës bashkëkohëse, ajo u bazua në shijen dhe mahnitjen e njerëzve të thjeshtë drejt arkitekturës së përkohshme popullore duke kopjuar nga burimet e huaja që nuk përfillnin klimën, kulturën, materialet dhe nocionet estetike vendore. Megjithë gëzimin e mundësisë së rrallë të dizenjimit të qindra ndërtesave, veprat e saj nuk tregojnë një përmirësim gradual. Firma nuk ishte e aftë të vendoste një trend, as mund të vendoste një mjedis të përshtatshëm për vlerësimin e arkitekturës dhe praktikës së saj. Megjithatë, popullariteti i saj ishte kaq i përhapur sa një nga ndërtesat e saj jo mbresëlënëse (ndërtesa DIT) u përdor si simboli i qytetit.
[[File:National Assembly of Bangladesh, Dhaka (26).jpg|thumb|left|428px|Xhatija Sangsad Bhabani nga Çandrima Udani]]
Në [[1964]] arkitekti novator bengalez, Muzharul Islam, formoi Vastukalabidin, firmën e parë të konsulencës arkitekturore vendore. Shpejt ajo u bë një prani e rëndësishme në skenën arkitekturore të [[Bangladeshi]]t duke dizenjuar mjaft ndërtesa të shquara në gjysmën tjetër të dekadës. Mes këtyre ishin dy universiteteve të reja në Çitagong dhe Savar, Ndërtesa NIPA (tani pjesë e Fakultetit të Studimeve të Biznesit në Universitetin e Dhakës) (1964-67), Krisi Bhavani në Motixhhil ([[1965]]), etj. Islami besonte se një lëvizje arkitekturore, që të përshtatej me [[Bangladeshi]]n duhej të kishte si model, shembujt e krijimeve arkitekturore të arkitektëve të shquar botërorë, që mund të ofronin frymëzim dhe konfidencë për arkitektët vendorë. Në këtë mënyrë, ai kontribuoi aktivisht në sjelljen e arkitektëve të tillë të famshëm për të punuar në Bangladesh, si Luis I Kahn, Paul Rudolph dhe Stanley Tigermann. Gjithashtu, arkitektë të tjerë të famshëm si Constantine Doxiadis dhe Richard Neutra punuan me të përpara vitit [[1971]]. Përfshirja dhe kontributi i tyre në zhvillimin dhe orientimin e arkitekturës në Bangladesh ishte një aspekt pozitiv i viteve [[1960]]. Krijimi i fakultetit të parë të arkitekturës në Univesitetin e Inxhinierisë dhe Teknologjisë së Pakistanit Lindor në [[1961]], nën drejtimin dhe asistencën e Texas A. and M. University dhe drejtimin e prof. Richard Vrooman, ishte një ngjarje domethënëse. Ajo i dha drejtim zhvillimit të ardhshëm të [[Arkitektura e Bangladeshit|arkitekturës në Bangladesh]]. Brezi i parë i arkitektëve u diplomua në vitin [[1966]].<ref name="bparchitect"/>
Doxiadis Associates, e drejtuar nga një arkitekt, urbanist dhe filozof i famshëm grek, dizenjoi mjaft komplekse institucionale të sponsorizuara nga "Ford Foundation". Projektet e Doxiadis-it, si "Comilla BARD", Kolegji i Ekonomisë Shtëpiake, IER-i dhe TSC-i i Universitetit të Dhakës, shprehin përshtatjen klimatike dhe funksionale në dizajnin e grupeve të ndërtesave me funksione të shumëfishta në të njëjtin kampus dhe theksimi i marrëdhënieve të ndërsjellta. Dizenjimi i instituteve politeknike tregon ndjeshmërinë ndaj materialeve ndërtimore vendore dhe përdorimi i një vokabulari të përgjithshëm konsistent.
[[File:1.জাতীয় সংসদ ভবন.jpg|thumb|432px|Xhatija Sangsad Bhabani, vendosur në Sher-e-Bangla Nagar, Dhaka]]
===Xhatija Sangsad Bhabani===
{{main|Xhatija Sangsad Bhabani}}
'''Xhatija Sangsad Bhabani''' ose '''Ndërtesa Kombëtare e Parlamentit''', ({{lang-bn|জাতীয় সংসদ ভবন}} ''Jatiyô Sôngsôd Bhôbôn'') është godina e Parlamentit të Bangladeshit, e vendosur në Sher-e-Bangla Nagar përkrhahë shkollës së Shën Josefit në kryeqytetin e [[Bangladeshi]]t, [[Dhaka]]. E dizenjuar nga arkitekti [[Louis Kahn]], ndërsa vendi ishte akoma pjesë e [[Pakistani]]t, kompleksi është një nga komplekset më të mëdhenj legjislativ në botë, duke zënë 208 akre.<ref name="bpjatiya">{{cite book|year=2012|chapter=Jatiya Sangsad Bhaban|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia|lang=en|accessdate=1 korrik 2015|archive-date=4 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804173557/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Jatiya_Sangsad_Bhaban|url-status=dead}}</ref>
Ndërtesa shfaqet në mënyrë të spikatur në filmin e vitit 2003 ''My Architect'', duke paraqitur karierën dhe trashëgiminë familiare të arkitektit të saj, Louis Kahn. Robert McCarter, autor i ''Louis I. Kahn'', e përshkruan Parlamentin Kombëtar të Bangladeshit si një nga ndërtesat më domethënëse të [[shekulli XX|shekullit të XX]].<ref name="mccarter">{{cite book|title=Louis I. Kahn|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|year=2005|lang=en|author=Robert McCarter|publisher=Phaidon Press|isbn=0-7148-4045-9|pages=258, 270}}</ref>
====Historia====
Përpara përfundimit të tij, parlamentet e para dhe të dyta përdorën ''Sangsad Bhabanin e Vjetër'', që tashmë shërben si zyra e kryeministrit.<ref>{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-date=22 maj 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building}}</ref>
[[File: Sangshad Assembly Hall.jpg|thumb|left|389px|Salla parlamentare]]
Ndërtimi filloi në tetor [[1964]] kur [[Bangladeshi]] ishte Pakistani Lindor, i urdhëruar nga Ajub Khani nga kryeqyteti i Pakistanit Perëndimor, [[Islamabadi]]. Ajubi besonte se ndërtimi i një kompleksi legjislativ modern do ti qetësonte bengalezët.<ref name="ilondoner"/>
Xhatija Sangsadi u projektua nga Louis Kahn-i. Qeveria kërkoi ndihmë nga aktivisti dhe arkitekti i Azisë Jugore, Muzharul Islam që rekomandoi sjelljen e arkitektëve kryesorë botërorë për projektin. Ai fillimisht u përpoq të sillte Alvar Aalto-n dhe [[Le Corbusier]]-in, që ishin të dy të padisponueshëm në atë kohë. Islami pastaj listoi Kahnin, mësuesi i tij i mëparshëm në Yale.<ref name="ilondoner">{{cite web|lang=en|title=Jatiyo Sangsad Bhaban (National Parliament House), Bangladesh|url=http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325|accessdate=28 dhjetor 2015|year=2014|website=londoni.co|url-status=dead|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091016/http://www.londoni.co/index.php/who-s-who?id=325}}</ref>
Ndërtimi u ndal gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në [[1971]] dhe u përfundua më 28 janar [[1982]]. Louis Kahn-i vdiq kur projekti ishte afërsisht i realizuar në tre të katërtat dhe u vijua nga David Wisdom, që punonte për Louis Kahn-in.<ref name="ilondoner"/>
Gjatë mandatit qeverisës që nisi më 28 tetor [[2001]], qeveria lajmëroi planet për "të plotësuar planin e Louis Kahn-it" duke ndërtuar rezidenca për kryetarët e parlamentit. Sipas disa arkitektëve të shquar, një plan i tillë nuk ekzistonte në projektin origjinal. Megjithëse ndërtimi filloi, ai u ndalua dhe çështja është akoma e pazgjidhur.
[[File:Sangshad inside.jpg|thumb|Loja e dritës brenda ndërtesës]]
====Arkitektura dhe dizajni====
Louis Kahn-i e dizenjoi të gjithë kompleksin Xhatija Sangsad, që përfshin lëndina, liqen dhe rezidenca për anëtarët e parlamentit. Filozofia kryesore e dizajnit të arkitektit ishte të përfaqësonte kulturën dhe trashëgiminë bengaleze, ndërsa në të njëjtën kohë përmirësonte përdorimin e hapsirës. Eksteriori i ndërtesës është goditës në thjeshtësinë e tij, me mure të stërmëdha të tërhequr thellë nga portikët dhe hapjet e mëdha me forma të rregullta gjeometrike. Ndërtesa kryesore, që është në qendër të kompleksit, është e ndarë në tre pjesë – Sheshi kryesor, sheshi jugor dhe sheshi presidencial. Një liqen artificial rrethon tre anët e ndërtesës kryesore të Xhatija Sangsad Bhabanin, duke u shtrirë në kompleksin e fjetinave të anëtarëve të parlamentit. Ky përdorim i arrirë i ujit për të portretizuar bukurinë lumore të [[Bengali]]t i shtohet vlerës estetike të kompleksit.<ref>{{cite web|title=The Grand Architecture of Jatiyo Sangsad Bhaban|lang=en|url=http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|publisher=Bangladesh Blog – By Bangladesh Channel|accessdate=18 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120430053827/http://www.bangladesh.com/blog/the-grand-architecture-of-jatiyo-sangsad-bhaban|archive-date=30 prill 2012|url-status=live}}</ref>
Filozofia kryesore e dizajnit të Kahn-it përmirëson përdorimin e hapësirës, ndërsa paraqet trashëgiminë dhe kulturën bengaleze. Vijat e jashtme tërhiqen thellësisht nga portikët me hapje të mëdha me forma të rregullta gjeometrike, duke i dhënë formë impaktit të përgjithshëm pamor të ndërtesës.
Sipas fjalëve të vetë arkitektit Louis Kahn:
{{Quote|Në ansambël kam futur një element dritë-dhënës në planin e brendshëm. Nëse shikoni një seri kolonash mund të thoni se zgjedhja e kolonave është një zgjedhje në dritë. Kolonat si figura solide i kornizojnë hapësirat e dritës. Tani mendoni për të thjeshtë në të kundërt dhe mendoni se kolonat janë zgavra dhe shumë më të mëdha dhe se muret e tyre mund të japin vetë dritë, atëherë zbrazëtirat janë dhomat dhe kolona është bërësi i dritës dhe mund të marrë format e kompleksit dhe të jetë mbështetës i hapsirave dhe tu japë dritë hapsirave. Unë po punoi për të zhvilluar elementin deri në një shtrirje që ai të bëhet entitet poetik që ka bukurinë e tij jashtë vendit të tij në kompozim. Në këtë mënyrë ai bëhet analog me kolonën solide që përmenda më sipër si dhënës i dritës.<br/>
Nuk ishte besimi, jo dizajni, jo modeli, por thelbi nga i cili një institucion mund të dalë ...<ref>{{harvnb|Heinz Ronner|1987|pp=236, 238}}</ref>}}
Liqeni në tre anët e Bhabanit, që shtrihet deri në fjetinat e anëtarëve i shtohet estetikës së kompleksit dhe portretizon gjithashtu bukurinë lumore të [[Bangladeshi]]t.
Ndërtesa e parlamentit mori Çmimin Aga Khan për Arkitekturën në vitin [[1989]].<ref>{{harvnb|Kathleen James-Chakraborty|2014|pp=81–88}}</ref>
[[File:জাতীয় সংসদ এলাকা (৩).jpg|thumb|left|432px|Placa presidenciale]]
Bhabani përbëhet nga nëntë blloqe individuale: tetë blloqet periferike ngrihen deri në lartësinë 33.53 m ndërsa blloku tetëkëndor qendror ngrihet deri në lartësinë 47.24 m. Të nëntë blloqet përfshijnë grupe të ndryshme të hapsirave funksionale dhe kanë nivele të ndryshme, të ndërlidhura horizontalisht dhe vertikalisht me korridore, ashensore, shkallë, sheshe drite dhe zona rrethore.<ref name="parliament.gov.bd">{{cite web|lang=en|title=History and Building|url=http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|publisher=Bangladesh Parliament|accessdate=15 maj 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522223525/http://www.parliament.gov.bd/index.php/en/about-parliament/history-and-building|archive-date=22 maj 2016}}</ref> E gjithë struktura është dizenjuar për të përzier në një të vetme, jo në njësi të veçueshme, që duket nga jashtë se është një kat i vetëm.
Dhomat e komisionit kryesor janë të vendosura në nivelin dy në në një nga blloqet periferike. Të gjithë funksionarët parlamentarë, duke përfshirë ministrat dhe kryetarët e parlamentit të disa komisioneve, kanë zyra në Bhaban. Sekretariati i parlamentit ka gjithashtu zyra në të njëjtën ndërtesë.<ref name="parliament.gov.bd"/>
Pjesa më e rëndësishme e sheshit kryesor është salla parlamentare, që mund të mbajë deri në 354 anëtarë gjatë mbledhjes. Ka edhe dy podiume dhe dy galeri për vizitorët e rëndësishëm. Salla ka një lartësi maksimale prej 35.66 m me një çati parabolike guackë. Ajo u projektua me një synimin e vetëm një kati për të lejuar dritën e diellit. Drita e diellit, duke u pasqyruar nga muret rrethuese dhe tamburi tetëkëndor, filtrohet në sallën parlamentare.<ref name="parliament.gov.bd"/> Përdorimi efiçent dhe estetik i dritës është një aftësi e fortë arkitekturore e Louis Kahn-it.
Sistemi i ndriçimit artificial është projektuar me kujdes për të mundësuar zero pengesa për hyrjen e dritës. Një shandan i përbërë është varur nga çatia parabolike guackë. Ky shandan nga ana tjetër përbëhet nga një rrjetë metalike, që shtrihet në të gjithë sallën, duke ndihmuar dritat individuale.
Nivelet e sipërme të bllokut (që përfshijnë sallën) përmbajnë galeritë e vizitorëve dhe të shtypit, ashtu dhe dhomat e komunikimit, të cilat mbikëqyrin të gjitha sallën e parlamentit. Blloku përmban gjithashtu:
*në nivelin një, një bibliotekë;
*në nivelin tre, suitat e deputetëve; dhe
*në nivelin e sipërm, dhomat e partit.
Sheshi jugor shikon Bulevardin Manik Mia. Ai ngrihet gradualisht deri në lartësinë 20' dhe shërben si një eksterior i bukur ashtu dhe si hyrja kryesore (e përdorur nga deputetët gjatë sesionve) për në ndërtesën e parlamentit. Ai përbëhet nga:
*portat e kontrollit;
*një hyrje makinash;
*një dhomë kryesore impianti mekanik;
*zyrat e inxhinierëve mirëmbajtës;
*depot e pajisjeve; dhe
*një shesh i hapur me shkallë dhe rampa që çojnë drejtpërdrejtë në ndërtesën kryesore.<ref name="parliament.gov.bd"/>
Sheshi presidencial qëndron në veri dhe kundrejtë Rrugës së Liqenit. Ai funksionon si një shesh intim për deputetët dhe dinjitarët e tjerë. Ai përmban shkallë [[mermeri]], një galeri dhe një dysheme të shtruar të hapur.
*Shpenzimet e ndërtimit: 32 milionë dollarë US$<ref name="checkonsite.com">{{cite web|url=http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|title=Jatiyo Sangsad Bhaban|work=checkonsite.com|accessdate=18 prill 2012|lang=en|archive-date=25 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325004041/http://www.checkonsite.com/jatiyo-sangsad-bhaban/|url-status=live}}</ref>
[[File:Baitul Mukarram National Mosque in 2022.09.jpg|thumb|428px|Struktura e Xhamisë Baitul Mukarram, që i ngjan Qabesë në Mekë]]
Megjithëse hyrja për në bhaban, ndërtesa kryesore, është e kufizuar për anëtarët e autorizuar të parlamentit dhe stafin, kompleksi Xhatijo Sangshad është i hapur edhe për vizitorët. Veriu i kompleksit, përgjatë Rrugës së Liqenit, është Liqeni i Gjysmë-hënës dhe Çandrima Udani. Dy komplekset bashkë formojnë një tërheqje të rëndësishme për turistët në [[Dhaka]], veçanërisht gjatë festave kombëtare. Komplekset janë popullorë mes shëtitësve dhe skejtërsve të Dhakës gjithashtu, meqë kompleksi është një rrugë popullore shëtitjeje – që mund të shihet çdo mëngjes dhe mbrëmje. Rezidenca zyrtare e kryeministrit (Gonobhabani) ndodhet në këndin veriperëndimor të Rrugës Mirpur dhe kryqëzimit të Rrugës së Liqenit që është pesë minuta shëtitje nga Xhatija Sangsad Bhabani. Zona është një nga zonat me sigurinë më të lartë të Dhakës.
Kompleksi mund të aksesohet duke përdorur secilën nga katër rrugët përreth tij, megjithatë, Bulevardi Manik Mia dhe Rruga e Liqenit janë hyrjet më të lehta.
===Xhamia Baitul Mukarram===
{{main|Xhamia Baitul Mukarram}}
'''Bajtul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম}}; (d.m.th. Shtëpia e Nderuar), zyratarisht '''Xhamia Kombëtare Baitul Mukarram''' ({{lang-bn|বায়তুল মোকাররম জাতীয় মসজিদ}}), është e vendosur në qendër të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. [[Xhamia]] u përfundua në vitin [[1968]].<ref>{{cite book|chapter=Baitul Mukarram Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|author=Md. Shahidul Amin|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}</ref> Ajo ka një kapacitet prej më shumë se 42,000 adhuruesish.<ref>{{harvnb|Tai Yong Tan|Gyanesh Kudaisya|2000|p=170}}</ref>
====Historia====
[[File:An architect's view of Baitul Mukarram, Dhaka.jpg|thumb|left|345px|Pamje arkitekturore e Baitul Mukarramit]]
Xhamia Baitul Mukarram është xhamia kombëtare e [[Bangladeshi]]t. Në fund të viteve [[1950]] [[Dhaka]] u zhvillua shumë shpejt. Më 27 prill [[1959]], Abdul Latif Ibrahim Bavani, pronari i atëhershëm i Mullinjve Bavani të Jutes, mbajti një takim me G.A. Madanin, Haxhi Abdul Latif Bavanin, M.H. Adamxhin, S. Satarin, Muhamad Sadikun, A.Z.N. Rezai Karimin dhe gjeneralin majorin Umrao Khan. Në atë takim ai i propozoi gjeneral majorit Khan, atëherë administrator ushtarak i Pakistanit Lindor, që të ndërtohej një xhami e madhe në [[Dhaka]]. Umrao Khani pranoi të ndihmonte ndërtimin e një xhamije të tillë. Në të njëjtin vit u themelua ''Shoqëria e Xhamisë Baitul Mukarram'' për të ndhmuar projektin. Si vend u zgjodhën {{convert|8.30|acre|ha}} terren mes Dhakës së re dhe asaj të vjetër. Vendi ishte edhe në afërsi të zonës qëndrore të biznesit të qytetit, që në atë kohë, ndodhej një pellg i madh, i njohur si Pellgu Paltan. Pellgu u mbush dhe më 27 janar [[1960]], presidenti i atëhershëm i [[Pakistani]]t Ajub Khani, përuroi punimet, që u realizuan me faza. Kompleksi i xhamisë u projektua nga arkitekti Abdul Husein M. Thariani.<ref name="Khan1990"/> Adhuruesit zunë vend për herë të parë të premten më 25 janar [[1963]]. Më 28 mars [[1975]], Qeveria e Bangladeshit ja besoi menaxhimin e xhamisë Fondacionit Islamik të Bangladeshit.
Kompleksi i xhamisë përfshin dyqane, zyra, bibliotekën dhe zona parkimi brenda tij. Përgjithësisht, xhamia nuk ka një kupolë. Në [[2008]], xhamia u zgjerua, funancuar nga Qeveria e Arabisë Saudite.<ref>{{cite news|title=Saudi donation for extension work of Baitul Mukarram National Mosque|url=http://www.thedailystar.net/news-detail-59660|lang=en|work=The Daily Star|date=21 tetor 2008}}</ref>
[[File:Upper side of Baitul Mukarram 08.jpg|thumb|379px|Oborr i brendshëm i xhamisë]]
====Përshkrimi====
Xhamia Baitul Mukarram ka [[Arkitektura Moderniste|stil arkitekturor modern]]. Por ajo nuk i ka braktisur parimet tradicionale të [[arkitektura Mogule|Arkitekturës së Xhamisë Mogule]], që për mjaft kohë ishte mbizotëruese në [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentin indian]]. Modernizmi mund të shihet në përdorimin e një sipërfaqeje të bardhë dhe një forme pothuajse kubike për ndërtesën kryesore. Një xhami pa një kupolë mbi sallën e saj kryesore të lutjeve është një eksperiment i jashtëzakonshëm. Megjithatë ajo ka bërë vend në zemrën e myslimanëve të Dhakës për shkak të modelimit të formës së saj sipas [[Qabeja|Qabenë]] në [[Meka|Mekë]].<ref name="Khan1990">{{harvnb|Hasan-Uddin Khan|1990|p=119}}</ref> Kjo e bënë atë një strukturë të dallueshme nga çdo xhami tjetër jo vetëm në Bangladesh.
[[File:বায়তুল মোকাররম মুসাব্বির.jpg|thumb|left|372px|Verandë e brendshme]]
Xhamia qëndron mbi një platformë shumë të lartë. Ndërtesa e Xhamisë Baitul Mukarram është me tetë kate dhe 30.18 m e lartë nga toka. Sipas planit origjinal, hyrja kryesore do të ishte në anën lindore. "Shahani" në lindje është 2694.2 m<sup>2</sup> me hapsirën e [[avdesi]]t në anët e sajë jugore dhe veriore. Vendi i avdesit apo ablacionit mori një pjesë të rëndësishme kur Baitul Mukarrami u fillua. Mungesa e një kupole mbi ndërtesën kryesore është kompensuar nga dy portikë të cekët të hyrjes, një në jug dhe tjetri në veri. Lartësia e këtyre portikëve përbëhet prej tre [[arkada]]sh në formën e këmbës së lepurit, ku ajo në mes është më e madhe se të tjerat.
Sipas projektit origjinal të Tharianit, [[minarja]] ishte e shkëputur në anën jugore të ndërtesës kryesore. Megjithatë, sipas një projekti të rij janë shtuar dy minare të reja.<ref>{{cite book|author=Shahidul Amin|chapter=Baitul Mukarram Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|accessdate=2 shtator 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque|archive-date=6 dhjetor 2022|url-status=dead}}</ref>
[[File:Inside of Baitul Mukarram 03.jpg|thumb|389px|Pamje e brendshme]]
Kopshti është modeluar në një stil të huazuar gjerësisht nga [[Kopshtet Mogule]], megjithatë ndryshe nga kopshtet tradicionale mogule, që përfaqësojnë parajsën islamike (xhenetin), ai nuk ka sistem çar-bagh, me shumë gjasa për shkak të mos pasjes hapësirë të mjaftueshme për një kopësht të tillë. E ardhmja e këtij kopshti është e panjohur; nëse Qeveria e Bangladeshit e zgjeron xhaminë, me shumë gjasa kopshti do të hiqet.
Dy oborre të brendshëm pa çati sigurojnë që të hyjë mjaftueshëm dritë dhe ajër në sallën e lutjeve të Baitul Mukarramit. Sipërfaqja e sallës kryesore të lutjeve është 2463.51 m<sup>2</sup> me një kat të ndërmjetëm (''mezzanino'') prej 170.94 m<sup>2</sup> në anën lindore. Salla është e rrethuar nga veranda në tre nga anët e saj. Mihrabi i sallës së lutjeve është drejtkëndor në vend se gjysmë-rrethor. Zbukurimi i tepërt është shmangur përgjatë gjithë xhamisë, duke parë se minimizimi i zbukurimeve është një veçori tipike e [[Arkitektura Moderniste|Arkitekturës Moderniste]].
===RAJUK Bhabani===
{{main|RAJUK Bhabani}}
'''RAJUK Bhabani''' ({{lang-bn|রাজউক ভবন}}) është selia qendrore e Rajdhani Unnayan Kartripakkha (RAJUK), që është autoriteti i Zhvillimit të Kryeqytetit i Qeverisë së Bangladeshit. RAJUK Bhabani është i vendosur në shëtitoren RAJUK, Dilkhusha, Dhaka-1000. Ai është një nga ndërtesat më të mirënjohura të qytetit të [[Dhaka|Dhakës]].
==== Historia ====
[[File:RAJUK (24015484900).jpg|thumb|left|354px|RAJUK Bhabani në 2015]]
RAJUK Bhabani u ndërtua në vitin [[1956]] si selia e Trustit të Përmirësimit të Dhakës (Dhaka Improvement Trust, DIT). Në atë kohë, RAJUK Bhabani quhej DIT Bhaban. U projektua nga arkitekti Abdulhusein M. Thariani, që ishte një arkitekt me diplomë në arkitekturë i Pakistanit Perëndimor. Guri i themeleve u vendos më 10 dhjetor [[1956]] nga H. S. Suhravardi, që në atë kohë ishte kryeministri i [[Pakistani]]t. DIT Bhabani ishte vendi nga filloi transmetimin televizioni i Pakistanit Lindor dhe që atëherë ka qenë selia e stacionit televiziv të Dhakës, Pakistan Television Corporation, më vonë i riemërtuar Bangladesh Television, dhe mbeti në këtë mënyrë edhe pas pavarësisë së [[Bangladeshi]]t në [[1971]]. Megjithatë, në [[1975]], pasi selia e re u ndërtua në Rampura, Bangladesh Television i zhvendosi zyrat dhe studiot e tij nga DIT Bhabani në ndërtesën e re.<ref>{{cite news|author=Novera Deepita|lang=en|date=4 shkurt 2006|url=http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|title=From BTV to ETV and beyond: The television revolution|newspaper=The Daily Star|accessdate=6 gusht 2017|archive-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313143917/http://archive.thedailystar.net/suppliments/2006/15thanniv/celebrating_bd/celeb_bd18.htm|url-status=dead}}</ref> Ai u riemërtua RAJUK Bhaban më 30 prill [[1987]], kur u krijua RAJUK-u që zëvendësoi Dhaka Improvement Trust (DIT).
[[File:Rajuk 2.jpg|thumb|372px|Pamje ballore e RAJUK Bhabanit]]
==== Përshkrimi ====
RAJUK Bhabani është një monument i rëndësishëm arkitekturor i qytetit të Dhakës. Është një nga ndërtesat e vjetra të Pakistanit Lindor. Është një ndërtesë shumë e ngarkuar. Kishte shumë kolona të zeza në fazën e mesme të RAJUK bhabanit, që krijoi shumë ngatërrim rreth përdorimit të përsosur të kolonës në arkitekturë. Arkitekti Thariyani nuk mendoi rreth klimës kur e projektoi atë. RAJUK Bhabani është një ndërtesë me drejtuar nga perëndimi, që përbëhet nga dy ndërtesa të veçanta të quajtura ndërtesa kryesore dhe aneksi. Këto dy ndërtesa janë të lidhura nga një urë e vogël. Ndërtesa kryesore e RAJUK-ut është me gjashtë kate ndërsa ndërtesa aneks është me tetë kate. Në krye të faqes ballore të ndërtesës kryesore ndodhet një sahat, që bart një domethënie të madhe për RAJUK Bhabanin.
RAJUK Bhabani është një shembull i arkitekturës së periudhës së Pakistanit. Në periudhën e hershme, RAJUK Bhabani dukej si një ndërtesë shumë e thjeshtë, por duke ditur rëndësinë historike dhe arkitekturore të saj, u ndërmor nisma për ta rinovuar atë. Faza kryesore e rinovimit u zhvillua pas vitit 2000 duke i dhënë ndërtesës një pamje arkitekturore madhështore.
===Stacioni hekurudhor i Kamalapurit===
[[File:কমলাপুর রেলস্টেশন ছবি নং ২.jpg|thumb|left|389px|Pamje ajrore e stacionit nga jugu]]
{{main|Stacioni hekurudhor i Kamalapurit}}
'''Stacioni hekurudhor i Kamalapurit''', zyrtarisht '''Stacioni hekurudhor i Dhakës''', është stacioni hekurudhor qëndror në Kamalapur të [[Dhaka|Dhakës]], kryeqytetit të [[Bangladeshi]]t. Është stacioni më i madh dhe më i ngarkuar i vendit që vepron si portë e kryeqytetit të vendit. Ai u hap më 1 maj [[1968]].<ref name="pass"/><ref name="bpRailway">{{cite book|author=Quazi Abul Fida|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|year=2012|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|chapter=Railway|lang=en|editor4=Sabbir Ahmed|title=Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|ol=30677644M|accessdate=2 shtator 2024|archive-date=10 tetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010143242/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Railway|url-status=dead}}</ref><ref name="Kamalapur0"/>
U ndërtua gjatë periudhës pakistaneze, por linja e tij hekurudhore u ndërtua gjatë [[Raxhi Britanik|Periudhës Britanike]]. Pas krijimit të [[Pakistani]]t, në Kamalapur u ndërtua një tjetër stacion hekurudhor pasi stacioni i vjetër hekurudhor në Dhaka ishte i papërshtatshëm dhe një pjesë e linjës ekzistuese ishte zhvendosur nga pozicioni i mëparshëm. I ndërtuar në vitin [[1968]], ky stacion hekurudhor qe dëshmitar i masakrës që u zhvillua gjatë Luftës për Çlirimin e Bangladeshit në vitin [[1971]].
Pas pavarësisë, aty u vendos depoja e parë e kontejnerëve në vend. Pas saj u bënë mjaft propozime dhe vendime për të zhvendosur dhe shkatërruar ndërtesën e stacionit por për shkak të kundërshtimeve nga autoritetet dhe intelektualët kjo nuk u bë. Tashmë përreth stacionit është në ndërtim një qendër multimodale transporti, që pritet të përfundohet në vitin [[2030]]. ka 8 platforma, përveç të cilave, përmban edhe shërbime të ndryshme si spitali, xhamia dhe stacioni policor.
[[File:Dhaka Railway Station.jpg|thumb|389px|Platforma të stacionit]]
==== Historia ====
Në fillim të [[shekulli XX|shekullit të XX]], së bashku me ekonominë u rrit edhe [[Dhaka]], veçanërisht pas vitit [[1947]]. Linjat ekzistuese hekurudhore u shtrinë në drejtim verior duke u degëzuar në Dhakën e vjetër dhe atë të re. Këto linja hekurudhore kryqëzoheshin me rrugë në pika të ndryshme, duke e bllokuar qarkullimin e trafikut rrugor veri-jug. Gjithashtu stacioni i vjetër i Dakës së vjetër në anën veriore të qytetit ishte i paplotë, duke konsistuar në një platformë, një oborr të vogël dhe një strehë lokomotive.
Në vitin [[1948]], ekspertët sugjeronin zhvendosjen e stacionit në Kamalapur. Në vitin [[1952]], u bë një plan për zhvendosjen e stacionit hekurudhor jashtë zonës së qytetit. Gjithashtu u planifikua të ndërtohej një linjë e re hekurudhore nga Texhgaoni për në Gandaria. Megjithatë, për shkak të mungesës së fondeve plani nuk u ekzekutua në atë kohë. Pas 10 viteve sugjerim më 20 dhjetor [[1958]], qeveria provinciale Pakistanit Lindor vendosi ta ndërtoi stacionin e ri hekurudhor në Kamalapur me afat deri në vitin [[1964]]. Buxheti fillestar për ndërtimin ishte 45.6 milionë rupi pakistaneze (800 000 milionë dollarë amerikanë) nga i cili qeveria provinciale supozohej të mundësonte rreth 60%.<ref>{{cite news|title=A decade of progress: Expansion And Development of P.E. Railway|author=M. A. Ghafur|newspaper=Pakistan Observer|lang=en|page=13|date=1 maj 1968}}</ref> Përpara ndërtimit të stacionit, në vendin e ndërtimit ndodhej një fushë moçalore. Qeveria e nisi ndërtimin në vitin [[1960]]. Nga Texhgaoni, linja hekurudhore u zhvendos për në Khilgaon dhe pastaj për në Kamalapur. Elementet operacionale dhe logjistike të stacionit të vjetër hekurudhor të Dakës u zhvendosën në stacionin e ri hekurudhor në vitin [[1965]].<ref name="ed">{{harvnb|Delvar Hasan|2016|pp=86–87}}</ref> Stacioni u përurua nga guvernatori i Pakistanit Lindor Abdul Monem Khani më 27 prill [[1968]]. Në ceremonin përuruese ishte i pranishëm edhe presidenti i Pakistanit, Ajub Khani.<ref name="Kamalapur0">{{harvnb|Adnan Zillur Morshed|2017}}</ref> Kostoja e ndërtimit ishte 135 milionë rupi pakistaneze (2.4 milionë dollarë amerikanë). Një vit pas saj, selia e shërbimit postar hekurudhor të provincës u vendos aty.<ref>{{cite book|author=Ishtiaque Ahmed Khan|year=2012|lang=en|ol=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|chapter=Postal Communication|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=12 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20170929044320/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication|archive-date=29 shtator 2017|url-status=dead}}</ref>
Më 11 prill [[1987]], pas gjashtëmbëdhjetë vjetësh pavarësi të Bangladeshit, në stacionin hekurudhor u hap depoja e parë e kontejnerëve në Bangladesh.<ref name="bpRailway"/> Në vitin [[2005]], firma konsultuese amerikane, Louis Berger Group, përgatiti një plan strategjik transporti (strategic transport plan, STP) për Dhakën. STP sugjeronte zhvendosjen e stacionit qëndror hekurudhor në Tongi, por komiteti drejtues, i përbërë nga Bordi i Koordinimit të Transportit të Dhakës, e refuzoi sugjerimin.<ref>{{cite magazine|lang=en|author=Mustafizur Rahman|url=https://archive.thedailystar.net/forum/2009/september/pains.htm|title=Growing Pains|publisher=The Daily Star|year=2009|volume=3|issue=9|magazine=Daily Star Forum}}</ref> Në vitet [[2010]], qeveria propozoi ta zhvendoste stacionin hekurudhor në distriktin e Gazipurit, por ministria e hekurudhave e kundërshtoi propozimin duke konsideruar papërshtatshmërinë për banorët e qytetit. Ndërtesa e stacionit pësoi rinovime katër herë midis viteve [[2013]] dhe [[2023]].
[[File:Kamalapur railway station in 2022.12.jpg|thumb|left|358px|Strukturë e ndërtesës së stacionit]]
Nën projektin ndërtimor të linjës Dhaka–Xhesore, që filloi në vitin [[2016]], u vendos për të rinovuar gjashtë stacione hekurudhore, duke përfshirë edhe stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Në vitin [[2020]], një takim qeveritar i zhivlluar në Hekurudhën Bhaban në [[Dhaka]] informoi se si pjesë e punimeve të rinovimit, në stacion do të ndërtoheshin tre linja hekurudhore dyshe dhe një platformë e re për linjën e gjerë hekurudhore.
Seksioni ekzistues Dhaka–Narajanganxh i linjës Narajanganxh–Bahadurabad Ghat është shpallur i mbyllur nga 4 dhjetori [[2022]] për rindërtimin e kalimit nga distanca një metër e binarëve në distancën e dyfishtë dhe projektin e lidhjes hekurudhore të Urës së Padmës. Shpallja çoi në pezullimin e shërbimit të trenave nga Kamalapuri për në stacionin hekurudhor të Narajanganxhit, duke shkaktuar vështirësi për udhëtarët e shpeshtë që udhëtonin me tren për të kursyer para. Nurul Islam Suxhon, ministri i hekurudhave të vendit, kishte shpallur më 14 janar [[2023]] se seksioni do të hapej për qarkullimin e trenave në mars. Por kjo nuk u realizua pasi dy projektet nuk ishin përfuduar. Më 25 korrik [[2023]], ministri i hekurudhave shpalli se seksioni Dhaka–Narajanganxh do të rihapej në 1 gusht gusht. Në ditën e fundit të premtuar, shërbimi i trenit nga Kamalapuri për në Narajanganxh rifilloi.
[[File:An afternoon at Kamalapur railway station.jpg|thumb|379px|Platformë e stacionit]]
Në vitin [[2018]], një projekt investimi i përbashkët publik–privat (PPP) me firmën "Kaxhima" u miratua të krijonte një qendër multimodale përreth stacionit hekurudhor të aeroportit të Dhakës dhe stacionit hekurudhor të Texhgaonit bashkë me stacionin hekurudhor të Kamalapurit. Kjo infrastrukturë do të ndërtohej përreth stacionit hekurudhor të Kamalapurit; nuk do të kishte ndërtesa shumë-katëshe rezidenciale, hotele, qendra tregtare, metro dhe pasarela. Në vitin [[2019]], autoriteti hekurudhor i Bangladeshit kundërshtoi ndërtimin e një qendre multimodale përballë ndërtesës së stacionit.<ref>{{cite news|author=Munima Sultana|lang=en|date=8 dhjetor 2019|url=https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|title=No project on front side of Kamalapur railway station: BR|accessdate=29 nëntor 2022|work=The Financial Express|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129205722/https://www.thefinancialexpress.com.bd/national/no-project-on-front-side-of-kamalapur-railway-station-br-1575777900|archive-date=29 nëntor 2022}}</ref> Në vitin [[2020]], Hekurudha e Bangladeshit dhe "Dhaka Mass Transit Company Limited" vendosën ta lidhin stacionin hekurudhor të Kamalapurit me linjën 6 të MRT të Linjës së Metrosë së Dhakës. Por stacioni i tanishëm nuk mund të përputhet me itinerarin e propozuar të Linjës 6 të MRT, kështu që u vendos të shkatërrohej stacioni i Kamalapurit dhe të ndërtohej një i ri 130 metra në veri. Arkitektë dhe individë të ndryshëm të vendit e kundërshtuan këtë vendim. Në 30 janar [[2021]], zyra e kryeministrisë dha lejen për shkatërrimin e stacionit hekurudhor, por në shkurt, ministri i hekurudhave e tërhoqi vendimin e tij për shkatërrimin e stacionit të Kamalapurit. Megjithatë, autoriteti i lidhur tha se stacioni hekurudhor mund të zhvendoset në të ardhmen e afërt nëse kërkohet. Në vend të prishjes së stacionit, planet e qeverisë për ndërtimin e një kompleksi stacionor për metronë, ekspresin e ngritur dhe tranzitin e shpejtë të autobuzave nën zonën e stacionit hekurudhor si pjesë e qendrës multimodale që është programuar për tu përfunduar në vitin [[2030]].<ref name="pass">{{cite news|author=Zafar Ahmed|date=30 nëntor 2022|url=https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|title=‘All roads lead to Kamalapur’: how the Dhaka area is set to be transformed into a multimodal transport hub|lang=en|accessdate=8 dhjetor 2022|work=Bdnews24.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130022207/https://bdnews24.com/economy/ogh85fy4r1|archive-date=30 nëntor 2022}}</ref>
==== Arkitektura ====
[[File:Design of Kamalapur Railway Station.jpg|thumb|left|379px|Dizajn i hershëm i stacionit]]
Arkitektët e stacionit hekurudhor të Kamalapurit ishin dy amerikanë: Daniel Dunham dhe Bob Buie. Të dy erdhën në fillim në [[Pakistani Lindor|Pakistanin Lindor]] si arkitektë me Louis Berger Group. Procesi i projektimit filloi nën drejtimin e Daniel Dunham, i ndjekur nga Robert Boughey.<ref>{{cite news|title=The architectural significance of the Kamalapur Railway Station|url=https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351|author=Zahangir Alom|date=12 janar 2021|accessdate=10 nëntor 2022|work=The Business Standard|lang=en|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107165721/https://www.tbsnews.net/feature/habitat/architectural-significance-kamalapur-railway-station-184351}}</ref>
Projekti i Dunham & Buie-s përfshinte krijimin e një strukture të gjerë që do të ishte e përshtatshme për klimën e rajonit, një sfidë për ta. Për këtë ata dizenjuan një strukturë betoni të çatisë së ndërtesës së stacionit që ishte e pazakontë, struktura kishte një çati çadër-dielli. Çatia mbulonte një rresht të strukturave të ndërlidhura me drejtim poshtë. Profili i terminalit, një organizim ritmik i lartë dhe harqeve guacka evokon përfytyrimin tipik të një klime tropikale, me një ombrellë që mundëson mbrojtjen nga shirat e musoneve. Dizajni i stacionit përfshin hapsira të ndryshme funksionale si biletarinë e stacionit, zyrat administrative, zonat e qëndrimit të pasagjerëve dhe zonat e pritjes nën një çati të integruar mbuluese.<ref name="Kamalapur0"/>
[[File:কমলাপুর রেল স্টেশন.jpg|thumb|379px|Struktura mbuluese e stacionit]]
E gjithë struktura përbëhet nga 36 sheshe. Ajo ka një tërësi prej kolonash. Sipër saj qëndron një çati me 36 kupola të gjata betoni. Secila kolonë, {{convert|59|ft|m}} e lartë, zgjat katër degëzime së lartmi dhe mban çatinë. Stacioni shtrihet mbi një sipërfaqe prej 156 akre. Ai ka 11 kontrolle biletash dhe mjaft zona qëndrimi për pasagjerët.
Në hyrje të stacionit hekurudhor, në vitin [[1999]] u ndërtua një monument i quajtur "surjaketan" në kujtim të të gjithë zyrtarëve dhe punonjësve të hekurudhës që ranë dëshmorë në Luftën e Çlirimtare të vitit [[1971]]. Në këtë stacion ndodhen tetë platforma 918.4 metra të gjata, të numëruara 1-8 nga veri-perëndimi në jug-lindje (nga e majta në të djathtë kur shihet nga hyrja e pasagjerëve):
* Platformat 1-7 përgjithësisht përdoren për udhëtarë, hekurudhën ndërqytetëse dhe shërbimet e largësisë së madhe.
* Platforma suburbane përgjithësisht përdoret për shërbime periferike në linjën Narajanganxh–Bahadurabad Ghat drejt Narajanganxhit.
[[File:Stamp of New Dacca Railway Station.jpg|thumb|left|369px|Pullë postare e vitit 1969, e Postës së Pakistanit me Stacionin e Kamalapurit]]
Stacioni hekurudhor i Kamalapurit ka një oborr të depos së kontejnerëve të Dhakës të zotëruar nga autoriteti i Portit të Çitagongut. Saif Power Tech Limited u caktua si operatori i tij në vitin [[2015]]. Ai u ndërtua në një sipërfaqe prej 32 akre afër terminalit. Ai mund të mbaj 10 % të 70 % të kontejnerëve të Portit të Çitagongut, d.m.th. 90,000 TEUS.
Spitali i përgjithshëm i hekurudhës në Kamalapur u ndërtua në vitin [[1986]] në 4.3 akre. Spitali u ndërtua për të ofruar shërbim mjekësor për zyrtarët dhe punonjësit e Hekurudhës së Bangladeshit. Në vitin [[2013]], spitali u planifikua për tu menaxhuar në partneritet publik privat dhe dy vjet më vonë, shërbimet e tij u hapën për të gjithë, me 100 shtretër. Numri i tanishëm i shtretërve të tij është 40.
[[File:Kamalapur Railway Station platform.jpg|thumb|372px|Hyrjet e platformave]]
Në stacion ndodhet një xhami për tu përdorur nga pasagjerët e njohur si "Xhamia Qëndrore Xhame e stacionit hekurudhor të Dhakës". Gjatë muajit të ramazanit shpërndahet ushqim falas gjatë iftarit për ata që vijnë për tu lutur në xhami.
Policia hekurudhore mban një stacion policor në Kamalapur, me një ekip ruajtjeje. Stacioni policor u modernizua dhe rinovua në vitin [[2021]]. Pas rinovimit, aty janë vendosur një bibliotekë dhe shërbimi i ujit të pijshëm për të ndaluarit dhe policët.
==Periudha e Pavarësisë 1971-...==
[[File:A002323.webmhd.webm|thumb|left|369px|Animacion i NASA-s që tregon rritjen urbane të Dhakës nga 1972 deri në 2001]]
Turbullirat e hershme politike u shfaqën mes viteve [[1947]] dhe [[1952]], veçanërisht Lëvizja për Gjuhën Bengaleze. Gjatë krizës politike kushtetuese në 1971, junta ushtarake e drejtuar nga Jahja Khani refuzoi ta transferonte pushtetin te Asambleja Kombëtare e sapozgjedhur, duke shkaktuar protesta në masë, mosbindje civile dhe një lëvizjen për vetëvendosje të Pakistanit Lindor. Kjo çoi në një përpjekje për pavarësi nga [[Pakistani]] të bengalezëve.<ref>{{cite web|url=http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/|title=Sheikh Mujibur Rahman|publisher=Virtual Bangladesh|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|url-status=live|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216193211/http://www.virtualbangladesh.com/culture/people-of-bangladesh/sheikh-mujibur-rahman/}}</ref><ref name="Richards2003">{{harvnb|John Richards|2003|pp=49–57}}</ref><ref>{{harvnb|Edgar Thorpe|2012|p=125}}</ref>
Më 25 mars [[1971]], ushtria pakistaneze nisi operacionin ushtarak të emërtuar "Operation Searchlight" kundër popullsisë së Pakistanit Lindor. Dhaka barti shenjat e mizorive të ushtrisë, duke pësuar një fushatë të gjerë represioni me arrestime, tortura dhe vrasje civilësh, studentësh, intelektualësh, veprimtarësh politikë dhe pakicash fetare. Pjesë të mëdha të qytetit u dogjën dhe shkatërruan, duke përfshirë lagjet hindu. Ushtria u përballë me kryengritje nga "East Pakistan Rifles" dhe policia bengaleze.<ref>{{harvnb|Bibhuti Bhusan Nandi|2007|p=732}}</ref><ref name="books.google.com.bd">{{harvnb|Rounaq Jahan|2013|p=254}}</ref> Shumë nga popullsia e qytetit ose u zhvendos ose u detyrua të ikte në zonat rurale.<ref>{{cite news|work=Dawn|title=Fall of Dhaka: Memories of a Bloody December – Pakistan|lang=en|accessdate=18 shkurt 2015|date=16 dhjetor 2014|url=http://www.dawn.com/news/1151151|archive-date=30 janar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150130124156/http://www.dawn.com/news/1151151|url-status=live}}</ref> Dhaka u godit me sulme të shumta ajrore nga Forca Ajrore Indiane në dhjetor gjatë Luftës Indo-Pakistaneze në 1971.<ref>{{harvnb|Siddique Salik|1977|p=195}}</ref> Komanda e Pakistanit Lindor iu dorëzua gjeneral leitnant Xhagxhit Singh Aurora në pistën e garave Ramna në Dhaka më 16 dhjetor 1971.<ref>{{harvnb|J.F.R. Jacob|1997|pp=146–47}}</ref>
Në [[1972]] pas shpalljes së pavarurësisë së [[Bangladeshi]]t, Asambleja Kushtetuese e shpalli Dhakën kryeqytet. Pas kësaj, popullsia e Dhakës u rrit nga disa qindra mijë në disa milionë në pesë dekada. Pati një rritje të shpejtë pasi Dhaka tërhoqi punëtorë të ardhur nga i gjithë [[Bangladeshi]] rural, që përbënte 60% të rritjes së popullsisë.<ref>{{cite web|title=Dhaka Population 2020|lang=en|url=http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/|accessdate=30 janar 2017|url-status=live|archive-date=31 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731001426/http://worldpopulationreview.com/world-cities/dhaka-population/}}</ref> Qyteti përballoi turbullirat socialiste në fillim të viteve 1970, të ndjekura nga pak vite të ligjit ushtarak. Bursa dhe tregu i lirë u rikthyen në fund të viteve 1970.
[[File:Motijheel, Dhaka, 1980s.jpg|thumb|358px|Pamje ajrore e qendrës kryesore tregëtare të Dhakës në vitet 1980]]
Në [[1978]] Bashkia e Dhakës, që ishte themeluar më 1 gusht [[1864]], mori statusin e "korporatës bashkiake". Në [[1983]] Korporata Bashkiake e Dhakës u kthye në një entitet vetqeverisës.<ref name="star052015">{{cite news|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994|work=The Daily Star|title=Reminiscing Dhaka's Legacy|date=8 maj 2015|author=Md. Shahnawaz Khan Chandan|accessdate=22 qershor 2017|url-status=live|archive-date=1 dhjetor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030749/http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/reminiscing-dhakas-legacy-80994}}</ref>
Bazuar në aktin e vitit [[1993]], në [[1994]] u zhvilluan zgjedhjet e para për kryetarin e bashkisë së Dhakës.<ref>{{cite web|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|title=Mayor Hanif's Death Anniversary Today|accessdate=12 shkurt 2015|date=28 nëntor 2010|work=The Daily Star|archive-date=12 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212231852/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=163943|url-status=live}}</ref> Korporata Bashkiake e Dhakës i drejtoi punët e qytetit deri në nëntor [[2011]].<ref name="sum">{{cite news|title=Don't Split Dhaka, Khoka Urges Govt|date=12 nëntor 2011|url=http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|accessdate=12 shtator 2012|newspaper=UNBConnect|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405174018/http://www.unbconnect.com/component/news/task-show/id-64245|url-status=dead|archive-date=5 prill 2012}}</ref>
Në vitet [[1990]] dhe [[2000]], Dhaka përjetoi rritje të përmirësuar ekonomike dhe shfaqjen e zonave të shumta të biznesit dhe qyteteve satelite.<ref>{{harvnb|Shahadat Hossain|2008}}</ref> Mes viteve 1990 dhe [[2005]], popullsia e qytetit u dyfishua, nga 6 millionë në 12 millionë.<ref>{{cite web|url=https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|title=Dhaka: Fastest Growing Megacity in the World|website=The World from PRX|accessdate=19 janar 2022|lang=en|archive-date=19 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119194102/https://theworld.org/stories/2010-09-08/dhaka-fastest-growing-megacity-world|url-status=live}}</ref> Qyteti pati rritje të investimeve të huaja, veçanërisht në sektorët e financave dhe të manifakturës tekstile. Pothuajse të gjitha konglomeratet e mëdha vendore zyrat e tyre i kanë të vendosura në [[Dhaka]].<ref>{{cite news|title=Poverty Alleviation: Yunus calls for major reforms in World Bank|newspaper=The Daily Star|url=http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|date=5 nëntor 2007|lang=en|accessdate=17 dhjetor 2008|archive-date=5 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080305083011/http://www.thedailystar.net/story.php?nid=10351|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|date=5 dhjetor 2007|title=Blind Eye to Urban Poor to Spell Social Disaster: Conference on the Poor Told|newspaper=The Daily Star|accessdate=17 dhjetor 2008|url=http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20080723203409/http://www.thedailystar.net/2006/12/05/d61205011711.htm|url-status=live|archive-date=23 korrik 2008}}</ref>
[[File:A house in Banani Model Town, Dhaka 01.jpg|thumb|left|Ndërtesë në zonën Banani]]
Por hartalë të shpeshtë (mbyllja e dyqaneve dhe zyrave si goditje politike në [[Azia Jugore|Azinë Jugore]] dhe [[Malajzia|Malajzi]] nga partitë politike) e kanë penguar ekonominë e qytetit.<ref>{{cite book|date=mars 2005|title=Beyond Hartals: Towards Democratic Dialogue in Bangladesh|lang=en|url=http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf|url-status=dead|publisher=United Nations Development Programme (UNDP) Bangladesh|isbn=984-32-1424-2|accessdate=4 mars 2018|archive-date=5 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063333/http://www.un-bd.org/Docs/Publication/Beyond%20Hartals.pdf}}</ref> Që nga viti [[2014]] shpeshtësia e hartalëve ka rënë. Në disa vite, gjatë musoneve qyteti përjetoi përjetoi përmbytje të mëdha.
Për të siguruar shërbime më të mira qytetare në [[2011]], Korporata Bashkiake e Dhakës u nda në dy korporata të veçanta, Korporata Bashkiake e Dhakës Veriore dhe Korporata Bashkiake e Dhakës Jugore.<ref>{{cite news|lang=en|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|title=Dhaka Set to Split Into Two|work=The Daily Star|date=18 tetor 2011|author=Hasan Jahid Tusher|accessdate=12 shkurt 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213005705/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=206982|archive-date=13 shkurt 2015}}</ref> Këto dy korporata drejtohen nga dy kryebashkiakë, që zgjidhen nga vota e drejtpërdrejtë e qytetarëve për 5 vite. Territori brenda korporatave qytetare u nda në shumë zona, secila me një komisioner të zgjedhur. Në tërësi, qyteti ka 130 zona apo njësi dhe 725 lagje (''mohalla'').
* Raxhdhani Unajan Kartripakha (RAXhUK) është përgjegjës për koordinimin e planifikimit urban në zonën e Dhakës së Madhe.<ref>{{cite book|author=Md. Asraful Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|chapter=Rajdhani Unnayan Kartripakkha|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=26 korrik 2015|title=Banglapedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha|archive-date=7 maj 2016|url-status=dead}}</ref>
[[File:Janata Bank Tower.jpg|thumb|Kulla e Xhanata Bank]]
Historikisht [[Dhaka]] ka tërhequr punëtorë të shumtë emigrantë.<ref name="EDemo1">{{cite web|author=Terry McGee|title=Urbanization Takes on New Dimensions in Asia's Population Giants|url=http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx|date=27 shtator 2006|lang=en|publisher=Population Reference Bureau|access-date=27 shtator 2006|url-status=dead|archive-date=14 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080214234539/http://www.prb.org/Articles/2001/UrbanizationTakesonNewDimensionsinAsiasPopulationGiants.aspx}}</ref> Shumica e popullsisë së qytetit janë fshatarë të zhvendosur, si dhe refugjatë klimatikë.<ref>{{cite web|url=http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|title=A Short City Profile on Dhaka City: Adaptation Issues for Climate Change?|lang=en|accessdate=4 mars 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411211112/http://resilient-cities.iclei.org/fileadmin/sites/resilient-cities/files/docs/B4-Bonn2010-Hamidul.pdf|archive-date=11 prill 2019}}</ref> Zhvillimi urban ka nxitur një bum të madh ndërtimi; ndërtesa të reja të larta dhe qiellgërvishtës e kanë ndryshuar panoramën e qytetit.<ref name="CiE">{{cite news|author=Alistair Lawson|date=1 qershor 2002|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|title=Good times for bourgeois Bangladeshis|lang=en|work=BBC News|access-date=2 tetor 2006|archive-date=24 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324150041/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2018535.stm|url-status=live}}</ref> Qyteti është një nga metropolet me rritjen më të shpejtë në botë.<ref name="content.time.com">{{harvnb|Nick Carbone|2011}}</ref> Është parashikuar se në [[2025]] do të jetë një nga metropolet më të mëdha në botë, bashkë me [[Tokyo]]n, [[Mexico City]]n, [[Shanghai]]n, [[Pekini]]n dhe [[New York City]]-n.<ref name="CBSN">{{cite news|access-date=22 shkurt 2019|title=Dhaka, Bangladesh: Fastest Growing City in the World|work=CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/|lang=en|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917105225/https://www.cbsnews.com/news/dhaka-bangladesh-fastest-growing-city-in-the-world/}}</ref>
Si rajoni i industrializuar më dendur i vendit, Territori i Dhakës së Madhe zhvillon 35% të ekonomisë së [[Bangladeshi]]t.<ref name="Rezaul Karim">{{cite news|author=Rezaul Karim|url=https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|title=Dhaka's Economic Activities Unplanned: Analysts|date=24 shkurt 2017|newspaper=The Daily Star|lang=en|accessdate=13 korrik 2019|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190713203402/https://www.thedailystar.net/business/dhakas-economic-activities-unplanned-analysts-1366252|archive-date=13 korrik 2019}}</ref> “Globalization and World Cities Research Network" e rendit Dhakën si një nga "qytetet beta−globale", me fjalë të tjera është pjesë e lidhjes së rajonit në ekonominë botërore.<ref>{{cite web|title=The World According to GaWC 2020|lang=en|website=Globalization and World Cities|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|accessdate=22 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html|url-status=live|archive-date=24 gusht 2020}}</ref> Zonat kryesore industriale janë Texhgaoni, Shjampuri dhe Hazaribagu.<ref>{{cite web|year=2005|title=Dhaka City State of Environment|lang=en|url=http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|publisher=Regional Resource Centre for Asia and the Pacific, United Nations Environment Programme|accessdate=24 janar 2009|archive-date=7 shkurt 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090207025410/http://www.rrcap.unep.org/reports/soe/dhaka-soe-05/3-4dhaka-noise.pdf|url-status=dead}}</ref> Qyteti ka një klasë të mesme në rritje, duke drejtuar tregun te dhe mallrat moderne të konsumit dhe luksit.<ref name="CiE"/>
[[File:Navana tower Gulshan Avenue Pano (cropped).jpg|thumb|left|Kulla Navana në bulevardin e Gulshanit]]
Shumë nga historia e afërt e Dhakës është karakterizuar nga tregjet buzë-rrugore dhe dyqanet e vegjël që shesin një larmi mallrash.<ref>{{harvnb|Jeremy Seabrook|1996|p=221}}</ref> Vitet e fundit kanë parë ndërtimin e përhapur të qendrave tregëtare.<ref>{{cite book|publisher=Marshall Cavendish Corporation|year=2008|lang=en|title=World and Its Peoples|isbn=978-0-7614-7631-3|page=489}}</ref> Dy nga qendrat më të mëdha tregëtare në qytet dhe rajonin më të gjerë të [[Azia Jugore|Azisë Jugore]] janë "Jamuna Future Park" dhe "Bashundhara City".
Shumë nga aktiviteti tregëtar është i qendërzuar përreth pak rrugëve kryesore, ku rrallë zbatohen rregullat rrugore dhe takohen shpesh shitës ambulantë dhe lypës.<ref name="SohnMoudonLee115–28"/><ref name="Kalabamu123–31">{{harvnb|Faustin T. Kalabamu|1987|pp=123-31}}</ref> Hokerët, shitësit ambulantë, dyqanet e vegjël, transporti me rikshou, shitësit buzë rruge dhe kioskat zënë një pjesë të madhe të popullsisë,<ref name="EDemo1"/><ref name="Rick">{{cite news|date=20 korrik 1998|lang=en-uk|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm|accessdate=27 maj 2024|title=Does Dhaka Need Rickshaws?|url-status=live|archive-date=8 mars 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080308190144/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/136074.stm}}</ref> vetëm drejtues rikshoush numërohen deri në 400 000.<ref>{{harvnb|Robert Cervero|2000|p=39}}</ref> Gjysma e forcës së punës është e punësuar në ekonominë shtëpiake dhe të paorganizuar, ndërsa rreth 800 000 punojnë në industrinë tekstile. Masa e papunësisë në Dhaka në [[2013]] ishte 23%.<ref>{{cite web|lang=en|work=Dhaka City Corporation|url=http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance|title=Dhaka City at a Glance|accessdate=1 dhjetor 2015|url-status=dead|archive-date=15 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115171206/http://www.dhakacity.org/Page/Search_item_details/Search/Item_id/31/Item/employment/Dhaka_City_At_a_Glance}}</ref>
[[File:1.জাতীয় স্মৃতিসৌধ.jpg|thumb|432px|Monumenti Kombëtar i Dëshmorëve, Xhatija Sriti Shoudho, 1982]]
Ngecja e trafikut është një nga tiparet më të dukshme të Dhakës moderne. Në [[2014]], u raportua se vetëm 7% e qytetit ishte e mbuluar me rrugë.<ref name="TNR">{{cite magazine|magazine=The New Republic|lang=en|title=Welcome to the Traffic Capital of the World|url=https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us|accessdate=22 shkurt 2019|url-status=live|archive-date=17 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917143131/https://newrepublic.com/article/118416/what-dhaka-bangladesh-traffic-capital-world-can-teach-us}}</ref> Faza e parë e Hekurudhës së Metrosë së Dhakës nga Utara deri në Agargaon u përurua nga kryeministri i Bangladeshit Sheikh Hasina më 28 dhjetor 2022.<ref>{{cite news|lang=en|url=https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081|title=PM Opens Country's First Metro Rail|date=28 dhjetor 2022|accessdate=15 janar 2023|work=The Daily Star|url-status=live|archive-date=15 janar 2023|archive-url=https://archive.today/20230115043453/https://www.thedailystar.net/special-events/dhaka-metro-rail-opening/news/pm-opens-countrys-first-metro-rail-3207081}}</ref> Megjithatë, sipas një raporti të vitit [[2016]], afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në barakishte.<ref name=":12">{{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|author3=Susan Elliott|author4=Jennifer Liu|author5=Mizan R. Khan|date=2023|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, a Fast-Growing Mega-City|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|journal=Ecological Economics|lang=en|doi-access=free|bibcode=2023EcoEc.20707763B}}</ref> Lumi kryesor i qytetit, Buriganga, është bërë një nga lumenjtë më të ndotur në vend.<ref name="Majumder 2009">{{cite web|author=Azad Majumder|date=19 maj 2009|lang=en|title=Bangladesh river pollution threatens millions|url=https://www.reuters.com/article/us-bangladesh-rivers-idUSTRE54I04G20090519|accessdate=9 janar 2020|work=Reuters}}</ref><ref name="the Guardian 2015">{{cite web|date=23 tetor 2015|title=The river runs black: pollution from Bangladesh's tanneries – in pictures|url=http://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/gallery/2015/oct/23/the-river-runs-black-pollution-from-bangladeshs-tanneries-in-pictures|lang=en|accessdate=9 janar 2020|website=the Guardian}}</ref>
Dhaka e Vjetër është qendra historike komerciale, por shumica e zhvillimit urban tashmë është zhvendosur në veri të saj. Në [[1985]], zona përreth Motixhhilit u konsiderua qendra "moderne" e biznesit, ndërsa në [[2005]] Gulshani u konsiderua pjesa "më e re" e qendrës së biznesit. Shumë institucione qeveritare të Bangladeshit mund të gjenden në Motixhhil, Segunbagiça, Texhgaon, Karvan Bazar dhe Sher-e-Bangla Nagar.<ref name="Siddiqui2010">{{harvnb|K. Siddiqui|J. Ahmed|K. Siddique|S. Huq|2010|pp=6, 12}}</ref>
[[File:Manama Tower.jpg|thumb|left|Kulla Manama në zonën Dhanmondi]]
Përveç Dhakës së vjetër, që është një lagje në stilin e pazareve të vjetër, urbanistika e qytetit ndjek një model strukturor me zhvillime organike të ndikuara nga modelet e Azisë Jugore, Lindjes së Mesme dhe perëndimit. Rritja e qytetit është gjerësisht e paplanifikuar dhe është e fokusuar në rajonet veriore përreth qendrës së qytetit, ku gjenden shumë nga lagjet e pasura.<ref name="SohnMoudonLee115–28">{{harvnb|Dong Wook Sohn|Anne Vernez Moudon|Jeasun Lee|2012|pp=115–28}}</ref> Shumica e ndërtimeve në qytet janë qiellgërvishtës. Banesat e klasës së mesme dhe të lartë, bashkë me zonat komerciale dhe industriale, zënë shumicën e qytetit. Megjithatë, afërsisht një e treta e popullsisë së Dhakës jeton në baraka, sipas një raporti të vitit [[2016]].<ref name=":1">{{harvnb|Roy Brouwer|Dilruba F. Sharmin|Susan Elliott|Jannifer Liu|2023}}</ref>
Megjithëse së fundi, qeveria kombëtare ka zbatuar një politikë të urbanizimit të organizuar në zonat rrethuese dhe jashtë Dhakës, nëpërmjet futjes së një lehtësimi tatimor dhjetë-vjeçar mbi të ardhurat nga ndërtimet e reja aty, infrastruktura e saj vazhdon të jetë e papërshtatshme për përballimin e qarkullimit dhe ofrimin e shërbimeve.<ref name="toënplan">{{cite news|work=The Daily Star|url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337|title=Town Planning for Bangladesh: Vision 2020|date=8 nëntor 2008|lang=en|accessdate=15 dhjetor 2008|url-status=live|archive-date=19 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219005519/http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=62337}}</ref>
[[File:DHAKA DIAMOND building, gulshan.jpg|thumb|284px|Ndërtesa ''Diamond'' në Gulshan të Dhakës]]
Rreth 30% e popullsisë së Dhakës jeton në baraka (ose vendbanime të paplanifikuara urbane), sipas një raporti të vitit [[2016]]. Vlerësimet nga viti 2011 dhe 2015 gjetën se ka rreth "3 deri në 5 mijë baraka dhe vendbanime të paligjshme të shpërndara përgjatë gjithë qytetit".<ref name=":1"/> Janë shpesh të sapo-ardhurit nga zonat fshatare që përfundojnë të jetojnë në barakishte. Banorët në këto zona barakishtesh kanë vetëm një akses të kufizuar të ujit, higjenës dhe shërbimeve të tjera.
Barakat mund të gjenden në rrethina dhe zonat e rrugicave të parëndësishme të qytetit.<ref name="GruebnerSachsNockertFrings1–7">{{harvnb|Oliver Gruebner|Jonathan Sachs|Anika Nockert|Michael Frings|2014|pp=1–7}}</ref> Sipas një raporti të vitit [[2021]], barakishtja më e madhe është një Kamrangirçar, ku rreth 600 000 banorë jetojnë në kushtet e barakave.<ref name=":2">{{cite journal|author1=Sonia Ferdous Hoque|author2=Rebecca Peters|author3=Paul Whitehead|author4=Robert Hope|author5=Mohammed Abed Hossain|year=2021|lang=en|title=River pollution and social inequalities in Dhaka, Bangladesh|volume=3|issue=9|journal=Environmental Research Communications|issn=2515-7620|url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:8432a5ca-0570-4f93-b082-8d158dc6dc66/files/sws859g42w|doi=10.1088/2515-7620/ac2458|doi-access=free|bibcode=2021ERCom...3i5003H}}</ref>
[[File:Karail03.jpg|thumb|left|389px|Barakishtja Karail në Mohakhali]]
Tashmë qyteti i Dhakës konsiderohet si një xhungël e vërtetë urbane. Këtë gjë që e sjellë në vëmendje një studim i Institutit të Planifikuesve të Bangladeshit, i titulluar "'Air, Environment and Liveability Context of Dhaka City'". Vetëm dy dekada më parë (në [[1999]]) betoni urban mbulonte një sipërfaqe deri në 64.99 %, por në [[2019]] kjo u rrit në 81.82 %. Duke parë frenezinë ndërtimore dhe në çdo hapsirë të disponueshme, një shtytje e mbulimit me beton deri në 90 % nuk mund të përjashtohet. Me rritjen e mëtejshme të paplanifikuar, jetueshmëria e tij është në vështirsi. Hapsirat e lira janë reduktuar në një përmasë prej 4.61 % nga 14.07 % dhe 7.8 % përkatësisht në 1999 dhe [[2009]].<ref name="greenconcretejungle"/>
Përveç krizës së hapsirave të gjelbra qyteti po përballet edhe me tkurrjen e pellgjeve të tij ujorë. Ata janë reduktuar në thjesht 4.38 % nga 14.25 % e zonave të përgjithshme urbane në 2 dekadat e fundit. Nëse një mega-qytet si [[Dhaka]] humbet fushat e tij të vërshimeve ose zonat e ulta përreth tij në këtë masë, është e natyrshme që ai nuk do të jetë i aftë të shmang përmbytjet edhe nga shira modeste. Problemi i dyfishtë i shterjes së ujërave nëntokësore dhe humbja e pellgjeve me ujë dhe kanaleve që dikur largonin ujërat e shiut nga qyteti do ta përkeqësoi situatën. Instituti i Planifikuesve të Bangladeshit ka sugjeruar mbajtjen e pellgjeve ekzistuese me ujë dhe në të njëjtën kohë rikthimi i atyre të zaptuara nga ndërtime të ndryshme. Megjithëse pa shumë rëndësi, gjatë dekadës [[1999]]-2009 gjelbërimi i qytetit u rrit nga 6.69 % në 9.29 %, por që në [[2019]] ra lehtësisht në 9.20 %.<ref name="greenconcretejungle"/>
[[File:বায়তুর রউফ মসজিদ.jpg|thumb|389px|Xhamia Bait Ur Rauf]]
===Xhamia Bait Ur Rauf===
{{main|Xhamia Bait Ur Rauf}}
'''Xhamia Bait Ur Rauf''' ({{lang-bn|বায়তুর রউফ জামে মসজিদ}}, {{lang-ar|الجامع بيت الرؤوف}}) është një xhami urbane e dallueshme në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t.<ref name="Ur Rauf0">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-agakhan-architecture-prize-idUSKCN1231SH|lang=en|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|date=3 tetor 2016|work=Reuters|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> E dizenjur nga arkitektja bangladeshase [[Marina Tabassum]] dhe e përfunduar në vitin [[2012]], ajo është quajtur një strehë e spiritualitetit në Dhakën urbane duke marrë njohje për bukurinë dhe përdorimin e dritës natyrore si dhe për sfidimin e "lang-lt|status quo}}së" së dizajnit tradicional të xhamisë.<ref name="11Ur Rauf">{{cite web|lang=en|title=Winners of Aga Khan architecture award announced - VIDEO|url=https://www.nation.co.ke/news/Aga-Khan-architecture-award-2016/1056-3403308-m938u8/index.html|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> Në vend të simbolizmit tradicional si kupolat dhe minaret, xhamia mbështetet në hapsirën e hapur dhe lojën e pasur ndërmjet dritës dhe hijeve për të krijuar një hapsirë lutjeje që e ngre shpirtin.<ref name="Ur Rauf4">{{cite web|lang=en|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|accessdate=13 dhjetor 2019}}</ref>
==== Historia ====
[[File:Bait Ur Rouf mosque corridor.jpg|thumb|left|Korrikor i xhamisë]]
Pas një jete të vështirë dhe humbjes së burrit të saj dhe dy vajzave, Sufia Khatun nga [[Dhaka]] dhuroi një pjesë të tokës së saj për ndërtimin e një xhamie.<ref name="Ur Rauf2"/> Në vitin [[2005]], ajo porositi mbesën e saj, arkitekten Marina Tabasum, për ta dizenjuar atë.<ref name="Ur Rauf1">{{cite news|accessdate=13 dhjetor 2019|date=26 maj 2017|work=The Daily Star|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/bait-ur-rouf-mosque-aesthetic-and-inclusive-space-1410739|title=Bait Ur Rouf Mosque: An Aesthetic and Inclusive Space|lang=en}}</ref> Anëtarët e bashkësisë fillimisht përdorën një strukturë të përkohshme mbi vendin për lutje, por kur Khatun vdiq, Tabasum mbeti mbledhësja e vetme e fondeve, dizenjuesja, klientja dhe ndërtuesja e projektit.<ref name="Ur Rauf8">{{cite news|work=The National|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://www.thenational.ae/arts-culture/architect-marina-tabassum-on-her-aga-khan-award-winning-design-for-the-bait-ur-rouf-mosque-in-dhaka-1.160592|title=Architect Marina Tabassum on her Aga Khan Award-winning design for the Bait Ur Rouf mosque in Dhaka|lang=en}}</ref> Bamirësit e bashkësisë mundësuan shumicën e fondeve për ndërtimin.<ref name="Ur Rauf4"/> Tabasum vizitoi më shumë se 100 xhami para se të dizenjonte Xhaminë Bait Ur Rauf, megjithëse më parë vështirë të kishte hyrë në një të tillë.<ref name="Ur Rauf6">{{cite news|title=Female architect lands prize|date=5 tetor 2016|work=The Star|url=https://www.thestar.com.my/news/regional/2016/10/05/female-architect-lands-prize-bangladeshi-smashes-glass-ceiling-with-simple-mosque-design|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019}}</ref>
Në Bangladesh, është e pazakontë për një grua të dizenjoi një xhami, ato rrallë bile hyjnë në një të tillë, duke u lutur më shumë në shtëpi, duke qenë se pak xhami kanë pjesë të kushtuara për gratë.<ref>{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|accessdate=30 dhjetor 2019|lang=en}}</ref>
[[File:Bait Ur Rouf mosque Prayer.jpg|thumb|354px|Pamje e brendshme e sallës së lutjeve ditën]]
==== Përshkrimi ====
Xhamia ka një sipërfaqe të përgjithshme prej {{convert|755|m2|acre}} dhe sipërfaqe ndërtimore prej 700 m<sup>2</sup>. Ajo është e vendosur në një zonë të prirur për përmbytje<ref name="Ur Rauf0"/> dhe është dizenjuar përgjatë një aksi me kënd 13 gradë nga drejtimi i kiblës. Për të kompensuar këtë kënd, ndërtesa është ngritur mbi një zoklaturë me një cilindër brenda një katrori.<ref name="Ur Rauf10b">{{cite web|title=Award Recipients: Construction (Bait ur Rouf Mosque)|url=https://archnet.org/publications/12785|website=ARCHNET|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|url-status=live|archive-date=23 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423001515/http://www.archnet.org:80/publications/12785}}</ref> Kjo i lejoi dizajneres ta rrotullonte sallën e lutjeve në drejtimin e duhur dhe të krijonte oborre drite në të katër anët me hapsirë për funksione të tjera.<ref name="Ur Rauf2">{{cite web|accessdate=13 dhjetor 2019|url=https://archnet.org/sites/15120|title=Bait Ur Rouf Mosque|website=Archnet|lang=en|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231658/https://archnet.org/sites/15120|url-status=dead}}</ref>
Xhamia u dizenjua nga [[Marina Tabassum]], një arkitekte nga [[Bangladeshi]],<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.ug/six-projects-awarded-aga-khan-architecture-prize/|title=Six projects awarded Aga Khan architecture prize|date=7 nëntor 2016|work=The Independent Uganda|lang=en-US|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> e njohur për dizenjimin e Muzeut të Pavarësisë në Dhaka, ajo konsiderohet si një nga arkitetët kryesorë të vendit dhe një nga pak arkitektet në këtë vend.
[[File:Bait Ur Rouf mosque.jpg|thumb|left|379px|Pamje e tavanit]]
Historia e pasur e ndërtimit të xhamive në Bangladesh daton që nga pushtimi turk në [[shekulli XIII|shekullin e XIII]]. Xhamitë më të hershme përfshijnë elemente nga tradita vendore e ndërtimit, si kupola të vogla që shtrihen mbi xhami dhe mure tulle. Arkitektja kombinoi këtë traditë unike të arkitekturës së xhamive të sulltanatit<ref name="Ur Rauf10a">{{cite web|website=Archnet|lang=en|title=Collections, 13th Cycle: 2013-2016, Bait Ur Rouf Mosque|url=https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|accessdate=7 tetor 2019|archive-date=7 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191007231634/https://archnet.org/collections/1215/sites/15120|url-status=dead}}</ref> me një qasje moderne për të krijuar një dizajn që sfidon "{{lang-lt|status quo"}}në.<ref name="Ur Rauf9">{{cite news|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Gulf News|lang=en|accessdate=23 dhjetor 2019|url=https://gulfnews.com/entertainment/arts-culture/bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling-1.1906629}}</ref>
Salla e lutjeve të xhamisë nuk ka kolona brenda, por mbështetet mbi tetë kolona periferike. Duzina hapjesh të rastësishme, rrethore në tavan dhe mure lejojnë dritën natyrore që të hyjë në ndërtesë, duke krijuar modele alternuese drite dhe hije duke përmirësuar ajrinë shpirtërore.<ref name="Ur Rauf7">{{cite web|title=The Aga Khan Award for Architecture: Photos|work=Daily Nation|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/dn2/The-Aga-Khan-Architecture-Award-2016/957860-3406204-9gdk6q/index.html|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref>
[[File:Bait Ur Rouf mosque wall.jpg|thumb|284px|Muri poroz i xhamisë]]
Ndërtesa një katëshe me gjurmë të vogël mjedisore nuk ka [[kupola]], minare, ose panele dekorative, por përshtatet me mjedisin e saj rrethues. Muret e ndërtuar me tulla prej terrakote të bëra me dorë<ref name="Ur Rauf3">{{cite web|author=Peter Muiruri|title='Green' buildings top awards|url=https://www.standardmedia.co.ke/article/2000218630/green-buildings-top-awards|website=The Standard|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref> mundësojnë ajrim natyror, duke ndihmuar në mbajtjen e ndërtesës të freskët edhe gjatë ditëve të nxehta.<ref>{{cite news|url=https://www.thenews.com.pk/latest/154809-Bangladeshi-mosque-architect-smashes-glass-ceiling|title=Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=The News|lang=en|accessdate=13 dhjetor 2019|lang=en}}</ref> Pa përdorur simbolizmin e zakonshëm të xhamisë,<ref name="Ur Rauf10b"/> arkitektja krijoi një hapsirë shpirtërore me thjeshtësi dhe përdorimin e dritës natyrore duke mundësuar përsiatje dhe soditje të thellë në lutje.<ref name="Ur Rauf4"/>
Ndërtesa kushtoi 150 000 dollarë dhe kërkoi pesë vjet për tu ndërtuar. Ndërtimi përfundoi në vitin [[2012]].<ref>{{cite news|url=https://nation.com.pk/04-Oct-2016/bangladeshi-female-architect-s-mosque-design-wins-prestigious-international-prize|title=Bangladeshi female architect's mosque design wins prestigious international prize|date=4 tetor 2016|work=The Nation|lang=en|accessdate=7 tetor 2019}}</ref>
Megjithëse banorët vendas e financuan dhe përdorën ndërtesën, xhaminë e vizituan banorë nga i gjithë [[Bangladeshi]], duke përfshirë [[Chittagong]]un dhe [[Sylhet]]in. Kjo përfshin besimtarë dhe studentë të arkitekturës.<ref name="lefigaro.fr">{{cite web|website=Le Figaro|date=4 tetor 2016|url=http://immobilier.lefigaro.fr/article/succes-de-l-une-des-rares-mosquees-construite-par-une-femme_bd2c815a-8a36-11e6-bdfd-da60d80cb221/|title=Succès de l'une des rares mosquées construite par une femme|lang=fr|accessdate=7 tetor 2019}}</ref>
[[File:Marina-tabassum-pimo-2023.jpg|thumb|left|339px|Marina Tabassum, arkitektja e xhamisë]]
Arkitektja e pakësoi qëllimisht simbolizmin në dizajnin e saj për të inkurajuar përdorimin e ndërtesës për veprimtari të tjera shoqërore, përveç lutjeve.<ref name="Ur Rauf5"/> Fëmijët inkurajohen të luajnë në ndërtesë, që është e pazakontë për një xhami.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/world/2016/10/04/danish-park-designed-to-promote-tolerance-in-community-wins-architectural-award|author=Noah Browning|date=4 tetor 2016|title=Danish park designed to promote tolerance in community wins architectural award|work=The Star|lang=en|accessdate=19 dhjetor 2019}}</ref> Arkitektja synonte ta bënte ndërtesën një vend qetësie në një nga lagjet më të varfra të një një prej qyteteve më të mbipopulluara më botë,<ref name="lefigaro.fr"/> me "hapsira frymëmarrjeje" brenda dhe përreth ndërtesës duke mundësuar një vend ku adhuruesit të socializohen jashtë kohës së lutjeve.<ref name="Ur Rauf3"/> Përgjatë ditës, fëmijët luajnë dhe të moshuarit bisedojnë në zoklaturën e ndërtesës.<ref name="Ur Rauf10a"/>
Xhamia Bait Ur Rauf është e pazakontë jo vetëm duke qenë një nga dy xhamitë e ndërtuara nga gra në Bangladesh, por gjithashtu për dizajnin e saj miqësor me mjedisin.<ref name="Ur Rauf5">{{cite web|url=https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque|title=Bait Ur Rouf Mosque|accessdate=7 tetor 2019|lang=en|website=Aga Khan Development Network|url-status=dead|archive-date=3 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803200247/https://www.akdn.org/architecture/project/bait-ur-rouf-mosque}}</ref> Arkitektura i referohet traditës së harruar të ndërtimit të xhamive<ref name="lefigaro.fr"/> dhe përshtatet me mjedisin në një vend me një ekonomi në zhvillim, që arkitektja beson se ishte përgjegjësia e saj shoqërore.<ref>{{cite news|accessdate=30 dhjetor 2019|url=http://www.dawn.com/news/1287962|title=Female Bangladeshi mosque architect smashes glass ceiling|work=Dawn|agency=AFP|lang=en|date=4 tetor 2016}}</ref>
[[File:Gulshan Society Jame Masjid 04.jpg|thumb|334px|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit]]
Xhamia Bait Ur Rauf ishte një nga gjashtë fituesit e Çmimit Aga Khan për Arkitekturën në vitin [[2016]], bashkë me Qendrën e Miqësisë në Gaibandha.<ref>{{cite news|lang=en-US|url=https://www.washingtontimes.com/news/2016/oct/3/china-denmark-projects-among-architecture-award-wi/|title=China, Denmark projects among architecture award winners|accessdate=30 dhjetor 2019|newspaper=The Washington Times}}</ref> Ky çmim 1 milion $, i prezantuar nga "Aga Khan Trust for Culture", njeh arritjet arkitekturore në bashkësitë myslimane përreth botës.<ref name="lefigaro.fr"/> Juria e çmimit e zgjodhi xhaminë për shtytjen e kufijve pamjes së një hapsirë fetare<ref name="Ur Rauf0"/> dhe krijimin e një dizajni që e ngre shpirtin.<ref name="11Ur Rauf"/>
=== Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit ===
{{main|Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit}}
'''Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit''', e quajtur edhe '''Xhame Masxhidi i Shoqërisë së Gulshanit''' ({{Lang-bn|গুলশান সোসাইটি জামে মসজিদ}}), është një xhami në Gulshan Thana, një zonë e [[Dhaka|Dhakës]] në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. U planifikua nga Kashef Mahboob Chowdhury duke u përfunduar në vitin [[2017]].
==== Historia ====
Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit është parë nga një numër i madh vizitorësh të shquar. Në shkurt [[2018]] krye-imami Xhamisë [[Mesxhidi Aksa|Xhamia Al-Aksa]], drejtoi lutjet dhe mbajti predikime në Xhaminë e Shoqërisë së Gulshanit gjatë udhëtimit të tij një javor përgjatë [[Bangladeshi]]t.<ref>{{cite news|location=Dhaka|lang=en|newspaper=The Independent (Bangladesh)|url=http://www.theindependentbd.com/printversion/details/135019|title=Masjid al-Aqsa head Imam to lead jum'a prayers at Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020}}</ref> Në shtator [[2019]] përfaqësueset e larta të [[Australia|Australisë]] dhe [[Zelanda e Re|Zelandës së Re]] në Bangladesh, Julia Niblett dhe Joanna Kempkers vizituan xhaminë.<ref>{{cite news|lang=en|title=Australian, New Zealand envoys visit Gulshan mosque|accessdate=17 maj 2020|url=https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|newspaper=Bangla Tribune|archive-date=22 shkurt 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222183458/https://en.banglatribune.com/national/news/72669/Australian-New-Zealand-envoys-visit-Gulshan|url-status=dead}}</ref>
Në shtator [[2018]] Xhamia e Shoqërisë së Gulshanit hyri në listën finale të Çmimit të 11-të "Beazley Designs of the Year".<ref>{{cite web|title=19 Architecture Projects in Shortlist for Beazley Designs of the Year|url=https://www.world-architects.com/en/architecture-news/headlines/19-architecture-projects-in-shortlist-for-beazley-designs-of-the-year|access-date=17 maj 2020|website=World-Architects|lang=en}}</ref>
==== Arkitektura ====
[[File:Gulshan Society Jame Masjid 02.jpg|thumb|left|248px|Pamje e xhamisë]]
Ndërtesa moderne shtatë-katëshe është ndërtuar për të dhënë përshtypjen e një monoliti. E gjithë struktura është ndërtuar në beton të bardhë të derdhur në kallëpe. Trualli i disponueshëm urban për këtë xhami ishte relativisht i vogël, por xhamia kishte nevojë të bujtëte një grumbullim të madh njerëzish. Kjo nevojë e ripërfytyroi tipologjinë e xhamisë në një volum vertikal. E planifikuar për 2500 veta, ndërtesa tashmë ndiqet nga 4500 veta për lutjet e të premtes. Arkitekti përdori një qasje pragmatike dhe e ndryshoi modelin e zakonshëm të xhamisë në mënyrë që shkallët të çonin drejtpërdrejtë nga hyrja në vestibulin dhe sallën kryesore të lutjeve. Katet e sipërme arrihen si nëpërmjet ashensorëve ashtu dhe nëpërmjet shkallëve.<ref name="ArchDaily-Gulshan">{{cite web|work=ArchDaily|title=Gulshan Society Mosque / Kashef Chowdhury - URBANA|url=https://www.archdaily.com/917210/gulshan-society-mosque-kashef-chowdhury-urbana|accessdate=17 maj 2020|lang=en-US|date=19 maj 2019}}</ref><ref>{{cite news|access-date=17 maj 2020|lang=en|url=https://www.nytimes.com/2019/05/09/t-magazine/bangladesh-mosques.html|author=Michael Snyder|date=9 maj 2019|title=In Bangladesh, Reimagining What a Mosque Might Be|work=The New York Times|issn=0362-4331}}</ref>
[[File:201 Dome Mosque 13.jpg|thumb|415px|Pamje nga përpara lartë e xhamisë]]
Të gjitha hapsirat e brendshme përfitojnë nga depërtimi i mirë i dritës natyrore dhe ajrimit. Kjo bëhet e mundur nga përdorimi i një strukture grilore "xhali", që e mbështjell ndërtesën dhe gjeneron formën dhe façadat e saj unike, ndërsa siguron mbrojtje nga shiu dhe nxehtësia. "Xhali" është një abstragim i deklaratës themelore të [[Islami]]t “la-ilaha-illallah”, nuk ka veçse një Zot, në shkrimin një mijë vjeçar kufik arabisht, që shtrihet në fasha të vazhdueshme në të katër faqet.<ref name="ArchDaily-Gulshan"/>
=== Xhamia me 201 kupola===
{{main|Xhamia me 201 kupola}}
'''Xhamia me 201 kupola''' është një faltore e madhe islamike e ndërtuar në fshatin e Pathalias Jugore, komuna Xhhavail e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të divizionit të Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo është xhamia me më shumë kupola në botë, gjithashtu ka kupolën më të madhe dhe minaren e dytë më të madhe në botë prej tullash.<ref name="201gombuj"/> Ajo ka 201 kupola dhe 9 minare.
====Përshkrimi====
[[File:201 Dome Mosque - 38.jpg|thumb|left|358px|Pamje e kupolave të vogla]]
Ndërtimi i xhamisë dy-katëshe filloi në vitin [[2013]], në një sipërfaqe prej {{convert|2.01|ha|acre}} në bregun lindor të lumit Xhhenai në fshatin Pathalia Jugore, komuna Nagda Simla e upazilës Gopalpur, distrikti i Tangailit të [[Bangladeshi]]t. Trusti Islamik i Mirëqenies Mohamad Rafikul, hero i Luftës për Lirinë e Bangladeshit, nëna e të cilit vendosi gurin e themelit të xhamisë. Vlerësohet se kostoja e ndërtimit të saj është 12.3 milionë $dollarë (1 miliardë ৳taka bangladeshi).
[[File:২০১ গম্বুজ মসজিদ এর অভ্যন্তরে ছবি নং ৯.jpg|thumb|396px|Pamje e brendshme]]
Xhamia ka 9 minare, katër minaret e mëdha në këndet e saj të jashtme janë 34.44 m të larta që nga toka, dhe 25.3 m që nga taraca e saj. Katër minaret më të vogla janë në këndet e taracës së kupolës qëndrore janë 28.35 m të larta nga toka dhe 19.20 m të larta mbi taracën e saj. Kupola qëndrore është 29 m e lartë nga toka dhe 19.81 m e lartë nga taraca e xhamisë dhe ka një perimetër prej 38.71 m. Ajo është e rrethuar nga 200 kupola më të vogla 14.54 m të larta që nga toka dhe 5.4 m të larta nga taraca e xhamisë dhe një perimetër prej 6.1 m secila. Në anën jugperëndimor ndodhet një minare 137.46 m e lartë. Ajo është minarja më e lartë në Bangladesh dhe minarja e dytë më e lartë në botë prej tullash. Para saj, minarja më e lartë prej tullash ishte [[Minarja Kutub]] në [[Delhi]], 73 m e lartë. Ndërsa minarja më e lartë në botë është minarja e Xhamisë së Hasanit në Kazablanka të [[Maroku]]t, me një lartësi prej 200 m, por jo prej tullash.<ref name="201gombuj"/>
Xhamia në formë katrore ka kapacitetin për të bujtur rreth 15 000 besimtarë. Ajo është {{convert|45.11|m|yd}} e gjatë dhe {{convert|45.11|m|yd}} e gjerë. Kompleksi ka dy helipadë, në mënyrë që të ulen të ftuarit e rëndësishëm me helikopter. Çdo kupolë është dekoruar me punime [[bakri]] te të cilat është skalitur emri "Allah". Dera kryesore është ndërtuar prej {{convert|200|kg|lb}} bakër në të cilën janë shkruar 99 emrat e "Allahut”. Përkrahë [[mihrabi]]t është shkruar "S'ka Zot tjetër veç Allahut dhe Muhamedi është i dërguari i tij" me {{convert|25|kg|lb}} [[ari|arë]].<ref name="201gombuj">{{cite web|website=201 Gombuj Masjid|title=201 Domes Mosque|url=https://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|accessdate=9 shkurt 2018|lang=en|archive-date=12 janar 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112051246/http://201gombujmasjid.org/index.php/facilities/201-domes-mosque-details|url-status=dead}}</ref>
Pllakat e murit perëndimor të xhamisë përmbajnë të shkruar, të gjithë [[Kurani]]n. Përkrahë [[mihrabi]]t ndodhet dhoma frigoriferike për të mbajtur xhenazet. Mjedisi i brendshëm është plotësisht i kondicionuar. Përveç xhamisë, kompleksi bujt ndërtesa 5-katëshe në anën veriore dhe jugore. Aty është vendosur një jetimore, një azil të moshuarish, një spital me trajtime falas, etj.
==Shiko edhe==
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura e tempujve të Bengalit]]
* [[Arkitektura Indo-Islamike]]
* [[Arkitektura Mogule]]
* [[Arkitektura Indo-Saraçene]]
* [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
==Shënime==
{{reflist|group=shënime}}
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000158361|author=Abu Sayeed Mostaque Ahmed|title=Mosque Architecture in Bangladesh|publisher=UNESCO|ISBN=984-32-3469-3|lang=en|year=2006}}
* {{cite thesis|author=Iftekhar Ahmed|title=A Study of Architectural Heritage Management by the Informal Community Bodies in Traditional Neighborhoods of Old Dhaka|lang=en|chapter-url=https://scholarbank.nus.edu.sg/handle/10635/34744|date=2012|type=PhD|chapter=Case Studies of Informal Heritage Management in Old Dhaka|publisher=National University of Singapore|accessdate=6 qershor 2015|ref=none}}
* {{cite book|title=Buildings of the British Raj in Bangladesh|year=1986|author=Nazimuddin Ahmed|url=https://books.google.al/books?id=ixQNAAAAIAAJ|lang=en|contribution=John Sanday|publisher=University Press|id=ISBN-10 9840510916, isbn-13 9789840510917}}
* {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to Their History, Location & Development|year=1984|publisher=Dhaka University Press Ltd.|url=https://search.worldcat.org/title/636361849|editor=John Sanday|lang=en|ref=none}}
* {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|year=1980|lang=en|title=Islamic Heritage of Bangladesh|location=Dhaka|publisher=Qeveria e Bangladeshit|oclc=8476199|ref=none}}
* {{cite book|title=Dhaka: Past, Present, Future|year=1991|publisher=The Asiatic Society of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=ZluYNQAACAAJ|lang=en|editor=Sharif Uddin Ahmed}}
* {{cite book|editor=Sharif Uddin Ahmed|year=2016|location=Dhaka|title=Encyclopedia of Dhaka|url=https://books.google.al/books?id=kOUhzQEACAAJ|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|author=Delvar Hasan|lang=bn|orig-year=2012|isbn=978-984512019-7}}
* {{cite book|author=Catherine Blanshard Asher|title=Architecture of Mughal India|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1}}
* {{cite thesis|author=Shabnam Begum|title=Bengal's Contribution to Islamic Studies During the 18th Century|url=https://core.ac.uk/download/144513636.pdf|year=1994|chapter=Religious institutions of Bengal in the eighteenth century: Mosque of Khan Muhammad Mirdha|degree=PhD|lang=en|publisher=Aligarh Muslim University}}
* {{cite book|title=The Art and Architecture of Islam 1250-1800|author1=Sheila S. Blair|orig-year=1994|url=https://books.google.al/books?id=-mhIgewDtNkC|publisher=Yale University Press|author2=Jonathan M. Bloom|lang=en|date=25 shtator 1996|id=ISBN-10 0300064659, isbn-13 9780300064650}}
* {{cite journal|author1=Roy Brouwer|author2=Dilruba F. Sharmin|date=2023|author3=Susan Elliott|author4=Jannifer Liu|author5=Mizan R. Khan|title=Costs and Benefits of Improving Water and Sanitation in Slums and Non-Slum Neighborhoods in Dhaka, A Fast-Growing Mega-City|journal=Ecological Economics|volume=207|doi=10.1016/j.ecolecon.2023.107763|doi-access=free|lang=en|bibcode=2023EcoEc.20707763B}}
* {{cite magazine|author=Nick Carbone|date=26 tetor 2011|lang=en|title=The 10 Fastest-Growing Cities of Tomorrow: 2. Dhaka, Bangladesh|accessdate=19 janar 2022|issn=0040-781X|magazine=Time|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html|url-status=live|archive-date=8 korrik 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708134803/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2097720_2097718_2097713,00.html}}
* {{cite book|author=Robert Cervero|title=Informal Transport in the Developing World|isbn=92-1-131453-4|publisher=UN-HABITAT|lang=en|year=2000}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5CUlDwAAQBAJ|title=Companies, Commerce and Merchants: Bengal in the Pre-Colonial Era|author=Sushil Chaudhury|date=13 shtator 2016|lang=en|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781351997553|accessdate=29 janar 2023|ref=none}}
* {{cite journal|author=Kathleen James-Chakraborty|year=2014|title=Reinforced concrete in Louis Kahn's National Assembly, Dhaka: Modernity and modernism in Bangladeshi architecture|journal=Frontiers of Architectural Research|volume=3|issue=2|lang=en|pages=81–88|doi=10.1016/j.foar.2014.01.003|doi-access=free}}
* {{cite book|title=World and Its Peoples|publisher=Marshall Cavendish Corporation|isbn=978-0-7614-7631-3|language=en|year=2008}}
* {{cite book|title=Report of a Tour in Bihar and Bengal in 1879-80: From Patna to Sunargaon|volume=15 of Archaeological Survey of India Reports|series=Old series. vol. 15|author=Sir Alexander Cunningham|publisher=Office of the Superintendent of Government Printing|url=https://books.google.al/books?id=gW8IAAAAQAAJ|year=1882|lang=en}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=yj1GygAACAAJ|title=Dhaka: A Record of Its Changing Fortunes|author=Ahmad Hasan Dani|edition=i 3-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2009|id=ISBN-10 9843304446, isbn-13 9789843304445|lang=en}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=-KZoxAEACAAJ|title=Muslim Architecture in Bengal|author=Ahmad Hasan Dani|year=1961|lang=en|publisher=Asiatic Society of Pakistan}}
* {{cite book|author=Philip Davies|title=Splendours of the British Raj|url=https://archive.org/details/splendoursofrajb0000davi|publisher=Penguin Books|location=Harmondsworth|year=1987|lang=en}}
*{{cite book|author=Richard Maxwell Eaton|year=1996|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204-1760|publisher=University of California Press|lang=en}}
* {{cite journal|title=Mapping the Slums of Dhaka from 2006 to 2010|journal=Dataset Papers in Science|author1=Oliver Gruebner|author2=Jonathan Sachs|author3=Anika Nockert|date=25 qershor 2014|author4=Michael Frings|author5=Md. Mobarak Hossain Khan|author6=Tobia Lakes|author7=Patrick Hostert|publisher=Hindawi Limited|lang=en|issn=2314-8497|pages=1–7|doi=10.1155/2014/172182|doi-access=free}}
* {{cite book|author=Sayid Aulad Hasan (Khan Bahadur)|title=Notes on the Antiquities of Dacca|url=https://books.google.al/books?id=D74BGwAACAAJ|year=1904|publisher=M. M. Bysak|lang=en}}
* {{cite book|author=Sayed Mahmudul Hasan|url=https://search.worldcat.org/title/Muslim-monuments-of-Bangladesh/oclc/8430161|year=1980|lang=en|title=Muslim Monuments of Bangladesh|publisher=Islamic Foundation, Bangladesh|oclc=8430161|edition=i 2-ti i rishikuar|orig-year=1971|lccn=80902566}}
* {{cite book|author=Syed Mahmudul Hasan|year=1981|lang=en|title=Dacca: The City of Mosques|url=https://search.worldcat.org/title/9084739|location=Dhaka|publisher=Islamic Foundation|oclc=9084739}}
* {{cite book|author=Perween Hasan|title=Sultans and Mosques: The Early Muslim Architecture of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=AIKjzwEACAAJ|lang=en|publisher=I. B. Tauris|year=2007|location=London|id=isbn-10 075560988-3, isbn-13 978-075560988-8}}
* {{cite journal|author=Shahadat Hossain|title=Rapid Urban Growth and Poverty in Dhaka City|url=http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|journal=Bangladesh e-Journal of Sociology|date=janar 2008|volume=5|issue=1|lang=en|accessdate=24 shtator 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818115752/http://www.bangladeshsociology.org/BEJS%205.1%20Rapid%20Urban%20Growth%20and%20Poverty%20final.pdf?q=dhaka|archive-date=18 gusht 2016}}
* {{cite journal|title=Bengal Style of Muslim Architecture: An Introduction to Background and Development|author=A. B. Musharaf Husain|lang=ar, en, fr|year=1985|journal=Islam Today|publisher=ISESCO|url=https://isamveri.org/pdfdrg/D00339/1985_3/1985_3_HUSEYNMMM.pdf|pages=34-9}}
* {{cite journal|author=A. B. Musharaf Husain|title=The Ornamentation of the Sultanate Architecture in Bengal|year=1978|journal=Annual Journal of the Bangladesh Shilpakala Academy|location=Dhaka|lang=en}}
* {{cite book|editor=A. B. M. Husain|year=2007|title=Architecture: A History Through the Ages|url=https://books.google.al/books?id=8nE8PwAACAAJ|lang=en|others=Asiatic Society of Bangladesh & Cultural Survey of Bangladesh Project|series=Volume 2 of Cultural survey of Bangladesh series|publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=Q72fAAAAMAAJ|title=Architectural Conservation, Bangladesh|editor=Abu H. Imamuddin|year=1993|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|contribution=Proceedings of the Seminar on Architectural Conservation, held at Dhaka}}
* {{cite book|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|url=http://en.banglapedia.org/index.php|year=2012|location=Dhaka|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|oclc=52727562|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|accessdate=1 qershor 2024|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|ol=30677644M|archive-date=15 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515073155/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Main_Page|url-status=dead}}
* {{cite journal|author1=Ishrat Islam|author2=Allen Noble|title=Mosque Architecture in Bangladesh: The Archetype and Its Changing Morphology|journal=Journal of Cultural Geography|url=https://doi.org/10.1080/08873639809478318|volume=17|issue=2|lang=en|date=1 mars 1998|pages=5-25}}
* {{cite book|author=Rafique Islam|title=Daniel Dunham, Pioneer of Modern Architecture in Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=xD9SrFIN360C|contribution=Mary Frances Dunham|isbn=978-0-9834694-3-8|year=2013|lang=en|pages=83–90}}
* {{cite book|author=J.F.R. Jacob|year=1997|title=Surrender at Dacca: Birth of a Nation|isbn=81-7304-189-X|publisher=Manohar|language=en}}
* {{cite book|author=Rounaq Jahan|chapter=Genocide in Bangladesh|year=2013|editor1=Samuel Totten|editor2=William Spencer Parsons|title=Centuries of Genocide: Essays and Eyewitness Accounts|url=https://books.google.com/books?id=6XYp-z5aP4MC|publisher=Routledge|access-date=18 shkurt 2015|edition=i 4-rt|lang=en|isbn=978-0-415-87191-4}}
* {{cite journal|author=Faustin T. Kalabamu|title=Rickshaws and the Traffic Problems of Dhaka|url=https://archive.org/details/sim_habitat-international_1987_11_2/page/122|journal=Habitat International|volume=11|issue=2|year=1987|publisher=Elsevier BV|lang=en|issn=0197-3975|doi=10.1016/0197-3975(87)90063-4|pages=123–31}}
* {{cite conference|title=The Mosque|year=1990|location=Gjenevë|editor=Hasan-Uddin Khan|conference=Proceedings of an international seminar sponsored by the Aga Khan Award for Architecture and the Indonesian Institute of Architects, held in Jakarta and Yogyakarta, Indonesia, 15–19 October 1990|book-title=Expressions of Islam in Buildings|publisher=Aga Khan Trust for Culture|lang=en|page=119|isbn=978-2-88207-006-7}}
* {{cite thesis|author=Fariel Khan|title=Conservation issues of historical mosque of Dhaka city|type=Masters of Architecture|publisher=Bangladesh University of Engineering & Technology|url=http://lib.buet.ac.bd:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1339/Full%20%20Thesis%20.pdf?sequence=1|date=shtator 1997|chapter=5.2–5.6|lang=en}}
* {{cite book|editor1=Frauke Kraas|editor2=Surinder Aggarwal|title=Megacities: Our Global Urban Future|editor3=Martin Coy|editor4=Günter Mertins|year=2013|isbn=978-90-481-3417-5|url=https://books.google.com/books?id=TwHFBAAAQBAJ|publisher=Springer|lang=en}}
* {{cite book|title=Lalbagh Fort and Boro Katra of Dhaka|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=WXjQAQAACAAJ|translator=Sayyid Tanvīr Ḥusain|publisher=Journeyman Books|lang=en|year=2016|id=ISBN-10 9849192186, isbn-13 9789849192183}}
* {{cite book|title=Dhaka Smriti Bismritir Nagari|volume=1|year=1993|author=Muntasir Uddin Khan Mamun|url=https://books.google.al/books?id=ZJVGAQAAIAAJ|id=isbn-10 9840728202, isbn-13 9789840728206|publisher=Bangla Academy|lang=bn}}
* {{cite book|author=Muntasir Mamun|publisher=Pallab|title=Colonel Davidson jakhan Dhakay|url=https://books.google.al/books?id=4_RKHQAACAAJ|year=1990|location=Dhaka|lang=bn}}
* {{cite book|author=Marika McAdam|year=2004|title=Bangladesh|lang=en|publisher=Lonely Planet|url=https://books.google.al/books?id=IkQndiJHRyoC|isbn=978-174059280-2}}
* {{cite book|author=Robert McCarter|year=2004|title=Louis I. Kahn|publisher=Phaidon Press Ltd|url=https://books.google.al/books?id=IRfqAAAAMAAJ|lang=en|isbn=0-7148-4045-9}}
* {{cite book|editor=John J. McCusker|title=History of World Trade Since 1450|series=World History in Context|publisher=Macmillan Reference USA|volume=1|year=2006|lang=en}}
* {{cite book|author=George Michell|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|ISBN=92-3-102174-5|publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|location=Paris|others=Përgatigur me ndihmën e Fondacionit "Aga Khan"|ref=none}}
* {{cite book|author=Bibhuti Bhusan Nandi|year=2007|chapter=Low-Intensity War|editor=Jyoti Bhusan Das Gupta|title=Science, Technology, Imperialism, and War|accessdate=18 shkurt 2015|url=https://books.google.com/books?id=EJuM4FylchwC|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-0851-4|lang=en}}
* {{cite thesis|author=Farida Nilufar|publisher=University College London (UCL), University of London, UK|degree=Ph.D.Dissertation|date=1997|DOI=10.13140/RG.2.2.16789.19681|title=The Spatial and Social Structuring of Local Areas in Dhaka City - A Morphological Study of the Urban Grid with Reference to Neighbourhood Character within Naturally-grown Areas|url=https://www.academia.edu/18939790/_The_Spatial_and_Social_Structuring_of_Local_Areas_in_Dhaka_City_A_Morphological_Study_of_the_Urban_Grid_with_Reference_to_Neighbourhood_Character_within_Naturally_grown_Areas_|lang=en}}
* {{cite book|editor=Pratapaditya Pal|title=Changing Visions, Lasting Images: Calcutta Through 300 Years|url=https://books.google.al/books?id=1b6fAAAAMAAJ|id=ISBN-10 8185026114, isbn-13 9788185026114|publisher=Marg Publications|lang=en|year=1990}}
* {{cite book|author=Indrajit Ray|year=2011|title=Bengal Industries and the British Industrial Revolution (1757-1857)|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.0954.ray.26891|publisher=Routledge|ISBN=978-1-136-82552-1|language=en|ref=none}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=paa3YgEACAAJ|author=Mahbubur Rahman|title=Old But New: New But Old: Architectural Heritage Conservation|id=isbn-10 9843308948, isbn-13 9789843308948|year=2009|publisher=UNESCO|contribution=UNESCO Dhaka|lang=en}}
* {{cite book|author=Mahbubur Rahman|year=2011|title=City of An Architect|isbn=978-984-33-2451-1|url=https://search.worldcat.org/title/842330362|location=Dhaka|publisher=Delivistaa Foundation|lang=en}}
* {{cite book|title=Documentation of Islamic Heritage of Bangladesh|author1=Mohammad Habib Reza|url=https://www.researchgate.net/publication/317304484|date=2017|lang=en|author2=Md. Shajjad Hossain|location=Dhaka|DOI=10.13140/RG.2.2.24226.02242|publisher=Brac University}}
* {{cite book|author=John F. Richards|year=1993|lang=en|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.al/books?id=HHyVh29gy4QC|title=The Mughal Empire|id=isbn-10 0521566037, isbn-13 9780521566032}}
* {{cite journal|author=John Richards|volume=25|issue=3|title=Calcutta and Dhaka: A Tale of Two Cities|url=http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|journal=Asian Affairs|date=korrik–shtator 2003|lang=en|pages=49-57|accessdate=1 mars 2015|archive-date=16 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150216201250/http://www.cdrb.org/journal/2003/3/3.pdf|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Heinz Ronner|year=1987|editor=Alessandro Vasella|others=Sharad Jhaveri|url=https://books.google.al/books?id=vfCfngEACAAJ|title=Louis I. Kahn: Complete Works 1935–74|publisher=Westview Press|id=isbn-10 376431347-1, isbn-13 978-376431347-0|lang=en}}
* {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|publisher=S.M. Perwez|title=Glimpses of old Dhaka. A Short Historical Narration of East Bengal and Aassam, with Special Treatment of Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/504392656|year=1956|edition=i 2-të, i rishikuar dhe zgjeruar|lang=en|oclc=504392656}}
* {{cite book|author=James Taylor|year=1840|title=A Sketch of the Topography and Statistics of Dacca|url=https://archive.org/details/asketchtopograp00taylgoog|lang=en|location=Kalkuta|publisher=G.H. Huttmann, Military Orphan Press|ref=none}}
* {{cite book|author1=Tai Yong Tan|year=2000|lang=en|author2=Gyanesh Kudaisya|publisher=Routledge|title=The Aftermath of Partition in South Asia|url-access=limited|url=https://archive.org/details/aftermathpartiti00kuda/pagen184|isbn=978-0-415-17297-4}}
* {{cite book|author=Edgar Thorpe|year=2012|title=The Pearson General Knowledge Manual 2012|url=https://books.google.com/books?id=I9OyQ9mEpxkC|publisher=Pearson Education India|lang=en|isbn=978-81-317-6190-8|accessdate=18 shkurt 2015}}
* {{cite book|author=Siddique Salik|year=1977|title=Witness to Surrender|publisher=Oxford University Press|lang=en|isbn=0-19-577257-1}}
* {{cite book|url=https://archive.org/details/incitiesofsouths0004seab/|year=1996|author=Jeremy Seabrook|isbn=1-85984-081-7|publisher=Verso Books|title=In the Cities of the South: Scenes from a Developing World|lang=en}}
* {{cite book|author1=K. Siddiqui|author2=J. Ahmed|author3=K. Siddique|lang=en|author4=S. Huq|url=https://books.google.com/books?id=xqTeCwAAQBAJ|author5=A. Hossain|author6=S. Nazimud-Doula|author7=N. Rezawana|publisher=Routledge|title=Social Formation in Dhaka, 1985-2005: A Longitudinal Study of Society in a Third World Megacity|year=2010|isbn=978-1-317-05400-9|accessdate=3 shkurt 2022}}
* {{cite book|editor1=Kamal Siddiqui|year=2006|editor2=Mahfuzal Haque|editor3=Zahirul Haque|url=https://books.google.al/books?id=KvJBywAACAAJ|title=Tourist Attractions of Bangladesh|publisher=Ministria e Punëve të Jashtme, Qeveria e Bangladeshit|lang=en}}
* {{cite book|year=2010|title=Sustainable revitalization of the traditional old urban mansion: Ruplal House|author=Sanjida Ahmed Sinthia|lang=en|publisher=Lund University-Sida|url=https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|format=pdf|access-date=2 qershor 2024|archive-date=25 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225185521/https://www.hdm.lth.se/fileadmin/hdm/alumni/papers/CMHB_2009/Bangladesh_-_Sanjida_Ahmed_-_Ruplal_house.pdf|url-status=dead}}
* {{cite journal|author1=Dong Wook Sohn|author2=Anne Vernez Moudon|author3=Jeasun Lee|journal=Urban Design International|publisher=Springer Science and Business Media LLC|title=The Economic Value of Walkable Neighborhoods|lang=en|volume=17|issue=2|date=4 prill 2012|issn=1357-5317|doi=10.1057/udi.2012.1|pages=115–28|s2cid=109091026}}
* {{cite book|author=Carter Wiseman|year=2007|title=Louis I. Kahn: Beyond Time and Style: A Life in Architecture|url=https://books.google.al/books?id=WLGNrcU8VJYC|location=New York|publisher=W.W. Norton|lang=en|isbn=0-393-73165-0}}
* {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|year=2011|author=Abul Kalama Mohammad Zakariah|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|editor=Md. Mosharraf Hussain|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|id=ISBN-10 9845120016, isbn-13 9789845120012}}
* {{cite book|title=The Archaeological Heritage of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=8_RWMwEACAAJ|author=A. K. M. Zakariah|editor=Dr. Mosharrof Hussain|year=2011|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=978-984-512001-2}}
* {{cite news|author=Adnan Zillur Morshed|lang=en|date=24 korrik 2017|url=https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574|title=A quiet masterpiece that serves as Dhaka's gateway|newspaper=The Daily Star|accessdate=29 nëntor 2020|url-status=live|archive-date=7 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221107103550/https://www.thedailystar.net/perspective/quiet-masterpiece-serves-dhakas-gateway-1437574}}
* {{cite book|year=1984|author=Catherine B. Asher|url=https://archive.org/details/islamicheritageo0000unse/page/55|title=The Islamic Heritage of Bengal|volume=1|lang=en|series=Protection of the Cultural Heritage: Research Papers|publisher=Unesco|isbn=92-3-102174-5|url-access=registration}}
* {{cite book|author1=Ansar Ali|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shkurt 2022|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|url-status=dead}}
{{Commons category|Architecture of Dhaka|Arkitektura e Dhakës}}
[[Kategoria:Arkitektura e Azisë Jugore]]
[[Kategoria:Bangladesh]]
[[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]]
s06lm5mcpos7aesylqzejmezuwg44ll
Diskutim:Arkitektura e Dhakës
1
355984
3059623
3058051
2026-10-26T02:48:48Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059623
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Arkitektura e Dhakës/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057449 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150701124547/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bara_Katra.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180926202745/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Film,_Feature.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012938/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Curzon_Hall.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220208012940/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Botanical_Garden.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160507105228/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rajdhani_Unnayan_Kartripakkha.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058050 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240716194034/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahsan_Manzil.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221206030805/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Baitul_Mukarram_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170929044320/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Postal_Communication.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 01:30 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arkitektura e Dhakës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059622 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220421211020/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalbagh_Fort.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230929021039/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180702011005/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Iranians,_The.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181024231946/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 03:48 (CET)
fnpcw9yslmfm70wydcjfbkhnzepngh4
Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore
0
358675
3059626
3007874
2026-10-26T03:29:01Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059626
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Kosova në Luftën e Dytë Botërore.jpg|thumb|Harta e Kosovës gjatë Luftës së Dytë Botërore]]
'''Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore''' përjetoi një periudhë të rëndësishme të zhvillimit, veçanërisht pas vitit 1941. Pas bashkimit të Kosovës me Shqipërinë në gusht të vitit 1941, u bë një përpjekje e madhe për të përmirësuar arsimin shqip dhe për të ulur shkallën e analfabetizmit.
Në këtë periudhë, shumë mësues shqiptarë nga Shqipëria u dërguan në Kosovë për të hapur shkolla dhe për të mësuar fëmijët në gjuhën shqipe. Kjo periudhë shpesh cilësohet si “Periudha e Artë” e arsimit shqip në Kosovë, për shkak të përpjekjeve të mëdha për të përmirësuar arsimin dhe për të zhdukur analfabetizmin.<ref>https://filozofiku.uni-pr.edu/desk/inc/media/893D3E01-CCCC-4DCC-9863-B197203DEFC4.pdf</ref>
Në marrëveshjen e Vjenës të prillit 1941, Kosova u nda ndërmjet Italisë, Gjermanisë dhe Bullgarisë, me pjesën më të madhe të Kosovës që ra nën kontrollin italian. Kjo ndarje ndikoi në zhvillimin e arsimit, pasi rajonet nën kontrollin italian përjetuan një zhvillim më të madh të shkollave dhe arsimit shqip.
== Historiku ==
Gjatë vitit 1941, pas pushtimit italian të Shqipërisë, Qeveria e Tiranës ndërmori hapa të rëndësishëm për të krijuar një sistem arsimor unik kombëtar në "tokat e lirueme", të cilat përfshinin pjesën më të madhe të Kosovës dhe territore të tjera shqiptare në Maqedoni dhe Mal të Zi. Ministri i Arsimit, Prof. [[Ernest Koliqi]], mori përgjegjësinë personale për të dërguar 200 mësues dhe profesorë nga Shqipëria për të vendosur themelet e arsimit shqip në këto treva. Ai i besoi drejtimin e kësaj nisme intelektualit dhe pedagogut nga Gjirokastra, [[Ali Hashorva]].<ref>{{Cite web|last=Rifati|first=Rexhep|date=2020-10-27|title=Misioni i parë shkollor në Kosovë në krye me Ali Hashorvën (2)|url=https://prointegra.ch/misioni-i-pare-shkollor-ne-kosove-ne-krye-me-ali-hashroven-2/|access-date=2024-08-09|website=Prointegra|language=en-US|archive-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240809180201/https://prointegra.ch/misioni-i-pare-shkollor-ne-kosove-ne-krye-me-ali-hashroven-2/|url-status=dead}}</ref> Në atë kohë, në Romë po diskutohej që gjuha sllave të ruhej në shkolla dhe administratë për të paktën 10 vjet, por me ndërhyrjen e Koliqit, ky plan i elitës fashiste u ndryshua, duke u hapur dhe mbështetur shkolla shqipe në Kosovë, prej të cilave dolën elitat e para të mësuesve dhe intelektualëve kosovarë.<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=Historia e arsimit shqip në Kosovë, me theks të veçantë gjatë Luftës së Dytë Botërore - Votra Inc.|url=https://www.votramagazine.com/historia-e-arsimit-shqip-ne-kosove-me-theks-te-vecante-gjate-luftes-se-dyte-boterore/|access-date=2024-08-09|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108062316/https://www.votramagazine.com/historia-e-arsimit-shqip-ne-kosove-me-theks-te-vecante-gjate-luftes-se-dyte-boterore/|archive-date=8 janar 2020|url-status=dead}}</ref>
Në periudhën e viteve 1941-1942 u hapën 174 shkolla fillore dhe katër shkolla të mesme dhe profesionale në Kosovë, ndërsa një vit më pas numri i tyre u rrit pavarësisht kushteve të luftës. Me një dekret të posaçëm të Nënmbretërisë së Përgjithshme më 12 nëntor 1941, u shtuan shkolla të shumta, duke u dhënë mundësinë nxënësve shqiptarë nga shkollat e mbyllura në Jugosllavi dhe ata që vinin nga jashtë, të regjistroheshin në shkollat e Mbretërisë së Shqipërisë. Shkollat u mirëmbajtën me shpenzime shtetërore dhe Ministria e Arsimit u dha mësimdhënësve paga të përshtatshme për të përballuar nevojat e jashtëzakonshme. Në vitin shkollor 1943/44, në Kosovë dhe në trojet shqiptare në Maqedoni dhe Mal të Zi, punuan 11 shkolla të mesme dhe profesionale me 848 nxënës dhe 81 mësimdhënës.<ref>{{Cite web|date=2016-07-13|title=Hapja e shkollave shqipe ne Kosove 75 vite me pare, mision i shenjte kombetar – Dielli {{!}} The Sun|url=https://gazetadielli.com/hapja-e-shkollave-shqipe-ne-kosove-75-vite-me-pare-mision-i-shenjte-kombetar/|access-date=2024-08-09|language=en-US}}</ref>
Në vitin 1943, në Kosovë dhe pjesët e kontrolluara nga shqiptarët në Maqedoni dhe Mal të Zi, u hapën 511 shkolla fillore shqiptare, me një numër prej 19,121 nxënësish të mësuar nga 487 mësues. Koliqi kontribuoi drejtpërdrejt në hapjen e [[Shkolla Normale e Prishtinës|Shkollës Normale të Prishtinës]], Liceut në Prizren dhe Tetovë, Shkollës Normale në Gjakovë, Institutit Teknik Bujqësor dhe Gjimnazit në Pejë. Këto shkolla u bënë baza e arsimimit dhe formimit të brezave të rinj në Kosovë dhe trevat përreth.<ref>{{Cite web|date=2023-01-01|title=Kosova gjatë Luftës së Dytë Botërore, 1941-1945|url=https://zeri.info/zerat/476304/kosova-gjate-luftes-se-dyte-boterore-1941-1945/|access-date=2024-08-09|website=Lajmet e fundit - Zëri|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Zani i Naltë – Roli i mejtepeve në zhvillimin e arsimit shqip|url=https://www.zaninalte.al/2024/07/roli-i-mejtepeve-ne-zhvillimin-e-arsimit-shqip/|access-date=2024-08-09|language=en-US|archive-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240809130317/https://www.zaninalte.al/2024/07/roli-i-mejtepeve-ne-zhvillimin-e-arsimit-shqip/|url-status=dead}}</ref>
== Shih edhe ==
* [[Arsimi në Kosovë]]
* [[Historia e arsimit shqiptar]]
* [[Kosova në Luftën e Dytë Botërore]]
== Referime ==
[[Kategoria:Histori e arsimit shqiptar]]
[[Kategoria:Kosova në Luftën e Dytë Botërore]]
[[Kategoria:Historia e arsimit në Kosovë]]
jwrg2iza00ajdxifse1a8zqdkmnafbk
Breiðablik
0
363904
3059699
3056548
2026-10-26T10:40:01Z
Makenzis
95633
3059699
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = Breiðablik
| image = 600px bisection vertical striped HEX-0B6238 White.svg|170px
| fullname = Breiðablik
| nickname = ''Blikar''
| founded = [[12 shkurt]] [[1950]]
| ground = [[Kópavogsvöllur]],<br>[[Kópavogur]], Islandë
| capacity = 3.009 vënde
| chairman = {{Flamuri|Islanda}} Flosi Eiríksson
| manager = {{Flamuri|Islanda}} Halldór Árnason
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = '''5.'''
| current =
| website =
| pattern_la1 = _nikeacademy22ghv
| pattern_b1 = _nikeacademy22ghv
| pattern_ra1 = _nikeacademy22ghv
| leftarm1 = 007800
| body1 = 007800
| rightarm1 = 007800
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 =
| pattern_b2 = _nikepark7wpg
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 =
| pattern_b3 = _nikepark7b
| pattern_ra3 =
| pattern_sh3 =
| leftarm3 = 000000
| body3 = 000000
| rightarm3 = 000000
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
}}
'''Breiðablik''' është një klub futbolli nga [[Kópavogur]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 3'''
** 2010, 2022, 2024.
* '''Kupen: 2'''
** 2009, 2026.
== Shiko dhe këtë ==
[[Skeda:Kópavogsvöllur.JPG|parapamje|347x347px|[[Kópavogsvöllur]]]]
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://breidablik.is/knattspyrna/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
39c1hxd3yvssa74e4orszg67q1o6496
Knattspyrnufélag Reykjavíkur
0
363908
3059707
2865179
2026-10-26T10:58:06Z
Makenzis
95633
3059707
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = KR
| image = 600px pentasection vertical Black White.svg
| upright = 0.8
| fullname = Knattspyrnufélag Reykjavíkur
| nickname = ''KR-ingar''
| founded = [[16 shkurt]] [[1899]]
| ground = [[KR-völlur]],<br />[[Rejkjavik]], [[Islandë]]
| capacity = 2,781 vënde
| chairman = {{Flamuri|Islanda}} Páll Kristjánsson
| manager = {{Flamuri|Islanda}} [[Óskar Hrafn Þorvaldsson]]
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = 2.
| current = Sezoni 2020 i Knattspyrnufélag Reykjavíkur
| website =
| pattern_la1 = _black_stripes_thin1
| pattern_b1 = _nikestripeddiv4wb
| pattern_ra1 = _black_stripes_thin1
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = 000000
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = 000000
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 =
| pattern_b2 = _nikepark7to
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = FF4200
| body2 = FF4200
| rightarm2 = FF4200
| shorts2 = 000000
| socks2 = 000000
}}
'''Knattspyrnufélag Reykjavíkur''' është një klub futbolli nga [[Rejkjavik]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 27'''
** 1912, 1919, 1926, 1927, 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1941, 1948, 1949, 1950, 1952, 1955, 1959, 1961, 1963, 1965, 1968, 1999, 2000, 2002, 2003, 2011, 2013, 2019.
* '''Kupa: 14'''
** 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1966, 1967, 1994, 1995, 1999, 2008, 2011, 2012, 2014.
== Shiko dhe këtë ==
[[File:KR-völlur Main Stand.jpg|thumb|320px|[[KR-völlur]]]]
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
<references/>
== Lidhje të jashtme ==
* [https://kr.is/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
s3bclmxhxnih3bzg9v3n6gn7rrcpulj
Valur Rejkjavik
0
363909
3059697
2865195
2026-10-26T10:23:08Z
Makenzis
95633
3059697
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = Valur
| image = 600px diagonal Red HEX-EE3224 Blue HEX-007DB2.svg
| image_size = 175px
| fullname = Knattspyrnufélagið Valur
| nickname = Valsarar <br /> Hlíðarendapiltar
| founded = [[11 maj]] [[1911]]
| ground = [[Hlíðarendi (stadium)|Hlíðarendi]], [[Rejkjavik]]
| capacity = 1,524
| chrtitle =
| chairman = {{Flamuri|Islanda}} E. Börkur Edvardsson
| mgrtitle =
| manager = {{Flamuri|Serbia}} [[Srdjan Tufegdzic]]
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = 8.
| current =
| pattern_la1 = _macron19r
| pattern_b1 = _valur21h
| pattern_ra1 = _macron19r
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1 = FF0100
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _macron19wr
| pattern_b2 = _valur21a
| pattern_ra2 = _macron19wr
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| website =
}}
'''Valur Rejkjavik''' është një klub futbolli nga [[Rejkjavik]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 23'''
** 1930, 1933, 1935, 1936, 1937, 1938, 1940, 1942, 1943, 1944, 1945, 1956, 1966, 1967, 1976, 1978, 1980, 1985, 1987, 2007, 2017, 2018, 2020.
* '''Kupa: 11'''
** 1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, 2005, 2015, 2016.
== Shiko dhe këtë ==
[[File:Hlíðarendi stadium, Reykjavík.jpg|thumb|320px|[[Hlíðarendi (stadium)|Hlíðarendi]]]]
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://www.valur.is/fotbolti Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
fy82foh3iftzrsf6vyqfm19u6rif9m1
Fram Rejkjavik
0
363910
3059704
2865189
2026-10-26T10:51:39Z
Makenzis
95633
3059704
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = Fram Reykjavík
| image = 600px HEX-1372AC White.svg
| image_size = 180px
| fullname = Knattspyrnufélagið Fram
| nickname = ''Framarar''
| founded = [[1 maj]] [[1908]]
| chairman =
| manager = {{Flamuri|Islanda}} [[Rúnar Kristinsson]]
| ground = [[FRAM-Völlur]]<br />[[Rejkjavik]], Islandë
| capacity = 1.650
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = 6.
| website = http://www.fram.is/
| pattern_la1 =
| pattern_b1 =
| pattern_ra1 =
| leftarm1 = 0000CC
| body1 = 0000CC
| rightarm1 = 0000CC
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = 0000CC
| pattern_la2 =
| pattern_b2 =
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
'''Fram Rejkjavik''' është një klub futbolli nga [[Rejkjavik]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 18'''
** 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1921, 1922, 1923, 1925, 1939, 1946, 1947, 1962, 1972, 1986, 1988, 1990.
* '''Kupa: 8'''
** 1970, 1973, 1979, 1989, 1985, 1987, 1989, 2013.
== Shiko dhe këtë ==
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://fram.is/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
3rrwhtlaz21ol7hnkv1sx6xtfohnrf0
3059705
3059704
2026-10-26T10:51:52Z
Makenzis
95633
3059705
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = Fram Reykjavík
| image = 600px HEX-1372AC White.svg
| image_size = 180px
| fullname = Knattspyrnufélagið Fram
| nickname = ''Framarar''
| founded = [[1 maj]] [[1908]]
| chairman =
| manager = {{Flamuri|Islanda}} [[Rúnar Kristinsson]]
| ground = [[FRAM-Völlur]]<br />[[Rejkjavik]], Islandë
| capacity = 1.650
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = 3.
| website = http://www.fram.is/
| pattern_la1 =
| pattern_b1 =
| pattern_ra1 =
| leftarm1 = 0000CC
| body1 = 0000CC
| rightarm1 = 0000CC
| shorts1 = FFFFFF
| socks1 = 0000CC
| pattern_la2 =
| pattern_b2 =
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
'''Fram Rejkjavik''' është një klub futbolli nga [[Rejkjavik]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 18'''
** 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1921, 1922, 1923, 1925, 1939, 1946, 1947, 1962, 1972, 1986, 1988, 1990.
* '''Kupa: 8'''
** 1970, 1973, 1979, 1989, 1985, 1987, 1989, 2013.
== Shiko dhe këtë ==
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://fram.is/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
hk2uje6v5uax59zuj01owpxqh8o9vic
ÍA Akranes
0
363914
3059703
2865183
2026-10-26T10:47:31Z
Makenzis
95633
3059703
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = ÍA
| image = Akranes.svg
| upright = 0.7
| fullname = Íþróttabandalag Akranes
| nickname = ''Skagamenn''
| current = 2024 Íþróttabandalag Akraness season
| founded = [[1946]]
| ground = [[Akranesvöllur]],<br/>[[Akranes]], Islandë
| capacity = 6,000 vënde
| chairman = {{Flamuri|Islanda}} Eggert Hjelm Herbertsson
| manager = {{Flamuri|Islanda}} [[Jón Þór Hauksson]]
| league = [[Besta deild karla]]
| season = 2026
| position = 4.
| website =
| pattern_la1 = _blackborder
| pattern_b1 = _pumaliga2122y
| pattern_ra1 = _blackborder
| leftarm1 = FFDE00
| body1 = FFDE00
| rightarm1 = FFDE00
| shorts1 = 000000
| socks1 = 000000
| pattern_la2 = _ia22a
| pattern_b2 = _ia22a
| pattern_ra2 = _ia22a
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = 000000
| body2 = 000000
| rightarm2 = 000000
| shorts2 = 000000
| socks2 = 000000
}}
'''ÍA Akranes''' është një klub futbolli nga [[Akranes]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 18'''
** 1951, 1953, 1954, 1957, 1958, 1960, 1970, 1974, 1975, 1977, 1983, 1984, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 2001.
* '''Kupa: 11'''
** 1978, 1982, 1983, 1984, 1986, 1993, 1996, 2000, 2003.
== Shiko dhe këtë ==
[[File:Akranesvöllur.jpg|thumb|320px|[[Akranesvöllur]]]]
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://ia.is/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
l1s328ayv6fah2qonvuamml9nz9eds8
Xhamia Sat Gambuxh
0
364700
3059515
3046714
2026-10-25T17:20:22Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059515
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia Sat Gambuxh
| emri_amë = সাত গম্বুজ মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = Sat Gambuj Mosque, Dhaka.jpg
| image_size = 345
| emra_alternativ = Xhamia Sat Gumbad; Xhamia Satgumbad; Xhamia me Shtatë Kupola
| etimologjia = Xhamia me Shtatë Kupola
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Islamike]], [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Xhafarabad, Mohamadpur, [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = Fundi i shek. të XVII
| affiliation = [[Islami Sunit]]
| lartësia = {{convert|4.57|m|yd}}
| floor_count = 2
| grounds_area = {{convert|306.67|m2|acre}}
}}
'''Xhamia Sat Gambuxh''' ({{lang-bn|সাত গম্বুজ মসজিদ|lit=Xhamia me shtatë kupola}}) ndodhet afër rrethinave veri-perëndimore të [[Dhaka|Dhakës]] në zonën e Mohamadpurit.<ref name="AAA">{{cite news|title=Sat Gambuj mosque in Dhaka|lang=en|work=Dhaka Tribune|url=https://www.dhakatribune.com/feature/2019/10/18/sat-gambuj-mosque-in-dhaka|accessdate=18 qershor 2020}}</ref> Është një shembull i shkëlqyer e stilit provincial të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] të futur në provincën e [[Bengali]]t në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Tipari më i spikatur i xhamisë janë shtatë kupolat bulbore që kurorëzojnë çatinë dhe mbulojnë sallën kryesore të lutjeve. Monumenti qëndron në një vendosje romantike mbi një breg me kundraforta mbështetëse {{convert|4.57|m|ft}} e lartë duke parë një luginë të gjerë lumore.<ref>{{harvnb|Nazimuddin Ahmed|1984|pp=174–75}}</ref> Xhamia daton nga mbretërimi i perandorit mogul [[Aurangzebi|Aurangzeb]] dhe mund të ketë qenë ndërtuar nga guvernatori mogul Shaista Khan.
==Historia==
Xhamia u ndërtua gjatë sundimit të perandorit Aurangzeb dhe është një nga mjaft xhamitë e Dhakës që datojnë nga mbretërimi i tij. Ndërtimi i saj tradicionalisht i është atribuar guvernatorit mogul të Bengalit, Shaista Khan në periudhën [[1678]]–[[1684]]; megjithatë, nuk ka mbishkrime të strukturës që ta dëshmojnë këtë.<ref>{{cite book|lang=en|author=Catherine B. Asher|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|title=Architecture of Mughal India|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1|pages=284–86}}</ref>
[[File:Charles D'Oyly06.jpg|thumb|left|345px|Skica ''Sat Gambuj Mosque beside Buriganga River'' nga Sir Charles D'Oyly në 1814]]
Pak kilometra në veri të Pilkhanës, përgjatë fundit të Dhakës Mogule, ishte Xhafarbadi ose zona Katasur, fillimisht pjesë e rrethit të të ardhurave të Sarai Begumpurit. Shumë muza rrethe të të ardhurave u përcaktuan gjatë mbretërisë së Sher Shah Surit dhe më vonë nga Kartalab Khani. Një vendbanim i vogël urban në një rruge përgjatë lumit, ishte një alternativë për të mbërritur në lumin [[Brahmaputra]] ose Garh Xharipa pa patur nevojë të shkoje përmes zonave armiqëore përgjatë rrjedhës kryesore të Sitalakhjas dhe Brahmaputrës në lindje. Kjo është e dukshme nga vendndodhja e saj gjeostrategjike, origjina e emrave vendorë dhe mbetjeve përreth saj.
Xhamia Sat Gambuxh është e vendosur në një lagje me dendësi të lartë në zonën e Mohamadpurit të qytetit të Dhakës. Sipas skicave historike të qytetit të Dhakës nga Charles D'Oyly, xhamia gjendej në të djathtë të degës së lumit Buriganga. Vendi ku ndodhet Xhamia me Shtatë Kupola njihej si Sarai Xhafarbad ose Katasur, nën Sarai Begumpurin. Midis Pilkhanës dhe Xhafarabadit ndodhej një bashkësi e vogël bujqësore, ku u ndërtua Xhamia Sat Gambuxh. Zona u bë si një xhungël për shkak të mospërdorimit, degradimit dhe braktisjes. Megjithatë, në 55 vitet e fundit, ajo është bërë një nga zonat më të planifikuara dhe më të shtrenjta të Dhakës. Rruga Sat Masxhid është rruga kryesore periferike e distriktit në perëndim të tij dhe besohet se është ndërtuar pak a shumë përgjatë vendit ku shtrihej bregu i lumit Turag.<ref name="Rahman">{{harvnb|Mahbubur Rahman|2011|pp=293–94}}</ref>
[[File:Sat Gambuj Mosque 001.jpg|thumb|396px|Pamje ballore e xhamisë]]
==Struktura==
E vendosur në mënyrë piktoreske në breg të një lumi, eksteriori i Xhamisë Sat Gambuxh është më inovativja e të gjithë monumenteve të periudhës mogule në [[Dhaka]]. Xhamia zë skajin perëndimor të platformës që është e rrethuar nga një mur i ulët me një portik me arkadë në qendër të anës lindore. Ky portik me [[arkada]] me kullëza anësore zbukuruese tetëkëndore është i renditur saktësisht me hyrjen qëndrore të vetë xhamisë. Kreu i portikut mund të afrohet si nga veriu ashtu dhe nga jugu nga një palë shkallë. Forma e xhamisë është {{convert|22.92|m|yd}} me {{convert|13.38|m|yd}} së jashtmi dhe {{convert|14.57|m|yd}} me {{convert|5.0|m|yd}} së brendshmi me katër pavijone tetëkëndore këndore dy-katëshe.
Së brendshmi, struktura e xhamisë është e ndarë në tre kthina të barabarta, të mbuluara nga tre [[kupola]] bulbore, që janë vendosur mbi tambure. Kupolat anësore përpjestimisht më të vogla janë vendosur mbi kthinat me përmasa të barabarta duke e vendosur atë mbi një pendentiv. Façada është arkikuluar në mënyrë inovative dhe është një shembull i shkëlqyer i stilit mogul provincial të futur në Bangladesh në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]].
[[File:Sat Gambuj Mosque-11.jpg|thumb|left|379px|Pamje lehtësisht këndore e xhamisë]]
Duke i korresponduar tre arkadave lindore të portikut ndodhen tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë brenda murit perëndimor. Përkrahë mihrabit qëndror ndodhet një pulpit me tre shkallë muri. Arkada qëndrore dhe dhe mihrabi qëndror, duke përfshirë dy arkada të tjera në muret veriore dhe jugore, kanë frontone të zgjatura së jashtmi që paraqesin kullëza zbukuruese në secilin krahë.<ref name="BPsat">{{harvnb|M.A. Bari|2012}}</ref>
Pavijonet këndore ngrihet pak më lartë mureve parapete. Parapetet janë të drejtë në vend të kornizës lakore të llojeve para-mogule. Façada lindore kryesore është vizualisht e ndarë në tre seksione, ku secili përmban një portë hyrëse që korrespondon me tre kupolat sipër dhe të zbukuruara me harqe me majë. Seksioni i mesëm theksohet nga një kornizë elegante, përdor kolona, një kornizë të ngritur dhe një kupolë më të madhe. Façada lindore e jashtme ka një seri panelesh harkore të zgavërta, ndërsa façada perëndimore është zbukuruar me panele drejtkëndore të zgavërta të stilit të zakonshëm mogul.
Skajet veriore dhe jugore të kësaj xhamie drejtkëndore me tre kupola janë secili i shënjuar nga dy pavijone të mëdhenj këndorë dy katësh; kur shihet nga lindja këto të japin përshtypjen se xhamia ka pesë zgavra të jashtme. Në lindje ndodhen tre hyrje me harqe kuspide me kamare të cekëta anash. Kolona të holla me baza bulbore kufizojnë kthinën qëndrore (siç shihet te Xhamia e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës së Lalbagut]], megjithëse kolonëzat e kësaj xhamie janë të spikatura).
[[File:Sat gambuj mosque.jpg|thumb|372px|Pamje nga lartë e xhamisë]]
Interiori i saj krahasohet pa problem me atë të atyre që datojnë nga gjysma e dytë e [[shekulli XVI|shekullit të XVI]]. Mihrabi qëndror ka dy rreshta kuspesh (kreshtash) dhe sipërfaqja e tij është zbukuruar me relieve të modeluara në allçi, duke përkujtuar zbukurimin e mihrabit në xhaminë e Haxhi Khvaxha Shahbazit.<ref>{{cite book|isbn=92-3-102174-5|author=George Michell|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|publisher=UNESCO|page=61}}</ref>
Ajo përdor forma tetëkëndore, drejtkëndore dhe rrethore, të gjitha të renditura bukur. Kullat këndore kanë torreta anësore si ato në Xhaminë e Khvaxha Shahbazit dhe [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka|Xhaminë e Musa Khanit]], të dyja në qytetin e Dhakës. Secila nga këto përbëhet nga ky kate dhe është një monument në vetvete. Përveç tre kupolave tipike mbi sallën e lutjeve, ndodhen edhe katër mbi kullat këndore të zgavërta me dy kate që bënë që ti vihej emri Xhamia me Shtatë Kupola. Torretat këndore mundësojnë qëndrueshmëri strukturore dhe baraspeshojnë pamjen e ndërtesës {{convert|11.58|m|yd}} me {{convert|8.23|m|yd}} në bregun e lumit dhe me gjasa u përdorën si galeri për të shijuar pamjen e lumit. Kati i sipërm i torretave tetëkëndore fillon rreth gjysmës së lartësisë së sallës kryesore të lutjeve. Të dy katet kanë panele dhe dritare me harqe, të kryesuar nga korniza kurozuara me kupola me maja kalasha të vendosur mbi baza në formë zambaku.
Kati i ulët është i depërtuar me katër hapje kardinale harkore në akset veri-jug dhe lindje-perëndim. Së brendshmi tavani i katit të poshtëm është në formë kubeje, por ana e kundërt që formon dyshemenë e katit të sipërm është e sheshtë. E mbuluar nga një kupolë me një majë të zgjatur në formë zambaku, kati i sipërm duket se është kopja e saktë e të poshtmit, por me një ndryshim të vogël. Përveç katër hapjeve aksiale, kati i sipërm ka një hapje shtesë drejtë çatisë. Nëpërmjet kësaj hapjeje mund të arrihet kati i sipërm i kullave nga çatia e xhamisë.<ref name="BPsat"/>
Nga ana tjetër me një kupolë më të madhe në mes me dy të tjera më të vogla anash, xhamia bart karakteristikat e stilit Shaista Khani. Gjithësesi, megjithëse façadat e kiblës të shumicës së këtyre lloj ndërtesave mbetet e pazbukuruar, ajo e Xhamisë Sat Gambuxh është dekoruar me kamare brenda paneleve të modeluara, ku pjesa e mesme është përkufizuar nga dy shtylla të holla pak të dala. Këto janë më të mëdha se ato që shihen zakonisht në pjesën ballore. Tre panelet qëndrore kanë një formë harku në pjesën e poshtme.
[[File:Sat Gambuj Mosque Tomb.jpg|thumb|358px|left|Varri monumental pranë xhamisë]]
Parapeti horizontal dhe tamburi i kupolave janë të zbukuruara me rreshta bedenash. Façada lindore është zbukuruar me panele në [[Arkitektura Mogule|stilin e zakonshëm mogul]]. Të gjitha kupolat janë kurorëzuar me maja zambakore dhe kalasa dhe së brendshmi të shënjuara me një rresht bazik petalesh. Maja e kupolës qëndrore ka një medalion të madh të dekoruar me një rozetë me pesë radhë. Xhamia nuk ka ndonjë sipërfaqe shumë të bukur si shembujt mogul të Indisë veriore, por është tërheqëse për renditjen elegante të pjesëve të saj përbërëse.<ref name="BPsat"/>
Xhamia ka tre harqe kuspide hyrjeje, ku i mesmi është më i lartë dhe skajet përmbajnë hark shumë-rrathësh, një rafinim i vonë mogul, me nike të cekëta anash dhe panele drejtkëndore dhe i bëjnë jehojnë mihrabëve në murin e kiblës, shtylla më të holla me baza bulbore përkufizojnë kthinën qëndrore, ku sipërfaqja e mihrabit është zbukukuruar me relieve të modeluara në allçi, torretat këndore zgjaten sipër parapeteve të bedenave me kulme, duke u përzier me hapjet e mureve anësore, etj.
Hyrjet anësore kanë dekorime të thjeshta të zbatuara në faqet e tyre të jashtme, disa nga të cilat mund të mos jenë origjinale. Të gjitha këto elemente theksojnë vendosjen simetrike aksiale përgjatë kupolës dhe mihrabit qëndror. Stili është shumë i zakonshëm mes shumicës së xhamive historike të mbijetuara në [[Dhaka]]. E ndërtuar mbi një platformë të gjerë, xhamia i përket tipologjisë xhamiore gjatësore me tre kupola e ngjashme me xhaminë e [[Fortesa e Lalbagut|Fortesës Lalbagh]] apo atë të [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Khan Muhamad Mridhas]] si dhe [[Xhamia e Shahbaz Khanit|Xhaminë e Khvaxha Khan Shahbazit]] apo [[Xhamia e Ambar Shahut|Xhamia e Khvaxha Ambarit]] ([[1680]]).<ref name="archnetsat">{{cite web|work=Archnet|lang=en|title=Sat Gumbad Mosque|url=https://www.archnet.org/sites/4134|access-date=19 tetor 2024|archive-date=6 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206085033/https://www.archnet.org/sites/4134|url-status=dead}}</ref>
Dy pavijone të spikatura këndore dy katësh ({{convert|3.66|m|yd}} të gjerë) shënojnë skajet veriore dhe jugore duke zëvendësuar kullat e zakonshme të lidhura me xhamitë. Secili kat ka panele harkore dhe dritare që janë kryesuar nga një kornizë. Kupolat e pavijoneve janë kurorëzuar nga maja zambakore. Kur shikohen nga lindja pavijonet i japin xhamisë përshtypjen se ka pesë zgavra të jashtme. Këto tipare përfaqësojnë të gjitha tiparet e zhvilluara arkitekturore të periudhës Shaista Khani. Façada lindore ka tre hyrje harkore me maja. Hyrja qëndrore është pak më e madhe dhe ka harqe shumë-rrathësh.
[[File:Interior of Sat Gambuj Mosque.jpg|thumb|Interiori i Xhamisë Sat Gambuxh, Dhaka]]
Lartësitë e hyrjeve dhe hapjeve të tjera janë shtrembëruar ose shkurtuar nga ngritja e nivelit të zoglaturës, pasi terreni përreth ngrihej vazhdimisht për të mbetur sipër nivelit të vërshimit të ujërave. Megjithatë, dy kulmet e holla që ngrihen në të dyja anët e panelit mundësojnë një lloj vertikalitetit ndaj kësaj strukture përndryshe horizontale dhe solide. Ky element arriti një nivel përsosmërie në elegancën e [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Mridhas]] të ndërtuar çerek shekulli më vonë. Ka tetë panele të vegjël në secilën anë të derës, ku të gjitha janë të rrethuara me kamare harkore. Kalimi nga katrori te rrethi i bazës së kupolës është bërë nëpërmjet pendendivëve. Gjithësesi, kupolat janë konvencionale, qëndrojnë mbi shpatullat tetëkëndore të tamburit, të zbukuruara me bedena të verbëra. Muret prej tulle dhe gëlqereje strukturave të freskëta në mënyrë natyrore janë 6 ft të thella.
Përballë xhamisë ndodhet një varrezë e përdorur deri në vitet [[1950]]. Ajo fillimisht ishte brenda një kopshti të gjerë që gradualisht u gërrye nga lumi dhe të zaptuar nga ndërtimet. Një portik i dallueshëm përballë oborrit që tani është fundosur për shkak të ngritjes graduale të nivelit rrethues mund të ngjitet për ezanin. Lumi Turag mbi bregun e të cilit është ndërtuar struktura piktoreske, të paktën disa dekada më parë qëndronte, është zhvendosur afërsisht një kilometër nga ajo për shkak të depozitimeve lumore, zaptimi duke e mbushur ndryshimi i rrjedhës.
Tokat përreth të zëna për shumë vjet u përdorën nga manufakturat e shkallës së vogël, shtëpitë gjysmë-permanente dhe barakat. Por tani shihen përdorime më të rënda dhe intensive.<ref name="Rahman"/>
==Gjendja e tanishme==
[[File:Sat Masjid is located in the Mohammadpur area of Dhaka city, the building exhibits seven domes- three over the prayer chamber and four over the corner towers. Hence it is known as Sat Gombuz (seven domed) Mosque. 03.jpg|thumb|left|345px|Varreza pranë xhamisë]]
Navabi i Dhakës Khvaxha Ahsanullah e braktisi strukturën e ri-zbukuruar më vonë në [[1913]] u bë pjesë e listës së "Archaeological Survey of India". Për shkak të përdorimit të saj të pandërprerë dhe njëfarë kujdesi dhe mirëmbajtjeje që atëherë, xhamia nuk ka nevojë për ndonjë rinovim. Megjithatë, në të kaluarën, "Departamenti i Arkeologjisë” bëri mjaftë modifikime të papranueshme duke zhvilluar riparime periodike që tregojnë varfëri njohurish. Për shembull, përdorimi i {{lang-it|terrazzo}}s mbi dyshemenë e sallës kryesore të lutjeve dhe oborrit është në kundërshti me praktikat normale të konservimit, që duhet të shmangin përdorimin e materialeve moderne për të konservuar autenticitetin. Disa punime të fundit rinovimi, për shembull duke zbatuar allçi të bardhë të trashë, ka marrë kritika nga ekspertët.
Si brenda ashtu dhe përreth shumë [[Vende të Trashëgimisë Botërore në Bangladesh|strukturave të tjera të trashëgimisë historike]] përgjatë gjithë vendit, mjedisi rrethues i Xhamisë Sat Gambuxh është zënë nga grupe fetare duke ndërtuar struktura të paligjshme dhe zgjatime ndaj ndërtesës, duke shpërfillur vlerat e saj të trashëgimisë historike, kodet ndërtimore dhe rregullat, duke i mbrojtur ashpërsisht zotërimet e tyre.<ref name="Rahman"/>
Xhamia u restaurua dhe riparua pjesërisht nga Departmenti i Arkeologjisë së Bangladeshit dhe tani është një monument i mbrojtur.<ref name="archnetsat"/> Një numër i vogël udhëtarësh e shohin Xhaminë Sat Gambuxh për shkak të vendodhjes së saj disi të largët.<ref>{{harvnb|Marika McAdam|2004|p=59}}</ref>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Pamje të xhamisë</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Corner view of Sat Gambuj Mosque (Photographed by MdIHT).jpg|Pamje këndore gjatë lutjeve
File:Back side and Corner view of Sat Gambuj Mosque (Photographed by MdIHT).jpg|Pamje e pasme këndore
File:Front view[ of Sat Gambuj Mosque (Photographed by MdIHT).jpg|Pamje ballore gjatë lutjeve
File:DG 21-08 SEVEN GAMBUJ MOSQUE 1740 MUHAMMED PUR DHAKA - L IMG 3278.jpg|Pamje e xhamisë së restauruar gabimisht me ngjyrë të bardhë
File:People praying at shat masjid.jpg|Hollësi të hyrjes së xhamisë
File:Sat Gambuj Mosque - front.jpg|Tre hyrjet e xhamisë
File:Sat Gambuj Mosque Front 2.jpg|Pamje ballore
File:Sat Gambuj Mosque Angle.jpg|Pamje anësore e kompleksit
File:Sat Gambuj Mosque south.jpg|Pamje jugore
File:Sat Gambuj Mosque-03.jpg|Pamje nga portiku
File:Sat Gambuj Mosque-04.jpg|Pamje ballore këndore
File:Sat Gambuj Mosque-05.jpg|Pamje e pasme këndore
File:Sat Gambuj Mosque-14.jpg|Pamje e mbrapme
File:Sat Gambuj Mosque-12.jpg
File:Sat Gambuj Mosque-16.jpg
File:Sat gambuj Mosque-3.jpg
File:Sat Gambuj Mosque.jpg|Pamje e xhamisë nga portiku
File:The back of a Seven-dome mosque.jpg|Pamje nga lartësia
File:সাত মসজিদ-১১.jpg
File:সাত মসজিদ-৫.jpg
File:Sat Gambuj Mosque Tomb front.jpg|Pamje ballore e Varrit të panjohur monumental
File:চিত্র-২ ঐতিহাসিক সাত গম্বুজ মসজিদের অভ্যন্তরভাগ.jpg|Pamje nga brenda e një kupole
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]]
* [[Xhamia e Bibi Marjamit]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Arkada Nimtali]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Bara Katra]]
* [[Çhota Katra]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Sat Gambuj Mosque|Xhamia Sat Gambuxh}}
* {{cite book|author=Nazimuddin Ahmed|title=Discover the Monuments of Bangladesh: A Guide to Their History, Location & Development|year=1984|publisher=Dhaka University Press Ltd.|url=https://search.worldcat.org/title/636361849|editor=John Sanday|lang=en}}
* {{cite book|author=Catherine Blanshard Asher|title=Architecture of Mughal India|date=24 shtator 1992|url=https://books.google.al/books?id=3ctLNvx68hIC|lang=en|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26728-1}}
* {{cite book|author=M.A. Bari|year=2012|chapter=Satgumbad Mosque|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|ISBN=984-32-0576-6|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929021039/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque|archive-date=29 shtator 2023|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Perween Hasan|title=Sultans and Mosques: The Early Muslim Architecture of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=AIKjzwEACAAJ|lang=en|publisher=I. B. Tauris|year=2007|location=London|id=isbn-10 075560988-3, isbn-13 978-075560988-8}}
* {{cite journal|author1=Ishrat Islam|author2=Allen Noblea|title=Mosque Architecture in Bangladesh: The Archetype and Its Changing Morphology|url=https://archive.org/details/journal-of-cultural-geography_spring-summer-1998_17_2/page/5|lang=en|journal=Journal of Cultural Geography|year=1998|volume=17|issue=2|doi=10.1080/08873639809478318|pages=5-25}}
* {{cite book|author=Marika McAdam|year=2004|title=Bangladesh|lang=en|publisher=Lonely Planet|url=https://books.google.al/books?id=IkQndiJHRyoC|isbn=978-174059280-2}}
* {{cite book|author=George Michell|year=1984|lang=en|title=The Islamic Heritage of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=iiNUAAAAMAAJ|ISBN=92-3-102174-5|publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)|location=Paris|others=Përgatigur me ndihmën e Fondacionit "Aga Khan"|ref=none}}
* {{cite book|author=Mahbubur Rahman|year=2011|title=City of An Architect|isbn=978-984-33-2451-1|url=https://search.worldcat.org/title/842330362|location=Dhaka|publisher=Delivistaa Foundation|lang=en}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]
6efcq7kebvxdrnp593wb9n0uvxh3vvr
Xhamia e Azimpurit në Dhaka
0
364726
3059525
2709965
2026-10-25T17:30:09Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059525
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia e Azimpurit në Dhaka
| emri_amë = আজিমপুর মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| kordinatat = {{coord|22.07240|90.20628|region:BD_type:landmark |display=inline,title}}
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} [[Dhaka]], [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = 1746
| data_renovimit = 2017
| affiliation = [[Islami]]
| floor_count = 2
}}
'''Xhamia e Azimpurit''' ({{lang-bn|আজিমপুর মসজিদ}}) gjendet përkrahë Varrezave të Azimpurit në [[Dhaka]]. Një mbishkrim [[Gjuha perse|persisht]] në xhami tregon se ajo u ndërtua në vitin [[1746]] nga Fajzullah Alami. Ajo u ndërtua gjatë sundimit të navabit mogul Alivardi Khan dhe është shembulli i fundit ekzistues i një xhamie me një kupolë të vetme, me nga një arkadë gjysmë-rrethore në të dy krahët.<ref name="bpAzimpur">{{cite book|author=M. A. Bari|year=2012|chapter=Azimpur Mosque|OL=30677644M|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Azimpur_Mosque|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|lang=en|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929233200/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Azimpur_Mosque|archive-date=29 shtator 2022|url-status=dead}}</ref><ref name="the daily star">{{cite news|title=New mosque to replace 300 year old Mughal structure|author1=Mahbubur Rahman Khan|date=19 janar 2017|url=http://www.thedailystar.net/city/new-mosque-replace-300-year-old-mughal-structure-1347418|author2=Tawfique Ali|newspaper=The Daily Star|lang=en}}</ref><ref name="dhaka tribune">{{cite news|newspaper=Dhaka Tribune|lang=en|author=Nure Alam Durjoy|url=http://archive.dhakatribune.com/heritage/2017/jan/21/azimpur-shahi-masjid-latest-archaeological-victim-modernity|title=Azimpur Shahi Masjid: The latest archaeological victim of modernity|date=13 janar 2017|accessdate=30 maj 2017|archive-date=10 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170610061318/http://archive.dhakatribune.com/heritage/2017/jan/21/azimpur-shahi-masjid-latest-archaeological-victim-modernity|url-status=dead}}</ref>
==Arkitektura==
Xhamia e Azimpurit ka të njëjtën planimetri arkitekturore si [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamia e afërt e Muhamad Mridhas]].<ref name="bpAzimpur"/> Ajo ka vetëm një kupolë dhe një strukturë me dy kate. Disa ekspertë thonë se kupola bartë ndikime të [[Arkitektura osmane|Arkitekturës së Perëndorisë Osmane]].<ref name="dhaka tribune"/>
Është një strukturë me dy kate, ku i poshtmi është bodrum. Kati i sipërm përbëhet nga ndërtesa kryesore e xhamisë dhe një strukturë e gjerë në veri të saj, por kjo e fundit nuk ekziston më. Një palë shkallë në këndin veri-lindor të çojnë në krye të platformës. Bodrumi i zoklaturës me një lartësi prej rreth 4.27 metrash nga toka formon një drejtkëndësh 22.86 m nga veriu në jug dhe 16.76 m nga lindja në perëndim. Nën platformën e zoklaturës ndodhen një seri dhomash në anët lindore dhe veriore, të gjitha të hapura në pjesën e jashtme nëpërmjet hyrjeve të gjera harkore. Tavanet e këtyre dhomave janë të sheshta në mes por në formë të lakuar anash. Të gjitha këto dhoma fillimisht duhet të kenë qenë pajisur me rafte librash në kamaret e mureve, shembuj të të cilëve ruhen akoma në dhomat në anën veriore. Disa nga studentët e medresesë së re të ndërtuar në afërsi banojnë në këto dhoma të bodrumi.<ref name="bpAzimpur"/>
Planimetria e përgjithshme e kompleksit dhe hollësi të tjera të Xhamisë së Azimpurit janë të njëjta me atë të [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas|Xhamisë së Khan Muhamad Mirdha]] ([[1704]]-[[1705|05]]), e vendosur rreth 1.5 km largë nga ajo dhe disa të tjera të këtij lloji në qytetin e Dhakës. Ndërtesa në veri të xhamisë, që zë kreun e platformës tani është zhdukur. Me shumë gjasa kjo strukturë fillimisht mund të ketë shërbyer si medrese, si ajo e Xhamisë së Mridhas. Këtë e sugjeron ekzistenca e rafteve të librave në muret e dhomave të bodrumit poshtë platformës. Në këtë mënyrë këto dhoma duhet të jenë përdorur si fjetina nga nxënësit dhe mësuesit e medresesë. Si e tillë ndërtesa duhet të konsiderohet si një "xhami-medrese rezidenciale".<ref name="bpAzimpur"/>
Vetë xhamia, që zë pjesën jug-perëndimore të platformës, ka planimetri gjatësore, 11.58 m nga veriu në jug dhe 7.32 m nga lindja në perëndim. Katër kullat tetëkëndore të cepave, që janë ndërtuar brenda trashësisë së mureve, fillimisht duhet të kenë qenë shkuar përtej parapetit në stilin e zakonshëm mogul, por majat e tyre janë hequr kur janë bërë zgjerimet shumë-katëshe anash xhamisë.
Ajo ka pesë hyrje harkore, ku secila prej tyre ka një arkadë gjysmë-rrethore të përbërë nga dy harqe mbi të. Tre hyrje ndodhen në faqen lindore dhe nga një në faqet veriore dhe jugore. Tre hyrjet lindore, secila e hapur poshtë një arkade gjysmë-rrethore, përbëhen nga harqe shumë-kusporë dhe të thjeshtë me katër qendra. Hyrja qëndrore, më e madhe se ato anësore, është ndërtuar brenda një frontoni të dalë të kufizuar me torretëza të holla gjysmë-tetëkëndore anash. Tre mihrabët brenda murit të kiblës ndodhen në aksin e tre hyrjeve lindore. Mihrabi qëndror është më i madh dhe gjysmë-tetëkëndor, ndërsa anësorët përmbajnë kamare të thjeshta drejtkëndore.
Kullat tetëkëndore të cepave dhe torretat në anët e frontonëve të dalë kanë baza të bukura "kalasa". Kulmi i kupolës është i zbukuruar së brendshmi me një medalion të madh, të përbërë nga një rozetë zbukuruese. Parapetet dhe tamburët tetëkëndorë të kupolës janë dekoruar së jashtmi me rreshta bedenash të mbyllura. Panelet në faqen lindore të xhamisë janë zhdukur. Korniza, lehtësisht e dalë drejtkëndore, që rrethon mihrabin qëndror, është e kurorëzuar me një frizë me bedena të mbyllura.<ref name="bpAzimpur"/>
Brendësia e xhamisë është e ndarë në tre kthina, qëndrorja katrore, ndërsa anësoret drejtkëndore. Kthinat anësore janë të mbuluara tërësisht me arkada gjysmë-rrethore, ndërsa kthina qëndrore katrore mbulohet me një kupolë të madhe gjysmë-rruzullore me fund zambaku dhe majë "kalasa". Kupola është e vendosur drejtpërdrejtë mbi një tambur tetëkëndor, që mbahet mbi arkada gjysmë-rrethore anash dhe harqe të bllokuara mbi hyrjen qëndrore dhe [[mihrabi]]n qëndror. Faza e ndërmjetme është zbatuar me ndihmën e pendentivëve të vegjël gjysmë-rrethorë mbi këndet e sipërme. Kornizat dhe parapetet e xhamisë janë horizontale.
Xhamia është unike në Bangladesh, pasi është struktura e fundit ekzistuese që në çati ka vetëm një kupolë me gjysmë-kupola anash. Një renditje e tillë e çatisë, e evoluar nga disa ndërtesa të fundit të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] dhe fillimit të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] të [[Bengali]]t jug-lindor, shfaq një formë plotësisht të zhvilluar. Në shembujt e mëparshëm, si në Xhaminë Atarou në Sathkhira (fundi i shekullit të XVII) dhe Xhamia Mograpara në Narajanganxh (1700-01), gjysmë-kupolat anësore janë shumë të vogla në krahasim me kupolën qëndrore dhe mund të shihen nga brenda ndërtesës. Por në rastin e Xhamisë së Azampurit këto gjysmë-kupola janë kaq të mëdha sa përbëjnë një pjesë të pa-zëvendësueshme në skemën e përgjithshme të planimetrisë së çatisë. Për më tepër, këto arkada janë vizualisht të dallueshme nga jashtë. Nuk është pa gjasa që ky model të ketë ardhur nga [[Arkitektura osmane|ndërtesat osmane]], ose nëpërmjet [[Armenët në Bengal|armenëve]] që u vendosën në Dhaka gjatë sundimit mogul, ose nëpërmjet artistëve emigratë nga [[Perandoria Osmane]] në kërkim të fatit, që erdhën në Dhakën mogule bashkë me tregtarët e vendeve të Lindjes së Mesme. Planimetria standarde e xhamive osmane, si në Xhaminë e Bajazitit (1501-05) dhe Xhaminë Shahxhada (1543-48) në Stamboll, ka dy ose katër gjysmë-kupola përkrahë qendrores.<ref name="bpAzimpur"/>
==Rinovimi==
Ajo është riparuar dhe ndryshuar aq shumë sa tani nga jashtë duket se është një ndërtesë moderne. Në këtë vazhdë, në janar [[2017]], xhamia u shkatërrua pjesërisht për ta bërë strukturën moderne dhe për të rritur hapsirën për lutje. Me ndërhyrjen e Departmentit të Arkeologjisë së Bangladeshit, shkatërrimi i plotë u ndalua. Por një pjesë e rëndësishme e xhamisë historike u dëmtua.<ref name="the daily star"/><ref name="dhaka tribune"/>
==Shiko gjithashtu==
* [[Dhanmondi Shahi Eidgah]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]]
* [[Xhamia e Kartalab Khanit]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]]
* [[Xhamia e Shahbaz Khanit]]
* [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]]
* [[Xhamia e Shaista Khanit në Dhaka]]
* [[Xhamia Yjore]]
* [[Arkada Nimtali]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Bara Katra]]
* [[Çhota Katra]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
4zod2wl1ww044qsr0u98g8ilker1jfp
Xhamia Allakuri në Dhaka
0
364728
3059507
3045628
2026-10-25T17:09:21Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059507
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Mosque in Dhaka, Bangladesh}}
{{infobox religious building
| building_name = Allakuri Mosque<br />আল্লাকুরি মসজিদ
| image = File:আল্লাকুরী মসজিদ.jpg
| caption =
| location = [[Dhaka]], [[Bangladesh]]
| latitude =
| longitude =
| religious_affiliation = [[Islam]]
| architecture_style = [[Mughal architecture|Mughal]]
| dome_quantity = 1
| minaret_quantity = 4
| established = {{start date and age|1680}}
}}
'''Xhamia Allakuri''' ({{lang-bn|আল্লাকুরি মসজিদ}}), e vendosur rreth gjysmë kilometri në jug-lindje të [[Xhamia Sat Gambuxh|Xhamisë së famshme Sat Gumbad]] në zonën e Kolonisë Mohamadpur afër Rrugës Sat Masxhid në [[Dhaka]], është një shembull i [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës perandorake Mogule]] në Bangladesh. Xhamia mendohet se është ndërtuar në vitin [[1680]] dhe është shembulli më i hershëm i njohur i një xhamie mogule katrore me një kupolë në Bengal.<ref name="buet">{{harvnb|Sheikh Muhammad Najmul Imam|2000}}</ref>
==Arkitektura==
E ndërtuar tërësisht prej tullash dhe llaçi, xhamia zë anën perëndimore të zoklaturës pak të ngritur. Ndërtesa ka formë katrore, ku secila faqe ka përmasa të brendshme prej 3.81 me 3.81 metrash. Ajo ka katër kulla tetëkëndore në cepa. Kullat janë të ndara në seksione nga breza të ngritur në intervale të rregullta dhe kurorëzohen me një [[çhatri|kioskë]], pa ndonjë majëz, të mbajtura tej parapetit horizontal, ndërsa bazat e tyre kanë formë vazosh "kalasa". Faqet e [[çhatri]]ve mbi kullat këndore dallohen nga motivet e harqeve të mbyllur. Torretëzat zbukuruese, që kufizojnë katër frontonet e dala aksiale, dalin nga piedestale me shtama të dyfishta. Secila hyrje së jashtmi, ka anash një panel të zgjatur harkor me katër qendra, secili panel i kryesuar nga një rresht panelesh më të vegjël harkorë, tre në secilin rresht. Parapetet dhe tamburi tetëkëndor i kupolës janë zbukuruar me bedena të mbyllura.<ref name="bpAllakuri">{{cite book|author=M. A. Bari|chapter=Allakuri Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Allakuri_Mosque|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|OL=30677644M|lang=en|edition=i 2-të|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214002115/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Allakuri_Mosque|archive-date=14 dhjetor 2024|access-date=20 tetor 2024|url-status=dead}}</ref>
Xhamia mund të hyhet nëpërmjet tre dyerve harkore, secila në qendër të secilës faqe, përveç faqes perëndimore (muri i kiblës). Hyrja lindore, që hapet nën një gjysmë-kupolë, ka hark kuspor në faqen e jashtme. Muri i faqes perëndimore ka tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë me harqe, nga të cilët qëndrori është më i madh, me hark kuspor së jashtmi si ai i hyrjes lindore.
[[Mihrabi]] qëndror dhe tre hyrjet aksiale janë vendosur brenda kornizave drejtkëndore të dala në mënyrë të theksuar. Këto korniza kryesohen nga friza kreshtash të mbyllura, të ngjyrosura me të kuqe, të verdhë dhe të gjelbër. Kornizat drejtkëndore janë të kufizuara me torretëza zbukuruese me hulli, të cilat, megjithëse të ruajtura deri në nivelin e çatisë, fillimisht duhet të kenë dalë mbi parapetet si ato në ndërtesat e tjera mogule në Bengal dhe Indi. Brendësia e mihrabit qëndror është i ndarë horizontalisht në seksione nga breza të ngritur, secili i kryesuar dhe i ndjekur nga rreshta petalesht vertikale të përmbysura.<ref name="bpAllakuri"/>
Muret e xhamisë janë të trashë për ta mbajtur brendësinë të freskët në verë.<ref name="du journal">{{cite thesis|author=Md. Aminul Islam|date=korrik 2014|accessdate=2 nëntor 2016|script-title=bn:আদর্শ সমাজ বিনির্মাণে মসজিদের ইমামদের ভূমিকাঃ বাংলাদেশ প্রেক্ষাপট|url=http://repository.library.du.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/123456789/597/%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B2%20%E0%A6%87%E0%A6%B8%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AE.pdf?sequence=1|url-status=dead|publisher=University of Dhaka|type=M.Phil|lang=bn|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002184828/http://repository.library.du.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/123456789/597/%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B2%20%E0%A6%87%E0%A6%B8%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AE.pdf?sequence=1|archive-date=2 tetor 2018}}</ref> Salla e vetme katrore e xhamisë mbulohet me një kupolë mbi një tambur tetëkëndor. Kupola fillimisht kurorëzohej me zambak dhe majëz "kalasa"; forma e zambakut është hequr në kohën e punimeve të fundit riparuese. Tamburi i kupolës mbahet mbi katër harqe të mureve dhe katër pendentivë gjysmë-kupola, që dalin nga kapitelët e shtyllave prej tulle, dy në secilin mur. Kornizat dhe parapetet janë horizontalë, në [[Arkitektura Mogule|stilin e zakonshëm mogul]].<ref name="bpAllakuri"/> Ajo duket se është ndikuar nga [[Arkitektura Iraniane|Arkitektura Perse]].<ref name="buet"/>
Në krye të hyrjes lindore të xhamisë ndodhej një mbishkrim guri, që thuhet se është hequr nga mbreti i Bhavalit në shekullin e fundit dhe si pasojë, nuk dihet data e saktë e ndërtimit.<ref name="du journal"/> Por mbi ngjashmërinë stilistike me ndërtesa të tilla si Xhamia e Khvaxha Ambarit ([[1680]]) dhe [[Xhamia Sat Gambuxh|Xhaminë Satgumbad]] (rr. [[1680]]), të dyja në [[Dhaka]], Xhamia Allakuri mund të datohet në të njëjtën periudhë.<ref name="bpAllakuri"/>
Baza e tamburit poshtë kupolës është i shënuar së brendshmi me një brez i modeluar i dalë në mënyrë të theksuar, që kurorëzohet nga një frizë bedenash të mbyllura dhe i ndjekur nga një rresht me dizajn floreal. Kulmi i kupolës është zbukuruar me një medalion të madh që në qendër ka një rozetë.
Ndërtesa është e rëndësishme në këndvështrimin që është xhamia më e hershme mogule katrore me një kupolë e njohur në Bengal, që është pajisur me katër frontone të dala aksiale me torreta kufizuese zbukuruese. Kjo është një veçori unike e [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] në Bengal. Kjo ide duhet të ketë qenë huazuar nga ndikimi i portikëve persë te xhamitë mogule në Indinë Veriore. Kjo veçori mund të shihet në xhamitë e mëdha mogule të [[Fatehpur Sikri]]t, [[Delhi]]t, [[Agra]]s dhe [[Lahore]]s.<ref name="bpAllakuri"/>
==Rinovimi dhe ndryshimet==
Ndërtesa ishte në gjendje shumë të rrënuar deri sa filloi të riparohej kohë pas kohe nga banorët e zonës dhe tani është tërësisht e rinovuar. Zambaku në krye të kupolës u hoq gjatë një rinovimi. Në kohët e fundit, xhamia u zgjerua në faqet lindore, veriore dhe jugore, përjashtuar faqen e kiblës, me tenda kallaji, pa i dëmtuar strukturat origjinale. Si pasojë, e gjithë struktura nuk mund të shihet nga jashtë, përveç kreut të xhamisë.<ref name="bpAllakuri"/>
Gjithashtu, u rindërtuan tre mihrabët në murin e faqes perëndimore. Brendësia dhe eksteriori i xhamisë u lye gjatë rinovimit. Duke qenë se xhamia ka vlera historike dhe arkitekturore, ajo ka nevojë të mbrohet nga Departamenti i Arkeologjisë së Qeverisë së Bangladeshit për ta ruajtur atë nga degradimi.
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia e Binat Bibit]]
* [[Dhanmondi Shahi Eidgah]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Kartalab Khanit]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]]
* [[Xhamia e Azimpurit në Dhaka]]
* [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]]
* [[Arkada Nimtali]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Bara Katra]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=M. A. Bari|chapter=Allakuri Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=https://en.banglapedia.org/index.php?title=Allakuri_Mosque|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OL=30677644M|ref=none}}
* {{cite thesis|author=Sheikh Muhammad Najmul Imam|date=shtator 2000|degree=Master of Architecture|url=http://lib.buet.ac.bd:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/1338/Full%20%20Thesis%20.pdf?sequence=1|title=Mosque Architecture: Formulation of Design Criteria and Standards in the Context of Bangladesh|publisher=Department of Architecture, Bangladesh University of Engineering and Technology|lang=en}}
* {{cite thesis|author=Md. Aminul Islam|accessdate=2 nëntor 2016|script-title=bn:আদর্শ সমাজ বিনির্মাণে মসজিদের ইমামদের ভূমিকাঃ বাংলাদেশ প্রেক্ষাপট|lang=bn|date=korrik 2014|url=http://repository.library.du.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/123456789/597/%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B2%20%E0%A6%87%E0%A6%B8%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AE.pdf?sequence=1|type=M.Phil|url-status=dead|publisher=University of Dhaka|archive-date=2 tetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002184828/http://repository.library.du.ac.bd/xmlui/bitstream/handle/123456789/597/%E0%A6%86%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B2%20%E0%A6%87%E0%A6%B8%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AE.pdf?sequence=1|ref=none}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
d0vc94fnesatwp9rocjgegr1syb5lqx
Xhamia Malvali Kakrail Markaz
0
364731
3059513
3046633
2026-10-25T17:17:04Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059513
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia Malvali Kakrail Markaz
| emri_amë = মালওয়ালী মসজিদ, কাকরাইল মারকাজ
| gjuha_emrit_amë = bengalisht
| image = Kakrail_Mosque,_Dhaka.jpg
| image_size = 345
| caption = Xhamia Malvali Kakrail Markaz, qendra e Tabligh Xhamat Bangladesh
| kordinatat = {{coord|23.7369|90.4035|region:BD_type:landmark|display=inline,title}}
| emra_alternativ = Masxhidi Malvali
| statusi = Funksionale
| tipi_ndërtesës = Xhami
| vendndodhja = Kakrail, Ramna, Korporata Bashkiake e Dhakës Jugore, [[Dhaka]], Bangladesh.
| data_përfundimit = shekulli XVIII
| data_renovimit = 1952
| pronar = Tablighi Xhamati
| affiliation = [[Islami]], Lëvizja Tablighi Xhamati
| floor_count = 3
| ren_architect = Haxhi Abdul Muki Saheb
}}
'''Xhamia Malvali Kakrail Markaz''' ({{lang-bn|মালওয়ালী মসজিদ, কাকরাইল মারকাজ}}) është një xhami në lagjen Kakrail të zonës Ramna në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t.<ref>{{harvnb|Mohammad Siddiqi|2015}}</ref><ref>{{harvnb|Bulbul Siddiqi|2017|pp=77–100}}</ref> Ajo është qendra e Tablighi Xhamatit në Bangladesh, e vendosur afër Parkut Ramna.
==Historia==
[[File:Kakrail Mosque.jpg|thumb|left|372px|Xhamia Malvali Kakrail Markaz]]
Ka mosmarrëveshje në lidhje me datën e ndërtimit origjinal të xhamisë, por duket se në këtë rast ka ekzistuar një xhami e mëparshme në vend para administrimit nga Tablighi. Disa pohojnë se xhamia origjinale u bë prej [[kallaji]] dhe u ndërtua nga kopështarët (të njohur si "mali") e Parkut të afërt Ramna. Është njohur edhe si '''Masxhidi Malvali''' ({{lang-bn|মালওয়ালি মসজিদ}}).<ref name="bpTabligh">{{cite book|lang=en|author=Hasan Mohammad|chapter=Tabligh|title=Banglapedia, Encyclopedia of Bangladesh|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|accessdate=25 gusht 2024|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819170440/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh|archive-date=19 gusht 2025|url-status=dead}}</ref> Dihet nga ndjekësit e vjetër se aty ndodhej një xhamie nga një anëtar i familjes së navabit të Dhakës rreth 300 vjet më parë, bashkë me struktura të tjera nga familja. Në fillim, xhamia ishte mjaft e vogël dhe kishte një ujëmbledhës të vogë përballë.
Në vitin [[1952]], Lëvizja Tablighi Xhamat në Bangladesh e zhvendosi selinë e saj nga [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]], duke e shpallur Xhaminë Malvali Kakrail si qendrën e saj.<ref name="kk">{{cite news|date=21 janar 2010|url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/Court/2010/01/21/25297|script-title=bn:তাবলিগ জামাতের কাকরাইল মসজিদ কিছুটা ব্যতিক্রম|author=Ghazi Abdul Hadi|website=Kaler Kantho|lang=bn}}</ref> Në vitin 2020 [[imami]] i kësaj xhamie ishte Maulana Zubair Ahmed.<ref>{{cite web|title=First Phase of Bishwa Ijtema Ends with Final Prayer for Peace|work=bdnews24.com|date=12 janar 2020|url=https://bdnews24.com/bangladesh/first-phase-of-bishwa-ijtema-ends-with-final-prayer-for-peace|lang=en|accessdate=24 qershor 2023}}</ref>
==Drejtimi ==
Xhamia menaxhohet nga dy grupe të debatuara të Tablighi Xhamatit. Ndjekësit e Alami Suras e kontrollojnë markazin për 28 ditë, ndërsa ndjekësit e Nizamudinit (rryma kryesore e Tablighi Xhamatit) vetëm për 14 ditë. Por nuk ka grindje midis dy grupeve.
==Arkitektura==
Xhamia e tanishme me tre kate është dizenjuar nga inxhinieri Haxhi Abdul Mukit, që i përket Tablighi Xhamatit.<ref name="smy">{{cite news|lang=bn|website=Desh Shomoy|url=http://www.deshshomoy.com/index.php?option=com_content&view=article&id=317&Itemid=1|script-title=bn:কাকরাইল মসজিদের ইতিহাস ও দাওয়াতি কার্যক্রম}}</ref> Afër çatisë së xhamisë ka gdhendje trekëndore. Shtyllat e xhamisë kanë formë katrore. Muri i saj perëndimor lëkundet. Ajo ka gjithashtu veranda të gjera në të tre faqet. Në faqet jugore dhe veriore ndodhen dy ndërtesa avdesi me puse që mund të marrin qindra njerëz njëkohësisht.<ref name="smy"/> Nuk ka dyer në hyrjet e saj, në mënyrë që të jetë e hapur për besimtarët, ditën dhe natën.<ref>{{cite web|url=https://www.touristplaces.com.bd/dhaka/kakrail-mosque-and-tablig-markaz/|website=TouristPlaces.com.bd|title=Kakrail Mosque & Tablig Markaz|lang=en}}</ref>
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia Kasabtuli në Dhaka]]
* [[Xhamia Yjore]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]]
* [[Xhamia e Kartalab Khanit]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Xhamia e Musa Khanit në Dhaka]]
* [[Xhamia e Azimpurit në Dhaka]]
* [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]]
* [[Arkada Nimtali]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Bara Katra]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Kakrail Mosque|Xhamia Malvali Kakrail Markaz}}
* {{cite book|author=Hasan Mohammad|chapter=Tabligh|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh|title=Banglapedia, National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|accessdate=25 gusht 2024|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819170440/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh|archive-date=19 gusht 2025|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Bulbul Siddiqi|publisher=Springer Singapore|lang=en|chapter-url=https://books.google.al/books?id=rMJADwAAQBAJ&lpg=PA77|title=Becoming 'Good Muslim': The Tablighi Jamaat in the UK and Bangladesh|chapter=Bishwa Ijtema as a New Form of Islamic Pilgrimage|date=29 nëntor 2017|isbn=981107236-1|doi=10.1007/978-981-10-7236-9_6}}
* {{cite thesis|author=Mohammad Siddiqi|year=2015|oclc=894595286|publisher=Cardiff University|url=https://search.worldcat.org/title/894595286|title=The Tablighi Jamaat in Bangladesh and the UK: an ethnographic study of an Islamic reform movement|lang=en}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVIII]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
03hlpdfsel4796kz9a3gcuelelk78hq
Xhamia Shahi e Muazampurit
0
364798
3059517
3044443
2026-10-25T17:22:17Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059517
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia Shahi e Muazampurit
| emri_amë = মুয়াজ্জমপুর শাহী মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = মহজমপুর শাহী মসজিদ.jpg
| image_size = 352
| caption = Çatia e Xhamisë Shahi të Muazampurit
| kordinatat = {{coord|23.734985|90.605146|type:landmark|display=inline,title}}
| tipi_ndërtesës = Xhami
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Katundi Mohzumpur, komuna Xhampur, upazila Sonargaon, distrikti i Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| grounds_area = {{convert|12.92|m|yd|abbr=on}} me {{convert|9.3|m|yd|abbr=on}}
| data_përfundimit = Mes viteve 1432-1436
| governing_body = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit
}}
'''Xhamia Shahi e Muazampurit''' ({{lang-bn|মুয়াজ্জমপুর শাহী মসজিদ}}, {{lang-ar|المسجد الشاهي معظمفور}}) është një faltore me gjashtë [[kupola]] e shekullit të XV e vendosur në afërsi të [[Sonargaoni]]t, qytet historik i [[Bangladeshi]]t.
== Historia ==
[[File:মহজমপুর শাহী মসজিদের ঐতিহাসিক গম্বুজগুলো.jpg|thumb|left|354px|Çatia e xhamisë së rinovuar]]
Sipas një mbishkrimi në pjesën e mbrapme të xhamisë, ajo u ndërtua gjatë mbretërimit të Shamsudin Ahmad Shah, sulltani i [[Bengali]]t midis viteve [[1432]] dhe [[1436]].<ref>{{harvnb|A. B. M. Hussain|1997|p=64}}</ref> Megjithëse mbishkrimi është prishur, disa pjesë të tij është mundur të deshifrohen. Ndërtimi i saj i atribuohet zyrtarëve Firuz Khan dhe Ali Musa.<ref>{{harvnb|Abdul Karim|1992|p=111}}</ref>
Në jug të xhamisë gjendet mazari një-katësh i Shah Langarit, që përmendet gjithashtu si Shah Alam nga banorët e vendit. Ai thuhet se ishte një fisnik fetar nga [[Bagdadi]] që e braktisi pasurinë për të bërë një jetë asketike. Ai u vendos në qytetin e [[Sonargaoni]]t, ku vdiq dhe u varros. Përreth xhamisë ka edhe shumë struktura të tjera identiteti i të cilave nuk është konfirmuar.<ref>{{harvnb|Abul Kalam Mohammad Zakaria|2007|p=499}}</ref>
[[File:প্রাচিন আদলে নির্মিত দেয়াল (পশ্চিম).jpg|thumb|Pamje e mbrapme e xhamisë]]
== Përshkrimi ==
Xhamia gjendet në fshatin Mohzumpur/Mazampur (më parë i quajtur Muazampur) në komunën e Xhampurit, upazila Sonargaon, distrikti i Narajanganxhit. Ajo është e vendosur afër pazarit brenda një oborri të rrethuar bashkë me mazarin e Shah Langarit (Shah Alam) në jug të saj. Ajo gjendet {{convert|10|km|mi}} në juglindje të stacionit të autobusit të Madanpurit në autostradën [[Dhaka]]-[[Chittagong]].
[[File:কথিত আছে এই মহজমপুর শাহী মসজিদের প্রতিস্থাতার কবর এই নীল ঘরের ভিতরে.jpg|thumb|left|Pamje e brendshme]]
Është një ndërtesë drejtkëndore me përmasa {{convert|9.57|m|yd}} me {{convert|8.05|m|yd|abbr=on}} së brendshmi dhe {{convert|12.97|m|yd|abbr=on}} me {{convert|9.30|m|yd|abbr=on}} së jashtmi me dy kullëza tetëkëndore në këndet e përparshmëm. Muret janë {{convert|1.8|m|yd|abbr=on}} të trashë. Në murin lindor ndodhen 3 dyer harkore dhe një derë e ngjashme në muret veriore dhe jugore. Pjesa e jashtme e murit perëndimor të xhamisë paraqet dekorime të bukura me tulla të lakuara me motive vendase. Një pjesë e këtij muri është dekoruar me panele me kolona anash, që kanë formë harku shumë-kuspor të zbukuruar me motive vargjesh dhe varësesh. Poshtë këtyre motiveve të varëseve ndodhen panele drejtkëndore që kanë dy degë të lëkundura, që është një motiv i rrallë zbukurues.
Dy shtylla tetëkëndore prej guri e ndajnë brendësinë e xhamisë në dy kthina dhe tre korridore, që mbulohen nga çatia me gjashtë kupola të vendosura mbi pendentivët e mureve rrethuese. Gjashtë shtyllat e mureve janë të vendosura nga dy në muret lindore dhe perëndimore dhe nga një në muret veriore dhe jugore.
[[File:প্রাচিনের সাথে নতুনের মেলবন্ধন.jpg|thumb|389px|Pamje e brendshme]]
Nga tre mihrabët gjysmë-rrethorë, mihrabi më i madh qëndror është prej guri të zi dhe i lakuar me kuspe trefletëshe. Ai është i dalë, zbukuruar me shtylla prej guri të zi dhe punime artizanale me dizajne kambanash dhe vargjesh. Një model i tillë i harkut të mihrabit shihet edhe te Xhamia e Fateh Shahut ([[1484]]) në Magrapra dhe te Xhamia e Devanbaghut ([[shekulli XVI|shekulli i XVI]]). Madhësia e tullave të përdorura për ndërtimin e xhamisë janë {{convert|7|in|cm}} me {{convert|7|in|cm}} me {{convert|1.5|in|cm}}. Shumica e pllakave të terrakotës në murin e mihrabit qëndror mbijetojnë akoma.
Xhamia historike mbijeton akoma pas fazave të ndryshme të rinovimit. Duke u rinovuar ajo është modernizuar, pasi është zgjeruar në lindje me një verandë dhe një minare të ndërtuar nga e para në veri-lindje të saj. Ajo përdoret akoma si një xhami kongregacionale ku besimtarët mund të falen 5 herë në ditë.<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> Tanimë zona e xhamisë është rreth {{convert|12.92|m|yd|abbr=on}} e gjatë dhe {{convert|9.3|m|yd|abbr=on}} e gjerë. Është më e gjatë në aksin veri-jug. Ajo ka 3 korridore dhe 2 kthina. Xhamia ka një tërësi prej gjashtë [[kupola]]sh.<ref>{{harvnb|Abul Kalam Mohammad Zakaria|2007|p=498}}</ref>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Back design.jpg|Zbukurim harkor i jashtwm mbrapa
File:Interior of the Mosque (main mihrab).jpg|Shtyllw e mihrabit qwndror
File:মহজমপুর শাহী মসজিদের গম্বুজ.jpg
File:একটি অগভীর কুয়া বা ইন্দারা যা মহজমপুর শাহী মসজিদের সমবয়সী.jpg
File:মহজমপুর শাহী মসজিদের বর্ধিতাংশ.jpg
File:মহজমপুর শাহী মসজিদের ভেতরের সৌন্দর্য্য.jpg
File:মহজমপুর শাহী মসজিদের মোটা দেয়াল.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia e Pathrailit]]
* [[Xhamia Goaldi]]
* [[Xhamia e Baba Adamit]]
* [[Xhamia e Atias]]
* [[Xhamia me 201 kupola]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Sonargaoni]]
* [[Panam Nagari]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia e Shahbaz Khanit]]
* [[Azimpur Dajera Sharif Khankah]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Mohzumpur Shahi Mosque|Xhamia Shahi e Muazampurit}}
* {{cite book|url=https://books.google.al/books?id=_LfjAAAAMAAJ|lang=en|author=A. B. M. Hussain|title=Sonargaon-Panam: A Survey of Historical Monuments and Sites in Bangladesh SHMSB 003|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=1997|contribution=M. Harunur Rashid|isbn=978-984-512344-0|location=Dhaka}}
* {{cite book|author=Abdul Karim|title=Corpus of the Arabic and Persian Inscriptions of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=ut0NAAAAYAAJ|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=1992|isbn=978-984-512338-9|lang=en|location=Dhaka}}
* {{cite book|chapter=Muazzampur Shahi Mosque|author=Muazzam Hussain Khan|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Muazzampur_Shahi_Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=7 tetor 2024|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|year=2012|lang=en|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123215648/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Muazzampur_Shahi_Mosque|archive-date=23 janar 2025|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Abul Kalam Mohammad Zakaria|lang=bn|publisher=Divya Prakash|year=2007|location=Dhaka|url=https://www.rokomari.com/book/40338/bangaldesher-protnosompod|title=Bangladesher Pratnasampad}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XV]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
hsewns4xxyrq0wxgy8w6g10nhlzlq19
Xhamia e Pathrailit
0
364799
3059527
3041718
2026-10-25T17:42:27Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059527
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia e Pathrailit
| emri_amë = পাতরাইল মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = Faridpur PatrailMoshjid MG 2967.jpg
| image_size = 347
| image_caption = Pamje ballore e xhamisë
| kordinatat = {{coord|23.341157|90.089707|region:BD_type:landmark|display=inline,title}}
| emra_alternativ = Xhamia Maxhlis Aulia
| statusi = Aktive
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Islamike]]
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Pathrail, upazila Bhanga, distrikti i Faridpurit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = Shekulli i XV
| management = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit
| affiliation = [[Islami]]
| lartësia = {{convert|6.5|m|yd|abbr=on}}
| tip = 4 minare
| roof = 10 kupola
| material = Tulla dhe llaç
| size = {{convert|21.79|m|yd|abbr=on}} me {{convert|8.60|m|yd|abbr=on}}
| developer = Ghijasudin Azam Shah
}}
'''Xhamia e Pathrailit''' ({{lang-bn|পাথরাইল মসজিদ}}), e njohur edhe si '''Xhamia Maxhlis Aulia''' ({{lang-ar|{{Nastaliq|مسجد مجلس أولياء}}}}), është një faltore islamike e vendosur në Pathrail të upazilës Bhanga, distrikti i Faridpurit në [[Bangladeshi|Bangladesh]].<ref>{{harvnb|Perween Hasan|2007|p=165}}</ref> Ajo gjendet {{convert|4|km|mi}} në jug të Polias, që është {{convert|8|km|mi}} në lindje të autostradës Bhanga-Mava nga sheshi ''Bhanga'' i lidhur me autostradën Faridpur-Barishal nga distrikti i Faridpurit.<ref name="faridpur">{{cite web|title=Faridpur Upazilla|website=Bangladesh National Portal|url=http://www.faridpur.gov.bd/|lang=en|access-date=21 tetor 2024|archive-date=6 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806021355/http://www.faridpur.gov.bd/|url-status=dead}}</ref>
==Historia==
[[File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2971.jpg|thumb|left|358px|Pamje këndore e xhamisë]]
Xhamia e Pathrailit u ndërtua gjatë mbretërimit të Ghijasudin Azam Shah, sulltan i [[Bengali]]t, midis viteve [[1393]] dhe [[1410]] (ose [[1493]]–[[1519]]). Tashmë njihet shkurtimish si ''Xhamia Maxhlis'' dhe ''Xhamia Aulia''.<ref name="faridpur"/><ref>{{cite web|accessdate=17 nëntor 2016|url=http://www.greaterfaridpur.info/index.php?option=content&value=32|title=ফরিদপুর শহরের বাইরে দর্শনীয় স্থান (Informacion rreth Faridpur të madh)|lang=bn|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161117144941/http://www.greaterfaridpur.info/index.php?option=content&value=32|archive-date=17 nëntor 2016}}</ref><ref>{{cite book|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila|chapter=Bhanga Upazila|access-date=7 tetor 2024|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|oclc=52727562|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|ol=30677644M|editor4=Sabbir Ahmed|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207051349/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila|archive-date=7 shkurt 2021|url-status=dead}}</ref> Ajo gjendet pranë mazarit të predikuesit mysliman Maxhlis Abdullah Khan.<ref>{{harvnb|Muhammad Abdul Bari|2012}}</ref>
Në kohët e vjetra, banorët e zonës vuanin për ujë të pijshëm. Në të njëjtën periudhë, për të zgjidhur këtë problem u krijua "Pathrail Dighi", një ujëmbledhës i madh përkrahë xhamisë në një sipërfaqe prej {{convert|32.15|acre|ha|abbr=on}}.
[[File:পাতরাইল মসজিদ 23.jpg|thumb|372px|Pamje e brendshme]]
==Ndërtimi==
Dizajni arkitekturor i Xhamisë së Pathrailit është i ngjashëm me atë të [[Xhamia Çoto Sona|Xhamisë Çoto Sona]] dhe [[Xhamia e Baghas|Xhamisë së Baghës]] në [[Rajshahi]] dhe të atribuara Dinastisë Husain Shahi nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit.
[[File:পাতরাইল মসজিদ 11.jpg|thumb|left|372px|Dekorime të sipërfaqes së murit]]
Xhamia historike e Pathrailit ka formë drejtkëndore. Mbi çatinë e saj ndodhen të renditura dhjetë [[kupola]] me të njëjtën madhësi. Çatia është lehtësisht e pjerrët. Në faqen lindore ndodhen pesë hyrje, dhe nga dy në atë veriore dhe perëndimore. Në këndet e saj gjenden katër shtylla për të përforcuar muret dhe po katër shtylla gjenden ndarazi brenda strukturës duke e ndarë hapsirën në dy korridore. Secili mur është {{convert|2|m|yd|abbr=on}} i gjerë dhe zë një hapsirë prej {{convert|21.79|m|yd|abbr=on}} me {{convert|8.60|m|yd|abbr=on}}. Lartësia e saj është {{convert|6.5|m|yd|abbr=on}}.
Kundrejt hyrjeve lindore gjenden pesë mihrabë të rreshtuar me hyrjet. Të gjithë harqet e hyrjeve duken si kupola dhe i mesmi, që paraqet një projeksion drejtkëndor, është më i madhi. Muret e xhamisë janë zbukuruar me panele drejtkëndore terrakote. Ato paraqesin lloje të ndryshme dizajnesh dekorative me motive floreale, rrotullash, rozetash, harqe kuspore dhe modele të përsëritura varësesh.
Në jug të xhamisë ndodhen varret e Maxhlis Abdullah Khanit dhe Fakir Solimudinit.<ref>{{cite news|lang=bn|date=1 korrik 2016|url=http://faridpurexpress.com/2016/07/01/ইতিহাস-ফরিদপুরের-অন্যতম/|url-status=dead|title=ইতিহাস: ফরিদপুরের অন্যতম ঐতিহ্য পাতরাইল মসজিদ|work=Faridpur Express|accessdate=17 nëntor 2016|archive-date=15 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815021220/http://faridpurexpress.com/2016/07/01/%E0%A6%87%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8-%E0%A6%AB%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%A4%E0%A6%AE/}}</ref>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:পাতরাইল মসজিদ.jpg
File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2971.jpg
File:Patrail mosjid3.jpg
File:Patrail mosjid2.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 34.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 26.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 24.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 20.jpg
File:Faridpur PatrailMoshjid MG 2962.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 22.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 1.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 10.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 15.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 2.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 3.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 5.jpg
File:পাতরাইল মসজিদ 4.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]]
* [[Xhamia Shahi e Muazampurit]]
* [[Xhamia Goaldi]]
* [[Xhamia e Baba Adamit]]
* [[Xhamia e Atias]]
* [[Xhamia me 201 kupola]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Xhamia e Bibi Marjamit]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia e Shahbaz Khanit]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Pathrail Mosque|Xhamia e Pathrailit}}
* {{cite book|author=Muhammad Abdul Bari|chapter=Majlis Aulia Mosque|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majlis_Aulia_Mosque|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|accessdate=7 tetor 2024|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|year=2012|lang=en|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621160818/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majlis_Aulia_Mosque|archive-date=21 qershor 2025|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Perween Hasan|title=Sultans and Mosques: The Early Muslim Architecture of Bangladesh|url=https://books.google.al/books?id=iQNQAAAAMAAJ|publisher=Bloomsbury Academic|year=2007|lang=en|isbn=978-1-84511-381-0}}
* {{cite book|author=Profulla Kumar Nandi|chapter=Bhanga Upazila|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|accessdate=7 tetor 2024|isbn=984-32-0576-6|lang=en|oclc=52727562|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207051349/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila|archive-date=7 shkurt 2021|url-status=dead}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XV]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
5u3kqbxzto3go7oxsjg47qt7l6ex1ch
Xhamia Kutub Shah
0
364802
3059510
3041713
2026-10-25T17:13:39Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059510
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia Kutub Shah
| emri_amë = কুতুব মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = Qutub-Mosque-Southern-End.jpg
| image_size = 354
| image_caption = Pamje anësore e xhamisë me varret pranë
| kordinatat = {{coord|24.279007|91.111032|type:landmark|display=inline,title}}
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Indo-Islamike|Arkitektura Indo-Islamike Para-Mogule]]
| classification = Monument
| vendndodhja = Austagram, distrikti i Kishoreganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = Shekulli i XVI
| management = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit
| affiliation = [[Islami]]
| roof = 5 kupola
}}
'''Xhamia Kutub Shah''' është një monument historik i vendosur në upazilën Austagram të distriktit të Kishoreganxhit në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ajo besohet se është ndërtuar gjatë Periudhës së Sulltanatit të Bengalit.
==Historia==
[[File:Kutub Mosque March 2021.jpg|thumb|left|354px|Pamje anësore e xhamisë]]
Në kohën e zbulimit të Xhamisë Kutub Shah, në të nuk u gjet asnjë mbishkrim, prandaj nuk ka informacion për datën e saktë të ndërtimit. Megjithatë, duke konsideruar stilin arkitekturor dhe aspekte të tjera, arkeologët besojnë se ajo është ndërtuar gjatë Periudhës së Sulltanatit të Bengalit, në [[shekulli XVI|shekullin e XVI]].<ref name="bpQutub">{{harvnb|Nasrin Akhter|2012}}</ref> Pranë xhamisë ndodhen disa varre, një prej të cilëve besohet se i përket Kutub Shahut. Prandaj Xhamia Kutub Shah është emërtuar sipas këtij shenjti. Në vitin [[1909]], Departamenti i atëhershëm i Arkeologjisë e regjistroi atë si një monument të mbrojtur historik.<ref>{{cite web|title=Historical Qutb Mosque|url=http://dhakatimes.com.bd/2014/08/29/50636/historical-qutb-mosque/|work=Dhaka Times|lang=en|date=29 gusht 2014|url-status=dead}}</ref>
[[File:Qutub-Mosque-West-End.jpg|thumb|379px|Faqja perëndimore e xhamisë]]
==Përshkrimi==
Konsiderohet si shembulli më i vjetër i mbijetuar i një xhamie të Periudhës së Sulltanatit të Bengalit në zonë. Është një xhami me përmasa mesatare me pesë kupola dhe kornizë lakore. Kupola qëndrore, nga pesë kupolat është më e madhe se të tjerat. Në katër këndet e xhamisë ndodhen katër kullëza tetëkëndore, që kanë dizajne si unaza. Ajo është e gjatë në aksin veri-jug dhe e gjerë në atë lindje-perëndim. Përveç murit perëndimor, në të tre faqet e tjera të saj ndodhen tre hyrje.<ref>{{cite web|author=Arifuzzaman Bablu|title=কুতুব মসজিদ|url=http://www.bd-pratidin.com/editorial/2016/01/24/122769|date=24 janar 2016|work=bd-pratidin.com|lang=bn}}{{Lidhje e vdekur}}</ref><ref name="bpQutub"/>
Në këndin veri-lindor të terrenit të hapur, përballë xhamisë, ndodhet një varr që mendohet se i përket Qutub Shahut. Përgjatë murit perëndimor ndodhen tre mihrabë. Për dekorimin e mureve të jashme janë përdorur pllaka terrakote me panele të ndryshme floreale. Dekorimet e bukura të mureve të jashtme janë të ngjashme me ato të Xhamisë Kherua në Sherpur të Bogrës.<ref name="bpQutub"/>
[[File:Qutub-Mosque-Inside-Nothern-View.jpg|thumb|left|379px|Pamje e brendshme e xhamisë]]
Në frizën drejtkëndore prej terrakote të portalit të Xhamisë Kutub Shah paraqiten krijesa të përbindshme. Në anën tjetër të bazës së frizës së modeluar në mënyrë elegante gjenden palma me fruta mbi platforma me shtëma anash. Sipër pemëve janë vendosur disqe ''amalaka'' të kurorëzuar me ''kalasa'', që shpërndajnë ujë, të pikturuar sikur rrjedhin me bimësi të harlisur, me kërcej si pemë që rriten nga enët. Me gjasa kjo ikonografi mund të përfaqësoi pijen mitike të pavdekësisë, ''amritën''.<ref name="KuehnMonsters">{{harvnb|Sara Kuehn|2016|pp=75–80, 101–104}}</ref>
Format bimore të spërdredhura me gjethe, gonxhe dhe lule të harlisura, mbijnë edhe nga nofullat e hapura të krijesave të përbindshme, të njohura si ''makara''. Këto krijesa që përshkruhen si përbindsha lumorë ose detarë, shpesh të paraqitura me luspa të valëzuara, përfaqësojnë një funksion mbrojtës. Kokat e krijesave, të portretizuara me sy të mëdhenj në formë bajamesh, me feçkë të zgjatur, me buzët e sipërme që përfundojnë me maja të përdredhura dhe gjuhë të dala, janë paraqitur sikur dalin nga hardhitë e harlisura. Në krye, sipër arkitrarit, kokat e makarave vendosen përkundrejt njëra-tjetrës, me gojët e tyre të hapura që bartin rrotulla që përdridhen për të formuar një qark dhe përfundojnë në zambakë përreth rrozetave.<ref name="KuehnMonsters"/>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Qutub-Mosque-Inside-Minber.jpg
File:Qutub-Mosque-Inside-Dome.jpg
File:Stone of Kutub Mosque.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia Shahi e Gurait]]
* [[Xhamia Shahi e Parulias]]
* [[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]]
* [[Xhamia e Pathrailit]]
* [[Xhamia Shahi e Muazampurit]]
* [[Xhamia Goaldi]]
* [[Xhamia e Baba Adamit]]
* [[Xhamia e Atias]]
* [[Xhamia me 201 kupola]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia e Shahbaz Khanit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{Commons category|Qutub Mosque|Xhamia Kutub Shah}}
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=Nasrin Akhter|chapter=Qutub Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Qutub_Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|accessdate=7 tetor 2024|isbn=984-32-0576-6|oclc=52727562|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805121337/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Qutub_Mosque|archive-date=5 gusht 2025|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Sara Kuehn|year=2016|contribution=Lokesh Chandra|location=Nju Delhi|url=https://books.google.al/books?id=t5NCtAEACAAJ|title=Monsters or Bearers of Life-Giving Powers? Trans-Religious Migrations of an Ancient Western Asian Symbolism|isbn=978-812460889-0|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|lang=en}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVI]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
ah26gujb9cztqq9few7bh04q443ivz6
Xhamia e Sheikh Saadit
0
364805
3059529
2969146
2026-10-25T17:46:19Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059529
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia e Sheikh Saadit
| emri_amë = সাদী মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = সাদী মসজিদ.jpg
| image_size = 345
| image_caption = Pamje këndore e xhamisë
| kordinatat = {{coord|24.262468|90.659698|type:landmark|display=inline,title}}
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| classification = Monument arkeologjik
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Katundi Egarosindur, upazila Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = 1651
| affiliation = [[Islami]]
| floor_area = {{convert|58.06|m2|sqyd|abbr=on}}
}}
'''Xhamia e Sheikh Saadit''' është një faltore e vjetër myslimane e vendosur në bregun e majtë të lumit [[Brahmaputra]], në fshatin Egarosindhur të upazilës Pakundia, distrikti i Kishoreganxhit të [[Bangladeshi]]t. Ajo është shpallur monument arkeologjik i mbrojtur nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit.<ref name="bpSadi">{{cite book|author=M. A. Bari|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadi_Mosque|lang=en|chapter=Sadi Mosque|year=2012|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|accessdate=7 tetor 2024|oclc=52727562|isbn=984-32-0576-6|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202205400/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadi_Mosque|archive-date=2 dhjetor 2024|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|lang=bn|title=শেখ সাদী মসজিদ ও শাহী মসজিদ|work=pakundia.koshoreganj.gov.bd|url=http://pakundia.kishoreganj.gov.bd/en/node/338415-%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%96-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6-%E0%A6%93-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%80-%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6|url-status=dead}}</ref>
==Historia==
Xhamia e Sheikh Saadit është një nga xhamitë më mirë të ruajtura në vend. Sipas një mbishkrimi në [[Gjuha perse|persisht]], mbi [[mihrabi]]n qëndror, xhamia u ndërtua gjatë mbretërimit të perandorit mogul [[Shah Xhahai|Shah Xhahan]], në vitin [[1651]] (viti 1062 i hixhrës) nga një person i quajtur Sheikh Saadi. Siç mësohet nga mbishkrimi, emri i babait të të cilit, ishte Sheikh Shiru.<ref name="bpSadi"/>
Xhamia përfaqëson një përzierje të arrirë të [[Arkitektura Mogule|Arkitekturës Mogule]] me elemente të [[Arkitektura e Bengalit|Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit]]. Disa nga veçoritë e punimeve artizanale të saj ngjasojnë me ato të shfaqura më herët në Bengal te [[Xhamia Shatgumbad]] në [[Qyteti Xhamior i Bagerhatit|Bagerhat]].<ref name="OffroadSadi">{{cite web|work=Offroad Bangladesh|lang=en|title=Sadi Mosque|url=http://offroadbangladesh.com/places/sadi-mosque/}}</ref>
==Përshkrimi==
[[File:শাহ মোহাম্মদ মসজিদ.jpg|thumb|left|321px|Pamje e ballore e xhamisë]]
Xhamia e Sheikh Saadit ka planimetri katrore dhe është ndërtuar mbi një terren të ngritur. Gjatësia e secilës faqe muri është {{convert|7.62|m|yd|abbr=on}} dhe ka vetëm një kupolë të madhe bulbore, që e zë gati të gjithë çatinë.<ref name="OffroadSadi"/> E gjithë xhamia ka 5 hyrje, tre nga të cilat ndodhen në murin lindor, ndërsa në murin verior dhe jugor nga një hyrje në mes. Çdo faqe muri është e dekoruar me dizajne prej terrakote.
Salla katrore e lutjeve mbulohet nga [[kupola]] mbi tambur rrethor, që është vendosur drejtpërdrejtë mbi mure. Katër këndet e sipërme janë mbushur me pendentivë të stilit të [[Arkitektura e Bengalit|Arkitekturës së Sulltanatit të Bengalit]]. Kupola kurorëzohet me një zambak dhe majëz “kalasa”. Të gjitha hyrjet kanë formë harkore, me hyrjen më të madhe qëndrore të vendosur në një kornizë pak të dalë drejtkëndore. Ndërsa hyrjet anësore janë vendosur në korniza të pak futura drejtkëndore.<ref name="bpSadi"/>
Në pjesën e mbrendshme të murit perëndimor ndodhen 3 mihrabë gjysmë-tetëkëndorë, nga të cilët i mesmi është relativisht më i madh. Mihrabët që përputhen me tre hyrjet lindore, janë të dekoruar gjithashtu me dizajne terrakote. [[Mihrabi]] qëndror paraqet një kornizë të dalë drejtkëndore në konturin e jashtëm. Ndryshe nga hyrjet, mihrabët kanë harqe të thjeshtë të llojit me katër qendra, por mihrabi qëndror dhe hyrja qëndrore kanë harqe kuspore të vendosur në shtylla dekoruese.
[[File:শেখ সাদী মসজিদ.jpg|thumb|396px|Pamje anësore e xhamisë]]
Kornizat janë bërë dallueshmërisht të lakuara sipas stilit bengalez. Katër muret ngrihen mbi kornizat, një stil ndërtimor i futur në [[Arkitektura e Bengalit|Arkitekturën e Bengalit]] gjatë [[Perandoria Mogule|Periudhës Mogule]]. Në faqen lindore, paraqet një pediment të bukur trekëndor mbi hyrjen qëndrore. Katër këndet e jashtme të saj përforcohen me kullëza tetëkëndore, që ngrihen mbi parapete dhe përfundojnë me një [[çhatri]] të vogël të brinjëzuar që kurorëzohet me zambak.<ref name="bpSadi"/>
Në faqen lindore, korniza drejtkëndore e hyrjes qëndrore është zbukuruar me përdredhje spirale me rozeta, ndërsa cepat e harkut të bukur me kuspe shfaqin rozeta. Rozeta të ngjashme zbukurojnë edhe cepat e harqeve të hyrjeve anësore. Në të dy anët e faqes lindore janë vendosur vertikalisht tre panele drejtkëndore, secili me një rozetë brenda.
Mihrabi qëndror, duke përfshirë edhe kornizën e tij drejtkëndore, është zbukuruar imtësisht me terrakota. Motivet e tyre përfshijnë bimë kacavjerrëze, rozeta të ndërthurura si dhe modele tradicionale varësesh. Kullëzat këndore dhe shtyllat dekoruese, që mbajnë harqet kuspore të mihrabit qëndror dhe hyrjes qëndrore janë ndarë në seksione të modeluara në fasha.<ref name="bpSadi"/>
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia e Ambar Shahut]]
* [[Xhamia e Shah Mohamadit]]
* [[Xhamia Shahi e Gurait]]
* [[Xhamia Kutub Shah]]
* [[Xhamia Shahi e Parulias]]
* [[Xhamia Bhanga]]
* [[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]]
* [[Xhamia e Pathrailit]]
* [[Xhamia Shahi e Muazampurit]]
* [[Xhamia Goaldi]]
* [[Xhamia e Baba Adamit]]
* [[Xhamia e Atias]]
* [[Xhamia me 201 kupola]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{Commons category|Sheikh Sadi Mosque|Xhamia e Sheikh Saadit}}
{{reflist}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
epuxjxp2n54lki0063xygohzo6rbxvd
Xhamia e Ambar Shahut
0
364806
3059523
3044449
2026-10-25T17:28:08Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059523
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhamia e Ambar Shahut
| emri_amë = আম্বর শাহ মসজিদ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image =
| image_size = 347
| image_caption = Pamja e pa rikonstruktuar e xhamisw
| kordinatat = {{coord| 23.752081|90.393007|type:landmark|display=inline,title}}
| statusi = Funksionale
| tipi_ndërtesës = Xhami
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja = {{flagicon|Bangladesh}} Karvan Pazar, [[Dhaka]]
| data_përfundimit = 1680
| affiliation = [[Islami]]
| floor_area = {{convert|90|m2|yd2|abbr=on}}
}}
'''Xhamia e Ambar Shahut''' është një faltore myslimane e ndërtuar në vitin [[1680]] nga khvaxha Ambari, eunuku kryesor i subahdarit (guvernatorit) mogul të [[Bengali]]t, Shaista Khan. Ajo gjendet në zonën e Karvan Pazarit në [[Dhaka]], në anën lindore të Bulevardit Kazi Nazrul Islam.<ref name="bpAmbar">{{harvnb|M. A. Bari|2012}}</ref>
==Historia==
[[File:Ambar shah shahi jame moshjid at tejgaon Dhaka 02.jpg|thumb|left|354px|Pamje këndore e xhamisë së modernizuar pas rikonstruksionit]]
Xhamia ka dy mbishkrime, një mbi mihrabin qëndror që përmban një varg nga [[Kurani]], ndërsa tjetri mbi hyrjen qëndrore regjistron ndërtimin e xhamisë, një pusi dhe një ure nga kvaxha Ambari në vitin [[1680]], kreu i eunukëve të subahdarit mogul të [[Bengali]]t, Shaista Khan.<ref name="2Mamun1993">{{harvnb|Muntassir Mamun|1993}}</ref> Ajo ishte e vendosur në Rrugën e Madhe Mogule të ndërtuar nga subahdari Mir Xhumla, nëpërmjet të cilës kalorësia mogule udhëtonte drejt kufirit veri-lindor.
Ndërtesa ka pësuar një seri zgjerimesh dhe riparimesh. Në vitet [[1960]] ajo u rikonstruktua plotësisht duke iu shtuar një verandë me tre kupola në anën lindore. Në fillim të viteve [[1980]] iu bënë zgjerime shumë-katëshe në lindje, duke i dhënë asaj një pamje moderne.<ref name="bpAmbar"/>
[[File:Ambar shah shahi jame moshjid at tejgaon Dhaka 04.jpg|thumb|379px|Pamje e mbrapme e xhamisë së modernizuar]]
==Përshkrimi==
Xhamia me tre kupola zë gjysmën perëndimore të një platforme të ngritur rreth {{convert|3.66|m|yd|abbr=on}} nga toka. Në krye të kësaj platforme ndodhet një rresht bedenash dekorative me petale [[zambaku]]. Xhamia ka planimetri drejtkëndore me përmasa {{convert|13.41|m|yd|abbr=on}} me {{convert|6.71|m|yd|abbr=on}} së jashtmi. Në katër këndet e saj ndodhen kulla të mëdha tetëkëndore, që janë pak më të larta se baza e platformës dhe kanë kupola të vogla në krye. Në skajin lindor të platformës, ndodhen një palë shkallë që çojnë në një portik harkor me kornizë kuspore prej guri. Në veri të platformës ndodhet varri i Ambar Shahut, fillimisht, vetëm një sarkofag guri ishte i dukshëm, por tani, mbi të është ndërtuar një mauzole me tulla.<ref name="bpAmbar"/><ref name="2Mamun1993"/><ref>{{cite web|accessdate=5 nëntor 2019|title=খাজা আম্বর শাহ মসজিদ: সভ্যতার আড়ালে ঢেকে আছে ঐতিহ্য|lang=bn|url=https://www.priyo.com/i/khaja-anbar-sha-masjid-in-dhaka-20170711|work=priyo.com}}</ref>
Xhamia ka pesë hyrje, tre në anën lindore dhe nga një në anët veriore dhe jugore. Hyrjet dhe frontonet e tyre dala, të kufizuara me torretëza, janë bërë tërësisht prej [[bazalti]] të zi. Duke u renditur në përputhje me tre hyrjet lindore ndodhen tre mihrabë gjysmë-tetëkëndorë në murin e kiblës në perëndim. [[Mihrabi]] qëndror, më i madh se të tjerët, është i dalë jashtë dhe përmban torretëzat e zakonshme zbukuruese anash. Ai me kornizën e tij drejtkëndore është bërë gjithashtu prej [[bazalti]] të zi, ndërsa mihrabët anësorë vetëm harqet i kanë prej bazalit. Prej bazalti është edhe [[mimberi]] me tre shkallë në veri të [[mihrabi]]t qëndror.<ref name="bpAmbar"/>
[[File:Ambar shah shahi jame moshjid at tejgaon Dhaka 01.jpg|thumb|left|379px|Pamje ballore e xhamisë së rinovuar]]
Dy [[arkada]] të gjera lindje-perëndim mbi shtylla mbajtëse prej tullash e ndajnë brendësinë e xhamisë në tre kthina, ku qëndrorja është {{convert|4.27|m2|yd2|abbr=on}}. Mbi çati ndodhen tre [[kupola]] bulbore mbi tamburë tetëkëndorë. Kupola qëndrore është më e madhe se anësoret. Kupolat e kurorëzuar me zambakë dhe majëza “kalasa”, mbahen nga i njëjti sistem si në [[Fortesa e Lalbagut|Xhaminë e Fortesës së Lalbagut]].<ref name="bpAmbar"/>
Të gjitha kullat këndore dhe torretat anësore, që kanë baza "kalasa", janë kryesuar me [[çhatri]] të vogla dhe kupola të brinjëzuara. Tamburët tetëkëndorë dhe parapetet janë zbukuruar me friza bedenash dekorative. Mihrabi qëndror prej bazalti ka një hark të bukur shumë-kuspor mbi torretëza gjysmë-tetëkëndore të ndarë në fasha. Cepat e harqeve janë zbukuruar me rozeta, të gdendura në reliev. Sipër kornizës drejtkëndore të mihrabit qëndror ndodhet një fashë e dalë në mënyrë të dukshme, që kryesohet nga një rresht bedenash dekorative. Hapsira midis kësaj fashe të dalë dhe kornizës drejtkëndore është skalitur me përdredhje spirale në reliev të cekët.<ref name="bpAmbar"/>
Një aspekt i dallueshëm i ndërtesës është përdorimi i bazaltit të zi te dyert, mihrabët dhe [[mimberi]]. Bazalti me gjasa është marrë nga kodrat Raxhmahal. Një tjetër veçori e rëndësishme e xhamisë, e pa parë në Bengal, është përdorimi i torretave kufizuese anash frontonëve të dalë të hyrjeve në faqen lindore. Që nga kjo kohë, kjo veçori u përhap në të gjitha xhamitë mogule të [[Bengali]]t. Zbukurimet e xhamisë pothuasje janë zhdukur për shkak të degradimit përgjatë kohës dhe riparimeve pasuese. Në krahun e djathtë të shkallëve të platformës ndodhej pusi i ndërtuar nga Ambar Shahu, tani i mbushur me dhe. Muret, që fillimisht zbukuroheshin me panele, janë bërë të thjeshtë me suva çimentoje. Kulmi i kupolës qëndrore u zbukurua së brendshmi me një medalion të madh, që tani nuk është më.<ref name="bpAmbar"/>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Ambar shah shahi jame moshjid at tejgaon Dhaka 03.jpg
File:Ambar shah shahi jame moshjid at tejgaon Dhaka 05.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Xhamia Çurihata]]
* [[Xhamia e Sheikh Saadit]]
* [[Xhamia e Shah Mohamadit]]
* [[Xhamia Shahi e Gurait]]
* [[Xhamia Kutub Shah]]
* [[Xhamia Shahi e Parulias]]
* [[Xhamia Bhujanpara e Beraidit]]
* [[Xhamia e Pathrailit]]
* [[Xhamia Shahi e Muazampurit]]
* [[Xhamia Goaldi]]
* [[Xhamia e Baba Adamit]]
* [[Xhamia e Atias]]
* [[Xhamia me 201 kupola]]
* [[Xhamia e Aurangzebit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Xhamia e Bibi Marjamit]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Xhamia Bhanga]]
* [[Xhamia e Khan Mohamad Mridhas]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Islami në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve të adhurimit në Dhaka]]
* [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër]]
* [[Lista e xhamive në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Ambar Shah Moque|Xhamia e Ambar Shahut}}
* {{cite book|chapter=Khwaja Ambar's Mosque|author=M. A. Bari|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Ambar%E2%80%99s_Mosque|access-date=7 tetor 2024|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|isbn=984-32-0576-6|oclc=52727562|ol=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20250805215123/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Ambar%E2%80%99s_Mosque|archive-date=5 gusht 2025|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Muntassir Mamun|year=1993|lang=bn|title=Ḍhākā smr̥ti bismr̥tira nagarī|url=https://www.worldcat.org/oclc/45260385|publisher=Ananya|oclc=45260385|isbn=984-412104-3}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Xhami Mogule]]
[[Kategoria:Xhami në Bangladesh]]
30rk5wudj5v03b49pqo1ev9krgl83ri
Xhaganath Ratha e Dhamrait
0
364823
3059504
3041715
2026-10-25T17:05:29Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059504
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Xhaganath Ratha e Dhamrait
| emri_amë = ধামরাই জগন্নাথ রথ
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = Dhamrai Rath.jpg
| image_size = 369
| kordinatat = {{coord|25|55|06|N|90|12|41|E|region:BD_type:landmark|display=inline, title}}
| tipi_ndërtesës = [[Tempulli-karro|Tempull-karro]]
| vendndodhja = Dhamrai, distrikti i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = 1672
| data_renovimit = 2010
| governing_body = Bina Sikri, Raxhib Saha
| affiliation = [[Hinduizmi]]
| material = druri
| floor_count = 3
}}
'''Xhaganath Ratha e Dhamrait''' ose '''Ratha Jatra e Dhamrait''' ({{lang-bn|ধামরাই জগন্নাথ রথ}}) është një [[tempulli-karro|tempull-karro]] ose [[ratha]] kushtuar perëndisë hindu Xhaganath, i vendosur në Dhamrai të [[Bangladeshi]]t. Xhaganath Ratha Jatra e përvitshme është një festë e famshme hindu ([[Ratha Jatra]]) që tërheq mijëra njerëz. Ratha Jatra e Dhamrait është një nga ngjarjet më të famshme për [[Hinduizmi në Bangladesh|bashkësinë hindu në Bangladesh]].<ref>{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-1758735781.html|title=Rathajatra festival today|lang=en|accessdate=3 shtator 2012|date=24 qershor 2009|newspaper=The New Nation, Dhaka|url-status=dead|archive-date=24 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924203244/http://www.highbeam.com/doc/1P3-1758735781.html}}</ref> Sri Xhaganath (zoti i botës) hindutë besojnë se është një mishërim i zotit [[Vishnu]], pjesë e trinisë së shenjtë të zotave hindu, ku bëjnë pjesë [[Brahma]] krijuesi, Vishnu konservuesi and [[Shiva]] shkatërruesi). Xhaganathi besohet gjithashtu se është një formë hyjnore e zotit [[Krishna]].
Për mijëra besimtarë hindu, konsiderohet vepër besimi dhe shoqërimi i procesionit të stërmadh të karros ([[Ratha]]) me luajtjen e këngëve me tupana, defa dhe [[trumbeta]]. Një shikim i zotit Xhaganath mbi karro konsiderohet shumë ogur-mbarë dhe shenjtë, poetë dhe shkrimtarë e kanë glorifikuar shenjtërinë e këtij festivali të veçantë. Shenjtëria e festivalit është e tillë sa edhe një prekje e karros ose bile litarët me të cilët ajo tërhiqet konsiderohet e mjaftueshme nga hindutë për të barazuar disa vepra besimi ose pendese për mjaft kohë.
==Historia==
[[File:Old Dhamrai Roth.jpg|thumb|left|312px|Ratha e vjetër e Dhamrait]]
Nga dokumentet dhe raportet e papublikuara duket se Dhamrai Ratha është rreth 400 vjeçare. Nga këto raporte mësohet se nga viti 1079 deri në vitin 1204 të Kalendarit Bangla (që korrespondonjë me periudhën nga viti [[1672]] deri në vitin [[1697]] të Kalendarit Gregorian) ratha që ishte ndërtuar prej bambuje. Nuk dihet, gjithësesi, se si ratha prej bambuje u zëvendësua nga një prej druri. Burimet e papublikuara përmendin se viteve 1204 dhe 1340 të Kalendarit Bangla zamindarët (pronarë feudalë të tokave) të Baliatit (tani i vendosur në upazilan Saturia) mundësuan shpenzimet për ndërtimin e katër ''rathave''.
[[File:Rath of Dhamrai.jpg|thumb|321px|Ratha e tanishme e Dhamrait]]
E fundit mori një periudhë prej një viti për tu ndëruar dhe [[marangozi|marangozët]] e Dhamrait, Kaliakoirit, Saturias dhe Singairit punuan bashkarisht për të bërë një ratha që ishte {{convert|18.29|m|yd|abbr=on}} e lartë dhe {{convert|13.72|m|yd|abbr=on}} e gjerë, duke u përfunduar në vitin 1340 të Kalendarit Bangla (që i korrespondon vitit [[1933]]). Ratha e sapo ndërtuar ishte me tre kate. Kati i parë dhe i dytë kishin secili nga katër dhoma në katër këndet dhe një dhomë në katin më të sipërm. Këto dhoma quheshin ''Noborotno''. Ratha kishte 32 rrota gjigante [[druri]] dhe ishte zbukuruar me dy kuaj druri përballë ashtu si dhe gdhendje dhe piktura të hyjnive hindu. Litarët e trashë ishin bërë prej rreth 1000 kilogramë fibrash jute të përdorura për të tërhequr rathën. Pasi tërhiqej njerëzit rreshtoheshin përgjatë rrugës dhe mbi çatinë e saj do të hidhnin banane dhe sheqer në mes të këngëve dhe brohoritjeve.
Pas shfuqizimit të sistemit të ''zamindarive'' në vitin [[1950]], Raj Bahadur Ranada Prosad Shaha i Mirzapurit, Tangail e shtriu mbështetjen financiare për mirëmbajtjen e rathas dhe për bujtjen e eventeve me ceremoni dhe madhështi. Kjo mbështetje vijoi deri në vitin [[1970]] nën drejtimin e “Trustit të Mirëqenies Kumudini" që u formua nga z. R. P. Saha.
Në vitin [[1971]] filloi Lufta për Çlirimin e Bangladeshit dhe ratha madhështore u dogj nga Ushtria e Pakistanit.<ref>{{harvnb|Paresh Chandra Mandal|2012}}</ref> Vetë patroni kryesor, z. R. P. Saha, u rrëmbye dhe u vra nga ushtria pas një pastrimi etnik që Ushtria Pakistaneze zhvilloi mbi hindutë e Bangladeshit. Pasi [[Bangladeshi]] fitoi pavarësinë, në mënyrë që të vijonin traditën e festivaleve të përvitshme të [[Ratha Jatra]]s, u ndërtua një ratha prej bambuje me ndihmën e vajzës së z. Saha, znj. Xhoja Pati, Xhustisë Debesh Bhataçarja, Gouro Gopal Saha dhe Thakur Gopal Banikut.<ref>{{harvnb|Dulal Chandra Sarkar|Mohammad Shahadat Hossain|2012}}</ref>
<gallery mode=packed heights=205px>
Illuminated Madhob Mondir.jpg|Mandiri Madhab i ndriçuar
Worshipers at Madhob Mondir.jpg|Adhurues të Mandirit Madhab
</gallery>
==Ratha e tanishme ==
Në vitin [[2006]] znj. Bina Sikri, përfaqësuesja e lartë e atëhershme e Indisë në Bangladesh bëri thirrje për mbështetje financiare të ndërtimit të një rathe të re. Si pasojë, në vitin [[2010]] u ndërtua një [[ratha]] 3-katëshe. Ratha e re është {{convert|8.23|m|yd|abbr=on}} e gjatë dhe me të njëjtën gjerësi; ajo ka 15 rrota dhe zbukurohet me statuja të perëndive të ndryshme. Një komitet i rathës me banorë vendas të Dhamrait me z. Raxhib Saha, djali i z. R. P. Saha, si patroni kryesor, kanë zhvilluar dhe organizuar këtë event të rëndësishëm të përvitshëm.
Udhëtimi i rathës fillon nga Tempulli Madhabbari deri në Tempullin Gope Nagar, i konsideruar si shtëpia e vjehrrëve, një largësi prej rreth gjysëm kilometri. Gjatë festivalit, besimtarët ndihmojnë në tërheqjen e rathës me litarë dhe e sjellin te Tempulli Gope Nagar. Pas një jave karroja tërhiqet prapë deri te Mandiri Madhab që quhet “ulto ratha” ({{lang-bn|উলটো রথ}}, d.m.th. udhëtimi i kthimit).
==Festivali Ratha==
<gallery mode=packed heights=220px>
Dhamrai Roth02- 2012.jpg|Dhamrai Ratha – fillimi i procesionit
Roth Procession.jpg|Procesioni Ratha
</gallery>
Festivali Ratha, ratha mela ({{lang-bn|রথ মেলা}}), zgjat një muaj dhe është i lidhur me Kalendarin Bangla. Ai zhvillohet gjatë muajit bengalez të Ashadhit ({{lang-bn|আষাঢ়}}). Data është caktuar në çerekun e dytë të hënës. Zakonisht, koha bie gjatë [[qershori]]t, por ndonjëherë ajo bie gjatë [[korriku]]t. Festimet zhvillohen përgjatë rrugës kryesore të Dhamrait.
Përveç tezgave të ndryshme të vendosura për të shitur prodhime të ndryshme, zhvillohen edhe shfaqje cirku dhe kukullash për të zbavitur njerëzit nga shtresa dhe besime të ndryshme. Në këtë festë marrin pjesë edhe shumë myslimanë bengalezë si në vëllazëri.
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Madhob Mondir, Jatrabari, Dhamrai.jpg|Statuja hyjnish në Tempullin Madhab
File:Dhamrai Roth at Night.jpg
Roth-Front Face.jpg|Ratha – pamje nga përpara poshtë
File:Roth in Dhamrai.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Tempulli Dhakeshvari]]
* [[Tempulli i Xhoj Kalit]]
* [[Mandiri Ramna Kali]]
* [[Mandiri Shri Sidheshvari Kali]]
* [[Mandiri Lakshmi Narajan në Dhaka]]
* [[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]
* [[Tempulli Khelaram Data]]
* [[Tempulli Raxharam Khalia]]
* [[Tempulli Svami Bagh në Dhaka]]
* [[Tempulli Dhanuka Manasa]]
* [[Tempulli i Çandravatit në Kaçaripara]]
* [[Mathurapur Deula]]
* [[Tempulli Lakshmi Narajan i Raxha Babusë]]
* [[Ashrami Svamibagh ISKCON]]
* [[Lista e tempujve hindu në Bangladesh]]
* [[Hinduizmi në Bangladesh]]
* [[Historia e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{commons category|Dhamrai Jagannath Rath|Xhaganath Ratha e Dhamrait}}
* {{cite book|year=2012|author=Paresh Chandra Mandal|chapter=Rathayatra|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rathayatra|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|edition=i 2-të|OCLC=52727562|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|accessdate=2 shkurt 2022|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OL=30677644M|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123035626/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rathayatra|archive-date=23 janar 2017|url-status=dead}}
* {{cite book|editor1=Dulal Chandra Sarkar|title=Booklet|lang=en|editor2=Mohammad Shahadat Hossain|date=qershor 2012|publisher=Dhamrai Upazila Krishibid Association}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVI]]
[[Kategoria:Tempuj hindu në Bangladesh]]
ix22d805iubm9sm27ahzmg3183ph1in
ÍBV Vestmannaeyja
0
364859
3059693
2865182
2026-10-26T10:04:11Z
Makenzis
95633
3059693
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club|
| ground = [[Hásteinsvöllur]]
| capacity = 2,300
| pattern_la1 = _hummellead21w
| pattern_la2 = _hummellead21tb
| pattern_b1 = _hummellead21w
| pattern_b2 = _hummellead21tb
| pattern_ra1 = _hummellead21w
| pattern_ra2 = _hummellead21tb
| pattern_sh1 = _hummellead21w
| pattern_sh2 = _hummellead21tb
| pattern_so1 = _hummel20w
| pattern_so2 = _hummel20tb
| leftarm1 = ffffff
| leftarm2 = 0000FF
| body1 = ffffff
| body2 = 0000FF
| rightarm1 = ffffff
| rightarm2 = 0000FF
| shorts1 = ffffff
| shorts2 = 0000FF
| socks1 = ffffff
| socks2 = 0000FF
| clubname = ÍBV
| image = Bianco e Nero (Bordato).svg
| image_size = 170px
| fullname = ÍBV-íþróttafélag
| founded = [[1903]]
| chairman =
| manager = {{Flamuri|Islanda}} [[Hermann Hreiðarsson]]
| league = [[1. deild karla]]
| season = 2026
| position = vendi 12, Besta deild karla
| website =
}}
'''ÍBV Vestmannaeyja''' është një klub futbolli nga [[Vestmannaeyjar]], [[Islanda]].
== Triumfe dhe Arritje ==
* '''[[Besta deild karla|Kampionë të Islandës]]: 3'''
** 1979, 1997, 1998.
* '''Kupa: 5'''
** 1968, 1972, 1981, 1998, 2017.
== Shiko dhe këtë ==
[[Skeda:Hásteinsvöllur í Vestmannaeyjum.jpg|parapamje|320x320px|[[Hásteinsvöllur]]]]
* [[Besta deild karla]]
* [[Kombëtarja islandeze e futbollit]]
== Referime ==
{{reflist}}
<references />
== Lidhje të jashtme ==
* [https://ibvsport.is/ Faqja zyrtare]
{{futboll-cung}}
[[Kategoria:Klube futbolli]]
[[Kategoria:Klube futbolli në Islandë]]
4su2o38h1l96kois3zjqtx5alnpj69e
Bikramapur Vihara
0
364875
3059686
3057525
2026-10-26T08:08:15Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6)
3059686
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Bikramapur Vihara
| emri_amë = বিক্রমপুর বিহার
| native_language = bn
| image = Bikrampur Vihara 2.jpg
| image_size = 334
| caption = Rrënoja të Bikramapur Viharës
| kordinatat = {{coord|23.534187|90.489965|region:BD_type:landmark|display=title, inline}}
| tipi_ndërtesës = [[Vihara]]
| vendndodhja = Katundi Raghurampur, vendbanimi i lashtë i Bikramapurit, nën komunën e Rampalit, upazila Munshiganj Sadar e distriktit të Munshiganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_përfundimit = 820
| stili_arkitektural = [[Arkitektura budiste]]
}}
'''Bikramapur Vihara''' është një [[vihara]] e lashtë budiste në fshatin e Raghurampurit, në Bikramapur, distrikti i Munshiganxhit, Divizioni i Dhakës në [[Bangladeshi|Bangladesh]].<ref>{{cite web|title=Archaeology - Ancient Buddhist Vihara found in Munshiganj|website=www.buddhistchannel.tv|lang=en|accessdate=17 qershor 2017|url=http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=4,11375,0,0,1,0#.UdL2qTv0F0M}}</ref>
==Vendndodhja==
Manastiri gjendet në fshatin Raghurampur nën komunën Rampal, në krahinën historike të [[Bikramapuri]]t, në upazilën Munshiganxh Sadar të distriktit të Munshiganxhit, në divizionin e Dhakës. ''[[Bikramapuri]]'' (''Vikramapura'', ''Qyteti i kurajos'') ishte një njësi e distriktit të Dhakës në [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Presidencën e Bengalit]] të [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indisë Britanike]]. Ai ishte një rajon historik i [[Bengali]]t, i vendosur në brigjet e lumit Padma të Bengalit. Në ditët e sotme, ai përfshihet nga distrikti i Munshiganxhit të [[Bangladeshi]]t (Bengali Lindor).
==Sfondi Historik==
{{main|Historia e Bangladeshit}}
[[File:Bikrampur Vihara 1.jpg|thumb|left|379px|Pamje e rrënojave]]
Gjatë Periudhës Pala rajoni u drejtua vijimisht nga Vigrahapala I, Narajanapala, Raxhjapala, Gopala II, Vigrahapala II, Mahipala, Najapala, Vigrahapala III, Mahipala II, Shurapala II, Ramapala, Kumarapala, Gopala III dhe Madanapala.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[Perandoria Pala]] u shpërbë në vitin [[1174]] e dobësuar nga sulmet e Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|David Scott|1995|pp=141–55}}</ref>
Gjatë sundimit të Sriçandras (mbretëruar në vitet[[930]]–[[975]]), qendra administrative e Dinastisë Çandra u vendos në Bikramapur.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> Dinastia Varman ([[1035]]-[[1150]]) zëvendësoi atë Çandra duke krijuar mbretërinë e saj të pavarur.<ref>{{harvnb|Huu Phuoc Le|2010|p=71}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmad Sajid|2014|p=31}}</ref>
[[File:Bikrampur Vihara 5.jpg|thumb|379px|Rrënoja të sitit]]
Dinastia Varman u bë e fuqishme në Bengalin Lindor. Varmanët pretendonin se rridhnin nga një degë e Dinastisë Jadava të Simhapurit.<ref>{{harvnb|Kanai Lal Hazra|1995}}</ref><ref>{{cite book|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ&pg=PT192|title=The Gazetteer of India|volume=2|lang=en|page=192|isbn=978-81-230-2265-9}}</ref> Xhat Varmani, Hari Varmani, Samala Varmani ishin sunduesit e fuqishëm që sunduan në Bikramapur. Bhoxha Varmani ishte sunduesi i fundit i pavarur i Dinastisë Varman që u mund nga Vixhaja Sena i Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|T. Raatan|2003|p=143}}</ref>
Një mbishkrim në pllakatë bakri nga koha e Vixhaja Senës (mbretëroi në vitet [[1097]]–[[1160]]), themeluesi i Dinastisë Sena, u gjet në Barrakpore, në veri të Kalkutës në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]], në vitin [[1911]]. Në atë mbishkrim, Bikramapuri përmendej si kryeqyteti i rajonit.<ref name="companigonj.com">{{cite web|author=Golam Ashraf Khan Uzzal|lang=en|title=Proof of Bikrampur as the ancient capital of Bengal|url=http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714133108/http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-date=14 korrik 2011}}</ref> Ai vijoi të ishte kryeqytet përgjatë Dinastisë Sena. Në vitin [[1205]], pushtuesi turk Bakhtijar Khalxhi e mundi sunduesin e atëhershëm Lakshman Sena në Nadia. Lakshmani u largua për në Bikramapur.<ref>{{harvnb|Chitta Ranjan Misra|2012}}</ref> Dy djemtë e tij Vishvarup Sena dhe Keshab Sena vijuan të sundonin nga aty deri në vitin [[1230]].<ref>{{cite web|title=Kingdoms of South Asia – Indian Kingdom of Bengal|lang=en|author=Abhijit Rajadhyaksha|accessdate=30 dhjetor 2013|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaBengal.htm}}</ref> Megjithatë mbishkrimi i pllakatës prej [[bakri]] gjatë mbretërimit të tyre nuk e përmend Bikramapurin si kryeqytet.<ref name="bpVikramapura">{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref>
[[File:Bikrampur Vihara 4.jpg|thumb|left|379px|Rrënoja nga vihara]]
Një tjetër sundues hindu, Danuxh Rai, mundi një pasues të Keshab Senës dhe filloi të sundonte nga aty. Në fillim të vitit [[1280]] ai e zhvendosi kryeqytetin në Suvarnagrama (më vonë i quajtur [[Sonargaoni|Sonargaon]]).<ref name="bpVikramapura"/><ref>{{harvnb|M. A. Taher|2012}}</ref>
Perandori mogul [[Akbari|Akbar]] e bëri Bikramapurin një nga 52 parganat e [[Sonargaoni|Sonargaon]] sarkarit në provincën e Bengalit gjatë reformave të tij administrative në vitet [[1572]]–[[1580]].<ref>{{harvnb|Abul al-Fazl ibn Mubarak|1891|p=151}}</ref> Gjatë kohës së tij, Çand Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> dhe Kedar Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> ishin zamindarë të Bikramapurit. Në ekspeditat kundër bara-bhuijanëve, guvernatori mogul Man Singh e vrau Kedar Rain në fillim të viteve [[1600]].<ref>{{harvnb|Salahuddin Ahmed|2004|p=64}}</ref>
[[File:Bricks of Bikrampur Vihara.jpg|thumb|Hollësi e rrënojave]]
Në periudhën pas [[Aurangzebi]]t, gjatë kohës së Murshid Kuli Khanit, Bikramapuri u nda në tetë talukë – ''Bhagjakuli'', ''Srinagari'', ''Maixhpara'', ''Sinhapara'', ''Taltala'', ''Siraxhdikhani'', ''Louhaxhongu'' dhe ''Baligaoni''. Secili taluk përfaqësohej nga një zamindar. Muhamad Azim Khani u bë zamindari i Louhaxhongut, duke mbajtur titullin "Khan Bahadur". Gobinda Prasad Roj u bë zamindar i Maixhparës.<ref>{{cite web|lang=en|accessdate=29 shtator 2015|url=http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|title=Munshigonj District – Heritage Places – Maijpara Math|work=munshigonj.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930000907/http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|archive-date=30 shtator 2015}}</ref>
==Historia e arkeologjike==
Bikramapur Vihara është një nga tridhjetë [[vihara]]t e ndërtuara nga perandori Dharmapala gjatë mbretërimit të tij rreth vitit [[820]] si perandori i dytë i [[Perandoria Pala|Perandorisë Pala]]. Ajo është e lidhur me Atiśan, një figurë e rëndësishme e [[Budizmi tibetian|Budizmit tibetian]]. Gjatë kohës së Atiśës, ky rajon ishte qendra arësimore e [[Budizmi]]t ku studionin 8,000 studentë dhe profesorë në Bikrampur nga vende si [[Kina]], [[Tibeti]], [[Nepali]] dhe [[Tailanda]].<ref>{{cite news|lang=en|title=Ancient Buddhist Vihara found in Munshiganj|url=http://bdnews24.com/bangladesh/2013/03/23/ancient-buddhist-vihara-found-in-munshiganj|newspaper=bdnews24.com|date=23 mars 2013|accessdate=17 qershor 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Ancient Buddhist monastery found in Munshiganj|date=24 mars 2013|url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=161523:ancient-buddhist-monastery-found-in-munshiganj&catid=129:frontpage&Itemid=121|newspaper=The Independent|accessdate=17 qershor 2017|lang=en|location=Dhaka|url-status=dead|archive-date=1 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101064156/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=161523%3Aancient-buddhist-monastery-found-in-munshiganj&catid=129%3Afrontpage&Itemid=121}}</ref><ref>{{cite news|title=Bangladeshi 1000yr old relic|lang=en|url=http://www.thedailystar.net/video-stories/bangladeshi-1000yr-old-relic-video-75214|newspaper=The Daily Star|date=2 prill 2015|accessdate=17 qershor 2017}}</ref>
Zbulimi u shpall më 23 mars [[2013]], pas katër vitesh gërmime të zhvilluara bashkarisht nga Agrasar Bikrampur Foundation, një organizatë socio-kulturore vendore dhe Departamenti i Arkeologjisë së Universitetit Xhahangirnagar. Gërmimet u financuan nga Ministria e Çështjeve Kulturore të Bangladeshit.
Më 23 mars [[2013]], Drejtori i gërmimeve arkeologjike dhe Kërkimeve në rajonin e Bikramapurit, deklaroi zbulimin e kësaj vihare budiste 1000-vjeçare. Deri në mars 2013 u zbuluan mbi 100 statuja dhe idhuj të çmuar. Nga [[vihara]] kryesore deri tani janë gërmuar pesë dhoma murgjish me përmasa {{convert|3.5|m|ft|abbr=on}} me {{convert|3.5|m|ft|abbr=on}}. Megjithatë, përmasat e sakta të [[Vihara|manastirit]] nuk mund të përllogariten akoma.
==Shiko gjithashtu==
* [[Nateshvar Deula]]
* [[Bikramapuri]]
* [[Somapura Mahavihara]]
* [[Budizmi në Bangladesh]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
* [[Historia e Bangladeshit]]
== Referime ==
{{Reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=Abul al-Fazl ibn Mubarak|title=Ain-I-Akbari|volume=II|translator=Henry Sullivan Jarrett|url=https://archive.org/details/TheAinIAkbari-VolIi/|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1891|lang=en|location=Kalkuta}}
* {{cite book|author=Salahuddin Ahmed|year=2004|title=Bangladesh|accessdate=29 shtator 2015|url=https://books.google.com/books?id=Szfqq7ruqWgC|lang=en|isbn=978-817648469-5|publisher=APH}}
* {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}
* {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}
* {{cite book|author=A. M. Chowdhury|chapter=The Chandra Dynasty|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|edition=i 2-të|access-date=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426153441/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|archive-date=26 prill 2019|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Kanai Lal Hazra|date=1995|title=The Rise and Decline of Buddhism in India|url=https://books.google.com/books?id=N3wEAAAAYAAJ|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|isbn=978-81-215-0651-9|lang=en}}
* {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|chapter=Chand Rai|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|edition=i 2-të|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|archive-date=16 janar 2023|url-status=dead}}
* {{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}
* {{cite book|title=Buddhist Architecture|year=2010|publisher=Grafikol|lang=en|author=Huu Phuoc Le|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC|isbn=978-0-9844043-0-8}}
* {{cite book|editor=Roma Chatterjee|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ|lang=en|title=The Gazetteer of India|volume=2|year=2015|orig-year=1975|isbn=978-81-230-2265-9}}
* {{cite book|author=Chitta Ranjan Misra|chapter=Laksmanasena|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} {{Lidhje e vdekur}}
* {{cite book|author=T. Raatan|title=Encyclopaedia of North-East India|lang=en|date=nëntor 2003|url=https://books.google.com/books?id=lvI6W-r3OIAC|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-7835-068-4}}
* {{cite book|title=Know Your India: Turn a New Page to Write Nationalism|author=Ahmad Sajid|url=https://books.google.com/books?id=Ww-qCQAAQBAJ|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|lang=en|date=4 tetor 2014|isbn=978-93-84318-68-0}}
* {{cite journal|author=David Scott|title=Buddhism and Islam: Past to Present Encounters and Interfaith Lessons|journal=Numen|volume=42|issue=2|jstor=3270172|lang=en|date=maj 1995|pages=141–55|doi=10.1163/1568527952598657}}
* {{cite book|author=M. A. Taher|year=2012|chapter=Raja Ganesha|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|archive-date=3 korrik 2022|url-status=dead}}
==Lidhje të jashtme==
* {{Commons category|Bikrampur Vihara}}
* [https://web.archive.org/web/20110414121320/http://www.munshigonj-bikrampur.com/historical_info.html Historical Bikrampur]
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin IX]]
[[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]]
[[Kategoria:Manastire budiste]]
[[Kategoria:Arkeologji]]
[[Kategoria:Universitete]]
ttejnsm6exrtp79r0p5nzropxj0ryer
Bikramapuri
0
364877
3059688
3057527
2026-10-26T08:08:27Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6)
3059688
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox historic site
| name = Bikrampuri
| emri_amëtar = বিক্রমপুর
| gjuha_amëtare = bn
| emër_tjetër = Vikramapura
| foto = Bikrampur Vihara 3.jpg
| foto_madhësia = 339
| përshkrimi = Rrënoja të vjetra nga Bikramapuri
| image_map = BD Munshiganj District locator map.svg
| image_map_size = 318
| image_map_caption = Vendndodhja e distriktit të tanishëm të Munshiganxhit në Bangladesh, që përfshinte krahinën e lashtë të Bikramapurit
| coordinates = {{coord|23.53418|90.48996|region:BD_type:landmark|display=title, inline}}
| lloji = Krahinë historike
| etimologjia = Qyteti i kurajos
| lokacioni = Upazila Munxhiganxh Sadar, distrikti i Munshiganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| qyteti_afërt = Munshiganxhi
}}
'''Bikramapuri''' ('''Vikramapura''', '''Qyteti i kurajos''') ishte një njësi e distriktit të Dhakës në [[Presidenca e Bengalit Kolonial|Presidencën e Bengalit]] të [[Presidencat dhe provincat e Indisë Britanike|Indisë Britanike]]. Ai ishte një rajon historik i [[Bengali]]t, i vendosur në brigjet e lumit Padma të Bengalit. Në ditët e sotme, ai është i njohur si distrikti i Munshiganxhit të [[Bangladeshi]]t (Bengali Lindor).
==Historia==
{{main|Historia e Bangladeshit}}
===Periudha Pala ===
Gjatë Periudhës Pala rajoni u drejtua vijimisht nga Vigrahapala I, Narajanapala, Raxhjapala, Gopala II, Vigrahapala II, Mahipala, Najapala, Vigrahapala III, Mahipala II, Shurapala II, Ramapala, Kumarapala, Gopala III dhe Madanapala.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> [[Perandoria Pala]] u shpërbë në vitin [[1174]] e dobësuar nga sulmet e Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|David Scott|1995|pp=141–55}}</ref>
===Periudha Çandra===
Gjatë sundimit të Sriçandras (mbretëruar në vitet[[930]]–[[975]]), qendra administrative e Dinastisë Çandra u vendos në Bikramapur.<ref>{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref> Dinastia Varman ([[1035]]-[[1150]]) zëvendësoi atë Çandra duke krijuar mbretërinë e saj të pavarur.<ref>{{harvnb|Huu Phuoc Le|2010|p=71}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmad Sajid|2014|p=31}}</ref>
===Periudha Varman===
[[File:Bikrampur Vihara 5.jpg|thumb|left|381px|Rrënoja arkeologjike nga Bikramapuri]]
Pas rënies së Dinastisë Çandra, Dinastia Varman u bë e fuqishme në Bengalin Lindor. Varmanët pretendonin se rridhnin nga një degë e Dinastisë Jadava të Simhapurit.<ref>{{harvnb|Kanai Lal Hazra|1995}}</ref><ref>{{cite book|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ&pg=PT192|title=The Gazetteer of India|volume=2|lang=en|page=192|isbn=978-81-230-2265-9}}</ref> Xhat Varmani, Hari Varmani, Samala Varmani ishin sunduesit e fuqishëm që sunduan në Bikramapur. Bhoxha Varmani ishte sunduesi i fundit i pavarur i Dinastisë Varman që u mund nga Vixhaja Sena i Dinastisë Sena.<ref>{{harvnb|T. Raatan|2003|p=143}}</ref>
===Periudha Sena===
[[File:Bikrampur Vihara 1.jpg|thumb|left|381px|Pamje rrënojash]]
Një mbishkrim në pllakatë bakri nga koha e Vixhaja Senës (mbretëroi në vitet [[1097]]–[[1160]]), themeluesi i Dinastisë Sena, u gjet në Barrakpore, në veri të Kalkutës në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]], në vitin [[1911]]. Në atë mbishkrim, Bikramapuri përmendej si kryeqyteti i rajonit.<ref name="companigonj.com">{{cite web|author=Golam Ashraf Khan Uzzal|lang=en|title=Proof of Bikrampur as the ancient capital of Bengal|url=http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714133108/http://www.munshigonj.com/MgonjSection/HistoryOldBangla.htm|archive-date=14 korrik 2011}}</ref> Ai vijoi të ishte kryeqytet përgjatë Dinastisë Sena. Në vitin [[1205]], pushtuesi turk Bakhtijar Khalxhi e mundi sunduesin e atëhershëm Lakshman Sena në Nadia. Lakshmani u largua për në Bikramapur.<ref>{{harvnb|Chitta Ranjan Misra|2012}}</ref> Dy djemtë e tij Vishvarup Sena dhe Keshab Sena vijuan të sundonin nga aty deri në vitin [[1230]].<ref>{{cite web|title=Kingdoms of South Asia – Indian Kingdom of Bengal|lang=en|author=Abhijit Rajadhyaksha|accessdate=30 dhjetor 2013|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaBengal.htm}}</ref> Megjithatë mbishkrimi i pllakatës prej [[bakri]] gjatë mbretërimit të tyre nuk e përmend Bikramapurin si kryeqytet.<ref name="bpVikramapura">{{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}</ref>
[[File:Bikrampur Vihara 2.jpg|thumb|396px|Rrënoja nga Bikramapur Vihara]]
Një tjetër sundues hindu, Danuxh Rai, mundi një pasues të Keshab Senës dhe filloi të sundonte nga aty. Në fillim të vitit [[1280]] ai e zhvendosi kryeqytetin në Suvarnagrama (më vonë i quajtur [[Sonargaoni|Sonargaon]]).<ref name="bpVikramapura"/><ref>{{harvnb|M. A. Taher|2012}}</ref>
===Periudha Mogule===
Perandori mogul [[Akbari|Akbar]] e bëri Bikramapurin një nga 52 parganat e [[Sonargaoni|Sonargaon]] sarkarit në provincën e Bengalit gjatë reformave të tij administrative në vitet [[1572]]–[[1580]].<ref>{{harvnb|Abul al-Fazl ibn Mubarak|1891|p=151}}</ref> Gjatë kohës së tij, Çand Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> dhe Kedar Rai<ref>{{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}</ref> ishin zamindarë të Bikramapurit. Në ekspeditat kundër bara-bhuijanëve, guvernatori mogul Man Singh e vrau Kedar Rain në fillim të viteve [[1600]].<ref>{{harvnb|Salahuddin Ahmed|2004|p=64}}</ref>
Në periudhën pas [[Aurangzebi]]t, gjatë kohës së Murshid Kuli Khanit, Bikramapuri u nda në tetë talukë – ''Bhagjakuli'', ''Srinagari'', ''Maixhpara'', ''Sinhapara'', ''Taltala'', ''Siraxhdikhani'', ''Louhaxhongu'' dhe ''Baligaoni''. Secili taluk përfaqësohej nga një zamindar. Muhamad Azim Khani u bë zamindari i Louhaxhongut, duke mbajtur titullin "Khan Bahadur". Gobinda Prasad Roj u bë zamindar i Maixhparës.<ref>{{cite web|lang=en|accessdate=29 shtator 2015|url=http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|title=Munshigonj District – Heritage Places – Maijpara Math|work=munshigonj.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930000907/http://www.munshigonj.com/heritage/Maijpara.htm|archive-date=30 shtator 2015}}</ref>
==Shiko gjithashtu==
* [[Bikramapur Vihara]]
* [[Nateshvar Deula]]
* [[Somapura Mahavihara]]
* [[Budizmi në Bangladesh]]
* [[Historia e Bengalit]]
* [[Historia e Bangladeshit]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=Abul al-Fazl ibn Mubarak|title=Ain-I-Akbari|volume=II|translator=Henry Sullivan Jarrett|url=https://archive.org/details/TheAinIAkbari-VolIi/|publisher=Asiatic Society of Bengal|year=1891|lang=en|location=Kalkuta}}
* {{cite book|author=Salahuddin Ahmed|year=2004|title=Bangladesh|accessdate=29 shtator 2015|url=https://books.google.com/books?id=Szfqq7ruqWgC|lang=en|isbn=978-817648469-5|publisher=APH}}
* {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}
* {{harvnb|A. M. Chowdhury|2012}}
* {{cite book|author=A. M. Chowdhury|chapter=The Chandra Dynasty|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|lang=en|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|edition=i 2-të|access-date=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426153441/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The|archive-date=26 prill 2019|url-status=dead}}
* {{cite book|author=Kanai Lal Hazra|date=1995|title=The Rise and Decline of Buddhism in India|url=https://books.google.com/books?id=N3wEAAAAYAAJ|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers|isbn=978-81-215-0651-9|lang=en}}
* {{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|year=2012|chapter=Chand Rai|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|edition=i 2-të|archive-url=https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai|archive-date=16 janar 2023|url-status=dead}}
* {{harvnb|Muazzam Hussain Khan|2012}}
* {{cite book|title=Buddhist Architecture|year=2010|publisher=Grafikol|lang=en|author=Huu Phuoc Le|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC|isbn=978-0-9844043-0-8}}
* {{cite book|editor=Roma Chatterjee|publisher=Ministria e Informacionit dhe Transmetimit të Indisë|url=https://books.google.com/books?id=wumhDQAAQBAJ|lang=en|title=The Gazetteer of India|volume=2|year=2015|orig-year=1975|isbn=978-81-230-2265-9}}
* {{cite book|author=Chitta Ranjan Misra|chapter=Laksmanasena|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6}} {{Lidhje e vdekur}}
* {{cite book|author=T. Raatan|title=Encyclopaedia of North-East India|lang=en|date=nëntor 2003|url=https://books.google.com/books?id=lvI6W-r3OIAC|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-7835-068-4}}
* {{cite book|title=Know Your India: Turn a New Page to Write Nationalism|author=Ahmad Sajid|url=https://books.google.com/books?id=Ww-qCQAAQBAJ|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|lang=en|date=4 tetor 2014|isbn=978-93-84318-68-0}}
* {{cite journal|author=David Scott|title=Buddhism and Islam: Past to Present Encounters and Interfaith Lessons|journal=Numen|volume=42|issue=2|jstor=3270172|lang=en|date=maj 1995|pages=141–55|doi=10.1163/1568527952598657}}
* {{cite book|author=M. A. Taher|year=2012|chapter=Raja Ganesha|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|OCLC=52727562|OL=30677644M|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha|archive-date=3 korrik 2022|url-status=dead}}
==Lidhje të jashtme==
* {{commons category|Bikrampur|Bikramapuri}}
* [https://web.archive.org/web/20110414121320/http://www.munshigonj-bikrampur.com/historical_info.html Historical Bikrampur]
[[Kategoria:Rajone historike]]
[[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]]
[[Kategoria:Budizëm]]
[[Kategoria:Arkeologji]]
olewi7u7nwc06l1gml5e5dbxc2h0f9z
Çhota Katra
0
364908
3059545
3041765
2026-10-25T20:07:48Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059545
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Çhota Katra
| emri_amë = ছোট কাটারা
| gjuha_emrit_amë = bn
| statusi = Monument
| image = Chhota Katra tower.jpg
| image_size = 301
| caption = Kulla e Çhota Katrës
| tipi_ndërtesës = [[Karvansarai]]
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| material = [[tulla]]
| vendndodhja_qyteti = [[Dhaka]]
| vendndodhja_shteti = [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| kordinatat = {{coord|23.7130|N|90.3962|E|region:BD_type:landmark|display=title, inline}}
| data_përfundimit = 1663
| floor_count = 3
}}
'''Çhota Katra''' ({{lang-bn|ছোট কাটারা}}; ''Katra e vogël'') është një nga dy katrat kryesore të ndërtuara gjatë [[Perandoria Mogule|sundimit mogul]] në [[Dhaka]] të [[Bangladeshi]]t. Ajo ndodhet në rrugicën Hakim Habibur Rahman në bregun e lumit Buriganga. Ajo u ndërtua nga subahdar Shaista Khani në vitin [[1663]] për të bujtur zyrtarët dhe familjen e gjerë të tij. Çhota Katra është pak më e vogël sesa [[Bara Katra]], por e ngjashme në planimetri, duke qëndruar rreth 185 metra në lindje të saj.
==Origjina==
[[File:The Small Kuttra with its enclosed Mosque, Dhaka (1817).jpg|thumb|left|406px|Çhota Katra me xhaminë e saj, Dhaka (1817) nga Charles D'Oyly's]]
Termi mund të ketë rrjedhur nga fjala [[Gjuha arabe|arabe]] ''katara'' ose "katar" që do të thotë ndërtesë që ka harkada dhe kolonada. që do të thotë ndërtesë me kolonadë, ose mund të jetë një fjalë e korruptuar franceze e përdorur për një zonë rezidenciale. Sinonime të tjera të saj janë ''chuttre'' (frëngjisht) dhe ''çatra'' ([[gjuha hindi]]), të dyja duan të thonë ''ombrellë'', u përdorën për një vend që strehonte pelegrinë. Megjithatë, në literaturën arabe dhe perse është quajtur ''karvan sarai'' ose thjeshtë ''sarai''. Ndërtesa e karvan sarait është një formë fjetine me qela e ndërtuar përreth një oborri të gjatë, që e ka origjinën në Persi. Si shumë gjëra të tjera perse dhe nga [[Azia Qendrore|Azia Qëndrore]] që mogulët futën në këtë nënkontinent, ajo u kopjua në Indinë Veriore, duke jetonin disa prej drejtuesve, anëtarëve të oborrit mbretëror dhe fisnikërisë. Një [[karvansarai]], përveç oborrit, përgjithësisht duhet të ketë një verandë që rrethon oborrin dhe përtej saj do të jenë dhomat ku udhëtarët strehohen gjatë rrugës së tyre nga njëri vend në tjetërin. Kafshët si kuajt dhe gamiljet me ngarkesat e tyre mbaheshin në oborr. Në një katra kishte dhoma gjumi, kuzhina, hapsira ngrënieje, vende larjeje, xhami dhe bile edhe një spital. Për mirëmbajtjen dhe menaxhimin e një [[karvansarai|karvan sarai]] krijoheshin sipërmarrje me nisma private ose publike. Gjatë periudhës myslimane supozohej se përgjatë itinerareve të karvanëve kishte mjaft hane të tilla.<ref name="bpKatra">{{cite book|author1=Rasheda Ëaiz|author2=Ayesha Begum|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra|year=2012|chapter=Katra|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Ahmed A. Jamal|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|lang=en|editor4=Mahfuza Khanam|edition=i 2-të|editor5=Sabbir Ahmed|OL=30677644M|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|accessdate=2 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319020958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra|archive-date=19 mars 2022|url-status=dead}}</ref>
[[File:DG 25-08 CHOTO KATRA 1663 DHAKA IMG 4299.jpg|thumb|422px|Çhota Katra]]
==Historia==
''Çhota Katra'' u ndërtua mes viteve [[1663]] dhe [[1671]]. Gjatë drejtimit të parë të Shaista Khanit, atëherë subahdari (guvernatori) i [[Bengali]]t dhe një patron i ndërtesave qytetare dhe fetare, që i dha emrin e tij stilit arkitekturor vendor. Ai mban një vend të rëndësishëm në panoramën urbane të qytetit, duke sugjeruar rëndësinë e tyre në Dhakën Mogule.<ref>{{harvnb|Mohammad Habib Reza|2018}}</ref>
Që nga zhvendosja e kryeqytetit mogul në vitin [[1713]], katra filloi ta humbiste rëndësinë e saj bashkë me qytetin, megjithëse naib nazim Xhisarat Khani qëndroi shkurtimisht aty para se të vendosej në pallatin e tij, një banesë nga e cila tani nuk ka mbetur asgjë, u ndërtua në vitin [[1765]] në [[Arkada Nimtali|Nimtali]] sapo do të fillonte anarkia.
[[File:ছোট কাটরার বহির্দৃশ্য.jpg|thumb|left|437px|Çhota Katra]]
Britanikët i bënë disa shtesa Çhota Katrës, dikur të përdorur nga Shkolla e parë e Mesme Angleze në Dhaka ([[1816]]) të krijuar nga Padre Leonardo, dhe pastaj shkolla e parë normale ([[1857]]). Navabët e Dhakës i dhanë me qera vendet për qymyr dhe gëlqere dhe u zhvlerësuan për ca kohë. Raportimet e Charles D'oyle në vitin [[1822]] dëshmojnë bukurinë e [[Bara Katra]]s, pjesërisht të mbijetuar nga plackitja e banorëve të varfër. Përpjekjet nga Departamenti i Arkeologjisë në të kaluarën për ta marrë dhe restauruar strukturën në lavdinë e saj origjinale kanë qenë të pasuksesshme, kryesisht të refuzuara nga banorët që zhvillojnë një medrese duke zënë ilegalisht një pjesë të saj.
[[Bara Katra]] dhe Çhota Katra janë katrat kryesore të ndërtuara në Dhaka nga mogulët dhe janë ndër [[Arkitektura Mogule|monumentet më të shquara mogule]] në aty. Por përveç këty katrave, kishte mjaftë struktura të tjera me qeli, të përdorura kryesisht si bujtina ose eklava rezidenciale. Për shembull Mukim Katra, një pjesë e së cilës gjendet brenda Pazarit Maulvi, ndërsa pjesa tjetër në Pazarin Çouk. Atë e ndërtoi Mirza Mukimi në vitin [[1662]] gjatë subahdarisë së Mir Xhumlës. Përmenden edhe disa katra të tjera, si Katra e Pazarit Bakshi, Mughaltuli Katra, Maja Katra, Navab Katra, Nazir Katra, Rahmatganxh Katra, Karvan Sarai Katra, Badamtali Katra etj. Badamtali Katra ishte pranë Pazarit Çouk. Katrat e Dhakës ishin më të vogla sesa ato të Indisë Veriore. Në Pazarin e Karvanëve ndodheshin një grup katrash, nga të cilat tani nuk ka mbetur asgjë.<ref name="bpKatra"/> Këto katra janë përkujtuese të zonave rezidenciale në Dhaka ose gjetkë në Bengal, të ndërtuara gjatë Periudhës Mogule.
[[File:Chhota Katra Gate.jpg|thumb|321px|Portiku i Çhota Katrës]]
==Arkitektura==
===Eksteriori===
Katra ka planimetri drejtkëndore, {{convert|101.20|m|yd|abbr=on}} me {{convert|92.05|m|yd|abbr=on}} së jashtmi dhe {{convert|81.07|m|yd|abbr=on}} me {{convert|69.19|m|yd|abbr=on}} së brendshmi. Trashësia e mureve të jashtme është {{convert|0.91|m|yd|abbr=on}} deri në {{convert|1|m|yd|abbr=on}} dhe trashësia maksimale e mureve mbrojtëse është {{convert|1.22|m|yd|abbr=on}}. Ajo ka dy portikë, në veri dhe në jug. Portiku jugor është hyrja kryesore. Të dy portikët, megjithëse shumë të ndryshuar së fundmi janë akoma të kërcënuar. Ndodhen gjithashtu dy kulla tetëkëndore në dy këndet e jashtme të murit jugor të strukturës.<ref name="bpKatra"/>
[[File:ছোট কাটরা,কোতয়ালী, ঢাকা.jpg|thumb|437px|left|Hollësi e një kolone me ndikim evropian]]
Strukturat përreth oborrit kanë pësuar shumë rinovime, rikonstruksione dhe riparime. Është e dukshme se struktura ka humbur shumë nga origjinaliteti i saj duke i dhënë asaj më shumë qëndrueshmëri. Ndërtesës origjinale i janë shtuar gjithashtu shumë shtesa moderne. Portikët tre katësh në anën e lumit kanë marrë disa veçori koloniale. Dritaret e trefishta dhe kullat e larta këndore pasqyrojnë ndikimin kolonial gjatë restaurimeve pasuese.
Minaret u ndërtuan fortësisht pa parapete dhe krahasuar me minaret e tjera mogule, ishin më të trasha. Dyshemeja dhe shkallët mjaft të gjera u ndërtuan prej druri. Dhomat në katin përdhes ishin vertikalisht të ndara në dy pjesë. Dhomat janë të thjeshta dhe pa zbukurime.<ref name="bpKatra"/>
===Interiori===
Brenda ndodhet një varr i ''Çampa Bibit'', por nuk ka ndonjë rrëfim historik në lidhje me identitetin e saj. Brenda rrethimit të kompleksit ndodhej një xhami e vogël që është rrënuar. Mauzoleu katror me një kupolë i ''Çampa Bibit'', tani një ndërtesë e listuar, ishte brenda rrethimit të kompleksit që u rrafshua nga Padre Shepherd. Më vonë ajo u rikonstruktua nga arkeologët, por tani ka humbur brenda labirintit të dyqaneve në ''Çampatali''. Siç paraqitet nga Charles D'Oyly (që e ngatërroi mauzoleun për një xhami) ajo duket se ka qenë një kupolë shumë-gjethëshe në formë pjatëze me cepa të hollë mbi harqe. ''Çampa Bibi'' ose ishte vajza e Shaista Khanit ose një konkubinë vendase me të cilën ai u martua më vonë. Trashëgimtarët bengalezë të Shaista Khanit nga linja e ''Çampa Bibit''' jetuan në Çhota Katra për shumë vjet pasi Shaista Khani e zotëroi katrën.
==Shiko gjithashtu==
* [[Bara Katra]]
* [[Karvansarai]]
* [[Husaini Dalani]]
* [[Xhamia Çoukbazar në Dhaka]]
* [[Arkada Nimtali]]
* [[Fortesa e Lalbagut]]
* [[Xhamia Sat Gambuxh]]
* [[Dhanmondi Shahi Eidgah]]
* [[Porta Mir Xhumla e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Dhakës]]
* [[Historia e Dhakës]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura Indo-Islamike]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
==References==
{{Reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Choto Katra|Çhota Katra}}
* {{cite book|author=Muntasir Mamun|title=Dhaka: Smriti Bismritir Nagari|year=1993|edition=i 3-të|url=https://books.google.al/books?id=rTCmAAAACAAJ|publisher=Ananyā|pages=201-06|isbn=984-412-104-3|lang=bn}}
* {{cite book|author=Mahbubbur Rahman|title=City of an Architect|lang=en|publisher=Delvista Foundation|url=https://books.google.al/books?id=qUhCnQEACAAJ|location=Dhaka|isbn=978-984-33-2451-1|year=2011}}
* {{cite book|author=Mohammad Habib Reza|editor1=Iftekhar Ahmed|editor2=Mohammad Habib|url=https://books.google.com/books?id=Z0iytAEACAAJ|title=Re-Imagining Bengal: Architecture, Built Environment and Cultural Heritage|chapter=A Community Incolved Strategic Heritage Management Plan for Chotto Katra|date=2018|lang=en|publisher=Copal Publishing Group|isbn=978-938341964-7}}
* {{cite book|author1=Rasheda Waiz|author2=Ayesha Begum|year=2012|chapter=Katra|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Ahmed A. Jamal|editor4=Mahfuza Khanam|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|editor5=Sabbir Ahmed|edition=i 2-të|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|lang=en|accessdate=2 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319020958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra|archive-date=19 mars 2022|url-status=dead}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Pallate në Bangladesh]]
[[Kategoria:Pallate Mogule]]
guw0wqnax5xtonw4tkl2y31ccb79yve
Ura e Panamit
0
365056
3059475
3046145
2026-10-25T13:43:42Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059475
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Ura e Panamit
| emri_amë = পানাম সেতু
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = Panam Bridge, Sonargaon (117).jpg
| image_size = 347
| kordinatat = {{coord|23.656478|90.602065|type:landmark|display=inline,title}}
| emrat_formues = Kompani Ke Ganxh Ka Pul
| statusi = Funksionale
| tipi_ndërtesës = Urë
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja = Kanali Pankhiraxh, [[Panam Nagari]], ana lindore e Habiburit, upazila e [[Sonargaoni]]t, distrikti i Narajanganxhit, divizioni i Dhakës, {{flag|Bangladesh}}
| data_përfundimit = Shekulli i XVII
| material = Tulla
}}
Ura e Panamit është një strukturë e ndërtuar me tulla në Periudhën Mogule. Ajo është njdërtuar në Kanalin Pankhiraxh në anën lindore të Habibpurit në zonën e [[Sonargaoni]]t të distriktit të Narajanganxhit. Fillimisht, ajo u quajt ''Kompani Ke Ganxh Ka Pul'' ose Ura e kompani ganxhit.<ref name="bpPanamB">{{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panam_Bridge|year=2012|lang=en|chapter=Panam Bridge|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OL=30677644M|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120203606/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panam_Bridge|archive-date=20 janar 2021|url-status=dead}}</ref>
==Vendndodhja==
Ura e Panamit është ndërtuar në kanalin e Pankhiraxhit në rrugën ''puka'' që lidh Kompaniganxhin dhe zonën Bari-Maxhlis në anën lindore të Habibpurit nën upazilën e Sonargaonit. Ura u ndërtua në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]] në rrugën me baltë që lidh zonën e Haxhiganxhit me zonën e Pazarit të Baidjas.<ref name="bpPanamB"/>
==Historia dhe përshkrimi==
[[File:পানাম সেতু 01.jpg|thumb|left|362px|Pamje nga lartë e urës]]
[[Panam Nagari]] ose Qyteti Panam është një nga qytetet e lashta nën upazilën e Sonargaonit në distriktin e Narajanganxhit. Ajo gjendet dy kilometra e gjysmë në veri të pikës Mograpara në autostradën [[Dhaka]]-[[Chittagong]].
[[File:পানাম সেতু 04.jpg|thumb|left|389px]]
Pasi u vu nën sundimin e drejtpërdrejtë të [[Perandoria Mogule|Perandorisë Moghule]], në qytetet e [[Sonargaoni]]t dhe [[Panam Nagari]]t mogulët ndërtuan një numër rrugësh dhe urash në një formë të re. Periudha Mogule ishte domethënëse për çdo pjesë të [[Nënkontinenti indian|Nënkontinentit]]. Gjatë kësaj periudhe u kryen disa punime zhvillimore dhe struktura. Panam Nagari nuk bënë përjashtim. Ndoshta Ura e Panamit është ndërtuar në atë periudhë.
Në zonën e [[Sonargaoni]]t mjaft struktura mogule kanë mbetur të padëmtuara, duke përfshirë edhe tre ura. Këto janë Ura e Panamit, Ura e Dalalpurit dhe Ura e Panam Nagarit.<ref>{{cite book|author=Muazzam Hussain Khan|chapter=Panamnagar Bridge|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panamnagar_Bridge|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|year=2012|lang=en|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|accessdate=2 shtator 2022|isbn=984-32-0576-6|OCLC=52727562|OL=30677644M|ref=none|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919083048/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panamnagar_Bridge|archive-date=19 shtator 2020|url-status=dead}}</ref> Megjithëse nuk ka mbishkrim autentik në lidhje me kohën e ndërtimit të urës, historianët bien dakord se ajo u ndërtua në Periudhën Mogule, d.mth., në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Ura me tre harqe është {{convert|173|ft|m|abbr=on}} e gjatë dhe {{convert|14|ft|m|abbr=on}} e gjerë. Struktura e lartë e urës është organizuar në një formë qarkore. Harku i mesit të urës është më i lart dhe i gjerë se dy të tjerët. Si pasojë, anijet mund të kalojnë poshtë urës.<ref name="bpPanamB"/> Ura akoma akoma në përdorim.<ref>{{cite web|work=samakal.net|lang=bn|date=28 gusht 2015|title=অরক্ষিত প্রত্নসম্পদ|url=http://bangla.samakal.net/2015/08/28/158221/print|url-status=dead}}</ref>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:পানাম সেতু 001.jpg
File:Panam Bridge (1).jpg
File:পানাম সেতু 00.jpg
File:Panam bridge (6).jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Sonargaoni]]
* [[Panam Nagari]]
* [[Ura e Mirkadimit]]
* [[Bara Sardar Bari]]
* [[Shankhanidhi House]]
* [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]]
* [[Bikramapuri]]
* [[Historia e Bengalit]]
* [[Arkitektura e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura Mogule]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{Commons category|Panam Bridge|Ura e Panamit}}
{{reflist}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]]
[[Kategoria:Atraksione turistike në Bangladesh]]
[[Kategoria:Arkitektura Mogule]]
[[Kategoria:Ura]]
bolvsqrv3yvmvrf8bolnnu63hn1h9aw
Zamindar Bari i Baliatit
0
365082
3059534
3020502
2026-10-25T18:38:26Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059534
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Zamindar Bari i Baliatit
| emri_amë = বালিয়াটি জমিদার বাড়ি
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = 3.বালিয়াটি প্রাসাদ.jpg
| image_size = 354
| image_caption = Kompleksi i Zamindar Barit të Baliatit
| kordinatat = {{coord|23.9952|N|90.0419|E|type:landmark|display=title, inline}}
| emrat_formues = Golabarir Prashad
| emra_alternativ = Pallati i Baliatit
| tipi_ndërtesës = Kompleks rezidencial
| stili_arkitektural = [[Arkitektura e Rilindjes]], [[Arkitektura Neo-Klasike]]
| vendndodhja = Katundi Baliati, upazila Saturia, distrikti i Manikganxhit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]
| data_inaugurimit = 14 prill 1893
| governing_body = Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit
| floor_count = 2, 3
| floor_area = {{convert|5.88|acre|ha|abbr=on}}
| grounds_area = {{convert|20|acre|ha|abbr=on}}
| uebfaqja = {{url|baliatipalace.com}}
}}
'''Zamindar Bari i Baliatit''' ({{lang-bn|বালিয়াটি জমিদার বাড়ি}}) është një kompleks rezidencial në fshatin Baliati, upazila Saturia e distriktit të Manikganxhit, divizioni i Dhakës në Bangladesh.<ref>{{cite book|chapter=Saturia Upazila|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saturia_Upazila|editor1=Sirajul Islam|editor2=Sajahan Miah|editor3=Mahfuza Khanam|editor4=Sabbir Ahmed|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|access-date=2 shtator 2022|location=Dhaka|OCLC=52727562|OL=30677644M|isbn=984-32-0576-6|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814062642/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Saturia_Upazila|archive-date=14 gusht 2022|url-status=dead}}</ref> Ishte rezidenca e zamindarëve të Baliatit, që sunduan mbi një zonë të madhe.
Rezidenca e vjetër rreth 200 vjeçare e zamindarisë, qëndron si dëshmitare e historisë dhe traditës. Në këtë ndërtesë u zhvilluan identiteti i shoqëror, politik, argëtues dhe amatorzmi i banorëve të kohës.
==Vendndodhja dhe vizitimi==
[[File:বালিয়াটি প্রাসাদ ঐতিহ্য.jpg|thumb|left|379px|Ndërtesë e kompleksit]]
Zamindar Bari i Baliatit ndodhet në fshatin e Baliatit në upazilën Saturia, afërsisht {{convert|8|km|mi|abbr=on}} në perëndim të qendrës së distriktit të Manikganxhit në divizionin e Dhakës dhe {{convert|35|km|mi|abbr=on}} larg nga [[Dhaka]] nën divizionin e Dhakës në [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ai është një nga pallatet e ndërtuar në [[shekulli XIX|shekullin e XIX]], i quajtur edhe Pallati i Baliatit.<ref>{{cite web|lang=bn|title=বালিয়াটি জমিদার বাড়ি|url=http://www.heritagebangladesh.co/detail/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE-64_bn.html|url-status=dead|work=heritagebangladesh.co|access-date=25 tetor 2024|archive-date=10 qershor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200610162353/http://www.heritagebangladesh.co/detail/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE-64_bn.html}}</ref> Ai është i vendosur në koordinatat {{coord|23.9952|N|90.0419|E|}}. Nga Gabtali në [[Dhaka]] deri në Paturia, Ariça ose Manikganxh, duhet të shkosh te stacioni i autobusave të Saturias, {{convert|8|km|mi|abbr=on}} para Manikganxhit. Çmimi i biletës do të jetë 35-40 taka. Ndërsa nëse do të shkosh nga Manikganxhi, duhet të shkosh me autobus, cmimi i të cilit do të jetë 20 taka. Vendndodhja e zamindar barit është {{convert|12|km|mi|abbr=on}} larg nga stacioni i autobusit të Saturias. Gjatë rrugës nga Saturia për në Pakutia, duhet të shkosh te pika zero e Saturias. Zamindar Bari i Baliatit ndodhet më pak se 1 km larg nga aty.
[[File:বালিয়াটি প্রাসাদ (সম্মুখ) ১.jpg|thumb|422px|Pamje ballore e kompleksit]]
Çmimi i biletës për të hyrë në kompleks është 20 taka për vizitorët vendorë dhe 100 taka për banorët e vendeve të SAARC dhe 200 taka për të tjerët. Gjatë verës orari i vizitave është nga ora 10:00 paradite deri në orën 18:00 mbasdite, ndërsa gjatë dimrit orari i vizitave është nga ora 9:00 e mëngjesit deri në orën 17:00 të pasdites. Megjithatë, duhet pasur parasysh se nga ora 13:00 deri në orën 13:30 është pushim të gjitha ditët e javës, përveç të premtes. Të premten pushimi zgjat nga ora 12:30 deri në orën 14:30 të pasdites. Gjatë të dielës kompleksi është i mbyllur, ndërsa të hënën funksionon gjysmën e ditës. Të gjitha ditët e festave publike është gjithashtu i mbyllur.
==Historia==
Sipas historisë vendore themeluesi i zamindarisë së Baliatit ishte Gobinda Ram Saha. Ai ishte bankier dhe tregtar kripe, që e kishte trashëguar sipërmarrjen nga prindërit e tij, pastaj e shtriu atë më tej, duke themeluar zamindarinë. Zamindaria shtrihej deri në distriktin e Narajanganxhit.
Zamindarët e Baliatit e sunduan zonën për më shumë se 200 vjet, që nga fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]]. Gjatë kësaj kohe ata ndërtuan shumë struktura të rëndësishme, një nga të cilat është edhe Zamindar Bari i Baliatit. Sipas një mbishkrimi në pallat, dihet se ceremonia përuruese e pallatit u u zhvillua në datën 14 prill [[1893]] (data 1 baishakh e vitit 1300 të kalendarit bengalez).<ref>{{cite news|url=http://www.thedailystar.net/star-weekend/heritage/the-grandeur-baliati-1202239|title=The Grandeur of Baliati|author=Md Shahnawaz Khan Chandan|newspaper=The Daily Star|date=1 prill 2016|lang=en|accessdate=28 maj 2017}}</ref> Ndërtesat e kompleksit nuk u ndërtuan në të njëjtën kohë. Pasardhësit e tjerë shtuan edhe struktura të tjera, që u ndërtuan në kohë të ndryshme nga mesi i [[shekulli XIX|shekullit të XIX]] deri në gjysmën e parë të [[shekulli XX|shekullit të XX]].
[[File:Baliati Zamindari.jpg|thumb|left|654px|Pamje panoramike e ghateve mbrapa kompleksit]]
Mes trashëgimtarëve të ndryshëm të familjes zamindare përfshihen Kishorilal Roj Çoudhuri, Rai Bahadur Harendra Kumar Roj Çoudhuri që u shquan për zhvillimin e sektorit të arësimit në atë kohë. Babai i Kishorilal Roj Çoudhurit ishte themeluesi i "Kolegjit Xhaganath" (tani "Universiteti Xhaganath") në [[Dhaka]] dhe sipas të cilit institucioni u emërtua.
Në fund të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], zamindar Harendra Kumar Roj Çoudhuri zyrtarisht shiti disa pjesë të zamindarisë së Narajanganxhit te Srimoti Alladi Bibi dhe burri i saj zamindar Rahim Bakhsh Haxhi, ishte zotërues i Tallukut. Pas ndarjes së Indisë në vitin [[1947]], të gjithë pasardhësit e familjes u larguan për në Indi. Kompleksi është administruar nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit që nga viti [[1987]], duke e shpallur monument të mbrojtur të trashëgimisë. Sot, blloku qëndror i kompleksit është kthyer në muze dhe ruhet dhe menaxhohet nga Departamenti i Arkeologjisë së Bangladeshit.
[[File:বালিয়াটি প্রাসাদের অন্দরমহলের বারান্দা ১.jpg|thumb|Pamje e një verande]]
==Arkitektura==
Kompleksi i Zamindar Barit të Baliatit është një shembull i [[Arkitektura e Rilindjes|Arkitekturë së Rilindjes]], ndërtuar sipas modeleve arkitekturore të [[shekulli XIX|shekullit të XIX]].<ref>{{cite news|url=https://dailyasianage.com/news/32586/baliati-zamidar-bari|title=Baliati Zamidar Bari|newspaper=The Daily Asian Age|date=1 tetor 2016|lang=en|accessdate=20 nëntor 2018}}</ref> Kompleksi shtrihet në më shumë se {{convert|20|acre|ha|abbr=on}}, megjithatë pesë pjesët pranë pallatit kryesor u ndërtuar ndarazi. Në kompleks ndodhen shumë struktura, tetë nga të cilat janë ndërtesa të mëdha dy dhe tre-katëshe. Ai është i rrethuar me një hendek dhe një mur rrethues. Mbrapa pallatit ndodhet një ujëmbledhës (''dighi''). Kompleksi ndahet në pesë seksione apo blloqe të veçanta që janë ndërtuar nga anëtarët e familjes në kohë të ndryshme. Ato janë të drejtuara nga jugu dhe shtrihen në një sipërfaqe prej rreth {{convert|5.88|acre|ha|abbr=on}} ({{convert|16554|m2|sqft|abbr=on}}).<ref>{{cite web|title=বালিয়াটি জমিদার বাড়ির ইতিহাস|url=https://baliatipalace.com/history-of-baliatipalace/|work=Baliati Palace|lang=bn}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Pesë blloqet e mëdha quhen "Shtëpia Lindore", "Shtëpia Perëndimore", "Shtëpia Veriore", "Shtëpia e Mesme" dhe "Gola Bari". Fatkeqësisht një pjesë e bllokut të anës lindore u shkatërrua, ndërsa katër të tjerat mbijetojnë akoma. Një nga dy blloqet e mesme është një ndërtesë dy-katëshe, ndërsa tjetri është një ndërtesë tre-katëshe me verandë.
Katër ndërtesat ballore përdoreshin për qëllime sipërmarrjeje, ndërsa pjesa mbrapa tyre, ku banonte familja, quhej "Andar Mahal". Në pjesën e mbrapme të katër ndërtesave ndodhen katër blloqe të veçanta të kompleksit. Kompleksi ka një tërësi prej 200 dhomash. Ndërtesa e braktisur e vendosur në një distancë në veri quhet pallati i jashtëm, që është i gdhendur në dru. Besohet se kjo ndërtesë strehonte shërbëtorët, garazhin e parkimit, pajimet e kuajve etj.
[[File:বালিয়াটি জমিদার বাড়ি.jpg|thumb|left|406px|Hollësi nga façada e një pallati]]
I gjithë oborri i kompleksit është i rrethuar me mure të larta me tre hyrje, secila prej tyre me një hark "tauran" gjysmë-rrethor në formë luani. Në aën jugore të kompleksit ndodhen katër porta luanësh, ndërsa në veri ndodhej një ujëmbledhës i madh. Në anën jugore, façada e ndërtesave ka rreshta [[Rendi korintik|kolonash korintike]]. Bien në sy punimet artizanale të ndërtesave. Tashmë në ndërtesën e njohur si "Rang Mahal" brenda kompleksit, është bërë muze që shfaq artifakte nga familja zamindare e Baliatit.<ref>{{cite web|date=30 korrik 2015|url=http://www.bd-pratidin.com/various/2015/07/30/96663|title=মানিকগঞ্জের দুটি জমিদার বাড়ী যেন ধ্বংসস্তূপ|lang=bn|publisher=Daily Bangladesh Pratidin|access-date=25 tetor 2024|archive-date=8 gusht 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250808112130/https://www.bd-pratidin.com/various/2015/07/30/96663|url-status=dead}}</ref>
Në murin ballor të ndërtesës kryesore shihen punime të ndryshme artizanale dhe shtatore. Ndërtesa e braktisur e vendosur në një distancë në veri është pallati i jashtëm, që është punuar në dru. Mbrapa ndërtesave ndodhet një ujëmbledhës i madh, përreth të cilit ndodhen gjashtë [[ghatet|ghate]]. Besohet se kishte në këtë pallat ndodhej vendbanimi i shërbëtorëve, garazhet e parkimit, vendi i pajimeve të kuajve etj. Pallati rrethohet nga mure të larta me tre hyrje, secila nga të cilat ka një luan në formë harku gjysmë-rrethor. Muri i periudhës së vjetër i ndërtuar përreth kompleksit mbijeton akoma. Mes këtyre mureve tashmë ndodhen katër blloqe të bukur ndërtimor.
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:Moon over the ruins of Baliati Palace.jpg|Hëna mbi muret e rërës
File:Baliati palace 03.jpg|Pamje ballore e kompleksit
File:বালিয়াটি প্রাসাদ (Baliati Palace).jpg
File:Baliati Palace, Palace No 2 (2014).jpg|Pallati nr. 2
File:Baliati Palace, Saturia, Manikganj (17).jpg|Mure të jashtëm
File:বালিয়াটি প্যালেস.jpg
File:Panorama of Baliati Palace 3.jpg|Ujëmbledhësi i kompleksit
File:বালিয়াটি প্রাসাদ ৫.jpg|Portik me luan sipër
File:DG 38 - 08 BALIATI PALACE SATURIA MANIK GONJ AREA 16554 SQ.M MADE BY GOBINDA RAM SHAHA AND F33.jpg
File:Baliati Zamindar Bari 11.jpg|
File:DG 38 - 08BALIATI PALACE SATURIA MANIK GONJ AREA 16554 SQ.M MADE BY GOBINDA RAM SHAHA AND F42.jpg
File:Baliati Zamindari 05.jpg|Pamje ajrore e Pallatit të Baliatit
File:Baliati Palace, Saturia, Manikganj (10).jpg|Verandë me shkallë spirale
File:Baliati Palace, Saturia, Manikganj (2).jpg
File:বালিয়াটির ১নং প্রাসাদের বারান্দা.jpg|Verandë e pallatit nr. 1
File:Baliati Jomidar Bari, Manikgonj (17263559631).jpg|Ghatet pranë ujëmbledhësit të kompleksit
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Zamindar Bari i Baliadit]]
* [[Zamindar Bari i Srifaltalit]]
* [[Zamindar Bari i Teotas]]
* [[Bara Sardar Bari]]
* [[Shankhanidhi House]]
* [[Sonargaoni]]
* [[Panam Nagari]]
* [[Dolmança e Zamindar Barit të Teotas]]
* [[Ura e Panamit]]
* [[Varri i Kolombo Sahibit]]
* [[Fortesa e Haxhiganxhit]]
* [[Fortesa e Idrakpurit]]
* [[Fortesa e Sonakandës]]
* [[Fortesa e Xhangalbarit]]
* [[Bikramapuri]]
* [[Rrënojat e Vari-Bateshvarit]]
* [[Rrënojat e Raxhasanit]]
* [[Pallati i Raxha Harishçandrës]]
* [[Hinduizmi në Bangladesh]]
* [[Historia e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Lidhje të jashtme==
* {{Commons category|Baliati Palace|Zamindar Bari i Baliatit}}
* {{cite web|url=http://www.archaeology.gov.bd/|lang=bn|title=এক নজরে প্রত্নতত্ব অধিদপ্তর|publisher=Department of Archaeology Government of the People's Republic of Bangladesh}}
* {{cite web|lang=bn|title=Baliati Palace – A Historical Place|work=uebsajti "Baliati Palace"|url=https://baliatipalace.com}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XIX]]
[[Kategoria:Muze]]
[[Kategoria:Pallate në Bangladesh]]
chbqfpci1dwijiucrga1fyggooss9tw
Zamindar Bari i Dhanbarit
0
365106
3059536
3044445
2026-10-25T18:40:28Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059536
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox building
| name = Zamindar Bari i Dhanbarit
| emri_amë = ধনবাড়ী জমিদার বাড়ি
| gjuha_emrit_amë = bn
| image = ধনবাড়ী জমিদার বাড়ী ১.jpg
| image_size = 347
| image_caption = Zamindar Bari i Dhanbarit
| kordinatat = {{coord|24.676378|89.955409|type:landmark|display=inline,title}}
| emra_alternativ = Navab Bari i Dhanbarit, Navab Manzili i Dhanbarit
| tipi_ndërtesës = Rezidencë
| stili_arkitektural = [[Arkitektura Mogule]]
| vendndodhja = Dhanbari, upazila Dhanbari, distrikti i Tangailit, divizioni i Dhakës, {{flag|Bangladesh}}
| data_përfundimit = Rreth mesit të viteve 1800
| pronar = Sajeda AShika Akbar
| material = Tulla, shufra hekuri, llaç
}}
Zamindar Bari i Dhanbarit është një rezidencë zamindare e vendosur në Dhanbari të distriktit të Tangailit, divizioni i Dhakës, [[Bangladeshi|Bangladesh]]. Ai është i njohur për banorët e zonës si Pallati i Navabit të Dhanbarit ose Navab Manzili i Dhanbarit.<ref name="NTVDhanbari"/>
==Përshkrimi==
[[File:Dg 245 - 18 HANBARI JOMIDAR BARI 155.jpg|thumb|left|396px|Ndërtesë e kompleksit]]
Përgjatë gjithë kompleksit ndodhen kopshte të mirëmbajtur. Ai paraqet punime të bukura artizanale dhe arkitekturore. I gjithë Navab Manzili ose Pallati i Navabit të Dhanbarit është i rrethuar me mure. Ky pallat i vjetër i navabit me katër kupola është ndërtuar në [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Pallati është i drejtuar nga jugu dhe ka një verandë të gjatë. Në anën lindore të ndërtesës ndodhet një dighi (ujëmbledhës) me një sipërfaqe prej rreth {{convert|7.53|ha|acre|abbr=on}}. Përveç ndërtesave rezidenciale në oborrin e rrethuar me mur, ndodhet edhe lulishtja, kopshti zoologjik, salla e takimeve, ndërtesa "gomasta", "naib ghari", "kaçari ghari", banesa "paikpajada" dhe oborret e shërbëtorëve.<ref name="NTVDhanbari">{{cite web|author=Sailen Shahriar|title=কালের সাক্ষী ধনবাড়ী জমিদারবাড়ি|date=15 korrik 2015|url=https://www.ntvbd.com/travel/14705/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BF|accessdate=16 gusht 2019|work=NTV|lang=bn|archive-date=16 gusht 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816201600/https:/www.ntvbd.com/travel/14705/%25E0%25A6%2595%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%25B8%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%2595%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25B7%25E0%25A7%2580-%25E0%25A6%25A7%25E0%25A6%25A8%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A1%25E0%25A6%25BC%25E0%25A7%2580-%25E0%25A6%259C%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25A6%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A1%25E0%25A6%25BC%25E0%25A6%25BF}}</ref> Brenda pallatit ndodhen mjaft dhoma, përveç të cilave, veranda është zbukuruar me mjaft sende të navabit të Periudhës Mogule që janë ekspozuar. Orenditë e Periudhës Mogule janë mahnitëse.
[[File:DG 90 -09 DHAN BARI JOMIDAR BARI ( LATE 18 CENTURY ) TANGAIL IMG 2884.jpg|thumb|left|389px|Portiku-Harkor i kompleksit]]
Në kompleks ndodhet edhe një xhami e ndërtuar rreth 700 vjet më parë në [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]]. Në kompleks, pranë xhamisë ndodhet një varrezë e vjetër e rrethuar me mure. Në anën lindore të ndërtesës ndodhet një arkadë e madhe, që u ndërtua nga zamindar navab Ali Çoudhuri për të mirëpritur guvernatorin britanik. Në të dy anët e portikut ndodhen dy dhoma rojesh.
Për shkak se zotërimet zamindare ndodhen nën zotërimin e pasardhësve të zamindarit, të gjitha strukturat e kompleksit zamindar janë akoma në gjendje të mirë. Tashmë, një organizatë private e quajtur "Light House" bënë mbikëqyrjen e zamindarisë. Ata e quajnë atë "Resorti Mbretëror".<ref name="NTVDhanbari"/>
Zamindar Bari i Dhanbarit gjendet në rajonin midis lumenjve Bangshai dhe Bairan. Dhanbari mund të arrihet me autobus nga kudo në Bangladesh. Në këtë mënyrë, nga Madhupuri, mund të shkohet në Dhanbari. Zamindar Bari i Dhanbarit ndodhet 5 minuta ecje nga stacioni i autobusit.
[[File:Gate to the bunglow, Dhanbari, Tangail.jpg|thumb|406px|Portik i kompleksit]]
===Xhamia e Dhanbarit===
Një tjetër monument tërheqës i kompleksit është Xhamia 700-vjeçare e Navabit, që njihet si Xhamia e Dhanbarit. Ajo gjendet në rrethinat e Navab Manzilit të Dhanbarit në bregun e dighit (ujëmbledhësit) të kompleksit. Ajo është ndërtuar në [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]] në formë drejtkëndore me tre kupola dhe një minare. Gjeneralët mogulë Ispinxhar Khan dhe Manavar Khan themeluan zamindaritë e tyre në Dhanbari pas mundjes së Dhanapati Singhut gjatë mbretërimit të perandorit mogul [[Xhahangiri|Xhahangir]]. Xhamia nuk është e datuar nga ndonjë mbishkrim, por arkeologët mendojnë se ajo është ndërtuar gjatë kohës së Xhahangirit.<ref name="bpDhanbari"/>
Në lindje të saj ndodhen tre hyrje me harqe me shumë hulli, përveç nga dy hyrje në faqet veriore dhe jugore. Madhësia dhe forma e xhamisë së ndërtuar në [[Arkitektura Mogule|Arkitekturën Mogule]] ka ndryshuar mjaft herë. Xhamia origjinale ishte drejtkëndore me gjatësi {{convert|13.72|m|yd|abbr=on}} dhe gjerësi {{convert|4.57|m|yd|abbr=on}}, por pas rinovimeve, modeli i xhamisë ka ndryshuar në mënyrë drastike. Tanimë ajo është një xhami katrore dhe kontraston me xhamitë normale mogule drejtkëndore me tre kupola. Shumë veçori të saj kanë marrë forma të ndryshme duke ia rritur ekstravagancën, por duke i zbehur lashtësinë dhe autenticitetin. Megjithë zgjerimet dhe rinovimet, xhamia me tre kupola dhe pesë hyrje të jep akoma përshtypjen e vjetërsisë, pasi kupolat dhe hyrjet e saj bartin akoma veçoritë e tyre të vjetra.<ref name="NTVDhanbari"/><ref name="bpDhanbari"/>
[[File:Nawab Bahadur Nawab Syed Ali Mosque.jpg|thumb|left|456px|Strukturë e Xhamisë së Dhanbarit]]
Pranë xhamisë ndodhet një minare e bukur madhështore. Sipas rregullave tradicionale, tre mihrabë janë ndërtuar në murin e kiblës brenda xhamisë përkundruall tre hyrjeve në anën lindore. Kamarja e [[mihrabi]]t qëndror është tetëkëndore dhe e dekoruar me motive floreale dhe harqe shumë-kuspore. Dy mihrabët anësorë kanë harqe shumë hullish por pa dekorime. Përkrahë mihrabit qëndror ndodhet një mimbar.<ref name="bpDhanbari"/>
Brendësia e xhamisë është dekoruar me dizajne mozaikësh me copa porcelani (të quajtur "çini tikri"), shumica e të cilëve kanë motive florale. Përkrahë xhamisë ndodhet ndërtesa e mauzoleut të Navab Bahadur Sajed Navab Ali Çoudhurit. Që nga vdekja e navabit në vitin [[1929]], [[Kurani]] recitohet 24 orë në ditë pa pushuar asnjë minutë nga shtatë veta të punësuar, që e lexojnë atë me radhë çdo dy orë.<ref name="NTVDhanbari"/><ref name="bpDhanbari"/>
[[File:ধনবাড়ী মসজিদ আইসোমেট্রিক দৃশ্য (১).jpg|thumb|408px|Xhamia e kompleksit]]
Pranë xhamisë ndodhet një varrezë e vjetër e rrethuar me mur. Navab Ali Çoudhuri ([[1863]]-[[1929]]), zamindari i Dhanbarit, e zgjeroi xhaminë dhe i dha asaj një pamje moderne.<ref name="bpDhanbari"/> Në këtë xhami, mund të luten 200 besimtarë në të njëjtën kohë. Brenda xhamisë ndodhen akoma shandanë të Periudhës Mogule. Për të hyrë në kompleks duhen paguar 30 taka.<ref name="NTVDhanbari"/>
==Historia==
Këtë rezidencë e krijoi në mes të viteve [[1800]], Bahadur Navab Khan Sajed Ali Çoudhuri që mori titujt bahadur, navab etj. nga britanikët. Ai ishte myslimani i parë që u bë ministër në qeverinë britanike. Ai ishte një nga themeluesit e Universitetit të Dhakës dhe sugjeruesi i parë për bërjen e [[gjuha bengale|bengalishtes]] gjuhë zyrtare në Pakistan. Megjithatë, sipas një burimi, gjatë [[Perandoria Mogule|sundimit mogul]], komandanti mundi Ispinxhar Khanin dhe një njeri të quajtur Monovar Khan Singh dhe krijoi zamindarinë. Gjithësesi, Sajed Navab Ali Çoudhuri konsiderohet si themeluesi i famshëm i kësaj zamindarie (zotërime feudale). Megjithëse babai i tij ishte vendosur aty, ai vijoi ta menaxhonte zamindarinë me dinjitet. Që atëherë, pasardhësit e tij janë përkujdesur për çdo gjë brenda zamindarisë. Mohamad Ali Bogra, një anëtar i kësaj famije zamindare, qe kryeminstri i tretë i [[Pakistani]]t. Sajed Hasan Ali Çoudhuri qe ministri i Industrisë së Pakistanit Lindor dhe anëtar i parlamentit nga Partia Nacionaliste e Bangladeshit pas themelimit të [[Bangladeshi]]t.<ref name="bpDhanbari">{{harvnb|Khan Mahbub|2012}}</ref>
[[File:Mosque of nawabs, Dhanbari, Tangail.jpg|thumb|left|468px|Pamje e përgjithshme e strukturave të xhamisë]]
Historia e hershme e kësaj familjeje navabe të Dhanbarit dokumentohet në një ''vakëfnama'' (vepër dhurimi) të shkruar nga Navab Ali Çoudhuri. Kjo familje pretendon se rrjedh nga nga Shah Atikullahu, një predikues mysliman nga [[Bagdadi]], që kishte mërguar në [[Delhi]] në [[Perandoria Mogule|Periudhën Mogule]]. Dokumenti pohon se Atikullahu rridhte si nga Abdul Kadir Gilani (një pasardhës i drejtpërdrejtë i [[Aliu]]t, [[Hilafeti|Kalifi]] i katërt i [[Islami]]t) ashtu dhe nga studiuesi pers [[Ebu Hanife|Abu Hanifa]].<ref name="abd"/> Është argumentuar nga historiani britaniko-bangladeshas Muhamad Moxhlum Khan se "nuk ka dëshmi konkluzive" të prejardhjes së familjes nga Shah Atikullahu.<ref>{{harvnb|Muhammad Mojlum Khan|2013|p=256}}</ref> Gjithësesi, mes pasardhësve të Atikullahut ishte Shah Sultani, që mori titullin ''xhagir'' nga perandori mogul, duke u vendosur në fshatin Nakalia në distriktin e Pabnas. Si pasojë e erozionit të lumit Jamuna, fëmijët e Sultanit u zhvendosën në fshatin Hasmelan në Harirampur, distrikti i Manikganxhit.<ref name="tang"/>
[[File:ধনবাড়ী জমিদার বাড়ী ৪.jpg|thumb|396px|Ndërtesa të kompleksit]]
Shah Khoda Bakhshi i kësaj familjeje u martua me një grua që i përkiste familjes Sajed të katundit Mukimpur në Baniara, distrikti i Tangailit. Familja Shah e Hasmelanit nuk ishin mësuar me martesa ekzogame dhe si pasojë, Bakhshi u përzu nga ky fshat dhe jetoi me gruan e tij në Baniara. Ai pati një djalë dhe një vajzë.<ref name="abd">{{harvnb|Muhammad Abdullah|1987|pp=1–6}}</ref> Vajza e tij, Sajidah Talibunesa Khatun, u martua me Raza Ali Khan Çoudhurin, zamindarin e Dhanbarit.<ref name="tang">{{cite web|accessdate=7 shtator 2017|url=http://www.tangail.gov.bd/site/top_banner/fd83af1f-2011-11e7-8f57-286ed488c766/%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-(%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%9F,%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B8,%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AF)|work=tangail.gov.bd|lang=bn|title=ব্যানার (বিশ্ববিদ্যালয়,নবাব প্যালেস,করটিয়ার ঐতিহ্য)|url-status=dead|archive-date=29 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229141012/http://www.tangail.gov.bd/site/top_banner/fd83af1f-2011-11e7-8f57-286ed488c766/%25E0%25A6%25AC%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A8%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-(%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25B6%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25A6%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%259F,%25E0%25A6%25A8%25E0%25A6%25AC%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25AC-%25E0%25A6%25AA%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25AF%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B2%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B8,%25E0%25A6%2595%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%259F%25E0%25A6%25BF%25E0%25A7%259F%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%2590%25E0%25A6%25A4%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25B9%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25AF}}</ref> Çoudhuri vdiq pa lënë trashëgimtarë dhe kështu zamindaria u trashëgua nga Khatuni. Pas vdekjes së Khatunit, burri i saj e trashëgoi zamindarinë dhe mërgoi nga Baniara për në Dhanbari, ku iu dha titulli navab.
[[File:ধনবাড়ী মসজিদ মিনার.jpg|thumb|left|327px|Kupola të strukturave të xhamisë]]
Bakhshi ishte një ''pir sufi'' që thuhej se ishte i shkëputur nga pasuria dhe prona.<ref>{{cite news|lang=bn|newspaper=Daily Sangram|url=https://dailysangram.com/post/108676-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%A8|title=রাজনীতি ও সমাজসেবায় ধনবাড়ীর নবাব পরিবারের অবদান|author=R. M. Aurangzeb|date=9 shkurt 2013|access-date=26 tetor 2024|archive-date=9 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209053849/https://dailysangram.com/post/108676-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%A8|url-status=dead}}</ref> ''Vakafnama'' pohon se për shkak të kësaj natyre shpirtërore, familja nuk u shqetësua për ti ruajtur tokat e dhëna nga perandori. Si trashëgimtarë të ''pirit'', kujdesi dhe mirëmbajtja iu besua ''muridëve'' (dishepujve) të tij. Shtrirja e zamindarisë ishte shumë e madhe kur Bakhshi u bë zamindari i saj. Megjithatë, si pasojë e mungesës së njohurive të tij për punët e botës materiale, gjatë drejtimit të tij mjaft nga tokat humbën.<ref name="abd"/>
Pas vdekjes së Bakhshit, djali dhe pasuesi i tij Sajed Muhamad Shah u bë Gadi Nashini i zotërimeve të Dhanbarit. Zamindaria e tij u shtri përgjatë distriktit të Tangailit, Xhamalpurit, Sherpurit, Pabna dhe Mymensinghut. Ai u martua me Karimunesa Bibin, vajzën e madhe të Ghulam Jahja Sidikit të Raxhkharës në Harirampur, distrikti i Manikganxhit. Si i ati, Muhamad Shah përshkruhej si një asketik i nivelit të lartë që nuk prirej nga veprimtaritë e botës së së rëndomtë. Ai ishte nxënës i vjetër i Shah Lakitullah Fazl-e-Hakut ([[1790]]–[[1836]]), ''piri'' i [[Azimpur Dajera Sharif Khankah|Azimpur Dajera Sharifit]]. Sajed Muhamad Shah ishte i lidhur me mësuesin e tij deri në atë masë sa ai i dhuroi zamindarinë e Dhanbarit atij. Gjithësesi, mësuesi i tij nuk e pranoi këtë dhe kërkoi që ai ta mbante. Por, Muhamad Shah nuk dëshironte ta mbante dhe kështu Lakitullahu ia dhuroi zamindarinë gruas së Muhamad Shahut, Karimunesa Bibit.
[[File:Dg 245 - 18 HANBARI JOMIDAR BARI 181.jpg|thumb|372px|Hollësi e kompleksit]]
Karimunesa e menaxhoi zamindarinë për disa kohë dhe u pasua nga djali i saj, Shah Sajed Xhanab Ali Çoudhuri.<ref>{{cite news|url=http://www.dailysangram.com/post/108676-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%A8|title=রাজনীতি ও সমাজসেবায় ধনবাড়ীর নবাব পরিবারের অবদান|work=The Daily Sangram|accessdate=7 shtator 2017|lang=bn|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908020154/http://www.dailysangram.com/post/108676-%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AC%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%A8|url-status=dead}}</ref> Çoudhuri u martua me Rabeja Khatunin, vajzën e Khan Bahadur Muhamad Ali Khan Çoudhurin e Natores. Nëna e tij Karimunesa i dhuroi një të katërtën e zamindarisë Rabeja Khatunit. Ai vdiq në moshën 28 vjeçare, duke lënë një djalë të quajtur Navab Ali Çoudhuri dhe një vajzë të quajtur Sajera Khatun Çoudhurani. Fëmijët e tij e kaluan fëmijërinë e tyre të rritur nga gjyshja e tyre, Karimunesa. Sajera Khatuni u martua në Natore, ku vdiq Karimunesa. Dy fëmijët trashëguan një të katërtën e zotërimeve nga nëna e tyre, ndërsa tre të katërtat e mbetura nga gjyshet e tyre, duke bërë që e gjithë zamindaria tu mbetej atyre. Dajoja i tyre Khan Bahadur Mulvi Muhamad Rashid Khan Çoudhuri u caktua kujdestari i tyre, duke qenë se ishin të mitur dhe nga atëherë ata u rritën në Natore. Më vonë, ai e martoi djalin e tij, Nur Muhamad Khan Çoudhurin me Sajera Khatunin.<ref name="abd"/>
Sajed Navab Ali Çoudhuri u bë zamindari pasues. Ai u martua me Altafunesa Çoudhuranin, vajzën e Navab Abdus Sobhan Çoudhurit, zamindari i Bogras.<ref>{{cite news|title=কালের সাক্ষী ধনবাড়ী জমিদারবাড়ি|work=NTV|lang=bn|accessdate=7 shtator 2017|url=http://www.ntvbd.com/travel/14705/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF/print|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908022036/http://www.ntvbd.com/travel/14705/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF/print|url-status=dead}}</ref> Pas vdekjes së Altafunesas, Sajed Navab Ali Çoudhuri u martua me Sajedani Shahida Akter Khatunin, një pasardhëse e kreut Baro-Bhujan, [[Isa Khani]]t dhe vajzës së Divan Azimdad Khanit, zamindarit të Xhangalbarit të Kishoreganxhit. Së treti, ai u martua me Sajedani Sakina Khatun Çoudhuranin, vajza e dytë e Navab Abdus Sobhan Çoudhurit, navabi i Bogrës. Ai konsiderohet si ministri i parë mysliman i [[Bengali]]t, anëtar i Këshillim Privat të Nënmbretit të Indisë, bashkëthemelues i Lidhjes Myslimane e Gjithë Indisë, pronar i gazetës së parë bengalisht - Mihir O Sudhakar dhe themelues i Universitetit të Dhakës. Sajed Navab Ali Çoudhuri kishte dy djemë dhe dy vajza:<ref>{{cite news|title=হারিয়ে যাচ্ছে পাকিস্তানের সেই প্রধানমন্ত্রী মোহাম্মাদ আলীর বাড়ি|work=Bangladesh Pratidin|url=http://www.bd-pratidin.com/last-page/2014/09/04/28156|accessdate=7 shtator 2017|lang=bn|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908020742/http://www.bd-pratidin.com/last-page/2014/09/04/28156|url-status=dead}}</ref>
[[File:DG 90 -09 DHAN BARI JOMIDAR BARI ( LATE 18 CENTURY ) TANGAIL IMG 2885.jpg|thumb|left|389px|Portiku-Arkadë i kompleksit]]
* Sajed Mohamad Faizul Bari Altaf Ali Çoudhuri: ai ishte navabi i Dhanbarit dhe i Boras. Ai kishte 4 djem dhe 2 vajza:
** Sajed Muhamad Ali Çoudhuri Bogra<ref>{{cite web|lang=bn|accessdate=7 shtator 2017|url=http://www.1newsbd.com/2015/05/24/78955|title=আত্মীয়তার বন্ধনে রাজনীতি-৮|date=24 maj 2015|work=1 News BD|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908020620/http://www.1newsbd.com/2015/05/24/78955|url-status=dead}}</ref>: Kryeministër i Pakistanit.
** Sajed Ahmad Ali Çoudhuri
** Sajed Hamed Ali Çoudhuri
** Sajed Mahmud Ali Çoudhuri<ref>{{cite news|lang=bn|work=Daily Naya Diganta|url=http://www.dailynayadiganta.com/detail/news/15884|title=স্মরণ: নবাব সৈয়দ নওয়াব আলী চৌধুরী|accessdate=7 shtator 2017|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908063556/http://www.dailynayadiganta.com/detail/news/15884|url-status=dead}}</ref>
* Sajedani Ume Fatima Zahera Khatun: Ajo u martua me Lt. Muhamad Hosain i familjes zamindare të Delduarit.<ref>{{harvnb|Joynal Hossain|2012}}</ref>
* Sajed Hasan Ali Çoudhuri: Sajed Abul Kasem Mohamad Hasan Ali Çoudhuri ishte navabi dhe zamindari i fundit i Tangailit, Xhamalpurit disa pjesëve të distriktit të Majmensinghut. Ai ishte politikan karriere, anëtar i mjaft parlamenteve (duke nisur nga [[Raxhi Britanik|India Britanike]], [[Pakistani]] dhe duke kulminuar me [[Bangladeshi]]n) dhe bashkë-themelues i Partisë Krishak Praxha dhe Partisë Nacionaliste të Bangladeshit. Ai themeloi gazetën "Ittehad" që më vonë u bë "Ittefaq". Ai u martua me Sajedani Razja Khatunin e Natores, vajza e Ashraf Ali Khan Çoudhurit. Pas vdekjes së gruas së tij të parë, ai u rimartua me motrën e saj - Sajedani Lamja Asja.
[[File:DG 90 -09 DHAN BARI JOMIDAR BARI ( LATE 18 CENTURY ) TANGAIL IMG 2875.jpg|thumb|543px|Pamje e ndërtesës kryesore]]
** Sajeda Ashikua Akbar e njohur edhe si Sahibzadi Sajeda Ume Rushaida Ashikua Hasan Ali Çoudhrani është fëmija i vetëm i Navabzada Sajed Hasan Ali dhe Sajedani Lamja Asja Ashraf Ali. Sajeda Ashikua Akbar është gruaja e parë e zgjedhur drejtpërdrejtë e [[Xhatija Sangsad Bhabani|Parlamentit të Bangladeshit]]. Ajo pasoi Navabzada Sajed Hasan Ali si mutavali i tretë i zotërimeve feudale të Dhanbarit në Tangail dhe të Xhangalbarit në Kishoreganxh deri në vdekjen e saj më 25 prill [[2022]]. Ajo ishte martuar me Dr. Akbarudin Ahmad (bankier dhe arësimtar) dhe djali i A. M. Xhalaludin Ahmad, ish zv. guvernatori i Bankës Shtetërore të Pakistanit. Fëmijët e saj janë Almas Akbar, Abrarudin Ahmad, Asfia Akbar, Atkia Akbar dhe Afifudin Ahmed.
*** Afifudin Ahmed është djali i Sajeda Ashikua Akbar, nipi i Navabzada Sajed Hasan Ali Çoudhuri dhe stërnip i Navab Bahadur Sajed Navab Ali Çoudhurit. Ai është një punëtor shoqëror dhe ka punuar në sektorin zhvillimor për 15 vjetët e fundit. Ai ka vajza - Shiza Afif Ahmad dhe Shanzaj Afif Ahmad. Para vdekjes së Sajeda Ashikua Akbarit, ajo e caktoi djalin e saj të vogël, Afifudin Ahmed si mutavalin e katërt dhe ta tanishëm të zotërimeve navabe të Dhanbarit dhe Xhangalbarit.
* Navabzadi Sajedani Sajeda Ume Fatima Humera Khatun Çoudhrani:<ref>{{cite web|url-status=dead|url=http://www.karunews24.com/news/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF/|work=karunews24.com|title=কালের সাক্ষী ধনবাড়ী জমিদারবাড়ি|lang=bn|accessdate=7 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908020723/http://www.karunews24.com/news/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A7%80-%E0%A6%A7%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A7%80-%E0%A6%9C%E0%A6%AE%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF/|archive-date=8 shtator 2017}}</ref> Ajo u martua me Sajed Muzafar Al Musavi, zamindari i Boharit dhe Baish Haxharit të Maldës në [[Bengali Perëndimor|Bengalin Perëndimor]] në Indi. Ai është djali i avokatit Sajed Sadrudin Al Musavi, zamindari i distrikteve të Boharit dhe Maldës në Bengalin Perëndimor në [[India|Indi]]. Ai është gjithashtu nipi i Vaxhed Ali Khan Panit, zamindarit të Karatias).<ref>{{cite news|url=http://m.dailynayadiganta.com/detail/news/214867|title=স্ম র ণ: ওয়াজেদ আলী খান পন্নী|work=Daily Naya Diganta|lang=bn|accessdate=7 shtator 2017|archive-date=8 shtator 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908021503/http://m.dailynayadiganta.com/detail/news/214867|url-status=dead}}</ref>
<!-- Inner gallery Table start-->
<!-- hide class="collapsible wikitable" -->
<!-- Show class="wikitable collapsible collapsed" -->
{| class="wikitable collapsible collapsed" style="border-color:transparent; background: transparent; width: 100%; margin: 0; text-align: center;color:inherit" align="center"
|-
! <div style="font-size:120%; color:black; background-color:#FFC569; vertical-align:top;">Galeri Pamjesh</div>
|-
|style="text-align: center; width: 100%; " |
<gallery mode=packed heights=234px>
File:ধনবাড়ী মসজিদের প্রধান ফটক ও মিনার.jpg
File:মাজার গম্বুজ.jpg
File:ধনবাড়ী জমিদার বাড়ী ৬.jpg
File:Dg 245 - 18 HANBARI JOMIDAR BARI 184.jpg
</gallery>
|}
==Shiko gjithashtu==
* [[Zamindar Bari i Pakutias]]
* [[Zamindar Bari i Maherës]]
* [[Mojez Manzili]]
* [[Sonargaoni]]
* [[Panam Nagari]]
* [[Zamindar Bari i Baliadit]]
* [[Zamindar Bari i Baliatit]]
* [[Zamindar Bari i Srifaltalit]]
* [[Zamindar Bari i Teotas]]
* [[Raxhbari i Muraparës]]
* [[Mauzoleu i Bibi Marjamit]]
* [[Bara Sardar Bari]]
* [[Varri i Kolombo Sahibit]]
* [[Mazari dhe Xhamia e Haxhi Baba Saleh]]
* [[Fortesa e Haxhiganxhit]]
* [[Fortesa e Idrakpurit]]
* [[Fortesa e Sonakandës]]
* [[Fortesa e Xhangalbarit]]
* [[Historia e Bangladeshit]]
* [[Arkitektura e Bengalit]]
* [[Lista e monumenteve të rëndësishme në divizionin e Dhakës]]
* [[Lista e vendeve arkeologjike në divizionin e Dhakës]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
{{Commons category|Dhanbari Nawab Palace|Zamindar Bari i Dhanbarit}}
* {{cite book|author=Muhammad Abdullah|year=1987|title=Naoẏāba Ālī Caudhurī: jībana o karma|url=https://books.google.al/books?id=g8i1AAAAIAAJ|publisher=Isalāmika Phāuṇḍeśana Bāṃlādésa|lang=bn}}
* {{cite book|author=Joynal Hossain|year=2012|title=Baticromy Art Punnyor Ghore Sunno Diye|url=https://www.rokomari.com/book/19537/baticromy-art-punnyor-ghore-sunno-diye|publisher=Adorn Publications|lang=bn|isbn=978-984-200218-2|accessdate=7 shtator 2017}}
* {{cite book|author=Muhammad Mojlum Khan|year=2013|lang=en|publisher=Kube Publishing Limited|url=https://books.google.al/books?id=AJ9wmgEACAAJ|title=The Muslim Heritage of Bengal: The Lives, Thoughts and Achievements of Great Muslim Scholars, Writers and Reformers of Bangladesh and West Bengal|isbn=978-1-84774-059-5}}
* {{cite book|author=Khan Mahbub|chapter=Danbari Mosque|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|accessdate=16 gusht 2016|editor1=Sirajul Islam|editor2=Ahmed A. Jamal|OCLC=52727562|isbn=984-32-0576-6|edition=i 2-të|OL=30677644M|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823083935/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque|archive-date=23 gusht 2019|url-status=dead}}
[[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XIX]]
[[Kategoria:Pallate në Bangladesh]]
eobk0j8dznz8tumnv8z3tfky15a142b
Armenët në Bengal
0
365371
3059624
3058053
2026-10-26T03:00:58Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059624
wikitext
text/x-wiki
{{Grup etnik
| group = Armenët në Bengal
| popullsia = E papërfillshme
| image = File:Statue_located_inside_the_Armenian_Church_in_Dhaka.jpg
| caption = Shtatore brenda [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armene të Ringjalljes së Shenjtë]] në [[Armanitola]]
| region1 = Bangladesh ([[Dhaka]])
| pop1 =
| ref1 =
| region2 = [[Bengali Perëndimor]]
| pop2 =
| ref2 =
| languages = [[Gjuha armene|Armenishtja]], [[gjuha angleze|anglishtja]], [[Gjuha bengale|bengalisht]]
| religions = [[Kisha armene]]
| related = [[Armenët në Indi]], Armenët në Pakistan, Armenët në Mjanmar
}}
'''Armenët në Bengal''' jetonin në atë që tani quhet [[Bangladeshi|Bangladesh]] dhe [[Bengali Perëndimor]]. Numri i tyre erdhi duke u pakësuar gradualisht. Gjatë pjesës së parë të [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]] kishte një koloni mjaft të madhe armene në [[Dhaka]], e përqëndruar në lagjen Armanitola. Bashkësia armene luajti një rol të rëndësishëm në tregtinë bengaleze në [[shekulli XVII|shekujt e XVII]] dhe [[shekulli XVIII|XVIII]]. [[Kisha Armene në Dhaka]] e themeluar nga bashkësia armene në vitin [[1781]], bashkë me varrezën e afërt, është një vend emblematik dhe atraksion turistik i [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|Dhakës së vjetër]].<ref>{{cite web|title=The Ubiquitous Armenian: Dhaka, Bangladesh|url=http://www.hayk.net/historical/dhaka|work=hayk.net|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807101919/http://www.hayk.net/historical/dhaka|archive-date=7 gusht 2007}}</ref><ref>{{cite web|work=Armeniapedia|title=Armenian Churches in Asia|url=http://www.armeniapedia.org/index.php?title=Armenian_Churches_in_Asia|lang=en}}</ref>
Prania e tyre, gjihtësesi, filloi të binte nga fillimi i [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Sundimit Britanik]].<ref>{{harvnb|William Wilson Hunter|1875|p=46}}</ref> Michael Joseph Martin (Mikel Housep Martirosian), i konsideruar si armeni i fundit në [[Dhaka]], vdiq më 9 maj [[2020]].<ref>{{cite news|title=The mission of Dhaka's last Armenian|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2645617.stm|date=10 janar 2013|lang=en|work=BBC News}}</ref><ref>{{cite news|title=End of an era: Bangladesh's last Armenian dies|work=Bangkok Post|lang=en|accessdate=10 maj 2020|url=https://www.bangkokpost.com/world/1915272/end-of-an-era-bangladeshs-last-armenian-dies}}</ref><ref>{{cite news|title=After 'Last Armenian Of Bangladesh' Dies, The Church He Saved Lives On|url=https://www.rferl.org/a/bangladesh-church-dhaka-saved-armenian-martin-dies/31068348.html|accessdate=9 prill 2021|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=26 janar 2021|lang=en|author=Amos Chapple}}</ref>
==Historia==
[[File:Armenian community Dhaka 1952.jpg|thumb|left|389px|Bashkësia Armene në Dhaka duke kremtuar krishtlindjet armene, 1952]]
Nuk ka të dhëna të sakta se kur filluan të mbërrijnë armenët në [[Dhaka]]. Disa historianë sugjerojnë se ata mbërrintën në Bengal në fillim të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]] si pjesë e mërgatës armene nga [[safevitët|Persia]].<ref name="the daily star">{{cite news|author=Adnan Morshed|title=Armenians in Dhaka|url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/armenians-dhaka-1236400|work=The Daily Star|type=Op-ed|accessdate=17 shtator 2017|lang=en}}</ref> Pasi sunduesit [[Safevitët|Safavidë]] pushtuan Armeninë Lindore në [[Kaukazi|Kaukaz]], Shah Abasi I deportoi rreth 40,000 tregtarë armenë të specializuar në tregtinë euroaziatike në [[Isfahani|Isfahan]] dhe Xhulfën e Re.<ref name="bpArmenians">{{cite book|author1=Ansar Ali|year=2012|author2=Sushil Chaudhury|author3=Sirajul Islam|lang=en|edition=i 2-të|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|editor1=Sirajul Islam|chapter=The Armenians|editor2=Ahmed A. Jamal|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}</ref>
Tregtarët armenë mbërritën për herë të parë në Bengal nga [[Isfahani]] dhe Xhalfa e Re në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]], duke krijuar bashkësinë e tyre tregtare. Ata njiheshin si një bashkësi e veçantë tregtare nga [[Perandoria Mogule]] që nga fundi i [[shekulli XVII|shekullit të XVII]].<ref name="bpArmenians"/> Nuk dihet se kur ata mbërritën në [[Dhaka]], një nga qendrat kryesore tregtare të [[Bengali]]t të atëhershëm. Sipas të dhënave nga gurët e varreve data e mbërritjes së tyre mendohet të jetë fillimi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]].<ref name="grave">{{harvnb|S. T. Sarkies|1916|pp=221–223}}</ref>
Duke qenë se [[gjuha perse|persishtja]] ishte gjuha zyrtare e Oborrit Mogul, armenët persisht-folës mundën të vendoseshin lehtësisht në [[Perandoria Mogule|Perandorinë Mogule]].<ref name="the daily star"/> Dihet se navabët e Dhakës i lejuan ata ta kryenin aktivitetin e tyre sipërmarrës hapur ose në mënyrë klandestine, ashtu si dhe kompanitë tregtare europiane, që i përdorën ata si përfaqësues vendorë dhe përfaqësues të tyre në (''vakil'') oborret mbretërore mogule.<ref name="bpArmenians"/> Khvaxha Hafizullah, një princ tregtar, vuri themelet e Familjes Navabe të Dhakës duke akumuluar pasuri nga tregtia me [[armenët]] dhe [[grekët]]. Kjo prirje u vijua nga nipi i tij, navabi i parë i familjes, Khvaxha Alimullahu.<ref>{{harvnb|M. Ali Akbar|2012}}</ref>
Fillimisht ata jetonin në lagjet e Mulvibazarit dhe Nolgolës, para se të zhvendoseshin te lagjja e Armanitolas.<ref>{{harvnb|Syed Muhammed Taifoor|1965|pp=271–72}}</ref> Mes viteve [[1833]] dhe [[1918]], në kulmin e pranisë armene, regjistrimet e [[Kisha Armene në Dhaka|Kishës Armane në Dhaka]] listojnë mbi 200 vdekje, si dhe mbi 250 pagëzime dhe mbi 50 martesa.<ref name="Jamil">{{cite web|author=Syed Maqsud Jamil|url=https://www.thedailystar.net/armenians-of-dacca-61023|title=Armenians of Dacca|work=The Daily Star|date=8 mars 2015|lang=en}}</ref> Përveç Dhakës kishte një prani të rëndësishme armene në Saidabad (një lagje e Murshidabadit), në [[Hugli-Çuçura|Hugli]], [[Kalkuta]], Çinsura, [[Patna]] dhe Kasimbazar.
==Jetesa e bashkësisë==
Bashkësia Armene e Dhakës fillimisht ishte e angazhuar në tregtinë eksportuese, duke paguar tatimin prej 3.5% te qeveria.<ref name="bpArmenians"/> [[Dhaka]] ishte qendra e prodhimit të tekstileve të rafinuara në atë kohë, gjë që i tërhoqi persët dhe aremenët ti vendosnin sipërmarrjet e tyre aty.<ref name="the daily star"/> Sipas një vlerësimi eksporti i tekstileve nga Dhaka (që ishte qendra kryesore e prodhimit të tyre në Bengal), në vitin [[1747]] pjesa armene e këtyre eksporteve thuhej se ishte 27%. Në tregun e [[mëndafshi]]t, ka të dhëna se armenët ishin blerësit kryesorë, bashkë me tregtarët nga [[Guxharat]]i, [[Delhi]], [[Agra]] dhe [[Varanasi]].<ref name="MENQ">{{cite web|publisher=MENQ|title=Indo-Armenian economic relations|url=http://www.menq.am/history/chap3_part04.htm|lang=en|accessdate=4 maj 2007|url-status=dead|archive-date=18 maj 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070518161425/http://menq.am/history/chap3_part04.htm}}</ref>
{{multiple image
| total_width = 654
| align = right
| direction = horizontal
| image1 = Entrance of Armenian Church in Old Dhaka.JPG
| caption1 = Hyrja e Kishës Armene, Armanitola
| image2 = Armenian Church Dhaka plaque.jpg
| caption2 = Pllakata themeluese e kishës, 1781
}}
Ata spikatën gjithashtu në tregtinë e jutes.<ref name="MENQ"/> Shumica e armenëve ishin të angazhuar në tregtinë e jutes. Tregtarë të shquar armenë të jutes zotëronin kompanitë e veta, si zotëruesit e "Sarkies & Sons", zotëruesit e "David & Co." dhe të tjerë. Por sipërmarrja e jutes gradualisht u monopolizua nga firmat më të fuqishme britanike që ishin të organizuara më mirë.<ref name="Seth">{{cite book|author=Mesrovb Jacob Seth|year=1983|publisher=Asian Educational Services|lang=en|title=Armenians in India, from the Earliest Times to the Present Day|url=https://books.google.com/books?id=BlreO8bmK30C&pg=PA575|page=575|isbn=978-812060812-2}}</ref> Përveç këtyre, ata u morën edhe me sipërmarrjen e arrave të betelit, kripën dhe nitratit të potasit.<ref name="the daily star"/>
Bashkësia armene në Armanitola ishte e vogël por e pasur. Disa armenë të pasur banonin në [[bangalou]] të stilit europian. Një bangalou i tillë ishte shumë i famshëm. Pjesë të kopshteve të Shahbagut, [[Ruplal House]] (një tjetër [[Lista e monumenteve të trashëgimisë në Dhakën e vjetër|vend i shquar në Dhakën e vjetër]]) dhe toka ku gjendet [[Bangabhabani]] (rezidenca presidenciale) u përkiste zamindarëve (pronarë tokash) armenë.<ref>{{cite book|edition=i 2-të|author=Mohammad Alamgir|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|archive-date=7 tetor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}</ref><ref>{{harvnb|Ahmed|2012}}</ref> Brenda [[Bangabhabani]]t ndodhet akoma një ndërtesë e quajtur ''Manuk House'', që bart emrin e pronarit origjinal të rezidencës. Armenët futën ''Tika-Garrin'' (qerre-kuajsh) në [[Dhaka]] që u bë një mjet popullor transporti në Dhaka. Ata krijuan dyqane të stilit perëndimorë në Dhaka, që shisnin kryesisht mallra europianë dhe britanikë.<ref name="the daily star"/>
Ata luajtën një rol të rëndësishëm si patronë të arësimit dhe zhvillimit urban [[Dhaka]]. "Shkolla Pogose", shkolla e parë private në vend, u themelua nga Nicholas Pogose, një tregtarë dhe zamindar armen.<ref>{{harvnb|Rahman|2012}}</ref> P. Araton ishte drejtori i "Shkollës Normale". Sipas ''Dhaka Prakash'', një gazetë e asaj kohe, nxënësit e shkollës së tij arrinin rezultate më të mira në provime sesa nxënësit e shkollave të tjera normale në Bengal, duke përfshirë edhe atë në Hugli.
==Kisha Armene==
[[File:Titu Oheduzzaman Armenian Church, Dhaka 003.jpg|thumb|left|422px|Kisha Armene në Dhaka]]
{{main|Kisha Armene në Dhaka}}
Para ndërtimit të kishës në Armanitola (e njohur si "Kisha Armani") ata faleshin në një kishëz të vogël të të njëjtës zonë, ndërsa anëtarët e vdekur të bashkësisë varroseshin në [[Kisha e Rruzares së Shenjtë në Dhaka|Kisha Kishën Katolike Romane në Texhgaon]], që ishte pesë milje nga Dhaka në atë kohë. Disa gurë varri të armenëve datojnë midis viteve [[1714]] dhe [[1794]].<ref name="grave"/> Guri më i vjetër i varrit është “Avetis”, një tregtarë armenë që vdiq në 15 gusht [[1714]].<ref name="Jamil"/>
Pas zhvendosjes në [[Armanitola]], bashkësia armene ndërtoi një kapelë të vogël në mes të varrezës së bashkësisë së tyre. Nga fundi i [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], bashkësia armene ishte rritur në mënyrë të konsiderueshme dhe kapela konsiderohej e papërshtatshme për nevojat e bashkësisë. Kështu ajo u zëvendësua nga [[Kisha Armene në Dhaka|Kisha e Ringjalljes së Shenjtë]], e përfunduar në vitin [[1781]] dhe e shenjtëruar nga peshkopi armen Efreim. Në perëndim të kishës u shtua një kambanare në vitin [[1837]].<ref name="bpArmenians"/> Kulla e kambanares u shemb nga [[tërmeti]] i vitit [[1897]].<ref>{{harvnb|Rahman|2012}}</ref> Në vitin [[1910]] u shtua një rezidencë prifti dhe dyshemeja e kishës u shtrua me mermer, gjithashtu u pajis me drita elektrike.
==Armenë të shquar të Bengalit==
Ndikimi armen në jetën tregtare të Dhakës u pri nga familjet Pogose, Agaci, Mikel, Stefen, Joakim, Sarkies, Aratun, Koxha dhe Manuk. Nga viti [[1868]], pesë nga gjashtë zamindarët europian në Dhaka ishin armenë – J.G. Nicholas Pogose, G.C. Paneati, J. Stegan, J.T. Lukas dhe U. Harnij.<ref>{{cite book|author=Arthur Lloyd Clay|title=Leaves From a Diary in Loeer Bengal|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ&pg=PA104|publisher=Macmillan|lang=en|pages=104–05|year=1896}}</ref> Përveç anëtarëve të familjeve të rëndësishme tregtare, armenë të shquar në Dhaka ishin Margar David, Makerticç Abraham Xhorxh, Mikel Sarkies, Abraham Lukas, M. Hajkazoni, A. S. Makertiç, Tigran Nahapiet, Tadeus Nahapiet, M. J. Kaçhatur, Josef Lazarus dhe M. David.<ref name="bpArmenians"/>
[[File:House of Nicholas Pogose (Before demolition).jpg|thumb|379px|Shtëpia e Nicholas Pogose, para shkatërrimit]]
Dhaka nuk ishte qendra e vetme e ndikimit armen në rajon. Pati armenë që u shquan në të gjithë [[Bengali]]n. Në [[Kalkuta]] ndodhen lagjet Armanitola dhe Armanighat.
*''Koxha Fanus Kalandar''<ref>{{harvnb|Moosvi|1998|pp=266–78}}</ref>: Armeni më i hershëm i përmendur, i cili hyri në marrëveshje me Kompaninë Britanike të Indisë Lindore për përdorimin e anijeve angleze për tregti nga ai dhe anëtarët e tjerë të bashkësisë së tij në vitin [[1688]].
*''Koxha Israel Sarhad''<ref>{{harvnb|Ruquiya K. Husain|2004|pp=258–66}}</ref>: Nip i Khvaxha Fanus, ai i ndihmoi anglezët të siguronin zamindarinë e [[Kalkuta|Kalkutës]] për Kompaninë Britanike të Indisë Lindore nga subahdari Azim-ush Shan në vitin [[1698]] dhe ishte ''vakil'' (përfaqësues) i ambasadës së Kompanisë te [[Perandoria Mogule|Oborri Mogul]]. Ai ndihmoi edhe në nxjerrjen e ''fermanit'' perandorak të vitit [[1717]], që i jepte privilegje të jashtëzakonshme Kompanisë Britanike.
*''Koxha Petrus Nikolas:'' Ai ishte këshilltar i oborrit dhe financier i navabit Alivardi Khan dhe një udhëheqës i bashkësisë armene.
*''Koxha Vaxhidi:'' Armeni më i famshëm në Bengal. Një monopolist në tregtinë tepër fitimprurëse të nitratit të potasit (një nga mallrat më të rëndësishme në listën e mallrave kompanive tregtare evropiane) që nga viti [[1753]], ky tregtar armen drejtoi shumicën e negociatave mes Kompanisë Britanike të Indisë Lindore dhe navab Siraxh ud-Daulah. Duke e zhvilluar sipërmarrjen e tij nga [[Hugli-Çuçura|Hugli]], ai mbizotëroi skenën e [[Bengali]]t si një nga sipërmarrësit bashkë me ''Mahtab Çandin'' dhe ''Savarup Çandin'', të njohur si dy ''Xhagat Sajtët'' (bankierët e botës), ashtu dhe Omi Çandi. Biri i Koxha Mahmet Fazel, një tregtar i fuqishëm armen në mesin e [[shekulli XVIII|shekullit të XVIII]], ai arriti të bëhej ''durbar'' i navabit si një përfaqësues i (''vakil'') i bashkësisë së tij në vitet [[1740]] dhe më vonë u ngrit si anëtar i rrethit të brendshëm të navabit.
Ai zhvillonte transaksione të gjera sipërmarrjeje me francezët, hollandezët dhe anglezët. Në një pikë, Jean Law de Lauriston, drejtuesi i qendrës së tregtimit francez në Pazarin Kasim, deklaroi se Vaxhidi donte ta kishte mirë me të çdokënd. Ai zotëronte të paktën gjashtë anije - ''Salamat Resan'', ''Salamat Manzil'', ''Mobarak'', ''Gensamer'', ''Medina Baksh'' dhe ''Mubarak Manzil'' – duke udhëtuar nga Hugli në [[Xhide|Xhedah]], Moka, [[Basra]], Surat dhe Masulipatnam.
Pas Betejës së Plasejit, ai morri një ''parvana'' (dekret) nga Mir Xhafari, navabi i ri, "për zotërimin e gjithë tregtisë së nitratit të potasit në [[Patna]]", që ai premtoi ta përdorte në ndihmë të Kompanisë në sigurimin e [[kripa|kripës]] me çmimin më të ulët, në shkëmbim të "ndihmës së tyre në bërjen e hollandezëve të blenin nga ai". Kompania e mori në zotërmin perarndorinë e tij të nitratit të potasit në vitin [[1758]], që arriti të jepte 1 milionë rupi të ardhura vjetore në vitin [[1773]]. Në vitin [[1759]], ai u kap dhe u burgos nga Kompania, duke bërë që të pinte helm. Pas vdekjes së tij, Koxha Petruse Aratuni mori detyrën e udhëheqësit të bashkësisë armene në Bengal.
*''Koxha Gregori:'' I njohur gjerësisht si Gurgin Khani, ai qe vëllai i Koxha Petruse dhe një ministër i navab Mir Qazimit ashtu dhe shef shtabi i ushtrisë së tij. Ai përmendet nga Gholam Hoseini te ''Sijar-ul-Mutakhkherin'' si drejtues i artilerisë dhe ndihmësi kryesor i navabit. Pas Betejës së Girias atë e vrau një vrasës me pagesë (gusht [[1763]]).
*''Nikolas Pogose:'' I njohur gjerësisht si Niki Pogose, ai ishte zamindar, tregtar, partner i bankës së parë në Bengal - Dhaka Bank – dhe një nga nëntë komisionerët e Bashkisë së Dhakës ([[1874]]–[[1875]]).
==Shiko gjithashtu==
* [[Armenët në Indi]]
* [[Armanitola]]
* [[Bengali Hollandez]]
* [[Historia e Bengalit]]
* [[Ngulimi portugez në Çitagong]]
* [[Portugezët në Dhaka]]
== Referime ==
{{reflist}}
==Bibliografia==
* {{cite book|author=M. Ali Akbar|chapter=Dhaka Nawab Estate|year=2012|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate|archive-date=26 janar 2025|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|last=Alamgir|first=Mohammad|year=2012|chapter=Shahbag|lang=en|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag|archive-date=7 tetor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|last=Ahmed|first=Nazimuddin|year=2012|lang=en|chapter=Ruplal House|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20240527203738/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House|archive-date=27 maj 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{harvnb|Ahmed|2012}}
* {{cite book|last1=Ali|first1=Ansar|last2=Chaudhury|first2=Sushil|year=2012|author3=Sirajul Islam|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|chapter=The Armenians|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|lang=en|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The|archive-date=12 qershor 2018|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite book|year=1896|lang=en|location=Londër|publisher=Macmillan|author=Arthur Lloyd Clay|url=https://books.google.al/books?id=23NBAQAAMAAJ|title=Leaves From a Diary in Lower Bengal|ref=none}}
* {{cite book|author=William Wilson Hunter|year=1875|lang=en|title=A Statistical Account of Bengal|url=https://books.google.al/books?id=RncDAAAAYAAJ|contribution=Hermann Michael Kisch|publisher=Truebner and Co.|volume=5|location=Londër}}
* {{cite journal|author=Ruquiya K. Husain|title=Khwaja Israel Sarhad: Armenian Merchant and Diplomat|year=2004|volume=65|journal=Proceedings of the Indian History Congress|issn=2249-1937|url=https://www.jstor.org/stable/44144740|jstor=44144740|lang=en|pages=258–66}}
* {{cite book|author=Muntasir Mamoon|year=1993|lang=bn|title=Smriti Bismritir Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/45260385|location=Dhaka|isbn=984-412-104-3|publisher=Ananya}}
* {{cite journal|last=Moosvi|first=Shireen|title=Armenians in the Trade of the Mughal Empire During the Seventeenth Century|year=1998|lang=en|journal=Proceedings of the Indian History Congress|url=https://www.jstor.org/stable/44146997|volume=59|jstor=44146997|issn=2249-1937|pages=266–78}}
* {{harvnb|Rahman|2012}}
* {{cite book|last=Rahman|first=S. M. Mahfuzur|chapter=Pogose School|year=2012|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|lang=en|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: The National Encyclopedia of Bangladesh|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|edition=i 2-të|id=isbn 978-984-512-035-7 deri te 978-984-512-048-7|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School|archive-date=26 nëntor 2024|access-date=30 tetor 2024|url-status=dead}}
* {{cite journal|author=S. T. Sarkies|translator=G. Johannes|title=The Armenian Church of the Holy Resurrection, Dacca|volume=XIII|journal=Bengal, Past & Present|date=korrik–dhjetor 1916|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015036684523&view=1up&seq=239|pages=221–223|lang=en}}
* {{cite book|title=Armenians in India - From the Earliest Times to the Present Day: A Work of Original Research|url=https://books.google.al/books?id=BlreO8bmK30C|author=Mesrovb Jacob Seth|year=2005|orig-year=1937|publisher=Asian Educational Services|lang=en|isbn=978-81-206-0812-2|location=Kalkuta}}
* {{cite book|author=Syed Muhammed Taifoor|orig-year=1952|lang=en|title=Glimpses of Old Dhaka|url=https://search.worldcat.org/title/7584810|oclc=7584810|location=Dhaka|publisher=S. M. Perwez|year=1965}}
==Lidhje të jashtme==
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/the-saga-armenian-family-old-dhaka-1302448 The saga of an Armenian family of Old Dhaka]
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/recovering-the-stories-the-armenians-asia-1703575 Recovering the stories of the Armenians of Asia]
* [https://www.thedailystar.net/in-focus/news/armenian-heritage-bangladesh-1768102 Armenian heritage in Bangladesh]
[[Kategoria:Bangladesh]]
[[Kategoria:Armenë]]
[[Kategoria:Indi]]
[[Kategoria:Faqe që përdorin shumë imazhe me imazhe të shkallëzuara automatikisht]]
pb0w8wni2iddrawwk5t3u0mjryb1xeu
Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka
1
365817
3059617
3059427
2026-10-26T02:16:33Z
MajavahBot
122738
Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.
3059617
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2712980 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170715225528/http://www.dhakarkmm.org/dhaka%20math.html për lidhjen http://www.dhakarkmm.org/dhaka%20math.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 nëntor 2024 15:43 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717996 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121009233237/http://www.rkmdhaka.org.bd/ për lidhjen http://www.rkmdhaka.org.bd//.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 22:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2730511 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2024 06:27 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2837862 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171231113507/http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK për lidhjen http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 shtator 2025 02:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181117233634/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ramakrishna_Mission,_Bangladesh për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ramakrishna_Mission,_Bangladesh.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 09:02 (CET)
704l45bcqxyq81lnfzzq2udfdcan3oe
3059659
3059617
2026-10-26T04:24:06Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka/Arkivi 1]]
3059659
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059426 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181117233634/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ramakrishna_Mission,_Bangladesh për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ramakrishna_Mission,_Bangladesh.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 09:02 (CET)
fqy52twdxvkwz78szoi468o4zkks1p9
Diskutim:Zamindar Bari i Dhanbarit
1
365920
3059537
3013590
2026-10-25T18:40:29Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059537
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Zamindar Bari i Dhanbarit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zamindar Bari i Dhanbarit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059536 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190823083935/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhanbari_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 19:40 (CET)
f9azahqrtlhfq89kzuhjal55mfd8pez
Diskutim:Kristjan Asllani
1
366497
3059661
3058977
2026-10-26T04:24:26Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi 1]]
3059661
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058493 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20261011023140/https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml për lidhjen https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 tetor 2026 14:43 (CEST)
p1vs39yef9b8py6iw99qlu13f3ar04c
Diskutim:Zamindar Bari i Baliatit
1
366946
3059535
3007816
2026-10-25T18:38:27Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059535
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zamindar Bari i Baliatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2720281 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://baliatipalace.com/history-of-baliatipalace/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 nëntor 2024 23:18 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zamindar Bari i Baliatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2839905 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200610162353/http://www.heritagebangladesh.co/detail/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE-64_bn.html për lidhjen http://www.heritagebangladesh.co/detail/%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE-64_bn.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shtator 2025 21:34 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zamindar Bari i Baliatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3007815 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250808112130/https://www.bd-pratidin.com/various/2015/07/30/96663 për lidhjen http://www.bd-pratidin.com/various/2015/07/30/96663.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 korrik 2026 14:32 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zamindar Bari i Baliatit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059534 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220814062642/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Saturia_Upazila për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Saturia_Upazila.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 19:38 (CET)
7i3d32o324kwyl1vznpcw92g8z3ry6b
Zgjidhja me një shtet
0
368665
3059540
2969843
2026-10-25T19:12:01Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059540
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Map of Israel, neighbours and occupied territories-en.svg|parapamje|Harta e Izraelit që tregon Bregun Perëndimor, Rripin e Gazës dhe Lartësitë Golan.]]
'''Zgjidhja e një shteti''' është një qasje e propozuar për procesin e paqes Izrael-Palestinë. Kjo parashikon krijimin e një shteti të vetëm brenda kufijve të asaj që ishte Palestrina e Mandatuar midis 1920 dhe 1948, sot që përbëhet nga territori i bashkuar i [[Izraelit]] (përjashtuar [[pushtimi izraelit i Lartësive të Golanit|Lartësitë e Golanit të aneksuara]]) dhe [[Shtetit të Palestinës]] ([[Bregu Perëndimor]] dhe [[Rripi i Gazës]]).<ref name="isratin2009">{{cite news|last=Qadaffi|first=Muammar|author-link=Muammar Gaddafi|date=21 janar 2009|title=The One-State Solution|page=A33|work=[[The New York Times]]|language=en|url=https://www.nytimes.com/2009/01/22/opinion/22qaddafi.html?ref=opinion|url-status=live|url-access=limited|access-date=22 janar 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514145500/https://www.nytimes.com/2009/01/22/opinion/22qaddafi.html?ref=opinion|archive-date=14 maj 2013}}</ref><ref name="Onestateor">{{Cite web|last=Friedson|first=Felice|date=21 korrik 2010|title=One-state or two-state solution|url=https://www.jpost.com/opinion/op-ed-contributors/one-state-or-two-state-solution|access-date=2023-05-21|website=The Jerusalem Post|language=en-US}}</ref> Termi '''realiteti i një shteti''' përshkruan besimin se situata aktuale e [[konflikti Izrael-Palestinë]] në terren është ajo e një shteti {{Lang|la|de facto}}.<ref name="Nast 2014">{{Cite magazine|last=Remnick|first=David|date=10 nëntor 2014|title=The One-State Reality|language=en-US|magazine=The New Yorker|url=https://www.newyorker.com/magazine/2014/11/17/one-state-reality|access-date=2023-05-21|issn=0028-792X}}</ref> Zgjidhja e një shteti ndonjëherë njihet si '''shteti bi-nacional''', për shkak të shpresës se ajo do të ofrojë suksesshëm vetëvendosje për [[Izraelitët]] dhe [[Palestinienët]] në një shtet, duke u dhënë të dy popujve pavarësi dhe akses të plotë në të gjithë territorin.
Modele të ndryshme janë propozuar për zbatimin e zgjidhjes së një shteti.<ref name=":0">{{Cite web|last=Sharvit Baruch|first=Pnina|date=2021|title=Resolving the Israeli–Palestinian Conflict: The Viability of One-State Models|url=https://www.inss.org.il/publication/one-state-models/|access-date=2022-06-06|website=www.inss.org.il|publisher=[[Institute for National Security Studies (Israel)|INSS]]|language=en|edition=Memorandum No. 217}}</ref> Një nga këto modele është [[shteti unitar]], i cili do të përfshinte një qeveri të vetme me qytetari dhe të drejta të barabarta për çdo grup etnik dhe fetar në tokë,<ref name=":0" /> i ngjashëm me rregullimin ligjor të [[Mandati për Palestinën|Mandatit Britanik për Palestinën]]. Disa Izraelitë mbështesin një version të këtij modeli në të cilin [[Aneksimi i propozuar i Bregut Perëndimor nga Izraeli|Izraeli anekson Bregun Perëndimor]] (por jo Rripi i Gazës) dhe u jep qytetari izraelite të gjithë palestinezëve që jetojnë atje, duke e integruar rajonin dhe duke fituar një minoritet më të madh [[Qytetarët arabë të Izraelit|arab]], por duke mbetur një shtet hebraik dhe demokratik.<ref name=":1">{{cite web|last=Al Shawaf|first=Rayyan|date=3 prill 2014|title=Caroline Glick's one-state solution for Israel-Palestine asks all the wrong questions|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/books/caroline-glick-s-one-state-solution-for-israel-palestine-asks-all-the-wrong-questions-1.685514|website=The National|language=en}}</ref> Një model tjetër kërkon që Izraeli të aneksojë Bregun Perëndimor dhe ta integrojë atë si një rajon autonom palestinez.<ref name=":0" /> Një model i tretë përfshin krijimin e një [[Federata|shteti federal]] me një qeveri qendrore dhe distrikte federative, disa prej të cilëve do të ishin izraelitë dhe disa të tjerë palestinezë.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|title=The Federation Plan: The Founding Document|url=https://www.federation.org.il/index.php/en/the-federation-plan|url-status=live|access-date=6 qershor 2022|website=www.federation.org.il|language=en}}</ref> Një katërt model, i përshkruar nga lëvizja paqeruajtëse Izrael-Palestinë [[A Land for All (organization)|A Land for All]], përfshin krijimin e një [[Konfederata|konfederate]] ku shtetet izraelite dhe palestineze do të ndanin pushtetin në disa fusha dhe do t'u jepnin të drejtën e qëndrimit izraelitëve dhe palestinezëve në shtetin e njëri-tjetrit.<ref name="landforall">{{Cite web|date=19 prill 2019|title=A Land For All|language=en|url=https://www.alandforall.org/english/|url-status=dead|access-date=12 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190703235638/https://www.alandforall.org/english|archive-date=3 korrik 2019}}</ref><ref>{{Cite web|last=Scheindlin|first=Dahlia|date=29 qershor 2018|title=An Israeli–Palestinian Confederation Can Work|url=https://foreignpolicy.com/2018/06/29/an-israeli-palestinian-confederation-can-work/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426104648/https://foreignpolicy.com/2018/06/29/an-israeli-palestinian-confederation-can-work/|archive-date=26 prill 2024|access-date=6 qershor 2022|website=[[Foreign Policy]]|language=en-US}}</ref>
Edhe pse gjithnjë e më shumë po diskutohet në qarqet akademike, zgjidhja e një shteti ka mbetur jashtë fushës së përpjekjeve diplomatike zyrtare për zgjidhjen e konfliktit, pasi ajo ka qenë historikisht e zëvendësuar nga [[zgjidhja e dy shteteve]]. Sipas sondazhit më të fundit të përbashkët të Pulsit Palestinezo-Izraelit në vitin 2023, mbështetja për një zgjidhje demokratike të një shteti është 23% mes palestinezëve dhe 20% mes [[Hebrenjve izraelitë]]. Një zgjidhje e një shteti jo të barabartë dhe jo demokratike mbetet më popullore mes të dyja grupeve, e mbështetur nga 30% e palestinezëve dhe 37% e hebrenjve izraelitë.<ref>{{Cite web|date=24 janar 2023|title=The Palestine/Israel Pulse, a Joint Poll, 2022|url=https://www.pcpsr.org/en/node/928|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241109042512/https://www.pcpsr.org/en/node/928|archive-date=9 nëntor 2024|access-date=11 dhjetor 2023|website=[[Palestinian Center for Policy and Survey Research]]|language=en}}</ref> Një sondazh palestinez në shtator 2024 zbuloi se vetëm 10% e të anketuarve mbështetën një shtet të vetëm që do të ofronte të drejta të barabarta për të dyja palët, izraelitët dhe palestinezët.<ref>{{Cite news|date=3 tetor 2024|title=Has the war in Gaza radicalised young Palestinians?|url=https://www.economist.com/briefing/2024/10/03/has-the-war-in-gaza-radicalised-young-palestinians|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20241107084019/https://www.economist.com/briefing/2024/10/03/has-the-war-in-gaza-radicalised-young-palestinians|archive-date=7 nëntor 2024|access-date=5 tetor 2024|newspaper=[[The Economist]]|language=en|issn=0013-0613}}</ref>
== Shiko edhe ==
* [[Zgjidhja me dy shtete]]
== Referime ==
[[Kategoria:Zgjidhje me një shtet]]
[[Kategoria:Procesi i paqes izraelito-palestineze]]
[[Kategoria:Fraza që lidhen me konfliktin izraelito-palestinez]]
tdw79stn7vc6rw00en5pcmilfbf5h42
Cilësia e programit
0
368818
3059710
3027691
2026-10-26T11:22:33Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059710
wikitext
text/x-wiki
Kur bëhet fjale per kontekstin e [[Inxhinieria Softuerike|inxhinierisë së softuerit]], '''cilësia e softuerit''' i referohet dy nocioneve të lidhura, por të dallueshme:
* Cilësia funksionale e softuerit pasqyron se sa mirë përputhet ose pershtatet me një dizajn të caktuar, bazuar në kërkesat ose specifikimet funksionale.<ref>{{Cite web|title=Learning from history: The case of Software Requirements Engineering – Requirements Engineering Magazine|url=https://re-magazine.ireb.org/articles/learning-from-history-the-case-of-software-requirements-engineering/|access-date=2021-02-25|website=Learning from history: The case of Software Requirements Engineering – Requirements Engineering Magazine|language=en}}</ref> Ky atribut mund të përshkruhet gjithashtu si përshtatshmëria për qëllimin e një softueri ose si diferencohet me konkurrentët në treg si një produkt i vlefshëm.<ref>{{Cite book|last=Pressman|first=Roger S.|title=Software Engineering: A Practitioner's Approach|url=https://archive.org/details/softwareengineer0000roge|publisher=McGraw-Hill Education|year=2005|isbn=0071267824|edition=Sixth International|page=[https://archive.org/details/softwareengineer0000roge/page/n389 388]|language=en|author-link=Roger S. Pressman}}</ref> Është shkalla në të cilën është prodhuar softueri i duhur.
* Cilësia strukturore e softuerit i referohet mënyrës sesi ai plotëson kërkesat jofunksionale që mbështesin përmbushjen e kërkesave funksionale, të tilla si qëndrueshmëria ose mirëmbajtja e saj. Ka shumë më tepër të bëjë me shkallën në të cilën softueri funksionon sipas nevojës se tij.
Ka disa nga shume aspekte të cilësisë strukturore te cilat mund të vlerësohen vetëm në mënyrë statike përmes analizës së strukturës së brendshme të softuerit pra kodit burimor të tij (shiko Metrikat e softuerit),<ref>{{Cite web|title=About the Automated Source Code Quality Measures Specification Version 1.0|url=https://www.omg.org/spec/ASCQM/About-ASCQM/|access-date=2021-02-25|website=www.omg.org|language=en}}</ref> në nivelin e njësisë dhe në nivelin e sistemit (ndonjëherë referuar si fund-ne-fund testimi i fundit<ref>{{Cite web|title=How to Perform End-to-End Testing|url=https://smartbear.com/learn/automated-testing/how-to-perform-end-to-end-testing/|access-date=2021-02-25|website=smartbear.com|language=en|archive-date=17 prill 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417050150/https://smartbear.com/learn/automated-testing/how-to-perform-end-to-end-testing/|url-status=dead}}</ref>), i cili në fakt tregon se si arkitektura e tij i përmbahet parimeve të shëndosha të arkitekturës së softuerit të përshkruara në një punim mbi temën nga Grupi i Menaxhimit të Objekteve shkurtimisht si (OMG).<ref>{{Cite web|title=How to Deliver Resilient, Secure, Efficient, and Easily Changed IT Systems in Line with CISQ Recommendations|url=http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228132152/http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|archive-date=2013-12-28|access-date=2013-10-18|language=en}}</ref>
Disa cilësi strukturore, të tilla si përdorshmëria, mund të vlerësohen vetëm në mënyrë dinamike (përdoruesit ose të tjerët që veprojnë në emër të tyre ndërveprojnë me softuerin ose, të paktën, disa prototip ose zbatim të pjesshëm; edhe ndërveprimi me një version model të bërë në karton përfaqëson një test dinamik sepse një version i tillë mund të konsiderohet prototip). Aspekte të tjera, të tilla si besueshmëria, mund të përfshijnë jo vetëm softuerin, por edhe harduerin themelor, prandaj, ai mund të vlerësohet si në mënyrë statike ashtu edhe dinamike (testi i stresit).
Përdorimi i testeve të automatizuara dhe funksioneve të fitnesit mund të ndihmojë në ruajtjen e disa prej atributeve të lidhura me cilësinë e softuerit.<ref>{{Cite book|title=Fundamentals of Software Architecture: An Engineering Approach|publisher=O'Reilly Media|year=2020|isbn=978-1492043454|language=en}}</ref>
Cilësia funksionale zakonisht vlerësohet në mënyrë dinamike, por është gjithashtu e mundur të përdoren teste statike (të tilla si rishikimet e softuerit).
Struktura, klasifikimi dhe terminologjia e atributeve dhe metrikave të zbatueshme për menaxhimin e cilësisë së softuerit janë nxjerrë ose nxjerrë nga ISO 9126-3 dhe modeli pasues i cilësisë ISO/IEC 25000:2005. Fokusi kryesor është në cilësinë e brendshme të strukturës. Nënkategoritë janë krijuar për të trajtuar fusha specifike si arkitektura e aplikacioneve të biznesit dhe karakteristikat teknike si qasja dhe manipulimi i të dhënave ose nocioni i transaksioneve.
Madhësia e matjes së cilësisë së softuerit përcakton se në çfarë niveli një program apo sistem i softuerit vlerësohet në secilën nga këto pesë dimensione. Një masë e përmbledhur e cilësisë së softuerit mund të llogaritet përmes një skeme vlerësimi cilësore apo quantitative, ose një kombinim i të dyjave, dhe pastaj një sistem peshe që reflekton prioritetet. Ky shikim i cilësisë së softuerit, i vendosur në një vijë të drejtë, plotësohet nga analiza e "gabimeve kritike të programimit", të cilat nën rrethana të caktuara mund të shkaktojnë ndërprerje katastrofike apo ulje të performancës që e bëjnë një sistem të papërshtatshëm për përdorim, pavarësisht nga vlerësimi bazuar në matjet e përmbledhura. Gabimet e tilla të programimit që ndodhin në nivelin e sistemit përfaqësojnë deri në 90 përqind të çështjeve në prodhim, ndërsa në nivelin e njësisë, edhe pse shumë më të shumta, gabimet e programimit përbëjnë më pak se 10 përqind të çështjeve në prodhim (shih gjithashtu Rregulli nëntë-nëntë). Si pasojë, cilësia e kodit pa kontekstin e sistemit tërësor, siç e përshkroi W. Edwards Deming, ka vlerë të kufizuar.
Për të parë, eksploruar, analizuar dhe komunikuar matjet e cilësisë së softuerit, konceptet dhe teknikat e vizualizimit të informacionit ofrojnë mjete vizuale, ndërvepruese të dobishme, në veçanti, nëse disa masa të cilësisë së softuerit duhet të lidhen me njëri-tjetrin ose me komponentët e një softueri ose sistemi. Për shembull, hartat e softuerit përfaqësojnë një qasje të specializuar që "mund të shprehë dhe kombinojë informacionin rreth zhvillimit të softuerit, cilësisë së softuerit dhe dinamikës së sistemit".
Cilësia e softuerit gjithashtu luan një rol në fazën e lëshimit të një projekti softuerësh. Në mënyrë të veçantë, cilësia dhe vendosja e proceseve të lëshimit (gjithashtu proceset patch),<ref>{{Cite web|title=IIA - Global Technology Audit Guide: IT Change Management: Critical for Organizational Success|url=https://na.theiia.org/standards-guidance/recommended-guidance/practice-guides/Pages/Global-Technology-Audit-Guide-IT-Change-Management-Critical-for-Organizational-Success.aspx|access-date=2021-02-26|website=na.theiia.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Boursier|first=Jérôme|date=2018-01-11|title=Meltdown and Spectre fallout: patching problems persist|url=https://blog.malwarebytes.com/cybercrime/exploits/2018/01/meltdown-and-spectre-fallout-patching-problems-persist/|access-date=2021-02-26|website=Malwarebytes Labs|language=en-US}}</ref> menaxhimi i konfigurimit<ref>{{Cite web|title=Best practices for software updates - Configuration Manager|url=https://docs.microsoft.com/en-us/mem/configmgr/sum/plan-design/software-updates-best-practices|access-date=2021-02-26|website=docs.microsoft.com|language=en-us}}</ref> janë pjesë të rëndësishme të një procesi të përgjithshëm të inxhinierisë softuerike.<ref>{{Cite book|last=Wright|first=Hyrum K.|title=Proceedings of the doctoral symposium for ESEC/FSE on Doctoral symposium|date=2009-08-25|publisher=Association for Computing Machinery|isbn=978-1-60558-731-8|series=ESEC/FSE Doctoral Symposium '09|location=Amsterdam, the Netherlands|pages=27–28|language=en|chapter=Release engineering processes, models, and metrics|doi=10.1145/1595782.1595793|chapter-url=https://doi.org/10.1145/1595782.1595793}}</ref><ref>{{Cite journal|last=van der Hoek|first=André|last2=Hall|first2=Richard S.|last3=Heimbigner|first3=Dennis|last4=Wolf|first4=Alexander L.|date=nëntor 1997|title=Software release management|journal=ACM SIGSOFT Software Engineering Notes|language=en|volume=22|issue=6|pages=159–175|doi=10.1145/267896.267909|issn=0163-5948|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sutton|first=Mike|last2=Moore|first2=Tym|date=2008-07-30|title=7 Ways to Improve Your Software Release Management|url=https://www.cio.com/article/2434640/7-ways-to-improve-your-software-release-management.html|access-date=2021-02-26|website=CIO|language=en|archive-date=19 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619192329/https://www.cio.com/article/2434640/7-ways-to-improve-your-software-release-management.html|url-status=dead}}</ref>
== Motivimi ==
Cilësia e softuerit motivohet nga të paktën dy këndvështrime kryesore:
* Menaxhimi i rrezikut : Dështimi i softuerit ka shkaktuar më shumë se shqetësim. Gabimet e softuerit mund të shkaktojnë vdekje njerëzore (shih për shembull: Lista e gabimeve të softuerit). Shkaqet kanë variuar nga ndërfaqet e përdoruesit të dizajnuara keq deri te [[Bug|gabimet e drejtpërdrejta të programimit]],<ref>{{Cite web|last=Clark|first=Mitchell|date=2021-02-24|title=iRobot says it'll be a few weeks until it can clean up its latest Roomba software update mess|url=https://www.theverge.com/2021/2/24/22299346/irobot-roomba-update-issues-vacuums-fix-several-weeks|access-date=2021-02-25|website=The Verge|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Top 25 Software Errors|url=https://www.sans.org/top25-software-errors/|access-date=2021-02-25|website=www.sans.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=30 korrik 2019|title='Turn it Off and On Again Every 149 Hours' Is a Concerning Remedy for a $300 Million Airbus Plane's Software Bug|url=https://gizmodo.com/turn-it-off-and-on-again-every-149-hours-is-a-concernin-1836818094|access-date=2021-02-25|website=Gizmodo|language=en-us}}</ref> shih për shembull rastet e Boeing 737 ose rastet e nxitimit të paqëllimtë<ref>{{Cite web|title=MISRA C, Toyota and the Death of Task X|url=http://blog.gimpel.com/2015/02/misra-c-toyota-and-death-of-task-x.html|access-date=2021-02-25|language=en|archive-date=22 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622213415/http://blog.gimpel.com/2015/02/misra-c-toyota-and-death-of-task-x.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=An Update on Toyota and Unintended Acceleration « Barr Code|url=https://embeddedgurus.com/barr-code/2013/10/an-update-on-toyota-and-unintended-acceleration/|access-date=2021-02-25|website=embeddedgurus.com|language=en}}</ref> ose rastet Therac-25. Kjo rezultoi në kërkesa për zhvillimin e disa llojeve të softuerit, veçanërisht dhe historikisht për softuerët e integruar në pajisje mjekësore dhe pajisje të tjera që rregullojnë infrastrukturat kritike: "[Inxhinierët që shkruajnë softuer të integruar] shohin programet Java duke ngecur për një të tretën e sekondës për të kryer mbeturina mbledhin dhe përditësojnë ndërfaqen e përdoruesit, dhe ata parashikojnë aeroplanët që bien nga qielli." Në Shtetet e Bashkuara, brenda Administratës Federale të Aviacionit (FAA), Shërbimi i Certifikimit të Avionëve FAA ofron programe softuerike, politika, udhëzime dhe trajnime, fokus në softuer dhe Hardware Elektronik Kompleks që ka një efekt në produktin në ajër (një "produkt" është një avion, një motor ose një helikë).<ref>{{Cite web|title=Aircraft Certification Software and Airborne Electronic Hardware|url=http://www.faa.gov/aircraft/air_cert/design_approvals/air_software|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004152626/http://www.faa.gov/aircraft/air_cert/design_approvals/air_software/|archive-date=4 tetor 2014|access-date=28 shtator 2014|language=en}}</ref> Standardet e certifikimit si DO-178C, ISO 26262, IEC 62304, etj. ofrojnë udhëzime.
* Menaxhimi i kostos : Si në çdo fushë tjetër të inxhinierisë, një produkt ose shërbim softuerësh i drejtuar nga cilësia e mirë e softuerit kushton më pak për t'u mirëmbajtur, është më i lehtë për t'u kuptuar dhe mund të ndryshojë me kosto më efektive në përgjigje të nevojave urgjente të biznesit.<ref>{{Cite web|title=The Cost of Poor Software Quality in the US: A 2020 Report {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm|access-date=2021-02-25|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=20 gusht 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820062836/https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-software-quality-in-the-us-a-2020-report.htm|url-status=dead}}</ref> Të dhënat e industrisë tregojnë se cilësia e dobët strukturore e aplikacioneve në aplikacionet kryesore të biznesit (si planifikimi i burimeve të ndërmarrjes (ERP), menaxhimi i marrëdhënieve me klientët (CRM) ose sistemet e mëdha të përpunimit të transaksioneve në shërbimet financiare) rezulton në kosto, tejkalime të planit dhe krijon mbeturina në formën e ripunim (shih Muda (termi japonez)).<ref>{{Cite web|date=20 prill 2016|title=What is Waste? {{!}} Agile Alliance|url=https://www.agilealliance.org/what-is-waste/|access-date=2021-02-25|website=Agile Alliance {{!}}|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Matteson|first=Scott|date=26 janar 2018|title=Report: Software failure caused $1.7 trillion in financial losses in 2017|url=https://www.techrepublic.com/article/report-software-failure-caused-1-7-trillion-in-financial-losses-in-2017/|access-date=2021-02-25|website=TechRepublic|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cohane|first=Ryan|date=2017-11-16|title=Financial Cost of Software Bugs|url=https://medium.com/@ryancohane/financial-cost-of-software-bugs-51b4d193f107|access-date=2021-02-25|website=Medium|language=en}}</ref> Për më tepër, cilësia e dobët strukturore është e lidhur ngushtë me ndërprerjet e biznesit me ndikim të lartë për shkak të të dhënave të korruptuara, ndërprerjeve të aplikacioneve, shkeljeve të sigurisë dhe problemeve të performancës.<ref>{{Citation|last=Eloff|first=Jan|title=Software Failures: An Overview|date=2018|url=http://link.springer.com/10.1007/978-3-319-61334-5_2|work=Software Failure Investigation|pages=7–24|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-319-61334-5_2|isbn=978-3-319-61333-8|access-date=2021-02-25|last2=Bella|first2=Madeleine Bihina}}</ref>
** CISQ raporton mbi koston e vlerësimeve të cilësisë së dobët një ndikim të:
*** 2.08 trilion dollarë në 2020<ref>{{Cite web|title=Poor software quality cost businesses $2 trillion last year and put security at risk|url=https://www.ciodive.com/news/poor-software-quality-report-2020/593015/|access-date=2021-02-26|website=CIO Dive|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Synopsys-Sponsored CISQ Research Estimates Cost of Poor Software Quality in the US $2.08 Trillion in 2020|url=https://finance.yahoo.com/news/synopsys-sponsored-cisq-research-estimates-140500352.html|access-date=2021-02-26|website=finance.yahoo.com|language=en-US}}</ref>
*** [https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-quality-software-in-the-us-a-2018-report/The-Cost-of-Poor-Quality-Software-in-the-US-2018-Report.pdf 2.84 trilion dollarë në 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602125003/https://www.it-cisq.org/the-cost-of-poor-quality-software-in-the-us-a-2018-report/The-Cost-of-Poor-Quality-Software-in-the-US-2018-Report.pdf |date=2 qershor 2021 }}
** Raporti i kostos së një shkeljeje të të dhënave të IBM 2020 vlerëson se kostot mesatare globale të një shkeljeje të të dhënave:<ref>{{Cite web|date=2020-08-06|title=What Does a Data Breach Cost in 2020?|url=https://digitalguardian.com/blog/what-does-data-breach-cost-2020|access-date=2021-03-08|website=Digital Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020|title=Cost of a Data Breach Report 2020 {{!}} IBM|url=https://www.ibm.com/security/digital-assets/cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-08|website=www.ibm.com|language=en}}</ref>
*** 3.86 milionë dollarë
== Përkufizimet ==
=== ISO ===
Cilësia e softuerit është "aftësia e një produkti softuerik për t'iu përshtatur kërkesave".<ref>{{Cite web|title=ISO - ISO 9000 family — Quality management|url=https://www.iso.org/iso-9001-quality-management.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=ISO/IEC/IEEE 24765:2017|url=https://www.iso.org/cms/render/live/en/sites/isoorg/contents/data/standard/07/19/71952.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref> ndërsa për të tjerët mund të jetë sinonim i krijimit të klientit ose vlerës<ref name=":4">{{Cite web|title=Mastering automotive software|url=https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence|access-date=2021-02-25|website=www.mckinsey.com|language=en|archive-date=16 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216072832/https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=ISO/IEC 25010:2011|url=https://www.iso.org/cms/render/live/en/sites/isoorg/contents/data/standard/03/57/35733.html|access-date=2021-02-24|website=ISO|language=en}}</ref> apo edhe nivelit të defektit.<ref>{{Cite book|last=Wallace|first=D.R.|title=Proceedings 26th Annual NASA Goddard Software Engineering Workshop|date=2002|publisher=IEEE Comput. Soc|isbn=978-0-7695-1456-7|location=Greenbelt, MD, USA|pages=147–155|language=en|chapter=Practical software reliability modeling|doi=10.1109/SEW.2001.992668|chapter-url=https://ieeexplore.ieee.org/document/992668}}</ref> Matjet e cilësisë së softuerit mund të ndahen në tre pjesë: cilësia e procesit, cilësia e produktit që përfshin vetitë e brendshme dhe të jashtme dhe së fundi, cilësia në përdorim, që është efekti i softuerit.<ref>{{Cite web|title=ISO/IEC 25023:2016|url=https://www.iso.org/standard/35747.html|access-date=2023-11-06|website=ISO|language=en}}</ref>
=== ASQ ===
ASQ përdor përkufizimin e dhene i cilii është: ''Cilësia e softuerit'' përshkruan atributet e dëshirueshme të produkteve softuerike. Ekzistojnë dy qasje kryesore: menaxhimi i defekteve dhe atributet e cilësisë.<ref>{{Cite web|title=What is Software Quality? {{!}} ASQ|url=https://asq.org/quality-resources/software-quality|access-date=2021-02-24|website=asq.org|language=en}}</ref>
=== NIST ===
Software Assurance (SA) mbulon si pronën ashtu edhe procesin për ta arritur atë:<ref>{{Cite journal|date=3 shkurt 2021|title=SAMATE - Software Assurance Metrics And Tool Evaluation project main page|url=https://samate.nist.gov/Main_Page.html|journal=NIST|language=en|access-date=2021-02-26}}</ref>
* Besimi [e justifikueshme] se softueri është i lirë nga dobësitë, ose i projektuar qëllimisht në softuer ose i futur aksidentalisht në çdo kohë gjatë ciklit të tij jetësor dhe se softueri funksionon në mënyrën e synuar
* Një grup i planifikuar dhe sistematik i aktiviteteve që sigurojnë që proceset dhe produktet e ciklit jetësor të softuerit të jenë në përputhje me kërkesat, standardet dhe procedurat
=== PMI ===
Udhëzuesi i Institutit të Menaxhimit të Projekteve (PMI) "Zgjerimi i Softuerit" i PMBOK nuk e përcakton vetë "Cilësinë e Softuerit", por e definon Sigurimin e Cilësisë së Softuerit (SQA) si "një proces të vazhdueshëm që auditon proceset e tjera të softuerit për të siguruar që ato po ndiqen (përfshin, për shembull, një plan menaxhimi të cilësisë së softuerit)." Ndërsa, Kontrolli i Cilësisë së Softuerit (SCQ) nënkupton "aplikimin e metodave, mjeteve dhe teknikave për të siguruar që produktet e punës plotësojnë kërkesat për cilësi për një softuer në zhvillim ose modifikim." ''<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/959513383|title=Software extension to the PMBOK guide|date=2013|others=Project Management Institute|isbn=978-1-62825-041-1|edition=5th|location=Newtown Square, Pennsylvania|language=en|oclc=959513383}}</ref>''
=== Të tjera të përgjithshme dhe historike ===
Përkufizimi i parë i historisë së cilësisë që kujton është nga Shewhart në fillim të shekullit të 20-të (d.m.th rreth viteve 1901): ''"Ka dy aspekte të përbashkëta të cilësisë: njëri prej tyre ka të bëjë me konsiderimin e cilësisë së një sendi si një realitet objektiv i pavarur nga ekzistenca e Njeriu tjetri ka të bëjë me atë që ne mendojmë, ndjejmë ose ndjejmë si rezultat i realitetit objektiv.''<ref>{{Cite book|last=Shewart|first=Walter A.|url=https://www.worldcat.org/oclc/1108913766|title=Economioc control of quality of manufactured product.|date=2015|publisher=Martino Fine Books|isbn=978-1-61427-811-5|location=[Place of publication not identified]|language=en|oclc=1108913766}}</ref>
Kitchenham dhe Pfleeger, duke raportuar më tej mësimet e David Garvin, identifikojnë 5 këndvështrime të ndryshme mbi cilësinë e softuerit:<ref>{{Cite journal|last=Kitchenham|first=B.|author-link=Barbara Kitchenham|last2=Pfleeger|first2=S. L.|date=janar 1996|title=Software quality: the elusive target [special issues section]|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/476281|journal=IEEE Software|language=en|volume=13|issue=1|pages=12–21|doi=10.1109/52.476281|issn=1937-4194}}</ref><ref>{{Cite book|last=Garvin|first=David A.|url=https://www.worldcat.org/oclc/16005388|title=Managing quality : the strategic and competitive edge|date=1988|publisher=Free Press|isbn=0-02-911380-6|location=New York|language=en|oclc=16005388}}</ref>
* Perspektiva transcendentale merret me aspektin metafizik të cilësisë. Në këtë këndvështrim të cilësisë, është "diçka drejt së cilës ne përpiqemi si ideal, por mund të mos e zbatojmë kurrë plotësisht". Vështirë se mund të përkufizohet, por është e ngjashme me atë që një gjykatës federal komentoi dikur për turpësinë: "E di kur e shoh".<ref>{{Cite book|last=Kan|first=Stephen H.|url=https://www.worldcat.org/oclc/50149641|title=Metrics and models in software quality engineering|date=2003|publisher=Addison-Wesley|isbn=0-201-72915-6|edition=2nd|location=Boston|language=en|oclc=50149641}}</ref>
* Perspektiva e përdoruesit ka të bëjë me përshtatshmërinë e produktit për një kontekst të caktuar përdorimi. Ndërsa pamja transcendentale është eterike, pamja e përdoruesit është më konkrete, e bazuar në karakteristikat e produktit që plotësojnë nevojat e përdoruesit.<ref name="Kitchenham1996" />
* Perspektiva e prodhimit përfaqëson cilësinë si përputhje me kërkesat. Ky aspekt i cilësisë theksohet nga standarde të tilla si ISO 9001, i cili përcakton cilësinë si "shkalla në të cilën një grup karakteristikash të qenësishme përmbush kërkesat" (ISO/IEC 9001 ).
* Perspektiva e produktit nënkupton që cilësia mund të vlerësohet duke matur karakteristikat e qenësishme të produktit.
* Perspektiva përfundimtare e cilësisë është e bazuar në vlerë.<ref name=":4"/> Kjo perspektivë pranon se perspektivat e ndryshme të cilësisë mund të kenë rëndësi ose vlerë të ndryshme për aktorë të ndryshëm.
Problemi i natyrshëm në përpjekjet për të përcaktuar cilësinë e një produkti, pothuajse çdo produkti, u deklarua nga mjeshtri Walter A. Shewhart. Vështirësia në përcaktimin e cilësisë është të përkthehen nevojat e ardhshme të përdoruesit në karakteristika të matshme, në mënyrë që një produkt të mund të dizajnohet dhe të dalë që të japë kënaqësi me një çmim që përdoruesi do të paguajë. Kjo nuk është e lehtë dhe sapo dikush ndihet mjaft i suksesshëm në përpjekje, ai zbulon se nevojat e konsumatorit kanë ndryshuar, konkurrentët kanë hyrë në vend, etj.<ref name="Deming1988">W. E. Deming, "Dalja nga kriza: cilësia, produktiviteti dhe pozicioni konkurrues". Cambridge University Press, 1988.</ref>
Cilësia është një përcaktim i klientit, jo një përcaktim i inxhinierit, jo një përcaktim marketingu, as një përcaktim i përgjithshëm i menaxhimit. Ai bazohet në përvojën aktuale të klientit me produktin ose shërbimin, e matur kundrejt kërkesave të tij ose të saj -- të deklaruara ose të padeklaruara, të vetëdijshme ose thjesht të ndjeshme, teknikisht operacionale ose tërësisht subjektive -- dhe që përfaqëson gjithmonë një objektiv të lëvizshëm në një treg konkurrues.<ref name=":1" />
Fjala cilësi ka shumë kuptime. Dy nga këto kuptime dominojnë përdorimin e fjalës: 1. Cilësia përbëhet nga ato veçori të produktit që plotësojnë nevojat e klientëve dhe në këtë mënyrë ofrojnë kënaqësinë e produktit. 2. Cilësia përbëhet nga liria nga mangësitë. Megjithatë, në një manual si ky është e përshtatshme të standardizohet një përkufizim i shkurtër i fjalës cilësi si "përshtatshmëri për përdorim".<ref name=":2" />
Tom DeMarco ka propozuar që "cilësia e një produkti është një funksion i asaj se sa e ndryshon botën për mirë". Kjo mund të interpretohet si kuptim që cilësia funksionale dhe kënaqësia e përdoruesit janë më të rëndësishme se cilësia strukturore në përcaktimin e cilësisë së softuerit.
Një përkufizim tjetër, i shpikur nga Gerald Weinberg në Menaxhimin e Softuerit të Cilësisë: Mendimi i Sistemeve, është "Cilësia është vlerë për dikë".<ref name=":1">{{Cite book|last=Weinberg|first=Gerald M.|url=https://www.worldcat.org/oclc/23870230|title=Quality software management: Volume 1, Systems Thinking|publisher=Dorset House|year=1991|isbn=0-932633-22-6|location=New York, N.Y.|language=en|oclc=23870230}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last=Weinberg|first=Gerald M.|url=https://www.worldcat.org/oclc/23870230|title=Quality software management: Volume 2, First-Order Measurement|publisher=Dorset House|year=1993|isbn=0-932633-22-6|location=New York, N.Y.|language=en|oclc=23870230}}</ref>
=== Kuptime dhe polemika të tjera ===
Një nga sfidat në përcaktimin e cilësisë është se "të gjithë mendojnë se e kuptojnë atë" dhe [[Cilësia (biznes)|përkufizime të tjera të cilësisë së softuerit]] mund të bazohen në zgjerimin e përshkrimeve të ndryshme të konceptit të cilësisë që përdoret në biznes.
Cilësia e softuerit gjithashtu shpesh ngatërrohet me Sigurimin e Cilësisë ose Menaxhimin e Zgjidhjes së Problemeve<ref>{{Cite web|title=SUP.9 – Problem Resolution Management - Kugler Maag Cie|url=https://www.kuglermaag.com/automotive-spice/sup9-problem-resolution-management/|access-date=2021-02-25|website=www.kuglermaag.com|language=en|archive-date=8 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908201414/https://www.kuglermaag.com/automotive-spice/sup9-problem-resolution-management/|url-status=dead}}</ref> ose Kontrollin e Cilësisë<ref name=":3">{{Cite web|last=Hoipt|date=2019-11-29|title=Organizations often use the terms 'Quality Assurance' (QA) vs 'Quality Control' (QC)…|url=https://medium.com/truemoney-engineering/organizations-often-use-the-terms-quality-assurance-qa-vs-quality-control-qc-24f673d32d6e|access-date=2021-02-25|website=Medium|language=en}}</ref> ose DevOps. Ai përputhet me fushat e përmendura më parë (shih gjithashtu përkufizimet e PMI), por është i veçantë pasi nuk fokusohet vetëm në testim, por edhe në procese, menaxhim, përmirësime, vlerësime, etj.<ref name=":3" />
== Matja ==
Megjithëse konceptet e paraqitura në këtë seksion janë të zbatueshme si për cilësinë e softuerit strukturor ashtu edhe për atë funksional, matja e kësaj të fundit kryhet në thelb përmes [[Testimi i softuerit|testimit të softuerit]].<ref>{{Cite journal|last=Wallace|first=D.|last2=Watson|first2=A. H.|last3=Mccabe|first3=T. J.|date=1996-08-01|title=Structured Testing: A Testing Methodology Using the Cyclomatic Complexity Metric|url=https://www.nist.gov/publications/structured-testing-testing-methodology-using-cyclomatic-complexity-metric|journal=NIST|language=en}}</ref> Testimi nuk mjafton: Sipas një studimi, "programuesit individualë janë më pak se 50% efikas në gjetjen e gabimeve në softuerin e tyre. Dhe shumica e formave të testimit janë vetëm 35% efikase. Kjo e bën të vështirë përcaktimin e cilësisë së [softuerit]."<ref>{{Cite web|last=Bellairs|first=Richard|title=What Is Code Quality? And How to Improve Code Quality|url=https://www.perforce.com/blog/sca/what-code-quality-and-how-improve-code-quality|access-date=2021-02-28|website=Perforce Software|language=en}}</ref>
[[File:SoftwareQualityCharacteristicAttributeRelationship.png|thumb|upright=1.4|Marrëdhënia ndërmjet karakteristikave të dëshirueshme të softuerit (djathtas) dhe atributeve të matshme (left)]]
Matja e cilësisë së softuerit ka të bëjë me përcaktimin sasior në çfarë mase një sistem ose softuer zotëron karakteristika të dëshirueshme. Kjo mund të kryhet përmes mjeteve cilësore ose sasiore ose një përzierje e të dyjave. Në të dyja rastet, për secilën karakteristikë të dëshirueshme, ekzistojnë një sërë atributesh të matshme, ekzistenca e të cilave në një pjesë të softuerit ose sistemit priret të lidhet dhe të shoqërohet me këtë karakteristikë. Për shembull, një atribut i lidhur me transportueshmërinë është numri i deklaratave të varura nga objektivi në një program. Më saktësisht, duke përdorur qasjen e vendosjes së funksionit të cilësisë, këto atribute të matshme janë "si" që duhet të zbatohen për të mundësuar "çfarë" në përkufizimin e cilësisë së softuerit më sipër.
Struktura, klasifikimi dhe terminologjia e atributeve dhe metrikave të zbatueshme për menaxhimin e cilësisë së softuerit janë nxjerrë ose nxjerrë nga ISO 9126-3 dhe modeli pasues i cilësisë ISO/IEC 25000:2005. Fokusi kryesor është në cilësinë e brendshme të strukturës. Nënkategoritë janë krijuar për të trajtuar fusha specifike si arkitektura e aplikacioneve të biznesit dhe karakteristikat teknike si qasja dhe manipulimi i të dhënave ose nocioni i transaksioneve.
Pema e varësisë midis karakteristikave të cilësisë së softuerit dhe atributeve të tyre të matshme paraqitet në diagramin në të djathtë, ku secila nga 5 karakteristikat që kanë rëndësi për përdoruesin (djathtas) ose pronarin e sistemit të biznesit varet nga atributet e matshme (majtas):
* Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit
* Praktikat e kodimit
* Kompleksiteti i aplikimit
* Dokumentacioni
* Transportueshmëri
* Vëllimi teknik dhe funksional
Korrelacionet midis gabimeve të programimit dhe defekteve të prodhimit zbulojnë se gabimet e kodit bazë përbëjnë 92 përqind të gabimeve totale në kodin burimor. Këto probleme të shumta të nivelit të kodit përfundimisht llogariten për vetëm 10 përqind të defekteve në prodhim. Praktikat e këqija të inxhinierisë softuerike në nivelet e arkitekturës përbëjnë vetëm 8 për qind të defekteve totale, por konsumojnë mbi gjysmën e përpjekjes së shpenzuar për rregullimin e problemeve dhe çojnë në 90 për qind të çështjeve serioze të besueshmërisë, sigurisë dhe efikasitetit në prodhim.<ref>{{Cite web|title=OMG Whitepaper {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm|access-date=2021-02-26|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=1 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901034121/https://www.it-cisq.org/omg-cisq-wp/index.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=How to Deliver Resilient, Secure, Efficient and Agile IT Systems in Line with CISQ Recommendations - Whitepaper | Object Management Group|url=http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228132152/http://www.omg.org/CISQ_compliant_IT_Systemsv.4-3.pdf|archive-date=2013-12-28|access-date=2013-10-18|language=en}}</ref>
=== Analiza e bazuar në kod ===
Shumë nga masat ekzistuese të softuerit numërojnë elementë strukturorë të aplikacionit që rezultojnë nga analizimi i kodit burimor për instruksione të tilla individuale<ref>{{Cite web|date=31 gusht 1992|title=Software Size Measurement: A Framework for Counting Source Statements|url=https://resources.sei.cmu.edu/library/asset-view.cfm?assetid=11689|access-date=2021-02-24|website=resources.sei.cmu.edu|language=en}}</ref> shenjat<ref>{{Cite book|last=Halstead|first=Maurice H.|url=https://dl.acm.org/doi/book/10.5555/540137|title=Elements of Software Science (Operating and programming systems series)|date=1977|publisher=Elsevier Science Inc.|isbn=978-0-444-00205-1|location=USA|language=en}}</ref> strukturat e kontrollit (Kompleksiteti) dhe objektet.<ref>{{Cite journal|last=Chidamber|first=S. R.|last2=Kemerer|first2=C. F.|date=qershor 1994|title=A metrics suite for object oriented design|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/295895|journal=IEEE Transactions on Software Engineering|language=en|volume=20|issue=6|pages=476–493|doi=10.1109/32.295895|issn=1939-3520|hdl-access=free}}</ref>
Matja e cilësisë së softuerit ka të bëjë me përcaktimin sasior të nivelit të një sistemi ose softueri përgjatë këtyre dimensioneve. Analiza mund të kryhet duke përdorur një qasje cilësore ose sasiore ose një përzierje të të dyjave për të ofruar një pamje të përgjithshme [duke përdorur për shembull mesataren e ponderuar(at) që pasqyrojnë rëndësinë relative ndërmjet faktorëve që maten].
Kjo pikëpamje e cilësisë së softuerit në një vazhdimësi lineare duhet të plotësohet me identifikimin e Gabimeve Kritike të Programimit diskrete. Këto dobësi mund të mos dështojnë në një rast testimi, por ato janë rezultat i praktikave të këqija që në rrethana specifike mund të çojnë në ndërprerje katastrofike, degradime të performancës, shkelje të sigurisë, të dhëna të korruptuara dhe një mori problemesh të tjera<ref>{{Cite book|last=Nygard|first=Michael|url=https://www.worldcat.org/oclc/1102387436|title=Release It!|date=2007|publisher=Pragmatic Bookshelf|others=an O'Reilly Media Company Safari|isbn=978-0978739218|edition=1st|language=en|oclc=1102387436}}</ref> që e bëjnë një sistem të caktuar de facto i papërshtatshëm për përdorim pavarësisht nga vlerësimi i tij i bazuar në matjet e grumbulluara. Një shembull i mirënjohur i cenueshmërisë është Common Weakness Enumeration,<ref>{{Cite web|title=CWE - Common Weakness Enumeration|url=https://cwe.mitre.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160510002103/http://cwe.mitre.org/|archive-date=2016-05-10|access-date=2016-05-20|website=cwe.mitre.org|language=en}}</ref> një depo dobësish në kodin burimor që i bën aplikacionet të ekspozuara ndaj shkeljeve të sigurisë.
Matja e karakteristikave kritike të aplikacionit përfshin matjen e atributeve strukturore të arkitekturës së aplikacionit, kodimit dhe dokumentacionit në linjë, siç tregohet në foton e mësipërme. Kështu, çdo karakteristikë ndikohet nga atribute në nivele të shumta të abstraksionit në aplikim dhe të gjitha këto duhet të përfshihen në llogaritjen e masës së karakteristikës nëse do të jetë një parashikues i vlefshëm i rezultateve cilësore që ndikojnë në biznes. Qasja me shtresa për llogaritjen e masave karakteristike të paraqitura në figurën e mësipërme u propozua për herë të parë nga Boehm dhe kolegët e tij në TRW (Boehm, 1978) dhe është qasja e marrë në standardet e serive ISO 9126 dhe 25000. Këto atribute mund të maten nga rezultatet e analizuara të një analize statike të kodit burimor të aplikacionit. Edhe karakteristikat dinamike të aplikacioneve si besueshmëria dhe efikasiteti i performancës i kanë rrënjët e tyre shkakësore në strukturën statike të aplikacionit.
Analiza dhe matja e cilësisë strukturore kryhet nëpërmjet analizës së kodit burimor, arkitekturës, kornizës së softuerit, skemës së bazës së të dhënave në raport me parimet dhe standardet që së bashku përcaktojnë arkitekturën konceptuale dhe logjike të një sistemi. Kjo është e dallueshme nga analiza bazë, lokale, e kodit në nivel përbërës, e kryer zakonisht nga mjetet e zhvillimit, të cilat kryesisht kanë të bëjnë me konsideratat e zbatimit dhe janë thelbësore gjatë aktiviteteve të korrigjimit dhe [[Testimi i softuerit|testimit]] .
=== Besueshmëria ===
Shkaqet kryesore të besueshmërisë së dobët gjenden në një kombinim të mospërputhjes me praktikat e mira arkitekturore dhe të kodimit. Kjo mospërputhje mund të zbulohet duke matur atributet e cilësisë statike të një aplikacioni. Vlerësimi i atributeve statike që qëndrojnë në themel të besueshmërisë së një aplikacioni siguron një vlerësim të nivelit të rrezikut të biznesit dhe gjasave të dështimeve dhe defekteve të mundshme të aplikacionit që aplikacioni do të përjetojë kur të vihet në funksion.
Vlerësimi i besueshmërisë kërkon kontrolle të të paktën praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme:
* Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit
* Praktikat e kodimit
* Kompleksiteti i algoritmeve
* Kompleksiteti i praktikave të programimit
* Pajtueshmëria me praktikat më të mira të programimit të orientuar drejt objektit dhe të strukturuar (kur është e aplikueshme)
* Raporti i ripërdorimit të komponentit ose modelit
* Programim i pistë
* Trajtimi i gabimeve dhe përjashtimeve (për të gjitha shtresat - GUI, Logic & Data)
* Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa
* Menaxhimi i kufijve të burimeve
* Softueri shmang modelet që do të çojnë në sjellje të papritura
* Softueri menaxhon integritetin dhe qëndrueshmërinë e të dhënave
* Niveli i kompleksitetit të transaksionit
Në varësi të arkitekturës së aplikacionit dhe komponentëve të palëve të treta të përdorura (të tilla si bibliotekat e jashtme ose kornizat), kontrollet me porosi duhet të përcaktohen përgjatë vijave të nxjerra nga lista e mësipërme e praktikave më të mira për të siguruar një vlerësim më të mirë të besueshmërisë së softuerit të dorëzuar.
=== Efikasiteti ===
Ashtu si me Besueshmërinë, shkaqet e joefikasitetit të performancës shpesh gjenden në shkeljet e praktikës së mirë arkitekturore dhe të kodimit, të cilat mund të zbulohen duke matur atributet e cilësisë statike të një aplikacioni. Këto atribute statike parashikojnë pengesa të mundshme të performancës operacionale dhe probleme të shkallëzimit të ardhshëm, veçanërisht për aplikacionet që kërkojnë shpejtësi të lartë ekzekutimi për trajtimin e algoritmeve komplekse ose vëllime të mëdha të dhënash.
Vlerësimi i efikasitetit të performancës kërkon kontrollimin e të paktën praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme:
* Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit
* Ndërveprimet e duhura me burime të shtrenjta dhe/ose të largëta
* Performanca e aksesit të të dhënave dhe menaxhimi i të dhënave
* Menaxhimi i memories, rrjetit dhe hapësirës në disk
* Pajtueshmëria me praktikat e kodimit<ref name=":0">{{Cite web|title=SEI CERT Coding Standards - CERT Secure Coding - Confluence|url=https://wiki.sei.cmu.edu/confluence/display/seccode/SEI+CERT+Coding+Standards|access-date=2021-02-24|website=wiki.sei.cmu.edu|language=en|archive-date=13 janar 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113075938/https://wiki.sei.cmu.edu/confluence/display/seccode/SEI%2BCERT%2BCoding%2BStandards|url-status=dead}}</ref> (Praktikat më të mira të kodimit)
=== Siguria ===
Cilësia e softuerit përfshin [[Siguria kibernetike|sigurinë e softuerit]].<ref>{{Cite web|date=2019-05-24|title=Code quality and code security: How are they related? {{!}} Synopsys|url=https://www.synopsys.com/blogs/software-security/code-quality-code-security/|access-date=2021-03-09|website=Software Integrity Blog|language=en-US|archive-date=29 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829132712/https://www.synopsys.com/blogs/software-security/code-quality-code-security/|url-status=dead}}</ref> Shumë dobësi sigurie rezultojnë nga kodimi i dobët dhe praktikat arkitekturore të tilla si injeksioni SQL ose skriptimi në faqe.<ref>{{Cite web|date=2020|title=Cost of a Data Breach Report 2020 {{!}} IBM|url=https://www.ibm.com/security/digital-assets/cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-09|website=www.ibm.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-08-27|title=Key Takeaways from the 2020 Cost of a Data Breach Report|url=https://www.bluefin.com/bluefin-news/key-takeaways-ibm-ponemons-2020-cost-data-breach-report/|access-date=2021-03-09|website=Bluefin|language=en-US}}</ref> Këto janë të dokumentuara mirë në listat e mbajtura nga CWE,<ref>{{Cite web|title=CWE - Common Weakness Enumeration|url=http://cwe.mitre.org/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014120515/http://cwe.mitre.org/|archive-date=2013-10-14|access-date=2013-10-18|publisher=Cwe.mitre.org|language=en}}</ref> dhe SEI/Computer Emergency Center (CERT) në Universitetin Carnegie Mellon.<ref name=":0"/>
Vlerësimi i sigurisë kërkon të paktën kontrollimin e praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike:
* Zbatimi, Menaxhimi i një procesi zhvillimi të vetëdijshëm për sigurinë dhe forcimi, p.sh. Cikli i Jetës së Zhvillimit të Sigurisë (Microsoft) ose Korniza e Sigurt Inxhinierike e IBM.<ref>{{Cite book|url=http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/redp4641.html?Open|title=Security in Development: The IBM Secure Engineering Framework {{!}} IBM Redbooks|date=2016-09-30|language=en-US}}</ref>
* Praktikat e Sigurta të Arkitekturës së Aplikimit<ref>{{Cite book|url=http://www.redbooks.ibm.com/abstracts/sg246014.html?Open|title=Enterprise Security Architecture Using IBM Tivoli Security Solutions {{!}} IBM Redbooks|date=2016-09-30|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Secure Architecture Design Definitions {{!}} CISA|url=https://us-cert.cisa.gov/ics/Secure-Architecture-Design-Definitions|access-date=2021-03-09|website=us-cert.cisa.gov|language=en|archive-date=29 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129111639/https://us-cert.cisa.gov/ics/Secure-Architecture-Design-Definitions|url-status=dead}}</ref>
* Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa
* Praktikat më të mira të sigurisë (Vleresimi i hyrjes, injektimi SQL, skriptimet në faqe, kontrolli i aksesit etj.)<ref>{{Cite web|title=OWASP Foundation {{!}} Open Source Foundation for Application Security|url=https://owasp.org/|access-date=2021-02-24|website=owasp.org|language=en|archive-date=23 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200423095724/https://owasp.org/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=CWE's Top 25|url=http://www.sans.org/top25-programming-errors/|access-date=2013-10-18|publisher=Sans.org|language=en}}</ref>
* Praktika të sigurta dhe të mira programimi<ref name=":0"/>
* Trajtimi i gabimeve dhe përjashtimeve
=== Mirëmbajtja ===
Mirëmbajtja përfshin konceptet e modularitetit, kuptueshmërisë, ndryshueshmërisë, testueshmërisë, ripërdorueshmërisë dhe transferueshmërisë nga një ekip zhvillimi në tjetrin. Këto nuk marrin formën e çështjeve kritike në nivelin e kodit. Përkundrazi, mirëmbajtja e dobët është zakonisht rezultat i mijëra shkeljeve të vogla me praktikat më të mira në dokumentacion, strategjinë e shmangies së kompleksitetit dhe praktikat bazë të programimit që bëjnë dallimin midis kodit të pastër dhe të lehtë për t'u lexuar kundrejt kodit të paorganizuar dhe të vështirë për t'u lexuar..
Vlerësimi i mirëmbajtjes kërkon kontrollimin e praktikave më të mira të inxhinierisë softuerike dhe atributeve teknike të mëposhtme:
* Praktikat e Arkitekturës së Aplikimit
* Dokumentacioni i arkitekturës, programeve dhe kodit të ngulitur në kodin burimor
* Lexueshmëria e kodit
* Kodi mban erë
* Niveli i kompleksitetit të transaksioneve
* Kompleksiteti i algoritmeve
* Kompleksiteti i praktikave të programimit
* Pajtueshmëria me praktikat më të mira të programimit të orientuar drejt objektit dhe të strukturuar (kur është e aplikueshme)
* Raporti i ripërdorimit të komponentit ose modelit
* Niveli i kontrolluar i kodimit dinamik
* Raporti i bashkimit
* Programim i pistë
* Dokumentacioni
* Hardware, OS, Middleware, komponentët e softuerit dhe pavarësia e bazës së të dhënave
* Pajtueshmëria e dizajnit me shumë shtresa
* Transportueshmëri
* Praktikat e programimit (niveli i kodit)
* Kod dhe funksione të reduktuara dublikatë
* Pastërtia e organizimit të skedarit të kodit burimor
Mirëmbajtja është e lidhur ngushtë me konceptin e Ward Cunningham për borxhin teknik, i cili është një shprehje e kostove që rezultojnë nga mungesa e mirëmbajtjes. Arsyet pse mirëmbajtja është e ulët mund të klasifikohen si të pamatur kundrejt maturisë dhe të qëllimshme kundër paqëllimshme,<ref>{{Cite web|last=Fowler|first=Martin|date=14 tetor 2009|title=TechnicalDebtQuadrant|url=http://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebtQuadrant.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130202111651/http://martinfowler.com/bliki/TechnicalDebtQuadrant.html|archive-date=2 shkurt 2013|access-date=4 shkurt 2013|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-18|title=Code quality: a concern for businesses, bottom lines, and empathetic programmers|url=https://stackoverflow.blog/2021/10/18/code-quality-a-concern-for-businesses-bottom-lines-and-empathetic-programmers/|access-date=2023-12-05|website=Stack Overflow|language=en|ref={{sfnref | Stack Overflow | 2021}}}}</ref> dhe shpesh e kanë origjinën në paaftësinë e zhvilluesve, mungesën e kohës dhe qëllimeve, pakujdesinë e tyre dhe mospërputhjet në koston e krijimit. dhe përfiton nga dokumentacioni dhe, në veçanti, kodi burimor i mirëmbajtur.<ref>{{Cite book|last=Prause|first=Christian|url=http://publica.fraunhofer.de/documents/N-216042.html|title=2012 International Conference on Software and System Process (ICSSP)|last2=Durdik|first2=Zoya|date=3 qershor 2012|publisher=IEEE Computer Society|isbn=978-1-4673-2352-9|pages=130–134|language=en|chapter=Architectural design and documentation: Waste in agile development?|doi=10.1109/ICSSP.2012.6225956}}</ref>
=== Madhësia ===
Matja e madhësisë së softuerit kërkon që i gjithë kodi burimor të mblidhet saktë, duke përfshirë skriptet e strukturës së bazës së të dhënave, kodin burimor të manipulimit të të dhënave, titujt e komponentëve, skedarët e konfigurimit etj. Në thelb ekzistojnë dy lloje të madhësive të softuerit që duhen matur, madhësia teknike (gjurma) dhe madhësia funksionale:
* Ka disa metoda teknike të përcaktimit të madhësisë së softuerit që janë përshkruar gjerësisht. Metoda më e zakonshme e madhësisë teknike është numri i linjave të kodit (#LOC) për teknologji, numri i skedarëve, funksioneve, klasave, tabelave, etj., nga të cilat mund të llogariten Pikat e Funksionit të kundërt;
* Më e zakonshme për matjen e madhësisë funksionale është analiza e pikës së funksionit. Analiza e pikës së funksionit mat madhësinë e softuerit të dorëzuar nga këndvështrimi i përdoruesit. Madhësia e pikës së funksionit bëhet në bazë të kërkesave të përdoruesit dhe ofron një paraqitje të saktë të madhësisë për zhvilluesin/vlerësuesin dhe vlerën (funksionaliteti që do të dorëzohet) dhe pasqyron funksionalitetin e biznesit që i dorëzohet klientit. Metoda përfshin identifikimin dhe peshimin e hyrjeve, daljeve dhe ruajtjes së të dhënave të njohura nga përdoruesi. Vlera e madhësisë është më pas e disponueshme për t'u përdorur në lidhje me masat e shumta për të përcaktuar sasinë dhe për të vlerësuar ofrimin dhe performancën e softuerit (kosto e zhvillimit për pikë funksioni; defekte të dorëzuara për pikë funksioni; pikë funksioni për muaj stafi.).
Standardi i madhësisë së analizës së pikës së funksionit mbështetet nga Grupi Ndërkombëtar i Përdoruesve të Pikave të Funksionit (IFPUG). Mund të aplikohet në fillim të ciklit jetësor të zhvillimit të softuerit dhe nuk varet nga linja kodi si metoda disi e pasaktë Backfiring. Metoda është agnostike e teknologjisë dhe mund të përdoret për analiza krahasuese në të gjithë organizatat dhe industritë.
Që nga fillimi i Analizës së Pikës së Funksionit, disa variacione kanë evoluar dhe familja e teknikave funksionale të përmasave është zgjeruar për të përfshirë masa të tilla të përmasave si COSMIC, NESMA, Pikat e Përdorimit të Rastit, FP Lite, FP-të e hershme dhe të shpejta dhe së fundmi Pikat e tregimit. Function Point ka një histori të saktësisë statistikore dhe është përdorur si një njësi e zakonshme e matjes së punës në menaxhimin e zhvillimit të aplikacioneve të shumta (ADM) ose angazhimet e jashtme, duke shërbyer si "monedhë" me të cilën ofrohen shërbimet dhe matet performanca.
Një kufizim i zakonshëm i metodologjisë së Pikës së Funksionit është se ai është një proces manual dhe për këtë arsye mund të jetë intensiv i punës dhe i kushtueshëm në iniciativa në shkallë të gjerë si zhvillimi i aplikacioneve ose angazhimet e kontraktimit. Ky aspekt negativ i aplikimit të metodologjisë mund të jetë ajo që i motivoi udhëheqësit e industrisë së TI-së për të formuar Konsorciumin për Cilësinë e Softuerit të TI-së të fokusuar në prezantimin e një standardi të llogaritshëm metrikë për automatizimin e matjes së madhësisë së softuerit ndërkohë që IFPUG vazhdon të promovojë një qasje manuale pasi shumica e aktivitetit të saj mbështetet. në çertifikatat e sporteleve FP.
CISQ përcakton madhësinë si për të vlerësuar madhësinë e softuerit për të mbështetur vlerësimin e kostos, ndjekjen e progresit ose aktivitete të tjera të lidhura me menaxhimin e projektit të softuerit. Përdoren dy standarde: ''Pikat e automatizuara të funksionit'' për të matur madhësinë funksionale të softuerit dhe ''Pikat e automatizuara të përmirësimit'' për të matur madhësinë e kodit funksional dhe jofunksional në një masë.<ref>{{Cite web|title=Software Sizing Standards {{!}} CISQ - Consortium for Information & Software Quality|url=https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/|access-date=2021-01-28|website=www.it-cisq.org|language=en|archive-date=2 nëntor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241102115321/https://www.it-cisq.org/standards/software-sizing-standards/|url-status=dead}}</ref>
=== Identifikimi i gabimeve kritike të programimit ===
Gabimet kritike të programimit janë praktika të këqija specifike arkitekturore dhe/ose koduese që rezultojnë në rrezikun më të lartë, të menjëhershëm ose afatgjatë të ndërprerjes së biznesit.<ref>{{Cite web|date=2 shtator 2005|title=Why Software fails|url=https://spectrum.ieee.org/why-software-fails|access-date=2021-03-20|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|language=en}}</ref>
Këto janë mjaft shpesh të lidhura me teknologjinë dhe varen shumë nga konteksti, objektivat e biznesit dhe rreziqet. Disa mund të konsiderojnë respektimin e konventave të emërtimit, ndërsa të tjerët – ata që përgatitin terrenin për një transferim njohurish për shembull – do ta konsiderojnë atë si absolutisht kritik.
Gabimet kritike të programimit mund të klasifikohen gjithashtu sipas karakteristikave të CISQ. Shembulli bazë më poshtë:
* Besueshmëria
** Shmangni modelet e softuerit që do të çojnë në sjellje të papritura (ndryshore e pa inicializuar, tregues null, etj.)
** Metodat, procedurat dhe funksionet që bëjnë Fut, Përditëso, Fshi, Krijo Tabelën ose Zgjidh duhet të përfshijnë menaxhimin e gabimeve
** Funksionet me shumë fije duhet të bëhen të sigurta në lidhje me fijet, për shembull klasat e veprimit të servleteve ose struteve nuk duhet të kenë fusha statike instance/jo-finale
* Efikasiteti
** Siguroni centralizimin e kërkesave të klientëve (në hyrje dhe të dhëna) për të reduktuar trafikun e rrjetit
** Shmangni pyetjet SQL që nuk përdorin një indeks kundrejt tabelave të mëdha në një lak
* Siguria
** Shmangni fushat në klasat servlet që nuk janë statike përfundimtare
** Shmangni aksesin e të dhënave pa përfshirë menaxhimin e gabimeve
** Kontrolloni kodet e kthimit të kontrollit dhe zbatoni mekanizmat e trajtimit të gabimeve
** Siguroni vërtetimin e hyrjes për të shmangur të metat e skriptimit të tërthortë në faqe ose të metat e injektimit SQL
* Mirëmbajtja
** Pemët e trashëguara të thella dhe foleja duhet të shmangen për të përmirësuar kuptueshmërinë
** Modulet duhet të lidhen lirshëm (fanout, ndërmjetës) për të shmangur përhapjen e modifikimeve
Zbatoni konventat homogjene të emërtimit
=== Modele cilësore të funksionalizuara ===
Propozimet më të reja për modelet e cilësisë si Squale dhe Quamoco<ref>{{Cite journal|last=Wagner|first=Stefan|last2=Goeb|first2=Andreas|last3=Heinemann|first3=Lars|last4=Kläs|first4=Michael|last5=Lampasona|first5=Constanza|last6=Lochmann|first6=Klaus|last7=Mayr|first7=Alois|last8=Plösch|first8=Reinhold|last9=Seidl|first9=Andreas|date=2015|title=Operationalised product quality models and assessment: The Quamoco approach|url=http://elib.uni-stuttgart.de/opus/volltexte/2015/9916/pdf/quamoco.pdf|journal=Information and Software Technology|language=en|volume=62|pages=101–123|arxiv=1611.09230|doi=10.1016/j.infsof.2015.02.009}}</ref> përhapin një integrim të drejtpërdrejtë të përkufizimit të atributeve të cilësisë dhe matjes. Duke zbërthyer atributet e cilësisë apo edhe duke përcaktuar shtresa shtesë, atributet komplekse, abstrakte të cilësisë (si besueshmëria ose mirëmbajtja) bëhen më të menaxhueshme dhe më të matshme. Këto modele cilësore janë aplikuar në kontekste industriale, por nuk kanë marrë miratim të gjerë.
==Shiko më shumë==
{{Div col}}
* Aksesueshmëria
* Disponueshmëria
* Praktikat më të mira të kodimit
* Konventat e kodimit
* Kohezioni dhe bashkimi
* Defekt kompjuterik
* Kompleksiteti ciklomatik
* Kriticiteti i defektit
* Besueshmëria
* GQM
* ISO/IEC 9126
* Përmirësimi i procesit të softuerit dhe përcaktimi i aftësive - ISO/IEC 15504
* Stili i programimit
* Cilësia: kontrolli i cilësisë, menaxhimi total i cilësisë.
* Menaxhimi i kërkesave
* Fushëveprimi (menaxhimi i projektit)
* Siguria
* Inxhinieri sigurie
* Arkitektura e softuerit
* Defekt i softuerit
* Sigurimi i cilësisë së softuerit
* Kontrolli i cilësisë së softuerit
* Metrika e softuerit
* Ripërdorimi i softuerit
* Standardi i softuerit
* Testimi i softuerit
* Analiza statike e programit
* Testueshmëria
{{Div col end}}
== Lexim të mëtejshëm ==
* [https://developer.android.com/quality Udhëzimet e cilësisë së] sistemit operativ [[Android (sistemi operativ)|Android,]] duke përfshirë listat kontrolluese për ndërfaqen e përdoruesit, sigurinë, etj. korrik 2021
* Shoqata e Menaxherëve Detarë në Teknologjinë e Informacionit dhe Komunikimit (AMMITEC). [https://www.ammitec.org/images/AMMITEC_Maritime_Software_Quality_Guidelines_v1.pdf Udhëzimet për cilësinë e softuerit detar]. shtator 2017
* Capers Jones dhe Olivier Bonsignour, "The Economics of Software Quality", Addison-Wesley Professional, botimi i parë, 31 dhjetor 2011,
* [https://cnescatlab.github.io/ CAT Lab - Laboratori i mjeteve të analizës së kodit CNES] (në GitHub)
* Girish Suryanarayana, Procesi i softuerit kundrejt cilësisë së dizajnit: tërheqje e luftës?<ref name="ieeesw">{{Cite journal|last=Suryanarayana|first=Girish|year=2015|title=Software Process versus Design Quality: Tug of War?|journal=IEEE Software|language=en|volume=32|issue=4|pages=7–11|doi=10.1109/MS.2015.87|doi-access=free}}</ref>
* Ho-Won Jung, Seung-Gweon Kim dhe Chang-Sin Chung. [http://doi.ieeecomputersociety.org/10.1109/MS.2004.1331309 Matja e cilësisë së produktit të softuerit: Një studim i ISO/IEC 9126]. ''IEEE Software'', 21(5):10–13, shtator/tetor 2004.
* Organizata Ndërkombëtare për Standardizim. ''Inxhinieri Softuerësh—Cilësia e produktit—Pjesa 1: Modeli i cilësisë''. ISO, Gjenevë, Zvicër, 2001. ISO/IEC 9126-1:2001(E).
* [http://www.sei.cmu.edu/library/abstracts/presentations/esepg.cfm Matja e cilësisë së produktit të softuerit: Seria ISO 25000 dhe CMMI (faqe SEI)]
* ''[https://web.archive.org/web/20161104075316/https://arxiv-web3.library.cornell.edu/abs/1408.3253 MSQF - Një kornizë e cilësisë së softuerit të bazuar në matje,]'' Biblioteka e Universitetit Cornell
* Omar Alshathry, Helge Janicke, "Optimizing Software Quality Assurance", compsacw, f. 87–92, 2010 Punëtoritë e Konferencës së 34-të Vjetore të IEEE për Programet kompjuterike dhe Aplikacionet, 2010.
* Robert L. Glass. ''Softuer me cilësi të ndërtimit''. Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ, 1992.
* Roland Petrasch, " [https://www.researchgate.net/publication/258105237_The_Definition_of_Software_Quality-_A_Practical_Approach Përkufizimi i 'Cilësisë së Softuerit': Një Qasje Praktike] ", ISSRE, 1999
* Profesionist i cilësisë së softuerit,<ref>{{Cite web|title=Software Quality Professional {{!}} ASQ|url=https://asq.org/quality-resources/pub/software-quality-professional|access-date=2021-01-28|website=asq.org|language=eng}}</ref> Shoqëria Amerikane për Cilësinë (ASQ)
* Journal Quality Software<ref>{{Cite web|title=Software Quality Journal|url=https://www.springer.com/journal/11219|access-date=2021-01-28|website=Springer|language=en}}</ref> nga Springer Nature
* Stephen H. Kan. ''Metrikat dhe modelet në inxhinierinë e cilësisë së softuerit''. Addison-Wesley, Boston, MA, botimi i dytë, 2002.
* Stefan Wagner. [https://www.springer.com/us/book/9783642385704 Kontrolli i cilësisë së produktit të softuerit]. Springer, 2013
== Referime ==
'''Shenime'''
<references />
== Bibliografia ==
* Albrecht, A. J. (1979), Matja e produktivitetit të zhvillimit të aplikacioneve. Në punimet e Simpoziumit të Përbashkët SHARE/GUIDE IBM Applications Development., IBM
* Ben-Menachem, M.; Marliss, G. S. (1997), Cilësia e softuerit, prodhimi i softuerit praktik dhe konsistent, Thomson Computer Press
* Boehm, B.; Brown, J.R.; Kaspar, H.; Lipow, M.; MacLeod, G.J.; Merritt, M.J. (1978), Karakteristikat e cilësisë së softuerit, Hollanda e Veriut.
* Chidamber, S.; Kemerer, C. (1994), Një Suite Metrike për Dizajn të Orientuar në Objekte. IEEE Transactions on Software Engineering, 20 (6), fq. 476–493
* Ebert, Christof; Dumke, Reiner, Software Measurement: Establish - Extract - Evaluate - Execute, Kindle Edition, f.91
* Garmus, D.; Herron, D. (2001), Analiza e Pikës së Funksionit, Addison Wesley
* Halstead, M.E. (1977), Elements of Software Science, Elsevier North-Holland
* Hamill, M.; Goseva-Popstojanova, K. (2009), Gabimet e zakonshme në të dhënat e gabimeve dhe dështimeve të softuerit. IEEE Transactions of Software Engineering, 35 (4), fq. 484–496
* Jackson, D.J. (2009), Një rrugë e drejtpërdrejtë drejt softuerit të besueshëm. Komunikimet e ACM, 52 (4).
* Martin, R. (2001), Menaxhimi i dobësive në sistemet e rrjetit, IEEE Computer.
* McCabe, T. (Dhjetor 1976), Një masë kompleksiteti. Transaksionet IEEE në Inxhinieri Softuerësh
* McConnell, Steve (1993), Code Complete (First ed.), Microsoft Press
* Nygard, M.T. (2007), Lëshojeni! Dizajnimi dhe vendosja e softuerit të gatshëm për prodhim, programuesit pragmatikë.
* Park, R.E. (1992), Matja e madhësisë së softuerit: Një kornizë për numërimin e deklaratave të burimit. (CMU/SEI-92-TR-020)., Instituti i Inxhinierisë Softuerike, Universiteti Carnegie Mellon
* Pressman, Roger S. (2005). Inxhinieria e Softuerit: Qasja e një praktikuesi (redaktimi i gjashtë ndërkombëtar). Edukimi McGraw-Hill. <nowiki>ISBN 0071267824</nowiki>.
* Spinellis, D. (2006), Cilësia e kodit, Addison Wesley
== Lidhje të jashtme ==
* [https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence Kur kodi është mbret: Përvetësimi i përsosmërisë së softuerit të automobilave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241216072832/https://www.mckinsey.com/industries/automotive-and-assembly/our-insights/when-code-is-king-mastering-automotive-software-excellence |date=16 dhjetor 2024 }} (McKinsey, 2021)
* [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf Cilësia e softuerit të sistemit të integruar: Pse është kaq shpesh e tmerrshme?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515211001/https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf |date=15 maj 2021 }} [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf Çfarë mund të bëjmë për këtë?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210515211001/https://users.ece.cmu.edu/~koopman/lectures/2016_issre.pdf |date=15 maj 2021 }} (nga [https://users.ece.cmu.edu/~koopman/ Philip Koopman])
* [https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/ Standardet e Cilësisë së Kodit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241224173928/https://www.it-cisq.org/standards/code-quality-standards/ |date=24 dhjetor 2024 }} nga CISQ ™
* Blog i CISQ: https://blog.it-cisq.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220831175319/https://blog.it-cisq.org/ |date=31 gusht 2022 }}
* [http://microelectronics.esa.int/vhdl/pss/PSS-05-11.pdf Udhëzues për sigurimin e cilësisë së softuerit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241215175828/http://microelectronics.esa.int/vhdl/pss/PSS-05-11.pdf |date=15 dhjetor 2024 }} (ESA)
* [http://emits.sso.esa.int/emits-doc/e_support/Bssc962.pdf Udhëzues për aplikimin e standardeve të inxhinierisë softuerike ESA në projekte të vogla softuerike] (ESA)
* [https://www.nasa.gov/centers/ivv/pdf/192949main_ESA_Garcia.pdf Një përmbledhje e Shërbimeve të Sigurimit të Produkteve të Softuerit ESA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210114228/https://www.nasa.gov/centers/ivv/pdf/192949main_ESA_Garcia.pdf |date=10 shkurt 2023 }} (NASA/ESA)
* [https://lsoares.medium.com/our-approach-to-quality-in-volkswagen-software-dev-center-lisbon-72f5728e2235 Qasja jonë ndaj cilësisë në Volkswagen Software Dev Center Lisbonë]
* [https://google.github.io/styleguide/ Udhëzuesit e stilit të Google]
* [https://www.infoq.com/news/2011/03/Ensuring-Product-Quality-Google/ Sigurimi i cilësisë së produktit në Google] (2011)
* [https://sma.nasa.gov/sma-disciplines/software-assurance Sigurimi i softuerit të NASA-s]
* [https://www.nist.gov/itl/ssd/software-quality-group Grupi i Cilësisë së Softuerit NIST]
* [https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/ Pikat e automatizuara të funksionit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241210142547/https://www.it-cisq.org/standards/automated-function-points/ |date=10 dhjetor 2024 }} OMG/CISQ ([[ISO/IEC 19515]])
* [https://www.omg.org/spec/ATDM/ Standardi i automatizuar i borxhit teknik OMG]
* [https://re-magazine.ireb.org/articles/automated-quality-assurance Sigurimi i automatizuar i cilësisë] (artikulluar në IREB nga Harry Sneed)
* [https://www.nist.gov/publications/structured-testing-testing-methodology-using-cyclomatic-complexity-metric Testimi i strukturuar: Një Metodologji Testimi Duke përdorur Metrikën e Kompleksitetit Ciklomatik] (1996)
* [https://docs.microsoft.com/en-us/previous-versions/visualstudio/visual-studio-2015/code-quality/analyzing-application-quality-by-using-code-analysis-tools?view=vs-2015 Analizimi i cilësisë së aplikacionit duke përdorur mjetet e analizës së kodit] (Microsoft, Documentation, Visual Studio, 2016)
{{Software engineering}}'''''Redaktuar në gjuhën shqipe nga Gjergj M. Çuni, student i shkencave kompjuterike në FShMN. Dhjetor, 2024.'''''
[[Kategoria:Cilësi e programit| ]]
[[Category:Të menduarit e sistemeve]]
[[Category:Testimi i softuerit|Cilësia]]
[[Category:Kodi burimor]]
o6lmcl1ljlqnma7zpsc9xu7sen9awwg
Diskutim:Cilësia e programit
1
368969
3059711
3031327
2026-10-26T11:22:33Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059711
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Cilësia e programit/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Cilësia e programit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059710 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161104075316/https://arxiv-web3.library.cornell.edu/abs/1408.3253 për lidhjen http://arxiv-web3.library.cornell.edu/abs/1408.3253.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 12:22 (CET)
fbtbpkxg2fepy1kfrdfnt6caeax9isv
CSKA Moska
0
369746
3059694
2970171
2026-10-26T10:19:04Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059694
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football club
| clubname = CSKA Moska
| image = 600px Gold star HEX-FBE017 on Blue HEX-0000FF and Red HEX-FF0000 background.svg
| upright = 0.65
| alt = Club crest
| current = 2024–25 PFC CSKA Moscow season
| fullname = Профессиональный футбольный клуб ЦСКА
| nickname = ''Koni'' <br /> ''Krasno-sinie'' (Kuqeblutë)<br /> ''Armeitsy''
| founded = [[27 gusht]] [[1911]]
| ground = [[VEB Arena]]
| capacity = 30,457
| owner = {{Flamuri|Rusia}} [[VEB.RF]]
| chairman = {{Flamuri|Rusia}} [[Yevgeni Giner]]<ref>{{cite news|last=Jemberga|first=Sanita|url=https://en.rebaltica.lv/2017/05/latvian-financier-said-to-act-as-a-go-between-to-get-russian-loan-for-le-pen/|title=Latvian financier said to act as a go-between to get Russian loan for Le Pen|work=[[Re:Baltica]] (rebaltica.lv)|date=2 maj 2017|access-date=21 korrik 2021|quote=Djali i [[Yevgeni Giner]] Vadim është pronari ligjor i CSKA.|archive-date=22 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722032936/https://en.rebaltica.lv/2017/05/latvian-financier-said-to-act-as-a-go-between-to-get-russian-loan-for-le-pen/|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Грузинова|first1=Ирина|last2=Васильев|first2=Иван|last3=Петрова|first3=Ольга|url=https://www.vedomosti.ru/business/articles/2016/08/01/651172-na-chem-zarabativaet-prezident-tsska-evgenii-giner|title=На чем зарабатывает президент ЦСКА Евгений Гинер: "Новые Лужники", новые офисы, СП с госкомпаниями, но главный актив – хорошая репутация|language=ru|work=[[Vedomosti]]|date=31 korrik 2016|access-date=21 korrik 2021|archive-date=22 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210722032947/https://www.vedomosti.ru/business/articles/2016/08/01/651172-na-chem-zarabativaet-prezident-tsska-evgenii-giner|url-status=live}}</ref>
| chrtitle =
| manager = {{Flamuri|Serbia}} [[Marko Nikolić]]
| mgrtitle =
| league = [[Prem'er-Liga]]
| season = 2023-24
| position = [[Prem'er-Liga]], Vendi 6
| website =
| pattern_la1 = _cska24h
| pattern_b1 = _cska24h
| pattern_ra1 = _cska24h
| pattern_sh1 = _cska24h
| pattern_so1 = _socks
| leftarm1 = 031B6E
| body1 = 031B6E
| rightarm1 = 031B6E
| shorts1 = 031B6E
| socks1 = 031B6E
| pattern_la2 = _cska24a
| pattern_b2 = _cska24a
| pattern_ra2 = _cska24a
| pattern_sh2 = _cska24a
| pattern_so2 = _socks
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _cska24r
| pattern_b3 = _cska24r
| pattern_ra3 = _cska24r
| pattern_sh3 = _cska24r
| pattern_so3 = _socks
| leftarm3 = 282828
| body3 = 282828
| rightarm3 = 282828
| shorts3 = 282828
| socks3 = 282828
}}
'''Professional'nyy futbol'nyy klub – CSKA''', i referuar zakonisht si '''CSKA Moskë''' ose ''CSKA Moskva'' jashtë [[Rusia|Rusisë]], ose thjesht si '''CSKA''' ({{IPA|ru|tsɛ ɛs ˈka|pron}}), është një klub futbolli rus. Ai është i vendosur në [[Moskë]], duke luajtur ndeshjet e saj në shtëpi në [[VEB Arena]] me kapacitet 30,000. Luan në ngjyrat e kuqe dhe blu, me modele të ndryshme të thjeshta dhe me vija të përdorura.
E themeluar në vitin 1911, CSKA është një nga klubet më të vjetra të futbollit në Rusi dhe ka pasur periudhën e saj më të suksesshme pas [[Luftës së Dytë Botërore]] me pesë tituj në gjashtë sezone. Ajo fitoi gjithsej 7 kampionate [[Soviet Top League]] dhe 5 [[Kupa Sovjetike]], duke përfshirë [[Double (asociation football)|dopio]] në sezonin e fundit në [[1991 Sovjetik Top League|1991]]. Klubi ka fituar gjithashtu 6 tituj [[Premier League Ruse]] si dhe 8 [[Kupa e Rusisë (futboll)|Kupa e Rusisë]].
CSKA Moska u bë klubi i parë në Rusi që fitoi një nga garat e kupave evropiane, [[2004–05 Kupa UEFA|Kupën UEFA]], pasi mposhti [[Sporting CP]] në finale në [[Lisbonë]] në 2005.
CSKA ishte ekipi zyrtar i [[Ushtria Sovjetike|Ushtrisë Sovjetike]] gjatë epokës komuniste. Që nga [[shpërbërja e Bashkimit Sovjetik]] është bërë pronë private. Në vitin 2012, Ministria e Mbrojtjes shiti të gjitha aksionet e saj (24,94%) tek Bluecastle Enterprises Ltd,<ref>{{cite web|title=Акционеры ПФК ЦСКА выкупили у Министерства обороны четверть акций клуба за 353 тысячи долларов|url=http://cskainfo.com/51546/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204125117/http://cskainfo.com/51546/|archive-date=2020-02-04|access-date=2019-04-09|website=cskainfo.com|language=ru}}</ref> një konglomerat që zotëron 100% të klubit që atëherë. Më 13 dhjetor 2019, korporata shtetërore e zhvillimit [[VEB.RF]] njoftoi se do të marrë kontrollin e mbi 75% të aksioneve të klubit që janë përdorur si kolateral nga pronarët e mëparshëm për financimin e [[VEB Arena]].<ref name="VEBOwners">{{cite journal|date=13 dhjetor 2019|title=Армейцы обрели государственность|url=https://www.kommersant.ru/doc/4195772|url-status=live|journal=Коммерсантъ|language=ru|publisher=[[Kommersant]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180917/https://www.kommersant.ru/doc/4195772|archive-date=16 dhjetor 2019|access-date=16 dhjetor 2019}}</ref> Korporata [[Sibneft]] e biznesmenit rus [[Roman Abramovich]] ishte një sponsor kryesor i klubit nga 2004 deri në 2006.
== Skuadra aktuale ==
''Redaktuar më 25 dhjetor 2024''<ref>{{cite web|title=Основной состав|url=https://pfc-cska.com/komanda/osnovnoj-sostav/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180627005848/https://pfc-cska.com/komanda/osnovnoj-sostav/|archive-date=27 qershor 2018|access-date=26 qershor 2018|website=pfc-cska.com|publisher=CSKA Moska|language=ru}}</ref>{{Fs start}}
{{Fs player|no=3|nat=RUS|pos=DF|name=[[Danil Krugovoy]]}}
{{Fs player|no=4|nat=BRA|pos=DF|name=[[Willyan Rocha]]}}
{{Fs player|no=5|nat=SRB|pos=MF|name=[[Saša Zdjelar]]}}
{{Fs player|no=6|nat=RUS|pos=MF|name=[[Maksim Mukhin]]}}
{{Fs player|no=8|nat=BLR|pos=FW|name=[[Artyom Shumansky]]}}
{{Fs player|no=9|nat=Venezuela|pos=FW|name=[[Saúl Guarirapa]]|other=në huazim nga [[PFC Sochi|Sochi]]}}
{{Fs player|no=10|nat=RUS|pos=MF|name=[[Ivan Oblyakov]]}}
{{Fs player|no=11|nat=RUS|pos=FW|name=[[Tamerlan Musayev]]}}
{{Fs player|no=13|nat=BRA|pos=DF|name=[[Khellven]]}}
{{Fs player|no=14|nat=RUS|pos=MF|name=[[Yegor Ushakov]]}}
{{Fs player|no=15|nat=BIH|pos=MF|name=[[Miralem Pjanić]]}}
{{Fs player|no=17|nat=RUS|pos=MF|name=[[Kirill Glebov]]}}
{{Fs player|no=19|nat=RUS|pos=MF|name=[[Rifat Zhemaletdinov]]}}
{{Fs player|no=20|nat=Mali|pos=FW|name=[[Sékou Koïta]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=21|nat=UZB|pos=MF|name=[[Abbosbek Fayzullaev]]}}
{{Fs player|no=22|nat=SRB|pos=DF|name=[[Milan Gajić (footballer, born 1996)|Milan Gajić]]}}
{{Fs player|no=23|nat=RUS|pos=GK|name=[[Ilya Pomazun]]}}
{{Fs player|no=25|nat=CRO|pos=MF|name=[[Kristijan Bistrović]]}}
{{Fs player|no=27|nat=BRA|pos=DF|name=[[Moisés (footballer, born 1995)|Moisés]]}}
{{Fs player|no=31|nat=RUS|pos=MF|name=[[Matvey Kislyak]]}}
{{Fs player|no=35|nat=RUS|pos=GK|name=[[Igor Akinfeev]]|other=[[Captain (association football)|kapiteni]]}}
{{Fs player|no=45|nat=RUS|pos=GK|name=[[Danila Bokov]]}}
{{Fs player|no=46|nat=RUS|pos=FW|name=[[Vladislav Yakovlev (footballer)|Vladislav Yakovlev]]}}
{{Fs player|no=49|nat=RUS|pos=GK|name=[[Vladislav Torop]]}}
{{Fs player|no=77|nat=RUS|pos=DF|name=[[Ilya Agapov]]}}
{{Fs player|no=78|nat=RUS|pos=DF|name=[[Igor Diveyev]]}}
{{Fs player|no=90|nat=RUS|pos=DF|name=[[Matvey Lukin]]}}
{{Fs player|no=|nat=RUS|pos=DF|name=[[Mikhail Ryadno]]}}
{{Fs end}}
== Referime ==
{{reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
[https://web.archive.org/web/20250104215751/https://en.pfc-cska.com/ Faqja zyrtare e klubit]
[[Kategoria:Klube futbolli në Rusi]]
36u2f3ddryh2yzz8xvxpcmr07z554po
Diskutim:Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore
1
380806
3059627
3007875
2026-10-26T03:29:01Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059627
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2806893 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240809130317/https://www.zaninalte.al/2024/07/roli-i-mejtepeve-ne-zhvillimin-e-arsimit-shqip/ për lidhjen https://www.zaninalte.al/2024/07/roli-i-mejtepeve-ne-zhvillimin-e-arsimit-shqip/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 qershor 2025 09:16 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3007874 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240809180201/https://prointegra.ch/misioni-i-pare-shkollor-ne-kosove-ne-krye-me-ali-hashroven-2/ për lidhjen https://prointegra.ch/misioni-i-pare-shkollor-ne-kosove-ne-krye-me-ali-hashroven-2/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 korrik 2026 00:11 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arsimi në Kosovë gjatë Luftës së Dytë Botërore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059626 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200108062316/https://www.votramagazine.com/historia-e-arsimit-shqip-ne-kosove-me-theks-te-vecante-gjate-luftes-se-dyte-boterore/ për lidhjen https://www.votramagazine.com/historia-e-arsimit-shqip-ne-kosove-me-theks-te-vecante-gjate-luftes-se-dyte-boterore/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 04:29 (CET)
1crq99bgnfjoidw54u1tfwy2kc8dh27
Aurelius dhe Natalia
0
383437
3059666
2836545
2026-10-26T04:48:56Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6)
3059666
wikitext
text/x-wiki
'''Aurelius dhe Natalia''' (vdiq në [[852]] pas Krishtit) ishin një çift i krishterë i ekzekutuar nga [[Abd ar-Rahman II]], [[Emirati i Kordobës|Emiri i Kordobës]], për shkak se refuzuan të hiqnin dorë nga besimi i tyre. Ata konsiderohen martirë dhe shenjtorë të [[Kisha Katolike|Katolike]] dhe [[Kisha Ortodokse|Kishës Ortodokse]].
== Jeta ==
Aurelius lindi në një familje të pasur në Sevilje. Babai i tij ishte një arab mysliman dhe nëna e tij një spanjolle e krishterë. Pasi mbeti jetim në fëmijëri, ai u rrit nga tezja e tij, e cila mund të ketë qenë fshehurazi e krishterë. Në atë kohë, të krishterët persekutoheshin në mbretëritë maure të Spanjës.<ref>[https://www.saintforaminute.com/saints/saint_aurelius_of_cordoba Biography, (anglisht)] {{Lidhje e vdekur}}, Shenjtor për një minutë, aksesuar më 18 korrik 2025</ref>
Aurelius u martua me ''Sabigothon'', një vajzë nga një familje myslimane. Pas dasmës së tyre, Sabigotho vendosi të konvertohej në të krishterë dhe mori emrin e krishterë Natalia. Çifti jetoi në Emiratin e Kordobës, pati një vajzë dhe jetonte fshehurazi si të krishterë. Në atë kohë, konvertimi nga Islami në të krishterë ishte një krim që dënohej me vdekje.<ref>[https://catholicexchange.com/saints-natalia-aurelius-liliosa-felix-and-george-martyrs Dënimi i Aureliusit dhe Natalisë] (anglisht)</ref>
Një ditë, Aurelius dëshmoi rrahjen publike të një tregtari të krishterë i cili kishte shpallur publikisht besimin e tij në Krishtin. Të tronditur nga kjo ngjarje, Aureli dhe Natalia vendosën se nuk mund ta fshihnin më besimin e tyre. Ata lanë mënjanë para për vajzën e tyre dhe ua dhuruan pjesën e mbetur të kursimeve të tyre të varfërve. Pastaj filluan të shpallnin hapur besimin e tyre dhe të kujdeseshin për të krishterët e burgosur në burg.
== Nderim ==
[[Festa]] për Aurelin dhe Natalinë është 27 korriku. Ata janë ndër [[Martirët e Kordobës|Martirët e Kordobës]], 48 të krishterë që u ekzekutuan në këtë qytet midis viteve 850 dhe 859 pas Krishtit.
[[Reliku|Reliket]] e Aurelit mbahen në një altar në ''Bazilikën e Katedrales Metropolitane të Santa María la Antigua'' në [[Qyteti i Panamasë|Qytetin e Panamasë]].<ref>[https://www.vaticannews.va/es/papa/news/2019-01/papa-francisco-panama-jmj-2019-misa-dedicacion-altar-catedral.html Tek reliket (spanjisht)]</ref>
== Referime ==
<references/>
== Lidhjet e jashtme ==
* [http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=309 Shenjtorët Natalia dhe Aureli në catholic.org (anglisht)]
* [http://www.santopedia.com/santos/santa-liliosa-de-cordoba Santa Liliosa de Córdoba, Mártir]
[[Kategoria:Shenjtorë spanjollë]]
[[Kategoria:Shenjtorë katolikë romakë]]
[[Kategoria:Vdekje - Vitet 850]]
[[Kategoria:Martirë të krishterë]]
tqs03dktfh3mwxsn7j3xijwitldhx1v
Diskutim:Xhamia e Pathrailit
1
385578
3059528
2828171
2026-10-25T17:42:28Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059528
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Pathrailit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2828170 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210806021355/http://www.faridpur.gov.bd/ për lidhjen http://www.faridpur.gov.bd/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 gusht 2025 23:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Pathrailit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059527 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210207051349/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250621160818/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majlis_Aulia_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Majlis_Aulia_Mosque.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210207051349/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bhanga_Upazila.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:42 (CET)
63n8o9g2y3nb750cj7c0luac97uuaot
Veprat e Giovanni Bellinit
0
386074
3059492
3004063
2026-10-25T14:56:37Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1 #IABot (v2.0.9.6)
3059492
wikitext
text/x-wiki
{| class='wikitable sortable'
! imazhi!! Shembull i!! Etiketa!! Koleksioni!! Nr. inventarit!! Kodi katalogut!! Datimi!! Materiali!! Zhanri!! Stili!! Paraqitet
|-
| [[File:Drunkenness of Noah bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Dehja e Noesë|| Musée des Beaux-Arts et d'Archéologie de Besançon|| 896.1.13|| || [[1515]]|| ''bojë vaji'' në kanavacë|| ''art fetar'', ''nudo''|| || ''rrush'', ''Semi'', Jafeti, gjunjëzim, tekstile, ''peizazh'', ''hardhi'', ''Noea'', lakuriqësi, ''kupë'', verë, ''Hami'', ''dehje alkolike'', sarkazëm, ''peqëri''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Un episodio della vita di Publio Cornelio Scipione.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Mëshira e Shipionit|| National Gallery of Art|| 1952.2.7, K-1628|| 133|| [[1506]]|| ''bojë vaji'' në kanavacë|| ''pikturë historike''|| || ''Shipion Afrikani'', Lufta e Dytë Punike, ''Allucius''
|-
| [[File:Andrea previtali e giovanni bellini, allegorie, 1490 ca. 01.JPG|center|192px]]|| cikël pikturash|| Alegori|| Gallerie dell'Accademia|| 595 a, b, c, d, e, 595 a, 595 b, 595 c, 595 d, 595 e|| || [[1490]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''alegori''|| [[Arti i Rilindjes|Rilindja]]||
|-
| [[File:Giovanni bellini, madonna del prato 01.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna del Prato''|| National Gallery, Londër|| NG599|| 31|| [[1505]], [[vitet 1500]]|| ''bojë vaji'' në ''panel'', tempera e ''transferuar në kanavacë''|| ''art fetar''|| ''Rilindja e Lartë''|| grua, ''Krishti Fëmijë'', Maria, nënë
|-
| [[File:Polittico di san vincenzo ferrer 01.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', ''poliptik''|| Pjesë altari e San Vincenzo Ferrer|| Shën Gjoni dhe Pali|| || || [[shekulli XV]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| Pikturë e Rilindjes Italiane|| ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', burrë, njerëz të bardhë, Shë Kristofori, ''Vincenzo Ferrer'', [[Shën Sebastiani]], grua, engjëll, ''Gabrieli'', ''zambak'', Maria, ''lutje'', ''peizazh'', martirizimi i Shën Sebastianit, Jezu Krishti
|-
| [[File:Bellini,Giovanni - Agony in the Garden - National Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Agonia në kopësht|| National Gallery, Londër|| NG726|| || [[shekulli XV]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ''Rilindja e Hershme''|| Agonia në kopësht, Jezu Krishti, [[Shën Pjetri]], ''Shën Jaku i Vjetri, apostull'', ''Apostulli Gjon'', Juda Iskarioti
|-
| [[File:Giovanni Bellini — Holy Allegory.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Allegoria e shenjtë|| [[Uffizi|Gelleria degli Uffizi]]|| 903|| || [[Vitet 1490]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Shën Sebastiani]], ''[[Jobi]]'', ''Jozefi'', [[Pali i Tarsusit|Shën Pali]], [[Maria]]
|-
| [[File:Accademia - Pala di San Giobbe by Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija në fron me shenjtë dhe engjëj|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]] || 38|| || [[1487]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''art fetar''|| Pikturë e Rilindjes Italiane, ''Rilindja e Hershme''|| [[Françesku i Asizit]], [[Joan Pararendësi dhe Pagëzori|Gjon Pagëzori]], ''[[Jobi]]'', ''Shën Domeniku'', [[Shën Sebastiani]], ''Ludvigu i Tuluzës'', engjëll, [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë, muzikë, ''bisedë e shenjtë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini, portrait of Doge Leonardo Loredan.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portreti i doxhit Leonardo Loredan|| National Gallery, Londër|| NG189|| 30|| [[Vitet 1500]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| portret|| ''Rilindja e Lartë''|| Leonardo Loredan, burrë
|-
| [[File:(Venice) Madonna col bambino in piedi benedicente - Giovanni Bellini - gallerie Accademia.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna Contarini''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 594|| || [[1475]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''art fetar''|| ''Shkolla Veneciane'', ''Rilindja e Hershme''|| ''Madona dhe Fëmija'', ''Krishti Fëmijë'', re, [[Maria]], ''peizazh''
|-
| [[File:Pala di San Zaccaria (Venezia).jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', ''bisedë e shenjtë''|| Pala e Altarit të Shën Zaharisë|| San Zaccaria|| || || [[1505]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo'', ''transferuar në kanavacë''|| ''art fetar''|| ''Rilindja e Lartë''|| ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', [[Maria]], [[Pjetri|Shën Pjetri]], Katerina e Aleksandrisë, ''Shën Luçia'', ''[[Jeronimi]]'', engjëll
|-
| [[File:Bellini, battesimo di cristo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Pagëzimi i Krishtit|| ''Santa Corona''|| || || [[Vitet 1500]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë, [[Joan Pararendësi dhe Pagëzori|Gjon Pagëzori]], ''Pagëzimi i Jezusit''
|-
| [[File:Blessing Christ by Giovanni Bellini (Louvre RF 2039).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Krishti duke bekuar|| ''Departamenti i Pikturave të Luvrit''|| RF 2039|| || [[Vitet 1460]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Giovanni bellini, Young Bacchus.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Baku Fëmijë''|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 1961.9.5|| 79|| [[1514]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''pikturë mitologjike''|| || [[Dionisi|Baku]]
|-
| [[File:Giovanni Bellini, unfinished Lamentation, c1500, Uffizi.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Vajtimi i Krishtit|| [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]]|| 00286742|| || [[Vitet 1490]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||Jezu Krishti, [[Maria]], [[Maria Magdalena]], Jozefi i Arimatheas, Nikodemi
|-
| [[File:Giovanni Bellini (um 1435 - 1516) - The Dead Christ supported by Two Angels - 28 - Gemäldegalerie.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Krishti i vdekur i mbajtur nga dy engjëj|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 28|| 60, 24|| [[Vitet 1470]]|| tempera në ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë, ''kufomë'', plagët e shenjta, ulje, engjëll, kërthizë, mashkull bust-zhveshur, krahë shpendi
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Dead Christ Supported by Two Angels.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Krishti i vdekur, i mbajtur nga dy engjëj''|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| || 21, 11|| [[Vitet 1450]]|| tempera në dru || ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë, ''kufomë'', brerore, engjëll, mashkull bust-zhveshur, plagët e shenjta, kërthizë
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Giovane donna nuda allo specchio.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Grua e re lakuriq, duke u parë në pasqyrë|| Kunsthistorisches Museum|| GG_97|| 7, 210, 192|| [[1515]]|| ''bojë vaji'' në ''tablo''|| ''portret nudo''|| || dritare, grua e re, grua lakuriq, parje në pasqyrë
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna and Child - Madonna Lochis - Accademia Carrara, Bergamo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Lochis Madonna|| Accademia Carrara|| 81LC00140|| 36|| [[1476]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Krishti Fëmijë'', ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]]
|-
| [[File:Giovanni bellini, madonna col bambino, 1460-65.JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madonna Trivulzio|| ''Pinacoteca del Castello Sforzesco''|| || || [[1460]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë
|-
| [[File:Bellini — Madonna and Child 1510.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', ''Madona dhe Fëmija''|| Madona dhe Fëmija|| Pinacoteca di Brera, [[Milano]]|| 298|| 1|| [[1510]]|| ''bojë vaji në'' kanvacë, ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë, ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna and Child - 28.115 - Detroit Institute of Arts.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| Detroit Institute of Arts|| 28.115|| || [[1509]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë''
|-
| [[File:Giovanni bellini, madonna col bambino pavia.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona me Fëmijën''|| ''Malaspina Picture Gallery''|| P22|| || [[1450]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë
|-
| [[File:Bellini - Madonna con Bambino, 1510 circa o 1502-1503, 176.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| Museo e Galleria Borghese|| 176|| 196, 35|| [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', ''djalë''
|-
| [[File:La Virgen y el Niño entre dos santas (Giovanni Bellini).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Virgjëresha dhe Fëmija midis dy shenjtëve|| Museo del Prado|| P000050|| 341, 665, 60|| [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''Shën Ursula'', [[Maria Magdalena]], flokë të gjatë, ''bisedë e shenjtë''
|-
| [[File:Accademia - Madonna con Bambino tra le sante Caterina e Maria Maddalena - Giovanni Bellini - Cat 613.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna con Bambino tra le sante Caterina e Maria Maddalena''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 613|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ''shkolla veneciane'', ''Rilindja e Hershme''|| [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', [[Maria Magdalena]], Katerina e Aleksandrisë, flokë të gjatë, nënë
|-
| [[File:(Venice) Madonna dai cherubini rossi - Giovanni Bellini - gallerie Accademia.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona e kerubinit të kuq|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.612|| 111, 116|| [[1485]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë
|-
| [[File:Accademia - Madonna degli Alberetti - Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna degli Alberetti''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 596|| 107|| [[1487]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ''Rilindja e Hershme'', ''shkolla veneciane''|| [[Maria]], pemë, ''Krishti Fëmijë'', ''Madona dhe Fëmija'', ''pejzazh''
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna di Alzano - Accademia Carrara.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'' || ''Alzano Madonna''|| Accademia Carrara|| 58MR00020|| 112, 106|| [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Giovannei bellini, madonna greca, brera.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''||Madona Greke|| Pinacoteca di Brera, [[Milano]]|| 317|| || [[1460]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë
|-
| [[File:Barbarigo Altarpiece.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Pala Barbarigo''|| Shën Pjetër Martiri|| || 115, 135|| [[1488]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë
|-
| [[File:Pala di pesaro 01.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', ''pjesë altari''|| Pala di Pesaro || Musei Civici di Palazzo Mosca, Pesaro|| || || [[1471]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Pietà with Madonna and St. John the Evangelist - Accademia Carrara Bergamo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Pietà me Madonën dhe Shën Gjon Ungjillorin''|| Accademia Carrara|| 81LC00138|| || [[1455]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Pieta Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Pietà || Pinacoteca di Brera, [[Milano]]|| 228|| || [[1460]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Pietà''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Imago Pietatis - Google Art Project.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Pietà''|| Museo Poldi Pezzoli, [[Milano]]|| 1587|| || [[1455]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Giovanni-Bellini-HalottKrisztus-négyAngyallal (1470).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Pietà|| Museo della città di Rimini|| || || [[1470]]|| tempera në ''tablo'', ''transferuar në kanvacë''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë, engjëll
|-
| [[File:Bellini — Pietà Martinengo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Pietà Martinengo|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 883|| || [[1505]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo'', tempera|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Gentile and Giovanni Bellini — Saint Mark Preaching in Alexandria.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shë Marku duke predikuar në Aleksandri|| Pinacoteca di Brera, [[Milano]]|| 160|| || [[Vitet 1500]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| [[Rilindja]]|| [[Aleksandria|Aleksandri]], ''Mark Ungjillori'', ''obelisk'', Camelus dromedarius, xhirafë, kullë, turban, kupolë, ''predikim''
|-
| [[File:(Venice) Presentazione di Gesù al Tempio by Giovanni Bellini - Pinacoteca Querini Stampalia.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Prezantimi në Tempull|| ''Pinacoteca Querini Stampalia''|| inv. 199014|| || [[1469]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', [[Maria]], grua
|-
| [[File:BELLINI, Giovanni.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri''|| [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]]|| 1863|| || mijëvjeçari i II-të|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || burrë
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Ritratto di Jörg Fugger.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portreti i Joerg Fugger''|| ''Norton Simon Museum''|| M.1969.13.P|| || [[1474]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || burrë, Georg Fugger
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Portrait of Giovanni Emo - National Gallery of Art, Washington.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''||''Condottiero Giovanni Emo''|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 1939.1.224|| 129|| [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo'', ''transferuar në kanvacë''|| portret|| || ''condottiero'', burrë, Bartolomeo d'Alviano, berretë, Bartolomeo Colleoni
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Fra Teodoro of Urbino as Saint Dominic 2.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''||Portreti i Fra Teodoros së Urbinos si Shën Domeniku|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| L1115|| 214, 191|| [[1515]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''portret historik''|| || ''Shën Domeniku''
|-
| [[File:Giovanni Bellini Portrait Young Man Red.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portret djaloshi në të kuqe|| National Gallery of Art, ''Andrew W. Mellon Collection''|| 1937.1.29|| 33|| [[1485]], [[vitet 1480]]|| ''bojë vaji'', tempera në ''tablo''|| portret|| ||
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna col Bambino tra il Battista e una Santa - Accademia Venice.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija midis Shën Gjon Pagëzorit dhe një shenjti tjetër|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.881|| || [[1504]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë, Gjon Pagëzori
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Saint Francis in the Desert - Google Art Project.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shën Françesku në shkretëtirë|| ''The Frick Collection''|| 1915.1.03|| || [[vitet 1480]], [[1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ''Rilindja e Hershme''|| [[Françesku i Asizit]], ''gomar'', shkretëtirë, kafkë njeriu, Bibla, ''tufë dhishë'', Kurora gjembore, ''kryqëzim'', ''gatë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini — Saint Jerome Reading in the Desert.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shën Jeronimi duke lexuar në shkretëtirë|| [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]]|| Contini Bonacossi 25|| || [[1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''[[Jeronimi]]''
|-
| [[File:Giovanni Bellini, Saint Jerome Reading, 1505, NGA 358.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Shën Jeronimi duke lexuar në mjedis rural''|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 1939.1.217|| 78|| [[1505]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo qitroje''|| ''art fetar''|| || ''[[Jeronimi]]'', shpellë, libër
|-
| [[File:Bellini, Sts Christopher, Jerome and Louis of Toulouse.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shenjtorët Kristofor, [[Jeronimi|Jeronim]] dhe Ludvigu i Tuluzës|| San Giovanni Grisostomo, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[1513]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| || ''Krishti Fëmijë'', Shën Kristofori, ''[[Jeronimi]]'', ''Ludvigu i Tuluzës''
|-
| [[File:Giovanni bellini, testa di san giovanni battista.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Koka e Shën Gjon Pagëzorit''|| Musei Civici di Palazzo Mosca, Pesaro|| 4545|| || [[1465]], [[1470]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Joan Pararendësi dhe Pagëzori|Gjon Pagëzori]]
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Trasfigurazione di Cristo (Venezia).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shndërrimi i Krishtit|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| Cl. I n. 0027|| || [[1455]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, burrë
|-
| [[File:Paris 1er - Musée du Louvre - Exposition Naples à Paris - La Transfiguration (Giovanni Bellini).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Shndërrimi i Krishtit''|| ''Museo di Capodimonte''|| Q 56|| 100|| [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, ''Shndërrimi i Jezusit'', ''Mojsiu'', ''Elijah''
|-
| [[File:Frari (Venice) - Sacristy - triptych by Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Triptiku Frari|| Santa Maria Gloriosa dei Frari, [[Venecia|Venecie]]|| LXVI:H.19.|| 114, 134|| [[1488]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', nënë, engjëll, muzikant, Shën Nikolla, [[Pjetri|Shën Pjetri]], ''Mark Ungjillori'', ''Benedikti i Nursisë'', ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Jacopo, gentile e giovanni bellini, polittico della madonna, da s.m. della carità, 1464-70 ca., 01.JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| Triptiku i Madonës, bashkë me Gentile dhe Jacopo Bellini || Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 621c|| || [[1464]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar'' || || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, burrë, ''[[Jeronimi]]'', ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Jacopo, gentile e giovanni bellini, polittico della natività, da s.m. della carità, 1464-70 ca., 01.JPG|center|192px]]|| ''pikturë'', ''triptik''|| Triptiku i lindjes së Krishtit|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[1464]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Krishti Fëmijë'', ''djalë'', [[Maria]], grua
|-
| [[File:Jacopo, gentile e giovanni bellini, polittico di s. lorenzo, da s.m. della carità, 1464-70 ca., 01.JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| Triptiku i Shën Lorencit|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[1464]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni bellini e altri, trittico di san sebastiano.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Triptiku i Shën Sebastianit|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 621°|| || [[1464]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Shën Sebastiani]]
|-
| [[File:Giovanni bellini, assunta, 1510-15.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha Marie në Lavdi me shenjtë''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[Vitet 1510]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''shenjt''
|-
| [[File:Bellini-Giovanni-Crocifissione.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Kryqëzim|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[Vitet 1460]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, Jezu Krishti, ''[[Kryqëzimi i Jezusit]]''
|-
| [[File:Giovanni Bellini Madonna Willys.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona Willys|| Museu de Arte de São Paulo|| MASP.00016|| 109, 108|| [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Madona dhe Fëmija'', ''Krishti Fëmijë'', ''perde'', ''pejzazh'', veshje nderi, brerore
|-
| [[File:Bellini Madonna and Child.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija me donatorin|| National Museum in Poznań|| || || [[1505]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
|
| ''Grup pikturash''|| ''Vrasja e Shën Pjetër Martirit''|| || || || || || || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini and Titian - The Feast of the Gods - Google Art Project.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Gostia e Perëndive|| National Gallery of Art|| 1942.9.1|| 107|| [[1514]], [[1529]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''pikturë mitologjike''|| ''shkolla veneciane'', ''Rilindja e Lartë''|| ''gosti e zotave''
|-
| [[File:Castelvecchio05q-Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona me Fëmijën''|| ''Castelvecchio Museum''|| || || [[1475]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Passion de saint Maurice - Arsenal940 - saint Maurice f34v.jpg|center|192px]]|| ''dorëshkrim i iluminuar (miniatura)''|| Passio Mauricii et sotiorum ejus - Arsenal 940|| Bibliothèque de l'Arsenal|| Ms.940|| || [[1453]]|| || || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna met kind.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Rijksmuseum, [[Amsterdami|Amsterdam]]|| SK-A-3379|| 463B2|| [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''djalë'', ''Krishti Fëmijë'', nënë, grua, [[Maria]]
|-
| [[File:Calvary - Giovanni Bellini - Louvre RF 1970-39.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Kalvari|| ''Departament i pikturave të Luvrit''|| RF 1970 39|| || [[Vitet 1460]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Madonna and child with St Peter and St. Sebastian by Giovanni Bellini - Louvre (MI 231).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija me Shën Pjetrin dhe Shën Sebastianin|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit''|| MI 231|| 24|| [[1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Shën Sebastiani]], [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', [[Pjetri|Shën Pjetri]]
|-
| [[File:Madonna and Child with Saints - Giovanni Bellini - Louvre RF 2097.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija me shenjtë|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit''|| RF 2097|| || [[Vitet 1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria Magdalena]], Shën Gjergji, [[Pjetri|Shën Pjetri]], [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Bellini - Saint Augustin, Louvre DL 1980-1.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shën Agostini || ''Departamenti i pikturave të Luvrit'', ''Ville du Pecq''|| DL 1980-1, DL 1980 1|| || [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Shën Agostini|Agustini i Hiponës]]
|-
| [[File:Bellini - Saint Antoine, Louvre DL 1980-2.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shën Antoni|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit'', ''Ville du Pecq''|| DL 1980-2, DL 1980 2|| || [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Antoni i Madh
|-
| [[File:Portrait of a Man - Giovanni Bellini - Louvre RF 1344.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portret burri|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit''|| RF 1344|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi''|| portret|| || qiell, burrë
|-
| [[File:Christ crowned with Thorns (Giovanni Bellini) - Nationalmuseum - 18730.tif|center|192px]]|| ''pikturë''|| Krishti kurorëzuar me gjemba|| ''Nationalmuseum''|| NM 1726|| || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, kurorë gjembore
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna and Child - Gemäldegalerie, Berlin 1177.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', ''Andachtsbild''|| Madona me Fëmijën|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 1177|| || [[1460]]|| tempera në ''tablo plepi'' || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', ''Madona dhe Fëmija'', parapet, mollë, ''pejzazh''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna and Child - Walters 371039.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| ''Walters Art Museum''|| 37.1039|| || mijëvjeçari i II-të|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Brooklyn Museum - Portrait of a Young Man - Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| Brooklyn Museum|| 32.804|| || [[1480]]|| || portret|| || burrë
|-
| [[File:Giovanni Bellini Madona and Child (1).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| Metropolitan Museum of Art|| 08.183.1|| 92, 113|| [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', grua, ''foshnje'', ''Madona dhe Fëmija'', Jezu Krishti
|-
| [[File:Madonna Adoring the Sleeping Child MET DT7219.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona duke adhuruar fëmijë duke fjetur|| Metropolitan Museum of Art|| 30.95.256|| || [[1455]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''gjum'', ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Madonna and Child with Saints MET DP104372.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija me shenjtë''|| Metropolitan Museum of Art|| 49.7.1|| || mijëvjeçari i II-të|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', burrë, grua, ''Madona dhe Fëmija'', ''shenjt''
|-
| [[File:Madonna and Child A33424.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''[[:d:Q20174287|Madona dhe Fëmija''|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 1939.1.352|| || [[1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Madonna and Child in a Landscape E11421.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija në një peizazh''|| National Gallery of Art|| 1946.19.1|| || [[1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini Portrait of a Young Man.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portret burri të ri|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 1939.1.182|| || [[1490]], [[1500]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi''|| portret|| || Burr i ri
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Ritratto di gentiluomo veneziano.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portreti i një fisniku venecian''|| National Gallery of Art, ''Samuel H. Kress Collection i National Gallery of Art''|| 1939.1.254|| 6.8|| [[1500]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| ||
|-
| [[File:Madonna and Child MET SLP0081.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madonna Lehman || Metropolitan Museum of Art|| 1975.1.81|| || [[1470]]|| || ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni bellini, madonna col bambino, 1459-86 ca..JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| Philadelphia Museum of Art|| Cat. 165|| 165|| || || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:De situ orbis geographia - Albi Ms77 f1.jpg|center|192px]]|| ''dorëshkrim i iluminuar (miniaturë)''||De situ orbis geographia - Albi Ms77|| ''Bibliotheque d'Albi''|| Ms.77|| || [[1450]]|| || || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Nunc Dimittis - Madrid Thyssen.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Bisedë e shenjtë|| ''Thyssen-Bornemisza Museum''|| 39 (1964.3)|| || [[Vitet 1500]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''bisedë e shenjtë''
|-
| [[File:SaintPeterTheMartyr'sAssasination.JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Vrasja e Shën Pjetër Martirit''|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG812|| || [[1507]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Pjetri i Veronës''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Il sangue del Redentore.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Gjaku i Shpëtimtarit|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG1233|| || [[vitet 1460]], [[1465]]|| || ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Saint Jerome reading in a landscape - National Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Shët Jeronimi duke lexuar në një peizazh|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG281|| || [[vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''[[Jeronimi]]''
|-
| [[File:Bellini-Cristo sorretto da due angeli-Londra.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Krishti i vdekur, i mbajtur nga engjëj''|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG3912|| || [[shekulli XV]]|| || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - A Dominican, with the Attributes of Saint Peter Martyr, about 1490-1500.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Një domenikan, me atributet e Shën Pjetër Martirit''|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG808|| || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || ''frat domenikan''
|-
| [[File:Bellini - Madonna con Bambino, Collezione marchese di Northampton.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| Castle Ashby House|| || 110, 111|| [[1488]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (studio of) - The Virgin and Child - NG280 - National Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona e shegës dhe Fëmija|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG280|| 108, 122|| [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Bellini - The Virgin and Child, probably 1480-1500.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Virgjëresha dhe Fëmija|| National Gallery, [[Londra|Londër]]|| NG3913|| 86, 117|| [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo'', tempera|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Copy of the Painting of the Transfiguration - U-164 - Auckland Art Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Shndërrimi''|| Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki|| U/164 || || || || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Workshop of Bellini, Giovanni - Madonna and Child - Google Art Project.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Indianapolis Museum of Art|| 2000.342|| || [[1510]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna and Child with St. John the Baptist - Google Art Project.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin''|| Indianapolis Museum of Art|| 2000.341|| || [[Vitet 1490]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', ''Shën Gjoni fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Die Darbringung Jesu im Tempel - 1499-1500.jpeg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Prezantimi i Jezusit''|| [Kunsthistorisches Museum|| GG_117|| || mijëvjeçari i II-të|| || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (c. 1430-1516) - Portrait of a Young Man - RCIN 405761 - Royal Collection.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| ''Royal Collection''|| RCIN 405761|| || [[1505]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || burrë
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna with Child - WGA01670.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| Madonna dell'Orto|| || || [[1475]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Bellini — Enthroned Madonna Adoring the Sleeping Christ Child.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna in trono che adora il Bambino dormiente''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.591|| || [[1475]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Accademia - Giovanni Bellini - Madonna with Child Blessing Cat.583.jpg|center|192px]] || ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija duke bekuar|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.583|| || [[1464]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:(Venice) Madonna Frizzoni by Giovanni Bellini - Correr Museum.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Frizzoni Madonna|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| Cl. I n. 1836|| || [[Vitet 1470]]|| tempera në ''tablo'', ''e transferuar në kanvacë'' || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna in Adoration of the Sleeping Child - WGA01671.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona duke adhuruar Krishtin Fëmijë duke fjetur''|| [[Uffizi|Galleria degli Uffizi]]|| || || [[1475]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Il poeta laureato (Raffaele Zovenzoni).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Poeti Raffaele Zovenzoni|| ''Pinacoteca del Castello Sforzesco''|| 249|| 34|| [[1467]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || Peter Luder, Raffaele Zovenzoni
|-
| [[File:Die Auferstehung Christi - Gemäldegalerie Berlin - 5193421.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Ringjallja e Krishtit|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 1177°|| 95|| [[Vitet 1470]]|| || ''art fetar''|| || ''Ringjallja e Jezusit''
|-
| [[File:Bellini Giovanni, Madonna e santi (1507).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija me katër shenjtë dhe donatorin''|| San Francesco della Vigna, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[1507]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| || [[Joan Pararendësi dhe Pagëzori|Gjon Pagëzori]], [[Françesku i Asizit]], [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', ''[[Jeronimi]]'', [[Shën Sebastiani]]
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Lamentation over the Dead Christ.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Vajtim mbi Krishtin e vdekur me Jozefin e Arimatesë, [[Maria|Virgjëreshën]] dhe [[Maria Magdalena|Maria Magdalenën]], duke përfshirë shenjtët Marta dhe Filip Benizi|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.166|| 209, 188|| [[Vitet 1510]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë || ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Giovanni Bellini FeltételezettÖnarcképeKJ.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portret burri|| Musei Capitolini|| || || [[Vitet 1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) - Portrait of a Young Man - WAG 2757 - Walker Art Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| Walker Art Gallery|| WAG 2757|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| || burrë
|-
| [[File:(Venice) Angelo annunciante e Vergine annuciata - Giovanni Bellini - Gallerie Accademia.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'', kapakë organoje|| Shpallja|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 734, Cat. 734|| 117, 157|| [[1500]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| || shpallje, [[zambaku|zambak]], dritare, ''peizazh'', libër, pamje
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Virgin and Child - 1959.15.11 - Yale University Art Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| Yale University Art Gallery|| 1959.15.11|| || [[1475]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Museum of Fine Arts, [[Budapesti|Budapest]]|| 73|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin''|| ''National Trust''|| 2900062|| || [[Vitet 1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Bellini-Vierge-à-l-Enfant-Ajaccio,Fesch.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| ''Musée Fesch''|| MFA 852.1.417|| || [[Vitet 1470]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini, Follower of - Blessing Christ, c. 1500, 328.jpg|center|192px]]|| ''pikturë'' || ''Krishti duke bekuar''|| ''National Gallery of Canada''|| 328|| || || || ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Blessing Christ Bellini Ottawa.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Koka e Krishtit''|| ''National Gallery of Canada''|| 4421|| || [[1505]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna and Child (Nelson-Atkins Museum of Art).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| ''The Nelson-Atkins Museum of Art'', ''Samuel H. Kress Collection'', ''Grand ducal collection, Oldenburg''|| F61-66, K1905|| 77|| [[1485]] || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Madonna and Child with Saints John the Baptist and Elizabeth (SM 853).png|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin dhe Shën Elizabetën|| ''Städel Museum''|| 853|| 140|| [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi'', tempera|| ''art fetar''|| ''shkolla veneciane''|| [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', parapet, Gjon Pagëzori, ''Elizabeta'', ''bisedë e shenjtë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - San Girolamo nel deserto.jpg|center|192px]]|| ''Punim artistik'', ''pikturë''|| ''Shën Jeronimi në shkretëtirë''|| Barber Institute of Fine Arts|| 49.1|| 1|| [[Vitet 1450]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''[[Jeronimi]]'', luan, ''ermit'', ''gomar'', ''lepur'', ''peizazh'', ''shëmb'', tunikë, male, trung, Bibël, qiell
|-
| [[File:'Christ Blessing', tempera, oil, and gold on panel by Giovanni Bellini, c. 1500, Kimbell Art Museum.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Krishti duke bekuar''|| Kimbell Art Museum|| AP 1967.07|| || [[1500]]|| || ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Ritratto di giovane uomo (Nivaagaard).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| Nivaagaard Museum|| 0003NMK|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' dru|| portret|| || burrë
|-
| [[File:Accademia - Martyrdom of Saint Mark by Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Martirizimi i Shën Markut|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 1002|| || [[1526]]|| ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Madonna and Child - Gemäldegalerie Berlin 10A.2.jpg|center|192px]] || ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 10A|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë'' në ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Head of a Gentleman .PNG|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Koka e një fisniku''|| ''National Gallery of Ireland''|| NGI.244|| || || || portret|| ||
|-
| [[File:Follower of Giovanni Bellini - Christ Carrying the Cross, about 1500-1510.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''[Krishti duke bartur kryqin''|| Muzeu i Artit të Toledos|| 1940.44|| 80/1|| [[1500]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo'' || ''art fetar''|| || ''Krishti'', Jezu Krishti
|-
| || ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Worcester Art Museum''|| 1940.66|| || ||''bojë vaji në'' ''tablo'' || ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Worcester Art Museum''|| 1912.46|| || || || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Venise palais des doges salle du conseil.jpg|center|192px]]|| ''sallë''|| Salla e Këshillit të Madh|| || || || || || || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna and Child (High Museum of Art).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| High Museum of Art, ''Samuel H. Kress Collection''|| 58.33, K-2188|| 154|| [[1510]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || grua, ''Madona dhe Fëmija'', [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna col Bambino in trono e Santi e un donatore (1505).jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija në fron me shenjtë dhe donatorin''|| ''Birmingham Museums Trust''|| 1977P227|| || [[1505]]|| ''bojë vaji në'' dru plepi|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Bellini - The Virgin with the Sleeping Child on a Parapet, about 1470-1475.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha me Fëmijën duke fjetur në një parapet''|| Isabella Stewart Gardner Museum|| P16s2|| || [[Vitet 1470]]|| || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Pietà with Saint John the Evangelist - MNK XII-A-617 - National Museum Kraków.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Pietà me Shën Gjon Ungjillorin''|| National Museum in Kraków|| MNK XII-A-617|| || [[shekulli XV]]|| tempera në dru|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna and Child Giving a Blessing - MNK XII-202 - National Museum Kraków.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija duke dhënë një bekim''|| National Museum in Kraków|| MNK XII-202|| || [[1480]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Krishti duke bartur kryqin''|| Museum of Fine Arts, [[Budapesti|Budapest]]|| 4220|| || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - The Virgin and Child, c. 1470.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| Harvard Art Museums, ''Fogg Museum''|| 1923.232|| || [[1470]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Portrait of a Procurator.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portreti i një prokurori''|| Tokyo Fuji Art Museum|| || || [[1507]]|| || portret|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (um 1435 - 1516) - The Lamentation, The corpse of Christ held by Mary and St. John - Pieta - 4 - Gemäldegalerie.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Vajtimi: kufoma e Krishtit e mbajtur nga Maria dhe Shën Gjoni / Pieta|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 4|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (um 1435 - 1516) - The Virgin with the Blessing Child - 10 - Gemäldegalerie.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha me Fëmijën duke bekuar''|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 10|| || [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (um 1435 - 1516) - Mary with the child - 11 - Gemäldegalerie.jpg| center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Mari me Fëmijën''|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 11|| || [[1500]]|| ''bojë'' në ''tablo plepi''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Bellini - San Giovanni Battista, San Girolamo, San Francesco d'Assisi, Madonna con Bambino tra sant'Elena e santa Veronica, inv. 20, opera distrutta nel 1945.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Altartafel mit drei Heiligen''|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| 20|| || [[1490]]|| ''bojë'' në ''tablo plepi''|| || ||
|-
| [[File:Bellini - Der Doge Leonardo Loredan mit vier Begleitern, 1507, B.79.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Doxhi Leonardo Loredan me katër shoqërues''|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| B.79|| || [[1507]]|| tempera në ''tablo plepi''|| portret|| || Leonardo Loredan
|-
| [[File:Bellini - Bildnis eines jungen Mannes, 1470-1480, S.12.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| Gemäldegalerie, [[Berlini|Berlin]]|| S.12|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë'' në ''tablo plepi''|| portret|| ||
|-
| [[File:Bellini, Giovanni - Portrait of a young Senator - Padova Musei civici.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Portreti i një senatori të ri|| Musei civici degli Eremitani, [[Padova]]|| inv. 43|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo'' || portret|| || ''senator i [[Republika e Venedikut|Republikës së Venecies]]'', burrë i paidentifikuar, burrë i ri
|-
| || ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Munich Central Collecting Point|| 1099/13|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Familja e Shenjtë dhe Jonatani''|| Munich Central Collecting Point|| 22656|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| || ||
|-
| [[File:Crocifisione di prato, giovanni bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Kryqëzimi|| || || || [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Giovanni bellini (scuola), madonna col bambino tra i ss. giovanni battista e girolamo, 01.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna mit Kind und den hll. Johannes der Täufer und Hieronymus''|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit'', ''Musée du Petit Palais''|| INV 20187|| || [[shekulli XVI]]|| dru|| ''art fetar''|| ||
|-
| || ''pikturë''|| ''La Vierge et l'Enfant avec le petit saint Jean''|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit'', ''Campana collection'', ''Musée du Petit Palais''|| INV 20189, Campana 284|| || [[shekulli XVI]]|| dru|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Petit Palais (Avignon) giovanni bellini la circoncision.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Rrethprerja''|| ''Departamenti i pikturave të Luvrit'', ''Campana collection'', ''Musée du Petit Palais''|| INV 20188, Campana 283|| || [[shekulli XVI]]|| dru|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:'The Madonna and Child', painting on panel by Giovanni Bellini, c. 1465, Kimbell Art Museum.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Kimbell Art Museum|| || || [[1465]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Accademia - Madonna col Bambino tra san Paolo e san Giorgio Cat610.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Vierge à l'Enfant entre Paul et saint Georges''|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| Cat.610|| || [[1487]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', [[Pali i Tarsusit|Shën Pali]], Shën Gjergji
|-
| [[File:Giovanni Bellini - La Madonna col Bambino in un paesaggio.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madonna Dudley|| Alte Pinakothek|| || || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - Madonna Kalmar.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madonna Kalmar|| || || || [[Vitet 1450]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - Santa Giustina, 1470 ca.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| San Giustina de' Borromei|| Bagatti Valsecchi Museum|| 986|| || [[1470]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || ''Justina e Padovës''
|-
| [[File:Giovanni-bellini-crucifixion-ca-1475-corsini-collection-florence.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Kryqëzimi|| Palazzo Corsini al Parione|| 105|| || [[1475]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - Virgin and Child, 1510.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Virgjëresha dhe Fëmija|| Musée Jacquemart-André|| MJAP-P 1839|| || [[1510]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Christ Blessing-Bellini-Hamburg.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Segnender Christus''|| || || || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Padre Eterno (2) - Musei Civici Pesaro.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Dieu le Père''|| Musei Civici di Palazzo Mosca, Pesaro|| || || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:1478 Bellini Abstieg Christi in die Vorhölle Bristol City Museum and Art Gallery anagoria.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Zbritja e Krishtit në botën e të vdekurve''|| Bristol City Museum & Art Gallery|| K1654|| || [[shekulli XV]]|| || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:1468 Bellini Pietà Musée des Beaux-Arts Rennes anagoria.jpg|center|192px]]|| vizatim|| ''Pietà''|| ''Museum of Fine Arts of Rennes''|| 794.1.2503|| || [[1480]]|| || || ||
|-
| [[File:1458 Bellini Die Beweinung Christi mit den Heiligen Markus und Nikolaus von Bari Museo Correr, Venice anagoria.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Vajtimi me Shën Markun dhe Nikollën e Bariit''|| Palazzo Ducale, [[Venecia|Venecie]]|| || || || || || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (follower of) - Madonna and Child - YORAG , 800 - York Art Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| York Art Gallery|| YORAG : 800|| || [[shekulli XV]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna e Bambino - Ashmolean Oxford.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| Ashmolean Museum|| WA1987.26|| || || || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Ritratto di ragazzo - Birmingham.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret djaloshi''|| Barber Institute of Fine Arts|| 46.11|| || [[1475]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) - Virgin and Child - 575 - Kelvingrove Art Gallery and Museum.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Kelvingrove Art Gallery and Museum''|| 575|| || [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) - Virgin and Child - 35.4 - Burrell Collection.jpg| center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Burrell Collection''|| 35.4|| || [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) - Madonna and Child - 1-1980 - Southampton City Art Gallery.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija''|| Southampton City Art Gallery|| 1/1980|| || [[1514]]|| || ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (follower of) - Virgin and Child Enthroned with Saints Peter, John the Baptist, John the Evangelist, Sebastian, and - 188 - Glasgow Museums Resource Centre.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija në fron me Shën Pjetrin, Gjon Pagëzorin, Gjon Ungjillorin, Shën Sebastianin dhe tre engjëj duke luajtur muzikë'' || Glasgow Museums Resource Centre|| 188|| || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Jerome in the Desert-Bellini-Ashmolean.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Shën Jeronimi duke lexuar në një peizazh''|| Ashmolean Museum|| WA1899.CDEF.P1|| || || || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (after) - Allegory of Slander - 566 - Worcester College.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Alegoria e shpifjes''|| ''Worcester College''|| 566|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''alegori''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (style of) - The Madonna and Child with Saint Paul and Saint Catherine - B.M.592 - Bowes Museum.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona dhe Fëmija me Shën Palin dhe Shën Katerinën''|| Bowes Museum|| B.M.592|| || || ''bojë vaji në'' ''tablo'' || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (after) - The Circumcision - LDS846 - Burton Constable Hall.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Rrethprerja''|| Burton Constable Hall|| LDS846|| || || ''bojë vaji në'' kanavacë|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini (1431-1436-1516) (after) - Allegory of Fame - 567 - Worcester College.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Alegory e Famës''|| ''Worcester College''|| 567|| || [[shekulli XVI]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''alegori''|| ||
|-
| [[File:1465 Bellini Drei Szenen mit Drusiana und dem Heiligen Johannes dem Evangelisten Wittelsbacher Ausgleichsfonds anagoria.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Tre histori të Drusianës dhe Shën Gjon Ungjillorit''|| Wittelsbacher Ausgleichsfonds|| || || [[1465]]|| || || ||
|-
| [[File:Bellini - Allegoria, Contini Bonacossi.jpg|center|192px]]|| vizatim|| ''alegori pagane''|| Contini Bonacossi Collection|| || || || tempera në ''tablo''|| || ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna Corsini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna Corsini''|| Kështjella Wawel, Thyssen-Bornemisza Family Collection|| ZKnW-PZS 10475|| || [[shekulli XV]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], ''Krishti Fëmijë''
|-
| [[File:Giovanni bellini, quattro allegorie, perseveranza.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Alegoria e këmbënguljes|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 595 c|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''pikturë mitologjike''|| [[Arti i Rilindjes|Rilindja]]||
|-
| [[File:Giovanni bellini, quattro allegorie, incostanza.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Alegoria e Fatit|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 595 a|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''pikturë mitologjike''|| [[Arti i Rilindjes|Rilindja]]||
|-
| [[File:Accademia - Giovanni Bellini e Andrea Previtali - Quattro allegorie - menzogna.jpg| center|192px]]|| ''pikturë''|| Alegoria e Gënjeshtrës|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]] || 595 d|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''pikturë mitologjike''|| [[Arti i Rilindjes|Rilindja]]||
|-
| [[File:Bellini, Giovanni -- Four Allegories ... Prudence - c. 1490.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Alegoria e Kujdesit|| Gallerie dell'Accademia, [[Venecia|Venecie]]|| 595 b|| || [[1490]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''pikturë mitologjike''|| [[Arti i Rilindjes|Rilindja]]||
|-
| || ''pikturë''|| Madona me shenjtë|| San Francesco della Vigna, [[Venecia|Venecie]]|| || || || || || || ''bisedë e shenjtë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Madona col Bambino''|| ''Castelvecchio Museum''|| 865-1B110|| || || tempera në ''pikturë tabloje''|| ''art fetar''|| || ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Giovanni Bellini, Madonna con il Bambino, 1470 ca, Pinacoteca dell'Accademia dei Concordi e del Seminario Vescovile, Rovigo 0.JPG|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna col Bambino''||Accademia dei Concordi, Rovigo|| || || || tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| || [[Maria]], grua, ''Krishti Fëmijë'', nënë, ''djalë''
|-
| [[File:Attributed to Giovanni Bellini - Virgin and Child - Google Art Project.jpg|center|192px]] || ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Museum of Fine Arts, Houston''|| || || || tempera në ''tablo'' || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini, Madonna col Bambino, San Giovanni Battista e Sant'Anna 01.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Madona dhe Fëmija me Shën Gjon Pagëzorin dhe Shën Anën|| Galleria Nazionale delle Marche|| DE 227|| 141|| [[Vitet 1470]], [[shekulli XV]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ''shkolla veneciane''|| [[Maria]], ''Krishti Fëmijë'', Gjon Pagëzori, ''Shën Ana'', ''bisedë e shenjtë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Madonna col Bambino benedicente''|| ''Pinacoteca Querini Stampalia''|| || || || || || || ''Madona dhe Fëmija''
|-
| || ''pikturë''|| Madona me Fëmijën duke fjetur|| ''Castelvecchio Museum''|| || || || || || || ''Madona dhe Fëmija''
|-
| [[File:Giovanni Bellini (Venice, c. 1435 - 1516) - Lamentation over the Dead Christ - MV.40290 - Pinacoteca Vaticana.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| Vajtim mbi Krishtin e Vdekur|| Pinacoteca Vaticana|| MV.40290|| 68°|| [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| || Jezu Krishti, Nikodemi, [[Maria Magdalena]], Jozefi i Arimatesë, vajtimi i Krishtit
|-
| [[File:Bellini - Madonna con Bambino, Collezione privata, Bergamo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna con Bambino''|| || || || || || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini Ritratto di giovane uomo - Carrara Bergamo.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Portret burri të ri''|| Accademia Carrara|| 81LC00148|| || [[Vitet 1470]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| portret|| ||
|-
| [[File:The Wittgenstein Madonna by Giovanni Bellini.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Virgjëresha dhe Fëmija''|| ''Louvre Abu Dhabi''|| LAD 2009.013|| || [[Vitet 1480]]|| ''bojë vaji në'' ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| || ''pikturë''|| Shën Fortunati|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| || || || || || || ''Venantius Fortunatus''
|-
| || ''pikturë''|| ''Sacra conversazione''|| Birmingham Museum and Art Gallery|| || || || || || || ''bisedë e shenjtë''
|-
| || ''pikturë''|| ''Bisedë e shenjtë''|| Museo del Prado|| || || || || || || ''bisedë e shenjtë''
|-
| || ''pikturë''|| Bisedë e shenjtë sipas Giovanni Bellinit|| ''Walters Art Museum''|| || || || || || || ''bisedë e shenjtë''
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna with Child - WGA01624.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona me Fëmijën''|| ''Malaspina Picture Gallery''|| || || [[Vitet 1450]]|| tempera në ''tablo''|| ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Giovanni Bellini - Madonna with the Child - WGA01639.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madona me Fëmijën''|| Museo Correr, [[Venecia|Venecie]]|| || || [[Vitet 1470]]|| || ''art fetar''|| ||
|-
| || ''pikturë''|| Shën Pjetër Martiri|| Pinacoteca metropolitana di Bari|| || || || || ''art fetar''|| || ''Pjetri i Veronës''
|-
| [[File:Bellini - Adorazione dei Re Magi, Contini Bonacossi.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Anbetung der Könige''|| ''Federico Zeri Foundation''|| || || || || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - Cristo Redentore benedicente, inv. 32.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Cristo Redentore benedicente''|| ''National Gallery of Canada''|| || || || || ''art fetar''|| || Jezu Krishti
|-
| [[File:Bellini - Crocifissione di Cristo con santa Maria Maddalena e donatrice, inv. 582.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Crocifissione di Cristo con santa Maria Maddalena e donatrice''|| Museo Poldi Pezzoli, [[Milano]]|| || || || || ''art fetar''|| || Jezu Krishti, ''Kryqëzimi i Jezusit''
|-
| [[File:Bellini - Madonna in adorazione del Bambino, Villa I Tatti.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Madonna in adorazione del Bambino''|| ''Federico Zeri Foundation''|| || || || || ''art fetar''|| ||
|-
| [[File:Bellini - Sposalizio di Maria Vergine, Contini Bonacossi.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Sposalizio di Maria Vergine''|| ''Federico Zeri Foundation''|| || || || || ''art fetar''|| || [[Maria]]
|-
| [[File:Giovanni Bellini und Werkstatt - Beweinung Christi, 112.jpg|center|192px]]|| ''pikturë''|| ''Beweinung Christi''|| Staatsgalerie Stuttgart|| || 36|| || || ''art fetar''|| ||
|}
==Shiko edhe==
* [[Giovanni Bellini]]
* [[Ticiani]]
* [[Lista e piktorëve flamandë]]
* [[Tonalizmi]]
* [[Filippo Brunelleschi]]
* [[Donatello]]
* [[Domeniko Girlandaio]]
* [[Fra Angelico]]
* [[Lorenco di Kredi]]
* [[Sandro Botiçeli]]
* [[Andrea del Verrokjo]]
* [[Lista e piktorëve të hershëm holandikë]]
* [[Rilindja Veneciane]]
* [[Viktor Karpaçi]]
* [[Giovanni Battista Tiepolo]]
* [[Mikelanxhelo]]
* [[Rafaelo]]
* [[Leonardo da Vinçi]]
* [[Rilindja]]
* [[Arti i Rilindjes]]
* [[Letërsia e Rilindjes Evropiane]]
* [[Muzika e Rilindjes Evropiane]]
== Bibliografia ==
{{Refbegin|35 em}}
* {{Cite book|author=Giovanni Agosti|title=Un amore di Giovanni Bellini|publisher=Officina Libraria|location=Milano|year=2009|language=it|ISBN=978-88-89854-40-2}}
* {{Cite book|author=Giulio Carlo Argan|title=Storia dell'arte italiana|year=1968|publisher=Sansoni|language=it|location=Firence}}
* {{Cite book|author=Bernard Berenson|title=The Venetian Painters of the Renaissance: With an Index to Their Works|url=https://books.google.al/books?id=QnrqcTR7pjYC|publisher=G.P. Putnam’s Sons|year=1894|language=en}}
* {{Cite book|author=Rona Goffen|title=Giovanni Bellini|publisher=Motta|language=it|year=1990|location=Milano|isbn=88-7179-008-1}}
* {{Cite book|editor=Emanuela Daffra|title=Giovanni Bellini ¬– La nascita della pittura devozionale umanistica – Gli studi|publisher=Skira|year=2014|language=it|location=Milano}}
* {{Cite book|author=Peter Humfrey|title=Giovanni Bellini|publisher=Marsilio|language=it|year=2021|location=Venecie}}
* {{Cite book|editor1=Peter Humfrey|editor2=Vincenzo Mancini|title=Giovanni Bellini ... il migliore nella pittura|editor3=Anchise Tempestini|editor4=Giovanni Carlo Federico Villa|year=2019|publisher=Linea d’acqua|language=it, en|location=Venecie}}
* {{Cite book|editor1=Mario Lucco|editor2=Giovanni Carlo Federico Villa|title=Giovanni Bellini, Cinisello Balsamo|publisher=Scuderie del Quirinale|location=Milano|year=2008|language=it}}
* {{Cite book|author1=Mauro Lucco|author2=Peter Humfrey|year=2019|title=Giovanni Bellini – Catalogo ragionato|author3=Carlo Federico Villa|editor1=Mauro Lucco|editor2=Ponzano Veneto|publisher=Zel|language=it}}
* {{Cite book|author=Mariolina Olivari|chapter=Giovanni Bellini|year=2007|title=Pittori del Rinascimento|publisher=Scala|language=it|location=Firence|isbn=88-8117-099-X|page=407-480}}
* {{Cite encyclopedia|author=Terisio Pignatti|title=BELLINI, Giovanni, detto Giambellino|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/bellini-giovanni-detto-giambellino_(Dizionario-Biografico)/|encyclopedia=Dizionario biografico degli italiani|publisher=Istituto dell' Enciclopedia Italiana|language=it}}
* {{Cite book|author=Anchise Tempestini|title=Giovanni Bellini|year=1997|publisher=Fabbri Editori|language=it|location=Milano|ISBN=88-4506973-7}}
* {{Cite book|author=Catherine C. Wilson|title=Examining Giovanni Bellini: An Art "More Human and More Divine"|publisher=Turnhout, Brepols|year=2016|language=en|ISBN=978-2-503-53570-8}}
* {{Cite book|author1=Pierluigi De Vecchi|author2=Edda Cerchiari|title=Arte nel tempo|publisher=Bompiani, Sonzogno|language=it|year=1991}}
* {{Cite book|author=Stefano Zuffi|title=Giovanni Bellini|publisher=Arnoldo Mondadori Arte|language=it|location=Milano|year=1991}}
{{Refend}}
== Lidhje te jashtme ==
{{Refbegin|28 em}}
{{Commons category|Works by Giovanni Bellini|Veprat e Giovanni Bellinit}}
* {{Cite web|title=Giovanni Bellini|work=Wga.hu|language=it|url=http://www.wga.hu/html/b/bellini/giovanni/index.html}}
* {{Cite encyclopedia|title=Bellini, Giovanni|encyclopedia=Treccani|language=it|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-bellini|publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana}}
* {{Cite encyclopedia|author=Philip Hendy|title=Giovanni Bellini|language=en|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Giovanni-Bellini-Italian-Painter|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.}}
* {{Cite web|title=Giovanni Bellini|publisher=Conferenza Episcopale Italiana|language=it|url=https://www.beweb.chiesacattolica.it/persone/persona/1437/}}
* {{Cite web|title=Opere di Giovanni Bellini|publisher=Horizons Unlimited|language=it|url=https://mlol.link/open/author/128455}} {{Lidhje e vdekur}}
* {{Cite web|author=Al von Ruff|title=Bibliography of Giovanni Bellini|language=en|url=http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?202593|website=Internet Speculative Fiction Database}}
* {{Cite web|title=Giovanni Bellini|publisher=Zink Media|language=en|url=https://www.discogs.com/it/artist/2248439}}
* {{Cite web|title=Giovanni Bellini|website=Web Gallery of Art|language=en|url=http://www.wga.hu/html/b/bellini/giovanni/index.html}}
{{Refend}}
[[Kategoria:Piktorë italianë]]
[[Kategoria:Rilindas italianë]]
[[Kategoria:Piktorë të shekullit të XV]]
[[Kategoria:Piktorë të shekullit të XVI]]
[[Kategoria:Njerëz nga Venediku]]
[[Kategoria:Piktura]]
[[Kategoria:Vepra arti]]
[[Kategoria:Lista]]
s20zqpgpcutmdy1ws5ittg0whiqcnd1
Diskutim:Xhamia Sat Gambuxh
1
393095
3059516
2884476
2026-10-25T17:20:24Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059516
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Sat Gambuxh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2884475 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241206085033/https://www.archnet.org/sites/4134 për lidhjen https://www.archnet.org/sites/4134.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2025 06:13 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Sat Gambuxh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059515 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230929021039/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Satgumbad_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:20 (CET)
bie2wbigd2ordh1uc0q5y9h39rjzwyg
Përdoruesi diskutim:Rinazh/Arkivi 1
3
396079
3059642
3057339
2026-10-26T04:18:24Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Përdoruesi diskutim:Rinazh]]
3059642
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== This Month in Education: August 2018 ==
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
<div style="text-align:left; direction:ltr;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span></div>
<div style="text-align:center; direction:ltr; margin-left;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;"> Volume 4 | Issue 8 | August 2018</span>
</div>
<span style="font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;">This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]</span>
<div style=text-align:center; direction:ltr;"><span style="color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;">In This Issue</span></div>
{| style="width:60%;"
| style="color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;" | [[outreach:Education/Newsletter/August 2018#From the Community|From the Community]]
| style="font-size:16px; font-family:times new roman;" |
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 2|The reconnection of Wikimedia Projects in Brazil]]
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 3|Christ (DU) students enrolls for 3rd Wikipedia certificate course]]
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 4|Educational wiki-master-classes at International "Selet" forum]]
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 5|54 students help enrich the digital Arabic content]]
|-
| style="color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;" | [[outreach:Education/Newsletter/August 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style="font-size:16px; font-family:times new roman;" |
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 6|Mapping education in the Wikimedia Movement]]
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 2 shtator 2018 05:12 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18288215 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2018 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue VIII, August 2018</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Museums workers experiencing Wikidata power
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiTourAU and Researchers Week
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazilian Wikimedians develop tools for mass contributions: Mbabel and Import-500px
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/France report|France report]]: Ceramics and monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Germany report|Germany report]]: Wikipedia meets antiquity in Xanten
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Stories and Connections: Editing workshop in National Gallery of Ireland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: First WoALUG contribution to this newsletter
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: WikiCity tour in Kočani and Vinica
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: World Library and Information Congress 2018
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAMifying the National Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Republic of Korea report|Republic of Korea report]]: Launch of GLAM Newsletter on Repupublic of Korea
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedians in residence at two Serbian museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; National Library of Sweden; Crowdsourcing Structured Data on Commons for GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/UK report|UK report]]: Sum of All Astrolabes; Exploring Collections with Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics and Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Upcoming conferences, and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimania, Wikimedians in Residence, Structured Data on Commons, and upcoming conferences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2018/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 8 shtator 2018 15:23 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18341498 -->
== This Month in Education: September 2018 ==
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
<div style="text-align:left; direction:ltr;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span></div>
<div style="text-align:center; direction:ltr; margin-left;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;"> Volume 4 | Issue 9 | September 2018</span>
</div>
<span style="font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;">This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]</span>
<div style=text-align:center; direction:ltr;"><span style="color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;">In This Issue</span></div>
{| style="width:60%;"
| style="color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;" | [[outreach:Education/Newsletter/September 2018#From the Community|From the Community]]
| style="font-size:16px; font-family:times new roman;" |
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 1|Edu Wiki Camp 2018: New Knowledge for New Generation]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 2|Education loves Monuments: A Brazilian Tale]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 3|“I have always liked literature, now I like it even more thanks to Wikipedia”. Literature is in the air of WikiClubs․]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 4|History of Wikipedia Education programme at Christ (Deemed to be University)]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 5|Preparation for the autumn educational session of Selet WikiSchool is started]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 6|Wiki Camp Doyran 2018]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 7|Wikicamp Czech Republic 2018]]
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 8|Wikipedia offline in rural areas of Colombia]]
|-
| style="color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;" | [[outreach:Education/Newsletter/September 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style="font-size:16px; font-family:times new roman;" |
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 9|Presentation on mapping education in the Wikimedia Movement]]
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 tetor 2018 03:14 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18394865 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2018 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue IX, September 2018</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Albania report|Albania report]]: Collections of Museums in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: GLAM+Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiTour AU
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Developing tGLAM: a landing-page generator for GLAM initiatives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/France report|France report]]: European Heritage Days; Linked data for archaeology; Paris: Edit-a-thon at Mobilier National
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Germany report|Germany report]]: History of Women and Democracy, Wikipedia-Culture-Ambassadors and two GLAM-on-Tour-stations in just four weeks
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: Wiki camps in Macedonia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Wikipedia for Galleries, Libraries, Archives and Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM Mexico 2018
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: >20,000 press photographs 1940-1990 uploaded, GLAM Wiki Meeting, Aerial Photographs, GLAM-Wiki Manual & Wikipedia Course for Historical Societies
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Norway report|Norway report]]: Women in Red; Researhers Days 2018; The 2019 edition of #wikinobel
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Poland report|Poland report]]: Archival photographs and literary knowledge enrich Polish Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Impact of GLAM seminars: Decentralization of GLAM activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikidata P3595 Biografiskt lexikon för Finland; Student Project at the Nordic Museum; Learning about sources on Swedish Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/UK report|UK report]]: Botanical illustrations and Wiki Loves Monuments in Scotland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/USA report|USA report]]: Back to school
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 30, August–September 2018
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata Tour Down Under
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2018/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 tetor 2018 07:29 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18460949 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2018 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue X, October 2018</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Erbstuecke edit-a-thon; Women in Tech edit-a-thon; Wiki Club Brussels; Wikidata workshop + party
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "There is no reason not to participate in a GLAM-Wiki initiative": an interview with the director of the Museum of Veterinary Anatomy
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Estonian art and geoscience collections finding their way to Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Finland report|Finland report]]: (RE)Photographic autumn
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/France report|France report]]: GLAMWiki 2018 Tel Aviv; City of Grenoble
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAMorous Conferences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: ‘More Gelders Heritage available via Wikimedia’ by Erfgoed Gelderland; Writing week Friesland; Wiki Techstorm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Norway report|Norway report]]: Wiki Loves Monuments and wikinobel
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Poland report|Poland report]]: Heirlooms - locally and internationally
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: The growing GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Roundtripping Project, Books Import and Wikidata Imported to SOCH
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Built heritage conservation on Commons; les sans pagEs at a Modern art museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/UK report|UK report]]: Wikidata in Oxford
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/USA report|USA report]]: Wikiconference North America Culture Crawl
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Documentation survey, Structured Data on Commons consultations, blog posts and conferences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2018/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 nëntor 2018 09:16 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18578169 -->
== This Month in Education: November 2018 ==
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
<div style="text-align:left; direction:ltr;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span></div>
<div style="text-align:center; direction:ltr; margin-left;">
<span style="font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;"> Volume 4 | Issue 10 | October 2018</span>
</div>
<span style="font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;">This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]</span>
<div style=text-align:center; direction:ltr;"><span style="color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;">In This Issue</span></div>
{| style="width:60%;"
| style="color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;" | [[outreach:Education/Newsletter/October 2018#From the Community|From the Community]]
| style="font-size:16px; font-family:times new roman;" |
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 1|A new academic course featuring Wikidata at Tel Aviv University]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 2|How we included Wikipedia edition into a whole University department curriculum]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 3|Meet the first board of the UG Wikipedia & Education]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 4|The education program has kicked off as the new academic year starts]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 5|The education program has kicked off as the new academic year starts in Albania]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 6|The first Wikimedia+Education conference will happen on April 5-7 at Donostia-Saint Sebastian]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 7|Using ORES to assign articles in Basque education program]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 8|What to write for Wikipedia about? Monuments!]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 9|Wikifridays: editing Wikipedia in the university]]
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 10|Writing articles on Wikipedia is our way of leaving legacy to the next generations]]
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 nëntor 2018 06:55 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18504430 -->
== This Month in Education: November 2018 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em; direction:ltr;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 4 • Issue 10 • October 2018</span>
------
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/November 2018|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/November 2018/Single page|Single page view]] • [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
-------
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:outreach:Education/News/November 2018/WikiEducation - Report from Wikimedians of Albanian Language UG |WikiEducation - Report from Wikimedians of Albanian Language UG]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia Education Program in ICETC 2018 , Japan |Wikipedia Education Program in ICETC 2018, Japan]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia has become the inseparable part of my daily life |Wikipedia has become the inseparable part of my daily life]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia is a world in which anyone of us has his own place |Wikipedia is a world in which anyone of us has his own place]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wiki conference for teachers in Ohrid |Wiki conference for teachers in Ohrid]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Our baby is 3! |Our baby is 3!]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/highlighting work of Sailesh Patnaik |Highlighting work of Sailesh Patnaik]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Important updates from Wikimedia Education Team |Important updates from Wikimedia Education Team]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Welcome Melissa to the Education Team |Welcome Melissa to the Education Team]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/What has the education team been up to? Year end review and updates! |What has the education team been up to? Year end review and updates! ]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 30 nëntor 2018 19:18 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18673623 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2018 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue XI, November 2018</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Photo Walk Albania 2018; Wiki Loves Monuments Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Singing Wikipedia; Photographs by Vahan Kochar
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Diverse milestones for the Brazilian community
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Intercontinental digitisation efforts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Making contacts both internationally and in Estonia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Finland report|Finland report]]: Art and edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/France report|France report]]: Bibliothèque publique d’information; 3D museum collections on Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Conserving and digitizing texts in West Sumatra
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: Wiki Training at National and University Library "St. Clement of Ohrid"
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Equity, Wikidata, and the New York Times
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Norway report|Norway report]]: Collaboration with The National Archives of Norway
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Philippines report|Philippines report]]: Wiki Loves Art
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Poland report|Poland report]]: Archival image uploads, student collaborations and international projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Photo finish of the WIR's
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Swedish Performing Arts Agency; Library data starts to take shape; Learning Wikipedia at the Archives; Wikimedia Commons Data Roundtripping
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/UK report|UK report]]: Sum of All Astrolabes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/USA report|USA report]]: Wikidata Workshop at Pratt School of Information; Wikidata Presentation for the New York Technical Services Librarians; Wikipedia Asian Month; Cleveland Park Wikipedia Edit-a-thon; Historic Ivy Hill Cemetery Workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 31, October–November 2018
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Welcoming Satdeep Gill; Structured Data on Commons; WikiCite
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2018/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 dhjetor 2018 06:56 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18702767 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2018 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume VIII, Issue XII, December 2018</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Cooperation with Yerevan Drama Theatre Named After Hrachia Ghaplanian; Singing Wikipedia (continuation); Photographs by Vahan Kochar (continuation)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Australia report|Australia report]]: 2019 Australia's Year of the Public Domain
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Writing weeks German-speaking Community; End of year drink; Wiki Loves Heritage photo contest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Google Art and GLAM initiatives in Brazil
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/India report|India report]]: Collaboration with RJVD Municipal Public Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Italy report|Italy report]]: Challenges and alliances with libraries, WLM and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: Exhibition:"Poland through photographs" & Wikipedia lectures with children in social risk
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Technology Talk and Update on Wikipedia @ National Library of Malaysia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Glam Days '18 at the National Library of Portugal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Hats 🎩🧢👒🎓
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/UK report|UK report]]: Oxford
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/USA report|USA report]]: Holiday gatherings and visit to Internet Archive
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata reports
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons: pilot projects and multilingual captions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2018/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 janar 2019 20:58 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18771797 -->
== This Month in Education: January 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 1 • January 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/January 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2019/Headlines|Headlines]] • [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Registration for Wikimedia+Education Conference is open|Registration for Wikimedia+Education Conference is open]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Collaboration with Yerevan State University of Languages and Social Sciences after V. Brusov|Collaboration with Yerevan State University of Languages and Social Sciences after V. Brusov]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Meet the first Programs & Events Dashboard sysops|Meet the first Programs & Events Dashboard sysops]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/More than a hundred students gathered in Ecuador to edit Wikipedia|More than a hundred students gathered in Ecuador to edit Wikipedia]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Selet WikiSchool continues to teach young Tatar language Wikipedians|Selet WikiSchool continues to teach young Tatar language Wikipedians]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/The WikiClub contributes to the development of our human qualities |The WikiClub contributes to the development of our human qualities]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Third prize for Wikipedia in schools project|Third prize for Wikipedia in schools project]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/We've updated the design of Education space!|We've updated the design of Education space!]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019|The WikiChallenge Ecoles d'Afrique is back]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wiki Advanced Training at VVIT|Wiki Advanced Training at VVIT]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiEducation in Albania from WoALUG|Creating our first WikiClub]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiClubs participate in edit-a-thon of cartoons|WikiClubs participate in edit-a-thon of cartoons]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wikimedia and Education in Portugal: Where are we now|Wikimedia and Education in Portugal: Where are we now]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wikimedia Israel: “Wikipedia Ambassadors” program for Arabic-speaking schools is launched|Wikimedia Israel: “Wikipedia Ambassadors” program for Arabic-speaking schools is launched]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 29 janar 2019 05:41 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18816770 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue I, January 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Photographs by Vahan Kochar (continuation)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public domain day edit-a-thon; Hack The Gender Gap edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Wiki at the Digital Collections Conference and new partnership with Casa de Rui Barbosa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: First report from GLAM in Wikimedia Colombia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Prachatice Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref; Museum of Brittany
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Indonesian Wikisource meetup; more documents from Museum Tamansiswa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Celebrating Wikipedia and remembering the Holocaust
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Diversity in Glam projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Winter in Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Hackathon with the National Library of Sweden
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wales and Oxford
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/USA report|USA report]]: Snowdays/Shutdowns but Lots of Open Access
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: New year, new newsletter format
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 shkurt 2019 14:59 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18863115 -->
== This Month in Education: February 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 2 • February 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/February 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia User Group Nigeria in Collaboration with AfroCrowd Celebrate Black Month History with a 2Day Editathon|Wikimedia User Group Nigeria in Collaboration with AfroCrowd Celebrate Black Month History with a 2Day Editathon]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia+Education Programme announced|Wikimedia+Education Programme announced]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikipedia in Education, Uruguay|Wikipedia in Education, Uruguay]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Oslo Metropolitan University hires “Wikipedia-assistants”|Oslo Metropolitan University hires “Wikipedia-assistants”]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Basque Education Program: 2018 in review|Basque Education Program: 2018 in review]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia Israel introduces Wikidata to Education|Wikimedia Israel introduces Wikidata to Education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia Serbia made tutorials in Serbian language on editing Wikipedia|Wikimedia Serbia made tutorials in Serbian language on editing Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Seminar on wikis in education|Seminar on wikis in education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia, Tourism and Education: Launching project ISAL|Wikimedia, Tourism and Education: Launching project ISAL]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/The Swiss Lab: Wikipedia as a game|The Swiss Lab: Wikipedia as a game]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Meet Hungary|Meet Hungary]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 27 shkurt 2019 18:52 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18903920 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue II, February 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: Gjirokastra reads about Musinenë
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: International Digital Curation Conference 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wiki Loves Heritage; Wikipedian in Residence at the King Baudouin Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "Our experience with Wikimedians has brought collaborative principles of Wikipedia to our work with archival curation": an interview with the coordinator of the GLAM-Wiki initiative with the Brazilian National Archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Canada report|Canada report]]: Canada report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Improving 135 articles during #1Lib1Ref at the Goethe-Institut
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Mass uploading and educational materials
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/France report|France report]]: Cinémathèque de Grenoble
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Regional coordinators and Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Wiki Loves Mexico, Editathon at Museo Nacional de Historia and Art and Feminism
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: January - February 2019 activities: Public Domain Day, Wiki Goes Caribbean, Wiki Fridays, Wikimedians in Residence
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Art, feminism, rituals and historical portraits
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Domination of librarians
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More Library cooperation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Professional day «GLAM & Wikimedia: review of projects in Switzerland and perspectives with Wikidata (2019)»
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/UK report|UK report]]: Teaching SPARQL with Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month, Wikidata Game & Women's History Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Special story|Special story]]: Wikimedia Commons Data Roundtripping
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 32, January–February 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wired for Sound
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Steering committee election 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Commons: GLAM pilots; Wikimania 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 8 mars 2019 08:55 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18917724 -->
== This Month in Education: March 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 3 • March 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/March 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/March 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wikimedia at MLW2019|Wikimedia at UNESCO Mobile Learning Week 2019]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wiki Education publishes evaluation on how to get subject matter experts to edit|Wiki Education publishes evaluation on how to get subject matter experts to edit]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/WikiGap brings editors to close WikiGap|WikiGap brings editors to close WikiGap and open Wiki Pathshala]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Education Mapping exercise is open for public review|Education Mapping exercise is open for public review]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wikimedia movement projects and activities presented at EDU RUSSIA 2019 forum|Wikimedia movement projects and activities presented at EDU RUSSIA 2019 forum]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/“Edit-a-thons give us opportunity to distract from common interests” The club members write articles about New Year|“Edit-a-thons give us opportunity to distract from common interests” The club members write articles about New Year]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/WikiClub as a non-formal educational centre in rural communities|WikiClub as a non-formal educational centre in rural communities]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Mini-MWT at VVIT (Feb 2019)|Mini MediaWiki Training at VVIT]]</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 28 mars 2019 07:32 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18959709 -->
== Bring your idea for Wikimedia in Education to life! Launch of the Wikimedia Education Greenhouse ==
{| style="border:none; border-spacing:2px; width:100%; background:transparent; font-size:1.0em; line-height:normal; color:inherit;"
|- style="vertical-align:top;"
| style="{{pre style}}; width:100%; padding:10px;" |
<div style="text-align:center; font-weight:bold;">Apply for Education Greenhouse</div><br /><br />
[[File:Wikimedia Education Greenhouse logo button.svg|frameless|left|120px]]
Are you passionate about open education? Do you have an idea to apply Wikimedia projects to an education initiative but don’t know where to start? Join the the Wikimedia & Education Greenhouse! It is an immersive co-learning experience that lasts 9 months and will equip you with the skills, knowledge and support you need to bring your ideas to life. You can apply as a team or as an individual, by May 12th. Find out more <span style="font-size:larger;"> [[:outreach:Education/Greenhouse|Education Greenhouse]].</span> For more information reachout to mguadalupe{{@}}wikimedia.org
|} —[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 5 prill 2019 13:16 (CEST)
<!-- Message sent by User:Saileshpat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=18981257 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue III, March 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiFilmat SQ - new articles about the Albanian movie industry!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Art+Feminism+GLAM, Collaboration with Hovhannes Toumanian museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Art+Feminism 2019 in Australia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: The GLAM at USP Museum of Veterinary Anatomy: a history of learnings and improvements
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Moving GLAM institutions inside and outside Colombia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Edit-a-thon Prachatice
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/France report|France report]]: Wiki day at the Institut national d'histoire de l'art; Age of wiki at the Musée Saint-Raymond
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/India report|India report]]: Gujarat Vishw Kosh Trust content donation to Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Italian librarians in Milan
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Macedonia report|Macedonia report]]: WikiLeague: Edit-a-thon on German Literature
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiconNL, International Womens Day and working together with Amnesty, Field study Dutch Libraries and Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Spring residences and a wiki competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: UNESCO; Working life museums; Swedish Performing Arts Agency shares historic music; Upload of glass plates photographs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wiki-people and Wiki-museum-data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month and The Met has two Wikimedians in the house
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Go Siobhan!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Structured Data on Wikimedia Commons; Bengali Wikisource case study
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 8 prill 2019 22:50 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=18985903 -->
== This Month in Education: April 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 4 • April 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/April 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Launch of the Wikimedia & Education Greenhouse!|Launch of the Wikimedia & Education Greenhouse!]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikipedia Student Scholar|Wikipedia Student Scholar]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikimedia Commons: a highly hostile place for multimedia students contributions|Wikimedia Commons: a highly hostile place for multimedia students contributions]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikimedia+Education Conference highlights|Wikimedia+Education Conference highlights]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 24 prill 2019 03:27 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19034809 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue IV, April 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Albania report|Albania report]]: Museum of Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Collaboration with Hovhannes Toumanian museum; Art+Feminism+GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Research activity and GLAM-Wiki initiatives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Edit-a-thon with 15 librarians and ICT professionals, and a new Wikiclub
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/France report|France report]]: Nancy Museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource meetup and letter translations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: All over Italy
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: The Near East: from Leiden to Wikipedia; Wikipedia Workshop at Zeeuws Museum; Wiki Goes Caribbean
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Oslo Freedom Forum, Riddu Riđđu, and Márkomeannu
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Outcomes of A+F, new uploads, GLAM conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Serbian Ministry of Culture supporting GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Spain report|Spain report]]: Edit-a-thons in Madrid and Brasilia, Wiki Loves Falles and Club Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; Sheet music from Musikverket; The first pilot of the Wikimedia Commons Data Roundtripping project is out!; Digikult
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/UK report|UK report]]: Wikidata and Oxford GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/USA report|USA report]]: Women's History
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Upcoming releases, and GLAM pilot projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Just call us u4
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Wikimania report|Wikimania report]]: Updates on the Wikimania conference in Stockholm (Aug 14–18)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenGLAM Principles, ARL and Wikidata, CC Summit
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 maj 2019 08:49 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19078967 -->
== Faqet me ndryshime në pritje ==
Përshëndetje!
Ky është një mesazh gjysmë i automatizuar i dërguar te të gjithë personat që kanë veglat e kontrolluesit (duke përjashtuar administratorët). Kontrollimi është një privilegj i cili u jepet vullnetarëve, redaktimet e të cilëve kanë qenë të sakta dhe i kanë shërbyer komunitetit. Përveç privilegjit që t'u pranohen menjëherë redaktimet që bëjnë, kushdo që ka veglat e kontrolluesit ka gjithashtu përgjegjësinë për të kontrolluar redaktimet e të tjerëve. Kjo gjë mund të realizohet lehtësisht duke parë ndryshimet më të fundit me anë të një shtypjeje te butoni majtas që lexon ''Ndryshimet më të fundit''. Një mënyrë tjetër për ta realizuar këtë gjë, është me anë të faqes [https://sq.wikipedia.org/wiki/Speciale:PendingChanges këtu] e cila gjendet te ''Faqet speciale''. Faqja e mësipërme liston të gjitha faqet me ndryshime në pritje sipas kohës që ato janë kryer. Aktualisht, ''Wikipedia'' ka 148 kontrollues e megjithatë së shpejti do të kapim numrin e 500 faqeve me ndryshime në pritje nëse nuk fillohet kontrollimi masiv i tyre. Faqet me më shumë kohë në pritje kanë rreth 1 muaj aty. Nëse për 1 muaj bëhen rreth 500 faqe me ndryshime në pritje atëherë kuptohet që procesi i mirëmbajtes është një proces i cili duhet të jetë i vazhdueshëm pasi mund të dalë jashtë kontrollit me shpejtësi.
Ju lutem, ndihmoni të kontrollojmë ndryshimet në pritje dhe ç'është më e rëndësishmja, ndihmoni të ndërgjegjësojmë vullnetarët kontrollues në komunitetin tonë për privilegjet e përgjegjësitë që ata kanë. Konsideroni gjithashtu mundësinë e vendosjes së stampës <nowiki>{{Kontrollues topicon}}</nowiki> në faqen tuaj të përdoruesit për të treguar gjendjen tuaj si kontrollues si dhe për të bërë më të lehtë gjetjen dhe kontaktimin tuaj nga komuniteti në rast nevoje. Për çdo pyetje në lidhje me procesin e kontrollimit apo të vendosjes së stampës mos ngurroni të më shkruani në faqen time të diskutimeve. - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 24 maj 2019 19:49 (CEST)
== Mirësevini në Aventurën e Wikipedias! ==
[[File:TWA guide left bottom.png |left|link=]]
:::::'''Tung AeW!''' Jemi shumë të lumtur që dëshiruat të luani për të mësuar, si një mënyrë miqësore dhe argëtuese për t'u bërë pjesë e komunitetit dhe misionit tonë. Mendoj se këto lidhje mund të jenë të dobishme për ju gjersa po filloni.
::::::* [[WP:TWA/Portal|Faqja Fillestare e Aventurës së Wikipedias]]
::::::* [[WP:TWA/Lounge|Launxhi i Aventurës së Wikipedias]]
::::::* [[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve hapësira ndihmuese për redaktorët e rinj]]
::::::* [[Ndihmë:Përmbajtja|Faqët ndihmuese të Wikipedias]]
-- 17:48, E mërkurë, prill 27, 2016 ([[UTC]])
{{Wikipedia:TWA/Navigation2}}
== This Month in Education: May 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 5 • May 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[Outreach:Education/Newsletter/May 2019|Contents]] • [[Outreach:Education/Newsletter/May 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Education in Wales|Education in Wales]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia & Education Greenhouse: Applications closed!|Wikimedia & Education Greenhouse: Applications closed!]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Meet Germany|Wiki Camp 'Meet Germany']]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Seniors also count!|Seniors also count!]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Mandatory internship at Wikimedia Armenia|Mandatory internship at Wikimedia Armenia]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia Experience Survey by VVIT WikiConnect|Wikimedia Experience Survey by VVIT WikiConnect]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/OFWA Wikipedia Education Highlights April 2019|OFWA Wikipedia Education Highlights April 2019]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia Education at "Wikicamp Chattogram 2019"|Wikimedia Education at "Wikicamp Chattogram 2019"]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Edit a thon about flora and fauna to celebrate the earth day|Edit a thon about flora and fauna to celebrate the earth day]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 29 maj 2019 09:16 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19113682 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue V, May 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/From the team|From the team]]: Your help is needed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Cooperation with Central Bank of Armenia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Festivals of history, heritage and #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Full catalog of Impressionist painter Eliseu Visconti into Wikidata and Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Canada report|Canada report]]: New partnership with Library and Archives Canada, and a GLAM Wiki Summit in Toronto
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Free Software Festival
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Starting to work with the Saami languages
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: More Kajawen on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Open air, artistic and historical edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: WikiScout
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: 30 years on: Free elections, free market
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in Residence at Serbian National Theatre
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Spain report|Spain report]]: International Museum Day and FESABID19
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Runic Recordings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/UK report|UK report]]: Data Week and Data Joy
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/USA report|USA report]]: Asian Pacific American History Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Updates on development; GLAM pilot projects; Wikimania Hackathon with GLAM focus are
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 33, March–April 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Library of Congress recognition; Hackathon results
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Hangout with Wikimedia and Libraries User Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Creative Commons Global Summit 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 qershor 2019 03:19 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19113678 -->
== This Month in Education: June 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 6 • June 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/June 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/June 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[outreach:Education/News/June 2019/The introduction of the Wikipedia into the educational program has expanded|The introduction of the Wikipedia into the educational program has expanded]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Welcome Vasanthi|Welcome Vasanthi to the Education Team!]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikimedia Education SAARC Conference happening in India|Wikimedia Education SAARC Conference happening in India]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/"Won't somebody please think of the children?"|"Won't somebody please think of the children?"]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/The first Annual Report of VVIT WikiConnect|The first Annual Report of VVIT WikiConnect]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/An effective collaboration of WikiClubs and schools|An effective collaboration of WikiClubs and schools]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikiclassroom: New way for students' inspiration|Wikiclassroom: New way for students' inspiration]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikipedia as a classroom activity kicks off in Kosovo|Wikipedia as a classroom activity kicks off in Kosovo]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 6 korrik 2019 19:40 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19174995 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VI, June 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Third round of cooperation with Hovhannes Toumanian Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Toodyaypedia, City of Canning, WoW2019, and the Pilbara
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Partnership with Football Museum brings visibility to entries about women’s soccer on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: #1Lib1Ref edit-athons and restrospective of +190 articles improved
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/France report|France report]]: Regular workshops
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Introduction to Wikimedia Commons and Structured data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Wiki Loves Mexico
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation; Wiki goes Caribbean meeting on slavery and plantations in Suriname; Dutch open public library data; Field study collaboration Wikimedia and Libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: The International Year of Indigenous Languages 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Documentary photographs from National Archives and WikiPlato
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Continuation of residences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikidata imports; Data roundtripping project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford and Coventry Updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/USA report|USA report]]: LGBTQ+ Pride
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Development updates; GLAM focus area at the Wikimania Hackathon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Want new tools? We've got 'em!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 korrik 2019 01:54 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19157272 -->
== This Month in Education: July 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 7 • July 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/July 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:outreach:Education/News/July 2019/First WikiEducation gathering in Mexico|First WikiEducation gathering in Mexico]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/SEABA school in India has hired a Wikimedian to teach Wikimedia project in their school.|SEABA school in India has hired a Wikimedian to teach Wikimedia project in their school.]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Selet WikiSchool: results of first half of 2019|Selet WikiSchool: results of first half of 2019]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Students Use Archival Documents in a Competition, WMIL|Students Use Archival Documents in a Competition, WMIL]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Stepanakert WikiClub: Meeting with the Speaker of the Artsakh Parliament - Ashot Ghoulian|Stepanakert WikiClub: Meeting with the Speaker of the Artsakh Parliament - Ashot Ghoulian]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Collaboration with American University of Armenia|Collaboration with American University of Armenia]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Finalizing the Collaboration with Armenian Education Foundation|Finalizing the Collaboration with Armenian Education Foundation]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Wikimedia Education SAARC Conference Journey|Wikimedia Education SAARC Conference Journey]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 30 korrik 2019 11:53 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19221452 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VII, July 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Members of the National Assembly of Armenia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Staying warm over winter
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Germany report|Germany report]]: Heidelberg symposium
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Cultural Gardener Summer Project in Indonesia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Collaboration with the PhotoIreland Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Archeology in alpine valleys
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Sámi place names – collaboration with the Sámi Várdobáiki Language Center
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More bibliographic data on Wikidata; National Library of Sweden; GLAM activities Wikimania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford and Coventry Updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Uganda report|Uganda report]]: #1Lib1Ref Uganda 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/USA report|USA report]]: Summer meetups and Picnics
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Visualising the status and the spread of a cultural collection in Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Other statements; Wikimania; blog posts on SDC
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 34, May–June 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: I ain't no square with my corkscrew hair
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenGLAM, Wikimania and Structured Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 gusht 2019 10:20 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19268956 -->
== This Month in Education: August 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 8 • August 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/August 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/August 2019/Summer WikiCamp for secondary school students 2019 in Armenia|Summer WikiCamp for secondary school students 2019 in Armenia]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/Together, we can create an environment that promotes Quality Education|Together, we can create an environment that promotes Quality Education]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/International Days and pop culture motivate primary and secondary education students to write on Wikipedia and Wikidata|International Days and pop culture motivate primary and secondary education students to write on Wikipedia and Wikidata]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/Quality learning and recruiting students at Edu Wiki camp|Quality learning and recruiting students at Edu Wiki camp]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/We spend such wonderful days in WikiCamps that noone wants to return home|We spend such wonderful days in WikiCamps that noone wants to return home]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 5 shtator 2019 03:00 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19308048 -->
== Community Insights Survey ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
'''Share your experience in this survey'''
Hi {{PAGENAME}},
The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on and off wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.
Please take 15 to 25 minutes to '''give your feedback through this survey'''. It is available in various languages. [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=orgdash]
This survey is hosted by a third-party and governed by this privacy statement (in English). [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement]
Find more information about this project. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Insights] [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.
Sincerely,
</div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 10 shtator 2019 18:22 (CEST)
<!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(pe_dashboard_users,act)&oldid=19364202 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue VIII, August 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Strategic salon around GLAM perspectives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Continuing our work with the Saami communities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitization of banknotes and introduction to structured data on Commons (continued)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikidata map making workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Women in Red: collaboration with The National Library in Norway and Oslo Metropolitan University
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM communities of practice; Problematic data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/UK report|UK report]]: New and old collaborations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Special story|Special story]]: Wikimania GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Recent presentations, workshops and blog posts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Work for us, or just tell us what you think of us
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenGLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shtator 2019 09:20 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19359039 -->
== Reminder: Community Insights Survey ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
'''Share your experience in this survey'''
Hi {{PAGENAME}},
A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation's annual survey of our global communities. We want to learn how well the Wikimedia Foundation supports your work on and off wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''
Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=orgdash give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages.
This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).
Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.
Sincerely,
</div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 20 shtator 2019 22:10 (CEST)
<!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(pe_dashboard_users,act)&oldid=19397809 -->
== This Month in Education: September 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 9 • September 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/September 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Learning history by expanding articles about novels|Learning history by expanding articles about novels]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Organizing the Education space at Wikimania 2019 - A conversation with Shani Evenstein|Organizing the Education space at Wikimania 2019 - A conversation with Shani Evenstein]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wiki Goes to School is back in three cities in Indonesia|Wiki Goes to School is back in three cities in Indonesia]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikipedia workshop at the Summer IT School for Teachers|Wikipedia workshop at the Summer IT School for Teachers]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019 is over|WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019 is over]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikipedia Education Program launched in Bangladesh|Wikipedia Education Program held at Netrokona Government College, Bangladesh]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Stepanakert WikiClub turns 4!|Stepanakert WikiClub turns 4!]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikimedia Indonesia trained the trainers through WikiPelatih 2019|Wikimedia Indonesia trained the trainers through WikiPelatih 2019]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Students learning Wikipedia editing by attending Wikicamp at Nabran|Students learning Wikipedia editing by attending Wikicamp at Nabran]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 1 tetor 2019 21:34 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19418815 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue IX, September 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: The GLAM team from Wikimedia Colombia in OpenConLatAm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographs and events
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/France report|France report]]: European Heritage Days
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Image donation by Indonesian Air Force
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italia Summer School
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Open cultural heritage; More libraries in Africa on Wikidata; Global MIL Week 2019 Feature Conference; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Wiki Loves Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/UK report|UK report]]: Oxford, Khalili Collections and Endangered Archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/USA report|USA report]]: Hispanic Heritage and Disability Awareness Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Special story|Special story]]: Help the Movement Learn about Content Campaigns & Supporting newcomers in Wikidata training courses!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Tie a knot in your handkerchief
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM Manager Role Announced!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 8 tetor 2019 19:32 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19436590 -->
== This Month in Education: October 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 10 • October 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia Chile launched its new online course for school teachers|Wikimedia Chile launched its new online course for school teachers]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia Norway is developing an education program for Sámi students and universities teaching Sámi subjects|Wikimedia Norway is developing an education program for Sámi students and universities teaching Sámi subjects]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Teachers Association of the Republic of Indonesia (PGRI) Keeps Improving Teachers’ Digital Literacy Through the Use of Wikipedia|Teachers Association of the Republic of Indonesia (PGRI) Keeps Improving Teachers’ Digital Literacy Through the Use of Wikipedia]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Lectures on Wikipedia at the the University of Warsaw|Lectures on Wikipedia at the the University of Warsaw]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikicamp in Armenia through the Eyes of Foreigners| Wikicamp in Armenia through the Eyes of Foreigners]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/New Wiki Education evaluation report of Wikidata courses published|New Wiki Education evaluation report of Wikidata courses published courses.]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Youth Salon by VVIT WikiConnect along with Wikipedia & Education user group|Wikimedia 2030 Strategoy Youth Salon by VVIT WikiConnect]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia & Education Greenhouse – Highlights from the first unit of the online course|Wikimedia & Education Greenhouse – Highlights from the first unit of the online courses.]]
*[[outreach:Education/News/September 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 25 tetor 2019 10:30 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19436525 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue X, October 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiD at the Design Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikimedia Colombia in Argentinean event
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikipedia Week of Libraries in Broumov
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Nordic cooperation + Wikisource + library information
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Collaborative histories
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/France report|France report]]: GLAM working group at WMFr; Partnership with AAF
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Numismatic items from Sumatran Numismatic Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: Wikipedia Penang Meetup 2 @ Tuanku Fauziah Museum and Gallery, University of Science Malaysia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share Your Data master classes for GLAMs; New project manager WMNL; Images from Africa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Radio Cinema at the National Library in Oslo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Nordic Museum publications on Wikidata and Commons; Wikipedia training in Härnösand; Open cultural heritage data in focus in Visby
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/UK report|UK report]]: Khalili; Museums + Tech; Oxford WIR placement ends
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/USA report|USA report]]: Spooky Autumn meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Special story|Special story]]: #WikiForHumanRights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Getting started, Tool highlights, Blog posts and presentations about SDC
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes–Issue 35, July–August 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: We Are Seven
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: October 16th meeting minutes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Community Wishlist Survey 2020 and Wiki Advanced Training 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Wikimedia Sweden Research and other updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 nëntor 2019 10:01 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19505891 -->
== This Month in Education: November 2019 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 8 • Issue 11 • November 2019</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2019/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
*[[:outreach:Education/News/November 2019/GOES for Ghana|Wikimedians aim to make a difference in the lives of students in Ghana with support from the Wikimedia & Education Greenhouse]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/The Third "Editatón WikiUNAM"|The Third "Editatón WikiUNAM"]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/Spreading Free Knowledge in the Land of Minangkabau|Spreading Free Knowledge in the Land of Minangkabau]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/What can we learn from the Open Education movement about attaining educational SDG in the digital age?|What can we learn from the Open Education movement about attaining educational SDG in the digital age?]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/We are highlighting the work User:Ixocactus for his contributions in Wikimedia & Education| We are highlighting the work of User:Ixocactus this month]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/“Olympic sports through history” on Serbian Wikipedia|“Olympic sports through history” on Serbian Wikipedia courses.]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/Workshops with Wiki Club members|Workshops with Wiki Club members]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/"Learning about other Culture" SEABA School, Lehragaga|"Learning about other Culture" SEABA School, Lehragaga.]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 29 nëntor 2019 04:15 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19589002 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XI, November 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Australia report|Australia report]]: Wiki Loves Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Finland report|Finland report]]: Combining the old and the new
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/France report|France report]]: Wikimedia training workshops; Conference in the city of Arles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: IHLIA starts monthly Wikipedia writing sessions, Wiki Techstorm 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wellington talks and edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Poland report|Poland report]]: Transgressing the boundaries of internal academic discourse
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Minor grants and Library training
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/USA report|USA report]]: A busy conference season, a new Caribbean community and introducing a tool for adding artwork metadata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Continued development, documentation, and blog posts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Books & Bytes-Issue 36, September–October 2019
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Research published
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Results of Community Wishlist Survey 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 dhjetor 2019 15:04 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19624126 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2019 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume IX, Issue XII, December 2019</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Armenia report|Armenia report]]: GLAM+Wikidata Collaboration between Armenia and Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Edit-a-thon Prachatice 2
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Transitional Justice edit-a-thon held in Prishtina
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian in Residence and a Wikipedian writes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Norway report|Norway report]]: Plaintext Wikipedia dumps for the National Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Swedish Performing Arts Agency; Bibliographic data about Swedish periodicals
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/USA report|USA report]]: White Elephant; WikiWednesday Salon; Cascadia Wikimedians annual meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New blog posts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Job vacancies and item 80 million
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2019/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 janar 2020 17:24 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19644376 -->
== This Month in Education: January 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 1 • January 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/January 2019|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2019/Headlines|Headlines]] • [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Featured education community member of January 2020|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: User:Parvathisri]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Alva's college collaboration|Alva's college collaboration]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/EtnoWiki strikes again!|EtnoWiki strikes again in Poland!]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Internship program: Engaging New Volunteers to Join the Community|Internship program: Engaging New Volunteers to Join the Community]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Joint translations as language studying tool in Karvachar’s Wikiclub|Joint translations as language studying tool in Karvachar’s Wikiclub]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Selet WikiSchool introduces Wikinews and other Wikimedia projects|Selet WikiSchool introduces Wikinews and other Wikimedia projects]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Training of Trainers for Teachers in South Sulawesi Was Organized For the First Time|Training of Trainers for Teachers in South Sulawesi Was Organized For the First Time]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Twenty video tutorials in Serbian language on editing Wikipedia|Twenty video tutorials in Serbian language on editing Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Updates from Wikimedia Education database edit-a-thon|Updates from Wikimedia Education database edit-a-thon]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wiki Club Ohrid grows|Wiki Club Ohrid grows]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wiki Masuk Sekolah (Wiki Goes to School) Involved the Students in Producing and Sharing Knowledge Through Wikipedia|Wiki Masuk Sekolah (Wiki Goes to School) Involved the Students in Producing and Sharing Knowledge Through Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wikiclassroom as a New Means of Gaining Knowledge|Wikiclassroom as a New Means of Gaining Knowledge]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wikimedia & Education Greenhouse – Highlights from the second unit of the online course|Wikimedia & Education Greenhouse – Highlights from the second unit of the online course]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/WoALUG collaboration with educational institution BONEVET in Prishtina|WoALUG collaboration with educational institution BONEVET in Prishtina]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 3 shkurt 2020 08:26 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19722205 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue I, January 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Burning
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Wikiviews from Benin: Wikipedia in the Tower of Babel
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/France report|France report]]: Paris musées; Bibliothèque Sainte Geneviève
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 1st PD Day in Indonesia; visitation to GLAM institutions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Brand new and old faithful wikimedian in residence!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Macrons and museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Sámi cultural heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs Challenge; Art by Edvard Munch from the Thiel Gallery; More European archives on Wikidata; OpenGLAM now! – watch the presentations; Wikipedia in Libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata for Libraries Hackday Series
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/USA report|USA report]]: Knowledge Graphs and Meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Special story|Special story]]: New Book
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 shkurt 2020 20:29 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19782286 -->
== This Month in Education: February 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 1 • February 2020</span>
----<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/February 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Featured education community member of February 2020|Featured education community member of February 2020]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Wikipedia in Mayan Language|Wikipedia in Mayan Language]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Open Education Week - events with Wikimedia Poland|Open Education Week - events with Wikimedia Poland]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Youngest wikimedians ever editing Txikipedia|Youngest wikimedians ever editing Txikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Fashion and digital citizenship at Bath Spa University|Fashion and digital citizenship at Bath Spa University]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/WoALUG and REC Albania continue their collaboration in Wikimedia Education|WoALUG and REC Albania continue their collaboration in Wikimedia Education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Respati Project|Respati Project]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 3 mars 2020 23:06 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19845865 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue II, February 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wiki project on Museums with My Armenia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Moreira Salles Institute GLAM initiative in Brazil
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: The Helsinki then and now exhibition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/France report|France report]]: GLAM related blogposts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Proposing collaboration with museums in Bali; First Wikisource training in the region
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Students write articles about Media artists, Public Domain Day 2020, Wiki Goes Caribbean, WikiFridays at Ihlia - Wikimedia Nederland in January & February 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Wikipedia editing workshop with the Norwegian Network for Museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great dedication of librarians
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Historic photos; Support for international Wikimedia community; Library training tour; Many GLAMs improved on Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/UK report|UK report]]: Kimonos and Khalili
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Winning photos Wiki Loves Monuments shown in different cities; Libraries Lead an All-Ukrainian Challenge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Open Access Anniversaries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Summary of pilot projects, and what's next
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Leap into Wikidata!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: New Team Leadership, GLAM-Focused Grants Review, OpenGLAM Declaration Research
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 mars 2020 03:02 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19882815 -->
== This Month in Education: March 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 3 • March 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/March 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/March 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/March 2020/An Update on Wikimedia Indonesia’s Education Program|An Update on Wikimedia Indonesia’s Education Program]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Education Program in CUC Sur, Jalisco, México|Education Program in CUC Sur, Jalisco, México]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Featured education community member of March 2020|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Amber Berson]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Enhancing Armenian Wikipedia with professional articles|Enhancing Armenian Wikipedia with professional articles]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/How collaborations and perseverance contributed to an especially impactful educational project|How collaborations and perseverance contributed to an especially impactful educational project]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Wikimedia Argentina carried out the first training program in education and Human Rights for the Wikimedia Movement|Wikimedia Argentina carried out the first training program in education and Human Rights for the Wikimedia Movement]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 30 mars 2020 17:30 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=19864438 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue III, March 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name; Public libraries of Queensland join Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Gender gap, Wikipedia and Libraries from the GLAM team
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/France report|France report]]: WikiGoths; WikiTopia Archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Volunteers' meet-up; Wiki Cinta Budaya 2020 structured data edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Video tutorials; Celtic Knot Conference 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: WoALUG and NGO Germin call Albanian Diaspora to contribute to Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Nationaal Museum van Wereldculturen contributes to Wikimedia Commons again; Student research on GLAM-Wiki at Erasmus University Rotterdam
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March Highlights - Everything is postponed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: FindingGLAMs; Wikipedia in libraries; Art from the Thiel Gallery Collections; Kulturhistoria som gymnasiearbete
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/UK report|UK report]]: Colourful Kimonos from Khalili
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/USA report|USA report]]: Women & Editing in the time of virus
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Special story|Special story]]: COVID-19
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Lockdown Levellings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Mapping GLAM-Wiki collaborations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 prill 2020 10:24 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=19949739 -->
== This Month in Education: April 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 4 • April 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/April 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/April 2020/ Wikipedia Reveals New Sides of Translation|Wikipedia Reveals New Sides of Translation]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Education Webinars organized by Wikimedia México|Education Webinars organized by Wikimedia México]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Fact checking tool with library under cc-license|Fact checking tool with library under cc-license]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Fast help for schools: An interactive platform for Open Educational Resources|Fast help for schools: An interactive platform for Open Educational Resources]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Featured education community member of April 2020|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wiki Club Ashesi Welcomes Onboard a New Patron|Wiki Club Ashesi Welcomes Onboard a New Patron]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wiki-school project with Wikimedia Poland|Wiki-school. A new program for teachers in Poland]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wikimedia Serbia was organized action on improving students assignments on Wikipedia|Wikimedia Serbia was organized action on improving students assignments on Wikipedia]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 5 maj 2020 12:45 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20024483 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IV, April 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAMce at Museu Paulista: making things machine-readable
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2020 in Czech Republic; International event; support for Wikimedia community; edit-a-thon run with the US embassy and the Swedish Embassy
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/France report|France report]]: Association des Archivistes Francais; Palladia, a museum collection portal based on Wikimedia resources
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Hunt Museum image donation; Livesteaming and video demonstrations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: Archivio Ricordi, webinars and videos
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article for each village in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Photo collections Afrika-Studiecentrum Leiden; meetup and media donations for Wiki goes Caribbean; first online WikiFriday
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Skrivstuga (edit-a-thon) online – Wikipedia in libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: More women on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese silk and Spanish iron
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/USA report|USA report]]: Earth Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Seven Million People Can't Be Wrong
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 maj 2020 17:49 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20062053 -->
== This Month in Education: May 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 5 • May 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/May 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/May 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/May 2020/EduWiki challenge México by Wikimedia México|EduWiki challenge México by Wikimedia México]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Featured education community member of May 2020|Featured education community member of May 2020]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Sharing Wikimedia Education Projects in the Philippines|Sharing Wikimedia Education Projects in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Turkish professors are giving Wikipedia assignments during Covid-19 days|Turkish professors are giving Wikipedia assignments during Covid-19 days]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Wikidata introduced in Faculty of Economics, University of Belgrade|Wikidata introduced in Faculty of Economics, University of Belgrade]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Wikipedia as career counseling tool for teenagers|Wikipedia as career counseling tool for teenagers]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 qershor 2020 18:39 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20130275 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue V, May 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Edit-a-thon dedicated to International Museum Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A #1Lib1Ref to close the gender gap
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: #1Lib1Ref 2020 from 26 to 28 May in Côte d'Ivoire
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/France report|France report]]: WikiArchives; IMD 2020: Cross-Chapter Collaboration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2020 recap; International Museum Day 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Italy report|Italy report]]: New collaborations and contents!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Analysis of Dutch GLAM-Wiki projects in relation to the Dutch Digital Heritage Reference Architecture, Content donation from Utrecht Archives, Detecting Wikipedia articles strongly based on single library collections and Collection highlights of the KB
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia; NHB webinars; Wikipedia in libraries – Projekt HBTQI
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/USA report|USA report]]: Workshops & COVID-19 Symposium
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Special story|Special story]]: Content partnership category - your help is needed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM metadata standards and Wikimedia projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 qershor 2020 19:21 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20155977 -->
== This Month in Education: June 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 6 • June 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/June 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/June 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/June 2020/Understanding Wikimedia Affiliates Evaluation in Education Report|Understanding Wikimedia Affiliates Evaluation in Education Report]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Understanding Wikimedia Community as Research Fellows|Understanding Wikimedia Community as Research Fellows]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Participants of Wiki/Ponder online workshop in Kosovo edit Wikipedia|Participants of Wiki/Ponder online workshop in Kosovo edit Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Wikimedia & Education Greenhouse – Celebrating the final unit of the online course!|Wikimedia & Education Greenhouse – Celebrating the final unit of the online course!]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Wikipedia in schools competing for innovations in teaching award|Wikipedia in schools competing for innovations in teaching award]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Featured education community member of June 2020|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Oleh Kushch]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 24 qershor 2020 05:54 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20166080 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VI, June 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2020 in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: Taking training online
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia in Brazil in times of pandemics
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/France report|France report]]: Association des archivistes français
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Mexico report|Mexico report]]: México free and diverse representation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki goes Caribbean meetup and media donation & Making references to Dutch newspapers in Wikipedia more sustainable
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: More than 130 new articles about insects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June Highlights - Let’s make new agreements
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Taiwan report|Taiwan report]]: Research Case of the White Paper Cooperation Writing Between Taiwan Gallery and Wikidata Taiwan
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/UK report|UK report]]: New project on Islamic art
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/USA report|USA report]]: Juneteenth2020 +Pride
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Special story|Special story]]: Creative Commons invites Open GLAM stories from underrepresented communities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Departure of Sandra Fauconnier
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 korrik 2020 17:57 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20268385 -->
== This Month in Education: July 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 7 • July 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/July 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/July 2020/About Education at the Wikimedia Polska Conference|About Education at the Wikimedia Polska Conference]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/Featured education community member of July 2020|Featured education community member]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/The importance of having an Education and Human Rights Program|The importance of having an Education and Human Rights Program]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/The Welsh Wiki-Education project|The Welsh Wiki-Education project]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/Wikimedia Chile faces the challenge of mandatory virtuality|Wikimedia Chile faces the challenge of mandatory virtuality]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/WoALUG and Canadian Institute of Technology write about women in tech|WoALUG and Canadian Institute of Technology write about women in tech]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 5 gusht 2020 07:27 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20337242 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VII, July 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedia CEE Spring 2020 in Albania and Kosova
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Australia report|Australia report]]: New WikiClub and Australian GLAM Research
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Important records of Brazilian history: images, metadata and edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Rephotography walks during the pandemic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/France report|France report]]: Bibliothèque Sainte Geneviève
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Hacking the Arts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: October history month East-West, Pictures as a legacy to the world & Photos of Mali
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia is working on new activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More Swedish music – of all sorts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Sensitisation of GLAM institutions in Uganda
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/UK report|UK report]]: The effect of a Commons Picture of the Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/USA report|USA report]]: AfroCROWD, AAPB, Philadelphia, Smithsonian
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 gusht 2020 07:40 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20342708 -->
== This Month in Education: August 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 8 • August 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/August 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/August 2020/Collaboration between Karvachar Armath laboratory and Karvachar’s Wikiclub as a new educational platform for the teenagers|Collaboration between Karvachar Armath laboratory and Karvachar’s Wikiclub as a new educational platform for the teenagers]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/Education cycle “Wikipedia, the free encyclopedia: an instructional strategy for the teaching practice” organized by the Faculty of Education Sciences of the Universidad Autónoma de Tlaxcala and Wikimedia México.|Education cycle “Wikipedia, the free encyclopedia: an instructional strategy for the teaching practice”]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/3rd edition of Wikipedia Education Program in Hebron, Palestine. (COVID-19 edition)|3rd edition of Wikipedia Education Program in Hebron, Palestine. (COVID-19 edition)]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/Introductory Wikipedia Workshop with Future Engineers: First Step of Education Program|Introductory Wikipedia Workshop with Future Engineers: First Step of Education Program]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/A picture is worth a thousand words: history students research pictures on Commons|A picture is worth a thousand words: history students research pictures on Commons]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23 gusht 2020 15:33 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20345269 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue VIII, August 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikivoyage edit-a-thon - Editing Albania and Kosovo’s travel destinations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open innovation and dissemination activities: wrapping up great achievements on a major GLAM in Brazil
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First Prague Wiki Editathon held in Prague
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Virtual exhibition about Polish-Estonian relations. Rephotography and cultural heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: KulTour in Swabia and 8000 documents new online
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/India report|India report]]: Utilising Occasion for Content donation: A story
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WMIN & WMNL collaboration & Japanese propaganda films
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Enriching Wiki projects in different ways
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music and new recordings of songs in the public domain; Autumn in the libraries; Yes, you can hack the heritage this year – online!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Participating in the African Librarians Week (24-30 May 2020)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/UK report|UK report]]: Spanish metal and ...
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/USA report|USA report]]: Wiknic & Black Artists Matter & Respect Her Crank
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikipedia Library, new WikiCite grant programs, and GLAM office hours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shtator 2020 23:10 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20437068 -->
== This Month in Education: September 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 9 • September 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/September 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/September 2020/Active autumn in the Polish wiki-education|Active autumn in the Polish wiki-education]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Cycle "Caminos y voces de la educación con Wikipedia"|Cycle "Caminos y voces de la educación con Wikipedia"]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Featured education community member of September 2020|Featured education community member of September 2020]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/The Use of Wikipedia and Wikimedia Commons as tool for Module Development in the Philippines|The Use of Wikipedia and Wikimedia Commons as tool for Module Development in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Wikimedia Indonesia Education Team Launched Their Books About Wikipedia|Wikimedia Indonesia Education Team Launched Their Books About Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Wikimedia Serbia is organizing the first online Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia is organizing the first online Edu Wiki camp]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23 shtator 2020 14:49 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20463283 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue IX, September 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikidata birthday celebrations, Wiki Loves Monuments, new partnerships and more!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Colombia report|Colombia report]]: GLAM and virtual education
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/France report|France report]]: AAF training course; Workshops in Strasbourg; European Heritage Days: Rennes; Wiki Loves Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Ahoy! Wikipedians set sail to document the reality of modern seafaring
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: New GLAM partnerships on data donation; Commons structured data edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: Students taking on GLAM Wiki women in red
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket: more folk music and photos; Hack for Heritage 2020; Wiki Loves Monuments; Wikipedia in the libraries; Digital Book Fair on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/UK report|UK report]]: National Lottery; Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/USA report|USA report]]: Virtual events MetFashion, 19SuffrageStories, WikiCari Festival and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Open Access report|Open Access report]]: New publication about access to digitised cultural heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Launching Wikisource Pagelist Widget
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Contents/Events|Calendar]]: ctober's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 tetor 2020 04:44 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20528305 -->
== This Month in Education: October 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 10 • October 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/October 2020/Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon|Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Digital skills using Wikimedia Art + Feminism|Digital skills using Wikimedia Art + Feminism]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)|Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Education news bytes|Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Featured education community member of October 2020|Featured education community member of October 2020]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament|Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 25 tetor 2020 13:59 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20514345 -->
== This Month in Education: October 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 10 • October 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/October 2020/Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon|Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Digital skills using Wikimedia Art + Feminism|Digital skills using Wikimedia Art + Feminism]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)|Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Education news bytes|Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Featured education community member of October 2020|Featured education community member of October 2020]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament|Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 25 tetor 2020 18:03 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20514345 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue X, October 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries Project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Abre-te Código hackathon, Wikidata related events and news from our partners
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Postponed Hack4FI GLAM hackathon turned into an online global Hack4OpenGLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/France report|France report]]: Partnership with BNU Strasbourg
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci cultural data hackathon heads to Lower Saxony
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/India report|India report]]: Mapping GLAM in Maharashtra, India
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Bulan Sejarah Indonesia 2.0; Structured data edit-a-thon; Proofreading mini contest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: National History Month: East to West, Dutch libraries and Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Norway report|Norway report]]: The Sámi Languages on wiki
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Many activities are in our way
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Librarians learn about Wikidata; More Swedish literature on Wikidata; Online Edit-a-thon Dalarna; Applications to the Swedish Innovation Agency; Kulturhistoria som gymnasiearbete; Librarians and Projekt HBTQI; GLAM Statistical Tool
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/UK report|UK report]]: Enamels of the World
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/USA report|USA report]]: American Archive of Public Broadcasting; Smithsonian Women in Finance Edit-a-thon; Black Lunch Table; San Diego/October 2020; WikiWednesday Salon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 nëntor 2020 23:37 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20644673 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XI, November 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Launch of Wikipedia in African Libraries Project Pilot Cohort
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Accessibility through audio descriptions, GLAM tutorials, WikidataCon 2021 and more updates on Brazilian GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Taking a tour of CAPACOA workshops and some recent example sets from commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: German symphony orchestra releases audio samples under free license
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/India report|India report]]: Re-licensing of content on water & rivers in India
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #WikiSejarah WPWP Campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikipedia and Education, Funding granted for two projects in 2021, KB completes collection highlights project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in Serbia makes important steps in the digitization of cultural heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Spain report|Spain report]]: Edit-a-thons on women scientists and painters
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Music, UNESCO and Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/UK report|UK report]]: Hundreds of Khalili images
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/USA report|USA report]]: Black Lunch Table & Museum Computer Network
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 dhjetor 2020 15:29 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20736167 -->
== This Month in Education: November 2020 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 9 • Issue 11 • November 2020</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/November 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/November 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/November 2020/Celebrating 10 years of student editing in the United States and Canada|Celebrating 10 years of student editing in the United States and Canada]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Cooperation in digital education – Wikimedia Polska conference|Cooperation in digital education – Wikimedia Polska conference]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Education Team 2020 Year End Review|Education Team 2020 Year End Review]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Featured education community members of 2020|Featured education community members of 2020]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Fifteen years of implementation of the Wikipedia Education Program in Serbia|Fifteen years of implementation of the Wikipedia Education Program in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Hablon User Group and UP Internet Freedom Network Wikipedia Edit-a-thon|Hablon User Group and UP Internet Freedom Network Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Online trainings on Wikipedia with high school students of Kosova|Online trainings on Wikipedia with high school students of Kosova]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Photographics and free culture training in Cameroon and Switzerland|Photographics and free culture training in Cameroon and Switzerland]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/The article about Wiki-education in the science magazine|The article about Wiki-education in the science magazine]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/The first Online EduWiki Camp in Serbia|The first Online EduWiki Camp in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Wikimedia Mexico’s Education Program celebrates Open Access Week 2020|Wikimedia Mexico’s Education Program celebrates Open Access Week 2020]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Wikipedia as a Tool to Educate and to Be Educated|Wikipedia as a Tool to Educate and to Be Educated]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17 dhjetor 2020 08:15 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20831200 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V.
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 janar 2021 12:42 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2020 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume X, Issue XII, December 2020</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wrap up of the Wikipedia in African Libraries project pilot cohort
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Canada report|Canada report]]: Branding Toolkit released by the Canadian Museums Association for GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Finland report|Finland report]]: Hundreds of thousands of new photos released
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Germany report|Germany report]]: The Karl-Preusker-Medal 2020 goes to Wikimedia Deutschland e. V.
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Documentation of workflows for the ingestion of bibliographic data into Wikidata; Wikipedia & Africa: Why contributing to Wikipedia matters
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Māori Women Weavers Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous end of 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wiki Loves Monuments submissions livestreamed; Nordiska museet uploads; Sjung med oss, Mamma!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/UK report|UK report]]: Wales, Women in Leeds, and the Hajj
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America and Salons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: The GLAM & Culture office hours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2020/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 janar 2021 15:32 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=20941536 -->
== This Month in Education: January 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 1 • January 2021</span>
----<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/January 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/January 2021/Featured education community member of January 2021|Featured education community member of January 2021]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Open Education Global 2020 Conference|Open Education Global 2020 Conference]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Reading Wikipedia in Bolivia|Reading Wikipedia in Bolivia]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert|The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines|The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa|Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 23 janar 2021 18:26 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=20974633 -->
== This Month in Education: January 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 1 • January 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/January 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/January 2021/Featured education community member of January 2021|Featured education community member of January 2021]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Open Education Global 2020 Conference|Open Education Global 2020 Conference]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Reading Wikipedia in Bolivia|Reading Wikipedia in Bolivia]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert|The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines|The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa|Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 24 janar 2021 16:35 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21000945 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue I, January 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: The Public Domain Tool; Data Donations; Wiki Loves Heritage Belgium 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Heading 2021 with new (and renewed!) GLAM-Wiki projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Public domain day in Colombia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: AvoinGLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref; Training courses; What's next ?; Wikidata and archaeology vocabulary
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Coding da Vinci Niedersachsen wraps up
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the spirit of references
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Record numbers of digital museum visits
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/UK report|UK report]]: Protests & Suffragettes - Wikipedia work in 2020; Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki 20
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Digital Public Library of America makes an impact in 2020
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 shkurt 2021 08:37 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21034985 -->
== This Month in Education: February 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 2 • February 2021</span>
----<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/February 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/February 2021/Education news bytes|Wikimedia Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Featured education community member of February 2021|Featured education community member of February 2021]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Karvachar Wikiclub continues its activities online|Karvachar Wikiclub continues its activities online]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Over 4,000 references added|Over 4,000 more references added! 1Lib1Ref campaign in Poland]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Philippines Climate Change Translate-a-thon|Philippines Climate Change Translate-a-thon]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 24 shkurt 2021 08:34 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21035028 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue II, February 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Recruiting two PMs; Budget Report 2020; Wikipedia 20th Bday
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Who do we think we are?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New GLAM tutorials in Portuguese
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: WikiMuseum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Focus on learning
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: PD Day 2021 in Indonesia, #1lib1ref, Wikisource workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Historical Maps; Share your Data on colonial heritage; Knowledge platform for heritage institutions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Amazing results of the January #1Lib1Ref campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Medieval ballads; Project HBTQI
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: 50 Years Women's Suffrage in Switzerland & More
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and Smithsonian anniversary
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Project Grants, Analytics for GLAMs, and Shared Citations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 mars 2021 17:00 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21206861 -->
== This Month in Education: March 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 3 • March 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/March 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/March 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/March 2021/A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers|A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Educational program of GLAM Macedonia|Educational program of GLAM Macedonia]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Filling Gaps - the Conference about Education in Poland|Filling the Gaps & Open Education Week]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Featured education community member of March 2021|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Bara'a Zama'reh]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines|Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 26 mars 2021 12:46 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21247888 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue III, March 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: Wikipedia in African Libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Folklore 2021; I edit Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: The Brazilian House is the theme of new GLAM dissemination activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Enriching indigenous items in Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: A virtual exhibition on 20 years of Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedians in Residence for Media Art Project LIMA, Wikimedia and libraries, Wikimedia training related to shared heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM in Sweden in March
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/UK report|UK report]]: Leeds Museums & Galleries, the British Library and the Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month in the US
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Media Search, Image Suggestion API, and Project Grants
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 prill 2021 00:53 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21294881 -->
== This Month in Education: April 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 4 • April 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/April 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/April 2021/Collaboration with Brusov State University|Collaboration with Brusov State University]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Editing contest "Meet Russia"|Editing contest "Meet Russia"]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences|Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences (Centro Universitario de Ciencias Económico Administrativas (CUCEA)) of the University of Guadalajara]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC|Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program|Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 26 prill 2021 00:48 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21372399 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IV, April 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap 2021; Workshop “When State Security was engaged in Science”; Women in STEM; International Roma Day Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: A Wealth of Wiki Women
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Projects by Wikimedia Belgium
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Festa da Wiki-Lusofonia celebrates Wikipedia 20
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: WikiGap 2021 report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/DRCongo report|DRCongo report]]: WMDRC - UG report: Wikipedia in library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Finding new ways of making art visible + 360° panoramas of Estonian museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Finland report|Finland report]]: Saami place names
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/France report|France report]]: Journée Wikimédia Culture et numérique 2021; French open content report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Germany report|Germany report]]: Northern Exposure for cultural heritage data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/India report|India report]]: Proofread competition on Bengali Wikisource in collaboration with British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Competition 2021; Museum Daerah Deli Serdang is now on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: A Wikipedian in residence at the Civic Museum of Modena: report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiVrijdagen with Atria and IHLIA, Wikimedians in Residence will increase the visibility of media art on Wikipedia, Wikimedia training: shared heritage, Papiamentu and Papiamento: Wikipedia is up and ready to go!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast WikiCon and Performing Arts Aotearoa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Great impact of cooperations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: New partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More music; Enriching GLAM photos with SDC; Swedish GLAM survey
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAMhack 2021 & more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/UK report|UK report]]: University of Edinburgh Library Wikimedia Community of Interest; Khalili Collections; British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/USA report|USA report]]: The Met, Smithsonian, and a busy Edit-a-thon season
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikipedia Library report|Wikipedia Library report]]: Fostering Connections: Wikimedia and Libraries Global Meetup
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Extended Date Time Format for Wikibase
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia Hackathon, Product Updates, and Office Hours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 maj 2021 06:54 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21418797 -->
== This Month in Education: May 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 5 • May 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/May 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/May 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/May 2021/A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil|A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Featured education community member of May 2021|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Maria Weronika Kmoch]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania|Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh|Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo; Workshop with telecommunication students at University of Prishtina|Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wikipedia training for the Safeguardians of the Intangible Cultular Heritage|Wikipedia training for the Bearers of Intangible Cultural Heritage in Poland]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine|“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 27 maj 2021 19:38 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21425406 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue V, May 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: A busy month at AfLIA
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Museum, Archives and Libraries on May
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Presence of Museums in Wiki Projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Librarians unite across Australia and Aotearoa New Zealand for 1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Bahia: 2021 is the year of Bahia on Wikipedia in Portuguese
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 29 May in Côte d'Ivoire
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/India report|India report]]: Collaboration continues with British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: #1lib1ref in Indonesia; Online talk show with Wikimedia Nederland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Conference, webinar and projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: National Gallery of Kosovo Collection now on Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Over 15,000 images available from Elsinga Collection, 1.9 million records on slavery and slave trade digitally accessible
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A busy month in Aotearoa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM activities of GLAM Macedonia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Viquiprojecte:Muixeranga
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working with UN Human Rights; Aftermath to the fiddler competition; Music manuscripts from the 18th century; Digital visions; Should museums work with Wikipedia?; Wikidata project with museums has results
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Strengthening GLAM Partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library, Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/USA report|USA report]]: Hackathon outputs, data roundtripping and Asian American heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Special story|Special story]]: Wikimedia Hackathon report: Upgrading GLAM tech tools and PAWS
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Indic Wikisource community online gathering
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Grants and conferences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Wiki World Heritage UG report|Wiki World Heritage User Group report]]: May's report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 qershor 2021 16:09 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21497818 -->
== This Month in Education: June 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 6 • June 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/June 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/June 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/June 2021/Children writing for an encyclopedia – is it possible?|Can children write articles for a wiki encyclopedia?]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Editing contest "Biosphere reserves in the world"|Editing contest "Biosphere reserves in the world"]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Training & workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc|Training & workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines|Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki-School program in Poland at the end of school year|Wikipedia makes children and teachers happy!]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Workshop with students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina "Hasan Prishtina"|Workshop with the students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina "Hasan Prishtina"]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 23 qershor 2021 21:57 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21553405 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VI, June 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/AfLIA Wikipedia in African Libraries report|AfLIA Wikipedia in African Libraries report]]: African Librarians Week 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: A course on opening cultural collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Edit-a-thons with Wiki Women Design
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A metadata roundtripping model for museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/France report|France report]]: European Archaeology Days; Edit-a-thon in Romanity Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Guinea report|Guinea report]]: GLAM with Harmattan Guinée 15 June 2021 in Conakry
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Festival and edit-a-thon dedicated to the world of archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Training at Het Nieuwe Instituut in Rotterdam; training for Suriname and the Dutch Caribbean has concluded
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Making artists visible
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikidata development and culture of Rudnik and Takovo region
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Museums writing challenge and Viquimarató Carmelina Sánchez-Cutillas
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Free music; Kulturarv som gymnasiearbete; Statistics Sweden – now as open data; KTH library training
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Uganda report|Uganda report]]: Wikipedia for Museums in Uganda
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: #1Lib1Ref in Ukrainian Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/USA report|USA report]]: Meetup/CCCCWI; Vaccine Safety Wikipedia Edit-a-thon; WikiWednesday Salon; San Diego Wiknic; Black Lunch Table / Black visual artists
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Special story|Special story]]: Play, experiment and cross borders at Hack4OpenGLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts Structured Data on Commons development and is searching for two developers
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Conferences and Structured data modeling
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 korrik 2021 07:47 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21652088 -->
== This Month in Education: July 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 7 • July 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/July 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/July 2021/UHI Editathon celebrates 10 years as a university|University celebrates 10th anniversary with an Editathon]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia|A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/Announcing the Training of Trainers program for Reading Wikipedia in the Classroom!|Announcing the Training of Trainers program for "Reading Wikipedia in the Classroom"]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre|MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/Leamos Wikipedia en Bolivia|Updates on the Leamos Wikipedia en Bolivia 2021]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/E-lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska|Virtual lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska for schools]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 3 gusht 2021 21:32 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21829196 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 gusht 2021 09:23 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VII, July 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Collaboration with the New Vision Organization in Tirana; Summer of Wikivoyage Campaign 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Representation and erasure: opportunities and risks that Wikipedia presents for First Nations knowledges
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A wikicontest to celebrate and make visible the state of Bahia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/India report|India report]]: Rabimas proofread contest ends on Bengali Wikisource
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand holds its second Wikimedia conference, and a performing arts Wikiproject gathers steam
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New chances for GLAM success
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photos of Childrens theatre
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/UK report|UK report]]: A Thousand Images of Islam, British Library Updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Wiki Focus: Black Women in Food History; San Diego 73; Black Lunch Table Black artists
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: A conversation about depicts and Structured Data on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 gusht 2021 13:42 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21849336 -->
== This Month in Education: August 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 8 • August 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/August 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/August 2021/Workshop for the Teachers from Poland|GLAM-wiki Summer in the City: Polish Teachers met in Warsaw]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers|Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico|The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/"Searching for the unschooling vibes around Wikipedia" at the Wikimania 2021|Wikimania 2021 and the unschooling vibes around Wikipedia by Wikimedia Polska, Education team]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers|Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 25 gusht 2021 15:38 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21914750 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 shtator 2021 02:30 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue VIII, August 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) Campaign in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: How Australian libraries are turning to Wikipedia during the global pandemic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Transbordados: WikidataCon's preconference for Latin America discusses GLAM and decolonization
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Glam-wiki 2021 10 Juillet en Côte d'Ivoire
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence; Some projects for this autumn
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition starts on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer school in July and two new WiR in August
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 50 cool new things you can now do with KB’s collection highlights, and New old photographs of Algeria, Mali and Morocco by Angeline van Achterberg
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikimedian at New Zealand Opera
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Villas and castles of Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: History, history and future
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections reaches 30 articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wiki salons and Kearny Mesa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Special story|Special story]]: Hack4OpenGLAM is ready to start
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine starts SDC development
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM conversations and feedbacks for a better Wikimedia movement
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 shtator 2021 11:20 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=21990260 -->
== This Month in Education: September 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 9 • September 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/September 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/September 2021/Cultural history on Wikipedia|Cultural history on Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Education program in Ukraine is finally back to offline|Education program in Ukraine is finally back to offline!]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines|Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou|Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia|#WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 26 shtator 2021 21:43 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22072998 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue IX, September 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Albania report|Albania report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New parnership agreements and more training!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Preserving paralympic history
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report September 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WikidataCon's right around the corner: find out how to participate
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/France report|France report]]: Wikidata training in Musée de Grenoble
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Call for Italian museums, archives and libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Diaspora Edits Wikipedia Campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAM at WikiconNL2021, ISA-campaign Tag the species Naturalis en Rijksmuseum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New WiR and presentation of our activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Gastronomes Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Kulturhistoria som gymnasiearbete; Uploads from museums in Göteborg; Wiki Loves Monuments; LGBTQIA+ edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/USA report|USA report]]: New page patrol not assuming good faith towards workshop editors
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Working towards a thematic hub on content partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: First steps for Wikimedia Commons reconciliation service
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on grant-funded technical projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 tetor 2021 00:34 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22102670 -->
== This Month in Education: October 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 10 • October 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[outreach:Education/News/October 2021/1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia.|1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community|Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/The Second Online EduWiki Camp in Serbia|The Second Online EduWiki Camp in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/University courses in the UK|Higher and further education courses in the UK]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland|Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland and in Czech Republic]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 26 tetor 2021 17:40 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22208730 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue X, October 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Open access as Australia reopens
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Wikimedia Belgium GLAM report October 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Wikipedia Art Month + Heritage Days
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and partnership
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: How Wikipedia helped to create a Serbian stamp; Many GLAM-related presentations planned at WikiconNL
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Outreach by members of the Aotearoa New Zealand Wikimedia User Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Libraries and notable Librarians in Nigeria
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A good start to GLAM Fall
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Spain report|Spain report]]: Women Writers Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Constitution of Pylyp Orlyk; More museum data on Wikidata; LGBT edit-a-thon; Local business history in Nyköping; Stockholm City Museum ♥ Wikipedia; Writing about fashion at Nordiska museet
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/UK report|UK report]]: British Library and Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/USA report|USA report]]: Wikiconference North America + Workshops
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Needs assessment interviews; Cultural heritage on Wikidata – thousands of monuments in Norway; Structured Data uploads continue
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: A Wikimedia Commons Reconciliation Service, You Say?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM office hours, GLAM newsletter moving to Meta-wiki, and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 nëntor 2021 07:19 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22311279 -->
== This Month in Education: November 2021 ==
{| style="width:70%;"
| valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 11 • November 2021</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Education/Newsletter/November 2021|Contents]] • [[m:Education/Newsletter/November 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Education/News/November 2021/We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it|We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it]]
* [[m:Education/News/November 2021/Welcome to Meta!|Welcome to Meta!]]
* [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021|Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021]]
* [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership|Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership]]
* [[m:Education/News/November 2021/Launch of the Wikimedia Research Fund!|Launch of the Wikimedia Research Fund!]]
* [[m:Education/News/November 2021/Education projects in the Land of Valencia|Education projects in the Land of Valencia]]
* [[m:Education/News/November 2021/A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event|A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event]]
* [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students|Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students]]
* [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students|Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students]]
</div>
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21 nëntor 2021 17:19 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22360687 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XI, November 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/From the team|From the team]]: Migration from Outreach to Meta: your opinion is needed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/France report|France report]]: Study day on open content; Open content GLAM report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/India report|India report]]: Second proofread competition ended on Bengali Wikisource in collaboration with the British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Italy report|Italy report]]: Traing course and conference in November
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous November
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Art, design and history from the museums of Göteborg; Maps in the National Archives of Sweden
* [[outreach:outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Aricle contest for librarians «Local cultural heritage and prominent people»
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian demos new Wiki API Connector tool and other meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: We continue building for the hub; SDC for fun and profit: detecting bad coordinates; Needs assessment – video recorded interviews; Improving ISA
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource birthday celebration, Community Tech Wishlist, and upcoming conversation about courses for GLAM professionals
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 dhjetor 2021 12:53 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22394007 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports...
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 janar 2022 11:46 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2021 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XI, Issue XII, December 2021</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Australia report|Australia report]]: Writing The Record: the Australian Music Wikipedia project launches
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We were editing about Bogotan writers
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Ab ovo. Towards future reports...
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The New Zealand Wikidata thesis project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Poland report|Poland report]]: Safeguarding the heritage of a community
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Commons project with Göteborg museums was a success; Digital humaniora meets Wikidata; HBTQI, Europeana and WiR
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/UK report|UK report]]: 2021 in Review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/USA report|USA report]]: Smithsonian Institution Training
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Adding more Structured Data on Commons statements
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Some structured data developments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2021/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 janar 2022 17:23 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22518926 -->
== This Month in Education: January 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]]
</div></div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 24 janar 2022 18:29 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 -->
== This Month in Education: January 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]]
</div></div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 24 janar 2022 22:14 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue I, January 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A portable museum experience to digitize and share collections online
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate the Public domain day with Wikisource
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Mobile Photo Studio + New Cooperations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Helsinki, autumn 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/France report|France report]]: Training course for Musée de l'armée staff members; Journée Wikimédia Culture et numérique 2022; Wikiway
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Indonesia wrap-up; Public Domain Day 2022 in Indonesia; #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Collaborations and new projects in January
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Romania report|Romania report]]: About #1lib1ref activities in Romania (and Moldova)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Successful end of the Old and even more successful beginning of the New year
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: BiBat Museum and libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Uploads of photographs taken by Swedish missionaries in China; Sörmlands museum's first contributions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections and British Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/USA report|USA report]]: Report from DPLA
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Hello, world!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Results and summaries; Helping with getting Pattypan back on track; Working with partners to make content available
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: February 22: Meetup about SDC support in OpenRefine
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikimedia campaigns for librarians and museum workers; Community Wishlist Survey; and Wikimedia query services
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 shkurt 2022 19:31 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22740271 -->
== This Month in Education: February 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English ... {{int:please-translate}}
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 2 • February 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</div>
</div>
<div style="column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS|Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia|Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico|Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay|Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos|WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields|Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians|The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians]]
</div>
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 shkurt 2022 16:09 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22886200 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue II, February 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Traditional Food Photography
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Shakespeare is dead - Contemporary playwriting festival; Public Domain Day Belgium 2022 (10/02) report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: An examples of a visual storytelling – two virtual exhibitions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in Residence in Clermont Auvergne
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: New agreement for Wiki Loves Monument Italy 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Food Photography
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: New photo collections of Alkmaar, Wiki goes Caribbean meeting, contemporary art Wikidata import and knowledge platform for GLAMS
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: National Digital Forum and Editing in a Time of COVID
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: 1Lib1Ref 2022 Kwara
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: New GLAM-Wiki partnerships and cooperations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the sign of 1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Additional photos from Swedish missionairies; Historical maps of Ukraine
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Stand with Ukraine!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: February in AvoinGLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Encyclopaedia of Life release their 2 million species descriptions under CC0
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Editing SDC with OpenRefine; Monthly OpenRefine and Wikimedia office hours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 mars 2022 17:19 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=22892827 -->
== This Month in Education: March 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 3 • March 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment|Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week|The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Call for Participation: Higher Education Survey|Call for Participation: Higher Education Survey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Collection of Good Practices in Wikipedia Education|Collection of Good Practices in Wikipedia Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America|Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week 2022, celebrations and learnings|EduWiki Week 2022, celebrations and learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week in Armenia|EduWiki Week in Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León|Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan|Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers|Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 25 mars 2022 17:57 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23020683 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue III, March 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Visual culture, human rights and digitization
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Australia grows gender equity for International Women's Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Collaboration with GLAM institutes in Belgium
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Pills of GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: ...starting bottom-up in indie archive!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Glass, Books and Paintings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/France report|France report]]: Mooc Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/India report|India report]]: Wikimedian-in-Residence program initiated at the Research Institute of World's Ancient Traditions, Cultures and Heritage in Arunachal Pradesh
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: The growth of sharing on Wikimedia projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Letters from Sierra Leone: the Sjoerd Hofstra photo collection in a new light
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Forming Wikimedia Aotearoa and the Aotearoa New Zealand Theses Project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in Wikipedian in residence projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: WikiToro
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: The Unique Historical Kalmar County project continues ...; WikiGap x 3; Students writing articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: GLAM Activities by Wikimedia Uruguay
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/USA report|USA report]]: Women's History Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: UN Environment Programme sharing their knowledge on Wikipedia. Logo competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine: survey for Structured Data on Commons features
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons APP calls, Bophana documentaries, and Image Description Week
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 prill 2022 10:45 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23092895 -->
== This Month in Education: April 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 4 • April 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico|Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana|Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong|Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/HerStory walks as a part of edit-a-thons|HerStory walks as a part of edit-a-thons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Join us for Wiki Workshop 2022|Join us for Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student|The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 24 prill 2022 14:52 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23177152 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IV, April 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Growing the record of Australian Music
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: About African Pagnes and Belgian music
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil wins the first place in WLM 2021
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/France report|France report]]: French GLAM meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Work with GLAMs on Wikisourse and Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Mexico report|Mexico report]]: GLAM professionals add an image and become Wikipedians; Edificio Carolino Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: People in Paleontology, Digikult, and copyright term extension for New Zealand
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikidata for Nigerian Novelist and Novel
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikiresidence in progress and workshop Evolution in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Important activities within the GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Training at the National Archives of Sweden; Training at the Stockholm City Museum; Training at the Swedish National Museum of Science and Technology; Improved images from Swedish Performing Arts Agency
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wikidata Coffee Breaks
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/USA report|USA report]]: WVU Libraries; Earth Day-2022-SWC; Wiki-Gap
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Open Access vs NFT, GLAM School, Saami language, family trees
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Enter our logo competition; IGO/INGO; Needs assessments research results; Wrapping up some ISA-things
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: 1Lib1Ref, Image Description Week, Commons calls, and the Add an image events
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 maj 2022 06:22 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23247018 -->
== This Month in Education: May 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]]
* [[Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]]
* [[Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]]
* [[Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]]
* [[Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]]
* [[Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]]
* [[Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]]
* [[Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]]
* [[Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]]
* [[Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2022 04:43 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23282386 -->
== This Month in Education: May 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span>
----
<span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span>
----
<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;">
* [[m:Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]]
* [[m:Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]]
* [[m:Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]]
* [[m:Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]]
* [[m:Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]]
* [[m:Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]]
* [[m:Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]]
* [[m:Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]]
* [[m:Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]]
* [[m:Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2022 04:54 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23351176 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue V, May 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Face-to-face and virtual events on May
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Over 1000 references added in Australia and Aotearoa New Zealand for #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: New Wikidata Property
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Espírito Santo is a sucess
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From university to library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Finland report|Finland report]]: Photowalks in Southern Finland, spring 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/France report|France report]]: International Museum Day 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/India report|India report]]: Digitization of Tibetan Buddhist canons, The International Museum Day 2022 Wikidata Competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: May in and for museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Cooperation with the National Gallery of Kosova and Summer of Wikivoyage 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Malaysia report|Malaysia report]]: WikiGap Malaysia 2022 @ Kuala Lumpur Library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Pacific Arts Aotearoa Wikiproject, Auckland Museum's Exploratory Study and Report back on #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; Training at the Wawel Royal Castle National Art Collection; How can we make GLAM’s digital resources more reusable in education?; The International Museum Day 2022 Wikidata Competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: New GLAM brochure and Wikilive 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Rembrandt and others – drawings from the Nationalmuseum in Stockholm; Stockholm Museum of Women’s History; The map book of Heinrich Thome; Sörmland Museum; Wikidata competition – International Museum Day 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimedistas de Uruguay report: 1bib1ref, Museum of Natural History, and more!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/USA report|USA report]]: Hackathons and Edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: International Energy Agency share their knowledge and graphics on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Uploading files to Wikimedia Commons with OpenRefine: looking for test uploads!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Results from 1Lib1Ref May 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 qershor 2022 16:14 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23345409 -->
== This Month in Education: June 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 6 • June 2022</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group|Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom|Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University|Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA|The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign|New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end|The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course|The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows|Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikiclubs in Albania|Wikiclubs in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience|Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand|Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia|А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 4 korrik 2022 20:50 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23406065 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VI, June 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: In the middle of new projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: A celebration, a commitment, an edit-a-thon: Know My Name returns for 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Heritage and Wikimedian in Residence
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: FIRST WikiCon Brazil & Three States of GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Network(ing) effect(s)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/France report|France report]]: French open content report promotion
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Opening and closing projects in June
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon with Kino Lumbardhi; DokuTech; CEE Spring 2022 in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large and Auckland Museum updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedian in residence in the National Museum in Cracow; The next online meeting within the cycle of monthly editing GLAM meetings; Steps to communicate GLAM partnerships better and involve the Wikimedian community
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 memories from the Nordic Museum; Report from the Swedish National Archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Diversity in GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/UK report|UK report]]: Featured images and cultural diversity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/USA report|USA report]]: Fifty Women Sculptors; Juneteenth Edit-a-thon; Juneteenth Photobooths 2022; Wiknic June 2022; New York Botanical Garden June 2022; LGBT Pride Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Structured data on Commons editing now possible with OpenRefine 3.6; file uploading with 3.7
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 korrik 2022 05:46 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23471794 -->
== This Month in Education: July 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 7 • July 2022</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education|Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program|Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia for Illiterate Persons|Wikimedia for Illiterate Persons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/EtnoWiki edit-a-thon in Poland|Polish Wikipedia is enriched with new EtnoWiki content]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Career Education through Wikipedia|Career Education through Wikipedia]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 gusht 2022 19:39 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23607963 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VII, July 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Provinces: our main characters
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Brazil holds its National Wiki Conference, and many GLAM partners join
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Colombia report|Colombia report]]: A very busy July for Colombian libraries / Un Julio bastante movido para las bibliotecas colombianas
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/France report|France report]]: Wikimedian in residence in Clermont-Ferrand
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: News from Auckland Museum, the West Coast, and New Zealand's thesis repositories
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Edit-a-thon in the National Museum in Cracow, GLAM editing contest on the collection of artworks
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Portugal’s first GLAM-Wiki open access museum project is launched!!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Presentation of GLAM activities at Edu Wiki Camp
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/USA report|USA report]]: GLAM for the Masses
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikimania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikimania activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: What next for 1Lib1Ref?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 gusht 2022 03:24 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23554599 -->
== This Month in Education: August 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 8 • August 2022</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom|The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience|Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons|An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience|Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again|Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience |Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wiki For Senior Citizens|Wiki For Senior Citizens]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete|WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikiteka project in Poland - summertime|Wikiteka project in Poland - summertime]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 7 shtator 2022 18:01 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23758285 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue VIII, August 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign in Albania and Kosovo in 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Introducing Wikidata to the City of Sydney
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: In-person and online activities hosted by Brazil during Wikimania 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Summer in WMEE - from collecting professors´ portraits to new potential co-operations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Germany report|Germany report]]: Coins and paintings by the Prussian Cultural Heritage Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 4 Islands Outreach; Digital Clippings; Balinese Wikisource Competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Italian institutions ever closer to Wiki Loves Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign and Wikivoyage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: West Africa in the Van der Kraaij Photo Collection 1972-1987
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: A Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The summary of GLAM editing contest and the end of residency at the National Museum in Cracow; Cooperation with Wawel Royal Castle; Hack(art)hon for Zachęta
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Linking Portuguese culture to Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Contemporary Art Edit-a-thon and Wikipedian in residence at the Historical Archive of Negotin
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Uniforms, images from New Sweden, colonial officers, the map book of Fryderyk Getkant, and more!; Swedish general election 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/UK report|UK report]]: Culturally diversifying Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Wikimuseos & editing clubs in Uruguay
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania, Meetups and More
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Crisis & GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Tools; Helpdesk; IGO/INGO
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New tool in development utilizing Structured Data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Capacity building for Bophana Center
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 shtator 2022 17:55 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23741699 -->
== This Month in Education: September 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 9 • September 2022</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland|OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage|Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Research Fund|Wikimedia Research Fund]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe|Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikipedia, Education, and the Crisis of Information|Wikipedia, Education, and the Crisis of Information]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 tetor 2022 18:55 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23879722 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue IX, September 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Behind the scenes with Australia's Wiki Loves Earth 2022 winner
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Austria report|Austria report]]: A Börthday present for Wikidata - the DACH Culture Contest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Reopening of Museu Paulista and other news
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/France report|France report]]: Meeting with Prime minister cultural adviser; Residence at the Brittany Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/India report|India report]]: Digitisation of O Bharat, a bilingual biweekly published in Goa from 1912 to 1949
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Socialization; Wikistories for GLAM Competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: September month of results and planning
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Monuments Suriname first edition: 554 photos
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project and Te Papa Forget-me-nots
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The results of GLAM editing contest; GLAM Coordinators Meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: External projects, great results and high level of independence
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Bookfair back on site; Cultural history in High Schools; More identifiers from National Historical Museums of Sweden on Wikidata; Swedish general election 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art and global art
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/USA report|USA report]]: Advocacy and Invention; New Smithsonian WiR; Called to Create; DC Statehood and Home Rule; Annual meeting; Wikipedian in Residence Opportunity at the Pérez Art Museum Miami
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Workshops on tool prioritization and helpdesk
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool development update
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 tetor 2022 00:53 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23872369 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue X, October 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Wikidata, and over 400 new Wikipedia pages
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM Brazil, HR & Environment Wikicontest, and GLAM with Atlantic Forest National Institut
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Estonia report|Estonia report]]: Chuvash people in WMEE and Photo contest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Talk; Javanese Wikisource Workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Touring Club Italiano: updates and uploads
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: About the Dutch Wiki Loves Fashion 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: TDWG2022 and Molluscs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: Wiki Loves Monuments 2022 selection process in progress; GLAM online meeting on evaluation of ten editions Wiki Loves Monuments in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAMorous October; Faculty of Dramatic Arts in Belgrade; CEE Meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Women and architechture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/USA report|USA report]]: Asian American Edit-a-thons and More
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: First batch upload; list of tools
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! tool: now with Commons category search!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: AfLIA Wikisource webinar, Wiki Rescues Manuscripts & European GLAMwiki Coordinators meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 nëntor 2022 18:13 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=23979654 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XI, November 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Africa report|Africa report]]: Wiki Loves Africa 2022 Winners & 2022 ISA Drive
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Albania report|Albania report]]: An event at the National History Museum in Tirana
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Brazil report|Brazil report]]: WLM tool, Wiki Takes, New WMB's Strategy, and 2 new GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/India report|India report]]: Two Open Culture films on India's Odia language, made with volunteer labour
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Open GLAM Conference; Sundanese Wikisource Workshop; Minangkabau books digitization
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Video and photo to share the beauty of Italy's heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Linking heritage data at HackaLOD
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Integrating with the BHL, loading natural science specimens and data
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: How Wiki helps to explore and enjoy art & culture; Wiki workshop for the National Museum in Krakow; GLAM online meeting on ideas for 2023; Wiki Loves Monuments 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence at Faculty of Dramatic Arts in Belgrade and National Museum of Zrenjanin
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedian in Residence at Musikverket; Women and architecture; Gymnasiearbete; New uploads from the Swedish National Archives; WLM winners; Images of Äpplet
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Uruguay report|Uruguay report]]: Let's GLAM Together in Uruguay: Help us organize the GLAM Wiki Conference 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2022; Punk Wikipedia Edit-a-thon; Kensho Technologies Impact-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Special story|Special story]]: We need your opinion: GLAM Wiki Conference 2023 & Your Favorite Tools
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Survey: your favorite tools
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 dhjetor 2022 05:15 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24181148 -->
== This Month in Education: End of the 2022 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 10 • October–November 2022</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/2nd Latin American Regional Meeting on Education|2nd Latin American Regional Meeting on Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom|Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete|Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school|Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project|Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wiki For Senior Citizens Network|Wiki For Senior Citizens Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources|WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative|Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/An event at the National History Museum in Tirana|An event at the National History Museum in Tirana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Students 24-hour competition on Wikipedia article writing|Students 24-hour competition on Wikipedia article writing]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wiki-Data a Giant at 10|Wiki-Data a Giant at 10]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge|WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative|Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom |Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook|Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time|“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results|Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 19 dhjetor 2022 07:56 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24091294 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2022 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XII, Issue XII, December 2022</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Ongoing projects with open culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Croatia report|Croatia report]]: A YEAR in REarVIEW!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Edit-a-thon on contemporary Danish artists from the former Yugoslavia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/India report|India report]]: CIS-A2K launches GLAM projects in Aurangabad, Maharashtra
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Digitalization in Deli Serdang and Yogyakarta; #1Lib1Ref Workshop; Structured Data Marathon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Italy report|Italy report]]: Museo Egizio - collection import
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: The Great Macron War, Critter of the Week, and West Couast Wikisource
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: WikiLovesLibraries Nigeria:An initiative beyond 1Lib1Ref for Librarians in Nigeria
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Poland report|Poland report]]: The first European GLAM Coordinators online meet-up; New articles on the collection of Wawel Royal Castle; Results of Wiki Loves Monuments 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikibase in social sciences and Public Domain Day celebrations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata Birthday and ongoing projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Musikverket; Media literacy graphics; Reports for project and to project partners
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme: look back to 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Uganda report|Uganda report]]: GLAM in Uganda 2022
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/UK report|UK report]]: Khalili project year in review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Edit-a-Thon: International Volunteer Day; ICP x Art + Feminism
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Wiki Loves Living Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Helpdesk; IGO/INGO
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it!: New FULL version is ready to launch
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: GLAM-Wiki Con 2023, DPLA's new Sloan Foundation funding, and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2022/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 janar 2023 13:18 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24342308 -->
== This Month in Education: January 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 1 • January 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Educational Projects 2023-1 in Mexico|Educational Projects 2023-1 in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led|Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina|Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai|Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina|Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching|Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 6 shkurt 2023 18:32 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24472891 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue I, January 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Birthday in Tirana, Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: DESINGEL arts centre and Wikimedia platforms
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open Midiateca: Licensing and analysis of collections of Midiateca Capixaba
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Let's celebrate public domain day 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Photo walks for Wiki Loves Monuments and rephotography
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Public Domain Day in Indonesia; #1Lib1Ref Campaign and Workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikimedia Italy's calls for free knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Opening old books at Maastricht University
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM stepping into 2023; New “did you know” articles on the collection of Wawel Royal Castle
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Spain report|Spain report]]: #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Tekniska museet makes 3000 polar images available on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/UK report|UK report]]: National Trust and cultural diversity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/USA report|USA report]]: Effie Kapsalis remembered; Mathematicians + Wikipedia; Wikipedia Day 2023; San Diego meetup
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Report of survey about Wikimedia content partnerships tools
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: View it! Editing Functionality: Final Update!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 shkurt 2023 21:31 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24506764 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue II, February 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day Belgium 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM-Wiki initiatives in Brazil spark academic investigation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Activities during first two months of 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Launching of Wikisource Loves Manuscripts; Bincang GLAM continues
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: New project and collaboration in February
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: I Edit Wikipedia Online Campaign 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikidata and the Biodiversity Heritage Library, Wellington WikiCon 2023 and Auckland Museum local suburb project funding
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: The European GLAM Coordinators online meet-up; GLAM-Wiki workshop at the Wawel Royal Castle State Art Collection; Wikimedians-in-residence online meet up
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 Bildminnen; Report from The Association of Swedish Museums; Wikipedia for all of Sweden; ArkDes edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/UK report|UK report]]: In Memoriam Jo Pugh / Cultural Diversity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/USA report|USA report]]: Black History Month and More
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Wiki Loves Living Heritage launches 17 March 1pm UTC
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Gender, language, and living heritage events in collaboration with affiliates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 mars 2023 07:20 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24700176 -->
== This Month in Education: February 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 2 • February 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil|A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand|Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Call for Submissions to Wiki Workshop 2023|Call for Submissions to Wiki Workshop 2023]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January|Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program|Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Wikiclubs with different schools in Albania |Wikiclubs with different schools in Albania]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12 mars 2023 22:08 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24706239 -->
== This Month in Education: March 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 3 • March 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program|Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club|Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Exploring How Wikipedia Works|Exploring How Wikipedia Works]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit|Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Improving hearing health content in Brazil|Improving hearing health content in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries |Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikeys in the Albanian language|Wikeys in the Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia|Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Polska short report|Wikimedia Polska short report]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia|Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 8 prill 2023 20:45 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24824837 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue III, March 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2023, Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Starting the year at WMAR
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Know My Name edit-a-thon at the National Gallery of Australia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Pará, Women's month and a huge upload for biologists
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Estonia report|Estonia report]]: From Ruhnu to Vääna a.k.a. Winterspring in WMEE
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/France report|France report]]: Residency at the Brittany Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Javanese Wikisource Competition; 5 More Bincang GLAMs; GLAM Socialization to University of Sriwijaya
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM Spring
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wikivoyage Edit-a-thon in Istog
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland War Memorial Museum Local Suburb Project updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM meet-ups, Wikiresidencies and GLAM partners contributiong to editing contest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM in March
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories from three industrial towns; Update from the archives; ArkDes edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/UK report|UK report]]: Khalili Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/USA report|USA report]]: Projects and activities in March
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Mismatch Finder: Resolving Mismatches in Wikidata’s 100 Million Items
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: The Ethics of Open Sharing
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 prill 2023 01:48 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24780501 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IV, April 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Edit-a-thon in Albania, 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: "Every Book its Public" Campaign and Strategic Committee on Libraries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: What's new at GLAM in the Czech Republic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Mini Grants; Structured Data Marathon VIII; Wikisource Online Workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Bridges between Wikimedia and culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BHL Whitepaper and outreach for Citizen Science Month and WeDigBio, Auckland Museum suburbs project update, New Zealand Women in Architecture Wikidata Project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Another meeting of EU GLAM Coordinators; Guided tours for Wikipedians in museums in Krakow; Presentation on Art in Wikipedia; Online training on the basics of copyright law; Polish monuments among the top winners of WLM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: ISOF workshop; More articles from students; SAAB veterans shared their knowledge during metadata edit-a-thon; ArkDes edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/UK report|UK report]]: Democratising knowledge and cultural diversity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/USA report|USA report]]: Into the Wikiverse; Earth Day 2023 Bushwick
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Wikipedia day pitches by FAO and IEA
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Activities are starting!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Biodiversity Heritage Library whitepaper and the #1Lib1Ref campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 maj 2023 00:34 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=24999560 -->
== This Month in Education: April 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 23 maj 2023 18:27 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue V, May 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/From the team|From the team]]: E-mail account issue
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Shëngjin, Albania, 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Improving Wikipedia pages about Australian women filmmakers at ACMI
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: First GLAM-Wiki partnership from Pará
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Finland report|Finland report]]: Adding authority control templates with Pywikibot
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/India report|India report]]: Digitization of Behar Herald starts in Patna
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Wikisource Workshop in Madura; Outreach to Bandung; Indonesian Wikisource Competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Open access from North to South
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon and Auckland suburb updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: Wikisource promotion at UNC Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Air travel and city streets
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Uganda report|Uganda report]]: These last few months in Uganda
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/UK report|UK report]]: Promoting cultural diversity on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/USA report|USA report]]: A Spotlight on Black Women Birders; DC Nobel Solution Sessions; Women of Color in the Renwick Gallery; Anthropology and Community Connections; SAGE edit-a-thon; WikiWednesday Salon; Into the Wikiverse: AANHPIs in Science Fiction and Pop Culture; Queering Wikipedia 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Special story|Special story]]: Help Wikimedia Map Your Efforts to Improve Copyright!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: GLAM Wiki Conference 2023: Announcing the venue & scholarship application process open
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Photo contests
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WILMA, DPLA + SDAW, and BHL whitepaper updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 qershor 2023 02:47 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25118911 -->
== This Month in Education: June 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 5 • June 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates|Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia|From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers|Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Using Wikipedia in education: students' and teachers' view|Using Wikipedia in education: students' and teachers' view]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State|The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/WMB goes to Serbia |WMB goes to Serbia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/But we don't want it to end!|But we don't want it to end!]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 4 korrik 2023 10:44 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25147408 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VI, June 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Asia report|Asia report]]: Donation of images from the National Centre for Biological Sciences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Native Brazilian photographer wins Wiki Loves Folklore Brazil 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Half done in 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Museum tour, WLM, handouts and image donation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/India report|India report]]: Wiki Exploration Programme GLAM activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Conclusion of Mini Grants; Second #1Lib1Ref Campaign; Wikisource Workshop in Bali
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: TCI and Turin Academy of Science
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: CEE Spring Campaign 2023, Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: A new book, new Wikipedia articles, videos and further images on Africa
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Society for the Preservation of Natural History Collections Conference 2023 and Auckland suburb updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Philippines report|Philippines report]]: GLAM outreach activity at University of Nueva Caceres: Digitization, workshops and proofread-a-thons as future collaboration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki workshops for the Czartoryski Library; Work on the GLAM-Wiki Project Page Continues; End of Internship within the "Praktykuj w Kulturze" Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Knowledge overview; Almedalen week
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/UK report|UK report]]: Cultural diversity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday returns to Manhattan; Wikimedia NYC and Art+Feminism; WikiConference North America 2023; GLAM Wiki 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Special story|Special story]]: Flickr Foundation and Wikimedia Foundation partner to build Flickypedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/GLAM Wiki conference report|GLAM Wiki conference report]]: The call for proposals is now open for the GLAM Wiki Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 korrik 2023 09:11 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25275926 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VII, July 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Photowalk Albania and Kosovo, 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: First batch of a big upload
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: Where's The Source? Adding Citations to Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Two new GLAM-wiki partnerships and Three large uploads
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/France report|France report]]: New milestone reached: already 500 portraits of geographers uploaded on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/India report|India report]]: Open Knowledge Fellowship by Heritage Lab and Wikibase set foot in India
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Videos and filmmakers of Africa, Open Churches Photochallenge and Wiki goes Caribbean meet-up in Dutch National Archive
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: EU GLAM Coordinators; WikiMatejko; Polona; internship program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedian in residence raises the standards
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/UK report|UK report]]: Roads, Kingdoms and Assassins
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiWednesday Salon; New York Botanical Garden; Meetup San Diego
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Join Wiki Loves Living Heritage at Wikimania!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 gusht 2023 09:16 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25415835 -->
== This Month in Education: July 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • July 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Kaduna Connect Campaign|Wikimedia Kaduna Connect Campaign]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program|Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia and Education Kailali Multiple campus|Wikimedia and Education Kailali Multiple campus]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation|WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wiki at the Brazilian National History Symposium|Wiki at the Brazilian National History Symposium]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/US & Canada program reaches 100M words added |US & Canada program reaches 100M words added]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers|Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba|Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony|Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book|Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book. Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources in Xalala, Veracruz from the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program|62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine|“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana|OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14 gusht 2023 17:33 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25457946 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue VIII, August 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Highlights on Wikimania 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Armenia report|Armenia report]]: Wikimedia Armenia GLAM projects in August
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Activities in Belgium September-December 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: 4 new GLAM-Wiki partnerships and uploads from several institutions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: Wiki-Wednesdays: Digital Literacy for GLAM workers
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Summer does not stop the wiki collaborations
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: The Wikipedia Pages Wanting Photos in Albania and Kosovo; Wiki Loves Earth in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Public sculpture photo trail: documenting Auckland sculptures in Wikidata; Aotearoa's Wikimedia Laureate
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Presentation for school librarians at Wikiteka, Ongoing projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: A month in the shine of Wikidata and new cooperation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Showcasing collaboration with the Nordic Museum at Wikimania 2023; Working with Swedish folk high schools
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/UK report|UK report]]: Islamic art exhibitions and heritage innovation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/USA report|USA report]]: Great North American Wiknic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Wikidocumentaries to import images from the web to Structured Data on Commons – a Google Summer of Code project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Hub updates at Wikimania 2023; Supporting Wiki Loves Monuments teams
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Open call: OpenRefine-Wikimedia train-the-trainer course, November 2023-April 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Looking back, looking ahead
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/WREN at Wikimania report|WREN at Wikimania report]]: Wikimedians in Residence Exchange Network at Wikimania Singapore
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 shtator 2023 13:01 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25585038 -->
== This Month in Education: September 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • September 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference|Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs|Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa|Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools|WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia|WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education |Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10 tetor 2023 07:01 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25700976 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue IX, September 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Disseminating open culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazonia on Wiki
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wikidata and the editing of Ibero-American scientific journals
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/France report|France report]]: Celebrating Rugby Herstory and History in Toulouse; Les Lorraines sans pages
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/India report|India report]]: Wikimedia Commons Contest connects Pune citizens with the rivers Mula & Mutha
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: 10,000 institutions on the Wikimedia projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: West Coast Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki educational activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: With multiple events, September was a busy month for Wikimedia Portugal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia in education; Continuation at Swedish folk high schools; Wikipedians at the Bookfair
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/UK report|UK report]]: A new WIR and a very old book
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/USA report|USA report]]: Wikimedia New York City Election 2023; San Diego/September 2023; Climate Change and Food Safety
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine and Wikimedia Commons: train the trainer course participants and two surveys
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: European photo contest finalists, Local Contexts Wikiproject at GLAMhack
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Wikisource Loves Manuscripts, ICOM outreach, Flickr Foundation partnership, OpenRefine adoption, new sources in The Wikipedia Library, Image Description Month events, and the GLAM Wiki Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 tetor 2023 17:02 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25712541 -->
== This Month in Education: October 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">Volume 12 • Issue 8 • October 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye|3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community|CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan|Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci|Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU|PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab|PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities|WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi|Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia in Brazil is going to be a book|Wikimedia in Brazil is going to be a book]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023|Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 8 nëntor 2023 12:34 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25784366 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue X, October 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating Wikipedia's 20th Birthday in Albanian Language
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Content, resources and platforms for open access!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Australia report|Australia report]]: October Report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Monuments Brasil 2023 and Open Midiateca
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Open Access Week and Wikidata; Opening Culture and Heritage training
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Côte d'Ivoire report|Côte d'Ivoire report]]: Wikimedia Côte d'Ivoire and Apsid-ci collaboration for Glam
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Looong summer is over
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Great first results in State Regional Archives and Wikiresident Group coworking
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Ireland report|Ireland report]]: Wikimedia Community Ireland Host WikiWomen Partner Meeting at Dublin's historical Port
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Results of funded projects within Call GLAM 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wiki Loves Fashion in the Netherlands
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Biodiversity Information Standards Conference 2023 (TDWG2023) and the Entomological Collection Network Meeting (ECN2023)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko, Internships, Open Heritage, folk costumes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Open Access Week celebrations and an edit-a-thon to increase the visibility of black lusophone communities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Dynamic October in Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/South Africa report|South Africa report]]: Edit-a-thon for Librarians at the annual Library and Information Association of South Africa 2023 Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Wikipedia for all of Sweden; Museums and Wikidata – why and how?; Photo memories from Stockholm and Rome; Negotiating Knowledge on Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programm
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/UK report|UK report]]: Good omens for a rosy future
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/USA report|USA report]]: Women in Environmental Justice; October WikiSalon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM joins the long-awaited GLAM Wiki 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Let's Connect
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Learning and sharing
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: The Wikimedia and Libraries AI Salons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 nëntor 2023 04:15 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25792228 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XI, November 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Three-months of Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Brazil report|Brazil report]]: New partners in Rio and GLAM WikiCon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Canada report|Canada report]]: WCNA 2023: an key event for North American users
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Wiki GLAM Conf and Bogotá Libraries Meeting
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/France report|France report]]: Edit-a-thon Le retour de la momie
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: Record edition of Wiki Loves Monuments in Italy
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Share your Data course, history month, REBOOT! and Dutch Public Domain Day event
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Summer students at Auckland Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Conference, WikiMatejko
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Catalan culture and showcasing Wikimedia on both side of the Atlantic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikipedians in Residence, GLAM Wiki Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: National Historical Museums of Sweden contributions; Photo memories from all over the world engage the community; Museum of medieval photo safari
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/UK report|UK report]]: Fifty article milestone
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at GLAM Wiki 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: 3,000 medical images on Wikimedia Commons through the Helpdesk
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: 2023 Living Heritage elements are added to Wiki Loves Living Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 dhjetor 2023 09:40 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=25925124 -->
== This Month in Education: November 2023 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 9 • November 2023</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education|4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo|Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia|EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia|Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities|Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania |Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/First anniversary of the game Wikeys|First anniversary of the game Wikeys]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Involve visiting students in education programs|Involve visiting students in education programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing|Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy|Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin|Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Tyap Wikimedians Zaria Outreach|Tyap Wikimedians Zaria Outreach]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Art Outreach at Aje Compreshensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland|Art Outreach at Aje Comprehensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment|PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14 dhjetor 2023 09:24 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25919737 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2023 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIII, Issue XII, December 2023</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves EuroPride in Albania 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Bosnia & Herzegovina report|Bosnia & Herzegovina report]]: A year in review ...
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Croatia report|Croatia report]]: 2023 in review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wiki-residents establishing meeting took place in December
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Germany report|Germany report]]: Go-ahead for Wikidata Project of GLAM institutions from Baden-Württemberg
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Italy report|Italy report]]: WLM Local winners and funds for 2024 GLAM projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum summer updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Poland report|Poland report]]: Intense end to a year of GLAM-Wiki activities in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Photo memories project concludes; Sörmlands museum passes 1000 uploads to Wikimedia Commons; Wikimedian in Residence supports an upload of music content; Subject terms from Queerlit; Wikidata for authority control: 3 years of work
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Program
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/UK report|UK report]]: 2023 in Review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/USA report|USA report]]: WikiConference North America 2023; TSU and USF; Philadelphia WikiSalon; Wikimedia DC Annual Membership Meeting; Wikipedia Editing 101 for All; NYC Hacking Night; Upstate NY workshop; Wikiquote She Said Project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Wiki Loves Living Heritage report|Wiki Loves Living Heritage report]]: Thank you for making Wiki Loves Living Heritage happen!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates and invitation to test the Commons Impact Metrics prototype
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2023/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13 janar 2024 06:25 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26019095 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue I, January 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Day in Albania 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: First international public domain day celebration in Europe coming up on March 7
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A legal infrastructure for sharing public collections in Brazil: the case of Midiateca Capixaba
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: January '24: Institute of Physics photos and Free culture discussion
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Finland report|Finland report]]: Photographing at the second half of 2023
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/India report|India report]]: Documenting ASI (Archaeological Survey of India) Museums in Bihar
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Public Domain Day & Monumental Moments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Aotearoa Wikipedian at Large, and Auckland Museum updates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: An update on the Wikimatejko editing action and an invitation to the international community to join the action
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Unveiling Catrapilha: A ReacTive approach to GLAM content import
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Freedom of Panorama in Sweden
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian praise for an Ottoman photograph of Arabia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day 2024; edit-a-thon; meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Events! Events!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: New OpenRefine documentation for Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: WiLMa Updates, OpenRefine training, Biodiversity, and Librarians
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 shkurt 2024 03:00 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26180968 -->
== This Month in Education: January 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 1 • January 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia|Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students|Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania|Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language|Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Summer students at Auckland Museum|Summer students at Auckland Museum]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project|WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Armenia's Educational Workshops|Wikimedia Armenia's Educational Workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment|Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10 shkurt 2024 11:02 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26091771 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue II, February 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: One village, One article in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: On tour
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: News from Rio de Janeiro
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/France report|France report]]: Open Content Observatory letter
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Antarctic Writing Month and GLAM call
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: One Village, One Article Campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions, wrapping up the Auckland / Tāmaki Makaurau local histories project, and the Aotearoa Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiMatejko editing action; The eighth European GLAM Wiki coordinators meet up
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM Pilot 1 Rapid Grant
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Working life museums
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/UK report|UK report]]: National Trust, Leeds 2023, and Khalili Foundation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/USA report|USA report]]: Hacking Night; Seattle Meetups; Denver Huddle; Wikipedia Day LA; San Diego/February 2024; Supreme Court visit
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February Monthly Highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Working with catalogues: a Wikidata volunteer’s perspective
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Updates on OpenRefine training and Wikisource Loves manuscripts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 mars 2024 14:50 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26279731 -->
== This Month in Education: February 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 2 • February 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February|2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/More two wiki-education partnerships|More two wiki-education partnerships]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Open Education Week 2024 in Mexico|Open Education Week 2024 in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows|Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Education Philippines promotes OERs utilization|Wiki Education Philippines promotes OERs utilization]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Loves Librarians, Kaduna|Wiki Loves Librarians, Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Workshop 2024 CfP - Call for Papers Research track|Wiki Workshop 2024 CfP – Call for Papers Research track]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 20 mars 2024 19:38 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26310117 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue III, March 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap Tirana 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Art+Feminism in Australia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgian Public domain day and Wiki Loves Heritage awards on March 7
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: A GLAM focus on Rio de Janeiro; Archivos en vigília
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Making the public domain visible on Wikidata; In Colombia Women are historical
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call winner projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update on Wikidata:WikiProject Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in March
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: More photo memories – and the community is helping out; Yearly student project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/UK report|UK report]]: A small problem with the Ottoman Empire
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI and WikiPortraits launch and more meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: GLAMorousToHTML - a tool to list Wikipedia articles that include images from a given Commons category
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: WikiLearn course for OpenRefine on Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Learn to upload to Commons with OpenRefine and get up to date on the International Museum Day, GLAM CSI, WiLMa Network, and WikiWorkshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 prill 2024 03:56 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 -->
== This Month in Education: March 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 3 • March 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna|Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand|Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad|Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wikipedia within the Education Setting in Albania|Wikipedia within the Education Setting in Albania]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 prill 2024 09:28 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26659969 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IV, April 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: New images from Central Australia on Wikimedia Commons, Library Science WikiProject students edit Wikipedia & 1Lib1Ref in Australia and New Zealand
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Library Month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: 2023 became a promissing year for wiki-residents and partnerships in CR
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: International Roma Day Editathon in Albania and Kosovo, 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Informal GLAM hack session
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Te Papa research expeditions and the Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes and GLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in April
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: SMALL GLAM SLAM
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Sweden report|Sweden report]]: 100 000 bildminnen; Metabase
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]:
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/UK report|UK report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/USA report|USA report]]: Heaven on Earth at last?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AI Sauna quick reflection
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: OpenRefine online courses in more languages, and certified trainers
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: OpenRefine course in three more languages and International Museum Day challenges
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 maj 2024 08:43 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26483115 -->
== This Month in Education: April 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 4 • April 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/EduWiki Updates From Uganda|EduWiki Updates From Uganda]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024|Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil|Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project|Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project]]</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14 maj 2024 05:20 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26698909 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue V, May 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja; Traditional Albanian food photography competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Open licensing guide from Midiateca Capixaba; Activities in Rio de Janeiro; First batch from LabDOC; New batch from NeuroMat; Hercule Florence photowalk
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: International discussion on the role of media and new GLAM partnership on the horizon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization concludes for Behar Herald and a digitization workshop held for libraries in Maharashtra
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Summer of Wikivoyage Edit-a-thon in Kruja & Traditional Albanian food photography competition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: WikiconNL 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture Edit-a-thon, Wikidata Te Papa research expeditions project and 1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in May
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: The Search for the Lost Manuscripts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/UK report|UK report]]: Our first Igbo language article
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Article campaigns for Ukrainian librarians, partnership with a national library
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/USA report|USA report]]: WikiPortraits & Edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/GLAM Wiki Meta pages revamp|GLAM Wiki Meta pages revamp]]: GLAM Wiki Meta pages kicking off the Working Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Introducing Alice Kibombo, a new dataset, and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 qershor 2024 16:26 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=26893904 -->
== This Month in Education: May 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 5 • May 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024|Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan|Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia|Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons|Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/We left a piece of our hearts at Arhavi|We left a piece of our hearts at Arhavi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series |Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA|Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15 qershor 2024 15:30 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26854161 -->
== This Month in Education: June 2024 ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 6 • June 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect|From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico|5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students|Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024|First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy|Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects |Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions|Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration|Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 9 korrik 2024 08:58 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27085892 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VI, June 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Living Heritage in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Partner Project between Wikimedia Australia, the Australian and New Zealand Society of Indexers (ANZSI) and the School of Information and Communication Studies at Charles Sturt University (CSU SICS)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Mato Grosso
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital with the August Bebel Institute - "Wiki Loves Democracy Part III" and new GLAM-on-Tour-Film released
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: 2024 Half-a-year in Review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Open science conference and Wikimedians in Sicily
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Wiki Loves Earth in Albania & Kosovo, 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject Te Papa Research Expeditions and WikiProject IBC 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Climate Changes Edit-a-thons by Wikimedia MKD
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland in June
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Serbia report|Serbia report]]: News in GLAM Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/UK report|UK report]]: Using Wikipedia in interfaith education
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/USA report|USA report]]: GLAM CSI user stories feedback requested and US events
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group June monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Bridging Digital Art Practices with Institutional Archives: professional knowledge exchange on digital art archiving
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: 20th Century Press Archives – history in newspaper clippings, made accessible by ZBW and Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 korrik 2024 04:30 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27031050 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VII, July 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: For what matters most for your community
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Mid-term digitization update
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Structuring Wiki Loves Monuments through a Wikidata portal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: CCA Hosts Inaugural Wiki Edit-a-Thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Germany report|Germany report]]: The flight over the "Rosinenbomber" - drone deployment for Free Knowledge; Kicking off a German-language community of practice for building cultural heritage linked open data with the wikimedia projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/India report|India report]]: GLAM partner ventures into 'Digitisation Plus' programs with Wikimedians
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Prompting what's most important - our community in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: WikiProject International Botanical Congress 2024, a presentation to the Natural History Museum, London & Kew Gardens staff and a Research expeditions edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/UK report|UK report]]: Translations galore
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikicurious WikiNYC Civic Hall; San Diego 111; #5WomenArtists campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group July monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Special story|Special story]]: GLAM GLobal meetup & GLAM Global Calls
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 gusht 2024 04:59 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27242105 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue VIII, August 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Vacancy Wikimedian in Residence for Wikipedia on Aruba - Aruba on Wikipedia project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Technology and biodiversity: “Amazonian Knowledge on Wiki”
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia in Wikimania Mood
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Cooperation between National Library and Wikimedia CR was presented at Wikimania 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/India report|India report]]: Wikimedians-in-residence assigned to add lexicographical data of 5 endangered languages of West Bengal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 10 reasons why the National Library of the Netherlands moved its Wikimedia-related publications from SlideShare to Zenodo, and keeps them on Wikimedia Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Looking for Aotearoa's next roving Wikipedian, a Wikidata Te Papa research expeditions publication & the Wikidata WikiProject IBC follow-up workshop
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: An insight of Wkikimedia MKD's 2024 GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/UK report|UK report]]: Indonesian Featured Article award
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/USA report|USA report]]: Wikimania report and meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group August monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM Wiki Meetup - Future meetings and outcomes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: AvoinGLAM at Wikimania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Content Partnerships Hub at Wikimania; The Helpdesk; Metabase; UN collaboration day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Commons Impact Metrics, WikiLibCon25, and WikiConference North America
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shtator 2024 12:48 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27310248 -->
== This Month in Education: August 2024 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 7 • August 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran|Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba|Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine|Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Edu Wiki Camp in Serbia, 2024|Edu Wiki Camp in Serbia, 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount|Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning|Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon|Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop|Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11 shtator 2024 15:21 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27310254 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue IX, September 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at Elbasan’s Ethnographic Museum in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: GLAM and communities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Australia report|Australia report]]: Artbank's edit-a-thon for gender equity in Australian visual arts
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Project 'Belgian distilleries as Linked Open Data' completed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Photowalks for Wiki Loves Monuments 2024 at five corners of Brazil
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/France report|France report]]: 4th edition of the Label Culture Libre
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization at the Museum of Santal Culture, Federation Hall Society Library and Cultural Heritage and Literature in Meghalaya
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Report on the Wikidata WikiProject International Botanical 2024, Conference report for SPNHC-TDWG 2024 and the upcoming New Zealand species edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: Wiki Takes Rural Archaeology
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/UK report|UK report]]: Wiki content in interfaith education
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/USA report|USA report]]: Banned books and more
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group September monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Special story|Special story]]: Global GLAM calls from November: short survey, and register!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 tetor 2024 13:38 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27548598 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue X, October 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Wiki Loves Monuments in Albania and Kosovo, 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Amazon holotypes: how the species were discovered
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: FIMS Graduate Library Wiki Club Lunch & Learn
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Colombia report|Colombia report]]: ¿Por qué y para qué usar Wikidata en Colombia? / Why and for what purpose should Wikidata be used in Colombia?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Empowering Italian GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Edit-a-thon at the City Museum of Mitrovica
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Latvia report|Latvia report]]: Wikidata Workshop 2024: National Library of Latvia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Highlights from the Third Wiki Loves Fashion Campaign in the Netherlands
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Wikimedian in Residence, Te Maori edit-a-thons & NZ Species edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: WIKIMEDIA MKD's successful GLAM programme!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Spain report|Spain report]]: General Archive of the Palace
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/UK report|UK report]]: Memory of the World baseline
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/USA report|USA report]]: October meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group October monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: European encounters
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Baseline report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata's 12th birthday celebration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 nëntor 2024 16:19 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27687486 -->
== This Month in Education: October 2024 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 8 • October 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/CBSUA Wiki Education turns 1 year|CBSUA Wiki Education turns 1 year]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic|7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo|Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edu_Wiki_in_South_Sudan:_Creating_a_better_future_in_education|Empowering Digital Literacy through Wikimedia in South Sudan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD|Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month |New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms|Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global|WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia helps in improving cognitive skills|Wikipedia helps in improving cognitive skills]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact|Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WiLMa PH establishes a Wiki Club|WiLMa PH establishes a Wiki Club]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12 nëntor 2024 15:57 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27733413 -->
== This Month in Education: November 2024 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 9 • November 2024</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Auckland Museum Wikipedia Student Programme|Auckland Museum Wikipedia Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language|Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week|Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania|Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in Albania, 2024|Wikidata birthday in Albania, 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in School |Wikidata birthday in School]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University|Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia MKD's new collaborations and new content|Wikimedia MKD's new collaborations and new content]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program|Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10 dhjetor 2024 16:13 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27879342 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XI, November 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: Minigrant and Photowalk Projects in Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Winners of WLM 2024 Brazil
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Canada report|Canada report]]: WikiConvention francophone 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Croatia report|Croatia report]]: deGrowth in N0vember
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Visual memory presented with collections of East Bohemia Museum in Hradec Kralove
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at Rammohun Library and Free Reading Room
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up the nine projects funded by 2024 GLAM call and Italian Wikidata Days
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ Species Editathon, OEGlobal 2024 and Auckland Museum's Summer Students
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Summary of Wikidata Days 2024: Librarians don’t need hammers, they need Wikidata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UAE report|UAE report]]: Highlighting the Impact of Wiki Loves Monuments 2024 in UAE
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Wikimedia UAE and Librarians report|Wikimedia UAE and Librarians report]]: Empowering Knowledge: Librarians and Wikimedia at DILC 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/UK report|UK report]]: Middle-Eastern history and interfaith education
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/USA report|USA report]]: November meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group November monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Winter Festival
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Wikidata and Wikipedia improvements
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 dhjetor 2024 22:45 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=27942378 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2024 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XIV, Issue XII, December 2024</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Albania report|Albania report]]: The Patrolling Edit-a-thon in Albania and Kosovo, 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Last activities of 2024
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Catrapilha in action: Uploading the Porto Alegre image feed
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/India report|India report]]: Living GLAM project on Santali culture continues in West Bengal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: From SlideShare to Zenodo & How Dutch Wikipedia uses the Digital Library for Dutch Literature
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikdata module, Auckland Museum student progress, and the Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Digitization of Heritage Archives in Nigeria
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Conference for GLAM employees in Skopje
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM-Wiki in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Wikimedia Portugal and Wiki Editoras Lx Collaborate on a Wiki GLAM, Culture, and Heritage Conference for 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/UK report|UK report]]: 2024 in review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/USA report|USA report]]: December meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group December monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ways forward
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2024/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 janar 2025 14:01 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28033195 -->
== This Month in Education: January 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 1 • January 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey|Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress|Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Celebrating 10 Years of Wiki Education|Celebrating 10 Years of Wiki Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran|Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra|Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey |Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania|Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia|Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia|Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wikimedia and Scientific Events in Brazil|Wikimedia and Scientific Events in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wiki Workshop- Call for Contributions|Wiki Workshop- Call for Contributions]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 5 shkurt 2025 16:56 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28111205 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue I, January 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Africa report|Africa report]]: Guinea-Bissau Heritage from Commons to the World
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence at the Qemal Baholli Public Library in Elbasan (October - December 2024)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba project has officially begun!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Maranhão
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: Exploring Wikidata & Building Community for Cultural Heritage Professionals
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Celebrating Public Domain Day 2025 in Indonesia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: New Wikimedia Italia Grant for GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: 3 Million Dutch Cultural Heritage Images in Commons & 400,000 RCE images now in higher resolution & Usage of DBNL in Dutch Wikipedia articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Student led Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki 2024 in Poland: Achievements, Collaborations, and Impact
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Wikimedia Serbia: Advancing GLAM collaborations and digital heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/UK report|UK report]]: Cairo Geniza
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikipedia Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group January monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Special story|Special story]]: Join the Global GLAM Call – Tuesday, February 11th, 13:30 UTC!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: To the front page!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata at WikiLibCon 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 shkurt 2025 00:23 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28125057 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 mars 2025 17:52 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 -->
== This Month in Education: February 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 2 • February 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute|Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs|Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students|Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen|Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wiki Workshop in Mitrovica |Wiki Workshop in Mitrovica]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles|Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar|Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12 mars 2025 10:04 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28314249 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 prill 2025 11:01 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 -->
== This Month in Education: March 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 3 • March 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia|A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia|Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Faculty of Social Sciences Workshop in Albania|Faculty of Social Sciences Workshop in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme|Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March|Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10 prill 2025 17:04 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28458563 -->
== This Month in Education: April 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 4 • April 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia|Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil|The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools|EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja|Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues |Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage in Has region, Northern Albania|Wikivoyage in Has region, Northern Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage workshop in Bulqiza|Wikivoyage workshop in Bulqiza]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10 maj 2025 04:48 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28656387 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 maj 2025 22:53 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 -->
== This Month in Education: May 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 maj 2025 04:58 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 qershor 2025 08:00 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 -->
== This Month in Education: June 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 qershor 2025 09:19 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 korrik 2025 17:35 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 -->
== This Month in Education: July 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 gusht 2025 05:01 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 gusht 2025 21:59 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 -->
== This Month in Education: August 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 shtator 2025 17:16 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shtator 2025 20:25 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 -->
== This Month in Education: September 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 tetor 2025 17:10 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 tetor 2025 14:46 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 -->
== This Month in Education: October 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 2 nëntor 2025 07:05 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 -->
== ''This Month in GLAM'': October 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians.
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership
* [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10 nëntor 2025 12:29 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 -->
== This Month in Education: November 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 nëntor 2025 14:46 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 -->
== ''This Month in GLAM'': November 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set
* [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 dhjetor 2025 05:21 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 -->
== Aktiviteti i kontrolluesve ==
:Përshëndetje, [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Kuvendi#Kontrolli%20i%20ndryshimeve%20n%C3%AB%20pritje sipas rregullores së përditësuar] për menaxhimin e privilegjeve të kontrolluesve, po kryhet rivlerësimi periodik i aktivitetit të përdoruesve.
:Si pjesë e procesit standard, ju jepet një afat reflektimi prej 30 ditësh nga dita e marrjes së këtij njoftimi. Brenda këtij afati, nëse nuk keni përmbushur kriterin minimal ju mund të rritni aktivitetin tuaj në mënyrë që të përputhet me kërkesat e reja të rregullores.
:Pas përfundimit të periudhës së reflektimit, do të kryhet auditimi përfundimtar. Nëse kriteret e aktivitetit nuk janë përmbushur deri atëherë, privilegjet e kontrolluesit do të hiqen automatikisht, në përputhje me rregulloren.
:Ky proces ka për qëllim të sigurojë funksionimin e qëndrueshëm të sistemit të kontrollit dhe mbajtjen e numrit të ndryshimeve në pritje në nivel të ulët.
:Faleminderit për mirëkuptim dhe kontributin tuaj. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 15 dhjetor 2025 07:23 (CET)
== This Month in Education: December 2025 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17 dhjetor 2025 15:22 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 -->
== ''This Month in GLAM'': December 2025 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review
* [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 janar 2026 13:58 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 -->
== This Month in Education: January 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 janar 2026 19:26 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 -->
== ''This Month in GLAM'': January 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work
* [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shkurt 2026 09:34 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 -->
== This Month in Education: February 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mars 2026 12:55 (CET)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 -->
== ''This Month in GLAM'': February 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues
* [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 mars 2026 01:52 (CET)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 -->
== This Month in Education: March 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 prill 2026 12:21 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 -->
== ''This Month in GLAM'': March 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page
* [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 9 prill 2026 20:20 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 -->
== This Month in Education: April 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 prill 2026 18:01 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 -->
== ''This Month in GLAM'': April 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 maj 2026 15:51 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 -->
== This Month in Education: May 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 qershor 2026 18:53 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 -->
== ''This Month in GLAM'': May 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu
* [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 qershor 2026 23:22 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 -->
== This Month in Education: June 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 qershor 2026 06:15 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 -->
== ''This Month in GLAM'': June 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot?
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles
* [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 korrik 2026 00:35 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 -->
== This Month in Education: July 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 korrik 2026 21:48 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 -->
== ''This Month in GLAM'': July 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 gusht 2026 02:04 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 -->
== This Month in Education: August 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 shtator 2026 19:54 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 -->
== ''This Month in GLAM'': August 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VIII, August 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/From the team|From the team]]: Hot August/Cold August
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Love Monuments and new phase of Museu Paulista collaboration
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: The Catalan public domain: An application to identify Catalan works in public domain
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Explore the Colombian public domain app: Browse works an authors in the public domain
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikimedia CR introduces new members of GLAM/partnership team
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: Egypt’s GLAM Team Brings Egyptian Postal History and Public Libraries to Wikimedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: The Musical Heritage of the Santa Cecilia Conservatory
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project Update and the upcoming TDWG 2026 conference
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Connecting Culture and Free Knowledge - Wikimedia MKD’s GLAM Partnerships
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: August in Wikimedia Serbia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Summer, Follow-up in Aarau, CoCreation
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimedia gets Gazetted + Islamic Calligraphy on English Wikipedia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: OpenGLAM Summer 2026 in Ukraine
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ghana national register
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Wikimedia Commons report|Wikimedia Commons report]]: Media loading change affects Commons Impact Metrics and GLAM analytics
* [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11 shtator 2026 10:37 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=31028447 -->
== This Month in Education: September 2026 ==
<div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
<div style="text-align: center;">
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span>
<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span>
<div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div>
<div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div>
<div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;">
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]]
</div>
<div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 shtator 2026 20:36 (CEST)</div>
</div>
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 -->
== ''This Month in GLAM'': September 2026 ==
{| style="width:100%;"
| valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" |
{| align="center"
|-
| style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br />
<hr />
<div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IX, September 2026</span>]]</div>
<hr /><br />
|- style="text-align: center;"
| <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span>
|- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"
| <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;">
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/From the team|From the team]]: What a great month again in the GLAM community!
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Wikifying the ALIA West Conference 2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Thousands of eyes on Brazilian heritage through Wiki Loves Monuments
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: The Long Strides of Egypt’s GLAM Team in September
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/France report|France report]]: Organized Labour Month in France
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Note condivise opens up Italy’s musical heritage
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Can I trust Wikipedia?, Books of Mana, an Auckland War Memorial Museum update and a report on TDWG2026
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with Manaki Film Festival
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Opening Collections, Growing Networks: Polish GLAM-Wiki in September
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Wiki Ambassadors, Wiki Partners, Raduni Wikigita
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Tunisia report|Tunisia report]]: Wikipedian in Residence: National Archives of Tunisia
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Korean + UK Honours
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming)
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki working Group members
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Content Partnerships Hub: Some news from the first half of the year
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Peruvian heritage in Thai
* [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events
</div>
|-
| style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] • [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2026/Single|Single-page]]
|-
| valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" |
To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]].
|-
|}
|}
<div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12 tetor 2026 00:57 (CEST)</div>
<!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=31124240 -->
pdyatg2a5eopfdlhffeotud35hkdlhy
Diskutim:Aleksandri i Madh/Arkivi 1
1
397706
3059636
3012497
2026-10-26T04:16:34Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Aleksandri i Madh]]
3059636
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Ndryshime per kontroll ==
Nje perdorues (anonim) vazhdon te vendos disa informacione ne kete artikull (pshmb [http://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Leka_i_Madh&diff=444520&oldid=444083]). Mendoj se paragrafi "Sa shqiptar je" si edhe disa modifikime te tjera duhen rikthyer. ''Ne qofte se ky perdorues po lexon kete diskutim, është i lutur të ndaloj më këto lloj redaktimesh. [[Wikipedia:Vini Re!|Wikipedia]] është enciklopedi, jo vend për [[WP:NPOV|qëndrime personale]].'' Faleminderit dhe të fala. --<small style="background:#000;color:#fff;">''' [[User:Eagleal|<span style="color:#fff">eagle</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="color:#fff;background:#f00">al</span>]] '''</small> 4 Shtator 2008 19:53 (CEST)
:'''Harrova''': Për tani po e rikthej. --<small style="background:#000;color:#fff;">''' [[User:Eagleal|<span style="color:#fff">eagle</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="color:#fff;background:#f00">al</span>]] '''</small> 4 Shtator 2008 19:56 (CEST)--<small style="background:#000;color:#fff;">''' [[User:Eagleal|<span style="color:#fff">eagle</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="color:#fff;background:#f00">al</span>]] '''</small> kakabubu --<small style="background:#000;color:#fff;">''' [[User:Eagleal|<span style="color:#fff">eagle</span>]][[User talk:Eagleal|<span style="color:#fff;background:#f00">al</span>]] '''</small>
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksandri i Madh]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2448360 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200130202914/http://www.albaniapress.com/lajme/20928/KU-ESHTE-VARRI-I-ALEKSANDRIT-TE-MADH-.html%7CVarri për lidhjen http://www.albaniapress.com/lajme/20928/KU-ESHTE-VARRI-I-ALEKSANDRIT-TE-MADH-.html%7CVarri.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 maj 2022 08:59 (CEST)
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|Alexander the Great|3 tetor 2026|1378259908}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 11 tetor 2026 13:59 (CEST)
91jjc8hdba7iqaq3gkjz7nwrbgutavv
Ura e Ali Pashës
0
400022
3059499
3043218
2026-10-25T16:37:07Z
Gefälligst
186895
3059499
wikitext
text/x-wiki
[[Skeda:Pont_dit_d'Ali_Pacha,_vestige_de_l'aqueduc_de_Gjirokastër.jpg|parapamje|Ura e Ali Pashës, mbetje e ujësjellësit të Gjirokastrës]]
[[Skeda:Vue_de_la_citadelle_de_Gjirokastër_et_des_vestiges_de_son_aqueduc.jpg|parapamje|Pamje e kalasë së Gjirokastrës dhe mbetjeve të ujësjellësit të saj]]
'''Ura e Ali Pashës''' (i njohur gjithashtu si ''Ujësjellësi i Gjirokastrës'', ''Ura e Dunavatit'' ose ''Ura me Tri Harqe)'', është një sistem hidraulik osman i ndërtuar ndërmjet viteve 1811 dhe 1812<ref name="gjirokaster_al2">Faqja zyrtare e Gjirokastrës, "Ali Pasha Bridge", gjirokaster.al. Shënim: datat 1811–1812 mbahen sipas shumicës së burimeve zyrtare shqiptare; disa burime përmendim 1812–1813 për përfundimin e punimeve.</ref> me iniciativën e [[Ali Pasha Tepelena|Ali Pashë Tepelenës]] (rreth 1740-1822),<ref name="elsie_dict2">Elsie, Robert. ''Historical Dictionary of Albania'', bot. i 2-të. Lanham: Scarecrow Press, 2010. Kronologji: "1787–1822: Sundimi i Ali Pashë Tepelenës në Shqipërinë e Jugut dhe Epir".</ref> guvernator gjysmë-autonom i një territori të gjerë që përfshinte Shqipërinë e Jugut dhe [[Epiri|Epirin]]. I konceptuar dhe realizuar nën drejtimin e arkitektit Petro Korçari,<ref name="gjirokastra360_arch2">Gjirokastra360.al, "Gjirokastra Fortress": "It is Petro Korçari who was entrusted with the construction of the castle during the era of Ali Pasha Tepelena. The Pasha appointed him as the official first architect of the Gjirokastra citadel."</ref> ai transportonte me gravitacion ujin nga burimet karstike të masivit të [[Mali i Gjerë|Malit të Gjerë]], në sektorin e Sopotit,<ref name="gcdo2">Gjirokastra Foundation / GCDO, gjirokastra.org: "Through a 12 km aqueduct he brought drinking water from the mountains."</ref><ref name="geonames_sopot2">{{cite web|title=Qafa e Sopotit|url=https://www.geonames.org/781549/qafa-e-sopotit.html|access-date=2024|website=GeoNames}}: kalim malor, Qarku i Vlorës, koordinata 40°01'V / 20°06'L, lartësia 1 572 m.</ref><ref name="peakvisor_makrigimit2">{{cite web|title=Maja Makrigimit|url=https://peakvisor.com/peak/maja-makrigimit.html|access-date=2024|website=PeakVisor}}: lartësia 1 601 m, koordinata 40°01'25"V / 20°05'54"L, Qarku i Gjirokastrës dhe i Vlorës.</ref> deri te cisternet e [[Kalaja e Gjirokastrës|Kalasë së Gjirokastrës]] përgjatë një shtegu prej rreth 12 kilometrash, duke kaluar nëpër disa gryka të masivit të Malit të Gjerë.
[[Skeda:Arghyrókastro_-_Lear_Edward_-_1851.jpg|parapamje|Edward Lear: Pamje e ujësjellësit dhe e kalasë së Gjirokastrës (Arghyró Kastro) në Shqipërinë e Jugut, 4 nëntor 1848.]]
Objekti përbën një nga realizimet më ambicioze të inxhinierisë hidraulike të epokës osmane në [[Ballkan]]. Ai përfshin një kanal gravitacional të vazhdueshëm dhe disa viadukto-harqe që kapërcejnë grykave të rajonit. Seksioni i tij më monumental, i ndërtuar kundrejt faqes shkëmbore të citadelës me arkada të mbivendosura, njihet falë akuareleve të piktorit britanik [[Edward Lear]], i cili vizitoi [[Gjirokastër]]ën më 3 dhe 4 nëntor 1848<ref name="elsie_lear2">Elsie, Robert (red.). ''Albania in the Painting of Edward Lear (1848).'' albanianart.net. Dy akuarele që paraqesin Gjirokastrën, të datuara 4 nëntor 1848.</ref> dhe e përfaqësoi atë në gjendjen e tij të paprekur, dëshmi e vetme vizuale e kësaj pjese sot të zhdukur. Mbetja e ruajtur, Ura e Dunavatit, është një viadukt me tri harqe, 40 metra i gjatë dhe 16 metra i lartë, i vendosur në lagjen Dunavat.<ref name="visit_bridge2">Visit-Gjirokastra.com, "Ali Pasha Bridge": "The Ali Pasha Bridge is made of stone, 16 meters high, 40 meters long, and 2.3 meters wide."</ref>
Në vitin 1932, pothuajse i gjithë ujësjellësi u shkatërrua me urdhër të mbretit [[Zogu I i Shqipërisë|Zog I]], qeveria e të cilit ripërdori blloqet gëlqerore për ndërtimin e krahut të burgut të kalasë.<ref name="visit_prison2">Visit-Gjirokastra.com, "National Museum of Armaments": "Completed in 1932, the prison was commissioned by Albania's King Zog, and constructed by Italians. The stones were taken from the aqueduct that Ali Pasha had built."</ref> Mbijetojnë vetëm Ura e Dunavatit dhe themelet e tre shtyllave përpara këndit jugperëndimor të citadelës.<ref name="atg_pillars2">Albania Travel Guide (albaniatravelguide.net), "Gjirokaster Castle": "Today, only the foundations of three of its pillars stand in front of the southwestern end of the castle." Gjirokastra.org: "Outside the castle, on the pass leading to Dunavat Quarter, remains of some of Ali Pasha's aqueduct piers can still be seen."</ref> Qyteti i vjetër i Gjirokastrës është i shënuar në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s që nga viti 2005 (vendi nr. 569).<ref name="unesco2">UNESCO WHC, "Historic Centres of Berat and Gjirokastra", vendi nr. 569. whc.unesco.org/en/list/569.</ref>
== Konteksti historik ==
=== Gjirokastra para ujësjellësit ===
E ndërtuar mbi një shkëmb të lartë 336 metra mbi luginën e [[Drino|Drinos]], Gjirokastra kishte vuajtur prej kohësh nga një dobësi strukturore: mungesa e plotë e furnizimit me ujë të rrjedhshëm. Uji vinte ekskluzivisht nga shiu i mbledhur në cisterna private, teknikë e pranishme në çdo banesë që nga fundi i shekullit të 18-të, si dhe në cisternet e kalasë.<ref name="cisterns_academia2">Academia.edu, artikull kolektiv: ''Water Cisterns in Historical Houses, Gjirokastër''. Citon: Kamberi, Th., "Disa të dhëna mbi teknikën e ndërtimit të banesës gjirokastrite", ''Revista Monumentet'', nr. 2, 1971 (botim i [[Instituti i Monumenteve të Kulturës|Institutit të Monumenteve të Kulturës]] shqiptar).</ref> Udhëtari osman [[Evliya Çelebi]] kishte përshkruar tashmë rezervuarët e kalasë si "të mëdha, plot ujë si deti".<ref name="celebi2">Gjirokastra360.al, duke cituar Evliya Çelebin: "it is big, full, with water like a sea where they drink the inhabitants of the whole fortress."</ref> Ky sistem mbledhje uji shiu, edhe pse efektiv në kushte normale, paraqiste një dobësi strategjike të pashërueshme në rast rrethimi të zgjatur.
=== Ali Pashë Tepelena dhe pushtimi i Gjirokastrës ===
Në vitin 1811, [[Ali Pashë Tepelena]] pushtoi Gjirokastrën dhe menjëherë ndërmori një transformim të madh ushtarak të citadelës. Dobësia hidraulike e kalasë ishte e njohur mirë për të: në vitin 1812, gjenerali i tij Omer Vrioni e kishte marrë citadelën duke prerë furnizimin me ujë para se ta bombardonte me artileri britanike.<ref name="vrioni2">Gjirokastra360.al: "In 1812 Omer Vrioni, who was in the service of Ali Pasha Tepelena, invaded the castle after cutting off its water and bombarding it with artillery brought from England."</ref> Ali Pasha vendosi ta eliminonte përfundimisht këtë dobësi strategjike.
I lindur rreth vitit 1740 në [[Tepelenë]], Ali Pasha, i njohur si "Luani i Janinës", ishte një nga [[Valiu|guvernatorët]] [[Perandoria Osmane|osmanë]] më të fuqishëm në [[Ballkan]] në fillim të shekullit të 19-të<ref name="elsie_dict" />. Programi i tij i ndërtimit në Gjirokastër ishte i konsiderueshëm: shtatë kulla të reja që arrinin 30 metra lartësi, mure 3 metra të trasha, 80 pozicione [[Topi|topash]], [[kulla e sahatit]] dhe ujësjellësi.<ref name="gjirokastra360_arch2" /> Kalaja e transformuar mund të strehonte një garnizon prej 5 000 vetash.<ref name="castles_nl2">Castles.nl, "Gjirokastër Castle": "Ali Pasha used the castle as one of his residences, to house a garrison of 5,000 soldiers, and to store supplies."</ref>
=== Petro Korçari, arkitekt kryesor ===
Petro Korçari u emërua nga Ali Pasha si arkitekti i parë zyrtar i Kalasë së Gjirokastrës.<ref name="gjirokastra360_arch2" /> Ai mbikëqyri rindërtimin dhe zgjerimin e të gjithë kompleksit të fortifikuar, ku ujësjellësi përfaqësonte sfidën kryesore teknike. Në këtë cilësi, ai projektoi kullat, muret rrethuese, ndërtesat e brendshme dhe sistemin hidraulik.<ref name="gjirokastra360_korçari2">Gjirokastra360.al: "Pasha appointed Petro Korçari as the main architect to build the castle, entrusting him not only the construction of the 'Pasha's Room' but also with the renovation of the castle settlement."</ref> Emri i tij shfaqet në burimet shqiptare si një nga ndërtuesit kryesorë të [[Pashallëku i Janinës|Pashallëkut të Janinës]] nën Ali Pashën.
== Ndërtimi (1811-1812) ==
Punimet u kryen në një kohë remarkabëlisht të shkurtër, ndoshta nën dy vjet.<ref name="gjirokaster_al2" /> Burimet ndryshojnë pak për datat e sakta, disa duke dhënë 1812-1813 për përfundimin,<ref name="visit_bridge2" /> gjë që ndoshta pasqyron faza të ndryshme: marrja e ujit nga burimet e Sopotit, ndërtimi i viadukteve të ndërmjetme, dhe së fundi lidhja me seksionin terminal kundrejt kalasë.
Forca punëtore mbështetej tek gdhendësit e gurëve të Gjirokastrës, të njohur për ekspertizën e tyre me gurin gëlqeror lokal.<ref name="evendo2">Evendo.com, "Ali Pasha Bridge": "Its design reflects the craftsmanship of Gjirokastra stonemasons, who were renowned for their skills."</ref> Teknika e ndërtimit ndjek traditën osmane të ''su yolu'' (rruga e ujit): një kanal drejtkëndor pak i anuar që lejon rrjedhën e vazhdueshme gravitacionale, i mbyllur me një lyerje hidraulike të papërshkueshme nga uji për të parandaluar filtrimin.<ref name="hungarian2">Hungariandreamers.com: "The ruler Ali Pasha of Tepelena commissioned a huge aqueduct to carry water from natural springs in the Sopot mountains to the castle."</ref> Ku shtegu kalonte mbi një grykë, viadukto-harqet prej guri gëlqeror lokal mbanin kanalin në lartësinë e nevojshme për të ruajtur pjerrësinë.
== Përshkrimi arkitektonik ==
=== Ura e Dunavatit ===
Ura e Dunavatit kalon mbi grykën e Manalës në lagjen Dunavat, rreth një kilometër në jugperëndim të citadelës. Është e vetmja pjesë e sistemit hidraulik që qëndron ende në lartësi të konsiderueshme.
Dimensionet e saj janë: gjatësia 40 metra, lartësia maksimale 16 metra, gjerësia e kanalit 2,3 metra.<ref name="visit_bridge2" /> Struktura përfshin një hark qendror të madh [[Hark gjysmërrethësor|gjysmërrethësor]], shumë të hollë, që mban kapërcimin kryesor mbi grykë, i flanquar nga dy harqe anësore lehtësuese të vogla të ndërtuara në mure të trasha masivore,<ref name="alamy2">Alamy, referencë 2YDYEG5: "The Ali Pasha Bridge is characterized by three arches which span a small river, set in a gorge in the Drino Valley area. Also called Dunavat Bridge and the Three-Eyed Bridge or Ura me Tri Harqe."</ref> prandaj emri popullor ''Ura me Tri Harqe''. Ura ka një kthesë të lehtë në plan, duke ndjekur topografinë natyrore të grykës. Vrima të rregullta në shtylla shënojnë skelatin e përdorur gjatë ndërtimit, ende të dukshme sot.<ref name="alamy2" />
Materiali është guri gëlqeror lokal gri-bezh, i vendosur në blloqe të vogla të çrregullta të lidhura me [[llaç]] gëlqereje, teknikë tipike e [[Arkitektura osmane|gëlqerorjeve osmane]] të rajonit.<ref name="evendo2" /> Sipërfaqja e sipërme e sheshtë, e cila formonte kanalin e ujit, tani shërben si shtigje këmbësorësh e përdorur çdo ditë nga barinjtë dhe tufat e tyre.
=== Seksioni terminal (i shkatërruar) ===
[[Skeda:Vue_des_piliers_de_l'aqueduc_de_Gjirokastër.jpg|parapamje|Pamje e shtyllave të seksionit terminal të ujësjellësit të Gjirokastrës, sot të shkatërruar.]]
Akuarelet e Edward Lear (1848) dokumentojnë një seksion shumë më monumental se Ura e Dunavatit: një strukturë me arkada të shumta të mbivendosura të ndërtuara drejtpërdrejt kundrejt faqes shkëmbore të citadelës, duke formuar lidhjen terminale ndërmjet seksionit të viaduktit dhe cisternave të brendshme.<ref name="elsie_lear2" /> Akuareli i parë tregon qartë këtë nyje: dy nivele harqesh masive që rrjedhin nën kala, një seksion i shkatërruar plotësisht në vitin 1932, i cili nuk ka asnjë fotografi të gjetur para atij viti. I dyti, i datuar dhe i nënshkruar nga artisti "''Argyró Castro, 4. Novembr. 1848''", ofron një pamje panoramike të vendit ku Ura e Dunavatit shfaqet në sfond brenda peizazhit të saj natyror, me kalanë në horizont dhe figura me kostume shqiptare osmane në plan të parë.<ref name="elsie_lear2" />
Në ''Journals of a Landscape Painter in Albania'' (Londër, 1851), Lear e përshkroi kalanë si "të lidhur me malin amë vetëm nga një ujësjellës".<ref name="lear_journals2">Lear, Edward. ''Journals of a Landscape Painter in Albania, &c.'' Londër: Richard Bentley, 1851. E disponueshme në domenin publik në [[Internet Archive]].</ref> Sipas [[Robert Elsie]], këto akuarele ofrojnë "dokumentet e vetme të ndërtimeve të humbura prej kohësh".<ref name="wilson2">Wilson, Tim. "In the Footsteps of Edward Lear in Albania", përkthyer nga David Hudhri, telegrafi.com: "In special cases, like the painting of the aqueduct in Gjirokastër, Lear provides us with the only documents of long-lost constructions."</ref> Të mbajtura kryesisht në [[Biblioteka Gennadius|Bibliotekën Gennadius]] në Athinë, veprat janë në [[domen publik]] dhe mund të përdoren lirisht.<ref name="elsie_lear2" />
=== Cisternet e kalasë ===
Brenda citadelës, uji ruhej në cisterna të mëdha të harkuara nëntokësore, të mbyllura me llaç hidraulik dhe të dimensionuara për të siguruar autonominë e një garnizoni prej disa mijëra vetash.<ref name="cisterns_academia2" /> Një cisternë mbetet e dukshme në oborrin e hapur për vizitorët.<ref name="cistern_visible2">Sandaltanman.com: "In the open part of the castle, you'll see a cistern, many towers, and the former barracks."</ref> Studimet e kryera pasi Gjirokastra u shpall qytet-muzeu në vitin 1961 identifikuan ndërmjet 500 dhe 700 cisternave private në shtëpitë e qytetit,<ref name="cisterns_5002">Academia.edu, ''Water Cisterns in Historical Houses, Gjirokastër'': "Post-1961, Gjirokastër's water cisterns underwent systematic studies, revealing about 500–700 structures identified and restored by local authorities."</ref> duke reflektuar rëndësinë vitale të ruajtjes së ujit në këtë qytet të lartë para ndërtimit të ujësjellësit.
== Shtegu ==
=== Burimet: masivi i Malit të Gjerë ===
[[Skeda:Albanien1_211.jpg|parapamje|Pamje e Gjirokastrës nga ana tjetër e luginës së Drinit, me masivin imponues të Malit të Gjerë në sfond.]]
Shtegu fillon te burimet karstike të masivit të [[Mali i Gjerë|Malit të Gjerë]], në zonën e njohur si Sopot, në jugperëndim të Gjirokastrës.<ref name="gcdo2" /> Ky masiv gëlqeror formon vijën ndarëse të ujërave ndërmjet pellgut adriatik dhe luginës së Drinit. Zona e mundshme e kapjes korrespondon me kreshtën lindore të masivit, ndërmjet Majës Makrigimit (1 601 m) dhe Qafës së Sopotit (1 572 m),<ref name="peakvisor_makrigimit2" /> shpat lindor i kthyer nga Gjirokastra. Këto burime sigurojnë një rrjedhë të qëndrueshme dhe të bollshme, kusht thelbësor për furnizimin gravitacional të vazhdueshëm të një ujësjellësi kaq të gjatë.
Toponimi "Sopot" i referohet në këtë masiv një kali (''Qafa e Sopotit'') dhe një grykë (''Gryka e Sopotit'') që çon tek kali nga ana lindore; asnjë majë apo burim me këtë emër nuk shfaqet në bazat e disponueshme gjeografike.<ref name="geonames_sopot2" /> Formulimi "Mali i Sopotit", i gjetur në disa burime turistike,<ref name="gcdo2" /> është një thjeshtëzim narrativ pa bazë zyrtare toponimike.
=== Drejtimi i përgjithshëm ===
Uji rrjedh përgjatë një boshti jugperëndim / verilindje, nga lartësitë e masivit malor drejt citadelës në 336 metra mbi nivelin e detit.<ref name="gcdo2" /> Gjatë rrjedhës prej rreth 12 kilometrash, kanali kalon disa pengesa topografike: gryka, përrua dhe shpate të çrregullta të kodrave ndërmjetëse. Shtegu kalon nëpër lagjet Manalat dhe Dunavat para se të arrijë kalanë në këndin e saj jugperëndimor.
=== Gryka e Dunavatit ===
Kalimi më i vështirë i shtegut është kalimi i grykës së Manalës, një depresion i thellë që kalon nëpër lagjen Dunavat. Viadukti i ruajtur e mban kanalin 16 metra mbi fundin e grykës për të ruajtur pjerrësinë gravitacionale të nevojshme për të arritur kalanë.<ref name="visit_bridge2" />
=== Mbërritja në citadel ===
Ujësjellësi arrinte në këndin jugperëndimor të kalasë nëpërmjet seksionit me arkada të mbivendosura sot të shkatërruar, duke ushqyer drejtpërdrejt cisternet e brendshme. Themelet e tre shtyllave, ende të dukshme në qafën ndërmjet kalasë dhe lagjes Dunavat,<ref name="atg_pillars2" /> janë dëshmi e fundit ''in situ'' e kësaj lidhjeje.
== Dokumentimi historik ==
=== Edward Lear (1848) ===
Burimi kryesor vizual për ujësjellësin në gjendjen e tij origjinale është vepra e piktorit dhe poetit britanik Edward Lear (1812–1888). Gjatë udhëtimit të tij nëpër Shqipërinë osmane, Lear qëndroi në Gjirokastër më 3 dhe 4 nëntor 1848 dhe realizoi dy akuarele me vlerë të jashtëzakonshme dokumentare, të katalogizuara nga Robert Elsie në albanianart.net.<ref name="elsie_lear2" />
I pari përfaqëson seksionin terminal me arkada të mbivendosura kundrejt kalasë, seksion i shkatërruar plotësisht në vitin 1932, për të cilin nuk është gjetur asnjë fotografi e mëparshme. I dyti, i datuar dhe i nënshkruar nga artisti, ofron një pamje panoramike të vendit ku Ura e Dunavatit shfaqet në peizazhin e saj natyror, me kalanë në horizont dhe figura me kostume të epokës në plan të parë.<ref name="elsie_lear2" />
Sipas Robert Elsie, këto akuarele ofrojnë "dokumentet e vetme të ndërtimeve të humbura prej kohësh".<ref name="wilson2" /> Të mbajtura kryesisht në Bibliotekën Gennadius në Athinë, ato janë në domenin publik dhe mund të përdoren lirisht.<ref name="elsie_lear2" />
=== Fotografia Boissonnas (rreth 1913) ===
Fotografu zviceran [[Frédéric Boissonnas]] (1858–1946), i ngarkuar nga shteti grek për të dokumentuar Epirin gjatë [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]], realizoi një pamje të përgjithshme të Argjirokastrës (Gjirokastrës), pllaka origjinale e xhamit e të cilit ruhet në [[Muzeu i Fotografisë i Selanikut]].<ref name="boissonnas2">Muzeu Kombëtar Historik i Greqisë, nhmuseum.gr, referencë ΙΘ-244: "View of Argyrokastro (Gjirokastër), Albania. Photographic copy from a glass plate of Fred Boissonnas, c. 1903–1923. The glass plate is at the Museum of Photography in Thessaloniki."</ref> Kjo fotografi, që tregon qytetin në tërësi, përbën një dëshmi vizuale para shkatërrimit të vitit 1932, pa izoluar specifikisht ujësjellësin.
== Shkatërrimi i vitit 1932 ==
Në vitin 1932, mbreti [[Zogu I i Shqipërisë]] urdhëroi ndërtimin e një krahu të ri burgu brenda Kalasë së Gjirokastrës, i realizuar nga kontraktorë italianë.<ref name="castles_nl2" /> Për këtë projekt, shumica e gurëve të ujësjellësit u hoqën dhe u ripërdorën si material ndërtimi.<ref name="visit_prison2" /> Burgu, i përfunduar në vitin 1932, u përdor njëpasnjëshëm nga qeveria mbretërore, forcat pushtuese italiane dhe gjermane gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], dhe më pas nga regjimi komunist i [[Enver Hoxha|Enver Hoxhas]] deri në vitin 1968.<ref name="castles_nl2" />
Seksioni terminal me arkada të mbivendosura, i njohur vetëm nëpërmjet akuareleve të Lear, u zhduk plotësisht. Ura e Dunavatit u kursye, ndoshta për shkak të largësisë së saj relative nga kantieri.<ref name="visit_bridge_demolition2">Visit-Gjirokastra.com, "Ali Pasha Bridge": "The aqueduct was mostly demolished in 1932, but this section in the Dunavat Quarter remains."</ref> Vetëm themelet e tre shtyllave mbeten para këndit jugperëndimor të kalasë.<ref name="atg_pillars2" />
== Gjendja aktuale dhe mbrojtja ==
=== Mbetjet e ruajtura ===
Tre kategori mbetjesh dëshmojnë ende për ujësjellësin pas shkatërrimit të vitit 1932.
Ura e Dunavatit (''Ura e Ali Pashës'' / ''Ura e Dunavatit'' / ''Ura me Tri Harqe''), në lagjen Dunavat, është elementi kryesor i mbijetuar dhe i vetmi që qëndron ende në lartësi të konsiderueshme. Mund të arrihet në këmbë nga qyteti i vjetër në rreth 30 minuta.<ref name="visit_bridge_demolition2" />
Themelet e tre shtyllave përpara fundit jugperëndimor të kalasë, në qafën që çon në lagjen Dunavat, janë ende të dukshme,<ref name="atg_pillars2" /> por rrallë identifikohen si të tilla nga vizitorët.
Gjurmë të shtirgut në peizazh ndërmjet Urës së Dunavatit dhe kalasë mbeten të lexueshme sipas disa vëzhguesve lokalë.<ref name="gcdo2" />
=== Renditja e UNESCO-s ===
Qyteti i vjetër i Gjirokastrës u shënua në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në vitin 2005 (vendi nr. 569) si një shembull i rrallë i qyteti osman mirë të ruajtur.<ref name="unesco2" /> Renditja mbulon kalanë dhe të gjithë indin urban historik. Ura e Dunavatit mbrohet gjithashtu si monument i listuar historik shqiptar.
=== Qasja ===
Ura e Dunavatit është e përfshirë në disa itinerare ecje nga Gjirokastra. Itinerari standard fillon nga Sheshi Çerçiz Topulli, kalon nëpër Pazarin e Vjetër, lagjet Çfaka dhe Dunavat, dhe arrin urën në rreth 30 minuta me ngjitje të moderuar.<ref name="visit_bridge_demolition2" /> Hyrja është falas. Ura është e inventarizuar si pjesë e projektit europian '''SMARTiMONY''', i bashkëfinancuar nga [[Bashkimi Europian]].<ref name="smartimony2">SMARTiMONY (projekt i bashkëfinancuar nga Bashkimi Europian), "Ali Pasha's Bridge", smartimony.eu/ali-pashas-bridge-2.</ref>
== Shënime dhe referenca ==
<references />
== Bibliografi ==
=== Burime primare ===
* Lear, Edward. ''Journals of a Landscape Painter in Albania, &c.'' Londër: Richard Bentley, 1851. [Domen publik, i disponueshëm në [[Internet Archive]]]
* Çelebi, Evliya. ''Seyahatnâme'' (Libri i Udhëtimeve), shekulli {{s|XVII}}. [Cituar nëpërmjet gjirokastra360.al]
=== Burime akademike ===
* Elsie, Robert. ''Historical Dictionary of Albania'', bot. i 2-të. Lanham: Scarecrow Press, 2010.
* Elsie, Robert (red.). ''Albania in the Painting of Edward Lear (1848)''. albanianart.net.
* Kamberi, Th. "Disa të dhëna mbi teknikën e ndërtimit të banesës gjirokastrite." ''Revista Monumentet'', nr. 2, 1971. [Instituti i Monumenteve të Kulturës shqiptar]
* Artikull kolektiv. ''Water Cisterns in Historical Houses, Gjirokastër''. Academia.edu.
* Wilson, Tim. "In the Footsteps of Edward Lear in Albania." Përkth. David Hudhri. Telegrafi.com.
=== Burime zyrtare dhe institucionale ===
* UNESCO WHC. ''Historic Centres of Berat and Gjirokastra'', vendi nr. 569. whc.unesco.org/en/list/569, 2005.
* ICOMOS. ''Raport vlerësimi, Qendrat Historike të Beratit dhe Gjirokastrës'', dokument UNESCO nr. 153782.
* Gjirokastra Foundation (GCDO). gjirokastra.org.
* Faqja zyrtare e Gjirokastrës. gjirokaster.al.
* Zyra e Turizmit të Gjirokastrës. visit-gjirokastra.com.
* SMARTiMONY (projekt BE). smartimony.eu.
== Shih gjithashtu ==
* [[Ali Pasha Tepelena]]
* [[Kalaja e Gjirokastrës]]
* [[Gjirokastra]]
* [[Edward Lear]]
* [[Frédéric Boissonnas]]
* [[Robert Elsie]]
== Lidhje të jashtme ==
* [https://whc.unesco.org/en/list/569/ Dosja UNESCO, vendi nr. 569]
* [https://www.albanianart.net/painting/lear/ Albania in the Painting of Edward Lear]{{Lidhje e vdekur}}, Robert Elsie
* [https://www.gjirokastra.org Gjirokastra Foundation (GCDO)]
* [https://www.smartimony.eu/ali-pashas-bridge-2 SMARTiMONY, hyrja Ura e Dunavatit]
* [[iarchive:journalsoflands00learuoft|Edward Lear, ''Journals of a Landscape Painter in Albania'' (1851), Internet Archive]]
[[Kategoria:Gjirokastër]]
[[Kategoria:Arkitektura osmane në Shqipëri]]
[[Kategoria:Trashëgimi botërore në Shqipëri]]
40md9qb0pll31n9zsxvjhc53j0r6krq
Diskutim:Jurij Hudolin/Arkivi 1
1
402221
3059654
3002901
2026-10-26T04:23:15Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Jurij Hudolin]]
3059654
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2583800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220211100242/https://blesok.mk/en/books/prose-en/contemporary-novel/stepchild/ për lidhjen https://blesok.mk/en/books/prose-en/contemporary-novel/stepchild/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2023 19:08 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2618378 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://edit.air-krems.at/archive/2009-1/jurij-hudolin.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 nëntor 2023 20:18 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2830989 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211005054805/https://drustvo-dsp.si/pisatelji/jurij-hudolin/ për lidhjen https://drustvo-dsp.si/pisatelji/jurij-hudolin/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 shtator 2025 00:45 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2979131 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.kultplus.com/opinione/lineariteti-narrativ-dhe-imagjinata-e-bujshme-e-jurij-hudolinit/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 maj 2026 17:03 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2996757 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230825124609/https://qendra.org/en/events/discussion-with-the-well-known-slovenian-writer-jurij-hudolin/ për lidhjen https://qendra.org/en/events/discussion-with-the-well-known-slovenian-writer-jurij-hudolin/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230825124609/https://qendra.org/en/events/discussion-with-the-well-known-slovenian-writer-jurij-hudolin/ për lidhjen https://qendra.org/en/events/discussion-with-the-well-known-slovenian-writer-jurij-hudolin/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 qershor 2026 06:17 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Jurij Hudolin]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056305 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://apokalipsa.si/post/658466/odnosi-med-spoloma-definirajo-clovestvo-intervju-z-jurijem-hudolinom.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 18:31 (CEST)
cmbn59qnbmypesfz18xxtcao8wiqa1c
Diskutim:Xhamia Kutub Shah
1
403629
3059511
3007109
2026-10-25T17:13:40Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059511
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Kutub Shah]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3007108 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.bd-pratidin.com/editorial/2016/01/24/122769.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 korrik 2026 04:43 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Kutub Shah]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059510 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250805121337/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Qutub_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Qutub_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:13 (CET)
s1bjju5fl3k8mlv46dc2id9a48ezdl2
Arta Kallaba
0
405074
3059630
3030474
2026-10-26T03:47:09Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059630
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Arta Kallaba
| birth_date = {{Ditëlindja dhe mosha|26|9|1983}}
| birth_place = [[Gjilan]], [[Kosovë]]
| nationality = Kosovare-shqiptare
| education = Fakulteti i Arteve, Universiteti i Prishtinës (Regji Teatri)
| occupation = Regjisore teatri dhe filmi, stiliste mode
| known_for = Regjisore e filmave të shkurtër; themeluese e markës së modës Arta Kallaba – New York
}}
'''Arta Kallaba''' (lindur më 26 shtator 1983 në [[Gjilan]], [[Kosovë]]) është regjisore teatri dhe filmi, si dhe stiliste mode shqiptare. Ajo jeton dhe vepron në [[Nju Jork]] prej më shumë se 13 vitesh.<ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/arta-kallaba-new-york-prej-13-viteve-ne-shba-arta-dhe-endrrat-qe-realizoi-atje/|title=“Arta Kallaba New York”/ Prej 13 viteve në SHBA, Arta dhe ëndrrat që realizoi atje|website=ABC News|date=4 prill 2025|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref> Është e njohur si regjisore e filmave të shkurtër, dizajnere dhe themeluese e markës së modës '''Arta Kallaba – New York'''.
== Jeta e hershme dhe arsimimi ==
Arta Kallaba lindi në Gjilan në një familje artistësh. Babai i saj, Izet Kallaba, është kompozitor, ndërsa nëna e saj, Safete Kallaba, është edukatore.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/arta-kallaba-dhe-endrra-e-saj-e-realizuar/|title=Arta Kallaba dhe ëndrra e saj e realizuar!|website=Telegrafi|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref> Ajo studioi Regji Teatri në Fakultetin e Arteve të Universitetit të Prishtinës, ku edhe magjistroi.<ref>{{cite web|url=https://www.voal.ch/arta-kallaba-portreti-i-nje-regjisoreje-te-re-nga-violeta-mirakaj-new-york/diaspora/diaspora-ne-shba/|title=Arta Kallaba, portreti i një regjisoreje të re|website=VOAL|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
== Karriera teatrale ==
Si regjisore teatri, Kallaba ka vënë në skenë disa shfaqje, ndër të cilat ''Antigona'', ''Lisistrata'', ''Mbreti Lir'', ''Ëndrra e një nate vere'', ''Balerina'', ''Guximi për vrasje'' dhe ''Heshtje''. Me shfaqjen ''Lisistrata'' fitoi çmimin e parë në Festivalin Skena UP, ndërsa me ''Guxim për vrasje'' mori katër çmime në Festivalin e Teatrove të Kosovës.<ref>{{cite web|url=https://www.voal.ch/arta-kallaba-portreti-i-nje-regjisoreje-te-re-nga-violeta-mirakaj-new-york/diaspora/diaspora-ne-shba/|title=Arta Kallaba, portreti i një regjisoreje të re|website=VOAL|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
Në Nju Jork, ajo vuri në skenë shfaqjen ''Colonel Bird'' të autorit Hristo Bojcev në teatrin Producers Club, me aktorë shqiptaro-amerikanë.<ref>{{cite web|url=https://lajme.org/colonel-bird-i-regjisores-kallaba-premiere-ne-new-york/|title=Colonel Bird i regjisores Kallaba, premierë në New York|website=Lajme.org|language=sq|access-date=8 gusht 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006212327/https://lajme.org/colonel-bird-i-regjisores-kallaba-premiere-ne-new-york/|archive-date=6 tetor 2026|url-status=dead}}</ref>
== Karriera filmike ==
Kallaba është regjisore e filmave të shkurtër. Ajo njihet për filmat ''Butterfly'', ''Follow the Crow'' (2021) dhe ''Escape''.<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm12197919/bio/?ref_=nm_ov_ql_1|title=Arta Kallaba|website=IMDb|language=en|access-date=8 gusht 2026}}</ref> Filmi ''Butterfly'' është nominuar në tre festivale dhe ka fituar disa çmime.<ref>{{cite web|url=https://www.albinfo.at/regjisorja-shqiptare-themelon-new-york-fashion-brand-e-cila-promovon-veshjet-tradicionale/|title=Regjisorja shqiptare themelon “New York fashion brand”|website=Albinfo|date=30 dhjetor 2023|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
== Karriera në modë ==
Gjatë kohës së pandemise, Kallaba filloi të thurë veshje për vete dhe për fëmijët e saj. Kjo e çoi drejt themelimit të markës '''Arta Kallaba – New York''', ku ajo është themeluese dhe dizajnere. Marka është e specializuar në veshje të thurura me dorë që ndërthurin traditën shqiptare me stilin modern.<ref>{{cite web|url=https://albconnection.com/sq/arta-kallaba-weaving-tradition-and-innovation-into-fashion/|title=Arta Kallaba: Albanian Fashion With Modern Edge|website=ALB Connection|date=16 maj 2024|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://abcnews.al/arta-kallaba-new-york-prej-13-viteve-ne-shba-arta-dhe-endrrat-qe-realizoi-atje/|title=“Arta Kallaba New York”/ Prej 13 viteve në SHBA|website=ABC News|date=4 prill 2025|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
Marka e saj është e orientuar drejt modest fashion dhe ka marrë pjesë në Abu Dhabi Modest Fashion Week 2025.<ref>{{cite web|url=https://www.modestfashionweeks.co/en/editions/abudhabi25|title=Abu Dhabi Modest Fashion Week 2025|website=Modest Fashion Weeks|language=en|access-date=8 gusht 2026}}</ref> Ajo është e inspiruar nga stili i gjysheve shqiptare që thurnin me shtiza.<ref>{{cite web|url=https://diasporapress.dk/arta-kallaba-regjisore-filmi-dhe-dizajnere-e-modes-ne-nju-jork/|title=Arta Kallaba, regjisore filmi dhe dizajnere e modes në Nju Jork|website=Diaspora Press|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
== Jetë personale ==
Arta Kallaba është e martuar dhe ka dy vajza e një djalë. Ajo jeton në Nju Jork së bashku me bashkëshortin dhe fëmijët e saj.<ref>{{cite web|url=https://telegrafi.com/arta-kallaba-dhe-endrra-e-saj-e-realizuar/|title=Arta Kallaba dhe ëndrra e saj e realizuar!|website=Telegrafi|language=sq|access-date=8 gusht 2026}}</ref>
== Referime ==
{{reflist}}
lkhnvlub918lpm59y23ju3bz9cfbv0t
Alban Muja
0
405137
3059589
3054454
2026-10-25T23:18:32Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059589
wikitext
text/x-wiki
'''Alban Muja''' (i lindur më 1980) është një artist bashkëkohor dhe regjisor filmash nga Kosova.<ref>{{Cite web|title=Alban Muja|url=https://artfacts.net/artist/alban-muja/95678|access-date=2019-06-24|website=Artfacts}}</ref>
== Biografia ==
Muja k lindur në [[Mitrovica|Mitrovicë]], [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|RSF e Jugosllavisë]], tani [[Kosova|Kosovë]] . Muja jeton dhe punon në [[Prishtina|Prishtinë]] dhe [[Berlini|Berlin.]] Ai u diplomua me diplomë bachelor dhe master në Fakultetin e Arteve, [[Universiteti i Prishtinës]] . Ai është i martuar me fotografen dhe ish-modelen [[Albe Hamiti]] .
Në vitin 2019 ai përfaqësoi [[Kosova|Kosovën]] në Bienalen e 58-të të Venedikut me projektin ''Family Album'' . [https://albanmuja.com/portfolio/family-album/] [https://www.ludwigmuseum.hu/en/work/family-album] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260810154716/https://www.ludwigmuseum.hu/en/work/family-album |date=10 gusht 2026 }} .<ref>{{Cite web|date=7 maj 2019|title=Kosove Republic|url=https://www.labiennale.org/en/art/2019/national-participations/kosovo-republic|access-date=2019-06-24|website=La Biennale di Venezia}}</ref> Në punën e tij ai është kryesisht i ndikuar nga proceset e transformimit shoqëror, politik dhe ekonomik në rajonin më të gjerë përreth, ai heton historinë dhe temat socio-politike dhe i lidh ato me pozicionin e tij në Kosovë dhe rajon. Veprat e tij mbulojnë një gamë të gjerë mediash duke përfshirë instalime video, filma, vizatime, piktura, fotografi dhe performanca të cilat janë ekspozuar gjerësisht në ekspozita dhe festivale të ndryshme. [https://www.berlinale.de/en/2025/programme/202516893.html] Filmi i tij ''Mua besoj më shpëtoi'' portreti [https://www.berlinale.de/de/2025/programm/202516893.html] [https://www.imdb.com/title/tt35328453/] [https://www.arsenal-berlin.de/kino/filmvorfuehrung/mua-besoj-me-shpetoj-portreti-5049/] u shfaq premierë në Berlinalen e 75-të [https://www.berlinale.de/en/2025/programme/202516893.html#gallery_gallery-filmstills-1] dhe u nominua për një Çmimin Evropian të Filmit. [https://www.europeanfilmawards.eu/efa-movie/i-believe-the-portrait-saved-me/] [https://web.archive.org/web/20260112052326/https://festival.shortfilm.com/en/films/25909]
== Ekspozita (përzgjedhje) ==
* 2024 - ‘Legendary Dog’ | Ulay & Alban Muja, Charim Gallery, Vienna, Austria [https://www.charimgalerie.at/exhibition/legendarydog_ulay_albanmuja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260810170633/https://www.charimgalerie.at/exhibition/legendarydog_ulay_albanmuja |date=10 gusht 2026 }}; ‘THE FADING LINE: Stories on the Edge of Legality’ Museum of Contemporary Art Skopje, N.Macedonia [https://msu.mk/exhibition/alban-muja-the-fading-line-stories-on-the-edge-of-legality/]; ‘Fragments of Walls’ Trieste Contemporanea’, Trieste, Italy [https://www.triestecontemporanea.it/en/2024/11/21/alban-muja-fragments-of-walls/]
* 2023 - 'Above Everyone' Charim Gallery, [[Vjena|Vienna]], Austria;<ref>{{Cite web|date=8 shtator 2023|title=Above Everyone|url=https://www.charimgalerie.at/exhibition/Muja_2023/|access-date=10 gusht 2026|archive-date=10 gusht 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810221430/https://www.charimgalerie.at/exhibition/Muja_2023/|url-status=dead}}</ref> 'Bodies of Identities' Casino Luxembourg – Forum d'art contemporain, [[Luksemburgu (qyteti)|Luxembourg]], Luxembourg;<ref>{{Cite web|date=8 shtator 2023|title=Bodies of Identities'|url=https://www.mutualart.com/Exhibition/Bodies-Of-Identities/70E54E7265BFE7EF/}}</ref> '4th Autostrada Biennale', [[Prizreni|Prizren]], [[Prishtina|Pristina]] [[Mitrovica]], Kosovo<ref>{{Cite web|date=4 korrik 2023|title=4th Autostrada Biennale|url=https://autostradabiennale.org/biennale/4th-edition/exhibition///}}</ref>
* 2022 - 'Urban Text : This Space Called Balkans', Institut Cultures Islam, [[Parisi|Paris]], France;<ref>{{Cite web|date=20 shtator 2023|title=Urban Text : This Space Called Balkans|url=https://www.institut-cultures-islam.org/urban-text-this-place-called-balkans-exhibition-texts-eng//|access-date=10 gusht 2026|archive-date=9 mars 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260309151714/https://www.institut-cultures-islam.org/urban-text-this-place-called-balkans-exhibition-texts-eng/|url-status=dead}}</ref> Manifesta 14', Pishtina, [[Prishtina|Pristina]], Kosovo<ref>{{Cite web|date=qershor 2023|title=Manifesta 14 Prishtina – Public Survey Results|url=https://manifesta.org/2023/06/manifesta-14-prishtina-public-survey-results/|website=manifesta.org}} {{Lidhje e vdekur}}</ref> 'Hot Mess', Kühlhaus, [[Berlini|Berlin]], Germany<ref>{{Cite web|date=maj 2022|title=Hotmess|url=https://www.kuehlhaus-berlin.com/hotmess/|website=kuehlhaus-berlin.com}}</ref>
* 2021 - 'Beyond Borders', Center for Contemporary Arts, [[Celje]], Slovenia;<ref>{{Cite web|date=20 shtator 2021|title=Beyond Borders|url=https://csu.si/en/exhibition/beyond-borders/}}</ref> 'Whatever Happens, We Will Be Prepared', The National Gallery of Kosovo, [[Prishtina|Pristina]], Kosovo<ref>{{Cite web|title=Alban Muja / Whatever Happens, We Will be Prepared|url=https://galeriakombetare-rks.com/al/ekspozita/32/alban-muja-whatever-happens-we-will-be-preparedl}}</ref> 'In spite of everything, there is a wall' Charim Gallery, [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web|title=Alban Muja – In spite of everything, there is a wall|url=https://www.charimgalerie.at/exhibition/alban_muja|website=Charim Wien|access-date=10 gusht 2026|archive-date=11 gusht 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260811041752/https://www.charimgalerie.at/exhibition/alban_muja|url-status=dead}}</ref>
* 2021 - 'Family Album' ISCP, [[Nju Jork Siti|New York]], United States;<ref>{{Cite web|title=Alban Muja: Family Album|url=https://iscp-nyc.org/event/alban-muja-family-album|website=iscp-nyc.org}}</ref> 3rd Autostrada Biennale - What If a Journey..., [[Prizreni|Prizren]], Kosovo<ref>{{Cite web|title=Moving Monument, 2021 – Autostrada Biennale|url=https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/|access-date=10 gusht 2026|archive-date=26 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926040618/https://autostradabiennale.org/portfolio/alban-muja/|url-status=dead}}</ref> 'Bigger Than Myself: Heroic Voices from Ex-Yugoslavia' Maxxi Museum [[Roma|Rome]], Italy<ref>{{Cite web|date=16 shkurt 2021|title=Più grande di me. Voci eroiche dalla ex Jugoslavia | MAXXI|url=https://www.maxxi.art/en/events/piu-grande-di-me-voci-eroiche-dalla-ex-jugoslavia/}}</ref>
* 2020 – 3rd Industrial Art Biennial 'Ride Into the Sun' [[Rijeka]], Croatia<ref>{{Cite web|date=16 tetor 2020|title=Alban Muja | Industrial Art Biennial|url=http://www.industrialartbiennale.eu/project/alban-muja/}}</ref> Curated by 20 'HYBRID Unknown Identities' Galerie Raum mit Light, [[Vjena|Vienna]], Austria, Family Album, Ludwig Museum, [[Budapesti|Budapest]], Hungary,<ref>{{Cite web|date=10 shkurt 2020|title=Alban Muja: Family Album|url=https://www.ludwigmuseum.hu/en/exhibition/alban-muja-family-album|access-date=10 gusht 2026|archive-date=10 gusht 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810201959/https://www.ludwigmuseum.hu/en/exhibition/alban-muja-family-album|url-status=dead}}</ref> 58th. Venice Biennale - May You Live In Interesting Times, La Biennale di Venezia, [[Venediku|Venice]], Italy<ref name="The Economist 2019">{{Cite news|date=2019-05-16|title=An artist revisits famous images from the Kosovo war – Memory and the media|work=The Economist|url=https://www.economist.com/prospero/2019/05/16/an-artist-revisits-famous-images-from-the-kosovo-war|access-date=2019-06-24}}</ref> NSK State in Time, viennacontemporary [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web|date=17 shtator 2019|title=Viennacontemporary 2019 | Focus: NSK State in Time|url=https://viennacontemporarymagazine.wordpress.com/2019/09/17/viennacontemporary-2019-focus-nsk-state-in-time/}}</ref> F.M The Process, Petrit Gallery, Cite des Arts, [[Parisi|Paris]], France<ref>{{Cite web|last=arts|first=Cité internationale des|title=Exhibition & Conversation – F.M - the process - Alban Muja|url=https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja|website=Cité internationale des arts|access-date=10 gusht 2026|archive-date=3 dhjetor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203050540/https://www.citedesartsparis.net/en/fm--the-process--alban-muja|url-status=dead}}</ref> 'All That We Have In Common' MOMus Experimental Center for the Arts [[Selaniku|Thessaloniki]], Greece
* 2018 – 'Stranger Than Paradise' MeetFactory [[Praga|Prague]], Czech Republic 'All That We Have In Common' Museum Of Contemporary Art [[Shkupi|Skopje]], North Macedonia
* 2017 – Autostrada Biennale 2017 - The Future of Borders, Autostrada Biennale, [[Prizreni|Prizren]], Kosovo<ref>{{Cite web|title=Moving Monument, 2021 – Autostrada Biennale|url=http://autostradabiennale.org/future-of-borders/artist/alban-muja/}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> 'Symptoms of Society' Zhejiang Art Museum Hangzhou, China;'Migration of fear' Koroska Gallery of Fine Arts Slovenj Gradec, Slovenia; Westkunst – Ostkunst. A Selection from the Collection, Ludwig Museum [[Budapesti|Budapest]], Hungary; 'Utopia / Dystopia: Architecture, City, Territory' Mestna Galerija [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia; 'The Travellers' Kumu Art Museum, [[Talini|Tallinn]], Estonia; 'Symptoms of Society' Guangdong Museum of Art, [[Guangzhou]], China; 'Migration of fear' Forum Stadpark, [[Grac|Graz]], Austria; 'Omul Negru' Galeria Nicodim, [[Los Anxheles|Los Angeles]], United States
* 2016 – 'Brotherhood Phallicism' Museum of Fine Art, [[Split]], Croatia;<ref>{{Cite web|title=ALBAN MUJA // Brotherhood Phallicism 8 December 2016 – 3 January 2017 Curator: Branko Franceschi|url=https://www.galum.hr/en/exhibitions/exibition/1493/}}</ref> The whale that was a submarine' Ludwig Museum, [[Budapesti|Budapest]], Hungary; 'The Travellers' Zacheta National Gallery of Art, [[Varshava|Warsaw]], Poland;<ref>{{Cite web|title=The Travellers - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki|url=https://zacheta.art.pl/en/wystawy/podroznicy}}</ref> 2016 – 'Normalities' Austrian Cultural Forum, [[Nju Jork Siti|New York]], United States
* 2015 – 3rd Mardin Biennial - Mythologies, Mardin Biennial Mardin, Turkey;<ref name="SAHA 2015">{{Cite web|date=2015-06-15|title=Saha|url=http://www.saha.org.tr/en/projects/project/3rd-mardin-biennial|access-date=2019-06-24|website=saha.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226014304/http://www.saha.org.tr/en/projects/project/3rd-mardin-biennial|archive-date=26 shkurt 2020|url-status=dead}}</ref> 'Theories on Forgetting' Gagosian Gallery, [[Beverly Hills]], United States; 'From Brotherhood to Brotherly Love' Museum of Modern and Contemporary Art of Rijeka, [[Rijeka]], Croatia; 'From Brotherhood to Brotherly Love' 'Trieste Contemporanea, [[Triestia|Trieste]], Italy
* 2014 – 'I never knew how to explain' Skuc Gallery, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia;<ref>{{Cite web|title=Alban Muja: I Never Knew How to Explain...|url=https://www.galerijaskuc.si/exhibition/alban-muja-i-never-knew-how-to-explain/}}</ref> 'Balcony to the Balkans' Staatliche Kunsthalle Baden-Baden, Baden-Baden, Germany
* 2013 – 2nd Project Biennial Of Contemporary Art, D-0 Ark Underground Project Biennial of Contemporary Art, [[Konjiqi|Konjic]], Bosnia and Herzegovina
* 2012 – 'Hebron Road/Ridge Route', Art Cube Gallery, [[Jeruzalemi|Jerusalem]], Israel; 'Mediterranean – Arrivals and Departure', [[Ankona|Ancona]], Italy; 'Cross-Time Stories' Wallach Art Gallery, Columbia University, [[Nju Jork Siti|New York]], United States
* 2011 – 'Spaceship Yugoslavia' NGBK, [[Berlini|Berlin]], Germany;<ref>{{Cite web|title=Raumschiff Jugoslawien. Die Aufhebung der Zeit (2011) – nGbK Archive|url=https://archiv.ngbk.de/en/projekte/raumschiff-jugoslawien-die-aufhebung-der-zeit/|website=archiv.ngbk.de|access-date=10 gusht 2026|archive-date=24 janar 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260124214455/https://archiv.ngbk.de/en/projekte/raumschiff-jugoslawien-die-aufhebung-der-zeit/|url-status=dead}}</ref> 'Its all about names' KC Tobacna 001-Mesnta Museum, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia;<ref>{{Cite web|title=Alban Muja|url=https://mgml.si/en/center-tobacco/exhibitions/177/alban-muja/}}</ref> 'Politics of naming' Myymala2 Gallery, [[Helsinki]], Finland; '255 804 km<sup>2</sup>' – Brot Kunsthalle, [[Vjena|Vienna]], Austria<ref>{{Cite web|date=25 maj 2011|title=255.804 km² – Young Art from the Former Yugoslavia (Brot Kunsthalle, Vienna)|url=https://www.wartist.org/blog/?p=904&lang=en}}</ref>
* 2010 – 'The Another Side of The Coin' Škuc Gallery, [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia; 'Qui Vive?' Moscow International Biennale, [[Moska|Moscow]], Russia; 'Spasticus Artisticus' Ceri Hand Gallery, [[Liverpuli|Liverpool]], United Kingdom
* 2009 – 28th Biennial of Graphic Arts [[Lubjana|Ljubljana]], Slovenia<ref>{{Cite web|title=MGLC - International centre of graphic arts|url=https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts|access-date=10 gusht 2026|archive-date=4 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804070710/https://www.mglc-lj.si/eng/the_biennial/the_28th_biennial_of_graphic_arts|url-status=dead}}</ref>
== Referime ==
[[Kategoria:Njerëz nga Mitrovica]]
[[Kategoria:Regjisorë kosovarë]]
[[Kategoria:Njerëz që jetojnë]]
[[Kategoria:Lindje 1980]]
[[Kategoria:Absolventë të Universitetit të Prishtinës]]
3qso9022rosovl12kfth3zfx44dwjvx
Diskutim:Alban Muja
1
405243
3059590
3058979
2026-10-25T23:18:33Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059590
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Alban Muja/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alban Muja]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059589 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260112052326/https://festival.shortfilm.com/en/films/25909 për lidhjen https://festival.shortfilm.com/en/films/25909.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 00:18 (CET)
8xxo19fxbeixelhgtf66mna85indzka
Kategoria e Dytë 2026–27
0
405950
3059512
3059267
2026-10-25T17:15:55Z
NotEnisi2011
169472
/* Grupi A */
3059512
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| image =
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners =
| promoted =
| relegated =
| matches = 48
| total goals = 135
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]<br />(5 gola)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]<br />{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 5 ndeshje<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 5 ndeshje<br />[[KF Gramshi|Gramshi]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 4 ndeshje<br />[[Basania FC|Basania]]
| longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]<br />[[Eagle FA]]<br />Shiroka<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance =
| average attendance =
| updated = 24 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}</ref>
== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==
==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]
'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]
==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]
'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]
===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=<small>[[Basania FC|Basania]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[Eagle FA]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=<small>[[KF Erzeni|Erzeni]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=<small>[[KF Gramshi|Gramshi]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896 |label=<small>[[KF Lushnja|Lushnja]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=<small>[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=<small>[[KF Naftëtari|Naftëtari]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=<small>[[KF Shiroka|Shiroka]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=<small>[[KF Tërbuni|Tërbuni]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=<small>[[KF Veleçiku|Veleçiku]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]</small> |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=<small>[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=<small>[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=<small>[[KF Butrinti|Butrinti]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis B]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=<small>[[KS Delvina|Delvina]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99 |label=<small>[[KS Devolli|Devolli]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313 |long=20.189 |label=<small>[[KF Këlcyra|Këlcyra]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583 |long=20.13889 |label=<small>[[AS Luftëtari|Luftëtari]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=<small>[[KF Maliqi|Maliqi]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=<small>[[KF Memaliaj|Memaliaj]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314 |label=<small>[[KF Tomori|Tomori]]</small> |position=right}}
}}
====Grupi A====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || ||
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || ||
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}
====Grupi B====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi "Loni Papuçiu"|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}
==Renditja==
===Grupi A===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=25 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Luzi2008 |team5=PartizaniB |team6=Erzeni |team7=Tërbuni |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel
|win_Basania=1 |draw_Basania=2 |loss_Basania=2 |gf_Basania=4 |ga_Basania=5
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=4 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=11
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=1 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=5 |ga_Erzeni=9
|win_Gramshi=4 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=8 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=4 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=7 |ga_Lushnja=3
|win_Luzi2008=2 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=5 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=3 |gf_Naftëtari=4 |ga_Naftëtari=7
|win_PartizaniB=2 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=8 |ga_PartizaniB=7
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=4 |gf_Shiroka=5 |ga_Shiroka=9
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=2 |gf_Tërbuni=4 |ga_Tërbuni=5
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=4 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=9
|win_VllazniaB=5 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=12 |ga_VllazniaB=2
|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]]
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)
|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 25 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL
| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B
| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 1–1
| match_BAS_GRA =
| match_BAS_LUS =
| match_BAS_LUZ =
| match_BAS_NAF =
| match_BAS_PAR =
| match_BAS_SHI =
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL =
| match_BAS_VLL =
| match_EAG_BAS =
| match_EAG_ERZ =
| match_EAG_GRA = 0–3
| match_EAG_LUS =
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF =
| match_EAG_PAR =
| match_EAG_SHI =
| match_EAG_TËR =
| match_EAG_VEL =
| match_EAG_VLL =
| match_ERZ_BAS =
| match_ERZ_EAG =
| match_ERZ_GRA =
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ =
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR =
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR =
| match_ERZ_VEL =
| match_ERZ_VLL =
| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG =
| match_GRA_ERZ =
| match_GRA_LUS =
| match_GRA_LUZ =
| match_GRA_NAF =
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI =
| match_GRA_TËR =
| match_GRA_VEL =
| match_GRA_VLL =
| match_LUS_BAS =
| match_LUS_EAG =
| match_LUS_ERZ =
| match_LUS_GRA =
| match_LUS_LUZ =
| match_LUS_NAF =
| match_LUS_PAR =
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR =
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1
| match_LUZ_BAS =
| match_LUZ_EAG =
| match_LUZ_ERZ =
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS =
| match_LUZ_NAF =
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI =
| match_LUZ_TËR =
| match_LUZ_VEL = 2–0
| match_LUZ_VLL =
| match_NAF_BAS =
| match_NAF_EAG =
| match_NAF_ERZ =
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 1–2
| match_NAF_LUZ =
| match_NAF_PAR =
| match_NAF_SHI =
| match_NAF_TËR =
| match_NAF_VEL = 2–1
| match_NAF_VLL =
| match_PAR_BAS =
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ =
| match_PAR_GRA =
| match_PAR_LUS =
| match_PAR_LUZ =
| match_PAR_NAF =
| match_PAR_SHI =
| match_PAR_TËR = 3–2
| match_PAR_VEL =
| match_PAR_VLL =
| match_SHI_BAS =
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ =
| match_SHI_GRA =
| match_SHI_LUS =
| match_SHI_LUZ =
| match_SHI_NAF =
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR =
| match_SHI_VEL =
| match_SHI_VLL =
| match_TËR_BAS =
| match_TËR_EAG =
| match_TËR_ERZ =
| match_TËR_GRA =
| match_TËR_LUS =
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR =
| match_TËR_SHI =
| match_TËR_VEL =
| match_TËR_VLL =
| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG =
| match_VEL_ERZ =
| match_VEL_GRA =
| match_VEL_LUS =
| match_VEL_LUZ =
| match_VEL_NAF =
| match_VEL_PAR =
| match_VEL_SHI =
| match_VEL_TËR =
| match_VEL_VLL = 0–1
| match_VLL_BAS =
| match_VLL_EAG =
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA =
| match_VLL_LUS =
| match_VLL_LUZ =
| match_VLL_NAF =
| match_VLL_PAR =
| match_VLL_SHI = 4–2
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}
===Grupi B===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=18 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Devolli |team6=Maliqi |team7=Delvina |team8=Apolonia |team9=Albpetrol |team10=Këlcyra |team11=Memaliaj
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel
|win_Albpetrol=1 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=4 |ga_Albpetrol=8
|win_Apolonia=1 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=4 |ga_Apolonia=6
|win_Butrinti=3 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=7 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=2 |gf_Delvina=5 |ga_Delvina=5
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=2 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=7
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=3 |gf_Këlcyra=3 |ga_Këlcyra=9
|win_Luftëtari=2 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=11 |ga_Luftëtari=5
|win_Maliqi=1 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=3 |ga_Maliqi=7
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=2 |gf_Memaliaj=3 |ga_Memaliaj=13
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=1 |gf_Tomori=9 |ga_Tomori=6
|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim.
|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 18 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM
| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]
| match_ALB_APO =
| match_ALB_BUT =
| match_ALB_BYL =
| match_ALB_DEL =
| match_ALB_DEV =
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF =
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM =
| match_ALB_TOM =
| match_APO_ALB =
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL =
| match_APO_DEL =
| match_APO_DEV =
| match_APO_KËL =
| match_APO_LUF =
| match_APO_MAL =
| match_APO_MEM =
| match_APO_TOM = 2–1
| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO =
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL =
| match_BUT_DEV =
| match_BUT_KËL =
| match_BUT_LUF =
| match_BUT_MAL =
| match_BUT_MEM =
| match_BUT_TOM =
| match_BYL_ALB =
| match_BYL_APO =
| match_BYL_BUT =
| match_BYL_DEL =
| match_BYL_DEV =
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF =
| match_BYL_MAL =
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =
| match_DEL_ALB =
| match_DEL_APO =
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV =
| match_DEL_KËL =
| match_DEL_LUF =
| match_DEL_MAL =
| match_DEL_MEM =
| match_DEL_TOM =
| match_DEV_ALB =
| match_DEV_APO =
| match_DEV_BUT =
| match_DEV_BYL =
| match_DEV_DEL =
| match_DEV_KËL =
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL =
| match_DEV_MEM =
| match_DEV_TOM = 2–3
| match_KËL_ALB =
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT =
| match_KËL_BYL =
| match_KËL_DEL =
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF =
| match_KËL_MAL =
| match_KËL_MEM =
| match_KËL_TOM =
| match_LUF_ALB =
| match_LUF_APO =
| match_LUF_BUT =
| match_LUF_BYL =
| match_LUF_DEL =
| match_LUF_DEV =
| match_LUF_KËL =
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM =
| match_LUF_TOM =
| match_MAL_ALB =
| match_MAL_APO =
| match_MAL_BUT =
| match_MAL_BYL =
| match_MAL_DEL =
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL =
| match_MAL_LUF =
| match_MAL_MEM =
| match_MAL_TOM =
| match_MEM_ALB =
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT =
| match_MEM_BYL =
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV =
| match_MEM_KËL =
| match_MEM_LUF =
| match_MEM_MAL =
| match_MEM_TOM =
| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO =
| match_TOM_BUT =
| match_TOM_BYL =
| match_TOM_DEL =
| match_TOM_DEV =
| match_TOM_KËL =
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL =
| match_TOM_MEM =
}}</onlyinclude>
6dpmco5d1xfnnyuy8re95cdqoibrtuy
3059519
3059512
2026-10-25T17:24:21Z
NotEnisi2011
169472
/* Grupi B */
3059519
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| image =
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners =
| promoted =
| relegated =
| matches = 48
| total goals = 135
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]<br />(5 gola)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]<br />{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 5 ndeshje<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 5 ndeshje<br />[[KF Gramshi|Gramshi]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 4 ndeshje<br />[[Basania FC|Basania]]
| longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]<br />[[Eagle FA]]<br />Shiroka<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance =
| average attendance =
| updated = 24 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}</ref>
== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==
==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]
'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]
==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]
'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]
===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=<small>[[Basania FC|Basania]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[Eagle FA]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=<small>[[KF Erzeni|Erzeni]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=<small>[[KF Gramshi|Gramshi]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896 |label=<small>[[KF Lushnja|Lushnja]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=<small>[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=<small>[[KF Naftëtari|Naftëtari]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=<small>[[KF Shiroka|Shiroka]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=<small>[[KF Tërbuni|Tërbuni]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=<small>[[KF Veleçiku|Veleçiku]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]</small> |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=<small>[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=<small>[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=<small>[[KF Butrinti|Butrinti]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis B]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=<small>[[KS Delvina|Delvina]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99 |label=<small>[[KS Devolli|Devolli]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313 |long=20.189 |label=<small>[[KF Këlcyra|Këlcyra]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583 |long=20.13889 |label=<small>[[AS Luftëtari|Luftëtari]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=<small>[[KF Maliqi|Maliqi]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=<small>[[KF Memaliaj|Memaliaj]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314 |label=<small>[[KF Tomori|Tomori]]</small> |position=right}}
}}
====Grupi A====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || ||
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || ||
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}
====Grupi B====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi "Loni Papuçiu"|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}
==Renditja==
===Grupi A===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=25 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Luzi2008 |team5=PartizaniB |team6=Erzeni |team7=Tërbuni |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel
|win_Basania=1 |draw_Basania=2 |loss_Basania=2 |gf_Basania=4 |ga_Basania=5
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=4 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=11
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=1 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=5 |ga_Erzeni=9
|win_Gramshi=4 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=8 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=4 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=7 |ga_Lushnja=3
|win_Luzi2008=2 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=5 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=3 |gf_Naftëtari=4 |ga_Naftëtari=7
|win_PartizaniB=2 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=8 |ga_PartizaniB=7
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=4 |gf_Shiroka=5 |ga_Shiroka=9
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=2 |gf_Tërbuni=4 |ga_Tërbuni=5
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=4 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=9
|win_VllazniaB=5 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=12 |ga_VllazniaB=2
|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]]
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)
|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 25 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL
| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B
| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 1–1
| match_BAS_GRA =
| match_BAS_LUS =
| match_BAS_LUZ =
| match_BAS_NAF =
| match_BAS_PAR =
| match_BAS_SHI =
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL =
| match_BAS_VLL =
| match_EAG_BAS =
| match_EAG_ERZ =
| match_EAG_GRA = 0–3
| match_EAG_LUS =
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF =
| match_EAG_PAR =
| match_EAG_SHI =
| match_EAG_TËR =
| match_EAG_VEL =
| match_EAG_VLL =
| match_ERZ_BAS =
| match_ERZ_EAG =
| match_ERZ_GRA =
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ =
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR =
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR =
| match_ERZ_VEL =
| match_ERZ_VLL =
| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG =
| match_GRA_ERZ =
| match_GRA_LUS =
| match_GRA_LUZ =
| match_GRA_NAF =
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI =
| match_GRA_TËR =
| match_GRA_VEL =
| match_GRA_VLL =
| match_LUS_BAS =
| match_LUS_EAG =
| match_LUS_ERZ =
| match_LUS_GRA =
| match_LUS_LUZ =
| match_LUS_NAF =
| match_LUS_PAR =
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR =
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1
| match_LUZ_BAS =
| match_LUZ_EAG =
| match_LUZ_ERZ =
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS =
| match_LUZ_NAF =
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI =
| match_LUZ_TËR =
| match_LUZ_VEL = 2–0
| match_LUZ_VLL =
| match_NAF_BAS =
| match_NAF_EAG =
| match_NAF_ERZ =
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 1–2
| match_NAF_LUZ =
| match_NAF_PAR =
| match_NAF_SHI =
| match_NAF_TËR =
| match_NAF_VEL = 2–1
| match_NAF_VLL =
| match_PAR_BAS =
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ =
| match_PAR_GRA =
| match_PAR_LUS =
| match_PAR_LUZ =
| match_PAR_NAF =
| match_PAR_SHI =
| match_PAR_TËR = 3–2
| match_PAR_VEL =
| match_PAR_VLL =
| match_SHI_BAS =
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ =
| match_SHI_GRA =
| match_SHI_LUS =
| match_SHI_LUZ =
| match_SHI_NAF =
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR =
| match_SHI_VEL =
| match_SHI_VLL =
| match_TËR_BAS =
| match_TËR_EAG =
| match_TËR_ERZ =
| match_TËR_GRA =
| match_TËR_LUS =
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR =
| match_TËR_SHI =
| match_TËR_VEL =
| match_TËR_VLL =
| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG =
| match_VEL_ERZ =
| match_VEL_GRA =
| match_VEL_LUS =
| match_VEL_LUZ =
| match_VEL_NAF =
| match_VEL_PAR =
| match_VEL_SHI =
| match_VEL_TËR =
| match_VEL_VLL = 0–1
| match_VLL_BAS =
| match_VLL_EAG =
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA =
| match_VLL_LUS =
| match_VLL_LUZ =
| match_VLL_NAF =
| match_VLL_PAR =
| match_VLL_SHI = 4–2
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}
===Grupi B===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=25 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Maliqi |team6=Apolonia |team7=Albpetrol |team8=Devolli |team9=Delvina |team10=Këlcyra |team11=Memaliaj
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel
|win_Albpetrol=2 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=6 |ga_Albpetrol=9
|win_Apolonia=2 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=7 |ga_Apolonia=7
|win_Butrinti=4 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=8 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=3 |gf_Delvina=6 |ga_Delvina=8
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=3 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=8
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=4 |gf_Këlcyra=4 |ga_Këlcyra=14
|win_Luftëtari=3 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=16 |ga_Luftëtari=6
|win_Maliqi=2 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=6 |ga_Maliqi=9
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=3 |gf_Memaliaj=4 |ga_Memaliaj=15
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=2 |gf_Tomori=11 |ga_Tomori=9
|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim.
|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 25 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM
| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]
| match_ALB_APO =
| match_ALB_BUT =
| match_ALB_BYL =
| match_ALB_DEL =
| match_ALB_DEV =
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF =
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 2–1
| match_ALB_TOM =
| match_APO_ALB =
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL =
| match_APO_DEL = 3–1
| match_APO_DEV =
| match_APO_KËL =
| match_APO_LUF =
| match_APO_MAL =
| match_APO_MEM =
| match_APO_TOM = 2–1
| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO =
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL =
| match_BUT_DEV =
| match_BUT_KËL =
| match_BUT_LUF =
| match_BUT_MAL =
| match_BUT_MEM =
| match_BUT_TOM =
| match_BYL_ALB =
| match_BYL_APO =
| match_BYL_BUT =
| match_BYL_DEL =
| match_BYL_DEV =
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF =
| match_BYL_MAL =
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =
| match_DEL_ALB =
| match_DEL_APO =
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV =
| match_DEL_KËL =
| match_DEL_LUF =
| match_DEL_MAL =
| match_DEL_MEM =
| match_DEL_TOM =
| match_DEV_ALB =
| match_DEV_APO =
| match_DEV_BUT = 0–1
| match_DEV_BYL =
| match_DEV_DEL =
| match_DEV_KËL =
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL =
| match_DEV_MEM =
| match_DEV_TOM = 2–3
| match_KËL_ALB =
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT =
| match_KËL_BYL =
| match_KËL_DEL =
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF =
| match_KËL_MAL =
| match_KËL_MEM =
| match_KËL_TOM =
| match_LUF_ALB =
| match_LUF_APO =
| match_LUF_BUT =
| match_LUF_BYL =
| match_LUF_DEL =
| match_LUF_DEV =
| match_LUF_KËL = 5–1
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM =
| match_LUF_TOM =
| match_MAL_ALB =
| match_MAL_APO =
| match_MAL_BUT =
| match_MAL_BYL =
| match_MAL_DEL =
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL =
| match_MAL_LUF =
| match_MAL_MEM =
| match_MAL_TOM = 3–2
| match_MEM_ALB =
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT =
| match_MEM_BYL =
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV =
| match_MEM_KËL =
| match_MEM_LUF =
| match_MEM_MAL =
| match_MEM_TOM =
| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO =
| match_TOM_BUT =
| match_TOM_BYL =
| match_TOM_DEL =
| match_TOM_DEV =
| match_TOM_KËL =
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL =
| match_TOM_MEM =
}}</onlyinclude>
n12ive89l0pvqb89g270o0my8wl3ym9
3059522
3059519
2026-10-25T17:27:24Z
NotEnisi2011
169472
/* */
3059522
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| image =
| competition = [[Kategoria e Dytë]]
| season = 2026–27
| winners =
| promoted =
| relegated =
| matches = 55
| total goals = 161
| league topscorer = [[Abdulsalam Omotosho]]<br />(6 gola)
| biggest home win = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| biggest away win = [[KF Naftëtari|Naftëtari]] 0–2 [[KF Gramshi|Gramshi]]<br />{{small|(12 shtator 2026)}}<br />[[KF Memaliaj|Memaliaj]] 2–4 [[KF Delvina|Delvina]]<br />{{small|(20 shtator 2026)}}
| highest scoring = [[KF Bylis|Bylis B]] 9–0 [[KF Memaliaj|Memaliaj]]<br />{{small|(11 tetor 2026)}}
| longest wins = 5 ndeshje<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest unbeaten = 5 ndeshje<br />[[KF Gramshi|Gramshi]]<br />[[KF Vllaznia|Vllaznia B]]
| longest winless = 4 ndeshje<br />[[Basania FC|Basania]]
| longest losses = 3 ndeshje<br />[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]<br />[[Eagle FA]]<br />[[KF Këlcyra|Këlcyra]]<br />Shiroka<br />[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| lowest attendance =
| average attendance =
| updated = 25 tetor 2026
| prevseason = [[Kategoria e Dytë 2025–26|2025–26]]
| nextseason = [[Kategoria e Dytë 2027–28|2027–28]]
}}
'''[[Kategoria e Dytë]] 2026–27''' është sezoni i 57-të zyrtar i divizionit të tretë të futbollit shqiptar që nga themelimi i tij. Këtë sezon garojnë 23 ekipe, të ndara në 2 grupe. Fituesit e grupeve luajnë finalen e ligës kundër njëri-tjetrit dhe gjithashtu ngjiten në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]], së bashku me ekipet e dyta. Ekipet e renditura nga pozicioni i tretë deri në të gjashtën kualifikohen në raundin e play-off-it ku fituesit do të luajnë kundër ekipeve të renditura të nënta dhe të dhjetë në [[Kategoria e Parë 2026-27]].<ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-miraton-ndarjen-e-grupeve-te-kategorise-se-dyte-per-sezonin-2026-27/|title=Komiteti Ekzekutiv miraton ndarjen e grupeve të Kategorisë së Dytë për sezonin 2026/27|date=6 gusht, 2026|website=FSHF}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://fshf.org/sq/komiteti-ekzekutiv-i-fshf-miraton-datat-e-nisjes-se-aktiviteteve-kombetare-per-sezonin-futbollistik-2026-2027/|title=Komiteti Ekzekutiv i FSHF miraton datat e nisjes së aktiviteteve kombëtare për sezonin futbollistik 2026-2027|website=Fshf.org|date=25 qershor, 2026|access-date=6 gusht, 2026}}</ref>
== Ndryshimet nga sezoni i kaluar ==
==== Nga Kategoria e Dytë ====
'''Ngjitur në [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[KF Besëlidhja Lezhë|Besëlidhja]]
* [[KF Oriku|Oriku]]
* [[KF Sopoti Librazhd|Sopoti]]
'''Rënë në [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Adriatiku 2012|Adriatiku]]
* [[KF Shkumbini|Shkumbini]]
==== Tek Kategoria e Dytë ====
'''Rënë nga [[Kategoria e Parë]] :'''
* [[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
* [[AF Luftëtari|Luftëtari]]
* [[KS Lushnja|Lushnja]]
'''Promovuar nga [[Kategoria e Tretë]] :'''
* [[KF Albpetrol|Albpetrol]]
* [[KF Memaliaj|Memaliaj]]
* Vllaznia B
[[Kategoria:Përshkrim i shkurtër me përshkrim bosh në Wikidata]]
[[Kategoria:Artikull me përshkrim të shkurtër]]
===Vendet ===
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit A të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=41.9600264 |long=19.5344945 |label=<small>[[Basania FC|Basania]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275 |long=19.8187 |label=<small>[[Eagle FA]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3459 |long=19.5657 |label=<small>[[KF Erzeni|Erzeni]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.86972|long=20.18444|label=<small>[[KF Gramshi|Gramshi]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.9354239|long=19.66896 |label=<small>[[KF Lushnja|Lushnja]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.133333|long=19.566667 |label=<small>[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.80028|long=19.91667|label=<small>[[KF Naftëtari|Naftëtari]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=41.3275|long=19.8187 |label=<small>[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0578 |long=19.4561 |label=<small>[[KF Shiroka|Shiroka]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=42.0470 |long=19.8961 |label=<small>[[KF Tërbuni|Tërbuni]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=42.21361|long=19.43639|label=<small>[[KF Veleçiku|Veleçiku]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=42.07 |long=19.506667 |label=<small>[[KF Vllaznia Shkodër B|Vllaznia B]]</small> |position=right}}
}}
{{location map+ |Albania |float=right |width=300 |caption=2026–27 Ekipet të grupit B të Kategorisë së Dytë.|places=
{{location map~ |Albania |lat=40.687743|long=19.62227 |label=<small>[[KF Albpetrol Patos|Albpetrol]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7275 |long=19.5628 |label=<small>[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=39.875 |long=20.01 |label=<small>[[KF Butrinti|Butrinti]]</small> |position=left}}
{{location map~ |Albania |lat=40.5964 |long=19.7383 |label=<small>[[KF Bylis|Bylis B]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=39.9481364 |long=20.0955891 |label=<small>[[KS Delvina|Delvina]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.6275|long=20.99 |label=<small>[[KS Devolli|Devolli]]</small> |position=bottom}}
{{location map~ |Albania |lat=40.313 |long=20.189 |label=<small>[[KF Këlcyra|Këlcyra]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.07583 |long=20.13889 |label=<small>[[AS Luftëtari|Luftëtari]]</small> |position=right}}
{{location map~ |Albania |lat=40.70583|long=20.69972|label=<small>[[KF Maliqi|Maliqi]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.35167|long=19.98028|label=<small>[[KF Memaliaj|Memaliaj]]</small> |position=top}}
{{location map~ |Albania |lat=40.7086377|long=19.9437314 |label=<small>[[KF Tomori|Tomori]]</small> |position=right}}
}}
====Grupi A====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[Basania FC|Basania]]|| [[Bushat]] || ||
|-
| [[Eagle FA]] || [[Tirana]] || ||
|-
| [[KF Erzeni|Erzeni]] || [[Shijak]] || [[Stadiumi Tefik Jashari]] || 1,500
|-
| [[KF Gramshi|Gramshi]] || [[Bashkia Gramsh|Gramsh]] || [[Stadiumi Mislim Koçi]] || 3,100
|-
| [[KF Lushnja|Lushnja]] || [[Lushnjë]] || [[Stadiumi A.Roza Haxhiu|Stadiumi Roza Haxhiu]] || 8,500
|-
| [[KF Luzi 2008|Luzi 2008]] || [[Luz i Vogël]] || [[Stadiumi Luz i Vogël]] || 549
|-
| [[KF Naftëtari|Naftëtari]] || [[Kuçovë]] || [[Stadiumi Bashkim Sulejmani]] || 5,000
|-
| [[FK Partizani Tirana B|Partizani B]] || [[Tirana]] || Arena e Demave || 3,959
|-
| Shiroka || [[Shiroka]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|-
| [[KF Tërbuni|Tërbuni]] || [[Pukë]] || [[Stadiumi Ismail Xhemali]] || 1,950
|-
| [[KF Veleçiku|Veleçiku]] || [[Koplik]] || [[Kompleksi Vellezërit Duli]] || 2,000
|-
| Vllaznia B || [[Shkodër]] || [[Stadiumi Reshit Rusi]] || 1,200
|}
====Grupi B====
{| class="wikitable sortable"
|-
! Ekipi !! Vendi !! Stadiumi !! Kapaciteti
|-
| [[KF Albpetrol|Albpetrol]] || [[Patosi|Patos]] || Stadiumi Alush Noga || 2,150
|-
| [[FK Apolonia Fier|Apolonia]] || [[Fier]] || [[Stadiumi "Loni Papuçiu"|Stadiumi Loni Papuçiu]] || 3,159
|-
| [[KF Butrinti|Butrinti]] || [[Sarandë]] || Stadiumi Andon Lapa || 5,500
|-
| [[KF Bylis|Bylis B]] || [[Ballsh]] || [[Stadiumi Adush Muça]] || 2,464
|-
| [[KS Delvina|Delvina]] || [[Delvinë]] || Stadiumi Panajot Pano || 2,500
|-
| [[KS Devolli|Devolli]] || [[Bilisht]] || Stadiumi Bilisht || 3,000
|-
| [[KF Këlcyra|Këlcyra]] || [[Këlcyrë]] || Stadiumi Demir Allamani || 1,000
|-
| [[AS Luftëtari|Luftëtari]] || [[Gjirokastër]] || [[Stadiumi i Gjirokastrës]] || 8,400
|-
| [[KF Maliqi|Maliqi]] || [[Maliqi|Maliq]] || Stadiumi Jovan Asko || 1,500
|-
| [[KF Memaliaj|Memaliaj]] || [[Memaliaj]] || Stadiumi Karafil Çaushi || 1,500
|-
| [[KF Tomori|Tomori]] || [[Berat]] || [[Stadiumi Tomori]] || 19,230
|-
|}
==Renditja==
===Grupi A===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=25 tetor 2026
|team1=VllazniaB |team2=Gramshi |team3=Lushnja |team4=Luzi2008 |team5=PartizaniB |team6=Erzeni |team7=Tërbuni |team8=Basania |team9=Naftëtari |team10=Shiroka |team11=Veleçiku |team12=EagleFA
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result11=relplayoff |result12=rel
|win_Basania=1 |draw_Basania=2 |loss_Basania=2 |gf_Basania=4 |ga_Basania=5
|win_EagleFA=1 |draw_EagleFA=0 |loss_EagleFA=4 |gf_EagleFA=4 |ga_EagleFA=11
|win_Erzeni=2 |draw_Erzeni=1 |loss_Erzeni=2 |gf_Erzeni=5 |ga_Erzeni=9
|win_Gramshi=4 |draw_Gramshi=1 |loss_Gramshi=0 |gf_Gramshi=8 |ga_Gramshi=0
|win_Lushnja=4 |draw_Lushnja=0 |loss_Lushnja=1 |gf_Lushnja=7 |ga_Lushnja=3
|win_Luzi2008=2 |draw_Luzi2008=2 |loss_Luzi2008=1 |gf_Luzi2008=5 |ga_Luzi2008=3
|win_Naftëtari=1 |draw_Naftëtari=1 |loss_Naftëtari=3 |gf_Naftëtari=4 |ga_Naftëtari=7
|win_PartizaniB=2 |draw_PartizaniB=1 |loss_PartizaniB=2 |gf_PartizaniB=8 |ga_PartizaniB=7
|win_Shiroka=1 |draw_Shiroka=0 |loss_Shiroka=4 |gf_Shiroka=5 |ga_Shiroka=9
|win_Tërbuni=1 |draw_Tërbuni=2 |loss_Tërbuni=2 |gf_Tërbuni=4 |ga_Tërbuni=5
|win_Veleçiku=1 |draw_Veleçiku=0 |loss_Veleçiku=4 |gf_Veleçiku=4 |ga_Veleçiku=9
|win_VllazniaB=5 |draw_VllazniaB=0 |loss_VllazniaB=0 |gf_VllazniaB=12 |ga_VllazniaB=2
|name_Basania=[[Basania FC|Basania]]
|name_EagleFA=[[Eagle FA]]
|name_Erzeni=[[KF Erzeni|Erzeni]]
|name_Gramshi=[[KF Gramshi|Gramshi]]
|name_Lushnja=[[KF Lushnja|Lushnja]]
|name_Luzi2008=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
|name_Naftëtari=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
|name_PartizaniB=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
|name_Shiroka=Shiroka
|name_Tërbuni=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
|name_Veleçiku=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
|name_VllazniaB=Vllaznia B
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim. (Rekordi kokë më kokë zbatohet për klubet me të njëjtin numër pikësh vetëm pasi të jenë luajtur të gjitha ndeshjet midis këtyre klubeve.)
|status_text_X=Ka garantuar play-off.
|status_text_Y=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 25 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= BAS | team2= EAG | team3= ERZ | team4= GRA | team5= LUS | team6= LUZ | team7= NAF | team8= PAR | team9= SHI | team10= TËR | team11= VEL | team12= VLL
| name_BAS=[[Basania FC|Basania]]
| name_EAG=[[Eagle FA]]
| name_ERZ=[[KF Erzeni|Erzeni]]
| name_GRA=[[KF Gramshi|Gramshi]]
| name_LUS=[[KF Lushnja|Lushnja]]
| name_LUZ=[[KF Luzi 2008|Luzi 2008]]
| name_NAF=[[KF Naftëtari|Naftëtari]]
| name_PAR=[[FK Partizani Tirana B|Partizani B]]
| name_SHI=Shiroka
| name_TËR=[[KF Tërbuni|Tërbuni]]
| name_VEL=[[KF Veleçiku|Veleçiku]]
| name_VLL=Vllaznia B
| match_BAS_EAG = 2–1
| match_BAS_ERZ = 1–1
| match_BAS_GRA =
| match_BAS_LUS =
| match_BAS_LUZ =
| match_BAS_NAF =
| match_BAS_PAR =
| match_BAS_SHI =
| match_BAS_TËR = 0–1
| match_BAS_VEL =
| match_BAS_VLL =
| match_EAG_BAS =
| match_EAG_ERZ =
| match_EAG_GRA = 0–3
| match_EAG_LUS =
| match_EAG_LUZ = 1–2
| match_EAG_NAF =
| match_EAG_PAR =
| match_EAG_SHI =
| match_EAG_TËR =
| match_EAG_VEL =
| match_EAG_VLL =
| match_ERZ_BAS =
| match_ERZ_EAG =
| match_ERZ_GRA =
| match_ERZ_LUS = 0–1
| match_ERZ_LUZ =
| match_ERZ_NAF = 2–1
| match_ERZ_PAR =
| match_ERZ_SHI = 2–1
| match_ERZ_TËR =
| match_ERZ_VEL =
| match_ERZ_VLL =
| match_GRA_BAS = 0–0
| match_GRA_EAG =
| match_GRA_ERZ =
| match_GRA_LUS =
| match_GRA_LUZ =
| match_GRA_NAF =
| match_GRA_PAR = 2–0
| match_GRA_SHI =
| match_GRA_TËR =
| match_GRA_VEL =
| match_GRA_VLL =
| match_LUS_BAS =
| match_LUS_EAG =
| match_LUS_ERZ =
| match_LUS_GRA =
| match_LUS_LUZ =
| match_LUS_NAF =
| match_LUS_PAR =
| match_LUS_SHI = 1–0
| match_LUS_TËR =
| match_LUS_VEL = 3–1
| match_LUS_VLL = 0–1
| match_LUZ_BAS =
| match_LUZ_EAG =
| match_LUZ_ERZ =
| match_LUZ_GRA = 0–1
| match_LUZ_LUS =
| match_LUZ_NAF =
| match_LUZ_PAR = 0–0
| match_LUZ_SHI =
| match_LUZ_TËR =
| match_LUZ_VEL = 2–0
| match_LUZ_VLL =
| match_NAF_BAS =
| match_NAF_EAG =
| match_NAF_ERZ =
| match_NAF_GRA = 0–2
| match_NAF_LUS = 1–2
| match_NAF_LUZ =
| match_NAF_PAR =
| match_NAF_SHI =
| match_NAF_TËR =
| match_NAF_VEL = 2–1
| match_NAF_VLL =
| match_PAR_BAS =
| match_PAR_EAG = 4–1
| match_PAR_ERZ =
| match_PAR_GRA =
| match_PAR_LUS =
| match_PAR_LUZ =
| match_PAR_NAF =
| match_PAR_SHI =
| match_PAR_TËR = 3–2
| match_PAR_VEL =
| match_PAR_VLL =
| match_SHI_BAS =
| match_SHI_EAG = 0–1
| match_SHI_ERZ =
| match_SHI_GRA =
| match_SHI_LUS =
| match_SHI_LUZ =
| match_SHI_NAF =
| match_SHI_PAR = 2–1
| match_SHI_TËR =
| match_SHI_VEL =
| match_SHI_VLL =
| match_TËR_BAS =
| match_TËR_EAG =
| match_TËR_ERZ =
| match_TËR_GRA =
| match_TËR_LUS =
| match_TËR_LUZ = 1–1
| match_TËR_NAF = 0–0
| match_TËR_PAR =
| match_TËR_SHI =
| match_TËR_VEL =
| match_TËR_VLL =
| match_VEL_BAS = 2–1
| match_VEL_EAG =
| match_VEL_ERZ =
| match_VEL_GRA =
| match_VEL_LUS =
| match_VEL_LUZ =
| match_VEL_NAF =
| match_VEL_PAR =
| match_VEL_SHI =
| match_VEL_TËR =
| match_VEL_VLL = 0–1
| match_VLL_BAS =
| match_VLL_EAG =
| match_VLL_ERZ = 5–0
| match_VLL_GRA =
| match_VLL_LUS =
| match_VLL_LUZ =
| match_VLL_NAF =
| match_VLL_PAR =
| match_VLL_SHI = 4–2
| match_VLL_TËR = 1–0
| match_VLL_VEL =
}}
===Grupi B===
<onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=football
|source=[https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
|update=25 tetor 2026
|team1=BylisB |team2=Butrinti |team3=Luftëtari |team4=Tomori |team5=Maliqi |team6=Apolonia |team7=Albpetrol |team8=Devolli |team9=Delvina |team10=Këlcyra |team11=Memaliaj
|result1=pro |result2=pro |result3=playoff |result4=playoff |result5=playoff |result6=playoff |result10=relplayoff |result11=rel
|win_Albpetrol=2 |draw_Albpetrol=0 |loss_Albpetrol=3 |gf_Albpetrol=6 |ga_Albpetrol=9
|win_Apolonia=2 |draw_Apolonia=0 |loss_Apolonia=3 |gf_Apolonia=7 |ga_Apolonia=7
|win_Butrinti=4 |draw_Butrinti=0 |loss_Butrinti=1 |gf_Butrinti=8 |ga_Butrinti=4
|win_BylisB=4 |draw_BylisB=0 |loss_BylisB=0 |gf_BylisB=17 |ga_BylisB=2
|win_Delvina=1 |draw_Delvina=0 |loss_Delvina=3 |gf_Delvina=6 |ga_Delvina=8
|win_Devolli=1 |draw_Devolli=1 |loss_Devolli=3 |gf_Devolli=6 |ga_Devolli=8
|win_Këlcyra=1 |draw_Këlcyra=0 |loss_Këlcyra=4 |gf_Këlcyra=4 |ga_Këlcyra=14
|win_Luftëtari=3 |draw_Luftëtari=1 |loss_Luftëtari=0 |gf_Luftëtari=16 |ga_Luftëtari=6
|win_Maliqi=2 |draw_Maliqi=1 |loss_Maliqi=1 |gf_Maliqi=6 |ga_Maliqi=9
|win_Memaliaj=1 |draw_Memaliaj=0 |loss_Memaliaj=3 |gf_Memaliaj=4 |ga_Memaliaj=15
|win_Tomori=2 |draw_Tomori=1 |loss_Tomori=2 |gf_Tomori=11 |ga_Tomori=9
|name_Albpetrol=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
|name_Apolonia=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
|name_Butrinti=[[KF Butrinti|Butrinti]]
|name_BylisB=[[KF Bylis|Bylis B]]
|name_Delvina=[[KS Delvina|Delvina]]
|name_Devolli=[[KS Devolli|Devolli]]
|name_Këlcyra=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
|name_Luftëtari=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
|name_Maliqi=[[KF Maliqi|Maliqi]]
|name_Memaliaj=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
|name_Tomori=[[KF Tomori|Tomori]]
|show_limit=5
|class_rules = 1) pikë; 2) pikë kokë më kokë; 3) diferenca e golave në ndeshjet kokë më kokë; 4) diferenca e golave; 5) numri i golave të shënuar; 6) barazim.
|status_text_S=Skualifikim
|status_text_X=Mund të garantojë maksimalisht play-out.
|res_col_header=PR
|col_pro=green1 |text_pro=Ngjitje në [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_playoff=green3 |text_playoff=Play-off për [[Kategoria e Parë|Kategoria e Parë 2027–28]]
|col_relplayoff=red3 |text_relplayoff=Play-off për [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
|col_rel=red1 |text_rel=Rënie në [[Kategoria e Tretë|Kategoria e Tretë 2027–28]]
}}</onlyinclude>
====Rezultatet====
{{#invoke:sports results|main
| source = [https://fshf.org/competition/kategoria-e-dyte/]
| update = 25 tetor 2026
| a_note = yes
| matches_style = FBR
| team1= ALB | team2= APO | team3= BUT | team4= BYL | team5= DEL | team6= DEV | team7= KËL | team8= LUF | team9= MAL | team10= MEM | team11= TOM
| name_ALB=[[KF Albpetrol|Albpetrol]]
| name_APO=[[FK Apolonia Fier|Apolonia]]
| name_BUT=[[KF Butrinti|Butrinti]]
| name_BYL=[[KF Bylis|Bylis B]]
| name_DEL=[[KS Delvina|Delvina]]
| name_DEV=[[KS Devolli|Devolli]]
| name_KËL=[[KF Këlcyra|Këlcyra]]
| name_LUF=[[AS Luftëtari|Luftëtari]]
| name_MAL=[[KF Maliqi|Maliqi]]
| name_MEM=[[KF Memaliaj|Memaliaj]]
| name_TOM=[[KF Tomori|Tomori]]
| match_ALB_APO =
| match_ALB_BUT =
| match_ALB_BYL =
| match_ALB_DEL =
| match_ALB_DEV =
| match_ALB_KËL = 3–1
| match_ALB_LUF =
| match_ALB_MAL = 0–1
| match_ALB_MEM = 2–1
| match_ALB_TOM =
| match_APO_ALB =
| match_APO_BUT = 1–2
| match_APO_BYL =
| match_APO_DEL = 3–1
| match_APO_DEV =
| match_APO_KËL =
| match_APO_LUF =
| match_APO_MAL =
| match_APO_MEM =
| match_APO_TOM = 2–1
| match_BUT_ALB = 3–1
| match_BUT_APO =
| match_BUT_BYL = 1–2
| match_BUT_DEL =
| match_BUT_DEV =
| match_BUT_KËL =
| match_BUT_LUF =
| match_BUT_MAL =
| match_BUT_MEM =
| match_BUT_TOM =
| match_BYL_ALB =
| match_BYL_APO =
| match_BYL_BUT =
| match_BYL_DEL =
| match_BYL_DEV =
| match_BYL_KËL = 4–0
| match_BYL_LUF =
| match_BYL_MAL =
| match_BYL_MEM = 9–0
| match_BYL_TOM =
| match_DEL_ALB =
| match_DEL_APO =
| match_DEL_BUT = 0–1
| match_DEL_BYL = 1–2
| match_DEL_DEV =
| match_DEL_KËL =
| match_DEL_LUF =
| match_DEL_MAL =
| match_DEL_MEM =
| match_DEL_TOM =
| match_DEV_ALB =
| match_DEV_APO =
| match_DEV_BUT = 0–1
| match_DEV_BYL =
| match_DEV_DEL =
| match_DEV_KËL =
| match_DEV_LUF = 2–3
| match_DEV_MAL =
| match_DEV_MEM =
| match_DEV_TOM = 2–3
| match_KËL_ALB =
| match_KËL_APO = 2–1
| match_KËL_BUT =
| match_KËL_BYL =
| match_KËL_DEL =
| match_KËL_DEV = 0–1
| match_KËL_LUF =
| match_KËL_MAL =
| match_KËL_MEM =
| match_KËL_TOM =
| match_LUF_ALB =
| match_LUF_APO =
| match_LUF_BUT =
| match_LUF_BYL =
| match_LUF_DEL =
| match_LUF_DEV =
| match_LUF_KËL = 5–1
| match_LUF_MAL = 6–1
| match_LUF_MEM =
| match_LUF_TOM =
| match_MAL_ALB =
| match_MAL_APO =
| match_MAL_BUT =
| match_MAL_BYL =
| match_MAL_DEL =
| match_MAL_DEV = 1–1
| match_MAL_KËL =
| match_MAL_LUF =
| match_MAL_MEM =
| match_MAL_TOM = 3–2
| match_MEM_ALB =
| match_MEM_APO = 1–0
| match_MEM_BUT =
| match_MEM_BYL =
| match_MEM_DEL = 2–4
| match_MEM_DEV =
| match_MEM_KËL =
| match_MEM_LUF =
| match_MEM_MAL =
| match_MEM_TOM =
| match_TOM_ALB = 3–0
| match_TOM_APO =
| match_TOM_BUT =
| match_TOM_BYL =
| match_TOM_DEL =
| match_TOM_DEV =
| match_TOM_KËL =
| match_TOM_LUF = 2–2
| match_TOM_MAL =
| match_TOM_MEM =
}}</onlyinclude>
cl0crgbmece6z6qoizs3u0uty2m8ky5
Universiteti Babeș-Bolyai
0
406470
3059466
3054280
2026-10-25T12:25:17Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 6
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059466
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
| name = Universiteti Babeș-Bolyai
| native_name = Universitatea Babeș-Bolyai {{in lang|ro}}<br />Babeș-Bolyai Tudományegyetem {{in lang|hu}}
| native_name_lang =
| image = Universitatea Babeș-Bolyai.jpg
| image_size = 280
| image_alt = Vlerat: Traditio et Excellentia
| latin_name = Universitas Claudiopolitana<ref>{{Cite web|title=Search|url=https://archive.org/search?query=%22Universitas+Claudiopolitana%22&sin=TXT|website=[[Internet Archive]]|language=en}}</ref><br/>'''Vlerat: Traditio et Excellentia'''
| motto = Traditë dhe Përsosmëri, përmes Kulturës-Shkencës-Inovacionit, që nga 1581
| motto_lang =
| motto_eng =
| established = 1959 – Universiteti Babeș-Bolyai<br/>1945 – Universiteti Bolyai<br/>1919 – Universiteti "Mbreti Ferdinand I" (Universiteti "Victor Babeș")<br/>1581 – Akademia/Universitas Claudiopolitana
| closed =
| type = Publik
| parent =
| endowment =
| budget = 77.237.173 €<ref name="raport">{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf|title=Raportul Rectorului privind starea Universității Babeș-Bolyai din Cluj-Napoca în anul 2015|work=UBB|date=shkurt 2016|language=ro|access-date=18 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260919171447/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf|archive-date=19 shtator 2026|url-status=dead}}</ref>
| rector = Daniel David<ref>{{cite web|url=https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat|title=Rectorat|work=Universitatea Babeș-Bolyai|language=ro|access-date=18 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260919142332/https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat|archive-date=19 shtator 2026|url-status=dead}}</ref>
| officer_in_charge =
| chairman =
| chairperson =
| chancellor =
| president =
| vice_president =
| superintendent =
| provost =
| vice_chancellor =
| principal =
| dean =
| director =
| head_label = Kryetar i Senatit
| head = Florin Streteanu<ref>{{cite web|url=http://senat.ubbcluj.ro/conducerea-senatului/|title=Conducerea Senatului|work=Senatul Universității Babeș-Bolyai|language=ro}}</ref>
| academic_staff = 1.554 <small>(2021–2022)</small>
| administrative_staff = 1.596 <small>(2021–2022)</small>
| students = 48.620 <small>(2021–2022)</small>
| undergrad = 33.139
| postgrad = 9.543
| doctoral = 2.239
| other_students = 4.699
| city = Rruga Mihail Kogălniceanu 1, [[Kluzh-Napoka|Kluzh-Napokë]]
| state =
| province =
| country = [[Rumania]]
| coordinates = {{Coord|46.76767|N|23.59137|E|type:edu|display=inline,title}}
| campus = Urban
| language = rumanisht, hungarisht, gjermanisht, anglisht, frëngjisht
| website = {{Official website|http://www.ubbcluj.ro/ro/}}
| logo =
| footnotes =
| other_names =
| former_names =
| religious_affiliation =
| affiliations = {{ill|Gilda e Universiteteve Evropiane me Kërkim Intensiv|en|Guild of European Research-Intensive Universities}}, Eutopia,<ref name="eutopia">{{Cite web|title=Eutopia|url=https://eutopia-university.eu/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221210054510/https://eutopia-university.eu/|archive-date=10 dhjetor 2022|website=eutopia-university.eu|language=en}}</ref> [[Shoqata evropiane e universiteteve]], {{ill|Shoqata Ndërkombëtare e Universiteteve|en|International Association of Universities}}, {{ill|Agence universitaire de la Francophonie|en|Agence universitaire de la Francophonie}}, [http://acru.uvlf.sk/ Shoqata e Universiteteve të Rajonit Karpatik], [http://www.santander.co.uk/uk/santander-universities Rrjeti Santander], [[Rrjeti i Universiteteve të Ballkanit]]
| athletics =
| colors = e zezë dhe e bardhë {{color box|#000000}}{{color box|#FFFFFF}}
}}
'''Universiteti Babeș-Bolyai''' (rumanisht: ''Universitatea Babeș-Bolyai'' {{IPA|[ˈbabeʃ ˈbojɒ.i]}}, hungarisht: ''Babeș-Bolyai Tudományegyetem''; njohur zakonisht si '''UBB''') është një [[Universitet publik|universitet publik]] kërkimor i vendosur në [[Kluzh-Napoka|Kluzh-Napokë]], Rumani. I themeluar në 1581 si Academia Claudiopolitana (Akademia Jezuite e Kluzhit), ai kaloi nëpër disa riorganizime gjatë shekujve, duke marrë formën e sotme në 1959 përmes bashkimit të Universitetit Bolyai (themeluar 1945) dhe Universitetit "Victor Babeș" (themeluar 1919).<ref>[https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/ "Traditie si Excelenta-Scolile academice/de stiinta la Universitatea Babes-Bolyai din Cluj-Napoca (1581-1872-1919-prezent)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230906073140/https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/ |date=6 shtator 2023 }} {{in lang|ro}}</ref> Që nga viti 2016, ai zë vendin e parë në Metarenditjen Universitare, nismë e Ministrisë së Arsimit dhe Kërkimit të Rumanisë.<ref name="metaranking_2016">[https://www.edu.ro/sites/default/files/_fi%C8%99iere/Invatamant-Superior/2016/asigurarea%20calitatii/Metarankingul%20Universitar%20-%202016%20-%20Final.pdf "Raport asupra Exercițiului Național de Metaranking Universitar-2016"] {{in lang|ro}}</ref><ref name="metaranking_2019">[https://ad-astra.ro/wp-content/uploads/2019/11/Metarankingul_Universitar_2019.pdf "Metarankingul Universitar-2019 Clasamentul Universităților din România"] {{in lang|ro}}</ref>
Universiteti Babeș-Bolyai është universiteti më i madh i Rumanisë, me rreth 50.000 studentë.<ref name="raportul_rectorului_2021">[https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf "Raportul rectorului privind starea Universității Babeș-Bolyai din Cluj-Napoca (UBB) pe anul 2021"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260919025105/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf |date=19 shtator 2026 }} {{in lang|ro}}</ref> Ai ofron programe studimi në rumanisht, hungarisht, gjermanisht, anglisht dhe frëngjisht (si dhe një numër më të vogël programesh të nivelit master në spanjisht, italisht dhe japonisht). Universiteti mori emrin, pas bashkimit në 1959 të universiteteve me gjuhë mësimore rumune dhe hungareze në Kluzh, sipas dy shkencëtarëve të shquar nga [[Transilvania]]: bakteriologut rumun [[Victor Babeș]] dhe matematikanit hungarez [[János Bolyai]]. Ai është një nga pesë anëtarët e ''Konsorciumit Universitaria'' (grupi i universiteteve elitare rumune, që përfshin edhe Universitetin "Alexandru Ioan Cuza", [[Universiteti i Bukureshtit]], Akademinë e Studimeve Ekonomike të Bukureshtit dhe Universitetin Perëndimor të Temishvarit).<ref>[http://www.uaic.ro/consortiul-universitaria-viitorul-invatamantului-superior-romanesc-de-calitate/ Consorțiul Universitaria – viitorul învățământului superior românesc de calitate] {{in lang|ro}}</ref><ref>{{Cite web|title=Universitatea Babeș-Bolyai|url=https://www.ubbcluj.ro/|access-date=2021-06-16|website=ubbcluj.ro|language=ro|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622005559/http://www.ubbcluj.ro/|archive-date=22 qershor 2018|url-status=dead}}</ref>
UBB është i anëtarësuar në International Association of Universities, Guild of European Research-Intensive Universities, Eutopia, Santander Group, Agence universitaire de la Francophonie dhe [[Shoqata evropiane e universiteteve]].<ref name="eutopia"/><ref>{{cite web|url=http://cci.ubbcluj.ro/partners_and_programs/affiliations.php|title=Affiliations|work=UBB|access-date=2015-08-27|archive-date=2017-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111142449/http://cci.ubbcluj.ro/partners_and_programs/affiliations.php|url-status=dead|language=en}}</ref> Gjithashtu, UBB ka nënshkruar Magna Charta Universitatum dhe ka lidhur marrëveshje partneriteti me 210 universitete në 50 shtete.<ref>{{cite web|url=http://cci.ubbcluj.ro/partners_and_programs/partners.php|title=Partners|work=UBB|access-date=2015-08-27|archive-date=2015-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915220022/http://cci.ubbcluj.ro/partners_and_programs/partners.php|url-status=dead|language=en}}</ref> Universiteti Babeș-Bolyai klasifikohet nga Ministria e Arsimit e Rumanisë si ''universitet i avancuar i kërkimit dhe edukimit''.<ref>{{cite web|url=http://www.cnatdcu.ro/wp-content/uploads/2011/11/Universitati-de-cercetare-avansata-si-educatie.pdf|title=Lista Institutiile de invatamant superior acreditate, clasificate ca universitati de cercetare avansata si educatie (conform OM 5262/2011)|website=Cnatdcu.ro|access-date=2017-03-06|archive-date=2023-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327215040/http://www.cnatdcu.ro/wp-content/uploads/2011/11/Universitati-de-cercetare-avansata-si-educatie.pdf|url-status=dead|language=ro}}</ref>
== Historia ==
{{Hatnote|Lexo më tepër: {{ill|Akademia Jezuite e Kolozsvárit|en|Jesuit Academy of Kolozsvár}} dhe {{ill|Universiteti Franz Joseph|en|Franz Joseph University}}}}
[[File:Victor Babes.jpg|thumb|left|upright=0.7|Victor Babeș, njëri prej dy shkencëtarëve emrin e të cilëve e mban universiteti]]
[[File:JanosBolyai.jpg|thumb|left|upright=0.7|János Bolyai, shkencëtari tjetër që i dha emrin universitetit]]
Historia e arsimit në Kluzh-Napokë (hungarisht: ''Kolozsvár''; gjermanisht: ''Klausenburg''; Principata e Transilvanisë) fillon në 1581, me themelimin e kolegjit jezuit nga [[Stephen Báthory|Stefan Batori]], Mbret i Polonisë, Dukë i Madh i Lituanisë dhe Princ i Transilvanisë.<ref>{{cite book|url=http://dspace.bcucluj.ro/handle/123456789/48169|title=Istoria Universităţii "Babeş-Bolyai"|chapter=Începuturile: Colegiul iezuit din 1579–1581|last=Pop|first=Ioan-Aurel|date=2012|pages=12–29|language=ro}}</ref> Kolegjit iu dhuruan ndërtesa dhe tokë brenda mureve mesjetare të qytetit, konkretisht në ''Platea Luporum'' (sot Rruga Mihail Kogălniceanu). Rektori i parë i Collegium Academicum Claudiopolitanum ishte prifti jezuit polak Jakub Wujek.<ref>{{cite web|url=http://www.agerpres.ro/destinatie-romania/2014/08/27/destinatie-romania-un-secol-de-invatamant-superior-romanesc-la-cluj-12-10-58|title=Un secol de învățământ superior românesc la Cluj|work=Agerpres|last=Stanciu|first=Elena|date=27 gusht 2014|language=ro}}</ref> Institucioni kishte të drejtën të jepte titujt universitarë/akademikë ''baccalaureus'', ''magister'' dhe ''doctor''. Në 1585, studionin 230 studentë, të ndarë në gjashtë klasa. Gjuha e mësimit ishte [[Gjuha latine|latinishtja]]. Pas vitit 1698, institucioni u quajt Universitas Claudiopolitana, me latinishten e më pas gjermanishten si gjuhë mësimore. Në 1753, Perandoresha Maria Terezia i dha universitetit statusin perandorak, ndërsa në 1773, pas shpërbërjes së Urdhrit Jezuit, ai kaloi nën administrimin e urdhrit piarist. Në 1786, Universitas Claudiopolitana u bë Liceu Mbretëror Akademik (''Lyceum Regium Academicum'' – statut gjysmë-universitar), të cilit iu bashkuan më vonë dy institucione me statut të njëjtë (domethënë që ofronin trajnim në nivel baccalaureus/magister, por jo doctor): (a) Instituti Kirurgjiko-Mjekësor dhe (b) Akademia e së Drejtës. Këto institucione u përfshinë më vonë në Universitetin Mbretëror "Franz Joseph".<ref>{{cite book|url=https://u-szeged.hu/download.php?docID=7855|title=A Szegedi Tudományegyetem és elődei története (1581–2011)|author=Makk F., Marjanucz, L.|publisher=University of Szeged|date=2011|isbn=9789633060940|language=hu}}</ref><ref name="hist">{{cite web|url=https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric|title=Babeș-Bolyai University - short history|language=en|access-date=18 shtator 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928044803/https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric|archive-date=28 shtator 2020|url-status=dead}}</ref>
[[File:Universitatea Babes-Bolyai, Cluj-Napoca.gif|thumb|Universiteti "Franz Joseph" rreth vitit 1900]]
Me afirmimin e kombit rumun në kontekstin e revolucioneve evropiane të 1848-s, u ngrit çështja e arsimit në gjuhën rumune. Me kërkesën e rumunëve në 1870, József Eötvös (atëherë Ministër i Arsimit) propozoi krijimin në Kolozsvár të një universiteti që të mësonte në hungarisht, rumanisht dhe gjermanisht, ide e mirëpritur edhe nga elita rumune. Kjo nuk u realizua, pasi Eötvös vdiq në 1871, dhe në 1872 Franc Jozefi I legjifëroi themelimin e Universitetit Mbretëror Hungarez të Kolozsvárit vetëm në gjuhën hungareze, gjë që shkaktoi pakënaqësi te rumunët.<ref name="ubb">{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/misiune/istoric|title=Repere istorice ale universităţii clujene|work=Universitatea Babeş-Bolyai|language=ro|access-date=2015-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20151109211738/http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/misiune/istoric|archive-date=2015-11-09|url-status=dead}}</ref> Pas betimit, më 20 dhjetor 1872, 258 studentë filluan kurset. U krijuan katër fakultete të veçanta: Fakulteti i së Drejtës dhe Shkencave Shtetërore, Fakulteti i Mjekësisë, Fakulteti i Filozofisë, Letrave dhe Historisë, dhe Fakulteti i Matematikës dhe Shkencave të Natyrës. Secili kishte status të barabartë dhe gëzonte autonomi të brendshme. Rektori i parë ishte prof. Áron Berde nga Fakulteti i së Drejtës, specialist në ekonomi dhe financa. Përveç katër fakulteteve, u themelua edhe një Institut Pedagogjik për trajnimin e mësuesve të shkollave të mesme. Në 1895, grave iu dha e drejta të ndiqnin ligjëratat në universitet.<ref name="istoria">{{cite book|title=Istoria Universităţii Babeş-Bolyai|last=Ghiță|first=Ovidiu|date=2012|publisher=Mega|isbn=978-606-543-222-2|language=ro}}</ref>
Pas Luftës së Parë Botërore dhe në kontekstin e Bashkimit të Madh të 1918-s, universiteti u mor nën administrimin e autoriteteve rumune dhe u bë institucion i Mbretërisë së Rumanisë. Më 12 shtator 1919, dekreti i nënshkruar nga Mbreti Ferdinand I parashikonte "shndërrimin e Universitetit Mbretëror Hungarez 'Franz Joseph' në universitet rumun, duke filluar nga 1 tetori 1919".<ref name="ubb" /> Stafi hungarez që nuk i ishte betuar shtetit rumun u transferua në Segedin (Szeged), ku kontribuoi në themelimin e Universitetit të Segedinit (1921).
Universiteti i ri rumun, i quajtur fillimisht ''Universiteti i Dacisë së Sipërme'' (në referencë të provincës romake me të njëjtin emër), më vonë ''Universiteti "Mbreti Ferdinand I"'', përbëhej nga katër fakultete: e Drejta, Mjekësia, Shkencat, Letrat dhe Filozofia. Leksioni inaugurues, "Detyra e Jetës Sonë", u mbajt nga Vasile Pârvan më 3 nëntor 1919. Inaugurimi zyrtar u zhvillua midis 31 janarit dhe 2 shkurtit 1920, në prani të Mbretit Ferdinand I të Rumanisë. Rektori i parë i zgjedhur ishte Sextil Pușcariu.<ref name="hist"/><ref name="ubb" />
Në 1940, pas rishikimit territorial të imponuar nga Arbitrazhi i Dytë i Vjenës, Hungaria mori territorin e Transilvanisë Veriore, dhe universiteti rumun u zhvendos në Temishvar dhe Sibiu.<ref name="istoria" /> Ish-universiteti hungarez u riorganizua në qytet, i dalë nga Universiteti i Segedinit. Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore dhe anulimit të fitimeve territoriale të Hungarisë, më 1 qershor 1945, autoritetet rumune e rikthyen në Kluzh Universitetin "Mbreti Ferdinand I" (më vonë të riemërtuar Universiteti "Victor Babeș"), dhe themeluan Universitetin Bolyai, institucion shtetëror me mësim në hungarisht, me katër fakultete (Letra [Filologji] dhe Filozofi, e Drejta dhe Ekonomia Politike, Shkencat, dhe Mjekësia e Njeriut, e cila në 1948 u nda dhe u transferua në Târgu Mureș për të formuar Universitetin e Mjekësisë dhe Farmacisë).<ref name="ubb" />
Në pranverën e 1959-s, dy institucionet arsimore u bashkuan në ''Universitetin Babeș-Bolyai'',<ref name="ubb" /> në nderim të dy dijetarëve të shquar të Transilvanisë: mjekut dhe bakteriologut rumun [[Victor Babeș]] (bashkëthemelues i mikrobiologjisë moderne) dhe matematikanit hungarez [[János Bolyai]] (i njohur për zhvillimin e gjeometrisë absolute). Në 1995, Universiteti Babeș-Bolyai e riorganizoi strukturën e vet, duke prezantuar një edukim me bazë multikulturore.<ref name="ubb" />
Sot, UBB është një universitet kompleks, me programe që shtrihen nga artet/humanitetet, shkencat shoqërore, shkencat e jetës dhe të natyrës, deri te matematika/informatika, inxhinieria dhe teknologjia.<ref name="admitere ubb">{{Cite web|url=https://admitere.ubbcluj.ro/en/|title=Admission at Babeș-Bolyai University|access-date=2020-04-21|archive-date=2020-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508014027/https://admitere.ubbcluj.ro/en/|url-status=dead|language=en}}</ref>
== Kampuset ==
{{Hatnote|Shiko gjithashtu: {{ill|Kolegji Akademik (Kluzh-Napokë)|en|Academic College (Cluj-Napoca)}}}}
[[File:Biblioteca Centrală Universitară - vedere str. Clinicilor.jpg|thumb|left|Biblioteka Qendrore Universitare, parë nga Rruga Clinicilor]]
[[File:Ubb.jpg|thumb|Ndërtesa qendrore e universitetit]]
[[File:Palatul Korda Tholdalagi Cluj 4.JPG|thumb|Pallati Tholdalagy-Korda, selia e administratës teknike të Universitetit Babeș-Bolyai]]
Kampusi kryesor ndodhet në qytetin e Kluzh-Napokës, me ndërtesa universitare të shpërndara në të gjithë qytetin. Universiteti ka 17 zona konvikti,<ref>{{cite web|url=http://csubb.ro/ce-fac-studentii-din-ubb/campus/cazare-in-camine/|title=Cazare în cămine|work=Consiliul Studenților din Universitatea Babeș-Bolyai|language=ro|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927051548/http://csubb.ro/ce-fac-studentii-din-ubb/campus/cazare-in-camine/|archive-date=2015-09-27}}</ref> me gjithsej 5.280 dhoma banimi (4.964 për studentë, 100 për atletë dhe 216 për doktorantë);<ref>{{cite web|url=http://citynews.ro/eveniment/universitatile-clujene-ofera-peste-12000-de-locuri-camine-pentru-72000-de-studenti-1220055|title=Universităţile clujene oferă peste 12.000 de locuri în cămine pentru 72.000 de studenţi|work=CityNews.ro|date=17 shtator 2012|language=ro}}</ref> më të njohurat janë ''Hașdeu'' dhe ''Economica''. Të gjitha konviktet janë të rinovuara, të izoluara termikisht, me dritare me xhama të dyfishtë, dysheme laminate dhe mobilje prej dërrase druri ose lëmi. Biblioteka Universitare "Lucian Blaga" ndodhet në qendër të qytetit. Universiteti ka gjithashtu disa kolegje të vendosura në qytete të tjera, të shpërndara nëpër krahinat historike të Transilvanisë dhe Maramureșit.
Ndër pasuritë kulturore të universitetit janë disa muze, si Muzeu i Universitetit (themeluar në prill 2001, me një koleksion prej mbi 750 pjesësh origjinale dhe faksimile),<ref>{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/structura/muzee/muzeul_universitatii|title=Muzeul Universităţii|work=UBB|language=ro|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721093159/http://www.ubbcluj.ro/ro/structura/muzee/muzeul_universitatii|archive-date=2015-07-21}}</ref> Muzeu Mineralogjik, Muzeu Botanik, Muzeu i Paleontologji-Stratigrafisë, Vivariumi dhe Muzeu Zoologjik.
== Akademikët ==
Universiteti Babeș-Bolyai ka pothuajse 50.000 studentë në vitin 2021. Midis 1993 dhe 2021, numri i studentëve u katërfishua, nga 12.247 në 1993 në 48.620 në 2021.<ref name="raportul_rectorului_2021" /><ref>{{cite web|url=http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro|title=Analiza: 80.000 de studenti aduc la Cluj, anual, 400 de milioane de euro|work=Ziar de Cluj|last=Oros|first=Ioana|date=19 prill 2013|language=ro|access-date=18 shtator 2026|archive-date=29 qershor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629144912/http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro|url-status=dead}}</ref> Trupi studentor përbëhet nga 2.239 doktorantë, 9.543 studentë të nivelit master dhe 33.139 studentë të nivelit bachelor. Universiteti ka 22 fakultete dhe një komunitet akademik prej mbi 55.000 anëtarësh.<ref name="raportul_rectorului_2021" /> Ai ofron diploma bachelor, master dhe doktoraturë, si dhe studime pasuniversitare të avancuara. UBB është universiteti i vetëm në Evropë me katër fakultete teologjie (ortodokse, reformate, katolike-romake dhe greko-katolike).<ref>{{cite book|url=http://admitere.ubbcluj.ro/ro/info/brosuri/|title=Ghidul studentului din Universitatea Babeș-Bolyai|page=5|website=Admitere.ubbcluj.ro|access-date=2016-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160426170927/http://admitere.ubbcluj.ro/ro/info/brosuri|archive-date=2016-04-26|url-status=dead|language=ro}}</ref>
Universiteti është një institucion multikulturor, gjë që shihet mirë në strukturën e vet: ka 291 programe studimi në rumanisht (148 bachelor dhe 143 master); 110 programe studimi në hungarisht (70 bachelor dhe 40 master); dhe 15 programe studimi në gjermanisht (10 bachelor dhe 5 master).<ref name="raportul_rectorului_2019">[https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf "Raportul Rectorului privind starea Universitatii Babes-Bolyai din Cluj-Napoca în anul 2019"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260918175756/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf |date=18 shtator 2026 }} {{in lang|ro}}</ref> Pakicat hungareze dhe gjermane janë të përfaqësuara në mënyrë proporcionale në Këshillin e Profesorëve dhe në Senatin e Universitetit.
41,5% e studentëve të huaj vijnë nga Moldavia dhe Ukraina, 27,4% nga [[Bashkimi Evropian|BE]] dhe Zona Ekonomike Evropiane, dhe 31,1% nga shtete jashtë BE-së dhe Zonës Ekonomike Evropiane.<ref>{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/programe_academice/statistici/date|title=Date statistice|work=UBB|language=ro|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151120095319/http://www.ubbcluj.ro/ro/programe_academice/statistici/date|archive-date=2015-11-20}}</ref>
{{center|
{{Bar chart
| title = Evoluimi i numrit të studentëve me kalimin e kohës<ref>{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/publice/raport_rector|title=Raportul rectorului, Universitatea Babeș-Bolyai|access-date=2015-08-27|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151013030500/http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/publice/raport_rector|archive-date=2015-10-13|language=ro}}</ref><ref name="raportul_rectorului_2021" />
| label_type = Viti
| data_type = Numri i studentëve
| data_max = 55.000
| label1 = 1872 | data1 = 258 | comment1 =
| label2 = 1919 | data2 = 1.871 | comment2 = {{small|+625,2%}}
| label3 = 1938 | data3 = 3.094 | comment3 = {{small|+65,4%}}
| label4 = 1971 | data4 = 14.438 | comment4 = {{small|+366,6%}}
| label5 = 1989 | data5 = 5.940 | comment5 = {{small|−58,9%}}
| label6 = 1993 | data6 = 12.247 | comment6 = {{small|+106,2%}}
| label7 = 2003 | data7 = 38.048 | comment7 = {{small|+210,7%}}
| label8 = 2013 | data8 = 40.207 | comment8 = {{small|+5,7%}}
| label9 = 2014 | data9 = 41.136 | comment9 = {{small|+2,3%}}
| label10 = 2019 | data10 = 44.940 | comment10 = {{small|+9,2%}}
| label11 = 2021 | data11 = 48.620 | comment11 = {{small|+8,2%}}
}}
}}
=== Fakultetet ===
{| class="wikitable"
|-
! Fakulteti
! Adresa
! Specializimet<ref name="admitere ubb" />
|-
| [http://www.cs.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Matematikës dhe Informatikës] || Rruga Mihail Kogălniceanu 1 || {{collapsible list|title=3|Matematikë (ro, hu)|Informatikë matematikore (ro, hu, en)|Informatikë (ro, hu, de, en)}}
|-
| [http://phys.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Fizikës] || Rruga Mihail Kogălniceanu 1 || {{collapsible list|title=4|Fizikë (ro, hu)|Fizikë mjekësore (ro)|Informatikë fizike (ro, hu)|Fizikë teknologjike (ro, hu)}}
|-
| [http://chem.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Kimisë dhe Inxhinierisë Kimike] || Rruga Arany János 11 || {{collapsible list|title=7|Kimia e ushqimit dhe teknologjitë biokimike (ro)|Inxhinieri biokimike (ro)|Inxhinieri dhe informatikë e proceseve kimike dhe biokimike (ro)|Shkenca dhe inxhinieri e materialeve oksidike dhe nanomaterialeve (ro)|Inxhinieri e substancave inorganike dhe mbrojtje mjedisi (ro)|Kimi dhe inxhinieri e substancave organike, petrokimi dhe karbokimi (ro, hu)|Kimi (ro, hu, de)}}
|-
| [http://geografie.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Gjeografisë] || Rruga Republicii 44 || {{collapsible list|title=5|Gjeografi (ro, hu, de)|Gjeografi turistike (ro, hu)|Planifikim territorial (ro, hu)|Kartografi (ro)|Hidrologji dhe meteorologji (ro)}}
|-
| [https://web.archive.org/web/20150726061603/http://geografie.ubbcluj.ro/pages/bioge/ Fakulteti i Biologjisë dhe Gjeologjisë] || Rruga Clinicilor 5–7 || {{collapsible list|title=6|Biologji (ro, hu)|Biokimi (ro)|Ekologji dhe mbrojtje mjedisi (ro, hu, de)|Bioteknologji industriale (ro)|Gjeologji (ro, hu)|Inxhinieri gjeologjike (ro, hu)}}
|-
| [http://enviro.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Shkencave dhe Inxhinierisë Mjedisore] || Rruga Fântânele 30 || {{collapsible list|title=4|Shkencë mjedisore (ro, hu)|Gjeografi mjedisore (ro)|Inxhinieri mjedisore (ro)|Inxhinieri e sistemeve bioteknike dhe ekologjike (ro)}}
|-
| [http://law.ubbcluj.ro/ Fakulteti i së Drejtës] || Rruga Avram Iancu 11 || {{collapsible list|title=1|E drejtë (ro)}}
|-
| [http://lett.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Letërsisë] || Rruga Horea 31 || {{collapsible list|title=21|Gjuha dhe letërsia rumune (ro)|Gjuha dhe letërsia rumune (si gjuhë jo-amtare) (ro)|Letërsi botërore dhe krahasuese (ro)|Gjuha dhe letërsia hungareze (hu)|Gjuha dhe letërsia hungareze (si gjuhë jo-amtare) (hu)|Gjuha dhe letërsia angleze (ro)|Gjuha dhe letërsia frënge (ro)|Gjuha dhe letërsia gjermane (de)|Gjuha dhe letërsia ruse (ro)|Gjuha dhe letërsia ukrainase (ro)|Gjuha dhe letërsia italiane (ro)|Gjuha dhe letërsia spanjolle (ro)|Gjuha dhe letërsia norvegjeze (ro)|Gjuha dhe letërsia japoneze (ro)|Gjuha dhe letërsia kineze (ro)|Gjuha dhe letërsia koreane (ro)|Gjuha dhe letërsia finlandeze (ro)|Filologji klasike (ro)|Etnologji (hu)|Studime kulturore (hu)|Gjuhë të huaja të aplikuara (ro)}}
|-
| [http://hiphi.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Historisë dhe Filozofisë] || Rruga Mihail Kogălniceanu 1 || {{collapsible list|title=10|Histori (ro, hu)|Histori arti (ro, hu)|Arkeologji (ro, hu)|Arkivistikë (ro, hu)|Shkencë e informacionit dhe dokumentimit (ro, hu)|Etnologji (ro)|Turizëm kulturor (ro, hu)|Marrëdhënie ndërkombëtare dhe studime evropiane (ro, hu, fr)|Filozofi (ro, hu)|Studime sigurie (ro, en)}}
|-
| [http://socasis.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Sociologjisë dhe Asistencës Sociale] || Bulevardi 21 Decembrie 1989, 128–130 || {{collapsible list|title=4|Sociologji (ro, hu)|Burime njerëzore (ro, hu)|Antropologji (ro, hu)|Asistencë sociale (ro, hu)}}
|-
| [http://psiedu.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Psikologjisë dhe Shkencave të Edukimit] || Rruga Sindicatelor 7 || {{collapsible list|title=4|Psikologji (ro, hu)|Psikopedagogji speciale (ro, hu)|Pedagogji (ro)|Pedagogji e edukimit parashkollor dhe fillor (ro, hu)}}
|-
| [https://web.archive.org/web/20260912171305/https://econ.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Ekonomisë dhe Administrimit të Biznesit] || Rruga Teodor Mihali 58–60 || {{collapsible list|title=11|Menaxhim (ro, hu, en)|Marketing (ro, hu)|Ekonomi tregtie, turizmi dhe shërbimesh (ro)|Ekonomi e ndërmarrjes (de)|Financë dhe bankë (ro, hu, en)|Kontabilitet dhe sisteme informacioni menaxherial (ro, fr, en)|Informatikë ekonomike (ro, hu)|Statistikë dhe parashikim ekonomik (ro)|Ekonomi dhe biznes ndërkombëtar (ro)|Ekonomi e përgjithshme (ro)|Ekonomi bujqësore dhe mjedisore (ro)}}
|-
| [http://euro.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Studimeve Evropiane] || Rruga Emmanuel de Martonne 1 || {{collapsible list|title=4|Marrëdhënie ndërkombëtare dhe studime evropiane (ro, de, en)|Menaxhim (ro)|Administratë evropiane (ro)|Studime amerikane (en)}}
|-
| [http://tbs.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Biznesit] || Rruga Horea 7 || {{collapsible list|title=2|Administrim biznesi (ro, en)|Administrim biznesi në shërbime mikpritjeje (ro, en)}}
|-
| [http://fspac.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Shkencave Politike, Administrative dhe të Komunikimit] || Rruga General Traian Moșoiu 71 || {{collapsible list|title=7|Shkenca politike (ro, hu, en)|Komunikim dhe marrëdhënie me publikun (ro, hu, de)|Gazetari (ro, hu, de, en)|Media digjitale (ro)|Reklamë (ro)|Administratë publike (ro)|Shërbime dhe politika të shëndetit publik (en)}}
|-
| [http://sport.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Edukimit Fizik dhe Sportit] || Rruga Pandurilor 7 || {{collapsible list|title=3|Edukim fizik dhe sportiv (ro, hu)|Sport dhe performancë motrike (ro, hu)|Kineziterapi dhe motricitet special (ro, hu)}}
|-
| [http://ot.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Teologjisë Ortodokse] || Rruga Episkop Nicolae Ivan, F. N. || {{collapsible list|title=4|Teologji ortodokse pastorale (ro)|Teologji ortodokse didaktike (ro)|Teologji ortodokse-asistencë sociale (ro)|Art i shenjtë (ro)}}
|-
| [http://gct.ubbcluj.ro/ Fakulteti i Teologjisë Greko-Katolike] || Rruga Moților 26 || {{collapsible list|title=3|Teologji greko-katolike-asistencë sociale (ro)|Teologji greko-katolike didaktike (ro)|Teologji greko-katolike pastorale (ro)}}
|-
| [https://web.archive.org/web/20150812145101/http://rt.ubbcluj.ro/Roman/roman.htm Fakulteti i Teologjisë Reformate] || Rruga Horea 7 || {{collapsible list|title=3|Teologji reformate didaktike (hu)|Teologji reformate-asistencë sociale (hu)|Pedagogji muzikore (hu)}}
|-
| [https://web.archive.org/web/20150703185255/http://rocateo.ubbcluj.ro/ro/roteol.html Fakulteti i Teologjisë Katolike-Romake] || Rruga Iuliu Maniu 2 || {{collapsible list|title=4|Teologji katolike-romake didaktike (hu)|Teologji katolike-romake-asistencë sociale (hu)|Teologji katolike-romake pastorale (hu)|Studime fetare (hu)}}
|-
| [https://web.archive.org/web/20150812102807/http://teatrutv.ubbcluj.ro/cm/ Fakulteti i Teatrit dhe Televizionit] || Rruga Mihail Kogălniceanu 1 || {{collapsible list|title=5|Aktrim (ro, hu)|Regji (ro)|Teatrologji (ro, hu)|Kinematografi, fotografi dhe media (ro, hu)|Filmologji (ro, en)}}
|}
<gallery>
File:Kolozsvar BBTE Pszichologia Kar.JPG|Fakulteti i Psikologjisë
File:Kolozsvar Marianum Babes Bolyai University.jpg|Fakulteti i Letërsisë
File:Kvár Egyetem Kémia.jpg|Fakulteti i Kimisë
File:Kolozsvar BBTE Jogtudomanyi Kar.JPG|Fakulteti i së Drejtës
</gallery>
== Renditjet ==
UBB zë zakonisht vendin e parë ndër universitetet rumune në renditjet kryesore ndërkombëtare të universiteteve.<ref>{{Cite web|date=2019-08-20|title=World University Rankings|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2020/world-ranking|access-date=2021-07-01|website=Times Higher Education (THE)|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=World University Rankings 2020|url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2020|access-date=2021-07-01|website=Top Universities|language=en}}</ref> Në renditjen QS World University Rankings 2026, UBB zë vendin 761–770;<ref name=":QSW2026">{{Cite web|url=https://www.topuniversities.com/world-university-rankings|title=QS World University Rankings|language=en}}</ref> në Times Higher Education World University Rankings 2024, vendin 1001–1200;<ref>{{cite web|url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking#!/length/25/locations/ROU/sort_by/rank/sort_order/asc/cols/stats|title=World University Rankings 2024: Romania|date=28 shtator 2023|website=Times Higher Education (THE)|access-date=28 shtator 2023|language=en}}</ref> dhe sipas U.S. News Best Global Universities (2023), vendin e përbashkët 717.<ref name="USNWR">{{cite web|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/romania|title=Best Global Universities in Romania|author=U.S. News|access-date=27 shkurt 2024|language=en}}</ref>
Në 2016, Ministria e Arsimit dhe Kërkimit e Rumanisë krijoi Metarenditjen Universitare, që kombinon renditjet kryesore ndërkombëtare të universiteteve, siç njihen nga IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence. Që nga 2016, UBB zë vendin e parë ndër universitetet rumune në të njëjtën Metarenditje, edhe pse procesi i klasifikimit tani kryhet nga një organizatë e pavarur.<ref name="metaranking_2016" /><ref name="metaranking_2019" /><ref name="metaranking_2020">[https://ad-astra.ro/wp-content/uploads/2020/11/Metarankingul-Universitar-2020.pdf "Metarankingul Universitar-2020"] {{in lang|ro}}</ref><ref name="metaranking_2021">[https://ad-astra.ro/wp-content/uploads/2021/11/Metarankingul-Universitar-2021-Final-2.pdf "Metarankingul Universitar-2021"] {{in lang|ro}}</ref> Në shkurt 2022, Ministria e Arsimit lëshoi një metodologji dhe metarenditje të re, ku UBB zuri sërish vendin e parë.<ref name="metaranking_minister_2021">[https://www.edu.ro/raport_metaranking_national_2021 "Raport anual privind Metarankingul Național aferent anului 2021"] {{in lang|ro}}</ref> Në 2019, bazuar në auditin akademik britanik QS STAR,<ref>[https://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/ "QS Stars rating system"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230629074514/http://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/ |date=29 qershor 2023 }} {{in lang|en}}</ref> UBB u vlerësua si universitet ndërkombëtar me përsosmëri në mësimdhënie dhe kërkim. Në 2021, një audit tjetër i QS i dha universitetit vlerësimin maksimal prej pesë yjesh, tregues i një universiteti të klasit botëror, me reputacion ndërkombëtarisht të njohur në shumë fusha akademike.<ref>[https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/ "UBB is the first Romanian University Ranked World-Class 5 stars"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260512175930/https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/ |date=12 maj 2026 }} {{in lang|en}}</ref>
== Dega hungareze ==
Në 1995, Universiteti Babeș-Bolyai prezantoi një sistem arsimor të mbështetur nga Komisioneri i Lartë për Pakicat Kombëtare<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=kMrjNm237lUC&pg=PA170|title=Mechanisms for the implementation of minority rights|last=Morawa|first=Alexander H. E.|publisher=Council of Europe Publishing|date=2005|isbn=978-92-871-5499-6|language=en}}</ref> dhe të bazuar në multikulturalizëm dhe shumëgjuhësi, me tri linja studimi (rumanisht, hungarisht dhe gjermanisht) në të gjitha nivelet e gradave akademike.<ref name="multicultural">{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/en/despre/misiune/caracter_multicultural|title=The multicultural feature|work=UBB|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303190652/http://www.ubbcluj.ro/en/despre/misiune/caracter_multicultural|archive-date=2014-03-03|language=en}}</ref>
Dega hungareze regjistron 4.874 studentë në 115 programe studimi (75 të nivelit bachelor dhe 40 të nivelit master); universiteti është kështu institucioni kryesor që edukon pjesëtarë të pakicës hungareze në Transilvani.<ref name="multicultural" />
=== Mosmarrëveshja hungareze-rumune ===
Dega hungareze e universitetit ka një autonomi të pjesshme,<ref>{{cite web|url=http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/publice/files/Carta_2014.pdf|title=Carta Universității Babeș-Bolyai|work=UBB|language=ro|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150608054737/http://www.ubbcluj.ro/ro/despre/publice/files/Carta_2014.pdf|archive-date=2015-06-08}}</ref> në rritje graduale vitet e fundit.<ref>{{cite web|url=http://www.romanialibera.ro/actualitate/proiecte-locale/ubb-isi-consolideaza-pozitia-in-mediul-academic-romanesc--24881|title=UBB isi consolideaza pozitia in mediul academic romanesc|work=Romania Libera|last=Padurean|first=Claudiu|date=10 mars 2006|language=ro}}</ref> Megjithatë, sipas mendimit të Këshillit të degës hungareze, anëtarët e emëruar nga stafi mësimdhënës hungarishtfolës dëshirojnë një formë më të institucionalizuar autonomie. Meqë vendimmarrja në universitet bazohet në votën e shumicës së të gjithë fakultetit, përfaqësuesit hungarezë, në pakicë, mund të mbyten gjithnjë nga kjo procedurë.
Në nëntor 2006, Hantz Péter dhe Kovács Lehel, lektorë në Universitetin Babeș-Bolyai, u shkarkuan nga universiteti pas një sërë veprimesh të nisura në tetor 2005 për barazi gjuhësore. Ata po fushatonin për riorganizimin e Universitetit Bolyai duke e ndarë atë në dy institucione të pavarura.<ref>{{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-presa_regionala_arhiva-1712488-scandalul-placutelor-ubb-provocat-demisia-doi-prorectori.htm|title=Scandalul placutelor de la UBB a provocat demisia a doi prorectori|work=HotNews.ro|last1=Padurean|first1=Claudiu|last2=Sarbu|first2=Daniel|date=1 dhjetor 2006|language=ro}}</ref> Më 22 nëntor 2006, universiteti organizoi një ekspozitë në Parlamentin Evropian, ku u përpoq të krijonte përshtypjen se në universitet ka shenja shumëgjuhëshe. Atë ditë, Hantz shtoi shenja si "Informacion" dhe "Ndalohet duhani" në hungarisht, pranë atyre në rumanisht.<ref name="eurolang">{{cite web|url=http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf|title=Sacked Hungarian lecturers fail to get re-instated|work=Eurolang|last=Tharan-Trieb|first=Marianne|date=17 janar 2007|language=en|access-date=18 shtator 2026|archive-date=12 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812044606/http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf|url-status=dead}}</ref> Të dy veprimet u mbështetën në një dekret që lejonte përdorimin e shenjave shumëgjuhëshe, i miratuar nga universiteti por kurrë i vënë në praktikë, si dhe në pretendimet zyrtare se universiteti është një institucion multikulturor me tri gjuhë pune (rumanisht, gjermanisht dhe hungarisht).<ref name="bolyai">{{cite news|url=http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf|title=Hungary asks Romania to reinstate 2 ethnic Hungarian professors expelled by university|agency=Associated Press|language=en|access-date=18 shtator 2026|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304142246/http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf|url-status=dead}}</ref> Më 27 nëntor 2006, Senati votoi për përjashtimin e dy lektorëve, me 72 vota pro dhe 9 kundër (nga 2 anëtarë rumunë dhe 7 hungarezë). Komuniteti akademik hungarez është i bindur se përjashtimi nuk ishte veprim disiplinor, por vota nuk pati bazë etnike.<ref name="eurolang" /> Përkundër protestave, dorëheqjeve nga solidariteti të disa punonjësve hungarishtfolës të universitetit dhe një thirrjeje nga 24 deputetë hungarezë të Parlamentit Evropian për rikthimin e lektorëve, ata mbetën të papunë.<ref name="eurolang" /> Partitë në Parlamentin e Hungarisë i kërkuan universitetit të rikthente dy profesorët dhe të respektonte të drejtat e pakicës hungareze. Kryetarët e pesë partive të përfaqësuara në Parlamentin e Hungarisë nënshkruan një deklaratë proteste. Istvan Hiller, Ministri i Arsimit të Hungarisë, i shkroi homologut të tij rumun Mihail Hărdău, duke kërkuar ndihmën e tij në këtë çështje.<ref name="bolyai" /> Rasti u ngrit edhe në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës. Göran Lindblad, nga Partia Evropiane e Popullit suedeze, së bashku me 24 nënshkrues nga 19 vende evropiane, paraqiti një moción për një rezolutë mbi shkeljen e pretenduar të Konventës Kuadër për Mbrojtjen e Pakicave Kombëtare të vitit 1994 nga ana e Qeverisë së Rumanisë.<ref>{{cite web|url=http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf|title=Motion supports sacked lecturer|work=The Times|last=McCall|first=Becky|date=23 shkurt 2007|language=en|access-date=18 shtator 2026|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032905/http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf|url-status=dead}}</ref>
Dy lektorët e paditën Rumaninë në Gjykatën Evropiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ), në Strasburg. Hantz dhe Kovács iu drejtuan ish-Ministrit të Drejtësisë të Hungarisë, Albert Takács, që t'i përfaqësonte në GJEDNJ, propozim që u pranua.<ref>{{cite web|url=http://ziuadecj.realitatea.net/eveniment/doi-profesori-universitari-din-cluj-dau-in-judecata-statul-roman-la-strasbourg--35640.html|title=Doi profesori universitari din Cluj dau în judecată statul român la Strasbourg|work=Ziua de Cluj|date=30 prill 2008|language=ro}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Në 2008, Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut vendosi se vendimi i Senatit të UBB-së për të përjashtuar Hantz Péter dhe Kovács Lehel nga stafi mësimdhënës i institucionit ishte i ligjshëm.<ref>{{cite web|url=http://www.ziare.com/tudor-serban/cluj-napoca/justitia-a-stabilit-inlaturarea-lui-hantz-peter-si-kovacs-lehel-din-cadrul-ubb-a-fost-legala-699305|title=Justitia a stabilit: Inlaturarea lui Hantz Peter si Kovacs Lehel din cadrul UBB a fost legala|work=Ziare.com|date=1 dhjetor 2008|language=ro}}</ref>
Në 2010, ligji i arsimit shkaktoi mosmarrëveshje të shumta, duke promovuar, sipas përfaqësuesve të mësuesve, segregim etnik në arsimin e lartë.<ref name="cotidian">{{cite web|url=http://www.cotidiantr.ro/maghiarii-forteaza-nota-integritatea-ubb-ului-pusa-in-pericol-de-legea-educatiei-45251.php#.Vd86932LWA4|title="Maghiarii forţează nota!" Integritatea UBB-ului, pusă în pericol de legea educaţiei!|work=Cotidianul Transilvan|last=Leonte|first=Loredana|date=8 nëntor 2010|language=ro|access-date=27 gusht 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923210711/http://www.cotidiantr.ro/maghiarii-forteaza-nota-integritatea-ubb-ului-pusa-in-pericol-de-legea-educatiei-45251.php#.Vd86932LWA4|archive-date=23 shtator 2015|url-status=dead}}</ref> Anton Hadăr, kryetar i Federatës së Sindikatave "Alma Mater" në Arsimin Universitar, mendon se ndarja e UBB-së sipas kritereve etnike do të ishte jo vetëm e rrezikshme, por edhe joproduktive. Ndër disavantazhet kryesore do të ishin hendeqet gjithnjë e më serioze të hungarezëve etnikë përsa i përket njohjes së gjuhës rumune. Deputetja rumune e Parlamentit Evropian, Corina Crețu, paralajmëroi se miratimi i ligjit të arsimit, me kërkesat e Bashkimit Demokratik të Hungarezëve të Rumanisë (UDMR), do të kishte pasoja të dëmshme veçanërisht në Kluzh. "Zbatimi i ligjit mund të çonte në thyerjen e UBB-së", deklaroi Crețu.<ref name="cotidian" />
== Njerëz të shquar ==
Për shkak të buxhetit të linkave të brendshme sqwiki, listat më poshtë janë lënë kryesisht të palidhura; emrat me artikull ekzistues në Wikipedian shqipe janë lidhur atje ku është verifikuar.
=== Stafi akademik dhe ish-studentë ===
{{div col}}
* Emil Racoviță (1868–1947), dijetar, eksplorues, speleolog dhe biolog
* Iuliu Hațieganu (1885–1959), mjek
* Lucian Blaga (1895–1961), filozof, poet, dramaturg, përkthyes, gazetar, profesor, akademik dhe diplomat
* Traian Herseni (1907–1980), sociolog, antropolog dhe etnolog
* Virgil I. Bărbat (1879–1931), sociolog
* Ilona Borsai (1924–1982), muzikologe, historiane e muzikës, studiuese e muzikës popullore
* Adeyemi Ikuforiji (l. 1958), ekonomist dhe politikan
* Ákos Birtalan (l. 1962), Ministër i Turizmit
* Ana Blandiana (l. 1942), shkrimtare dhe aktiviste për të drejtat civile
* Anatol E. Baconsky (1925–1977), eseist, poet, romancier, gazetar, teoricien letrar dhe përkthyes
* Andrian Candu (l. 1975), Kryetar i Parlamentit të Moldavisë
* Anneli Ute Gabanyi (l. 1942), politologe, kritike letrare, gazetare dhe filologe
* Áron Tamási (1897–1966), shkrimtar
* Camil Mureșanu (1927–2015), historian
* Corneliu Coposu (1914–1995), themelues i Partisë Kombëtare Fshatare të Krishterë-Demokratike
* Daniel Barbu (l. 1957), historian, senator dhe Ministër i Kulturës
* Daniel David (l. 1972), psikolog dhe Rektor i UBB-së
* Daniel Morar (l. 1966), Drejtor i Drejtorisë Kombëtare Antikorrupsion dhe Gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese të Rumanisë
* Dumitru Găleșanu (l. 1955), jurist, shkrimtar dhe poet-filozof
* Dumitru Radu Popescu (l. 1935), shkrimtar, dramaturg, skenarist dhe akademik
* Eduard Hellvig (l. 1974), deputet i Parlamentit Evropian, Ministër i Turizmit dhe Drejtor i Shërbimit të Inteligjencës Rumune
* [[Emil Boc]] (l. 1966), Kryeministër i Rumanisë dhe Kryetar Bashkie i Kluzh-Napokës
* Emil Hurezeanu (l. 1955), shkrimtar, publicist dhe gazetar
* Florin Șerban (l. 1975), regjisor filmi
* Franz Halberg (1919–2013), shkencëtar dhe një nga themeluesit e kronobiologjisë moderne
* Gabriela Szabó (l. 1975), atlete olimpike dhe Ministre e Rinisë dhe Sportit
* Gavril Dejeu (l. 1932), jurist dhe Ministër i Brendshëm
* George Coșbuc (1866–1918), poet, kritik letrar dhe përkthyes
* George Maior (l. 1967), Drejtor i Shërbimit të Inteligjencës Rumune
* Gheorghe Mureșan (l. 1971), basketbollist
* György Frunda (l. 1951), politikan
* Hermann Oberth (1894–1989), një nga baballarët themelues të raketave dhe astronautikës
* Hunor Kelemen (l. 1967), Ministër i Kulturës
* Ioan Gyuri Pascu (1961–2016), muzikant dhe aktor
* Ioan Oltean (l. 1953), Ministër i Mjedisit
* Ion Cârja (1922–1977), shkrimtar dhe i burgosur politik
* Ion Rațiu (1917–2000), politikan
* Ionel Haiduc (l. 1937), kimist, profesor dhe akademik
* Iuliu Maniu (1873–1953), Kryeministër i Rumanisë
* [[Klaus Iohannis]] (l. 1959), Kryetar Bashkie i Sibiut dhe President i Rumanisë
* Laura Codruța Kövesi (l. 1973), Prokurore e Përgjithshme e Drejtorisë Kombëtare Antikorrupsion
* Maria Berényi (l. 1959), historiane dhe poete
* Mircea Miclea (l. 1963), Ministër i Arsimit
* Ovidiu Pecican (l. 1959), shkrimtar, historian dhe publicist
* Pavel Bartoș (l. 1975), aktor, komedian dhe yll televiziv
* Péter Eckstein-Kovács (l. 1956), senator dhe këshilltar presidencial
* Sándor Kányádi (l. 1929), poet
* Sandra Izbașa (l. 1990), gjimnaste olimpike
* Ștefan Augustin Doinaș (1922–2002), poet, eseist, përkthyes, i burgosur politik, akademik dhe politikan
* Mihail Neamțu (l. 1978), teolog dhe politikan
* Simona Hunyadi Murph, shkencëtare, inxhiniere, shpikëse, profesoreshë e asociuar
* Vasile Dîncu (l. 1961), politikan dhe sociolog
* Vasile Pușcaș (l. 1952), profesor, diplomat dhe politikan
* Victor Ciorbea (l. 1954), Kryetar Bashkie i Bukureshtit dhe Kryeministër i Rumanisë
* Victor Neumann (l. 1953), historian, filozof i kulturës dhe profesor
{{div col end}}
=== Gradë nderi ===
Doktor Honoris Causa, Profesor Honoris Causa përfshijnë një listë të gjatë personalitetesh publike, si:<ref>{{cite web|url=http://news.ubbcluj.ro/category/doctor-honoris-causa/|title=Archived copy|access-date=2015-08-27|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915070530/http://news.ubbcluj.ro/category/doctor-honoris-causa/|archive-date=2015-09-15|language=ro}}</ref>
* [[Angela Merkel]]
* [[Benedikti XVI|Papa Benedikti XVI]]
* Patriarku [[Bartolomeu I|Bartolomeu I i Kostandinopojës]]
* Mbreti [[Mihai I i Rumanisë|Mihai I]]
* [[Mario Vargas Llosa]]
* Ahmed Zewail
* Jean-Marie Lehn
* George A. Olah
* George Emil Palade
=== Rektorët ===
{{div col}}
* Sextil Pușcariu (1919–1920)
* Vasile Dumitriu (1920–1921)
* Dimitrie Călugăreanu (1921–1922)
* Iacob Iacobovici (1922–1923)
* Nicolae Bănescu (1923–1924)
* Camil Negrea (1924–1925)
* Gheorghe Spacu (1925–1926)
* Ioan Minea (1926–1927)
* Gheorghe Bogdan-Duică (1927–1928)
* Emil Hațieganu (1928–1929)
* Emil Racoviță (1929–1930)
* Iuliu Hațieganu (1930–1931)
* Nicolae Drăganu (1931–1932)
* Florian Ștefănescu-Goangă (1932–1940)
* Sextil Pușcariu (1940–1941)
* Iuliu Hațieganu (1941–1944)
* Alexandru Borza (1944–1945)
* Emil Petrovici (1945–1951)
* Raluca Ripan (1951–1956)
* Constantin Daicoviciu (1956–1968)
* Ștefan Pascu (1968–1976)
* Ion Vlad (1976–1984)
* Aurel Negucioiu (1984–1989)
* Ionel Haiduc (1990–1993)
* Andrei Marga (1993–2004)
* Nicolae Bocșan (2004–2008)
* Andrei Marga (2008–2012)
* Ioan-Aurel Pop (2012–2020)
* Daniel David (2020–sot)
{{div col end}}
== Polemika ==
Më 20 qershor 2025, një student i Universitetit Babeș-Bolyai u përfshi në një incident të dhunshëm gjatë një provimi me shkrim, në të cilin sulmoi fizikisht një asistent doktorant. Studenti raportohej se punonte në policinë lokale të Kluzh-Napokës në atë kohë. Incidenti ngjalli debat publik rreth sjelljes së studentëve, sigurisë institucionale dhe përgjegjësive të nëpunësve publikë të regjistruar në arsimin e lartë. Autoritetet universitare dhe të zbatimit të ligjit nisën hetime të brendshme pas ngjarjes.<ref>{{Cite web|title=Incident grav la UBB Cluj: Un polițist local a sărit la gâtul unui doctorand, după ce a fost prins copiind la examen/ Boc: "Merge la comisia de disciplină"|url=https://www.stiridecluj.ro/144862|access-date=2025-06-21|website=Ştiri de Cluj|language=ro}}</ref>
== Shiko edhe ==
* [[Rrjeti i Universiteteve të Ballkanit]]
* {{ill|Universiteti i Mjekësisë dhe Farmacisë "Iuliu Hațieganu"|en|Iuliu Hațieganu University of Medicine and Pharmacy}}
* {{ill|Lista e universiteteve moderne në Evropë (1801–1945)|en|List of modern universities in Europe (1801–1945)}}
* {{ill|Lista e vendeve jezuite|en|List of Jesuit sites}}
== Referime ==
{{Reflist|30em}}
== Lidhje të jashtme ==
{{Commons category|Babeș-Bolyai University}}
* {{Official website|http://www.ubbcluj.ro/}}
* [http://www.bcucluj.ro/ Biblioteka Qendrore Universitare "Lucian Blaga"]
* [http://studiacrescent.com/ Revista ''Geographia Technica'' e Fakultetit të Gjeografisë]
[[Kategoria:Rumani| ]]
[[Kategoria:Universitete| ]]
30tytod9o1qcausnueu0o89vbomnjv1
Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai
1
406618
3059467
3051914
2026-10-25T12:25:20Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059467
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3044061 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230906073140/https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260512175930/https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://ziuadecj.realitatea.net/eveniment/doi-profesori-universitari-din-cluj-dau-in-judecata-statul-roman-la-strasbourg--35640.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shtator 2026 20:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049012 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150629144912/http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro për lidhjen http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160812044606/http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304142246/http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304032905/http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2026 12:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3051913 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260912171305/https://econ.ubbcluj.ro/ për lidhjen http://www.econ.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230629074514/http://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/ për lidhjen https://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2026 13:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919171447/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf për lidhjen http://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919142332/https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919025105/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180622005559/http://www.ubbcluj.ro/ për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200928044803/https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260918175756/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 13:25 (CET)
qgzvgoyp1ns9lfwz0qfypowwse8jwmb
3059615
3059467
2026-10-26T02:16:13Z
MajavahBot
122738
Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik.
3059615
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3044061 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230906073140/https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260512175930/https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://ziuadecj.realitatea.net/eveniment/doi-profesori-universitari-din-cluj-dau-in-judecata-statul-roman-la-strasbourg--35640.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shtator 2026 20:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049012 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150629144912/http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro për lidhjen http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160812044606/http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304142246/http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304032905/http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2026 12:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3051913 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260912171305/https://econ.ubbcluj.ro/ për lidhjen http://www.econ.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230629074514/http://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/ për lidhjen https://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2026 13:50 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919171447/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf për lidhjen http://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919142332/https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919025105/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180622005559/http://www.ubbcluj.ro/ për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200928044803/https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260918175756/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 13:25 (CET)
4ldglvmxrdevv8qhrpb66yake020vu3
3059663
3059615
2026-10-26T04:25:03Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 3 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai/Arkivi 1]]
3059663
wikitext
text/x-wiki
{{Përdoruesi:MajavahBot/config
|archive = Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai/Arkivi %(counter)d
|algo = old(14d)
|counter = 1
|maxarchivesize = 1M
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 1
|archiveheader = {{Arkivi}}
}}
{{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059466 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919171447/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf për lidhjen http://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raport_Rector_2015.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919142332/https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/despre/organizare/rectorat.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260919025105/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_UBB_pe_anul_2021.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180622005559/http://www.ubbcluj.ro/ për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200928044803/https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/en/despre/prezentare/istoric.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260918175756/https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf për lidhjen https://www.ubbcluj.ro/ro/infoubb/documente_publice/files/raport-rector/Raportul_Rectorului_2019.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 13:25 (CET)
afv4ko72ioutzo4llx4s4frekjnhq35
Claude Shannon
0
407620
3059586
3059298
2026-10-25T23:09:10Z
Fallbackintoreality
102113
3059586
wikitext
text/x-wiki
{{Gjeneruar me IA|certain=yes|date=tetor 2026}}{{Expand language|langcode=en|otherarticle=Claude Shannon|date=tetor 2026}}
[[Skeda:Claude Shannon Michigan registration circa 1932.jpg|parapamje|Claude Shannon]]
'''Claude Elwood Shannon''' (Petoskey, 30 prill 1916 – Medford, 24 shkurt 2001) ishte inxhinier dhe matematikan amerikan, i cilësuar shpesh si «babai i teorisë së informacionit».
Termi teoria e informacionit është i saktë dhe përdoret në matematikë, informatikë dhe telekomunikacion.
== Jeta e hershme ==
Claude Shannon, i cili ishte një i afërm i largët i Thomas Edisonit, lindi në Petoskey, një qytet i vogël në shtetin e Michiganit. Babai i tij, Claude Shannon Sr., ishte një sipërmarrës që e kishte ndërtuar vetë karrierën e tij, ndërsa nëna e tij, Mabel Wolf Shannon, ishte mësuese e gjuhëve dhe bija e emigrantëve gjermanë.
Pasi punoi që në moshë të re si telegrafist në kompaninë Western Union, nën drejtimin e Andrew Coltrey, në vitin 1932 ai filloi studimet në Universitetin e Michiganit. Në vitin 1936, përfundoi dy programe universitare dhe mori diploma në matematikë dhe inxhinieri elektronike.
Më pas, Shannon u regjistrua në Institutin e Teknologjisë të Masaçusetsit (MIT). Atje ndoqi, ndër të tjera, punën në laboratorin ku, nën drejtimin e Vannevar Bush, punohej për ndërtimin e analizuesit diferencial, një kompjuter analog. Në vitin 1938, ai mori gradën Master of Science në inxhinieri elektronike, duke paraqitur tezën me titull A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits (Një analizë simbolike e releve dhe qarqeve elektrike me ndërprerës).Në këtë studim, Shannon dëshmoi se kalimi i një sinjali elektrik nëpër një rrjet ndërprerësish, domethënë pajisjesh që mund të ndodhen në njërën nga dy gjendjet, ndjek saktësisht rregullat e algjebrës së Boole-it, nëse dy vlerat e së vërtetës të logjikës simbolike, e vërteta dhe e pavërteta, përkatësohen me gjendjet e hapur dhe të mbyllur të një ndërprerësi. Prandaj, një qark dixhital mund të përshkruhet me anë të një shprehjeje të Boole-it, e cila më pas mund të përpunohet sipas rregullave të kësaj algjebre. Në këtë mënyrë, Shannon përcaktoi një metodë të fuqishme, që përdoret edhe sot, për analizimin dhe projektimin e sistemeve dixhitale të përpunimit të informacionit.
Për doktoraturën në matematikë, Shannon, me sugjerimin e udhëheqësit të tij, Vannevar Bush, iu kushtua studimit matematikor të gjenetikës. Ai kaloi një periudhë në laboratorin e gjenetikës në Cold Spring Harbor, një organizatë kërkimore, dhe në vitin 1940 mori gradën e doktorit në MIT, pasi mbrojti tezën me titull An Algebra for Theoretical Genetics (Një algjebër për gjenetikën teorike).
Pas doktoraturës, gjatë viteve 1940–1941, Shannon kreu një periudhë studimore si studiues National Research Fellow në Institutin për Studime të Avancuara (IAS) në Princeton, nën mbikëqyrjen e Hermann Weyl. Gjatë verës së vitit 1941, ai punoi për disa muaj në laboratorët Bell. Menjëherë pas kësaj, pranoi një ofertë për të punuar me kohë të plotë në projekte me rëndësi ushtarake. Ai qëndroi në Bell Labs deri në vitin 1972.
{{bio-cung}}
h5qxlorrine4nq5gh619pjp4dq6t9od
Diskutim:Katedralja e Zagrebit/Arkivi 1
1
407633
3059638
3056444
2026-10-26T04:17:35Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Katedralja e Zagrebit]]
3059638
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katedralja e Zagrebit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2656260 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120129212510/http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac466.nsf/AllWebDocs/Razbijene_zastarjele_predrasude për lidhjen http://www.matica.hr/Vijenac/vijenac466.nsf/AllWebDocs/Razbijene_zastarjele_predrasude.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 prill 2024 14:20 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katedralja e Zagrebit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3029133 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120318170133/http://hrcak.srce.hr/file/20007 për lidhjen http://hrcak.srce.hr/file/20007.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 shtator 2026 03:46 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 7 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Katedralja e Zagrebit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056377 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162416/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3081&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3081&Itemid=152.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3375&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162416/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3383&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3383&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162416/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3423&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3423&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162417/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3424&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3424&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162458/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3425&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3425&Itemid=152.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3426&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162448/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3427&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3427&Itemid=152.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200107162418/http://www.hkv.hr/index.php?option=com_content&task=view&id=3428&Itemid=152 për lidhjen http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3428&Itemid=152.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://hakave.org/index.php?option=com_content&task=view&id=3429&Itemid=152.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 23:53 (CEST)
auxty8din2h2vjbc0yewvvz2e2rw2nl
Diskutim:Herbert Spencer/Arkivi 1
1
407634
3059650
3056450
2026-10-26T04:21:10Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Herbert Spencer]]
3059650
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Herbert Spencer]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2003825 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090903014754/http://reason.com/news/show/127794.html për lidhjen http://www.reason.com/news/show/127794.html.
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 15 shtator 2019 09:52 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Herbert Spencer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2581029 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110624020022/http://www.questia.com/read/96277756?title=The%20Study%20of%20Sociology për lidhjen http://www.questia.com/read/96277756?title=The%20Study%20of%20Sociology.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110624020119/http://www.questia.com/read/96054973?title=Social%20Statics%2c%20Abridged%20and%20Revised%3a%20Together%20with%20the%20Man%20Versus%20the%20State për lidhjen http://www.questia.com/read/96054973?title=Social%20Statics%2c%20Abridged%20and%20Revised%3a%20Together%20with%20the%20Man%20Versus%20the%20State.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 gusht 2023 17:00 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Herbert Spencer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2648393 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140914021725/https://mises.org/daily/4779/Herbert-Spencer-Social-Darwinist-or-Libertarian-Prophet për lidhjen https://mises.org/daily/4779/Herbert-Spencer-Social-Darwinist-or-Libertarian-Prophet.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141110140341/https://mises.org/daily/5206/The-Real-William-Graham-Sumner për lidhjen https://mises.org/daily/5206/The-Real-William-Graham-Sumner.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 13 mars 2024 10:48 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Herbert Spencer]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056213 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110624020056/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96054973 për lidhjen http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96054973.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110624020056/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96054973 për lidhjen http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=96054973.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2026 12:59 (CEST)
7k7igbo5diku73y9ripn25vc12gtadd
Diskutim:Armenët në Bengal
1
407763
3059625
3058054
2026-10-26T03:00:59Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059625
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057453 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250126034041/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dhaka_Nawab_Estate.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612140831/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Armenians,_The.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241126155107/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Pogose_School.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 tetor 2026 20:43 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3058053 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241007104601/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Shahbag.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 tetor 2026 01:40 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Armenët në Bengal]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059624 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240527203738/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ruplal_House.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 04:00 (CET)
g72tai91j042oq85yz8aqz96ik1aaa0
Diskutim:Bikramapur Vihara
1
407771
3059687
3057526
2026-10-26T08:08:16Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059687
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapur Vihara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057525 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 00:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapur Vihara]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059686 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190426153441/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 09:08 (CET)
6idcrj5u2g530cd4e4vg59r8g0zz2d7
Diskutim:Bikramapuri
1
407772
3059689
3057528
2026-10-26T08:08:28Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059689
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapuri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3057527 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230116133444/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chand_Rai.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220703051216/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Raja_Ganesha.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 tetor 2026 00:51 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Bikramapuri]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059688 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190426153441/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Chandra_Dynasty,_The.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://en.banglapedia.org/index.php?title=Laksmanasena.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 09:08 (CET)
lrq1rajhtqahvjk543fd2isjug3lqod
Christine von Kohl
0
407800
3059708
3057844
2026-10-26T11:15:52Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059708
wikitext
text/x-wiki
'''Christine von Kohl''' (1923–2009) ishte gazetare, aktiviste daneze për [[Të drejtat e njeriut|të drejtave të njeriut]], dhe eksperte [[Ballkani|e Ballkanit]]. Ajo njihet në veçanti për artikujt dhe librat e saj mbi shpërbërjen e [[Jugosllavia|Jugosllavisë]] në vitet 1990, ndërsa ajo ishte e vendosur në [[Vjenë]]. Në vitin 1992 së bashku me [[Wolfgang Libal]] publikoi librin me titull, ''Kosova: Nyja e Gordit në Ballkan''.<ref name="orf">{{Cite web |title=Christine von Kohl gestorben |url=https://oe1.orf.at/artikel/214323/Christine-von-Kohl-gestorben |access-date=16 November 2019 |publisher=[[ORF]] |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eine Dänin am Balkan |url=https://www.wieser-verlag.com/buch/eine-daenin-am-balkan/ |access-date=16 November 2019 |publisher=Wieser |language=de}}</ref> Në vitin 2002, ajo mori çmimin SEEMO për të drejtat e njeriut.<ref>{{Cite web |date=2002 |title=SEEMO Human Rights Award 2002 to Christine von Kohl from Austria |url=http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php |access-date=16 November 2019 |publisher=SEEMO: South East Europe Media Organization |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116134942/http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php |archive-date=16 nëntor 2019 |url-status=dead}}</ref>
== Biografia ==
E lindur më 23 mars 1923 në [[Berlin]], Christine von Kohl ishte vajza e regjisorit dhe shkrimtarit danez të filmit Louis Henri von Kohl (1882–1962) <ref>{{Cite web |title=Louis von Kohl |url=https://www.dfi.dk/viden-om-film/filmdatabasen/person/louis-von-kohl |access-date=16 November 2019 |publisher=DFI |language=dk}}</ref> dhe gruas së tij austriake Lisa (Lisi) mbiemri i vajzërisë Steindl (1888–1984).<ref>{{Cite web |last=Andreasen |first= Uffe |date=1984 |title=Louis v. Kohl |url=http://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Kunst_og_kultur/Litteratur/Forfatter/Louis_v._Kohl |access-date=16 November 2019 |publisher=Gyldendal: Dansk Biografisk Leksikon |language=dk}}</ref>
E rritur në Berlin, në vitin 1960 ajo u zhvendos në Austri si korrespondente e huaj. E vendosur në [[Beograd]] nga viti 1968 deri në vitin 1985, ajo kontribuoi në një sërë mediash, duke përfshirë ''Die Presse'', ''Neue Zürcher Zeitung'', ''[[Deutsche Welle]]'' dhe ''Deutschlandfunk,'' si dhe në disa media skandinave. Në Vjenë, nga viti 1990 deri në vitin 1994, ajo punoi për [[Komiteti i Helsinkit për të Drejtat e Njeriut|Komitetin e Helsinkit për të Drejtat e Njeriut]] dhe themeloi ''Verein der Flüchtlinge und Vertriebenen aus Bosnien-Hercegowina in Österreich'' (Shoqata për Refugjatët dhe Personat e Zhvendosur nga Bosnja-Hercegovina në Austri). Gjatë [[Luftërat në Jugosllavi|Luftërave Jugosllave]] në vitet 1990, ajo u njoh në të gjithë Evropën si një nga reporteret më të besueshme të radios dhe gazetave mbi konfliktet ballkanike.<ref name="orf" />
Christine von Kohl vdiq në Vjenë më 23 janar 2009.<ref name="orf" />
== Publikime të zgjedhura ==
* {{Cite book |last=Libal |first=Wolfgang |url=https://books.google.com/books?id=pUJpAAAAMAAJ |title=Der Balkan: Stabilität oder Chaos in Europa |last2=Kohl |first2=Christine von |publisher=Europa Verlag |year=2000 |isbn=978-3-203-79535-5 |language=de}}
* {{Cite book |last=Kohl |first=Christine von |url=https://books.google.com/books?id=ow7ooAEACAAJ |title=Kosovo: Balkans gordiske knude |publisher=Det Udenrigspolitiske selskab |year=1992 |isbn=87-89499-07-7 |language=dk}}
* {{Cite book |last=Kohl |first=Christine von |url=https://books.google.com/books?id=Hv22J9G39q8C |title=Albanien |publisher=C.H.Beck |year=2003 |isbn=978-3-406-50902-5 |language=de}}
* {{Cite book |last=Kohl |first=Christine von |url=https://books.google.com/books?id=CkM1AAAACAAJ |title=Balkan - europäischer Kulturraum |publisher=Picus-Verlag |year=2005 |isbn=978-3-85452-513-4 |language=de}}
* {{Cite book |last=Kohl |first=Christine von |url=https://books.google.com/books?id=3x0rPAAACAAJ |title=Eine Dänin am Balkan: zwischen Kosova und Brüssel : kritische Skizzen |publisher=Wieser |year=2008 |isbn=978-3-85129-776-8 |language=de}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://web.archive.org/web/20191116134942/http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php Foto e Christine von Kohl duke marrë çmimin SEEMO në vitin 2002]
== Referime ==
<references />
[[Kategoria:Shkrimtarë nga Vjena]]
[[Kategoria:Vdekje 2009]]
[[Kategoria:Lindje 1923]]
[[Kategoria:Emigrantë danezë]]
[[Kategoria:Mërgimtarë në Austri]]
rhcr7gilar8ake3l6ta8bi4gpseppfu
Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensonit
4
407897
3059593
3059060
2026-10-25T23:27:27Z
Fallbackintoreality
102113
/* Votimi */ Votë: Grise · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]]
3059593
wikitext
text/x-wiki
<!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. -->
== [[Matja e rrymes dhe tensonit]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:21 (CET)'''''
<br />
<!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. -->
<!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! -->
Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:21 (CEST)
=== Votimi ===
<!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. -->
* {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST)
* {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 13:11 (CEST)
* {{Të griset}} - Pasi është veç i njëjti artikull me "tensonit" e jo "tensionit" s'mendoj që kemi nevojë me diskutu këtu shumë hollësishëm [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:27 (CET)
=== Diskutimi ===
knr646dht4g4gp362vtsiwzgvipfuk5
Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Termoçiftet
4
407899
3059591
3059049
2026-10-25T23:23:51Z
Fallbackintoreality
102113
/* Votimi */ Votë: Grise · [[Speciale:Parapëlqimet#mw-prefsection-gadgets|Votomati]]
3059591
wikitext
text/x-wiki
<!-- Mos e ndryshoni pjesën më poshtë. -->
== [[Termoçiftet]] ==
'''Kandidatura përfundon minimalisht më ''4 nëntor 2026, 08:24 (CET)'''''
<br />
<!-- Mos e ndryshoni pjesën më lartë. -->
<!-- Shpjegoni arsyen e kandidimit më poshtë. Mos harroni të firmosni! -->
Ngjashëm me [[Wikipedia:Forumi i Grisjes/Kërkesë për grisje/Matja e rrymes dhe tensionit]], teksti duket me natyrë didaktike, jo enciklopedike. Gjithashtu nuk ka artikuj homologë në gjuhët e tjera. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST)
=== Votimi ===
<!-- Votoni në një rresht të ri: * {{Të griset}}, * {{Të mbahet}} ose * {{I pavendosur}}, me një arsye të shkurtër dhe firmën tuaj. Për ta ndryshuar votën, vijëzojeni të vjetrën me <s>…</s> dhe shtoni të renë. -->
* {{Të griset}} - Si propozuesi [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2026 09:24 (CEST)
* {{Të griset}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 tetor 2026 12:53 (CEST)
* {{Të griset}} - Mbushur me gabime, dhe duket se u krijua pa kuptuar nëse është në fakt një artikull në Wikipedia. Një artikull veçse ekziston për këtë temë tek ''[[Termoelementi]]''. Propozoj shndërrimin e këtij titulli (rrjedhimisht edhe formës së shquar ''[[Termoçifti]]'') në ridrejtim tek ''[[Termoelementi]]'. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:23 (CET)
=== Diskutimi ===
h89hwfrey06lhcut8pzsessr1s9cnzh
Kontakt
0
407935
3059682
3058848
2026-10-26T07:42:51Z
GabrielaK99
194701
GabrielaK99 zhvendosi faqen [[Përdoruesi:GabrielaK99/Kontakt]] te [[Kontakt]]: Kalimi i draftit në hapësirën kryesore
3058848
wikitext
text/x-wiki
'''Kontakt sh.p.k.''' është një kompani shqiptare e ndërtimit dhe zhvillimit të pasurive të paluajtshme, me seli në [[Tiranë]]. E themeluar në vitin 1999,<ref name="KontaktHistory">{{cite web
|title=The Development History of Kontakt Company
|url=https://www.kontakt.al/en/about-us/background
|website=Kontakt
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref> veprimtaria e saj përfshin zhvillimin e komplekseve rezidenciale, masterplaneve dhe projekteve urbane.
Një studim akademik i botuar nga [[Springer Nature]] në vitin 2024 e përfshin Kontakt, së bashku me Balfin Group dhe Orion Construction, ndër kompanitë më të mëdha të ndërtimit në Shqipëri dhe si subjekte me pjesë të konsiderueshme në tregun vendas.<ref name="Springer">{{cite book
|last1=Nano
|first1=Xhesila
|last2=Kripa
|first2=Dorina
|chapter=Stakeholders’ Engagement in CE Approach on the Built Environment, Albania Case
|title=Lecture Notes in Civil Engineering
|volume=489
|year=2024
|publisher=Springer Nature
|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-57800-7_34
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
I njëjti studim trajton gjithashtu orientimin e kompanive të mëdha të sektorit drejt praktikave që lidhen me hapësirat e gjelbra, përdorimin e materialeve ekologjike, reduktimin e mbetjeve të ndërtimit, energjinë e rinovueshme dhe standardet ISO.<ref name="Springer" />
Në projekte të ndryshme, Kontakt ka bashkëpunuar me studio shqiptare dhe ndërkombëtare të arkitekturës, përfshirë [[Office for Metropolitan Architecture]] (OMA), [[Studio Libeskind]], Cityförster, Bolles+Wilson, Selgascano, FRPO, BLOX Architects dhe UNStudio, krahas departamentit të saj të projektimit.
Portofoli i kompanisë përfshin projekte të përfunduara dhe në zhvillim si 4 Shkurti Residence, AnA Residences, Homeplan, Eagle in Flight, Magnet, Mangalem 21, Ursa, Leo & Sirius, Marga 1, Marga 2, SiRI 1, SiRI 2, Kaimi, Kadiu, Oxa Residence, AbA 1, Pyjet e Drilonit, AbA 2, Ballada, Nokia, PaskOne, Naya dhe Samba.
== Historia ==
Kontakt u themelua në Tiranë në vitin 1999.<ref name="KontaktHistory" /> Me kalimin e viteve, aktiviteti i kompanisë u zgjerua nga ndërtimi drejt zhvillimit të komplekseve rezidenciale dhe masterplaneve urbane.
Një prej zhvillimeve të para të kompanisë të dokumentuara nga një studio ndërkombëtare ishte '''Magnet Housing Master Plan''', i projektuar nga Studio Libeskind. Projekti daton në periudhën 2008–2014 dhe Studio Libeskind e identifikon atë si projektin e saj të parë në Shqipëri, me Kontakt si klient.<ref name="Magnet">{{cite web
|title=Magnet Housing Master Plan
|url=https://libeskind.com/work/tirana-2/
|website=Studio Libeskind
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
Brenda masterplanit Magnet u realizua edhe '''Eagle in Flight''', një ndërtesë rezidenciale dhe multifunksionale e përfunduar në vitin 2014.<ref name="Eagle">{{cite web
|title=Eagle in Flight
|url=https://libeskind.com/work/eagle-in-flight/
|website=Studio Libeskind
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
Në vitin 2013 u përfundua '''AnA Residences''', një kompleks i projektuar nga Cityförster me Kontakt sh.p.k. si klient.<ref name="ANA">{{cite web
|title=ANA Residences, Tirana
|url=https://www.cityfoerster.net/projects/ana_residences-55-2.html
|website=Cityförster
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
Një fazë tjetër e zhvillimit të kompanisë lidhet me bashkëpunimin me '''OMA'''. '''Mangalem 21''' u zhvillua gjatë periudhës 2015–2023 dhe u pasua nga projekte të tjera të projektuara ose zhvilluara në bashkëpunim me studion, përfshirë Ballada, Nokia, PaskOne dhe Naya.<ref name="MangalemOMA" /><ref name="Nokia" /><ref name="Naya" />
Bashkëpunimet e kompanisë me studio të tjera arkitekturore përfshijnë gjithashtu Bolles+Wilson për 4 Shkurti Residence, BLOX Architects për projekte si Marga 1, SiRI 1, SiRI 2 dhe Kaimi, Selgascano dhe FRPO për Pyjet e Drilonit dhe AbA 2, si dhe UNStudio për projektin Samba.
== Projektet ==
Portofoli i zhvillimeve të Kontakt përfshin:
* '''4 Shkurti Residence''' — Bolles+Wilson
* '''AnA Residences''' — Cityförster
* '''Homeplan''' — Kontakt Architects
* '''Eagle in Flight''' — Studio Libeskind
* '''Magnet Housing Master Plan''' — Studio Libeskind
* '''Mangalem 21''' — OMA
* '''Ursa, Leo & Sirius''' — Kontakt Architects
* '''Marga 1''' — BLOX Architects
* '''Marga 2''' — Kontakt Architects
* '''SiRI 1''' — BLOX Architects
* '''SiRI 2''' — BLOX Architects
* '''Kaimi''' — BLOX Architects
* '''Kadiu''' — Kontakt Architects
* '''Oxa Residence''' — Kontakt Architects
* '''AbA 1''' — Kontakt Architects
* '''Pyjet e Drilonit''' — Selgascano + FRPO
* '''AbA 2''' — Selgascano + FRPO
* '''Ballada''' — OMA
* '''Nokia''' — OMA
* '''PaskOne''' — OMA
* '''Naya''' — OMA
* '''Samba''' — UNStudio
=== Magnet ===
'''Magnet Housing Master Plan''' është një zhvillim rezidencial në Tiranë i projektuar nga Studio Libeskind për Kontakt. Projekti shtrihet në rreth 10 acres dhe daton në periudhën 2008–2014.<ref name="Magnet" />
Masterplani u organizua rreth një sistemi oborresh të gjelbëruara të lidhura me rrugë për këmbësorë dhe biçikleta. Ndërtesat ndryshojnë në lartësi, orientim dhe tipologji, ndërsa hapësirat qendrore përfshijnë funksione rezidenciale dhe tregtare.<ref name="Magnet" />
=== Eagle in Flight ===
'''Eagle in Flight''' është pjesë e masterplanit Magnet dhe është projektuar nga Studio Libeskind për Kontakt.<ref name="Eagle" />
Ndërtesa u përfundua në vitin 2014 dhe përbëhet nga 13 kate dhe 115 njësi, me një sipërfaqe mbi tokë prej 13,184 m².<ref name="Eagle" />
=== AnA Residences ===
'''AnA Residences''' është një kompleks rezidencial pranë Qytetit Studenti në Tiranë, i projektuar nga Cityförster.<ref name="ANA" />
Cityförster identifikon Kontakt sh.p.k. si klient të projektit. Kompleksi ka një sipërfaqe bruto prej 17,559 m² dhe u përfundua në vitin 2013.<ref name="ANA" />
=== Mangalem 21 ===
'''Mangalem 21''' është një masterplan rezidencial në pjesën lindore të Tiranës, i zhvilluar në bashkëpunim me OMA.<ref name="MangalemOMA">{{cite web
|title=Mangalem 21
|url=https://www.oma.com/projects/mangalem-21
|website=Office for Metropolitan Architecture
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref><ref name="MangalemAD">{{cite web
|title=Mangalem 21 / OMA + Kontakt.Ltd
|url=https://www.archdaily.com/1032202/mangalem-21-oma-plus-kontaktd
|website=ArchDaily
|date=30 korrik 2025
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
OMA identifikon Kontakt si klient të projektit dhe e daton zhvillimin në periudhën 2015–2023.<ref name="MangalemOMA" />
Në vitin 2025, projekti u publikua nga revista ndërkombëtare e arkitekturës ''ArchDaily'', e cila krediton OMA dhe Kontakt.Ltd si arkitektë, OMA si arkitekt kryesor dhe Kontakt Ltd për menaxhimin e projektit. Sipas publikimit, Mangalem 21 ka një sipërfaqe prej rreth 120,000 m².<ref name="MangalemAD" />
Trualli mbi të cilin zhvillohet masterplani ka një diferencë lartësie prej rreth 27 metrash ndërmjet pikës më të ulët dhe asaj më të lartë.<ref name="MangalemOMA" /><ref name="MangalemAD" />
=== Ballada ===
'''Ballada''' është një kompleks rezidencial në Tiranë, i zhvilluar nga Kontakt dhe i lidhur me bashkëpunimin e kompanisë me OMA.
Në qershor 2026, ekipi i OMA zhvilloi një vizitë në kantierin e Ballada për të ndjekur ecurinë dhe fazat e realizimit të projektit.<ref name="Ballada">{{cite web
|title=Newsroom
|url=https://www.kontakt.al/en/newsroom
|website=Kontakt
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
=== Oxa Residence ===
'''Oxa Residence''' është një kompleks rezidencial në Linzë, Tiranë. TAP Albania e identifikon projektin si të realizuar nga Kontakt sh.p.k. dhe me status të përfunduar.<ref name="Oxa">{{cite web
|title=Rezidenca Oxa
|url=https://taprojekt.com/pages/projekt/rezidenca-oxa
|website=TAP Albania
|language=sq
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
=== Nokia ===
'''Nokia''' është një zhvillim rezidencial i Kontakt në Tiranë, i konceptuar në bashkëpunim me OMA.<ref name="Nokia">{{cite web
|title=Nokia
|url=https://www.kontakt.al/en/nokia
|website=Kontakt
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
Koncepti arkitektonik ndjek pjerrësinë e terrenit dhe përdor një organizim të shkallëzuar, apartamente me orientim të dyfishtë dhe një oborr të brendshëm.<ref name="Nokia" />
=== Naya ===
'''Naya''' është një zhvillim rezidencial në zonën e Shkozës, pranë Unazës së Madhe të Tiranës. Në vitin 2026, Kontakt e prezantoi projektin me koncept arkitektonik nga OMA.<ref name="Naya">{{cite web
|title=OMA në Tiranë: Naya, projekti që po ndryshon hartën urbane
|url=https://www.kontakt.al/en/node/48403
|website=Kontakt
|date=17 qershor 2026
|language=en
|access-date=22 tetor 2026
}}</ref>
Sipas informacionit të publikuar nga kompania, Naya zhvillohet në një truall prej 7,648 m², përbëhet nga katër blloqe banimi dhe parashikon rreth 380 apartamente, njësi shërbimi dhe parkim nëntokësor.<ref name="Naya" />
== Referenca ==
{{Reflist}}
== Lidhje të jashtme ==
* [https://www.kontakt.al/ Faqja zyrtare e Kontakt]
dh5bgxlkyteqibqjfplmg2l8wu14ixe
Përdoruesi diskutim:P-Jon30
3
407942
3059574
3058895
2026-10-25T22:38:17Z
Fallbackintoreality
102113
/* Mos dëmto faqe teknike */ pjesë e re
3059574
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=P-Jon30}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 22 tetor 2026 22:08 (CEST)
== Mos dëmto faqe teknike ==
Përshëndetje! Sapo vërejta që duke provuar që të shtosh një temë në [[WP:Zyra e Ankesave|Zyrën e Ankesave]], e ke fshirë komplet tabelën e faqes. Sapo e ktheva përmbajtjen në gjendje normale, mirëpo të lutem herave tjera që të mos dëmtosh faqe teknike në atë mënyrë. Faleminderit shumë. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 tetor 2026 23:38 (CET)
ilawe2l6tyhxasiskhcmfvvv8d831lz
Diskutim:Kristjan Asllani/Arkivi 1
1
407951
3059660
3058976
2026-10-26T04:24:16Z
MajavahBot
122738
U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Kristjan Asllani]]
3059660
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717459 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://ata.gov.al/2024/09/16/kristjan-asllani-rinovon-kontraten-me-interin-deri-ne-2028-en/?amp=1.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 00:38 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2819760 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230531180858/https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230531180858/https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani për lidhjen https://www.inter.it/en/teams/first-team/kristjan-asllani.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 korrik 2025 03:37 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2904333 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240916214223/https://www.transfermarkt.us/kristjan-asllani/nationalmannschaft/spieler/543771/verein_id/11952 për lidhjen https://www.transfermarkt.us/kristjan-asllani/nationalmannschaft/spieler/543771/verein_id/11952.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 shkurt 2026 15:45 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Kristjan Asllani]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3056419 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251223013101/https://sport.sky.it/calciomercato/2022/06/10/kristjan-asllani-chi-e-carriera-inter për lidhjen https://sport.sky.it/calciomercato/2022/06/10/kristjan-asllani-chi-e-carriera-inter.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Empoli/06-06-2022/asllani-empoli-inter-450268667429.shtml.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 tetor 2026 03:15 (CEST)
2elxi3ea0t21q8ix250ptux8pfxxw59
Meryem (serial)
0
407968
3059611
3059108
2026-10-26T01:21:20Z
Fallbackintoreality
102113
{{[[Stampa:Joref|joref]]}}
3059611
wikitext
text/x-wiki
{{joref|date=tetor 2026}}{{Infobox television
| image =
| genre = [[Drama (film dhe televizion)|Dramë]]
| writer = [[Meryem Gültabak]]<br>[[İlke Gürsoy]]
| director = [[Barış Erçetin]]
| starring = [[Furkan Andıç]] <br>[[Ayça Ayşin Turan]] <br>[[Cemal Toktaş]]
| country = Turqi
| language = Turqisht
| num_seasons = 1
| num_episodes = 30
| executive_producer = [[Erol Avcı]]
| location = [[Stamboll]], Turqi
| runtime = 130 minuta
| company = [[TMC Film]]
| channel = [[Kanal D]]
| first_aired = 2 gusht 2017
| last_aired = 28 shkurt 2018
}}
'''''Meryem''''' është një serial televiziv dramatik turk me skenar të [[Meryem Gültabak]] dhe [[İlke Gürsoy]]. Seriali u transmetua në [[Kanal D]] më 2 gusht 2017 dhe përfundoi më 28 shkurt 2018.
== Përmbajtja ==
Merjem është një grua e re, e ëmbël dhe e pafajshme, e cila punon në furrën e bukës të babait të saj. Jeta e saj sillet vetëm rreth babait dhe të dashurit të saj, Oktaj Shahin, një prokuror që sapo është promovuar në detyrë. Një natë me stuhi, ndërsa drejtonte automjetin në gjendje të dehur pas festimit të promovimit, Oktaj për pak sa nuk përplaset me një kamion dhe përfundon duke goditur diçka në rrugë. Kur del nga makina, ai kupton se ka goditur një grua. Kur Merjem pyet se çfarë ka ndodhur, Oktaj gënjen, duke pretenduar se ka goditur vetëm një fuçi, dhe e lë viktimën aty pa i ofruar asnjë ndihmë.
E shtyrë nga pafajësia e saj dhe dëshira e zjarrtë për t'u martuar me të dashurin, i cili ende nuk është gati për një angazhim serioz, Merjem gënjen autoritetet për ta mbrojtur atë. Gjatë marrjes në pyetje, dhe pa e ditur realisht se çfarë kishte ndodhur, ajo pranon se ishte ajo që drejtonte makinën atë natë fatkeqe. Kjo deklaratë e shndërron atë në një kriminele dhe ia ndryshon jetën përgjithmonë: Oktaj, i cili rastis të jetë prokurori i çështjes, siguron dënimin e saj, e braktis atë dhe nuk heziton të kthehet kundër saj për të mbrojtur karrierën e tij profesionale.
Savash Sargun, i fejuari i gruas që u godit, niset për të zbuluar të vërtetën pas aksidentit të pretenduar. I verbuar nga dhimbja për humbjen e së fejuarës dhe fëmijës së tyre të palindur, ai kërkon hakmarrje dhe vë në shënjestër personin që besohet se është përgjegjës – Meryem-in e pafajshme.
Merjem e gjen veten të kapur mes Oktajit, një prokuror pa skrupuj, i cili nuk do të ndalet para asgjëje për ta mbajtur të fshehtë sekretin e tij, dhe Savashit, një akuzues që kërkon hakmarrje. Veprimet e të dy burrave i shkaktojnë asaj vuajtje të mëdha, derisa në skenë hyn dashuria, duke ndryshuar rrjedhën e ngjarjeve.
== Personazhet ==
{| class="wikitable"
!Aktori/ja
!Personazhi
!Epizodet
|-
|[[Ayça Ayşin Turan]]
|Merjem Akça
| rowspan="10"|1-30
|-
|[[Furkan Andıç]]
|Savash Sargun
|-
|[[Cemal Toktaş]]
|Oktaj Shahin
|-
|[[Açelya Topaloğlu]]
|Derin Berker
|-
|[[Bestemsu Özdemir]]
|Beliz Bilen
|-
|[[Sema Öztürk]]
|Tylin Sargun
|-
|[[Serenay Aktaş]]
|Burxhu Aktar Tekiner
|-
|[[Kenan Acar]]
|Gyçly Tekiner
|-
|[[Uğur Çavuşoğlu]]
|Jurdal Sargun
|-
|[[Beste Kanar]] / [[Özge Özacar]]
|Naz Sargun
|-
|[[Necmi Yapıcı]]
|Komisari Ertan
|2-30
|-
|[[Serhan Onat]]
|Berk Bilen
|15-30
|-
|[[Furkan Kızılay]]
|Çetin Korkmaz
|1-4 / 30
|-
|[[Kayhan Yıldızoğlu]]
|Bajbars
|1
|-
|[[Mutlu Güney]]
|Arif Akça
|1-3
|}
== Transmetimi ==
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#efefef"
! Sezoni !! Dita dhe ora !! Sezon başlangıcı !! Sezon Finali !! Epizodat !! Viti !! Programi
|-
| Sezoni i parë || E mërkurë 20.00 || 2 gusht 2017 || 28 shkurt 2018 || 30 || 2017-2018 || [[Kanal D]]
|}
[[Kategoria:Seriale origjinale nga Kanal D]]
[[Kategoria:Seriale televizive nga TMC Film]]
[[Kategoria:Seriale turke]]
kaepxcjdh5c85xxdg1hnez5zy0jgxu9
Diskutim:Augusti
1
407969
3059665
3059113
2026-10-26T04:46:59Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059665
wikitext
text/x-wiki
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|Augustus|25 shtator 2026|1376715022}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 23 tetor 2026 19:02 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Augusti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059664 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U zëvendësua lidhja e arkivit https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211027/AJAcZ8CWVMA me https://web.archive.org/web/20251122113814/https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA te lidhja https://www.youtube.com/watch?v=AJAcZ8CWVMA.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 05:46 (CET)
it9tg4355lfn5lfb7ixm24gxkejgr1s
Arsimi: Një ese
0
407979
3059474
3059166
2026-10-25T13:12:13Z
Edukatori
112234
added [[Category:Libra gjermanisht]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
3059474
wikitext
text/x-wiki
'''Arsimi:''' '''Një ese''' është një vepër e edukatorit gjerman [[Hartmut von Hentig]] . I botuar për herë të parë në vitin 1996 nga Hanser Verlag, ai njihet si një kontribut themelor në debatin arsimor në Gjermani.
Qëllimi i saj është të formulojë "standarde" për arsimin bazuar në pyetjen se çfarë është në të vërtetë arsimi .
== Kriteret për arsimin ==
Gjatë punës së tij, von Hentig zhvilloi gjashtë ''kritere të tilla arsimore'' :
=== Neveria ndaj çnjerëzimit ===
[[Njerëzillëku]] është një kërkesë shumë e lartë. Por: “Aty ku vërehet çnjerëzimi, në sjelljen e dikujt, në kushtet e jetesës, në veprimet e të tjerëve, veçanërisht të fuqishmëve, vihet në lëvizje gjëja më e rëndësishme: shqetësimi për shkaqet e tij, reflektimi mbi një njerëzillëk të mundshëm për mua dhe ty, një masë përgjegjësie për botën në të cilën jetojmë.”
=== Perceptimi i lumturisë ===
[[Lumturia]] dhe gëzimi janë të mundshme edhe pa arsim. Kriteri duhet të jetë: "Kur nuk lind aspak lumturi, nuk ka pasur arsim ose ka pasur arsim të gabuar; pastaj thuhet: arsimi duhet të hapë mundësi për lumturi, ndjeshmëri ndaj lumturisë, përgjegjësi për lumturinë e dikujt."
=== Aftësia dhe gatishmëria për të komunikuar ===
Kërkesa për një etikë globale shkon shumë larg. Ende nuk ka mjaftueshëm vlerë të përbashkët në botë. Mund të lindë vetëm nga të kuptuarit në shumë raste specifike. Arsimi duhet ta mundësojë këtë dhe të nxisë e thellojë mirëkuptimin dhe depërtimin e ndërsjellë.
=== Një vetëdije për historicitetin e ekzistencës së vet ===
Ne të gjithë jetojmë në [[kultura]], p.sh. në kultura të përziera. Këto kultura vijnë në konflikt me njëra-tjetrën.
: ''[[Vetëdija|Ndërgjegjësimi]] i nevojshëm më thotë,''
: ''- se kulturat duan shumë kohë për t'u zhvilluar,''
: ''- se ato janë shtëpia e njerëzve individualë, por vetëm dhomat e [[Njeriu|njerëzimit]] ,''
: ''- se ato janë të shkatërrueshme,''
: ''- se vdekja e tyre mund të ndodhë shpejt dhe është e pakthyeshme.''
Nuk ndihmon në parandalimin e konflikteve midis kulturave, por vetëm në zbutjen e tyre. Do të ishte e rrezikshme të besohej se një [[Imigrimi|kulturë emigracioni]] mund të ruhej e pandryshuar dhe e gjallë në mjedisin e ri, si dhe të pretendohej se "ajo gradualisht do të përthithet në kulturën tonë racionale procedurale përmes shkëmbimit të vazhdueshëm me mjedisin".
=== Vigjilencë për pyetjet e fundit ===
Ai trajton çështje [[Filozofia|filozofike]] dhe [[Feja|fetare,]] të tilla si [[kuptimi i jetës]], [[Perëndia|Zoti]] dhe mundësia e [[Liria|lirisë]] .
Pyetjet e fundit në kuptimin fetar janë: "Nga vij unë?" "Ku po shkoj?" "Cili është kuptimi?"
Këto pyetje të fundit mund të zgjojnë pyetjen për Zotin.
=== Gatishmëria për të marrë përgjegjësi për veten dhe për res publica (komunitetin) ===
"Deklarata: 'Ata duhet të ma kishin mësuar këtë; nuk ma thanë!' dëshmon se arsimi nuk ka arritur atë që duhet të kishte arritur tek ky person. Personi i arsimuar e merr arsimimin e tij në duart e veta." Megjithatë, përgjegjësia do të thotë më shumë se kaq: "Unë u detyrohem qytetarëve të mi të japin llogari jo për gjithçka, por për gjithçka që i prek edhe ata. Dhe në këtë kuptim, unë jam përgjegjës për veten time. Nuk mund dhe nuk duhet të fshihem pas të tjerëve, prindërve, mësuesve, eprorëve, shumicës, statusit tim shoqëror, familjes sime, apo edhe ligjit në fuqi." Por kjo gjithashtu do të thotë që të gjithë ne, së bashku në komunitetin tonë, duhet të sigurohemi që të gjithë qytetarët ta përmbushin këtë përgjegjësi. "Prandaj, një edukim që nuk çon në [[Politika|politikë]], që nuk më udhëzon dhe nuk më mundëson të perceptoj [[Roli|rolin]] tim, ose përgjegjësinë në komunitet, thjesht nuk është 'edukim'."
== Botimet e disponueshme ==
* Hartmut von Hentig: ''Bildung.'' ''Ein Essay.'' 5., aktualisierte Auflage. Beltz Verlagsgruppe, Weinheim 2004, ISBN 3-407-22158-4.
[[Kategoria:Historia e arsimit në Gjermani]]
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Libra gjermanisht]]
c64aye6bcdgk68hd51uqjmynjxjn9df
Përdoruesi diskutim:Kron hamzaj
3
407988
3059592
3059245
2026-10-25T23:26:10Z
Fallbackintoreality
102113
/* Mos harto artikuj me inteligjencë artificiale */ pjesë e re
3059592
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Kron hamzaj}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 24 tetor 2026 13:45 (CEST)
== Mos harto artikuj me inteligjencë artificiale ==
Tungjatjeta! Ti krijove pak më parë një artikull me titullin ''[[Zhuj hamzaj]]'', që ka treguar shenja të gjenerimit me IA (chatbot). '''Gjenerimi i artikujve me inteligjencë artificiale ndalohet në Wikipedia.''' Artikujt e tillë mund të përmbajnë shkelje të [[Wikipedia:Të drejtat e autorit|së drejtës së autorit]], mund të kenë probleme me [[Wikipedia:Vërtetueshmëria|vërtetueshmërinë]] dhe me [[Wikipedia:Pikëpamja neutrale|tonin neutral]], gjëra që janë kyçe në Wikipedia dhe nuk negociohen. Për këtë arsye ky artikull i bie pre politikës së Wikipedisë për [[Wikipedia:Grisja e shpejtë|grisje të shpejtë]].
Kur redakton në Wikipedia, duhet të shkruash me fjalët e tua. Kjo është që redaktorët të mund t'i vërtetojnë faktet që shkruhen në Wikipedia. Nëse subjekti në pyetje është me të vërtetë [[Wikipedia:Shquarësia|i shquar]] (sipas kritereve të burimeve të besueshme që nevojiten për një biografi), atëherë shkruaje artikullin me fjalët e tua, ''pa chatbot''. Ta sugjeroj të lexosh udhëzimin tek [[Wikipedia:Artikulli i parë]] para se të nisësh.
Rikrijimi i një artikulli të grisur pa ndryshime të mëtutjeshme mund të rezultojë në bllokimin e artikullit ose të përdoruesit. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:26 (CET)
ndexoaexmllohb9k8b4ulq02cgj3mnc
Zagari (Itali)
0
407991
3059532
3059251
2026-10-25T18:32:43Z
InternetArchiveBot
115207
Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1
Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0 #IABot (v2.0.9.6)
3059532
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = Zagarise
|official_name = Komuna e Zagarises
|native_name = Zagari
|native_name_lang = aae
|settlement_type = Komunë
|image_skyline = Panorama zagarise.jpg
|image_map = Map of comune of Zagarise (province of Catanzaro, region Calabria, Italy).svg
|map_caption = Pozicioni i komunës së Zagarit në provincën e Katanxaros
|coordinates = {{Coord|39|0|0|N|16|39|45|E|type:city_region:IT|display=inline,title}}
|subdivision_type = Shteti
|subdivision_name = [[Italia]]
|subdivision_type1 = Rajoni
|subdivision_name1 = [[Kalabria]]
|subdivision_type2 = Provinca
|subdivision_name2 = [[Provinca e Katanxaros|Katanxaro]]
|leader_title = Kryetari
|leader_name = Domenico Gallelli (lista qytetare «Vazhdojmë të rritemi së bashku»)
|area_total_km2 = 49.33
|elevation_m = 581
|population_total = 1308
|population_as_of = 31 maj 2026
|population_demonym = zagaritanë
|postal_code_type = Kodi postar
|postal_code = 88050
|area_code_type = Prefiksi telefonik
|area_code = 0961
|code1_name = Kodi ISTAT
|code1_info = 079157
|blank_name = Fraksionet
|blank_info = Mandile, {{ill|Tirivolo|it|Tirivolo}}, Carrozzino
|blank1_name = Zona sizmike
|blank1_info = zona 2
|blank2_name = Shenjtori mbrojtës
|blank2_info = Shën Pancrazi peshkop
|blank3_name = Festa e shenjtorit
|blank3_info = 9 korrik
}}
'''Zagari''' (italisht: {{lang|it|Zagarise}}; arbërisht: {{lang|aae|Zagari}}; ''Saccharision'' në greqishten bizantine) është një fshat [[Arbëreshët në Itali|arbëresh]]<ref name="Bruni2004">{{Cite book|editor-last=Bruni|editor-first=P.|title=Arbëreshë: cultura e civiltà di un popolo|date=2004|isbn=9788824020091|page=33|url=https://books.google.com/books?id=wmloAAAAMAAJ|language=it}}</ref> dhe komunë italiane me 1.308 banorë në [[Provinca e Katanxaros|provincën e Katanxaros]], në [[Kalabria|Kalabri]]. Fshati i vjetër shtrihet pranë pyjeve të Silës dhe përbëhet nga dy bërthama: njëra pranë kullës normane dhe tjetra rreth kishës kryesore. Territori i komunës ndodhet në lartësi nga 66 deri në 1.690 metra mbi nivelin e detit.
== Gjeografia fizike ==
[[File:Zagarise aereo.jpg|right|thumb|Pamje nga ajri e Zagarit]]
Zagari ndodhet 28 km në veri të [[Katanxaro]]s, në luginën e lumit Simeri. Komuna kufizohet me {{ill|Albi (Italia)|it|Albi (Italia)|lt=Albi}}, {{ill|Magisano|it|Magisano}}, {{ill|Mesoraca|it|Mesoraca}} ([[Provinca e Krotones|KR]]), {{ill|Petronà|it|Petronà}}, {{ill|Sellia|it|Sellia}}, {{ill|Sellia Marina|it|Sellia Marina}}, {{ill|Sersale|it|Sersale}}, {{ill|Soveria Simeri|it|Soveria Simeri}} dhe {{ill|Taverna (Itali)|it|Taverna (Italia)|lt=Taverna}}.
== Origjina e emrit ==
Për etimologjinë e emrit, shkrimtari i shekullit XVII {{ill|Gabriele Barrio|it|Gabriele Barrio}} shkruan në veprën e tij “De Antiquitate et situ Calabriae”: “Në të majtë të Silias ndodhet qyteti i Zagarises, në një vend mjaft të lartë, pranë pyjeve të Silës; emri i tij do të thotë ‘gjë e dobishme’. Në arat e tij prodhohen fiq deti, reopontiku (bimë aziatike e ngjashme me ravenin) dhe mermer frigjian”.
== Historia ==
=== Mesjeta ===
Themelimi i Zagarit mund të datohet rreth vitit 1000. Që nga shekulli XII, ajo kaloi nën sundime të ndryshme dhe ka të ngjarë të ketë qenë feud i normanit Ugo Falloch.
=== Epoka moderne ===
Emri i vendbanimit shfaqet për herë të parë në dokumente zyrtare në shekullin XVI, kur arbëreshët migruan në Itali. Në veprën e tij “Della Calabria Illustrata”, prifti predikues {{ill|Giovanni Fiore da Cropani|it|Giovanni Fiore da Cropani}}, shkrimtar i fillimit të shekullit XVII, e përshkruan Zagarin kështu: “Gjashtë milje më tej, brenda një lugine të gjerë, por mbi një kodër të lartë, dhjetë milje larg detit, shihet Zagarise”.
=== Epoka bashkëkohore ===
Zagari u bë fshat i pavarur në fillim të shekullit XIX, kur feudalizmi u shfuqizua në [[Mbretëria e Napolit|Mbretërinë e Napolit]]. Në të njëjtin shekull, territori kaloi nga zotërimi i familjes Le Piane te ai i familjes De Dominicis.
== Monumente dhe vende me interes ==
[[File:Chiesa madre di Chiesa di Santa Maria Assunta (Zagarise).jpg|left|thumb|upright=0.6|Kisha e Ngjitjes së Shën Mërisë në Qiell]]
=== Arkitektura fetare ===
* ''Kisha e Rruzares'': më parë quhej kisha e Shën Dominikut. Ajo daton që nga viti [[1400]]. Pronarët e parë ishin fretërit dominikanë. Kisha ruante afreske, të cilat u mbuluan më vonë me gëlqere.
* ''Kisha e Ngjitjes së Shën Mërisë në Qiell'': daton që nga viti [[1425]], por mund të jetë edhe më e hershme. Sot tempulli ka një fasadë me portal romanik, të përbërë nga një varg harqesh të vogla që mbështeten mbi kolona të thjeshta me kapitele të zbukuruara me gjethe palme dhe rozeta. Altari kryesor është vepër e [[Shekulli XVIII|shekullit XVIII]] dhe është punuar me mermer të zbukuruar me intarsie shumëngjyrëshe. Portali daton nga viti 1521, ndërsa pjesa tjetër e kishës u rindërtua në vitin 1783.
=== Arkitektura civile ===
* ''Castellaci'': një fermë e vjetër tipike e latifondit kalabrez, sot seli e një agroturizmi, 5 km larg detit. Ndodhet në zonën parapresilane të Kalabrisë, me malet e Apenineve pas saj, 25 km larg, dhe me pamje nga deti, në gjirin e Squillace-s, 7 km larg.
=== Arkitektura ushtarake ===
* ''Kulla normane'': daton nga shekujt XIII–XIV dhe përkujton periudhën normane të [[Robert Guiskardi|Robertit Guiskard]]. Kulla masive cilindrike është bërë kohët e fundit pjesë e “Qarkut Rajonal të Kështjellave Kalabreze”. Ajo përfaqëson vijimësinë logjike të fortifikimeve që {{ill|Normanët|it|Normanni|lt=normanët}}, popull pushtues i ardhur nga Normandia nën udhëheqjen e Robert Guiskardit, ndërtuan në të gjithë territorin e Kalabrisë. Mendohet se kulla shërbente si pikë vrojtimi, një postë e përparuar e një kështjelle, ndoshta asaj të Barbaros.<ref>{{Cite web|url=http://web.tiscalinet.it/zagarise/notiziestoriche.htm|title=Zagarise|language=it}}</ref> Kulla u ndërtua nga familja Falluca, kur ajo zotëronte feudin e Zagarit.
=== Zona natyrore ===
[[File:Timpe rosse.jpg|left|thumb|Timpe Rosse]]
*''Strehë alpine'': E vendosur në lartësinë {{Val|1611|u=m}}, strehëza Leone Grandinetti u krijua me nismën e {{ill|Klubi Alpin Italian|it|Club Alpino Italiano|lt=Klubit Alpin Italian}} (CAI) të Katanxaros, pas restaurimit të dy ndërtesave prej guri tipik të zonës, të ngritura më 1929. Njëra shërben si hapësirë pritjeje gjatë ditës, ndërsa tjetra, e përbërë nga dy dhoma me hyrje të veçantë dhe shërbime sanitare, përdoret si fjetore. Dy ndërtesat, që ndodhen në territorin e bashkisë së Zagarit, gjenden në rrëzë të malit Gariglione (1.765 m), në zemër të {{ill|Parku Kombëtar i Silës|en|Sila National Park}}, mes pyjeve të ahut dhe grumbujve të bredhit të bardhë.
*''Parku akrobatik'': «Orme nel Parco» është parku i parë<ref>{{Cite web |url=http://www.parcoavventuracalabria.it/ |title=Orme nel parco {{!}} Itinerari ed Escursioni in Jeep e Trekking in Calabria: Sila, Aspromonte, Pollino |access-date=2014-05-16 |archive-date=2014-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102100120/http://parcoavventuracalabria.it/ |url-status=dead |language=it}}</ref> i aventurës në Kalabri: një park akrobatik i ngritur mes pemëve të një pylli ahu, në Silën e Vogël, në lartësinë 1.700 m, në zonën e Tirivolos. Është një park ekologjikisht i qëndrueshëm, që ofron atraksione dhe veprimtari të larmishme.
*''Kanioni Timpe Rosse'': shteg mes shkëmbinjve ranorë të kuq, ngjyra e të cilëve vjen nga toka e pasur me hekur; faqet shkëmbore marrin forma të ndryshme gjeometrike. Nëpër kanion kalon lumi Uria. Në këtë zonë natyrore folezon shkaba egjiptiane, një shpend i familjes së shkabave.
*''Shpella e kusarëve'': pjesë e itinerarit turistik të lidhur me muzeun e vajit, ajo sjell në mendje një nga periudhat më të rëndësishme historike në [[Kalabria|Kalabri]]: kusarinë. Shpella, një vend i sigurt strehimi, ndodhet në fund të një shtegu natyror pranë qendrës së banuar. Një dokument i vjetër i Ministrisë së Luftës vërteton se në këtë vend, gjatë periudhës së kusarisë, u kap një «dorë» (domethënë, pesë) kusarësh të rrezikshëm.
*''Ujëvarat e Campanaros'': përbëhen nga shkëmbinj mbi të cilët rrjedh uji mes fierëve dhe lianave. Ato arrihen nga SS 109 ([https://www.google.it/maps/place/39%C2%B001%2702.8%22N+16%C2%B041%2707.2%22E/@39.017455,16.685327,9136m/data=!3m2!1e3!4b1!4m2!3m1!1s0x0:0x0 harta]), duke ndjekur një shteg me shkallë të vogla. Përgjatë shtegut, para se të mbërrish te ujëvara, gjenden: një pagliaro, ndërtim tipik fshatar; rrënojat e një ure të ndërtuar në [[Shekulli XX|shekullin XX]], të bombarduar gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe të rindërtuar më pas nga mjeshtër vendas; një ujëvarë me disa kaskada që përfundon në një pellg natyror; lloje të shumta bimësh, mes tyre shelgje dhe [[Fraxinus ornus|frashër i bardhë]]; tri burime dhe një «vullu», domethënë një pellg me ujë.
*''Mali Gariglione'': rruga kryesore drejt Silës, rreth 15 km nga fshati, të çon te mali Gariglione. Përgjatë rrugës, mes bimësisë së pishave dhe ahave, shihen zona pikniku të pajisura me stola dhe tavolina. Nga maja, për më tepër, mund të shihet një panoramë që përfshin si detin Jon, ashtu edhe atë Tirren. Në këtë zonë mund të vizitohet edhe një fermë faunistike e administruar nga agjencia pyjore shtetërore, ku rriten derra të egër. Në fund, shpatet e malit janë të përshtatshme për ecje malore dhe ski ndërvendore.
== Shoqëria ==
=== Evolucioni demografik ===
Banorët e regjistruar sipas regjistrimeve të ISTAT:
{| class="wikitable"
|+ Banorët e regjistruar
! Viti !! Banorë
|-
| 1861 || 1.443
|-
| 1871 || 1.611
|-
| 1881 || 1.541
|-
| 1901 || 1.784
|-
| 1911 || 1.828
|-
| 1921 || 1.922
|-
| 1931 || 2.077
|-
| 1936 || 2.334
|-
| 1951 || 2.722
|-
| 1961 || 2.580
|-
| 1971 || 2.091
|-
| 1981 || 1.953
|-
| 1991 || 2.037
|-
| 2001 || 1.889
|-
| 2011 || 1.733
|-
| 2021 || 1.475
|}
== Kultura ==
=== Muzetë ===
*[[File:Museo olio.jpg|thumb|Muzeu i vajit të ullirit dhe i qytetërimit fshatar]]''Muzeu i vajit të ullirit dhe i qytetërimit fshatar''<ref>{{Cite web |url=http://www.ecomuseozagarise.it/ |title=Museo dell'Olio di oliva e della Civiltà contadina |access-date=2012-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222094702/http://www.ecomuseozagarise.it/ |archive-date=2011-02-22 |url-status=dead |language=it}}</ref>: një mulli i vjetër vaji, i vendosur në pjesën qendrore dhe më të vjetër të fshatit, i restauruar me muraturën tipike të zonës, është një nga ekomuzetë e Parkut Kombëtar të Silës. Në kuadër të projektit për përmirësimin e «Muzeut të vajit të ullirit dhe të qytetërimit fshatar», të identifikuar si një atraksion i Parkut Kombëtar të Silës, propozohet studimi i një sistemi identiteti pamor, i cili, përmes krijimit të një marke identifikuese për muzeun, do të përmirësonte njohjen e ofertës kulturore të spikatur të gjithë zonës.
:Muzeu synon të nxisë: a) përhapjen e njohurive për territorin e Silës së Vogël dhe kulturën e tij materiale e jomateriale, që mund të krijojë një identitet të dallueshëm; b) përmirësimin dhe promovimin e territorit vendor si destinacion për turizëm kulturor, natyror dhe sportiv, veçanërisht për vizitorët e interesuar për zonat e mbrojtura, duke e përfshirë në itineraret e vizitave në Parkun e Silës; c) vlerësimin e lidhjes mes trashëgimisë historike-kulturore, ekologjike-mjedisore dhe enogastronomike.
*''Muzeu i artit të shenjtë «Silvestro Frangipane»'': në famullinë e Shën Mërisë së Ngjitjes në Qiell është ngritur ky muze i vogël, njëkohësisht galeri pikture. Ai përbëhet nga një sallë e vetme, ku ekspozohen 36 vepra të shekujve XVII dhe XIX, ndër të cilat portretet e don Pancrazio Gallellit (1838) dhe të Padre Giovanni Battista Talarico di Scigliano (shekulli XIX). Ka edhe tema të ndryshme të shenjta; ndër veprat që bien në sy janë piktura «Madona me Fëmijën dhe shenjtorët Jozef e Pancrazio» e vitit 1829, nga Antonio Giannetti; «Madona Hyjnore Bari» e shekullit XIX, nga një autor anonim (ndoshta i njëjti Giannetti); dhe një Udhë e Kryqit e shekullit XIX.
=== Ngjarjet ===
*''Borgo in festa'': gjatë gjithë periudhës së verës, fshati gjallërohet nga koncertet, shfaqjet dhe festat tradicionale. Me këtë rast organizohen edhe shfaqje filmash në ajër të hapur, ekspozita artizanati dhe lojëra popullore. Dita kryesore përkon me festën e Borgos, më 8 gusht.
*''Natale in Borgo'': gjatë gjithë periudhës së Krishtlindjeve, Zagari mirëpret vizitorët me një seri veprimtarish që, përveçse nxjerrin në pah veprat mesjetare të qytetit, ofrojnë mundësi për shëtitje, degustime dhe muzikë në ajër të hapur.
*''Sagre del cinghiale, della pitta fritta, dei funghi (settembre), del castagno (fine ottobre) e dell'olio (novembre/dicembre)'': gastronomia vendase ka ruajtur shijen për gjërat e thjeshta dhe të mirëfillta të dikurshme. Gatime tipike janë ''patate friute''; ''a frissurata'', e përgatitur me pancetë, mish nga pjesa e ijëve, mëlçi dhe dhjamë derri, mbi të cilat hidhet shumë spec djegës; ''a pitta fritta'', e bërë me ujë dhe miell. Në stinët e përshtatshme, sidomos gjatë këtyre festave tradicionale, kuzhina vendase pasurohet me kërpudha. Për ëmbëlsirë përgatiten ''tardilli'', me vezë dhe miell e të mbuluara me mjaltë; kroçete me fiq, të mbushura me arra dhe kanellë; ''pitta 'nchiusa'', në formë mollëkuqeje, e mbushur me rrush të thatë, arra, sheqer dhe kanellë; ''nipitella'', një byrek i mbushur me rrush të thatë, arra të bluara, karafil dhe verë të zier.
*''San Pancrazio (7/8/9 luglio)'': për të përkujtuar shenjtorin mbrojtës, në Zagari organizohen tri ditë festimesh, me veprimtari qytetare dhe fetare. Me këtë rast, në rrugët e fshatit ngrihet një panair. Mbrëmja mbyllet me fishekzjarre.
== Gjeografia njerëzore ==
=== Urbanistika ===
Qendra e vjetër e Zagarit përbëhet nga dy bërthama të dallueshme: e para u zhvillua përreth kullës normane dhe kishës së Ritiro-s, ndërmjet rrugës së sotme Marconi, rrugës dei Filippini dhe rrugës së {{ill|Paolo Emilio Tulelli|it|Paolo Emilio Tulelli}}; e dyta, përreth kishës kryesore. Të dyja përshkohen nga rrugica të shtruara me kalldrëm dhe rrugica të mbuluara me harqe guri, të cilat lidhin lagjet me njëra-tjetrën dhe krijojnë një qendër të vetme të banuar, me pamje nga deti.
=== Fshatrat ===
{{Hatnote|Shih edhe: {{ill|Tirivolo|it|Tirivolo}}}}
[[File:Carrozzino.jpg|thumb|upright|Carrozzino]]
*''Carrozzino'': vendbanim malor, i ndodhur në rreth {{Val|1000|u=m}} mbi nivelin e detit, ku ndodhet një qendër për përshtatjen dhe përhapjen e derrit të egër. Zona përdoret gjithashtu për studimin e kultivimit të frutave të imëta dhe të ruajtjes së bimëve të rrezikuara nga zhdukja.
==== Vendbanime të tjera të territorit ====
*''Borgo Paradiso'': vendi i Zagarit më të lashtë, që daton rreth vitit 1200. Sot po i nënshtrohet rikualifikimit, falë pranisë së kullës normane dhe Palazzo Parisi-t, një [[Hosteli|bujtinë]] rinore e ngritur përmes restaurimit të banesave të vjetra.
== Referimet ==
{{Reflist}}
== Shih edhe ==
* [[Provinca e Katanxaros]]
* {{ill|Parku Kombëtar i Silës|en|Sila National Park}}
== Projekte të tjera ==
{{Sisterlinks|d=Q53738|commons=Category:Zagarise|Zagarit}}
== Lidhje të jashtme ==
* {{Cite web|url=http://www.zagarise.org|title=Sito istituzionale|language=it|access-date=24 tetor 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240629231137/http://www.zagarise.org/|archive-date=29 qershor 2024|url-status=dead}}
* {{Cite web|url=http://www.ecomuseozagarise.it|title=Museo dell'Olio di oliva e della Civiltà contadina|language=it|access-date=2012-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222094702/http://www.ecomuseozagarise.it/|archive-date=2011-02-22|url-status=dead}}
{{Authority control}}
[[Kategoria:Vendbanime arbëreshe në Itali]]
[[Kategoria:Komuna të Kalabrisë]]
hbfqji1urggy2wp1q7tgtjenv078qma
Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet
0
408004
3059468
3059442
2026-10-25T12:32:45Z
Edukatori
112234
Edukatori zhvendosi faqen [[Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve]] te [[Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet]]: duket pak më i drejtë
3059442
wikitext
text/x-wiki
'''"Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve"''' është një libër i shkruar nga [[Hartmut von Hentig]] si një përmbledhje leksionesh nga periudha midis viteve 1973 dhe 1984. Me këtë titull, autori ka shpjeguar kritikën themelore ndaj shkollës tradicionale dhe pedagogjisë metodologjike aktuale në formën më të thjeshtë.
== Një edukim i racës njerëzore? ==
Leksioni i parë, “Një edukim i racës njerëzore?”, u dha në verën e vitit 1984 si pjesë e një serie leksionesh mbi temën “Mjerimi i Iluminizmit”. Ai përfshin 44 faqe (f. 5 deri në 48).
Teza qendrore e leksionit të parë është demonstrimi i domosdoshmërisë së “Iluminizmit të Ri” (f. 47), i cili është një “iluminizëm i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] ” (f. 13), për [[Shkenca|shkencën]], si dhe për jetën e përditshme dhe për të menduarit (dhe të folurit), si dhe për të vepruarit:
Njerëzit kanë vetëm [[Arsyeja|arsyen]] e tyre për të promovuar suksesin e veprimeve të tyre (si individë dhe si shoqëri). Ky promovim i suksesit i nënshtrohet kufizimeve të qarta ( fundësia dhe gabueshmëria e arsyes njerëzore ); njohja e këtyre kufijve është pjesë e "Iluminizmit të Ri", i cili pranon se, për shembull, [[natyra]] nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyeja (shkenca natyrore) dhe se vetë [[Shkencat natyrore|shkenca natyrore]] gjeneron [[Njohuria|njohuri]] (faktike) por jo [[Kuptimi i jetës|kuptim]] (moral).
Meqenëse 'Iluminizmi i Vjetër' (i shekullit të 18-të) e shihte arsimin ("Arsim për Iluminizëm" f. 39) si mjetin kryesor për qëllimin e përparimit të njerëzimit (drejt "Njeriut të Ri" (f. 21)) (shekulli i 18-të konsiderohet gjithashtu shekulli i madh i pedagogjisë), "mjerimi i Iluminizmit" (f. 3) (gjithashtu ' Dialektika e Iluminizmit ') i hidhet faji pedagogjisë në diskutimin aktual.
Mjerimi përbëhet nga probleme të mprehta që ka sjellë me vete racionalizimi i tepërt i botës së jetës (p.sh., [[industrializimi]] ), të tilla si... Shkatërrimi i mjedisit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], [[papunësia]], apatia politike (f. 14 e tutje). Ky mjerim kërkon një “iluminizëm të Iluminizmit” dhe jo një respektim të ngurtë të idesë së vjetër të Iluminizmit për progresin (“fluturimi i vazhdueshëm përpara pa kokë” (f. 15)). Megjithatë, nuk duhet ta hedhim poshtë plotësisht Iluminizmin e Vjetër, por përkundrazi duhet të mësojmë prej tij dhe t'i përshtatim [[Institucioni|institucionet]] shoqërore (siç janë [[Shkolla|shkollat]] ) rrethanave të ndryshuara historike (p.sh., krizës klimatike ). Idetë thelbësore të [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Vjetër që janë ende të rëndësishme për ne sot nuk janë rregullat (p.sh., si duhet të duket një [[Lumturia|jetë e lumtur]] ), por më tepër (gjithsej dhjetë) kufizime (f. 37). Për qartësi, pikat e tij janë renditur këtu në rend të kundërt:
# Iluminizmi i sotëm është i ndryshëm nga ai i shekullit të 18-të.
# Iluminizmi nxit [[Përparimi|përparimin]] (larg asaj që njihet si e rreme, drejt asaj që njihet si e vërtetë).
# Iluminizmi nuk drejtohet kundër çdo lloj [[Feja|feje]], por ai tregon fusha që janë të paarritshme për [[Arsyeja|arsyen]] (p.sh., nëse ekziston një [[Perëndia|Zot]] ).
# Njerëzit janë të lirë, por përgjegjës për njëri-tjetrin: liria e secilit mbaron kur dëmton të tjerët. Askush nuk mund ta heqë këtë përgjegjësi nga ju.
# Iluminizmi (arsyeshmëria) është një “ mënyrë jetese ” (f. 30) që përfshin të gjithë jetën (private dhe publike) dhe kërkon praktikë.
# Bota mund të shpjegohet me anë të arsyes (ndoshta kurrë plotësisht, por sigurisht deri në një farë mase).
# Njerëzit janë individualisht të ndryshëm, por kanë [[Dinjiteti|dinjitet]] të barabartë dhe për këtë arsye [[Ligji|të drejta]] të barabarta.
# Qenia individuale njerëzore nuk është as e mirë as e keqe që nga lindja.
# Arsyeja është e nevojshme si individualisht ashtu edhe shoqërisht ("Njeriu është ... i detyruar të përdorë arsyen." (f. 23))
# Njeriu nuk lind i lirë, por duhet ta fitojë [[Liria|lirinë]] e tij (kryesisht nëpërmjet të mësuarit individual dhe transformimit të rrethanave shoqërore).
Pasi sqaron se çfarë do të thotë iluminizmi sipas mendimit të tij sot, Hentig i drejtohet kritikës aktuale ''të'' [[Pedagogjia|pedagogjisë]] që ndihet e përkushtuar ndaj iluminizmit. Ai gjithashtu e përmbledh këtë kritikë në dhjetë pika:
1. Pedagogjia e përqendruar te fëmija çon në mungesë të njohurive faktike. 2. Një pedagogji e pavarësisë (së fëmijës) çon në mungesë të pavarësisë (mungesë pjekurie ). 3. Një pedagogji e vetërealizimit (e fëmijës individual) çon në sfidë të papërgjegjshme. 4. Arsimi pa [[Elita|përzgjedhje]] dëmton të talentuarit në dobi të të patalentuarve. 5. Pedagogjia pa një parim performance çon në "neveri ndaj vërtetimit të vetvetes" (f. 42). 6. Pedagogjia e përqendruar në “ të menduarit kritik ” (f. 42) çon në “pakënaqësi anti-shtet” (ibid.). 7. Pedagogjia me orientim shkencor pengon të kuptuarit (të përshtatshëm për fëmijën, konkret) të të nxënit (përmes abstraksionit). 8. Pedagogjia e përqendruar në trajnimin e aftësive intelektuale formale çon në humbjen e historisë së përbashkët ( kultura e kujtesës ). 9. Pedagogjia që i jep përparësi interesave individuale të fëmijës çon në shkatërrimin e moralit borgjez ( [[Nihilizmi|nihilizëm]] ). 10. Pedagogjia e të mësuarit gjatë gjithë jetës ( arsimi formal ekonomik) nuk çon në [[Urtësia|një mençuri]] më të thellë për jetën.
Hentig i konsideron të gjitha këto akuza kundër [[Pedagogjia|pedagogjisë]] së përkushtuar ndaj Iluminizmit si të rëndësishme, por jo përfundimtare. Ato do të duhej të mendoheshin mirë dhe të përshtateshin me situatën specifike historike të shoqërisë sonë.
Ai e sheh projektin e tij të shkollës laboratorike në Bielefeld si një zbatim konkret të propozimit të tij.
== Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve ==
Leksioni i dytë u mbajt në vitin 1984 për të shënuar dhjetëvjetorin e Shkollës Laboratorike dhe Kolegjit të Shkollës së Lartë Bielefeld, nën titullin "Forcimi i Njerëzve, Qartësimi i Çështjeve". Në përmbledhje, shfaqet nën titullin ''"A mund të mësohet arsyeja?"'' Ai përfshin 78 faqe (f. 49 deri në 126). Për shkak të fushëveprimit, skica e Hentig është përdorur këtu për orientim fillestar. Teza qendrore e secilës pjesë është deklaruar, e ndjekur nga një prezantim koherent i argumenteve më të rëndësishme.
=== 1. “Një gjuhë e ndryshuar” (f. 49 deri në 59) ===
Teza qendrore e kapitullit të 1-rë Seksioni i parë i leksionit të Hentig thotë: Fundi i shekullit të 20-të në Gjermani, na duhet një pedagogji e re për shekullin e 21-të (f. 58). Kjo pedagogji e re ka nevojë për një “gjuhë të re” (f. 58), sepse gjuha e vjetër e diskutimit pedagogjik të viteve 1960 dhe 1970 është bërë e verbër ndaj pjesëve të rëndësishme të arsimit .
Hentig arrin në përfundimin se ndryshimet gjuhësore në diskutimin arsimor (larg "fjalëve thelbësore" drejt "fjalëve funksionale") në vitet 1960 dhe 1970 çuan në rritjen e [[Racionaliteti|racionalitetit instrumental]] ("mentaliteti funksionalist" (f. 54)). Racionaliteti instrumental nuk merret me [[Kuptimi i jetës|kuptimplotësinë]] (ose aspektin moral) e qëllimeve të veprimit (në fushën e pedagogjisë, pra, " objektivat e të nxënit " (f. 106)), por pyet vetëm për mjetet efektive që prodhojnë rezultatet më produktive ("raporti hyrje-dalje" (f. 125)).
Parimi i ri udhëheqës i " orientimit shkencor " çon në zhvillimin e [[Metodologjia e mësimdhënies|didaktikës specifike për lëndën]] si didaktikë përfaqësuese (si një imazh i reduktuar (reduktim didaktik) i shkencës përkatëse referuese shkencore). Koncepte kyçe si “ [[dashuria]] ” (f. 51) zhduken nga diskursi pedagogjik sepse nuk janë të operacionalizueshme (domethënë, nuk janë qartësisht të arritshme [[Shqisa|për perceptimin shqisor]] dhe rrjedhimisht të matshme): Nuk ka termometër që mund të përcaktojë me besueshmëri shkallën e dashurisë së një studenti para, gjatë ose pas orës së mësimit. Ky këndvështrim i ngushtë justifikohet nga teoria bashkëkohore moderne e të mësuarit të [[Biheviorizmi|bihejviorizmit]], e cila përjashton të gjitha proceset e brendshme psikologjike nga [[shkenca]] si spekulative sepse ato nuk mund të maten me saktësi. Megjithatë, sipas [[Pedagogjia|pedagogjisë humaniste,]] një marrëdhënie pedagogjike e dashur është një parakusht themelor për “edukimin” (f. 53), dhe edukimi është “formësimi i vetëdijes” (f. 53).
Në përgjithësi, ky racionalizim qëllim-mjet sakrifikon si sferat e së mirës ( [[Morali|moralit]] ) ashtu edhe të së bukurës ( [[Estetika|estetikës]] ). Në dritën e “ tronditjes së Sputnikut ” (f. 54), këto fusha thelbësore të njerëzimit u sakrifikuan për arsim të lartë ekonomik dhe teknik (“shterimi i rezervave të talenteve”, f. 55). Por arsimi jo vetëm që duhet të promovojë prosperitetin individual dhe shoqëror (ekonomik), por edhe ta pajisë individin kundër shfrytëzimit ekonomik, konformitetit politik dhe humbjes kulturore të vetvetes ( formimit të identitetit ). Kritikat bashkëkohore të sistemit ( [[marksizmi]] dhe psikologjia e thellë ) drejtohen kundër armës së tyre të vetme, arsimit që formëson vetëdijen: ato e dënojnë arsimin në përgjithësi sepse supozohet se është gjithmonë një instrument i klasës sunduese, e cila e përdor atë për të siguruar sundimin e saj ( [[Indoktrinimi|indoktrinim]] ).
Seksioni 2 jep informacion rreth “qëllimit kryesor” (f. 60) të pedagogjisë së re: “Të forcojë njerëzit dhe të sqarojë gjërat” (f. 59). Shkenca (dhe orientimi drejt shkencës arsimore) i sqaron gjërat, por nuk i forcon automatikisht njerëzit, sepse nuk u përgjigjet [[Kuptimi i jetës|pyetjeve jetësore të kuptimit]] . Ajo i edukon njerëzit rreth mjeteve ( [[Teknika|teknikave]] ) efektive që ata mund t'i përdorin më pas sipas dëshirës. Meqenëse [[Përparimi|progresi]] teknologjik ka arritur një nivel që prodhon mjete për shkatërrimin e botës (p.sh., [[Arma bërthamore|armë bërthamore]] ), [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmi]] i Ri duhet të pyesë për përgjegjësinë e shkencës. Progresi shkencor dhe teknologjik duhet të adresojë çështjen e kuptimit të tij (A është apo do të ishte i mirë ky apo ai shpikje teknologjike? ( [[Folgenabschätzung|Vlerësimi i pasojave]] )), lejimi verbërisht i vazhdimit të progresit nuk sjell zgjidhje, por vetëm sa grumbullon më shumë probleme.
Njerëzit kanë nevojë për njohuri faktike, por jo për “njohuri të pjesshme” (f. 70) (njohuri shkencore të specializuara), por përkundrazi për një pasqyrë të përgjithshme të atyre kushteve shoqërore që përcaktojnë jetën e tyre të përditshme dhe të cilat shpesh paraqiten sot si një “ kufizim objektiv ” i pashmangshëm, dhe forcën për t’u mbrojtur nga ajo që njihet si moralisht e drejtë dhe e vërtetë ose kundër asaj që njihet si moralisht e keqe dhe e gabuar, nëse është e nevojshme edhe kundër shumicës.
Shkenca, e cila është (gabimisht ende) pa vlera, nuk mund t’i zgjidhë problemet urgjente shoqërore në kuptimin e progresit teknologjik sepse vetë nuk ka qenë kurrë objektive, por si institucion shoqëror është vetë e ngatërruar në kufizimet e sistemit (rezultatet e kërkimit, për shembull, varen ndjeshëm nga burimi i financimit të institutit të kërkimit, siç e demonstron Akademia për Studime të Duhanit).
Në jetën e përditshme, sistemet shoqërore ende shpërblejnë konformitetin në vend të moskonformitetit dhe [[Autonomia|vetëvendosjes]] . Kjo saboton themelin e demokracisë ( thënia e Böckenförd-it ), e cila varet nga ekspertiza e pavarur ( pjekuria ) e qytetarëve të saj, sepse qytetarët duhet të marrin vendime politike (p.sh., kur zgjedhin një [[Partitë politike|parti]] ). Shkollat duhet të krijojnë një “hapësirë të mbrojtur” (f. 113) që është aq e lirë nga kufizimet sistemike ( liria pedagogjike ) sa të mund t’u japin nxënësve këtë pavarësi jokonformiste dhe kështu të ndërtojnë [[Vetëvlerësimi|vetëvlerësim]] të mjaftueshëm për të mbrojtur atë që e njohin si të vërtetë dhe të mirë, madje edhe kundër shumicës, për pjesën tjetër të jetës së tyre (si qytetarë të rritur). Duhet të japë vullnetin dhe njohuritë e nevojshme në mënyrë që nxënësit, si të rritur, të mund të ndryshojnë sistemet shoqërore (përmes pjesëmarrjes demokratike ) në një mënyrë të tillë që problemet shoqërore ( problemet kryesore ) të mund të zgjidhen.
=== 3. “Skepticizëm dhe vetëbesim” (f. 72 deri në 82) ===
Teza qendrore e seksionit të tretë pjesërisht, aty thuhet: Iluminizmi i Ri duhet ta mprehë vetëdijen tonë me [[Dyshimi|skepticizëm]] sistematik. “Skepticizëm do të thotë […] të kuptosh pse nuk mund të bësh diçka.” (f. 72). Në të 1-rën e tij Leksioni thekson me theks se Iluminizmi i Ri nuk duhet të përbëhet vetëm nga skepticizmi, por duhet të përfshijë edhe veprimin (që ndryshon institucionet shoqërore të kritikuara). Në të 3-tin e tij Në leksionin e tij, Hentig thekson gjithashtu se skepticizmi si mjet iluminizmi gjithmonë ka nevojë për një këndvështrim pozitiv (besim në arsye) nga i cili kritikon: prandaj gjithmonë ka vlerësime të njohura si pozitive dhe rrjedhimisht nuk është një [[Nihilizmi|skepticizëm total nihilist]] (i cili është thjesht kundër gjithçkaje).
==== 3.1 Progresi dhe Demokracia (f. 73 e tutje) ====
Sistemet shoqërore (p.sh., ligjet) arrijnë kufijtë moralë për shkak të përparimit shkencor në zhvillime të caktuara teknologjike (p.sh., debati [[Embrioni|për embrionin]] dhe gjenetikën njerëzore ). Këtu, njerëzit (si qytetarë) duhet të ndryshojnë institucionet ekzistuese ose të prezantojnë institucione të reja me të cilat duan të jetojnë së bashku. Ky proces vendimmarrjeje ( demokracia deliberative ) nuk duhet të merret nën kontroll nga sisteme (p.sh., nga ekspertë të biznesit ose shkencës) mbi të cilat njerëzit e prekur nuk kanë [[Pushteti (shoqëror dhe politik)|pushtet]] .
==== 3.2 “Intelekti kundrejt Arsyes” (f. 76 e tutje) ====
Njerëzit në një [[Demokracia|demokraci]] duhet të mbajnë qëndrim kundër problemeve të dukshme shoqërore. Gara e armatimeve bërthamore është një shembull i një zhvillimi të tillë të gabuar: Fokusi është vetëm te mjetet (më të mëdha, më të shpejta, më larg, më shumë) dhe jo më te qëllimet (shkatërrimi i botës si një pasojë e pashmangshme e përdorimit [[Arma bërthamore|të armëve bërthamore]] ) ( [[Racionaliteti|racionalitet instrumental]] ). Eliminimi gradual i këtyre zhvillimeve negative me masa individuale konkrete dhe të zbatuara menjëherë është më i mirë sesa qëllime të larta ( [[Utopia|utopi]] të tilla si paqja e përjetshme botërore ).
==== 3.3 “Arsyeja kundrejt Natyrës” (f. 78 deri në 82) ====
Nocioni ekonomik i progresit, i cili pohon se rritja e popullsisë zvogëlohet me rritjen e prosperitetit, nuk do të ndihmojë kundër problemit të [[Mbipopullimi njerëzor|mbipopullimit]] global në të ardhmen e parashikueshme, sepse planeti ynë nuk ka lëndë të para të mjaftueshme për të gjithë njerëzit për të arritur nivelin e prosperitetit që [[Shtetet e zhvilluara|vendet e industrializuara]] perëndimore të sotme u ofrojnë qytetarëve të tyre (shih Kufijtë e Rritjes ). Pa ndërhyrje politike, Toka mund të ushqejë (nga një këndvështrim thjesht teknik) 12 miliardë njerëz. Megjithatë, askush nuk dëshiron të jetojë në kushtet e nevojshme ( [[Cilësia e jetës|cilësi shumë e ulët jetese]] ). Kontrolli i lindjeve dhe eutanazia mbeten [[Tabu|tema tabu]] në [[Politika|politikën]] perëndimore. Që kjo të ndryshojë dhe që Iluminizmi i Ri t’i adresojë këto tema tabu, nevojiten njerëz të fortë (të edukuar përmes Pedagogjisë së Re).
=== 4. "Rebelim kundër arsyes?" (f. 82 deri në 91) ===
Teza qendrore e seksionit të 4-të pohon se [[arsyeja]] duhet të rebelohet kundër intelektit aktualisht dominues që e konsideron veten të rëndësishëm (racionaliteti instrumental) dhe të sqarojë qëllimet (çështjet e kuptimit dhe vlerës) që [[shoqëria]] duhet të ndjekë me mjetet teknike që ka në dispozicion (p.sh., promovimi i centraleve [[Energjia diellore|diellore]] në vend të centraleve me qymyr përmes ligjeve për mbrojtjen e mjedisit ).
Arsyeja është racionalitet instrumental dhe “tregon ''se si'' ''mund'' të bëhet diçka […]” (f. 88). Për shumë probleme që kanë lindur sot për shkak të racionalitetit instrumental (të shkëputur nga arsyeja) (të progresit të vazhdueshëm teknologjik pa sqaruar çështjet e kuptimit) (p.sh. kriza e identitetit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], shkatërrimi i mjedisit, kërcënimi i shkatërrimit të botës, mbipopullimi, papunësia, legalizimi), zgjidhjet politike që ndryshojnë sistemet shoqërore janë të nevojshme (dhe jo thjesht veprime individuale). Proceset politike ( [[Demokracia|demokratike]] ) të votimit të nevojshme për këto ndryshime kërkojnë një kuptim të përbashkët të problemeve ( kuptueshmëri ) midis njerëzve që votojnë (domethënë, qytetarëve dhe jo komiteteve të [[Eksperti|ekspertëve]] ), që do të thotë parimi udhëheqës arsimor i "sqarimit të gjërave" për arsimin publik ( arsimin e përgjithshëm ).
Arsyeja sqaron “çfarë duhet bërë” (f. 88). Hentig e sheh bazën e vlerës së arsyes në dinjitetin njerëzor, i cili është “i shprehur qartë në [[të drejtat e njeriut]] ” (f. 88). Të drejtat e njeriut janë “ [[Kushtetuta e Gjermanisë|ligji themelor]] ” (f. 88) i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Ri. Çështjet e pazgjidhshme të vlerave duhet të durohen me “tolerancë” (f. 89) sepse arsyeja njerëzore mund të gabojë gjithmonë (gabim). Prandaj, toleranca është “detyra më e rëndësishme” (f. 88) e Pedagogjisë së Re. Ajo që nuk mund të sqarohet mund të përcaktohet vetëm nga arsyeja kritike e vetë individit (dhe jo nga një sistem shoqëror i imponuar nga lart).
=== 5. "Alternativa ndaj arsyes?" (f. 91 deri në 99) ===
Hentig në seksionin e 5 diskuton “kundër-Iluminizmin” bashkëkohor (f. 91), i cili hedh poshtë [[Racionaliteti|racionalitetin]] . Kundër-iluminizmi bie ndesh me parimin udhëzues edukativ të "sqarimit të çështjeve". Si pasojë, kundër-Iluminizmi nuk ofron asnjë alternativë ndaj arsyes (Iluminizmit të Ri) në fushën e pedagogjisë.
Prototipet e kundër-Iluminizmit janë [[Shqisa e gjashtë|shikimi i qartë]] ezoterik (p.sh., nëpërmjet iluminizmit meditativ ose dehjes orgjiatike ), zhargoni shkencor ("abstraksion" (f. 93)) dhe [[miti]] . Klervojanca është një vizion i [[E vërteta|së vërtetës]] që është i pakuptueshëm për njerëzit e tjerë. Zhargoni teknik është i pakuptueshëm për të gjithë jo-ekspertët. Miti, për shembull në formën e letërsisë popullore (p.sh., [[Fantazia|romanet fantastike]] ), është përgjithësisht i kuptueshëm, por shpesh portretizon veprat individuale të [[Heroi|heronjve]] moralisht të drejtë me [[Magjia (e mbinatyrshme)|magjinë]] si një ilaç për të gjitha sëmundjet dhe injoron bashkëpunimin politik me mjetet realisht të disponueshme që është i nevojshëm për të zgjidhur problemet aktuale.
=== 6. "A mund të mësohet arsyeja?" (f. 99 deri në 105) ===
Arsyeja mund të mësohet duke i përgatitur njerëzit për jetën (jashtë shkollës). Kjo përgatitje konsiston në edukimin e tyre rreth gjërave që përcaktojnë jetën e njerëzve ("sqarimi i gjërave") dhe në të njëjtën kohë forcimin e vetëvlerësimit të tyre ("forcimi i njerëzve").
Sistemi bashkëkohor shkollor i zakonshëm mat (teste krahasuese), përzgjedh ( nota numerike ) dhe mbingarkon ( [[Shkolla|struktura hierarkike e shkollës]] ) njerëzit. Ndarja [[Burokracia|burokratike]] e njohurive faktike (p.sh., në lëndët shkollore si fizika ose biologjia), pyetjeve që lidhen me vlerat (p.sh., në lëndët shkollore si studimet shoqërore ose etika) që lidhen me lëndën dhe [[Virtyti|virtytit]] (i kuptuar si një qëndrim personal ndaj lëndës) (p.sh., përmes notave të sjelljes ) shoqërohet me rënie të rëndësisë: Ndërsa njohuritë faktike janë thelbësore për kualifikimet shkollore, pyetjet që lidhen me vlerat luajnë vetëm një rol të vogël, dhe virtyti i nxënësit përbëhet thjesht nga konformizmi (bindja). Angazhimi personal ndaj gjërave që janë të rëndësishme për ju (p.sh. [[mbrojtja e mjedisit]] ) mbetet një çështje private.
[[Pedagogjia]] e re për fundin e shekullit të 20-të dhe fillimin e shekullit 21 kërkon [[Studimi|mësimdhënie]] holistike dhe të padiferencuar (“mësimdhënie universale” ose “mësimdhënie jetësore” (f. 101)), e cila fillon nga situata të jetës reale dhe gjithmonë përcakton kontekstin më të gjerë (p.sh., historinë njerëzore). Fokusi është te përvoja e përbashkët, jo te mësimdhënia. Qëllimi është të forcohet besimi i njerëzve në arsyen e tyre dhe të mprehet skepticizmi i tyre ndaj racionalitetit instrumental të institucioneve shoqërore.
=== 7. “13 Kushte të Mësimit” (f. 106 deri në 125) ===
Hentig në seksioni e 7 formulon “Kushtet e të Nxënit” që dallohen nga “Objektivat e të Nxënit” të formuluara në veprat e tij të mëparshme (f. 106), sepse termi “objektiv” është shumë i lidhur me një pedagogji të orientuar drejt fizibilitetit. Të 13 kushtet e të nxënit mund të përmbushen vetëm nëse shkollave u jepet më shumë liri në hartimin e tyre ( liri pedagogjike ) sesa është aktualisht. Të gjitha kushtet e të nxënit i shërbejnë Iluminizmit të Ri, i cili e zgjeron të nxënit për të përfshirë dimensionin e kuptimit dhe nuk e redukton atë thjesht në përvetësimin e njohurive ose aftësive (përmes memorizimit dhe praktikës).
# Besimi duhet të ndërtohet përmes veprimeve të suksesshme të dikujt.
# Duhet të lihet kohë për rrugë individuale të të nxënit në shkollë (pa nxitim për pseudo-efektivitet ose përafrim burokratik të kohës), duke hequr dorë nga intervali 45-minutësh.
# Punësimi i paguar është në rënie, prandaj puna sociale duhet të vlerësohet (dhe të paguhet), ashtu si edhe puna e të nxënit (dhe [[Përparimi|progresi]] shkencor jo-komercial). Shkollat duhet t’i përgatisin nxënësit për këtë jetë duke vepruar si një mikrokozmos i shoqërisë (koncepti i polisit).
# Aftësitë jetësore nuk mësohen në klasa të mëdha; 15 nxënës për klasë është optimale.
# Shkolla nuk duhet të jetë një institucion mësimdhënieje; duhet të jetë një vend ku nxënësit mund të mësojnë se si ta përmirësojnë gradualisht shkollën (si një shoqëri në miniaturë) përmes mjeteve demokratike.
# Mësimdhënia sistematike e bazuar në lëndë rreth problemeve sociale bëhet efektive vetëm nga [[puberteti]] e tutje; përpara kësaj, mund të praktikohet vetëm respektimi i rregullave në ndërveprimet e përditshme. Megjithatë, përvoja themelore është e rëndësishme që këto rregulla të vendosen në mënyrë demokratike; përndryshe, ato mbeten të huaja për studentët dhe në rastin më të mirë rezultojnë në konformitet sipërfaqësor nga frika e ndëshkimit.
# Detyra qendrore e shkollës është iluminizmi: nxënësit duhet të mësojnë nëpërmjet të kuptuarit, që do të thotë se ata duhet të jenë gjithmonë në gjendje të justifikojnë njohuritë e tyre të fituara me argumente. Studentët duhet të jenë në gjendje të demonstrojnë pabazueshmërinë e besimeve të pabazuara (p.sh., ekzistencën e Zotit), ndërkohë që njëkohësisht të mësojnë të tolerojnë kuptimin e besimit.
# Pabarazia sociale është e pashmangshme për shoqërinë bashkëkohore (p.sh., për shkak të ndarjes së punës). Shkollat duhet ta marrin parasysh këtë, por vetëm në arsimin e mesëm të lartë; përpara kësaj, mësimdhënia e individualizuar dhe ndërtimi i vetëvlerësimit për secilin individ janë të nevojshme.
# Fizikalitetit duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje në shkolla: Të rinjtë kanë një nevojë të madhe për lëvizje, e cila duhet të adresohet ndryshe nga sportet shkollore të cilat janë të orientuara drejt sporteve garuese .
# Mediat e reja (p.sh., interneti) duhet të njihen si ofruese të informacionit, por nuk duhet të keqkuptohen si ofruese të njohurive: njohuria kërkon organizimin e pavarur të informacionit në formë mendimi dhe gjuhe. Sa më shumë informacion të përdorësh, aq më i madh është përpjekja e nevojshme për ta organizuar atë ( mbingarkesë informacioni ).
# Mësuesit duhet të jenë model i një jete (të mundshme) të mirë për fëmijët, domethënë, një jete të lumtur dhe të drejtë. Ata nuk lejohen të marrin pjesë në kultin e të rinjve. “Të jesh i rritur nuk është një […] gjendje, është një detyrë” (f. 122).
# Mësuesit duhet të punojnë kundër “terapizmit” (f. 122), i cili i kthen problemet faktike në probleme marrëdhëniesh (domethënë, problemet sociale në probleme individuale) dhe kështu i privon njerëzit nga fuqia për të ndryshuar sistemet shoqërore. Nëse ka rrethana shoqërore që i sëmurin njerëzit (p.sh., [[Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes|ADHD]] nga konsumimi i tepërt i medias, por edhe [[Ҫrregullimi depresiv madhor|depresioni]] ose lodhja e tepërt për shkak të ngacmimit ), atëherë këto rrethana duhet të ndryshohen dhe jo vetëm personi që vuan individualisht të trajtohet si një rast konkret.
# Fëmijët kanë nevojë për kohë për veten e tyre. Presioni i vazhdueshëm dhe kufizimet kohore pengojnë të nxënit, duke çuar në reagime të tilla si ankthi shkollor, [[agresioni]] ose mungesa në shkollë .
== Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar ==
Leksioni i tretë u mbajt në vitin 1973 gjatë lëvizjes studentore para Unionit Humanist nën titullin "Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar". Ai përfshin 53 faqe (f. 127 deri në 179).
Teza qendrore e leksionit është se iluminizmi është një proces i vazhdueshëm dhe jo një gjendje përfundimisht e arritshme. Procesi i iluminizmit është i pafund sepse ai mund ta identifikojë një mendim të rremë si të rremë vetëm nga një këndvështrim i ndryshëm (absolut i padiskutueshëm). Megjithatë, kjo pikëpamje mund të rezultojë gjithashtu të jetë një mendim i gabuar, i cili nga ana tjetër mund të përcaktohet vetëm duke përvetësuar një pikëpamje të ndryshme (absolute të padiskutueshme), etj. Për shembull, Iluminizmi vë në pikëpyetje natyrën e autoritetit të [[Feja|fesë]] ose [[Shteti|të shtetit]] . Qëllimi i iluminizmit është gjithmonë i njëjtë: të promovojë lumturinë individuale dhe kolektive (një jetë të mirë). Lumturia promovohet në mënyrë indirekte (negative) duke identifikuar se çfarë pengon arritjen e këtyre gjendjeve të dëshiruara dhe më pas duke marrë masa konkrete për të eliminuar gradualisht këto probleme ( inxhinieri sociale pjesë-pjesë ).
Prandaj, Iluminizmi i vjetër (i shekullit të 18-të) nuk është më i mjaftueshëm sot, sepse u kufizua në njohjen e abuzimeve dhe ua la ndryshimin e institucioneve shoqërore autoriteteve (krh. 158–162). Edhe pse shumë tabu janë zhdukur sot, këto njohuri nuk kanë ndikim në veprimet e përditshme të shumicës së njerëzve (të cilët vazhdojnë të besojnë pa kushte në Zot ose i binden verbërisht shtetit). Iluminizmi i Vjetër i gjykoi gabimet e kohës së tij nga pikëpamja e racionalitetit. Ky këndvështrim njëdimensional duhet të zgjerohet sot, pasi rëndësia e [[Emocioni|emocionalitetit]] (p.sh., për veprimet tona aktuale, madje edhe kundër gjykimit tonë më të mirë) është demonstruar nga [[psikologjia]] moderne. Kjo ka pasoja konkrete edhe për shkollat: Nxënësit më të vegjël (para pubertetit) ende nuk mund të merren me argumente formale; këtu, themeli emocional i zakoneve është përgjegjësi e mësuesve. Shpjegimet e nevojshme në këtë nivel mund të përçohen në formën e [[Tregimi|rrëfimeve]] (siç janë [[Përralla|përrallat]] ). Më vonë në jetën shkollore, këto rregulla dhe vlerat që qëndrojnë në themel të tyre duhet të diskutohen gjithnjë e më thellë, sepse kuptimi i tyre u bëhet i qartë nxënësve vetëm nëpërmjet justifikimit të tyre. Pavarësia morale (pjekuria) nuk mund të lindë vetëm nga "ndriçimi pasiv" (f. 167), d.m.th., nga rregullat e përcaktuara nga një autoritet dhe njohuria e garantuar si e vërtetë (pa justifikim). Dy [[Virtyti|virtyte]] themelore janë të nevojshme që iluminizmi të bëhet vetë-iluminim: vërtetësia dhe [[mirësia]] (f. 170) për “besimin intelektual dhe emocional” (f. 170).
Me kalimin e kohës, mjetet e iluminizmit janë bërë vetë një “kundër-iluminizëm” (f. 128), gjë që minon besimin në perceptimin shqisor dhe logjikën e shëndoshë të dikujt dhe krijon respekt ndaj autoritetit në vend që të kërkojë kuptueshmëri të përgjithshme: Shkenca është e pakuptueshme për publikun e gjerë për shkak të “zhargonit të saj teknik”. Për më tepër, ajo lirohet nga përgjegjësia e saj morale në vendimet politike duke iu referuar [[Statistika|statistikave]], të cilat thonë vetëm çfarë ËSHTË dhe nuk mund të thonë çfarë DUHET të jetë. Kjo mënyrë të menduari shtrihet në jetën e përditshme, kur mësuesit përpiqen të krijojnë një [[Shpërndarja normale|shpërndarje normale]] statistikore (kurba e ziles Gaussiane) kur vlerësojnë detyrat e klasës, sepse në këtë mënyrë të menduari është e paimagjinueshme që, për shembull, pothuajse të gjithë nxënësit të marrin notën më të mirë (por përkundrazi mund të jepen vetëm disa nota shumë të mira dhe shumë të këqija).
Në kontekstin e [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si ideali bashkëkohor i [[Filozofia e shkencës|rigorozitetit shkencor]] (veçanërisht [[Fizika|fizikës]] matematikore), mënyra shkakësore e shpjegimit bëhet e vetmja e pranuar. Shpjegimet alternative (siç është [[Hermeneutika|interpretimi hermeneutik]] ) zhvlerësohen. Megjithatë, disa gjëra nuk mund të shpjegohen në mënyrë shkakësore (p.sh., vullneti i lirë i njeriut), ndërsa të tjerat nuk mund të kapen qartë as përmes vëzhgimit shqisor (p.sh., ankthi i shkollës ).
[[Kritika]] dhe [[emancipimi]] si mjete [[Epoka e Iluminizmit|iluminizmi]] shmangin shndërrimin në kundër-iluminizëm vetëm nëse mbeten graduale dhe gjithmonë brenda sferës së mundësisë për ata që i praktikojnë; përndryshe, ato shndërrohen shpejt në dorëheqje ose [[Agresioni|agresion]] .
Për të shmangur problemet e lartpërmendura në shkolla, Hentig jep pesë rregulla, të cilat janë përmbledhur këtu: 1. Ji gjithmonë " i ndershëm dhe miqësor" (domethënë, i sinqertë dhe [[Tolerimi|tolerant]] )! 2. Adresoni vetëm ato probleme sociale që bien brenda fushëveprimit të "mundësive për përvojë dhe veprim" të studentëve (f. 173) dhe shpjegoni ato në një mënyrë "të gjallë dhe diskursive" (f. 175) (të peshuara sipas nivelit të zhvillimit të studentëve)! 3. Le të gjejnë vetë studentët zgjidhje të mundshme për problemet shoqërore, duke përfshirë veprimet që janë brenda sferës së ndikimit të studentëve!
== Burimet ==
* [[Hartmut von Hentig]] : ''Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve.'' ''Një lutje për restaurimin e Iluminizmit'' (''Biblioteka Universale'' 8072). Reclam-Verlag, Shtutgart 1985, ISBN 3-15-008072-X .
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
sqclhw2at2ir6z0kwar3kd6pme6yl0q
3059470
3059468
2026-10-25T12:34:45Z
Edukatori
112234
3059470
wikitext
text/x-wiki
'''"Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet"''' (''Die Menschen stärken, die Sachen klären'') është një libër i shkruar nga [[Hartmut von Hentig]] si një përmbledhje leksionesh nga periudha midis viteve 1973 dhe 1984. Me këtë titull, autori ka shpjeguar kritikën themelore ndaj shkollës tradicionale dhe pedagogjisë metodologjike aktuale në formën më të thjeshtë.
== Një edukim i racës njerëzore? ==
Leksioni i parë, “Një edukim i racës njerëzore?”, u dha në verën e vitit 1984 si pjesë e një serie leksionesh mbi temën “Mjerimi i Iluminizmit”. Ai përfshin 44 faqe (f. 5 deri në 48).
Teza qendrore e leksionit të parë është demonstrimi i domosdoshmërisë së “Iluminizmit të Ri” (f. 47), i cili është një “iluminizëm i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] ” (f. 13), për [[Shkenca|shkencën]], si dhe për jetën e përditshme dhe për të menduarit (dhe të folurit), si dhe për të vepruarit:
Njerëzit kanë vetëm [[Arsyeja|arsyen]] e tyre për të promovuar suksesin e veprimeve të tyre (si individë dhe si shoqëri). Ky promovim i suksesit i nënshtrohet kufizimeve të qarta ( fundësia dhe gabueshmëria e arsyes njerëzore ); njohja e këtyre kufijve është pjesë e "Iluminizmit të Ri", i cili pranon se, për shembull, [[natyra]] nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyeja (shkenca natyrore) dhe se vetë [[Shkencat natyrore|shkenca natyrore]] gjeneron [[Njohuria|njohuri]] (faktike) por jo [[Kuptimi i jetës|kuptim]] (moral).
Meqenëse 'Iluminizmi i Vjetër' (i shekullit të 18-të) e shihte arsimin ("Arsim për Iluminizëm" f. 39) si mjetin kryesor për qëllimin e përparimit të njerëzimit (drejt "Njeriut të Ri" (f. 21)) (shekulli i 18-të konsiderohet gjithashtu shekulli i madh i pedagogjisë), "mjerimi i Iluminizmit" (f. 3) (gjithashtu ' Dialektika e Iluminizmit ') i hidhet faji pedagogjisë në diskutimin aktual.
Mjerimi përbëhet nga probleme të mprehta që ka sjellë me vete racionalizimi i tepërt i botës së jetës (p.sh., [[industrializimi]] ), të tilla si... Shkatërrimi i mjedisit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], [[papunësia]], apatia politike (f. 14 e tutje). Ky mjerim kërkon një “iluminizëm të Iluminizmit” dhe jo një respektim të ngurtë të idesë së vjetër të Iluminizmit për progresin (“fluturimi i vazhdueshëm përpara pa kokë” (f. 15)). Megjithatë, nuk duhet ta hedhim poshtë plotësisht Iluminizmin e Vjetër, por përkundrazi duhet të mësojmë prej tij dhe t'i përshtatim [[Institucioni|institucionet]] shoqërore (siç janë [[Shkolla|shkollat]] ) rrethanave të ndryshuara historike (p.sh., krizës klimatike ). Idetë thelbësore të [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Vjetër që janë ende të rëndësishme për ne sot nuk janë rregullat (p.sh., si duhet të duket një [[Lumturia|jetë e lumtur]] ), por më tepër (gjithsej dhjetë) kufizime (f. 37). Për qartësi, pikat e tij janë renditur këtu në rend të kundërt:
# Iluminizmi i sotëm është i ndryshëm nga ai i shekullit të 18-të.
# Iluminizmi nxit [[Përparimi|përparimin]] (larg asaj që njihet si e rreme, drejt asaj që njihet si e vërtetë).
# Iluminizmi nuk drejtohet kundër çdo lloj [[Feja|feje]], por ai tregon fusha që janë të paarritshme për [[Arsyeja|arsyen]] (p.sh., nëse ekziston një [[Perëndia|Zot]] ).
# Njerëzit janë të lirë, por përgjegjës për njëri-tjetrin: liria e secilit mbaron kur dëmton të tjerët. Askush nuk mund ta heqë këtë përgjegjësi nga ju.
# Iluminizmi (arsyeshmëria) është një “ mënyrë jetese ” (f. 30) që përfshin të gjithë jetën (private dhe publike) dhe kërkon praktikë.
# Bota mund të shpjegohet me anë të arsyes (ndoshta kurrë plotësisht, por sigurisht deri në një farë mase).
# Njerëzit janë individualisht të ndryshëm, por kanë [[Dinjiteti|dinjitet]] të barabartë dhe për këtë arsye [[Ligji|të drejta]] të barabarta.
# Qenia individuale njerëzore nuk është as e mirë as e keqe që nga lindja.
# Arsyeja është e nevojshme si individualisht ashtu edhe shoqërisht ("Njeriu është ... i detyruar të përdorë arsyen." (f. 23))
# Njeriu nuk lind i lirë, por duhet ta fitojë [[Liria|lirinë]] e tij (kryesisht nëpërmjet të mësuarit individual dhe transformimit të rrethanave shoqërore).
Pasi sqaron se çfarë do të thotë iluminizmi sipas mendimit të tij sot, Hentig i drejtohet kritikës aktuale ''të'' [[Pedagogjia|pedagogjisë]] që ndihet e përkushtuar ndaj iluminizmit. Ai gjithashtu e përmbledh këtë kritikë në dhjetë pika:
1. Pedagogjia e përqendruar te fëmija çon në mungesë të njohurive faktike. 2. Një pedagogji e pavarësisë (së fëmijës) çon në mungesë të pavarësisë (mungesë pjekurie ). 3. Një pedagogji e vetërealizimit (e fëmijës individual) çon në sfidë të papërgjegjshme. 4. Arsimi pa [[Elita|përzgjedhje]] dëmton të talentuarit në dobi të të patalentuarve. 5. Pedagogjia pa një parim performance çon në "neveri ndaj vërtetimit të vetvetes" (f. 42). 6. Pedagogjia e përqendruar në “ të menduarit kritik ” (f. 42) çon në “pakënaqësi anti-shtet” (ibid.). 7. Pedagogjia me orientim shkencor pengon të kuptuarit (të përshtatshëm për fëmijën, konkret) të të nxënit (përmes abstraksionit). 8. Pedagogjia e përqendruar në trajnimin e aftësive intelektuale formale çon në humbjen e historisë së përbashkët ( kultura e kujtesës ). 9. Pedagogjia që i jep përparësi interesave individuale të fëmijës çon në shkatërrimin e moralit borgjez ( [[Nihilizmi|nihilizëm]] ). 10. Pedagogjia e të mësuarit gjatë gjithë jetës ( arsimi formal ekonomik) nuk çon në [[Urtësia|një mençuri]] më të thellë për jetën.
Hentig i konsideron të gjitha këto akuza kundër [[Pedagogjia|pedagogjisë]] së përkushtuar ndaj Iluminizmit si të rëndësishme, por jo përfundimtare. Ato do të duhej të mendoheshin mirë dhe të përshtateshin me situatën specifike historike të shoqërisë sonë.
Ai e sheh projektin e tij të shkollës laboratorike në Bielefeld si një zbatim konkret të propozimit të tij.
== Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve ==
Leksioni i dytë u mbajt në vitin 1984 për të shënuar dhjetëvjetorin e Shkollës Laboratorike dhe Kolegjit të Shkollës së Lartë Bielefeld, nën titullin "Forcimi i Njerëzve, Qartësimi i Çështjeve". Në përmbledhje, shfaqet nën titullin ''"A mund të mësohet arsyeja?"'' Ai përfshin 78 faqe (f. 49 deri në 126). Për shkak të fushëveprimit, skica e Hentig është përdorur këtu për orientim fillestar. Teza qendrore e secilës pjesë është deklaruar, e ndjekur nga një prezantim koherent i argumenteve më të rëndësishme.
=== 1. “Një gjuhë e ndryshuar” (f. 49 deri në 59) ===
Teza qendrore e kapitullit të 1-rë Seksioni i parë i leksionit të Hentig thotë: Fundi i shekullit të 20-të në Gjermani, na duhet një pedagogji e re për shekullin e 21-të (f. 58). Kjo pedagogji e re ka nevojë për një “gjuhë të re” (f. 58), sepse gjuha e vjetër e diskutimit pedagogjik të viteve 1960 dhe 1970 është bërë e verbër ndaj pjesëve të rëndësishme të arsimit .
Hentig arrin në përfundimin se ndryshimet gjuhësore në diskutimin arsimor (larg "fjalëve thelbësore" drejt "fjalëve funksionale") në vitet 1960 dhe 1970 çuan në rritjen e [[Racionaliteti|racionalitetit instrumental]] ("mentaliteti funksionalist" (f. 54)). Racionaliteti instrumental nuk merret me [[Kuptimi i jetës|kuptimplotësinë]] (ose aspektin moral) e qëllimeve të veprimit (në fushën e pedagogjisë, pra, " objektivat e të nxënit " (f. 106)), por pyet vetëm për mjetet efektive që prodhojnë rezultatet më produktive ("raporti hyrje-dalje" (f. 125)).
Parimi i ri udhëheqës i " orientimit shkencor " çon në zhvillimin e [[Metodologjia e mësimdhënies|didaktikës specifike për lëndën]] si didaktikë përfaqësuese (si një imazh i reduktuar (reduktim didaktik) i shkencës përkatëse referuese shkencore). Koncepte kyçe si “ [[dashuria]] ” (f. 51) zhduken nga diskursi pedagogjik sepse nuk janë të operacionalizueshme (domethënë, nuk janë qartësisht të arritshme [[Shqisa|për perceptimin shqisor]] dhe rrjedhimisht të matshme): Nuk ka termometër që mund të përcaktojë me besueshmëri shkallën e dashurisë së një studenti para, gjatë ose pas orës së mësimit. Ky këndvështrim i ngushtë justifikohet nga teoria bashkëkohore moderne e të mësuarit të [[Biheviorizmi|bihejviorizmit]], e cila përjashton të gjitha proceset e brendshme psikologjike nga [[shkenca]] si spekulative sepse ato nuk mund të maten me saktësi. Megjithatë, sipas [[Pedagogjia|pedagogjisë humaniste,]] një marrëdhënie pedagogjike e dashur është një parakusht themelor për “edukimin” (f. 53), dhe edukimi është “formësimi i vetëdijes” (f. 53).
Në përgjithësi, ky racionalizim qëllim-mjet sakrifikon si sferat e së mirës ( [[Morali|moralit]] ) ashtu edhe të së bukurës ( [[Estetika|estetikës]] ). Në dritën e “ tronditjes së Sputnikut ” (f. 54), këto fusha thelbësore të njerëzimit u sakrifikuan për arsim të lartë ekonomik dhe teknik (“shterimi i rezervave të talenteve”, f. 55). Por arsimi jo vetëm që duhet të promovojë prosperitetin individual dhe shoqëror (ekonomik), por edhe ta pajisë individin kundër shfrytëzimit ekonomik, konformitetit politik dhe humbjes kulturore të vetvetes ( formimit të identitetit ). Kritikat bashkëkohore të sistemit ( [[marksizmi]] dhe psikologjia e thellë ) drejtohen kundër armës së tyre të vetme, arsimit që formëson vetëdijen: ato e dënojnë arsimin në përgjithësi sepse supozohet se është gjithmonë një instrument i klasës sunduese, e cila e përdor atë për të siguruar sundimin e saj ( [[Indoktrinimi|indoktrinim]] ).
Seksioni 2 jep informacion rreth “qëllimit kryesor” (f. 60) të pedagogjisë së re: “Të forcojë njerëzit dhe të sqarojë gjërat” (f. 59). Shkenca (dhe orientimi drejt shkencës arsimore) i sqaron gjërat, por nuk i forcon automatikisht njerëzit, sepse nuk u përgjigjet [[Kuptimi i jetës|pyetjeve jetësore të kuptimit]] . Ajo i edukon njerëzit rreth mjeteve ( [[Teknika|teknikave]] ) efektive që ata mund t'i përdorin më pas sipas dëshirës. Meqenëse [[Përparimi|progresi]] teknologjik ka arritur një nivel që prodhon mjete për shkatërrimin e botës (p.sh., [[Arma bërthamore|armë bërthamore]] ), [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmi]] i Ri duhet të pyesë për përgjegjësinë e shkencës. Progresi shkencor dhe teknologjik duhet të adresojë çështjen e kuptimit të tij (A është apo do të ishte i mirë ky apo ai shpikje teknologjike? ( [[Folgenabschätzung|Vlerësimi i pasojave]] )), lejimi verbërisht i vazhdimit të progresit nuk sjell zgjidhje, por vetëm sa grumbullon më shumë probleme.
Njerëzit kanë nevojë për njohuri faktike, por jo për “njohuri të pjesshme” (f. 70) (njohuri shkencore të specializuara), por përkundrazi për një pasqyrë të përgjithshme të atyre kushteve shoqërore që përcaktojnë jetën e tyre të përditshme dhe të cilat shpesh paraqiten sot si një “ kufizim objektiv ” i pashmangshëm, dhe forcën për t’u mbrojtur nga ajo që njihet si moralisht e drejtë dhe e vërtetë ose kundër asaj që njihet si moralisht e keqe dhe e gabuar, nëse është e nevojshme edhe kundër shumicës.
Shkenca, e cila është (gabimisht ende) pa vlera, nuk mund t’i zgjidhë problemet urgjente shoqërore në kuptimin e progresit teknologjik sepse vetë nuk ka qenë kurrë objektive, por si institucion shoqëror është vetë e ngatërruar në kufizimet e sistemit (rezultatet e kërkimit, për shembull, varen ndjeshëm nga burimi i financimit të institutit të kërkimit, siç e demonstron Akademia për Studime të Duhanit).
Në jetën e përditshme, sistemet shoqërore ende shpërblejnë konformitetin në vend të moskonformitetit dhe [[Autonomia|vetëvendosjes]] . Kjo saboton themelin e demokracisë ( thënia e Böckenförd-it ), e cila varet nga ekspertiza e pavarur ( pjekuria ) e qytetarëve të saj, sepse qytetarët duhet të marrin vendime politike (p.sh., kur zgjedhin një [[Partitë politike|parti]] ). Shkollat duhet të krijojnë një “hapësirë të mbrojtur” (f. 113) që është aq e lirë nga kufizimet sistemike ( liria pedagogjike ) sa të mund t’u japin nxënësve këtë pavarësi jokonformiste dhe kështu të ndërtojnë [[Vetëvlerësimi|vetëvlerësim]] të mjaftueshëm për të mbrojtur atë që e njohin si të vërtetë dhe të mirë, madje edhe kundër shumicës, për pjesën tjetër të jetës së tyre (si qytetarë të rritur). Duhet të japë vullnetin dhe njohuritë e nevojshme në mënyrë që nxënësit, si të rritur, të mund të ndryshojnë sistemet shoqërore (përmes pjesëmarrjes demokratike ) në një mënyrë të tillë që problemet shoqërore ( problemet kryesore ) të mund të zgjidhen.
=== 3. “Skepticizëm dhe vetëbesim” (f. 72 deri në 82) ===
Teza qendrore e seksionit të tretë pjesërisht, aty thuhet: Iluminizmi i Ri duhet ta mprehë vetëdijen tonë me [[Dyshimi|skepticizëm]] sistematik. “Skepticizëm do të thotë […] të kuptosh pse nuk mund të bësh diçka.” (f. 72). Në të 1-rën e tij Leksioni thekson me theks se Iluminizmi i Ri nuk duhet të përbëhet vetëm nga skepticizmi, por duhet të përfshijë edhe veprimin (që ndryshon institucionet shoqërore të kritikuara). Në të 3-tin e tij Në leksionin e tij, Hentig thekson gjithashtu se skepticizmi si mjet iluminizmi gjithmonë ka nevojë për një këndvështrim pozitiv (besim në arsye) nga i cili kritikon: prandaj gjithmonë ka vlerësime të njohura si pozitive dhe rrjedhimisht nuk është një [[Nihilizmi|skepticizëm total nihilist]] (i cili është thjesht kundër gjithçkaje).
==== 3.1 Progresi dhe Demokracia (f. 73 e tutje) ====
Sistemet shoqërore (p.sh., ligjet) arrijnë kufijtë moralë për shkak të përparimit shkencor në zhvillime të caktuara teknologjike (p.sh., debati [[Embrioni|për embrionin]] dhe gjenetikën njerëzore ). Këtu, njerëzit (si qytetarë) duhet të ndryshojnë institucionet ekzistuese ose të prezantojnë institucione të reja me të cilat duan të jetojnë së bashku. Ky proces vendimmarrjeje ( demokracia deliberative ) nuk duhet të merret nën kontroll nga sisteme (p.sh., nga ekspertë të biznesit ose shkencës) mbi të cilat njerëzit e prekur nuk kanë [[Pushteti (shoqëror dhe politik)|pushtet]] .
==== 3.2 “Intelekti kundrejt Arsyes” (f. 76 e tutje) ====
Njerëzit në një [[Demokracia|demokraci]] duhet të mbajnë qëndrim kundër problemeve të dukshme shoqërore. Gara e armatimeve bërthamore është një shembull i një zhvillimi të tillë të gabuar: Fokusi është vetëm te mjetet (më të mëdha, më të shpejta, më larg, më shumë) dhe jo më te qëllimet (shkatërrimi i botës si një pasojë e pashmangshme e përdorimit [[Arma bërthamore|të armëve bërthamore]] ) ( [[Racionaliteti|racionalitet instrumental]] ). Eliminimi gradual i këtyre zhvillimeve negative me masa individuale konkrete dhe të zbatuara menjëherë është më i mirë sesa qëllime të larta ( [[Utopia|utopi]] të tilla si paqja e përjetshme botërore ).
==== 3.3 “Arsyeja kundrejt Natyrës” (f. 78 deri në 82) ====
Nocioni ekonomik i progresit, i cili pohon se rritja e popullsisë zvogëlohet me rritjen e prosperitetit, nuk do të ndihmojë kundër problemit të [[Mbipopullimi njerëzor|mbipopullimit]] global në të ardhmen e parashikueshme, sepse planeti ynë nuk ka lëndë të para të mjaftueshme për të gjithë njerëzit për të arritur nivelin e prosperitetit që [[Shtetet e zhvilluara|vendet e industrializuara]] perëndimore të sotme u ofrojnë qytetarëve të tyre (shih Kufijtë e Rritjes ). Pa ndërhyrje politike, Toka mund të ushqejë (nga një këndvështrim thjesht teknik) 12 miliardë njerëz. Megjithatë, askush nuk dëshiron të jetojë në kushtet e nevojshme ( [[Cilësia e jetës|cilësi shumë e ulët jetese]] ). Kontrolli i lindjeve dhe eutanazia mbeten [[Tabu|tema tabu]] në [[Politika|politikën]] perëndimore. Që kjo të ndryshojë dhe që Iluminizmi i Ri t’i adresojë këto tema tabu, nevojiten njerëz të fortë (të edukuar përmes Pedagogjisë së Re).
=== 4. "Rebelim kundër arsyes?" (f. 82 deri në 91) ===
Teza qendrore e seksionit të 4-të pohon se [[arsyeja]] duhet të rebelohet kundër intelektit aktualisht dominues që e konsideron veten të rëndësishëm (racionaliteti instrumental) dhe të sqarojë qëllimet (çështjet e kuptimit dhe vlerës) që [[shoqëria]] duhet të ndjekë me mjetet teknike që ka në dispozicion (p.sh., promovimi i centraleve [[Energjia diellore|diellore]] në vend të centraleve me qymyr përmes ligjeve për mbrojtjen e mjedisit ).
Arsyeja është racionalitet instrumental dhe “tregon ''se si'' ''mund'' të bëhet diçka […]” (f. 88). Për shumë probleme që kanë lindur sot për shkak të racionalitetit instrumental (të shkëputur nga arsyeja) (të progresit të vazhdueshëm teknologjik pa sqaruar çështjet e kuptimit) (p.sh. kriza e identitetit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], shkatërrimi i mjedisit, kërcënimi i shkatërrimit të botës, mbipopullimi, papunësia, legalizimi), zgjidhjet politike që ndryshojnë sistemet shoqërore janë të nevojshme (dhe jo thjesht veprime individuale). Proceset politike ( [[Demokracia|demokratike]] ) të votimit të nevojshme për këto ndryshime kërkojnë një kuptim të përbashkët të problemeve ( kuptueshmëri ) midis njerëzve që votojnë (domethënë, qytetarëve dhe jo komiteteve të [[Eksperti|ekspertëve]] ), që do të thotë parimi udhëheqës arsimor i "sqarimit të gjërave" për arsimin publik ( arsimin e përgjithshëm ).
Arsyeja sqaron “çfarë duhet bërë” (f. 88). Hentig e sheh bazën e vlerës së arsyes në dinjitetin njerëzor, i cili është “i shprehur qartë në [[të drejtat e njeriut]] ” (f. 88). Të drejtat e njeriut janë “ [[Kushtetuta e Gjermanisë|ligji themelor]] ” (f. 88) i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Ri. Çështjet e pazgjidhshme të vlerave duhet të durohen me “tolerancë” (f. 89) sepse arsyeja njerëzore mund të gabojë gjithmonë (gabim). Prandaj, toleranca është “detyra më e rëndësishme” (f. 88) e Pedagogjisë së Re. Ajo që nuk mund të sqarohet mund të përcaktohet vetëm nga arsyeja kritike e vetë individit (dhe jo nga një sistem shoqëror i imponuar nga lart).
=== 5. "Alternativa ndaj arsyes?" (f. 91 deri në 99) ===
Hentig në seksionin e 5 diskuton “kundër-Iluminizmin” bashkëkohor (f. 91), i cili hedh poshtë [[Racionaliteti|racionalitetin]] . Kundër-iluminizmi bie ndesh me parimin udhëzues edukativ të "sqarimit të çështjeve". Si pasojë, kundër-Iluminizmi nuk ofron asnjë alternativë ndaj arsyes (Iluminizmit të Ri) në fushën e pedagogjisë.
Prototipet e kundër-Iluminizmit janë [[Shqisa e gjashtë|shikimi i qartë]] ezoterik (p.sh., nëpërmjet iluminizmit meditativ ose dehjes orgjiatike ), zhargoni shkencor ("abstraksion" (f. 93)) dhe [[miti]] . Klervojanca është një vizion i [[E vërteta|së vërtetës]] që është i pakuptueshëm për njerëzit e tjerë. Zhargoni teknik është i pakuptueshëm për të gjithë jo-ekspertët. Miti, për shembull në formën e letërsisë popullore (p.sh., [[Fantazia|romanet fantastike]] ), është përgjithësisht i kuptueshëm, por shpesh portretizon veprat individuale të [[Heroi|heronjve]] moralisht të drejtë me [[Magjia (e mbinatyrshme)|magjinë]] si një ilaç për të gjitha sëmundjet dhe injoron bashkëpunimin politik me mjetet realisht të disponueshme që është i nevojshëm për të zgjidhur problemet aktuale.
=== 6. "A mund të mësohet arsyeja?" (f. 99 deri në 105) ===
Arsyeja mund të mësohet duke i përgatitur njerëzit për jetën (jashtë shkollës). Kjo përgatitje konsiston në edukimin e tyre rreth gjërave që përcaktojnë jetën e njerëzve ("sqarimi i gjërave") dhe në të njëjtën kohë forcimin e vetëvlerësimit të tyre ("forcimi i njerëzve").
Sistemi bashkëkohor shkollor i zakonshëm mat (teste krahasuese), përzgjedh ( nota numerike ) dhe mbingarkon ( [[Shkolla|struktura hierarkike e shkollës]] ) njerëzit. Ndarja [[Burokracia|burokratike]] e njohurive faktike (p.sh., në lëndët shkollore si fizika ose biologjia), pyetjeve që lidhen me vlerat (p.sh., në lëndët shkollore si studimet shoqërore ose etika) që lidhen me lëndën dhe [[Virtyti|virtytit]] (i kuptuar si një qëndrim personal ndaj lëndës) (p.sh., përmes notave të sjelljes ) shoqërohet me rënie të rëndësisë: Ndërsa njohuritë faktike janë thelbësore për kualifikimet shkollore, pyetjet që lidhen me vlerat luajnë vetëm një rol të vogël, dhe virtyti i nxënësit përbëhet thjesht nga konformizmi (bindja). Angazhimi personal ndaj gjërave që janë të rëndësishme për ju (p.sh. [[mbrojtja e mjedisit]] ) mbetet një çështje private.
[[Pedagogjia]] e re për fundin e shekullit të 20-të dhe fillimin e shekullit 21 kërkon [[Studimi|mësimdhënie]] holistike dhe të padiferencuar (“mësimdhënie universale” ose “mësimdhënie jetësore” (f. 101)), e cila fillon nga situata të jetës reale dhe gjithmonë përcakton kontekstin më të gjerë (p.sh., historinë njerëzore). Fokusi është te përvoja e përbashkët, jo te mësimdhënia. Qëllimi është të forcohet besimi i njerëzve në arsyen e tyre dhe të mprehet skepticizmi i tyre ndaj racionalitetit instrumental të institucioneve shoqërore.
=== 7. “13 Kushte të Mësimit” (f. 106 deri në 125) ===
Hentig në seksioni e 7 formulon “Kushtet e të Nxënit” që dallohen nga “Objektivat e të Nxënit” të formuluara në veprat e tij të mëparshme (f. 106), sepse termi “objektiv” është shumë i lidhur me një pedagogji të orientuar drejt fizibilitetit. Të 13 kushtet e të nxënit mund të përmbushen vetëm nëse shkollave u jepet më shumë liri në hartimin e tyre ( liri pedagogjike ) sesa është aktualisht. Të gjitha kushtet e të nxënit i shërbejnë Iluminizmit të Ri, i cili e zgjeron të nxënit për të përfshirë dimensionin e kuptimit dhe nuk e redukton atë thjesht në përvetësimin e njohurive ose aftësive (përmes memorizimit dhe praktikës).
# Besimi duhet të ndërtohet përmes veprimeve të suksesshme të dikujt.
# Duhet të lihet kohë për rrugë individuale të të nxënit në shkollë (pa nxitim për pseudo-efektivitet ose përafrim burokratik të kohës), duke hequr dorë nga intervali 45-minutësh.
# Punësimi i paguar është në rënie, prandaj puna sociale duhet të vlerësohet (dhe të paguhet), ashtu si edhe puna e të nxënit (dhe [[Përparimi|progresi]] shkencor jo-komercial). Shkollat duhet t’i përgatisin nxënësit për këtë jetë duke vepruar si një mikrokozmos i shoqërisë (koncepti i polisit).
# Aftësitë jetësore nuk mësohen në klasa të mëdha; 15 nxënës për klasë është optimale.
# Shkolla nuk duhet të jetë një institucion mësimdhënieje; duhet të jetë një vend ku nxënësit mund të mësojnë se si ta përmirësojnë gradualisht shkollën (si një shoqëri në miniaturë) përmes mjeteve demokratike.
# Mësimdhënia sistematike e bazuar në lëndë rreth problemeve sociale bëhet efektive vetëm nga [[puberteti]] e tutje; përpara kësaj, mund të praktikohet vetëm respektimi i rregullave në ndërveprimet e përditshme. Megjithatë, përvoja themelore është e rëndësishme që këto rregulla të vendosen në mënyrë demokratike; përndryshe, ato mbeten të huaja për studentët dhe në rastin më të mirë rezultojnë në konformitet sipërfaqësor nga frika e ndëshkimit.
# Detyra qendrore e shkollës është iluminizmi: nxënësit duhet të mësojnë nëpërmjet të kuptuarit, që do të thotë se ata duhet të jenë gjithmonë në gjendje të justifikojnë njohuritë e tyre të fituara me argumente. Studentët duhet të jenë në gjendje të demonstrojnë pabazueshmërinë e besimeve të pabazuara (p.sh., ekzistencën e Zotit), ndërkohë që njëkohësisht të mësojnë të tolerojnë kuptimin e besimit.
# Pabarazia sociale është e pashmangshme për shoqërinë bashkëkohore (p.sh., për shkak të ndarjes së punës). Shkollat duhet ta marrin parasysh këtë, por vetëm në arsimin e mesëm të lartë; përpara kësaj, mësimdhënia e individualizuar dhe ndërtimi i vetëvlerësimit për secilin individ janë të nevojshme.
# Fizikalitetit duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje në shkolla: Të rinjtë kanë një nevojë të madhe për lëvizje, e cila duhet të adresohet ndryshe nga sportet shkollore të cilat janë të orientuara drejt sporteve garuese .
# Mediat e reja (p.sh., interneti) duhet të njihen si ofruese të informacionit, por nuk duhet të keqkuptohen si ofruese të njohurive: njohuria kërkon organizimin e pavarur të informacionit në formë mendimi dhe gjuhe. Sa më shumë informacion të përdorësh, aq më i madh është përpjekja e nevojshme për ta organizuar atë ( mbingarkesë informacioni ).
# Mësuesit duhet të jenë model i një jete (të mundshme) të mirë për fëmijët, domethënë, një jete të lumtur dhe të drejtë. Ata nuk lejohen të marrin pjesë në kultin e të rinjve. “Të jesh i rritur nuk është një […] gjendje, është një detyrë” (f. 122).
# Mësuesit duhet të punojnë kundër “terapizmit” (f. 122), i cili i kthen problemet faktike në probleme marrëdhëniesh (domethënë, problemet sociale në probleme individuale) dhe kështu i privon njerëzit nga fuqia për të ndryshuar sistemet shoqërore. Nëse ka rrethana shoqërore që i sëmurin njerëzit (p.sh., [[Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes|ADHD]] nga konsumimi i tepërt i medias, por edhe [[Ҫrregullimi depresiv madhor|depresioni]] ose lodhja e tepërt për shkak të ngacmimit ), atëherë këto rrethana duhet të ndryshohen dhe jo vetëm personi që vuan individualisht të trajtohet si një rast konkret.
# Fëmijët kanë nevojë për kohë për veten e tyre. Presioni i vazhdueshëm dhe kufizimet kohore pengojnë të nxënit, duke çuar në reagime të tilla si ankthi shkollor, [[agresioni]] ose mungesa në shkollë .
== Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar ==
Leksioni i tretë u mbajt në vitin 1973 gjatë lëvizjes studentore para Unionit Humanist nën titullin "Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar". Ai përfshin 53 faqe (f. 127 deri në 179).
Teza qendrore e leksionit është se iluminizmi është një proces i vazhdueshëm dhe jo një gjendje përfundimisht e arritshme. Procesi i iluminizmit është i pafund sepse ai mund ta identifikojë një mendim të rremë si të rremë vetëm nga një këndvështrim i ndryshëm (absolut i padiskutueshëm). Megjithatë, kjo pikëpamje mund të rezultojë gjithashtu të jetë një mendim i gabuar, i cili nga ana tjetër mund të përcaktohet vetëm duke përvetësuar një pikëpamje të ndryshme (absolute të padiskutueshme), etj. Për shembull, Iluminizmi vë në pikëpyetje natyrën e autoritetit të [[Feja|fesë]] ose [[Shteti|të shtetit]] . Qëllimi i iluminizmit është gjithmonë i njëjtë: të promovojë lumturinë individuale dhe kolektive (një jetë të mirë). Lumturia promovohet në mënyrë indirekte (negative) duke identifikuar se çfarë pengon arritjen e këtyre gjendjeve të dëshiruara dhe më pas duke marrë masa konkrete për të eliminuar gradualisht këto probleme ( inxhinieri sociale pjesë-pjesë ).
Prandaj, Iluminizmi i vjetër (i shekullit të 18-të) nuk është më i mjaftueshëm sot, sepse u kufizua në njohjen e abuzimeve dhe ua la ndryshimin e institucioneve shoqërore autoriteteve (krh. 158–162). Edhe pse shumë tabu janë zhdukur sot, këto njohuri nuk kanë ndikim në veprimet e përditshme të shumicës së njerëzve (të cilët vazhdojnë të besojnë pa kushte në Zot ose i binden verbërisht shtetit). Iluminizmi i Vjetër i gjykoi gabimet e kohës së tij nga pikëpamja e racionalitetit. Ky këndvështrim njëdimensional duhet të zgjerohet sot, pasi rëndësia e [[Emocioni|emocionalitetit]] (p.sh., për veprimet tona aktuale, madje edhe kundër gjykimit tonë më të mirë) është demonstruar nga [[psikologjia]] moderne. Kjo ka pasoja konkrete edhe për shkollat: Nxënësit më të vegjël (para pubertetit) ende nuk mund të merren me argumente formale; këtu, themeli emocional i zakoneve është përgjegjësi e mësuesve. Shpjegimet e nevojshme në këtë nivel mund të përçohen në formën e [[Tregimi|rrëfimeve]] (siç janë [[Përralla|përrallat]] ). Më vonë në jetën shkollore, këto rregulla dhe vlerat që qëndrojnë në themel të tyre duhet të diskutohen gjithnjë e më thellë, sepse kuptimi i tyre u bëhet i qartë nxënësve vetëm nëpërmjet justifikimit të tyre. Pavarësia morale (pjekuria) nuk mund të lindë vetëm nga "ndriçimi pasiv" (f. 167), d.m.th., nga rregullat e përcaktuara nga një autoritet dhe njohuria e garantuar si e vërtetë (pa justifikim). Dy [[Virtyti|virtyte]] themelore janë të nevojshme që iluminizmi të bëhet vetë-iluminim: vërtetësia dhe [[mirësia]] (f. 170) për “besimin intelektual dhe emocional” (f. 170).
Me kalimin e kohës, mjetet e iluminizmit janë bërë vetë një “kundër-iluminizëm” (f. 128), gjë që minon besimin në perceptimin shqisor dhe logjikën e shëndoshë të dikujt dhe krijon respekt ndaj autoritetit në vend që të kërkojë kuptueshmëri të përgjithshme: Shkenca është e pakuptueshme për publikun e gjerë për shkak të “zhargonit të saj teknik”. Për më tepër, ajo lirohet nga përgjegjësia e saj morale në vendimet politike duke iu referuar [[Statistika|statistikave]], të cilat thonë vetëm çfarë ËSHTË dhe nuk mund të thonë çfarë DUHET të jetë. Kjo mënyrë të menduari shtrihet në jetën e përditshme, kur mësuesit përpiqen të krijojnë një [[Shpërndarja normale|shpërndarje normale]] statistikore (kurba e ziles Gaussiane) kur vlerësojnë detyrat e klasës, sepse në këtë mënyrë të menduari është e paimagjinueshme që, për shembull, pothuajse të gjithë nxënësit të marrin notën më të mirë (por përkundrazi mund të jepen vetëm disa nota shumë të mira dhe shumë të këqija).
Në kontekstin e [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si ideali bashkëkohor i [[Filozofia e shkencës|rigorozitetit shkencor]] (veçanërisht [[Fizika|fizikës]] matematikore), mënyra shkakësore e shpjegimit bëhet e vetmja e pranuar. Shpjegimet alternative (siç është [[Hermeneutika|interpretimi hermeneutik]] ) zhvlerësohen. Megjithatë, disa gjëra nuk mund të shpjegohen në mënyrë shkakësore (p.sh., vullneti i lirë i njeriut), ndërsa të tjerat nuk mund të kapen qartë as përmes vëzhgimit shqisor (p.sh., ankthi i shkollës ).
[[Kritika]] dhe [[emancipimi]] si mjete [[Epoka e Iluminizmit|iluminizmi]] shmangin shndërrimin në kundër-iluminizëm vetëm nëse mbeten graduale dhe gjithmonë brenda sferës së mundësisë për ata që i praktikojnë; përndryshe, ato shndërrohen shpejt në dorëheqje ose [[Agresioni|agresion]] .
Për të shmangur problemet e lartpërmendura në shkolla, Hentig jep pesë rregulla, të cilat janë përmbledhur këtu: 1. Ji gjithmonë " i ndershëm dhe miqësor" (domethënë, i sinqertë dhe [[Tolerimi|tolerant]] )! 2. Adresoni vetëm ato probleme sociale që bien brenda fushëveprimit të "mundësive për përvojë dhe veprim" të studentëve (f. 173) dhe shpjegoni ato në një mënyrë "të gjallë dhe diskursive" (f. 175) (të peshuara sipas nivelit të zhvillimit të studentëve)! 3. Le të gjejnë vetë studentët zgjidhje të mundshme për problemet shoqërore, duke përfshirë veprimet që janë brenda sferës së ndikimit të studentëve!
== Burimet ==
* [[Hartmut von Hentig]] : ''Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve.'' ''Një lutje për restaurimin e Iluminizmit'' (''Biblioteka Universale'' 8072). Reclam-Verlag, Shtutgart 1985, ISBN 3-15-008072-X .
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
iurph2yy9dyds6gq47eartqsw9a56z0
3059471
3059470
2026-10-25T12:35:52Z
Edukatori
112234
3059471
wikitext
text/x-wiki
'''"Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet"''' (''Die Menschen stärken, die Sachen klären'') është një libër i shkruar nga [[Hartmut von Hentig]] si një përmbledhje leksionesh nga periudha midis viteve 1973 dhe 1984. Me këtë titull, autori ka shpjeguar kritikën themelore ndaj shkollës tradicionale dhe pedagogjisë metodologjike aktuale në formën më të thjeshtë.
== Një edukim i racës njerëzore? ==
Leksioni i parë, “Një edukim i racës njerëzore?”, u dha në verën e vitit 1984 si pjesë e një serie leksionesh mbi temën “Mjerimi i Iluminizmit”. Ai përfshin 44 faqe (f. 5 deri në 48).
Teza qendrore e leksionit të parë është demonstrimi i domosdoshmërisë së “Iluminizmit të Ri” (f. 47), i cili është një “iluminizëm i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] ” (f. 13), për [[Shkenca|shkencën]], si dhe për jetën e përditshme dhe për të menduarit (dhe të folurit), si dhe për të vepruarit:
Njerëzit kanë vetëm [[Arsyeja|arsyen]] e tyre për të promovuar suksesin e veprimeve të tyre (si individë dhe si shoqëri). Ky promovim i suksesit i nënshtrohet kufizimeve të qarta ( fundësia dhe gabueshmëria e arsyes njerëzore ); njohja e këtyre kufijve është pjesë e "Iluminizmit të Ri", i cili pranon se, për shembull, [[natyra]] nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyeja (shkenca natyrore) dhe se vetë [[Shkencat natyrore|shkenca natyrore]] gjeneron [[Njohuria|njohuri]] (faktike) por jo [[Kuptimi i jetës|kuptim]] (moral).
Meqenëse 'Iluminizmi i Vjetër' (i shekullit të 18-të) e shihte arsimin ("Arsim për Iluminizëm" f. 39) si mjetin kryesor për qëllimin e përparimit të njerëzimit (drejt "Njeriut të Ri" (f. 21)) (shekulli i 18-të konsiderohet gjithashtu shekulli i madh i pedagogjisë), "mjerimi i Iluminizmit" (f. 3) (gjithashtu ' Dialektika e Iluminizmit ') i hidhet faji pedagogjisë në diskutimin aktual.
Mjerimi përbëhet nga probleme të mprehta që ka sjellë me vete racionalizimi i tepërt i botës së jetës (p.sh., [[industrializimi]] ), të tilla si... Shkatërrimi i mjedisit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], [[papunësia]], apatia politike (f. 14 e tutje). Ky mjerim kërkon një “iluminizëm të Iluminizmit” dhe jo një respektim të ngurtë të idesë së vjetër të Iluminizmit për progresin (“fluturimi i vazhdueshëm përpara pa kokë” (f. 15)). Megjithatë, nuk duhet ta hedhim poshtë plotësisht Iluminizmin e Vjetër, por përkundrazi duhet të mësojmë prej tij dhe t'i përshtatim [[Institucioni|institucionet]] shoqërore (siç janë [[Shkolla|shkollat]] ) rrethanave të ndryshuara historike (p.sh., krizës klimatike ). Idetë thelbësore të [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Vjetër që janë ende të rëndësishme për ne sot nuk janë rregullat (p.sh., si duhet të duket një [[Lumturia|jetë e lumtur]] ), por më tepër (gjithsej dhjetë) kufizime (f. 37). Për qartësi, pikat e tij janë renditur këtu në rend të kundërt:
# Iluminizmi i sotëm është i ndryshëm nga ai i shekullit të 18-të.
# Iluminizmi nxit [[Përparimi|përparimin]] (larg asaj që njihet si e rreme, drejt asaj që njihet si e vërtetë).
# Iluminizmi nuk drejtohet kundër çdo lloj [[Feja|feje]], por ai tregon fusha që janë të paarritshme për [[Arsyeja|arsyen]] (p.sh., nëse ekziston një [[Perëndia|Zot]] ).
# Njerëzit janë të lirë, por përgjegjës për njëri-tjetrin: liria e secilit mbaron kur dëmton të tjerët. Askush nuk mund ta heqë këtë përgjegjësi nga ju.
# Iluminizmi (arsyeshmëria) është një “ mënyrë jetese ” (f. 30) që përfshin të gjithë jetën (private dhe publike) dhe kërkon praktikë.
# Bota mund të shpjegohet me anë të arsyes (ndoshta kurrë plotësisht, por sigurisht deri në një farë mase).
# Njerëzit janë individualisht të ndryshëm, por kanë [[Dinjiteti|dinjitet]] të barabartë dhe për këtë arsye [[Ligji|të drejta]] të barabarta.
# Qenia individuale njerëzore nuk është as e mirë as e keqe që nga lindja.
# Arsyeja është e nevojshme si individualisht ashtu edhe shoqërisht ("Njeriu është ... i detyruar të përdorë arsyen." (f. 23))
# Njeriu nuk lind i lirë, por duhet ta fitojë [[Liria|lirinë]] e tij (kryesisht nëpërmjet të mësuarit individual dhe transformimit të rrethanave shoqërore).
Pasi sqaron se çfarë do të thotë iluminizmi sipas mendimit të tij sot, Hentig i drejtohet kritikës aktuale ''të'' [[Pedagogjia|pedagogjisë]] që ndihet e përkushtuar ndaj iluminizmit. Ai gjithashtu e përmbledh këtë kritikë në dhjetë pika:
1. Pedagogjia e përqendruar te fëmija çon në mungesë të njohurive faktike. 2. Një pedagogji e pavarësisë (së fëmijës) çon në mungesë të pavarësisë (mungesë pjekurie ). 3. Një pedagogji e vetërealizimit (e fëmijës individual) çon në sfidë të papërgjegjshme. 4. Arsimi pa [[Elita|përzgjedhje]] dëmton të talentuarit në dobi të të patalentuarve. 5. Pedagogjia pa një parim performance çon në "neveri ndaj vërtetimit të vetvetes" (f. 42). 6. Pedagogjia e përqendruar në “ të menduarit kritik ” (f. 42) çon në “pakënaqësi anti-shtet” (ibid.). 7. Pedagogjia me orientim shkencor pengon të kuptuarit (të përshtatshëm për fëmijën, konkret) të të nxënit (përmes abstraksionit). 8. Pedagogjia e përqendruar në trajnimin e aftësive intelektuale formale çon në humbjen e historisë së përbashkët ( kultura e kujtesës ). 9. Pedagogjia që i jep përparësi interesave individuale të fëmijës çon në shkatërrimin e moralit borgjez ( [[Nihilizmi|nihilizëm]] ). 10. Pedagogjia e të mësuarit gjatë gjithë jetës ( arsimi formal ekonomik) nuk çon në [[Urtësia|një mençuri]] më të thellë për jetën.
Hentig i konsideron të gjitha këto akuza kundër [[Pedagogjia|pedagogjisë]] së përkushtuar ndaj Iluminizmit si të rëndësishme, por jo përfundimtare. Ato do të duhej të mendoheshin mirë dhe të përshtateshin me situatën specifike historike të shoqërisë sonë.
Ai e sheh projektin e tij të shkollës laboratorike në Bielefeld si një zbatim konkret të propozimit të tij.
== Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve ==
Leksioni i dytë u mbajt në vitin 1984 për të shënuar dhjetëvjetorin e Shkollës Laboratorike dhe Kolegjit të Shkollës së Lartë Bielefeld, nën titullin "Forcojmë Njerëzit, Qartësojmë Çështjet". Në përmbledhje, shfaqet nën titullin ''"A mund të mësohet arsyeja?"'' Ai përfshin 78 faqe (f. 49 deri në 126). Për shkak të fushëveprimit, skica e Hentig është përdorur këtu për orientim fillestar. Teza qendrore e secilës pjesë është deklaruar, e ndjekur nga një prezantim koherent i argumenteve më të rëndësishme.
=== 1. “Një gjuhë e ndryshuar” (f. 49 deri në 59) ===
Teza qendrore e kapitullit të 1-rë Seksioni i parë i leksionit të Hentig thotë: Fundi i shekullit të 20-të në Gjermani, na duhet një pedagogji e re për shekullin e 21-të (f. 58). Kjo pedagogji e re ka nevojë për një “gjuhë të re” (f. 58), sepse gjuha e vjetër e diskutimit pedagogjik të viteve 1960 dhe 1970 është bërë e verbër ndaj pjesëve të rëndësishme të arsimit .
Hentig arrin në përfundimin se ndryshimet gjuhësore në diskutimin arsimor (larg "fjalëve thelbësore" drejt "fjalëve funksionale") në vitet 1960 dhe 1970 çuan në rritjen e [[Racionaliteti|racionalitetit instrumental]] ("mentaliteti funksionalist" (f. 54)). Racionaliteti instrumental nuk merret me [[Kuptimi i jetës|kuptimplotësinë]] (ose aspektin moral) e qëllimeve të veprimit (në fushën e pedagogjisë, pra, " objektivat e të nxënit " (f. 106)), por pyet vetëm për mjetet efektive që prodhojnë rezultatet më produktive ("raporti hyrje-dalje" (f. 125)).
Parimi i ri udhëheqës i " orientimit shkencor " çon në zhvillimin e [[Metodologjia e mësimdhënies|didaktikës specifike për lëndën]] si didaktikë përfaqësuese (si një imazh i reduktuar (reduktim didaktik) i shkencës përkatëse referuese shkencore). Koncepte kyçe si “ [[dashuria]] ” (f. 51) zhduken nga diskursi pedagogjik sepse nuk janë të operacionalizueshme (domethënë, nuk janë qartësisht të arritshme [[Shqisa|për perceptimin shqisor]] dhe rrjedhimisht të matshme): Nuk ka termometër që mund të përcaktojë me besueshmëri shkallën e dashurisë së një studenti para, gjatë ose pas orës së mësimit. Ky këndvështrim i ngushtë justifikohet nga teoria bashkëkohore moderne e të mësuarit të [[Biheviorizmi|bihejviorizmit]], e cila përjashton të gjitha proceset e brendshme psikologjike nga [[shkenca]] si spekulative sepse ato nuk mund të maten me saktësi. Megjithatë, sipas [[Pedagogjia|pedagogjisë humaniste,]] një marrëdhënie pedagogjike e dashur është një parakusht themelor për “edukimin” (f. 53), dhe edukimi është “formësimi i vetëdijes” (f. 53).
Në përgjithësi, ky racionalizim qëllim-mjet sakrifikon si sferat e së mirës ( [[Morali|moralit]] ) ashtu edhe të së bukurës ( [[Estetika|estetikës]] ). Në dritën e “ tronditjes së Sputnikut ” (f. 54), këto fusha thelbësore të njerëzimit u sakrifikuan për arsim të lartë ekonomik dhe teknik (“shterimi i rezervave të talenteve”, f. 55). Por arsimi jo vetëm që duhet të promovojë prosperitetin individual dhe shoqëror (ekonomik), por edhe ta pajisë individin kundër shfrytëzimit ekonomik, konformitetit politik dhe humbjes kulturore të vetvetes ( formimit të identitetit ). Kritikat bashkëkohore të sistemit ( [[marksizmi]] dhe psikologjia e thellë ) drejtohen kundër armës së tyre të vetme, arsimit që formëson vetëdijen: ato e dënojnë arsimin në përgjithësi sepse supozohet se është gjithmonë një instrument i klasës sunduese, e cila e përdor atë për të siguruar sundimin e saj ( [[Indoktrinimi|indoktrinim]] ).
Seksioni 2 jep informacion rreth “qëllimit kryesor” (f. 60) të pedagogjisë së re: “Të forcojë njerëzit dhe të sqarojë gjërat” (f. 59). Shkenca (dhe orientimi drejt shkencës arsimore) i sqaron gjërat, por nuk i forcon automatikisht njerëzit, sepse nuk u përgjigjet [[Kuptimi i jetës|pyetjeve jetësore të kuptimit]] . Ajo i edukon njerëzit rreth mjeteve ( [[Teknika|teknikave]] ) efektive që ata mund t'i përdorin më pas sipas dëshirës. Meqenëse [[Përparimi|progresi]] teknologjik ka arritur një nivel që prodhon mjete për shkatërrimin e botës (p.sh., [[Arma bërthamore|armë bërthamore]] ), [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmi]] i Ri duhet të pyesë për përgjegjësinë e shkencës. Progresi shkencor dhe teknologjik duhet të adresojë çështjen e kuptimit të tij (A është apo do të ishte i mirë ky apo ai shpikje teknologjike? ( [[Folgenabschätzung|Vlerësimi i pasojave]] )), lejimi verbërisht i vazhdimit të progresit nuk sjell zgjidhje, por vetëm sa grumbullon më shumë probleme.
Njerëzit kanë nevojë për njohuri faktike, por jo për “njohuri të pjesshme” (f. 70) (njohuri shkencore të specializuara), por përkundrazi për një pasqyrë të përgjithshme të atyre kushteve shoqërore që përcaktojnë jetën e tyre të përditshme dhe të cilat shpesh paraqiten sot si një “ kufizim objektiv ” i pashmangshëm, dhe forcën për t’u mbrojtur nga ajo që njihet si moralisht e drejtë dhe e vërtetë ose kundër asaj që njihet si moralisht e keqe dhe e gabuar, nëse është e nevojshme edhe kundër shumicës.
Shkenca, e cila është (gabimisht ende) pa vlera, nuk mund t’i zgjidhë problemet urgjente shoqërore në kuptimin e progresit teknologjik sepse vetë nuk ka qenë kurrë objektive, por si institucion shoqëror është vetë e ngatërruar në kufizimet e sistemit (rezultatet e kërkimit, për shembull, varen ndjeshëm nga burimi i financimit të institutit të kërkimit, siç e demonstron Akademia për Studime të Duhanit).
Në jetën e përditshme, sistemet shoqërore ende shpërblejnë konformitetin në vend të moskonformitetit dhe [[Autonomia|vetëvendosjes]] . Kjo saboton themelin e demokracisë ( thënia e Böckenförd-it ), e cila varet nga ekspertiza e pavarur ( pjekuria ) e qytetarëve të saj, sepse qytetarët duhet të marrin vendime politike (p.sh., kur zgjedhin një [[Partitë politike|parti]] ). Shkollat duhet të krijojnë një “hapësirë të mbrojtur” (f. 113) që është aq e lirë nga kufizimet sistemike ( liria pedagogjike ) sa të mund t’u japin nxënësve këtë pavarësi jokonformiste dhe kështu të ndërtojnë [[Vetëvlerësimi|vetëvlerësim]] të mjaftueshëm për të mbrojtur atë që e njohin si të vërtetë dhe të mirë, madje edhe kundër shumicës, për pjesën tjetër të jetës së tyre (si qytetarë të rritur). Duhet të japë vullnetin dhe njohuritë e nevojshme në mënyrë që nxënësit, si të rritur, të mund të ndryshojnë sistemet shoqërore (përmes pjesëmarrjes demokratike ) në një mënyrë të tillë që problemet shoqërore ( problemet kryesore ) të mund të zgjidhen.
=== 3. “Skepticizëm dhe vetëbesim” (f. 72 deri në 82) ===
Teza qendrore e seksionit të tretë pjesërisht, aty thuhet: Iluminizmi i Ri duhet ta mprehë vetëdijen tonë me [[Dyshimi|skepticizëm]] sistematik. “Skepticizëm do të thotë […] të kuptosh pse nuk mund të bësh diçka.” (f. 72). Në të 1-rën e tij Leksioni thekson me theks se Iluminizmi i Ri nuk duhet të përbëhet vetëm nga skepticizmi, por duhet të përfshijë edhe veprimin (që ndryshon institucionet shoqërore të kritikuara). Në të 3-tin e tij Në leksionin e tij, Hentig thekson gjithashtu se skepticizmi si mjet iluminizmi gjithmonë ka nevojë për një këndvështrim pozitiv (besim në arsye) nga i cili kritikon: prandaj gjithmonë ka vlerësime të njohura si pozitive dhe rrjedhimisht nuk është një [[Nihilizmi|skepticizëm total nihilist]] (i cili është thjesht kundër gjithçkaje).
==== 3.1 Progresi dhe Demokracia (f. 73 e tutje) ====
Sistemet shoqërore (p.sh., ligjet) arrijnë kufijtë moralë për shkak të përparimit shkencor në zhvillime të caktuara teknologjike (p.sh., debati [[Embrioni|për embrionin]] dhe gjenetikën njerëzore ). Këtu, njerëzit (si qytetarë) duhet të ndryshojnë institucionet ekzistuese ose të prezantojnë institucione të reja me të cilat duan të jetojnë së bashku. Ky proces vendimmarrjeje ( demokracia deliberative ) nuk duhet të merret nën kontroll nga sisteme (p.sh., nga ekspertë të biznesit ose shkencës) mbi të cilat njerëzit e prekur nuk kanë [[Pushteti (shoqëror dhe politik)|pushtet]] .
==== 3.2 “Intelekti kundrejt Arsyes” (f. 76 e tutje) ====
Njerëzit në një [[Demokracia|demokraci]] duhet të mbajnë qëndrim kundër problemeve të dukshme shoqërore. Gara e armatimeve bërthamore është një shembull i një zhvillimi të tillë të gabuar: Fokusi është vetëm te mjetet (më të mëdha, më të shpejta, më larg, më shumë) dhe jo më te qëllimet (shkatërrimi i botës si një pasojë e pashmangshme e përdorimit [[Arma bërthamore|të armëve bërthamore]] ) ( [[Racionaliteti|racionalitet instrumental]] ). Eliminimi gradual i këtyre zhvillimeve negative me masa individuale konkrete dhe të zbatuara menjëherë është më i mirë sesa qëllime të larta ( [[Utopia|utopi]] të tilla si paqja e përjetshme botërore ).
==== 3.3 “Arsyeja kundrejt Natyrës” (f. 78 deri në 82) ====
Nocioni ekonomik i progresit, i cili pohon se rritja e popullsisë zvogëlohet me rritjen e prosperitetit, nuk do të ndihmojë kundër problemit të [[Mbipopullimi njerëzor|mbipopullimit]] global në të ardhmen e parashikueshme, sepse planeti ynë nuk ka lëndë të para të mjaftueshme për të gjithë njerëzit për të arritur nivelin e prosperitetit që [[Shtetet e zhvilluara|vendet e industrializuara]] perëndimore të sotme u ofrojnë qytetarëve të tyre (shih Kufijtë e Rritjes ). Pa ndërhyrje politike, Toka mund të ushqejë (nga një këndvështrim thjesht teknik) 12 miliardë njerëz. Megjithatë, askush nuk dëshiron të jetojë në kushtet e nevojshme ( [[Cilësia e jetës|cilësi shumë e ulët jetese]] ). Kontrolli i lindjeve dhe eutanazia mbeten [[Tabu|tema tabu]] në [[Politika|politikën]] perëndimore. Që kjo të ndryshojë dhe që Iluminizmi i Ri t’i adresojë këto tema tabu, nevojiten njerëz të fortë (të edukuar përmes Pedagogjisë së Re).
=== 4. "Rebelim kundër arsyes?" (f. 82 deri në 91) ===
Teza qendrore e seksionit të 4-të pohon se [[arsyeja]] duhet të rebelohet kundër intelektit aktualisht dominues që e konsideron veten të rëndësishëm (racionaliteti instrumental) dhe të sqarojë qëllimet (çështjet e kuptimit dhe vlerës) që [[shoqëria]] duhet të ndjekë me mjetet teknike që ka në dispozicion (p.sh., promovimi i centraleve [[Energjia diellore|diellore]] në vend të centraleve me qymyr përmes ligjeve për mbrojtjen e mjedisit ).
Arsyeja është racionalitet instrumental dhe “tregon ''se si'' ''mund'' të bëhet diçka […]” (f. 88). Për shumë probleme që kanë lindur sot për shkak të racionalitetit instrumental (të shkëputur nga arsyeja) (të progresit të vazhdueshëm teknologjik pa sqaruar çështjet e kuptimit) (p.sh. kriza e identitetit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], shkatërrimi i mjedisit, kërcënimi i shkatërrimit të botës, mbipopullimi, papunësia, legalizimi), zgjidhjet politike që ndryshojnë sistemet shoqërore janë të nevojshme (dhe jo thjesht veprime individuale). Proceset politike ( [[Demokracia|demokratike]] ) të votimit të nevojshme për këto ndryshime kërkojnë një kuptim të përbashkët të problemeve ( kuptueshmëri ) midis njerëzve që votojnë (domethënë, qytetarëve dhe jo komiteteve të [[Eksperti|ekspertëve]] ), që do të thotë parimi udhëheqës arsimor i "sqarimit të gjërave" për arsimin publik ( arsimin e përgjithshëm ).
Arsyeja sqaron “çfarë duhet bërë” (f. 88). Hentig e sheh bazën e vlerës së arsyes në dinjitetin njerëzor, i cili është “i shprehur qartë në [[të drejtat e njeriut]] ” (f. 88). Të drejtat e njeriut janë “ [[Kushtetuta e Gjermanisë|ligji themelor]] ” (f. 88) i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Ri. Çështjet e pazgjidhshme të vlerave duhet të durohen me “tolerancë” (f. 89) sepse arsyeja njerëzore mund të gabojë gjithmonë (gabim). Prandaj, toleranca është “detyra më e rëndësishme” (f. 88) e Pedagogjisë së Re. Ajo që nuk mund të sqarohet mund të përcaktohet vetëm nga arsyeja kritike e vetë individit (dhe jo nga një sistem shoqëror i imponuar nga lart).
=== 5. "Alternativa ndaj arsyes?" (f. 91 deri në 99) ===
Hentig në seksionin e 5 diskuton “kundër-Iluminizmin” bashkëkohor (f. 91), i cili hedh poshtë [[Racionaliteti|racionalitetin]] . Kundër-iluminizmi bie ndesh me parimin udhëzues edukativ të "sqarimit të çështjeve". Si pasojë, kundër-Iluminizmi nuk ofron asnjë alternativë ndaj arsyes (Iluminizmit të Ri) në fushën e pedagogjisë.
Prototipet e kundër-Iluminizmit janë [[Shqisa e gjashtë|shikimi i qartë]] ezoterik (p.sh., nëpërmjet iluminizmit meditativ ose dehjes orgjiatike ), zhargoni shkencor ("abstraksion" (f. 93)) dhe [[miti]] . Klervojanca është një vizion i [[E vërteta|së vërtetës]] që është i pakuptueshëm për njerëzit e tjerë. Zhargoni teknik është i pakuptueshëm për të gjithë jo-ekspertët. Miti, për shembull në formën e letërsisë popullore (p.sh., [[Fantazia|romanet fantastike]] ), është përgjithësisht i kuptueshëm, por shpesh portretizon veprat individuale të [[Heroi|heronjve]] moralisht të drejtë me [[Magjia (e mbinatyrshme)|magjinë]] si një ilaç për të gjitha sëmundjet dhe injoron bashkëpunimin politik me mjetet realisht të disponueshme që është i nevojshëm për të zgjidhur problemet aktuale.
=== 6. "A mund të mësohet arsyeja?" (f. 99 deri në 105) ===
Arsyeja mund të mësohet duke i përgatitur njerëzit për jetën (jashtë shkollës). Kjo përgatitje konsiston në edukimin e tyre rreth gjërave që përcaktojnë jetën e njerëzve ("sqarimi i gjërave") dhe në të njëjtën kohë forcimin e vetëvlerësimit të tyre ("forcimi i njerëzve").
Sistemi bashkëkohor shkollor i zakonshëm mat (teste krahasuese), përzgjedh ( nota numerike ) dhe mbingarkon ( [[Shkolla|struktura hierarkike e shkollës]] ) njerëzit. Ndarja [[Burokracia|burokratike]] e njohurive faktike (p.sh., në lëndët shkollore si fizika ose biologjia), pyetjeve që lidhen me vlerat (p.sh., në lëndët shkollore si studimet shoqërore ose etika) që lidhen me lëndën dhe [[Virtyti|virtytit]] (i kuptuar si një qëndrim personal ndaj lëndës) (p.sh., përmes notave të sjelljes ) shoqërohet me rënie të rëndësisë: Ndërsa njohuritë faktike janë thelbësore për kualifikimet shkollore, pyetjet që lidhen me vlerat luajnë vetëm një rol të vogël, dhe virtyti i nxënësit përbëhet thjesht nga konformizmi (bindja). Angazhimi personal ndaj gjërave që janë të rëndësishme për ju (p.sh. [[mbrojtja e mjedisit]] ) mbetet një çështje private.
[[Pedagogjia]] e re për fundin e shekullit të 20-të dhe fillimin e shekullit 21 kërkon [[Studimi|mësimdhënie]] holistike dhe të padiferencuar (“mësimdhënie universale” ose “mësimdhënie jetësore” (f. 101)), e cila fillon nga situata të jetës reale dhe gjithmonë përcakton kontekstin më të gjerë (p.sh., historinë njerëzore). Fokusi është te përvoja e përbashkët, jo te mësimdhënia. Qëllimi është të forcohet besimi i njerëzve në arsyen e tyre dhe të mprehet skepticizmi i tyre ndaj racionalitetit instrumental të institucioneve shoqërore.
=== 7. “13 Kushte të Mësimit” (f. 106 deri në 125) ===
Hentig në seksioni e 7 formulon “Kushtet e të Nxënit” që dallohen nga “Objektivat e të Nxënit” të formuluara në veprat e tij të mëparshme (f. 106), sepse termi “objektiv” është shumë i lidhur me një pedagogji të orientuar drejt fizibilitetit. Të 13 kushtet e të nxënit mund të përmbushen vetëm nëse shkollave u jepet më shumë liri në hartimin e tyre ( liri pedagogjike ) sesa është aktualisht. Të gjitha kushtet e të nxënit i shërbejnë Iluminizmit të Ri, i cili e zgjeron të nxënit për të përfshirë dimensionin e kuptimit dhe nuk e redukton atë thjesht në përvetësimin e njohurive ose aftësive (përmes memorizimit dhe praktikës).
# Besimi duhet të ndërtohet përmes veprimeve të suksesshme të dikujt.
# Duhet të lihet kohë për rrugë individuale të të nxënit në shkollë (pa nxitim për pseudo-efektivitet ose përafrim burokratik të kohës), duke hequr dorë nga intervali 45-minutësh.
# Punësimi i paguar është në rënie, prandaj puna sociale duhet të vlerësohet (dhe të paguhet), ashtu si edhe puna e të nxënit (dhe [[Përparimi|progresi]] shkencor jo-komercial). Shkollat duhet t’i përgatisin nxënësit për këtë jetë duke vepruar si një mikrokozmos i shoqërisë (koncepti i polisit).
# Aftësitë jetësore nuk mësohen në klasa të mëdha; 15 nxënës për klasë është optimale.
# Shkolla nuk duhet të jetë një institucion mësimdhënieje; duhet të jetë një vend ku nxënësit mund të mësojnë se si ta përmirësojnë gradualisht shkollën (si një shoqëri në miniaturë) përmes mjeteve demokratike.
# Mësimdhënia sistematike e bazuar në lëndë rreth problemeve sociale bëhet efektive vetëm nga [[puberteti]] e tutje; përpara kësaj, mund të praktikohet vetëm respektimi i rregullave në ndërveprimet e përditshme. Megjithatë, përvoja themelore është e rëndësishme që këto rregulla të vendosen në mënyrë demokratike; përndryshe, ato mbeten të huaja për studentët dhe në rastin më të mirë rezultojnë në konformitet sipërfaqësor nga frika e ndëshkimit.
# Detyra qendrore e shkollës është iluminizmi: nxënësit duhet të mësojnë nëpërmjet të kuptuarit, që do të thotë se ata duhet të jenë gjithmonë në gjendje të justifikojnë njohuritë e tyre të fituara me argumente. Studentët duhet të jenë në gjendje të demonstrojnë pabazueshmërinë e besimeve të pabazuara (p.sh., ekzistencën e Zotit), ndërkohë që njëkohësisht të mësojnë të tolerojnë kuptimin e besimit.
# Pabarazia sociale është e pashmangshme për shoqërinë bashkëkohore (p.sh., për shkak të ndarjes së punës). Shkollat duhet ta marrin parasysh këtë, por vetëm në arsimin e mesëm të lartë; përpara kësaj, mësimdhënia e individualizuar dhe ndërtimi i vetëvlerësimit për secilin individ janë të nevojshme.
# Fizikalitetit duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje në shkolla: Të rinjtë kanë një nevojë të madhe për lëvizje, e cila duhet të adresohet ndryshe nga sportet shkollore të cilat janë të orientuara drejt sporteve garuese .
# Mediat e reja (p.sh., interneti) duhet të njihen si ofruese të informacionit, por nuk duhet të keqkuptohen si ofruese të njohurive: njohuria kërkon organizimin e pavarur të informacionit në formë mendimi dhe gjuhe. Sa më shumë informacion të përdorësh, aq më i madh është përpjekja e nevojshme për ta organizuar atë ( mbingarkesë informacioni ).
# Mësuesit duhet të jenë model i një jete (të mundshme) të mirë për fëmijët, domethënë, një jete të lumtur dhe të drejtë. Ata nuk lejohen të marrin pjesë në kultin e të rinjve. “Të jesh i rritur nuk është një […] gjendje, është një detyrë” (f. 122).
# Mësuesit duhet të punojnë kundër “terapizmit” (f. 122), i cili i kthen problemet faktike në probleme marrëdhëniesh (domethënë, problemet sociale në probleme individuale) dhe kështu i privon njerëzit nga fuqia për të ndryshuar sistemet shoqërore. Nëse ka rrethana shoqërore që i sëmurin njerëzit (p.sh., [[Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes|ADHD]] nga konsumimi i tepërt i medias, por edhe [[Ҫrregullimi depresiv madhor|depresioni]] ose lodhja e tepërt për shkak të ngacmimit ), atëherë këto rrethana duhet të ndryshohen dhe jo vetëm personi që vuan individualisht të trajtohet si një rast konkret.
# Fëmijët kanë nevojë për kohë për veten e tyre. Presioni i vazhdueshëm dhe kufizimet kohore pengojnë të nxënit, duke çuar në reagime të tilla si ankthi shkollor, [[agresioni]] ose mungesa në shkollë .
== Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar ==
Leksioni i tretë u mbajt në vitin 1973 gjatë lëvizjes studentore para Unionit Humanist nën titullin "Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar". Ai përfshin 53 faqe (f. 127 deri në 179).
Teza qendrore e leksionit është se iluminizmi është një proces i vazhdueshëm dhe jo një gjendje përfundimisht e arritshme. Procesi i iluminizmit është i pafund sepse ai mund ta identifikojë një mendim të rremë si të rremë vetëm nga një këndvështrim i ndryshëm (absolut i padiskutueshëm). Megjithatë, kjo pikëpamje mund të rezultojë gjithashtu të jetë një mendim i gabuar, i cili nga ana tjetër mund të përcaktohet vetëm duke përvetësuar një pikëpamje të ndryshme (absolute të padiskutueshme), etj. Për shembull, Iluminizmi vë në pikëpyetje natyrën e autoritetit të [[Feja|fesë]] ose [[Shteti|të shtetit]] . Qëllimi i iluminizmit është gjithmonë i njëjtë: të promovojë lumturinë individuale dhe kolektive (një jetë të mirë). Lumturia promovohet në mënyrë indirekte (negative) duke identifikuar se çfarë pengon arritjen e këtyre gjendjeve të dëshiruara dhe më pas duke marrë masa konkrete për të eliminuar gradualisht këto probleme ( inxhinieri sociale pjesë-pjesë ).
Prandaj, Iluminizmi i vjetër (i shekullit të 18-të) nuk është më i mjaftueshëm sot, sepse u kufizua në njohjen e abuzimeve dhe ua la ndryshimin e institucioneve shoqërore autoriteteve (krh. 158–162). Edhe pse shumë tabu janë zhdukur sot, këto njohuri nuk kanë ndikim në veprimet e përditshme të shumicës së njerëzve (të cilët vazhdojnë të besojnë pa kushte në Zot ose i binden verbërisht shtetit). Iluminizmi i Vjetër i gjykoi gabimet e kohës së tij nga pikëpamja e racionalitetit. Ky këndvështrim njëdimensional duhet të zgjerohet sot, pasi rëndësia e [[Emocioni|emocionalitetit]] (p.sh., për veprimet tona aktuale, madje edhe kundër gjykimit tonë më të mirë) është demonstruar nga [[psikologjia]] moderne. Kjo ka pasoja konkrete edhe për shkollat: Nxënësit më të vegjël (para pubertetit) ende nuk mund të merren me argumente formale; këtu, themeli emocional i zakoneve është përgjegjësi e mësuesve. Shpjegimet e nevojshme në këtë nivel mund të përçohen në formën e [[Tregimi|rrëfimeve]] (siç janë [[Përralla|përrallat]] ). Më vonë në jetën shkollore, këto rregulla dhe vlerat që qëndrojnë në themel të tyre duhet të diskutohen gjithnjë e më thellë, sepse kuptimi i tyre u bëhet i qartë nxënësve vetëm nëpërmjet justifikimit të tyre. Pavarësia morale (pjekuria) nuk mund të lindë vetëm nga "ndriçimi pasiv" (f. 167), d.m.th., nga rregullat e përcaktuara nga një autoritet dhe njohuria e garantuar si e vërtetë (pa justifikim). Dy [[Virtyti|virtyte]] themelore janë të nevojshme që iluminizmi të bëhet vetë-iluminim: vërtetësia dhe [[mirësia]] (f. 170) për “besimin intelektual dhe emocional” (f. 170).
Me kalimin e kohës, mjetet e iluminizmit janë bërë vetë një “kundër-iluminizëm” (f. 128), gjë që minon besimin në perceptimin shqisor dhe logjikën e shëndoshë të dikujt dhe krijon respekt ndaj autoritetit në vend që të kërkojë kuptueshmëri të përgjithshme: Shkenca është e pakuptueshme për publikun e gjerë për shkak të “zhargonit të saj teknik”. Për më tepër, ajo lirohet nga përgjegjësia e saj morale në vendimet politike duke iu referuar [[Statistika|statistikave]], të cilat thonë vetëm çfarë ËSHTË dhe nuk mund të thonë çfarë DUHET të jetë. Kjo mënyrë të menduari shtrihet në jetën e përditshme, kur mësuesit përpiqen të krijojnë një [[Shpërndarja normale|shpërndarje normale]] statistikore (kurba e ziles Gaussiane) kur vlerësojnë detyrat e klasës, sepse në këtë mënyrë të menduari është e paimagjinueshme që, për shembull, pothuajse të gjithë nxënësit të marrin notën më të mirë (por përkundrazi mund të jepen vetëm disa nota shumë të mira dhe shumë të këqija).
Në kontekstin e [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si ideali bashkëkohor i [[Filozofia e shkencës|rigorozitetit shkencor]] (veçanërisht [[Fizika|fizikës]] matematikore), mënyra shkakësore e shpjegimit bëhet e vetmja e pranuar. Shpjegimet alternative (siç është [[Hermeneutika|interpretimi hermeneutik]] ) zhvlerësohen. Megjithatë, disa gjëra nuk mund të shpjegohen në mënyrë shkakësore (p.sh., vullneti i lirë i njeriut), ndërsa të tjerat nuk mund të kapen qartë as përmes vëzhgimit shqisor (p.sh., ankthi i shkollës ).
[[Kritika]] dhe [[emancipimi]] si mjete [[Epoka e Iluminizmit|iluminizmi]] shmangin shndërrimin në kundër-iluminizëm vetëm nëse mbeten graduale dhe gjithmonë brenda sferës së mundësisë për ata që i praktikojnë; përndryshe, ato shndërrohen shpejt në dorëheqje ose [[Agresioni|agresion]] .
Për të shmangur problemet e lartpërmendura në shkolla, Hentig jep pesë rregulla, të cilat janë përmbledhur këtu: 1. Ji gjithmonë " i ndershëm dhe miqësor" (domethënë, i sinqertë dhe [[Tolerimi|tolerant]] )! 2. Adresoni vetëm ato probleme sociale që bien brenda fushëveprimit të "mundësive për përvojë dhe veprim" të studentëve (f. 173) dhe shpjegoni ato në një mënyrë "të gjallë dhe diskursive" (f. 175) (të peshuara sipas nivelit të zhvillimit të studentëve)! 3. Le të gjejnë vetë studentët zgjidhje të mundshme për problemet shoqërore, duke përfshirë veprimet që janë brenda sferës së ndikimit të studentëve!
== Burimet ==
* [[Hartmut von Hentig]] : ''Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve.'' ''Një lutje për restaurimin e Iluminizmit'' (''Biblioteka Universale'' 8072). Reclam-Verlag, Shtutgart 1985, ISBN 3-15-008072-X .
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
0d98kk488vzc2mtt8mx0cj957apzc0c
3059473
3059471
2026-10-25T13:09:51Z
Edukatori
112234
added [[Category:Libra gjermanisht]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]
3059473
wikitext
text/x-wiki
'''"Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet"''' (''Die Menschen stärken, die Sachen klären'') është një libër i shkruar nga [[Hartmut von Hentig]] si një përmbledhje leksionesh nga periudha midis viteve 1973 dhe 1984. Me këtë titull, autori ka shpjeguar kritikën themelore ndaj shkollës tradicionale dhe pedagogjisë metodologjike aktuale në formën më të thjeshtë.
== Një edukim i racës njerëzore? ==
Leksioni i parë, “Një edukim i racës njerëzore?”, u dha në verën e vitit 1984 si pjesë e një serie leksionesh mbi temën “Mjerimi i Iluminizmit”. Ai përfshin 44 faqe (f. 5 deri në 48).
Teza qendrore e leksionit të parë është demonstrimi i domosdoshmërisë së “Iluminizmit të Ri” (f. 47), i cili është një “iluminizëm i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] ” (f. 13), për [[Shkenca|shkencën]], si dhe për jetën e përditshme dhe për të menduarit (dhe të folurit), si dhe për të vepruarit:
Njerëzit kanë vetëm [[Arsyeja|arsyen]] e tyre për të promovuar suksesin e veprimeve të tyre (si individë dhe si shoqëri). Ky promovim i suksesit i nënshtrohet kufizimeve të qarta ( fundësia dhe gabueshmëria e arsyes njerëzore ); njohja e këtyre kufijve është pjesë e "Iluminizmit të Ri", i cili pranon se, për shembull, [[natyra]] nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyeja (shkenca natyrore) dhe se vetë [[Shkencat natyrore|shkenca natyrore]] gjeneron [[Njohuria|njohuri]] (faktike) por jo [[Kuptimi i jetës|kuptim]] (moral).
Meqenëse 'Iluminizmi i Vjetër' (i shekullit të 18-të) e shihte arsimin ("Arsim për Iluminizëm" f. 39) si mjetin kryesor për qëllimin e përparimit të njerëzimit (drejt "Njeriut të Ri" (f. 21)) (shekulli i 18-të konsiderohet gjithashtu shekulli i madh i pedagogjisë), "mjerimi i Iluminizmit" (f. 3) (gjithashtu ' Dialektika e Iluminizmit ') i hidhet faji pedagogjisë në diskutimin aktual.
Mjerimi përbëhet nga probleme të mprehta që ka sjellë me vete racionalizimi i tepërt i botës së jetës (p.sh., [[industrializimi]] ), të tilla si... Shkatërrimi i mjedisit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], [[papunësia]], apatia politike (f. 14 e tutje). Ky mjerim kërkon një “iluminizëm të Iluminizmit” dhe jo një respektim të ngurtë të idesë së vjetër të Iluminizmit për progresin (“fluturimi i vazhdueshëm përpara pa kokë” (f. 15)). Megjithatë, nuk duhet ta hedhim poshtë plotësisht Iluminizmin e Vjetër, por përkundrazi duhet të mësojmë prej tij dhe t'i përshtatim [[Institucioni|institucionet]] shoqërore (siç janë [[Shkolla|shkollat]] ) rrethanave të ndryshuara historike (p.sh., krizës klimatike ). Idetë thelbësore të [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Vjetër që janë ende të rëndësishme për ne sot nuk janë rregullat (p.sh., si duhet të duket një [[Lumturia|jetë e lumtur]] ), por më tepër (gjithsej dhjetë) kufizime (f. 37). Për qartësi, pikat e tij janë renditur këtu në rend të kundërt:
# Iluminizmi i sotëm është i ndryshëm nga ai i shekullit të 18-të.
# Iluminizmi nxit [[Përparimi|përparimin]] (larg asaj që njihet si e rreme, drejt asaj që njihet si e vërtetë).
# Iluminizmi nuk drejtohet kundër çdo lloj [[Feja|feje]], por ai tregon fusha që janë të paarritshme për [[Arsyeja|arsyen]] (p.sh., nëse ekziston një [[Perëndia|Zot]] ).
# Njerëzit janë të lirë, por përgjegjës për njëri-tjetrin: liria e secilit mbaron kur dëmton të tjerët. Askush nuk mund ta heqë këtë përgjegjësi nga ju.
# Iluminizmi (arsyeshmëria) është një “ mënyrë jetese ” (f. 30) që përfshin të gjithë jetën (private dhe publike) dhe kërkon praktikë.
# Bota mund të shpjegohet me anë të arsyes (ndoshta kurrë plotësisht, por sigurisht deri në një farë mase).
# Njerëzit janë individualisht të ndryshëm, por kanë [[Dinjiteti|dinjitet]] të barabartë dhe për këtë arsye [[Ligji|të drejta]] të barabarta.
# Qenia individuale njerëzore nuk është as e mirë as e keqe që nga lindja.
# Arsyeja është e nevojshme si individualisht ashtu edhe shoqërisht ("Njeriu është ... i detyruar të përdorë arsyen." (f. 23))
# Njeriu nuk lind i lirë, por duhet ta fitojë [[Liria|lirinë]] e tij (kryesisht nëpërmjet të mësuarit individual dhe transformimit të rrethanave shoqërore).
Pasi sqaron se çfarë do të thotë iluminizmi sipas mendimit të tij sot, Hentig i drejtohet kritikës aktuale ''të'' [[Pedagogjia|pedagogjisë]] që ndihet e përkushtuar ndaj iluminizmit. Ai gjithashtu e përmbledh këtë kritikë në dhjetë pika:
1. Pedagogjia e përqendruar te fëmija çon në mungesë të njohurive faktike. 2. Një pedagogji e pavarësisë (së fëmijës) çon në mungesë të pavarësisë (mungesë pjekurie ). 3. Një pedagogji e vetërealizimit (e fëmijës individual) çon në sfidë të papërgjegjshme. 4. Arsimi pa [[Elita|përzgjedhje]] dëmton të talentuarit në dobi të të patalentuarve. 5. Pedagogjia pa një parim performance çon në "neveri ndaj vërtetimit të vetvetes" (f. 42). 6. Pedagogjia e përqendruar në “ të menduarit kritik ” (f. 42) çon në “pakënaqësi anti-shtet” (ibid.). 7. Pedagogjia me orientim shkencor pengon të kuptuarit (të përshtatshëm për fëmijën, konkret) të të nxënit (përmes abstraksionit). 8. Pedagogjia e përqendruar në trajnimin e aftësive intelektuale formale çon në humbjen e historisë së përbashkët ( kultura e kujtesës ). 9. Pedagogjia që i jep përparësi interesave individuale të fëmijës çon në shkatërrimin e moralit borgjez ( [[Nihilizmi|nihilizëm]] ). 10. Pedagogjia e të mësuarit gjatë gjithë jetës ( arsimi formal ekonomik) nuk çon në [[Urtësia|një mençuri]] më të thellë për jetën.
Hentig i konsideron të gjitha këto akuza kundër [[Pedagogjia|pedagogjisë]] së përkushtuar ndaj Iluminizmit si të rëndësishme, por jo përfundimtare. Ato do të duhej të mendoheshin mirë dhe të përshtateshin me situatën specifike historike të shoqërisë sonë.
Ai e sheh projektin e tij të shkollës laboratorike në Bielefeld si një zbatim konkret të propozimit të tij.
== Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve ==
Leksioni i dytë u mbajt në vitin 1984 për të shënuar dhjetëvjetorin e Shkollës Laboratorike dhe Kolegjit të Shkollës së Lartë Bielefeld, nën titullin "Forcojmë Njerëzit, Qartësojmë Çështjet". Në përmbledhje, shfaqet nën titullin ''"A mund të mësohet arsyeja?"'' Ai përfshin 78 faqe (f. 49 deri në 126). Për shkak të fushëveprimit, skica e Hentig është përdorur këtu për orientim fillestar. Teza qendrore e secilës pjesë është deklaruar, e ndjekur nga një prezantim koherent i argumenteve më të rëndësishme.
=== 1. “Një gjuhë e ndryshuar” (f. 49 deri në 59) ===
Teza qendrore e kapitullit të 1-rë Seksioni i parë i leksionit të Hentig thotë: Fundi i shekullit të 20-të në Gjermani, na duhet një pedagogji e re për shekullin e 21-të (f. 58). Kjo pedagogji e re ka nevojë për një “gjuhë të re” (f. 58), sepse gjuha e vjetër e diskutimit pedagogjik të viteve 1960 dhe 1970 është bërë e verbër ndaj pjesëve të rëndësishme të arsimit .
Hentig arrin në përfundimin se ndryshimet gjuhësore në diskutimin arsimor (larg "fjalëve thelbësore" drejt "fjalëve funksionale") në vitet 1960 dhe 1970 çuan në rritjen e [[Racionaliteti|racionalitetit instrumental]] ("mentaliteti funksionalist" (f. 54)). Racionaliteti instrumental nuk merret me [[Kuptimi i jetës|kuptimplotësinë]] (ose aspektin moral) e qëllimeve të veprimit (në fushën e pedagogjisë, pra, " objektivat e të nxënit " (f. 106)), por pyet vetëm për mjetet efektive që prodhojnë rezultatet më produktive ("raporti hyrje-dalje" (f. 125)).
Parimi i ri udhëheqës i " orientimit shkencor " çon në zhvillimin e [[Metodologjia e mësimdhënies|didaktikës specifike për lëndën]] si didaktikë përfaqësuese (si një imazh i reduktuar (reduktim didaktik) i shkencës përkatëse referuese shkencore). Koncepte kyçe si “ [[dashuria]] ” (f. 51) zhduken nga diskursi pedagogjik sepse nuk janë të operacionalizueshme (domethënë, nuk janë qartësisht të arritshme [[Shqisa|për perceptimin shqisor]] dhe rrjedhimisht të matshme): Nuk ka termometër që mund të përcaktojë me besueshmëri shkallën e dashurisë së një studenti para, gjatë ose pas orës së mësimit. Ky këndvështrim i ngushtë justifikohet nga teoria bashkëkohore moderne e të mësuarit të [[Biheviorizmi|bihejviorizmit]], e cila përjashton të gjitha proceset e brendshme psikologjike nga [[shkenca]] si spekulative sepse ato nuk mund të maten me saktësi. Megjithatë, sipas [[Pedagogjia|pedagogjisë humaniste,]] një marrëdhënie pedagogjike e dashur është një parakusht themelor për “edukimin” (f. 53), dhe edukimi është “formësimi i vetëdijes” (f. 53).
Në përgjithësi, ky racionalizim qëllim-mjet sakrifikon si sferat e së mirës ( [[Morali|moralit]] ) ashtu edhe të së bukurës ( [[Estetika|estetikës]] ). Në dritën e “ tronditjes së Sputnikut ” (f. 54), këto fusha thelbësore të njerëzimit u sakrifikuan për arsim të lartë ekonomik dhe teknik (“shterimi i rezervave të talenteve”, f. 55). Por arsimi jo vetëm që duhet të promovojë prosperitetin individual dhe shoqëror (ekonomik), por edhe ta pajisë individin kundër shfrytëzimit ekonomik, konformitetit politik dhe humbjes kulturore të vetvetes ( formimit të identitetit ). Kritikat bashkëkohore të sistemit ( [[marksizmi]] dhe psikologjia e thellë ) drejtohen kundër armës së tyre të vetme, arsimit që formëson vetëdijen: ato e dënojnë arsimin në përgjithësi sepse supozohet se është gjithmonë një instrument i klasës sunduese, e cila e përdor atë për të siguruar sundimin e saj ( [[Indoktrinimi|indoktrinim]] ).
Seksioni 2 jep informacion rreth “qëllimit kryesor” (f. 60) të pedagogjisë së re: “Të forcojë njerëzit dhe të sqarojë gjërat” (f. 59). Shkenca (dhe orientimi drejt shkencës arsimore) i sqaron gjërat, por nuk i forcon automatikisht njerëzit, sepse nuk u përgjigjet [[Kuptimi i jetës|pyetjeve jetësore të kuptimit]] . Ajo i edukon njerëzit rreth mjeteve ( [[Teknika|teknikave]] ) efektive që ata mund t'i përdorin më pas sipas dëshirës. Meqenëse [[Përparimi|progresi]] teknologjik ka arritur një nivel që prodhon mjete për shkatërrimin e botës (p.sh., [[Arma bërthamore|armë bërthamore]] ), [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmi]] i Ri duhet të pyesë për përgjegjësinë e shkencës. Progresi shkencor dhe teknologjik duhet të adresojë çështjen e kuptimit të tij (A është apo do të ishte i mirë ky apo ai shpikje teknologjike? ( [[Folgenabschätzung|Vlerësimi i pasojave]] )), lejimi verbërisht i vazhdimit të progresit nuk sjell zgjidhje, por vetëm sa grumbullon më shumë probleme.
Njerëzit kanë nevojë për njohuri faktike, por jo për “njohuri të pjesshme” (f. 70) (njohuri shkencore të specializuara), por përkundrazi për një pasqyrë të përgjithshme të atyre kushteve shoqërore që përcaktojnë jetën e tyre të përditshme dhe të cilat shpesh paraqiten sot si një “ kufizim objektiv ” i pashmangshëm, dhe forcën për t’u mbrojtur nga ajo që njihet si moralisht e drejtë dhe e vërtetë ose kundër asaj që njihet si moralisht e keqe dhe e gabuar, nëse është e nevojshme edhe kundër shumicës.
Shkenca, e cila është (gabimisht ende) pa vlera, nuk mund t’i zgjidhë problemet urgjente shoqërore në kuptimin e progresit teknologjik sepse vetë nuk ka qenë kurrë objektive, por si institucion shoqëror është vetë e ngatërruar në kufizimet e sistemit (rezultatet e kërkimit, për shembull, varen ndjeshëm nga burimi i financimit të institutit të kërkimit, siç e demonstron Akademia për Studime të Duhanit).
Në jetën e përditshme, sistemet shoqërore ende shpërblejnë konformitetin në vend të moskonformitetit dhe [[Autonomia|vetëvendosjes]] . Kjo saboton themelin e demokracisë ( thënia e Böckenförd-it ), e cila varet nga ekspertiza e pavarur ( pjekuria ) e qytetarëve të saj, sepse qytetarët duhet të marrin vendime politike (p.sh., kur zgjedhin një [[Partitë politike|parti]] ). Shkollat duhet të krijojnë një “hapësirë të mbrojtur” (f. 113) që është aq e lirë nga kufizimet sistemike ( liria pedagogjike ) sa të mund t’u japin nxënësve këtë pavarësi jokonformiste dhe kështu të ndërtojnë [[Vetëvlerësimi|vetëvlerësim]] të mjaftueshëm për të mbrojtur atë që e njohin si të vërtetë dhe të mirë, madje edhe kundër shumicës, për pjesën tjetër të jetës së tyre (si qytetarë të rritur). Duhet të japë vullnetin dhe njohuritë e nevojshme në mënyrë që nxënësit, si të rritur, të mund të ndryshojnë sistemet shoqërore (përmes pjesëmarrjes demokratike ) në një mënyrë të tillë që problemet shoqërore ( problemet kryesore ) të mund të zgjidhen.
=== 3. “Skepticizëm dhe vetëbesim” (f. 72 deri në 82) ===
Teza qendrore e seksionit të tretë pjesërisht, aty thuhet: Iluminizmi i Ri duhet ta mprehë vetëdijen tonë me [[Dyshimi|skepticizëm]] sistematik. “Skepticizëm do të thotë […] të kuptosh pse nuk mund të bësh diçka.” (f. 72). Në të 1-rën e tij Leksioni thekson me theks se Iluminizmi i Ri nuk duhet të përbëhet vetëm nga skepticizmi, por duhet të përfshijë edhe veprimin (që ndryshon institucionet shoqërore të kritikuara). Në të 3-tin e tij Në leksionin e tij, Hentig thekson gjithashtu se skepticizmi si mjet iluminizmi gjithmonë ka nevojë për një këndvështrim pozitiv (besim në arsye) nga i cili kritikon: prandaj gjithmonë ka vlerësime të njohura si pozitive dhe rrjedhimisht nuk është një [[Nihilizmi|skepticizëm total nihilist]] (i cili është thjesht kundër gjithçkaje).
==== 3.1 Progresi dhe Demokracia (f. 73 e tutje) ====
Sistemet shoqërore (p.sh., ligjet) arrijnë kufijtë moralë për shkak të përparimit shkencor në zhvillime të caktuara teknologjike (p.sh., debati [[Embrioni|për embrionin]] dhe gjenetikën njerëzore ). Këtu, njerëzit (si qytetarë) duhet të ndryshojnë institucionet ekzistuese ose të prezantojnë institucione të reja me të cilat duan të jetojnë së bashku. Ky proces vendimmarrjeje ( demokracia deliberative ) nuk duhet të merret nën kontroll nga sisteme (p.sh., nga ekspertë të biznesit ose shkencës) mbi të cilat njerëzit e prekur nuk kanë [[Pushteti (shoqëror dhe politik)|pushtet]] .
==== 3.2 “Intelekti kundrejt Arsyes” (f. 76 e tutje) ====
Njerëzit në një [[Demokracia|demokraci]] duhet të mbajnë qëndrim kundër problemeve të dukshme shoqërore. Gara e armatimeve bërthamore është një shembull i një zhvillimi të tillë të gabuar: Fokusi është vetëm te mjetet (më të mëdha, më të shpejta, më larg, më shumë) dhe jo më te qëllimet (shkatërrimi i botës si një pasojë e pashmangshme e përdorimit [[Arma bërthamore|të armëve bërthamore]] ) ( [[Racionaliteti|racionalitet instrumental]] ). Eliminimi gradual i këtyre zhvillimeve negative me masa individuale konkrete dhe të zbatuara menjëherë është më i mirë sesa qëllime të larta ( [[Utopia|utopi]] të tilla si paqja e përjetshme botërore ).
==== 3.3 “Arsyeja kundrejt Natyrës” (f. 78 deri në 82) ====
Nocioni ekonomik i progresit, i cili pohon se rritja e popullsisë zvogëlohet me rritjen e prosperitetit, nuk do të ndihmojë kundër problemit të [[Mbipopullimi njerëzor|mbipopullimit]] global në të ardhmen e parashikueshme, sepse planeti ynë nuk ka lëndë të para të mjaftueshme për të gjithë njerëzit për të arritur nivelin e prosperitetit që [[Shtetet e zhvilluara|vendet e industrializuara]] perëndimore të sotme u ofrojnë qytetarëve të tyre (shih Kufijtë e Rritjes ). Pa ndërhyrje politike, Toka mund të ushqejë (nga një këndvështrim thjesht teknik) 12 miliardë njerëz. Megjithatë, askush nuk dëshiron të jetojë në kushtet e nevojshme ( [[Cilësia e jetës|cilësi shumë e ulët jetese]] ). Kontrolli i lindjeve dhe eutanazia mbeten [[Tabu|tema tabu]] në [[Politika|politikën]] perëndimore. Që kjo të ndryshojë dhe që Iluminizmi i Ri t’i adresojë këto tema tabu, nevojiten njerëz të fortë (të edukuar përmes Pedagogjisë së Re).
=== 4. "Rebelim kundër arsyes?" (f. 82 deri në 91) ===
Teza qendrore e seksionit të 4-të pohon se [[arsyeja]] duhet të rebelohet kundër intelektit aktualisht dominues që e konsideron veten të rëndësishëm (racionaliteti instrumental) dhe të sqarojë qëllimet (çështjet e kuptimit dhe vlerës) që [[shoqëria]] duhet të ndjekë me mjetet teknike që ka në dispozicion (p.sh., promovimi i centraleve [[Energjia diellore|diellore]] në vend të centraleve me qymyr përmes ligjeve për mbrojtjen e mjedisit ).
Arsyeja është racionalitet instrumental dhe “tregon ''se si'' ''mund'' të bëhet diçka […]” (f. 88). Për shumë probleme që kanë lindur sot për shkak të racionalitetit instrumental (të shkëputur nga arsyeja) (të progresit të vazhdueshëm teknologjik pa sqaruar çështjet e kuptimit) (p.sh. kriza e identitetit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], shkatërrimi i mjedisit, kërcënimi i shkatërrimit të botës, mbipopullimi, papunësia, legalizimi), zgjidhjet politike që ndryshojnë sistemet shoqërore janë të nevojshme (dhe jo thjesht veprime individuale). Proceset politike ( [[Demokracia|demokratike]] ) të votimit të nevojshme për këto ndryshime kërkojnë një kuptim të përbashkët të problemeve ( kuptueshmëri ) midis njerëzve që votojnë (domethënë, qytetarëve dhe jo komiteteve të [[Eksperti|ekspertëve]] ), që do të thotë parimi udhëheqës arsimor i "sqarimit të gjërave" për arsimin publik ( arsimin e përgjithshëm ).
Arsyeja sqaron “çfarë duhet bërë” (f. 88). Hentig e sheh bazën e vlerës së arsyes në dinjitetin njerëzor, i cili është “i shprehur qartë në [[të drejtat e njeriut]] ” (f. 88). Të drejtat e njeriut janë “ [[Kushtetuta e Gjermanisë|ligji themelor]] ” (f. 88) i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Ri. Çështjet e pazgjidhshme të vlerave duhet të durohen me “tolerancë” (f. 89) sepse arsyeja njerëzore mund të gabojë gjithmonë (gabim). Prandaj, toleranca është “detyra më e rëndësishme” (f. 88) e Pedagogjisë së Re. Ajo që nuk mund të sqarohet mund të përcaktohet vetëm nga arsyeja kritike e vetë individit (dhe jo nga një sistem shoqëror i imponuar nga lart).
=== 5. "Alternativa ndaj arsyes?" (f. 91 deri në 99) ===
Hentig në seksionin e 5 diskuton “kundër-Iluminizmin” bashkëkohor (f. 91), i cili hedh poshtë [[Racionaliteti|racionalitetin]] . Kundër-iluminizmi bie ndesh me parimin udhëzues edukativ të "sqarimit të çështjeve". Si pasojë, kundër-Iluminizmi nuk ofron asnjë alternativë ndaj arsyes (Iluminizmit të Ri) në fushën e pedagogjisë.
Prototipet e kundër-Iluminizmit janë [[Shqisa e gjashtë|shikimi i qartë]] ezoterik (p.sh., nëpërmjet iluminizmit meditativ ose dehjes orgjiatike ), zhargoni shkencor ("abstraksion" (f. 93)) dhe [[miti]] . Klervojanca është një vizion i [[E vërteta|së vërtetës]] që është i pakuptueshëm për njerëzit e tjerë. Zhargoni teknik është i pakuptueshëm për të gjithë jo-ekspertët. Miti, për shembull në formën e letërsisë popullore (p.sh., [[Fantazia|romanet fantastike]] ), është përgjithësisht i kuptueshëm, por shpesh portretizon veprat individuale të [[Heroi|heronjve]] moralisht të drejtë me [[Magjia (e mbinatyrshme)|magjinë]] si një ilaç për të gjitha sëmundjet dhe injoron bashkëpunimin politik me mjetet realisht të disponueshme që është i nevojshëm për të zgjidhur problemet aktuale.
=== 6. "A mund të mësohet arsyeja?" (f. 99 deri në 105) ===
Arsyeja mund të mësohet duke i përgatitur njerëzit për jetën (jashtë shkollës). Kjo përgatitje konsiston në edukimin e tyre rreth gjërave që përcaktojnë jetën e njerëzve ("sqarimi i gjërave") dhe në të njëjtën kohë forcimin e vetëvlerësimit të tyre ("forcimi i njerëzve").
Sistemi bashkëkohor shkollor i zakonshëm mat (teste krahasuese), përzgjedh ( nota numerike ) dhe mbingarkon ( [[Shkolla|struktura hierarkike e shkollës]] ) njerëzit. Ndarja [[Burokracia|burokratike]] e njohurive faktike (p.sh., në lëndët shkollore si fizika ose biologjia), pyetjeve që lidhen me vlerat (p.sh., në lëndët shkollore si studimet shoqërore ose etika) që lidhen me lëndën dhe [[Virtyti|virtytit]] (i kuptuar si një qëndrim personal ndaj lëndës) (p.sh., përmes notave të sjelljes ) shoqërohet me rënie të rëndësisë: Ndërsa njohuritë faktike janë thelbësore për kualifikimet shkollore, pyetjet që lidhen me vlerat luajnë vetëm një rol të vogël, dhe virtyti i nxënësit përbëhet thjesht nga konformizmi (bindja). Angazhimi personal ndaj gjërave që janë të rëndësishme për ju (p.sh. [[mbrojtja e mjedisit]] ) mbetet një çështje private.
[[Pedagogjia]] e re për fundin e shekullit të 20-të dhe fillimin e shekullit 21 kërkon [[Studimi|mësimdhënie]] holistike dhe të padiferencuar (“mësimdhënie universale” ose “mësimdhënie jetësore” (f. 101)), e cila fillon nga situata të jetës reale dhe gjithmonë përcakton kontekstin më të gjerë (p.sh., historinë njerëzore). Fokusi është te përvoja e përbashkët, jo te mësimdhënia. Qëllimi është të forcohet besimi i njerëzve në arsyen e tyre dhe të mprehet skepticizmi i tyre ndaj racionalitetit instrumental të institucioneve shoqërore.
=== 7. “13 Kushte të Mësimit” (f. 106 deri në 125) ===
Hentig në seksioni e 7 formulon “Kushtet e të Nxënit” që dallohen nga “Objektivat e të Nxënit” të formuluara në veprat e tij të mëparshme (f. 106), sepse termi “objektiv” është shumë i lidhur me një pedagogji të orientuar drejt fizibilitetit. Të 13 kushtet e të nxënit mund të përmbushen vetëm nëse shkollave u jepet më shumë liri në hartimin e tyre ( liri pedagogjike ) sesa është aktualisht. Të gjitha kushtet e të nxënit i shërbejnë Iluminizmit të Ri, i cili e zgjeron të nxënit për të përfshirë dimensionin e kuptimit dhe nuk e redukton atë thjesht në përvetësimin e njohurive ose aftësive (përmes memorizimit dhe praktikës).
# Besimi duhet të ndërtohet përmes veprimeve të suksesshme të dikujt.
# Duhet të lihet kohë për rrugë individuale të të nxënit në shkollë (pa nxitim për pseudo-efektivitet ose përafrim burokratik të kohës), duke hequr dorë nga intervali 45-minutësh.
# Punësimi i paguar është në rënie, prandaj puna sociale duhet të vlerësohet (dhe të paguhet), ashtu si edhe puna e të nxënit (dhe [[Përparimi|progresi]] shkencor jo-komercial). Shkollat duhet t’i përgatisin nxënësit për këtë jetë duke vepruar si një mikrokozmos i shoqërisë (koncepti i polisit).
# Aftësitë jetësore nuk mësohen në klasa të mëdha; 15 nxënës për klasë është optimale.
# Shkolla nuk duhet të jetë një institucion mësimdhënieje; duhet të jetë një vend ku nxënësit mund të mësojnë se si ta përmirësojnë gradualisht shkollën (si një shoqëri në miniaturë) përmes mjeteve demokratike.
# Mësimdhënia sistematike e bazuar në lëndë rreth problemeve sociale bëhet efektive vetëm nga [[puberteti]] e tutje; përpara kësaj, mund të praktikohet vetëm respektimi i rregullave në ndërveprimet e përditshme. Megjithatë, përvoja themelore është e rëndësishme që këto rregulla të vendosen në mënyrë demokratike; përndryshe, ato mbeten të huaja për studentët dhe në rastin më të mirë rezultojnë në konformitet sipërfaqësor nga frika e ndëshkimit.
# Detyra qendrore e shkollës është iluminizmi: nxënësit duhet të mësojnë nëpërmjet të kuptuarit, që do të thotë se ata duhet të jenë gjithmonë në gjendje të justifikojnë njohuritë e tyre të fituara me argumente. Studentët duhet të jenë në gjendje të demonstrojnë pabazueshmërinë e besimeve të pabazuara (p.sh., ekzistencën e Zotit), ndërkohë që njëkohësisht të mësojnë të tolerojnë kuptimin e besimit.
# Pabarazia sociale është e pashmangshme për shoqërinë bashkëkohore (p.sh., për shkak të ndarjes së punës). Shkollat duhet ta marrin parasysh këtë, por vetëm në arsimin e mesëm të lartë; përpara kësaj, mësimdhënia e individualizuar dhe ndërtimi i vetëvlerësimit për secilin individ janë të nevojshme.
# Fizikalitetit duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje në shkolla: Të rinjtë kanë një nevojë të madhe për lëvizje, e cila duhet të adresohet ndryshe nga sportet shkollore të cilat janë të orientuara drejt sporteve garuese .
# Mediat e reja (p.sh., interneti) duhet të njihen si ofruese të informacionit, por nuk duhet të keqkuptohen si ofruese të njohurive: njohuria kërkon organizimin e pavarur të informacionit në formë mendimi dhe gjuhe. Sa më shumë informacion të përdorësh, aq më i madh është përpjekja e nevojshme për ta organizuar atë ( mbingarkesë informacioni ).
# Mësuesit duhet të jenë model i një jete (të mundshme) të mirë për fëmijët, domethënë, një jete të lumtur dhe të drejtë. Ata nuk lejohen të marrin pjesë në kultin e të rinjve. “Të jesh i rritur nuk është një […] gjendje, është një detyrë” (f. 122).
# Mësuesit duhet të punojnë kundër “terapizmit” (f. 122), i cili i kthen problemet faktike në probleme marrëdhëniesh (domethënë, problemet sociale në probleme individuale) dhe kështu i privon njerëzit nga fuqia për të ndryshuar sistemet shoqërore. Nëse ka rrethana shoqërore që i sëmurin njerëzit (p.sh., [[Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes|ADHD]] nga konsumimi i tepërt i medias, por edhe [[Ҫrregullimi depresiv madhor|depresioni]] ose lodhja e tepërt për shkak të ngacmimit ), atëherë këto rrethana duhet të ndryshohen dhe jo vetëm personi që vuan individualisht të trajtohet si një rast konkret.
# Fëmijët kanë nevojë për kohë për veten e tyre. Presioni i vazhdueshëm dhe kufizimet kohore pengojnë të nxënit, duke çuar në reagime të tilla si ankthi shkollor, [[agresioni]] ose mungesa në shkollë .
== Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar ==
Leksioni i tretë u mbajt në vitin 1973 gjatë lëvizjes studentore para Unionit Humanist nën titullin "Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar". Ai përfshin 53 faqe (f. 127 deri në 179).
Teza qendrore e leksionit është se iluminizmi është një proces i vazhdueshëm dhe jo një gjendje përfundimisht e arritshme. Procesi i iluminizmit është i pafund sepse ai mund ta identifikojë një mendim të rremë si të rremë vetëm nga një këndvështrim i ndryshëm (absolut i padiskutueshëm). Megjithatë, kjo pikëpamje mund të rezultojë gjithashtu të jetë një mendim i gabuar, i cili nga ana tjetër mund të përcaktohet vetëm duke përvetësuar një pikëpamje të ndryshme (absolute të padiskutueshme), etj. Për shembull, Iluminizmi vë në pikëpyetje natyrën e autoritetit të [[Feja|fesë]] ose [[Shteti|të shtetit]] . Qëllimi i iluminizmit është gjithmonë i njëjtë: të promovojë lumturinë individuale dhe kolektive (një jetë të mirë). Lumturia promovohet në mënyrë indirekte (negative) duke identifikuar se çfarë pengon arritjen e këtyre gjendjeve të dëshiruara dhe më pas duke marrë masa konkrete për të eliminuar gradualisht këto probleme ( inxhinieri sociale pjesë-pjesë ).
Prandaj, Iluminizmi i vjetër (i shekullit të 18-të) nuk është më i mjaftueshëm sot, sepse u kufizua në njohjen e abuzimeve dhe ua la ndryshimin e institucioneve shoqërore autoriteteve (krh. 158–162). Edhe pse shumë tabu janë zhdukur sot, këto njohuri nuk kanë ndikim në veprimet e përditshme të shumicës së njerëzve (të cilët vazhdojnë të besojnë pa kushte në Zot ose i binden verbërisht shtetit). Iluminizmi i Vjetër i gjykoi gabimet e kohës së tij nga pikëpamja e racionalitetit. Ky këndvështrim njëdimensional duhet të zgjerohet sot, pasi rëndësia e [[Emocioni|emocionalitetit]] (p.sh., për veprimet tona aktuale, madje edhe kundër gjykimit tonë më të mirë) është demonstruar nga [[psikologjia]] moderne. Kjo ka pasoja konkrete edhe për shkollat: Nxënësit më të vegjël (para pubertetit) ende nuk mund të merren me argumente formale; këtu, themeli emocional i zakoneve është përgjegjësi e mësuesve. Shpjegimet e nevojshme në këtë nivel mund të përçohen në formën e [[Tregimi|rrëfimeve]] (siç janë [[Përralla|përrallat]] ). Më vonë në jetën shkollore, këto rregulla dhe vlerat që qëndrojnë në themel të tyre duhet të diskutohen gjithnjë e më thellë, sepse kuptimi i tyre u bëhet i qartë nxënësve vetëm nëpërmjet justifikimit të tyre. Pavarësia morale (pjekuria) nuk mund të lindë vetëm nga "ndriçimi pasiv" (f. 167), d.m.th., nga rregullat e përcaktuara nga një autoritet dhe njohuria e garantuar si e vërtetë (pa justifikim). Dy [[Virtyti|virtyte]] themelore janë të nevojshme që iluminizmi të bëhet vetë-iluminim: vërtetësia dhe [[mirësia]] (f. 170) për “besimin intelektual dhe emocional” (f. 170).
Me kalimin e kohës, mjetet e iluminizmit janë bërë vetë një “kundër-iluminizëm” (f. 128), gjë që minon besimin në perceptimin shqisor dhe logjikën e shëndoshë të dikujt dhe krijon respekt ndaj autoritetit në vend që të kërkojë kuptueshmëri të përgjithshme: Shkenca është e pakuptueshme për publikun e gjerë për shkak të “zhargonit të saj teknik”. Për më tepër, ajo lirohet nga përgjegjësia e saj morale në vendimet politike duke iu referuar [[Statistika|statistikave]], të cilat thonë vetëm çfarë ËSHTË dhe nuk mund të thonë çfarë DUHET të jetë. Kjo mënyrë të menduari shtrihet në jetën e përditshme, kur mësuesit përpiqen të krijojnë një [[Shpërndarja normale|shpërndarje normale]] statistikore (kurba e ziles Gaussiane) kur vlerësojnë detyrat e klasës, sepse në këtë mënyrë të menduari është e paimagjinueshme që, për shembull, pothuajse të gjithë nxënësit të marrin notën më të mirë (por përkundrazi mund të jepen vetëm disa nota shumë të mira dhe shumë të këqija).
Në kontekstin e [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si ideali bashkëkohor i [[Filozofia e shkencës|rigorozitetit shkencor]] (veçanërisht [[Fizika|fizikës]] matematikore), mënyra shkakësore e shpjegimit bëhet e vetmja e pranuar. Shpjegimet alternative (siç është [[Hermeneutika|interpretimi hermeneutik]] ) zhvlerësohen. Megjithatë, disa gjëra nuk mund të shpjegohen në mënyrë shkakësore (p.sh., vullneti i lirë i njeriut), ndërsa të tjerat nuk mund të kapen qartë as përmes vëzhgimit shqisor (p.sh., ankthi i shkollës ).
[[Kritika]] dhe [[emancipimi]] si mjete [[Epoka e Iluminizmit|iluminizmi]] shmangin shndërrimin në kundër-iluminizëm vetëm nëse mbeten graduale dhe gjithmonë brenda sferës së mundësisë për ata që i praktikojnë; përndryshe, ato shndërrohen shpejt në dorëheqje ose [[Agresioni|agresion]] .
Për të shmangur problemet e lartpërmendura në shkolla, Hentig jep pesë rregulla, të cilat janë përmbledhur këtu: 1. Ji gjithmonë " i ndershëm dhe miqësor" (domethënë, i sinqertë dhe [[Tolerimi|tolerant]] )! 2. Adresoni vetëm ato probleme sociale që bien brenda fushëveprimit të "mundësive për përvojë dhe veprim" të studentëve (f. 173) dhe shpjegoni ato në një mënyrë "të gjallë dhe diskursive" (f. 175) (të peshuara sipas nivelit të zhvillimit të studentëve)! 3. Le të gjejnë vetë studentët zgjidhje të mundshme për problemet shoqërore, duke përfshirë veprimet që janë brenda sferës së ndikimit të studentëve!
== Burimet ==
* [[Hartmut von Hentig]] : ''Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve.'' ''Një lutje për restaurimin e Iluminizmit'' (''Biblioteka Universale'' 8072). Reclam-Verlag, Shtutgart 1985, ISBN 3-15-008072-X .
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
[[Kategoria:Libra gjermanisht]]
4qughp1bpt29kea9hdezhrdwuj349o1
3059578
3059473
2026-10-25T22:52:53Z
Fallbackintoreality
102113
3059578
wikitext
text/x-wiki
{{Probleme të shumta|
{{Hulumtim vetjak|artikull|reason=Kjo është një analizë dytësore pa atribuim të fjalëve.|date=tetor 2026}}
{{përkthim i përafërt|date=tetor 2026}}
{{One source|date=tetor 2026}}
}}
'''"Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet"''' (''Die Menschen stärken, die Sachen klären'') është një libër i shkruar nga [[Hartmut von Hentig]] si një përmbledhje leksionesh nga periudha midis viteve 1973 dhe 1984. Me këtë titull, autori ka shpjeguar kritikën themelore ndaj shkollës tradicionale dhe pedagogjisë metodologjike aktuale në formën më të thjeshtë.
== Një edukim i racës njerëzore? ==
Leksioni i parë, “Një edukim i racës njerëzore?”, u dha në verën e vitit 1984 si pjesë e një serie leksionesh mbi temën “Mjerimi i Iluminizmit”. Ai përfshin 44 faqe (f. 5 deri në 48).
Teza qendrore e leksionit të parë është demonstrimi i domosdoshmërisë së “Iluminizmit të Ri” (f. 47), i cili është një “iluminizëm i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] ” (f. 13), për [[Shkenca|shkencën]], si dhe për jetën e përditshme dhe për të menduarit (dhe të folurit), si dhe për të vepruarit:
Njerëzit kanë vetëm [[Arsyeja|arsyen]] e tyre për të promovuar suksesin e veprimeve të tyre (si individë dhe si shoqëri). Ky promovim i suksesit i nënshtrohet kufizimeve të qarta ( fundësia dhe gabueshmëria e arsyes njerëzore ); njohja e këtyre kufijve është pjesë e "Iluminizmit të Ri", i cili pranon se, për shembull, [[natyra]] nuk mund të kuptohet plotësisht nga arsyeja (shkenca natyrore) dhe se vetë [[Shkencat natyrore|shkenca natyrore]] gjeneron [[Njohuria|njohuri]] (faktike) por jo [[Kuptimi i jetës|kuptim]] (moral).
Meqenëse 'Iluminizmi i Vjetër' (i shekullit të 18-të) e shihte arsimin ("Arsim për Iluminizëm" f. 39) si mjetin kryesor për qëllimin e përparimit të njerëzimit (drejt "Njeriut të Ri" (f. 21)) (shekulli i 18-të konsiderohet gjithashtu shekulli i madh i pedagogjisë), "mjerimi i Iluminizmit" (f. 3) (gjithashtu ' Dialektika e Iluminizmit ') i hidhet faji pedagogjisë në diskutimin aktual.
Mjerimi përbëhet nga probleme të mprehta që ka sjellë me vete racionalizimi i tepërt i botës së jetës (p.sh., [[industrializimi]] ), të tilla si... Shkatërrimi i mjedisit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], [[papunësia]], apatia politike (f. 14 e tutje). Ky mjerim kërkon një “iluminizëm të Iluminizmit” dhe jo një respektim të ngurtë të idesë së vjetër të Iluminizmit për progresin (“fluturimi i vazhdueshëm përpara pa kokë” (f. 15)). Megjithatë, nuk duhet ta hedhim poshtë plotësisht Iluminizmin e Vjetër, por përkundrazi duhet të mësojmë prej tij dhe t'i përshtatim [[Institucioni|institucionet]] shoqërore (siç janë [[Shkolla|shkollat]] ) rrethanave të ndryshuara historike (p.sh., krizës klimatike ). Idetë thelbësore të [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Vjetër që janë ende të rëndësishme për ne sot nuk janë rregullat (p.sh., si duhet të duket një [[Lumturia|jetë e lumtur]] ), por më tepër (gjithsej dhjetë) kufizime (f. 37). Për qartësi, pikat e tij janë renditur këtu në rend të kundërt:
# Iluminizmi i sotëm është i ndryshëm nga ai i shekullit të 18-të.
# Iluminizmi nxit [[Përparimi|përparimin]] (larg asaj që njihet si e rreme, drejt asaj që njihet si e vërtetë).
# Iluminizmi nuk drejtohet kundër çdo lloj [[Feja|feje]], por ai tregon fusha që janë të paarritshme për [[Arsyeja|arsyen]] (p.sh., nëse ekziston një [[Perëndia|Zot]] ).
# Njerëzit janë të lirë, por përgjegjës për njëri-tjetrin: liria e secilit mbaron kur dëmton të tjerët. Askush nuk mund ta heqë këtë përgjegjësi nga ju.
# Iluminizmi (arsyeshmëria) është një “ mënyrë jetese ” (f. 30) që përfshin të gjithë jetën (private dhe publike) dhe kërkon praktikë.
# Bota mund të shpjegohet me anë të arsyes (ndoshta kurrë plotësisht, por sigurisht deri në një farë mase).
# Njerëzit janë individualisht të ndryshëm, por kanë [[Dinjiteti|dinjitet]] të barabartë dhe për këtë arsye [[Ligji|të drejta]] të barabarta.
# Qenia individuale njerëzore nuk është as e mirë as e keqe që nga lindja.
# Arsyeja është e nevojshme si individualisht ashtu edhe shoqërisht ("Njeriu është ... i detyruar të përdorë arsyen." (f. 23))
# Njeriu nuk lind i lirë, por duhet ta fitojë [[Liria|lirinë]] e tij (kryesisht nëpërmjet të mësuarit individual dhe transformimit të rrethanave shoqërore).
Pasi sqaron se çfarë do të thotë iluminizmi sipas mendimit të tij sot, Hentig i drejtohet kritikës aktuale ''të'' [[Pedagogjia|pedagogjisë]] që ndihet e përkushtuar ndaj iluminizmit. Ai gjithashtu e përmbledh këtë kritikë në dhjetë pika:
1. Pedagogjia e përqendruar te fëmija çon në mungesë të njohurive faktike. 2. Një pedagogji e pavarësisë (së fëmijës) çon në mungesë të pavarësisë (mungesë pjekurie ). 3. Një pedagogji e vetërealizimit (e fëmijës individual) çon në sfidë të papërgjegjshme. 4. Arsimi pa [[Elita|përzgjedhje]] dëmton të talentuarit në dobi të të patalentuarve. 5. Pedagogjia pa një parim performance çon në "neveri ndaj vërtetimit të vetvetes" (f. 42). 6. Pedagogjia e përqendruar në “ të menduarit kritik ” (f. 42) çon në “pakënaqësi anti-shtet” (ibid.). 7. Pedagogjia me orientim shkencor pengon të kuptuarit (të përshtatshëm për fëmijën, konkret) të të nxënit (përmes abstraksionit). 8. Pedagogjia e përqendruar në trajnimin e aftësive intelektuale formale çon në humbjen e historisë së përbashkët ( kultura e kujtesës ). 9. Pedagogjia që i jep përparësi interesave individuale të fëmijës çon në shkatërrimin e moralit borgjez ( [[Nihilizmi|nihilizëm]] ). 10. Pedagogjia e të mësuarit gjatë gjithë jetës ( arsimi formal ekonomik) nuk çon në [[Urtësia|një mençuri]] më të thellë për jetën.
Hentig i konsideron të gjitha këto akuza kundër [[Pedagogjia|pedagogjisë]] së përkushtuar ndaj Iluminizmit si të rëndësishme, por jo përfundimtare. Ato do të duhej të mendoheshin mirë dhe të përshtateshin me situatën specifike historike të shoqërisë sonë.
Ai e sheh projektin e tij të shkollës laboratorike në Bielefeld si një zbatim konkret të propozimit të tij.
== Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve ==
Leksioni i dytë u mbajt në vitin 1984 për të shënuar dhjetëvjetorin e Shkollës Laboratorike dhe Kolegjit të Shkollës së Lartë Bielefeld, nën titullin "Forcojmë Njerëzit, Qartësojmë Çështjet". Në përmbledhje, shfaqet nën titullin ''"A mund të mësohet arsyeja?"'' Ai përfshin 78 faqe (f. 49 deri në 126). Për shkak të fushëveprimit, skica e Hentig është përdorur këtu për orientim fillestar. Teza qendrore e secilës pjesë është deklaruar, e ndjekur nga një prezantim koherent i argumenteve më të rëndësishme.
=== 1. “Një gjuhë e ndryshuar” (f. 49 deri në 59) ===
Teza qendrore e kapitullit të 1-rë Seksioni i parë i leksionit të Hentig thotë: Fundi i shekullit të 20-të në Gjermani, na duhet një pedagogji e re për shekullin e 21-të (f. 58). Kjo pedagogji e re ka nevojë për një “gjuhë të re” (f. 58), sepse gjuha e vjetër e diskutimit pedagogjik të viteve 1960 dhe 1970 është bërë e verbër ndaj pjesëve të rëndësishme të arsimit .
Hentig arrin në përfundimin se ndryshimet gjuhësore në diskutimin arsimor (larg "fjalëve thelbësore" drejt "fjalëve funksionale") në vitet 1960 dhe 1970 çuan në rritjen e [[Racionaliteti|racionalitetit instrumental]] ("mentaliteti funksionalist" (f. 54)). Racionaliteti instrumental nuk merret me [[Kuptimi i jetës|kuptimplotësinë]] (ose aspektin moral) e qëllimeve të veprimit (në fushën e pedagogjisë, pra, " objektivat e të nxënit " (f. 106)), por pyet vetëm për mjetet efektive që prodhojnë rezultatet më produktive ("raporti hyrje-dalje" (f. 125)).
Parimi i ri udhëheqës i " orientimit shkencor " çon në zhvillimin e [[Metodologjia e mësimdhënies|didaktikës specifike për lëndën]] si didaktikë përfaqësuese (si një imazh i reduktuar (reduktim didaktik) i shkencës përkatëse referuese shkencore). Koncepte kyçe si “ [[dashuria]] ” (f. 51) zhduken nga diskursi pedagogjik sepse nuk janë të operacionalizueshme (domethënë, nuk janë qartësisht të arritshme [[Shqisa|për perceptimin shqisor]] dhe rrjedhimisht të matshme): Nuk ka termometër që mund të përcaktojë me besueshmëri shkallën e dashurisë së një studenti para, gjatë ose pas orës së mësimit. Ky këndvështrim i ngushtë justifikohet nga teoria bashkëkohore moderne e të mësuarit të [[Biheviorizmi|bihejviorizmit]], e cila përjashton të gjitha proceset e brendshme psikologjike nga [[shkenca]] si spekulative sepse ato nuk mund të maten me saktësi. Megjithatë, sipas [[Pedagogjia|pedagogjisë humaniste,]] një marrëdhënie pedagogjike e dashur është një parakusht themelor për “edukimin” (f. 53), dhe edukimi është “formësimi i vetëdijes” (f. 53).
Në përgjithësi, ky racionalizim qëllim-mjet sakrifikon si sferat e së mirës ( [[Morali|moralit]] ) ashtu edhe të së bukurës ( [[Estetika|estetikës]] ). Në dritën e “ tronditjes së Sputnikut ” (f. 54), këto fusha thelbësore të njerëzimit u sakrifikuan për arsim të lartë ekonomik dhe teknik (“shterimi i rezervave të talenteve”, f. 55). Por arsimi jo vetëm që duhet të promovojë prosperitetin individual dhe shoqëror (ekonomik), por edhe ta pajisë individin kundër shfrytëzimit ekonomik, konformitetit politik dhe humbjes kulturore të vetvetes ( formimit të identitetit ). Kritikat bashkëkohore të sistemit ( [[marksizmi]] dhe psikologjia e thellë ) drejtohen kundër armës së tyre të vetme, arsimit që formëson vetëdijen: ato e dënojnë arsimin në përgjithësi sepse supozohet se është gjithmonë një instrument i klasës sunduese, e cila e përdor atë për të siguruar sundimin e saj ( [[Indoktrinimi|indoktrinim]] ).
Seksioni 2 jep informacion rreth “qëllimit kryesor” (f. 60) të pedagogjisë së re: “Të forcojë njerëzit dhe të sqarojë gjërat” (f. 59). Shkenca (dhe orientimi drejt shkencës arsimore) i sqaron gjërat, por nuk i forcon automatikisht njerëzit, sepse nuk u përgjigjet [[Kuptimi i jetës|pyetjeve jetësore të kuptimit]] . Ajo i edukon njerëzit rreth mjeteve ( [[Teknika|teknikave]] ) efektive që ata mund t'i përdorin më pas sipas dëshirës. Meqenëse [[Përparimi|progresi]] teknologjik ka arritur një nivel që prodhon mjete për shkatërrimin e botës (p.sh., [[Arma bërthamore|armë bërthamore]] ), [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmi]] i Ri duhet të pyesë për përgjegjësinë e shkencës. Progresi shkencor dhe teknologjik duhet të adresojë çështjen e kuptimit të tij (A është apo do të ishte i mirë ky apo ai shpikje teknologjike? ( [[Folgenabschätzung|Vlerësimi i pasojave]] )), lejimi verbërisht i vazhdimit të progresit nuk sjell zgjidhje, por vetëm sa grumbullon më shumë probleme.
Njerëzit kanë nevojë për njohuri faktike, por jo për “njohuri të pjesshme” (f. 70) (njohuri shkencore të specializuara), por përkundrazi për një pasqyrë të përgjithshme të atyre kushteve shoqërore që përcaktojnë jetën e tyre të përditshme dhe të cilat shpesh paraqiten sot si një “ kufizim objektiv ” i pashmangshëm, dhe forcën për t’u mbrojtur nga ajo që njihet si moralisht e drejtë dhe e vërtetë ose kundër asaj që njihet si moralisht e keqe dhe e gabuar, nëse është e nevojshme edhe kundër shumicës.
Shkenca, e cila është (gabimisht ende) pa vlera, nuk mund t’i zgjidhë problemet urgjente shoqërore në kuptimin e progresit teknologjik sepse vetë nuk ka qenë kurrë objektive, por si institucion shoqëror është vetë e ngatërruar në kufizimet e sistemit (rezultatet e kërkimit, për shembull, varen ndjeshëm nga burimi i financimit të institutit të kërkimit, siç e demonstron Akademia për Studime të Duhanit).
Në jetën e përditshme, sistemet shoqërore ende shpërblejnë konformitetin në vend të moskonformitetit dhe [[Autonomia|vetëvendosjes]] . Kjo saboton themelin e demokracisë ( thënia e Böckenförd-it ), e cila varet nga ekspertiza e pavarur ( pjekuria ) e qytetarëve të saj, sepse qytetarët duhet të marrin vendime politike (p.sh., kur zgjedhin një [[Partitë politike|parti]] ). Shkollat duhet të krijojnë një “hapësirë të mbrojtur” (f. 113) që është aq e lirë nga kufizimet sistemike ( liria pedagogjike ) sa të mund t’u japin nxënësve këtë pavarësi jokonformiste dhe kështu të ndërtojnë [[Vetëvlerësimi|vetëvlerësim]] të mjaftueshëm për të mbrojtur atë që e njohin si të vërtetë dhe të mirë, madje edhe kundër shumicës, për pjesën tjetër të jetës së tyre (si qytetarë të rritur). Duhet të japë vullnetin dhe njohuritë e nevojshme në mënyrë që nxënësit, si të rritur, të mund të ndryshojnë sistemet shoqërore (përmes pjesëmarrjes demokratike ) në një mënyrë të tillë që problemet shoqërore ( problemet kryesore ) të mund të zgjidhen.
=== 3. “Skepticizëm dhe vetëbesim” (f. 72 deri në 82) ===
Teza qendrore e seksionit të tretë pjesërisht, aty thuhet: Iluminizmi i Ri duhet ta mprehë vetëdijen tonë me [[Dyshimi|skepticizëm]] sistematik. “Skepticizëm do të thotë […] të kuptosh pse nuk mund të bësh diçka.” (f. 72). Në të 1-rën e tij Leksioni thekson me theks se Iluminizmi i Ri nuk duhet të përbëhet vetëm nga skepticizmi, por duhet të përfshijë edhe veprimin (që ndryshon institucionet shoqërore të kritikuara). Në të 3-tin e tij Në leksionin e tij, Hentig thekson gjithashtu se skepticizmi si mjet iluminizmi gjithmonë ka nevojë për një këndvështrim pozitiv (besim në arsye) nga i cili kritikon: prandaj gjithmonë ka vlerësime të njohura si pozitive dhe rrjedhimisht nuk është një [[Nihilizmi|skepticizëm total nihilist]] (i cili është thjesht kundër gjithçkaje).
==== 3.1 Progresi dhe Demokracia (f. 73 e tutje) ====
Sistemet shoqërore (p.sh., ligjet) arrijnë kufijtë moralë për shkak të përparimit shkencor në zhvillime të caktuara teknologjike (p.sh., debati [[Embrioni|për embrionin]] dhe gjenetikën njerëzore ). Këtu, njerëzit (si qytetarë) duhet të ndryshojnë institucionet ekzistuese ose të prezantojnë institucione të reja me të cilat duan të jetojnë së bashku. Ky proces vendimmarrjeje ( demokracia deliberative ) nuk duhet të merret nën kontroll nga sisteme (p.sh., nga ekspertë të biznesit ose shkencës) mbi të cilat njerëzit e prekur nuk kanë [[Pushteti (shoqëror dhe politik)|pushtet]] .
==== 3.2 “Intelekti kundrejt Arsyes” (f. 76 e tutje) ====
Njerëzit në një [[Demokracia|demokraci]] duhet të mbajnë qëndrim kundër problemeve të dukshme shoqërore. Gara e armatimeve bërthamore është një shembull i një zhvillimi të tillë të gabuar: Fokusi është vetëm te mjetet (më të mëdha, më të shpejta, më larg, më shumë) dhe jo më te qëllimet (shkatërrimi i botës si një pasojë e pashmangshme e përdorimit [[Arma bërthamore|të armëve bërthamore]] ) ( [[Racionaliteti|racionalitet instrumental]] ). Eliminimi gradual i këtyre zhvillimeve negative me masa individuale konkrete dhe të zbatuara menjëherë është më i mirë sesa qëllime të larta ( [[Utopia|utopi]] të tilla si paqja e përjetshme botërore ).
==== 3.3 “Arsyeja kundrejt Natyrës” (f. 78 deri në 82) ====
Nocioni ekonomik i progresit, i cili pohon se rritja e popullsisë zvogëlohet me rritjen e prosperitetit, nuk do të ndihmojë kundër problemit të [[Mbipopullimi njerëzor|mbipopullimit]] global në të ardhmen e parashikueshme, sepse planeti ynë nuk ka lëndë të para të mjaftueshme për të gjithë njerëzit për të arritur nivelin e prosperitetit që [[Shtetet e zhvilluara|vendet e industrializuara]] perëndimore të sotme u ofrojnë qytetarëve të tyre (shih Kufijtë e Rritjes ). Pa ndërhyrje politike, Toka mund të ushqejë (nga një këndvështrim thjesht teknik) 12 miliardë njerëz. Megjithatë, askush nuk dëshiron të jetojë në kushtet e nevojshme ( [[Cilësia e jetës|cilësi shumë e ulët jetese]] ). Kontrolli i lindjeve dhe eutanazia mbeten [[Tabu|tema tabu]] në [[Politika|politikën]] perëndimore. Që kjo të ndryshojë dhe që Iluminizmi i Ri t’i adresojë këto tema tabu, nevojiten njerëz të fortë (të edukuar përmes Pedagogjisë së Re).
=== 4. "Rebelim kundër arsyes?" (f. 82 deri në 91) ===
Teza qendrore e seksionit të 4-të pohon se [[arsyeja]] duhet të rebelohet kundër intelektit aktualisht dominues që e konsideron veten të rëndësishëm (racionaliteti instrumental) dhe të sqarojë qëllimet (çështjet e kuptimit dhe vlerës) që [[shoqëria]] duhet të ndjekë me mjetet teknike që ka në dispozicion (p.sh., promovimi i centraleve [[Energjia diellore|diellore]] në vend të centraleve me qymyr përmes ligjeve për mbrojtjen e mjedisit ).
Arsyeja është racionalitet instrumental dhe “tregon ''se si'' ''mund'' të bëhet diçka […]” (f. 88). Për shumë probleme që kanë lindur sot për shkak të racionalitetit instrumental (të shkëputur nga arsyeja) (të progresit të vazhdueshëm teknologjik pa sqaruar çështjet e kuptimit) (p.sh. kriza e identitetit, [[Tjetërsimi shoqëror|alienimi]], shkatërrimi i mjedisit, kërcënimi i shkatërrimit të botës, mbipopullimi, papunësia, legalizimi), zgjidhjet politike që ndryshojnë sistemet shoqërore janë të nevojshme (dhe jo thjesht veprime individuale). Proceset politike ( [[Demokracia|demokratike]] ) të votimit të nevojshme për këto ndryshime kërkojnë një kuptim të përbashkët të problemeve ( kuptueshmëri ) midis njerëzve që votojnë (domethënë, qytetarëve dhe jo komiteteve të [[Eksperti|ekspertëve]] ), që do të thotë parimi udhëheqës arsimor i "sqarimit të gjërave" për arsimin publik ( arsimin e përgjithshëm ).
Arsyeja sqaron “çfarë duhet bërë” (f. 88). Hentig e sheh bazën e vlerës së arsyes në dinjitetin njerëzor, i cili është “i shprehur qartë në [[të drejtat e njeriut]] ” (f. 88). Të drejtat e njeriut janë “ [[Kushtetuta e Gjermanisë|ligji themelor]] ” (f. 88) i [[Epoka e Iluminizmit|Iluminizmit]] të Ri. Çështjet e pazgjidhshme të vlerave duhet të durohen me “tolerancë” (f. 89) sepse arsyeja njerëzore mund të gabojë gjithmonë (gabim). Prandaj, toleranca është “detyra më e rëndësishme” (f. 88) e Pedagogjisë së Re. Ajo që nuk mund të sqarohet mund të përcaktohet vetëm nga arsyeja kritike e vetë individit (dhe jo nga një sistem shoqëror i imponuar nga lart).
=== 5. "Alternativa ndaj arsyes?" (f. 91 deri në 99) ===
Hentig në seksionin e 5 diskuton “kundër-Iluminizmin” bashkëkohor (f. 91), i cili hedh poshtë [[Racionaliteti|racionalitetin]] . Kundër-iluminizmi bie ndesh me parimin udhëzues edukativ të "sqarimit të çështjeve". Si pasojë, kundër-Iluminizmi nuk ofron asnjë alternativë ndaj arsyes (Iluminizmit të Ri) në fushën e pedagogjisë.
Prototipet e kundër-Iluminizmit janë [[Shqisa e gjashtë|shikimi i qartë]] ezoterik (p.sh., nëpërmjet iluminizmit meditativ ose dehjes orgjiatike ), zhargoni shkencor ("abstraksion" (f. 93)) dhe [[miti]] . Klervojanca është një vizion i [[E vërteta|së vërtetës]] që është i pakuptueshëm për njerëzit e tjerë. Zhargoni teknik është i pakuptueshëm për të gjithë jo-ekspertët. Miti, për shembull në formën e letërsisë popullore (p.sh., [[Fantazia|romanet fantastike]] ), është përgjithësisht i kuptueshëm, por shpesh portretizon veprat individuale të [[Heroi|heronjve]] moralisht të drejtë me [[Magjia (e mbinatyrshme)|magjinë]] si një ilaç për të gjitha sëmundjet dhe injoron bashkëpunimin politik me mjetet realisht të disponueshme që është i nevojshëm për të zgjidhur problemet aktuale.
=== 6. "A mund të mësohet arsyeja?" (f. 99 deri në 105) ===
Arsyeja mund të mësohet duke i përgatitur njerëzit për jetën (jashtë shkollës). Kjo përgatitje konsiston në edukimin e tyre rreth gjërave që përcaktojnë jetën e njerëzve ("sqarimi i gjërave") dhe në të njëjtën kohë forcimin e vetëvlerësimit të tyre ("forcimi i njerëzve").
Sistemi bashkëkohor shkollor i zakonshëm mat (teste krahasuese), përzgjedh ( nota numerike ) dhe mbingarkon ( [[Shkolla|struktura hierarkike e shkollës]] ) njerëzit. Ndarja [[Burokracia|burokratike]] e njohurive faktike (p.sh., në lëndët shkollore si fizika ose biologjia), pyetjeve që lidhen me vlerat (p.sh., në lëndët shkollore si studimet shoqërore ose etika) që lidhen me lëndën dhe [[Virtyti|virtytit]] (i kuptuar si një qëndrim personal ndaj lëndës) (p.sh., përmes notave të sjelljes ) shoqërohet me rënie të rëndësisë: Ndërsa njohuritë faktike janë thelbësore për kualifikimet shkollore, pyetjet që lidhen me vlerat luajnë vetëm një rol të vogël, dhe virtyti i nxënësit përbëhet thjesht nga konformizmi (bindja). Angazhimi personal ndaj gjërave që janë të rëndësishme për ju (p.sh. [[mbrojtja e mjedisit]] ) mbetet një çështje private.
[[Pedagogjia]] e re për fundin e shekullit të 20-të dhe fillimin e shekullit 21 kërkon [[Studimi|mësimdhënie]] holistike dhe të padiferencuar (“mësimdhënie universale” ose “mësimdhënie jetësore” (f. 101)), e cila fillon nga situata të jetës reale dhe gjithmonë përcakton kontekstin më të gjerë (p.sh., historinë njerëzore). Fokusi është te përvoja e përbashkët, jo te mësimdhënia. Qëllimi është të forcohet besimi i njerëzve në arsyen e tyre dhe të mprehet skepticizmi i tyre ndaj racionalitetit instrumental të institucioneve shoqërore.
=== 7. “13 Kushte të Mësimit” (f. 106 deri në 125) ===
Hentig në seksioni e 7 formulon “Kushtet e të Nxënit” që dallohen nga “Objektivat e të Nxënit” të formuluara në veprat e tij të mëparshme (f. 106), sepse termi “objektiv” është shumë i lidhur me një pedagogji të orientuar drejt fizibilitetit. Të 13 kushtet e të nxënit mund të përmbushen vetëm nëse shkollave u jepet më shumë liri në hartimin e tyre ( liri pedagogjike ) sesa është aktualisht. Të gjitha kushtet e të nxënit i shërbejnë Iluminizmit të Ri, i cili e zgjeron të nxënit për të përfshirë dimensionin e kuptimit dhe nuk e redukton atë thjesht në përvetësimin e njohurive ose aftësive (përmes memorizimit dhe praktikës).
# Besimi duhet të ndërtohet përmes veprimeve të suksesshme të dikujt.
# Duhet të lihet kohë për rrugë individuale të të nxënit në shkollë (pa nxitim për pseudo-efektivitet ose përafrim burokratik të kohës), duke hequr dorë nga intervali 45-minutësh.
# Punësimi i paguar është në rënie, prandaj puna sociale duhet të vlerësohet (dhe të paguhet), ashtu si edhe puna e të nxënit (dhe [[Përparimi|progresi]] shkencor jo-komercial). Shkollat duhet t’i përgatisin nxënësit për këtë jetë duke vepruar si një mikrokozmos i shoqërisë (koncepti i polisit).
# Aftësitë jetësore nuk mësohen në klasa të mëdha; 15 nxënës për klasë është optimale.
# Shkolla nuk duhet të jetë një institucion mësimdhënieje; duhet të jetë një vend ku nxënësit mund të mësojnë se si ta përmirësojnë gradualisht shkollën (si një shoqëri në miniaturë) përmes mjeteve demokratike.
# Mësimdhënia sistematike e bazuar në lëndë rreth problemeve sociale bëhet efektive vetëm nga [[puberteti]] e tutje; përpara kësaj, mund të praktikohet vetëm respektimi i rregullave në ndërveprimet e përditshme. Megjithatë, përvoja themelore është e rëndësishme që këto rregulla të vendosen në mënyrë demokratike; përndryshe, ato mbeten të huaja për studentët dhe në rastin më të mirë rezultojnë në konformitet sipërfaqësor nga frika e ndëshkimit.
# Detyra qendrore e shkollës është iluminizmi: nxënësit duhet të mësojnë nëpërmjet të kuptuarit, që do të thotë se ata duhet të jenë gjithmonë në gjendje të justifikojnë njohuritë e tyre të fituara me argumente. Studentët duhet të jenë në gjendje të demonstrojnë pabazueshmërinë e besimeve të pabazuara (p.sh., ekzistencën e Zotit), ndërkohë që njëkohësisht të mësojnë të tolerojnë kuptimin e besimit.
# Pabarazia sociale është e pashmangshme për shoqërinë bashkëkohore (p.sh., për shkak të ndarjes së punës). Shkollat duhet ta marrin parasysh këtë, por vetëm në arsimin e mesëm të lartë; përpara kësaj, mësimdhënia e individualizuar dhe ndërtimi i vetëvlerësimit për secilin individ janë të nevojshme.
# Fizikalitetit duhet t'i kushtohet më shumë vëmendje në shkolla: Të rinjtë kanë një nevojë të madhe për lëvizje, e cila duhet të adresohet ndryshe nga sportet shkollore të cilat janë të orientuara drejt sporteve garuese .
# Mediat e reja (p.sh., interneti) duhet të njihen si ofruese të informacionit, por nuk duhet të keqkuptohen si ofruese të njohurive: njohuria kërkon organizimin e pavarur të informacionit në formë mendimi dhe gjuhe. Sa më shumë informacion të përdorësh, aq më i madh është përpjekja e nevojshme për ta organizuar atë ( mbingarkesë informacioni ).
# Mësuesit duhet të jenë model i një jete (të mundshme) të mirë për fëmijët, domethënë, një jete të lumtur dhe të drejtë. Ata nuk lejohen të marrin pjesë në kultin e të rinjve. “Të jesh i rritur nuk është një […] gjendje, është një detyrë” (f. 122).
# Mësuesit duhet të punojnë kundër “terapizmit” (f. 122), i cili i kthen problemet faktike në probleme marrëdhëniesh (domethënë, problemet sociale në probleme individuale) dhe kështu i privon njerëzit nga fuqia për të ndryshuar sistemet shoqërore. Nëse ka rrethana shoqërore që i sëmurin njerëzit (p.sh., [[Çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes|ADHD]] nga konsumimi i tepërt i medias, por edhe [[Ҫrregullimi depresiv madhor|depresioni]] ose lodhja e tepërt për shkak të ngacmimit ), atëherë këto rrethana duhet të ndryshohen dhe jo vetëm personi që vuan individualisht të trajtohet si një rast konkret.
# Fëmijët kanë nevojë për kohë për veten e tyre. Presioni i vazhdueshëm dhe kufizimet kohore pengojnë të nxënit, duke çuar në reagime të tilla si ankthi shkollor, [[agresioni]] ose mungesa në shkollë .
== Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar ==
Leksioni i tretë u mbajt në vitin 1973 gjatë lëvizjes studentore para Unionit Humanist nën titullin "Mbi vështirësinë e ndriçimit të një shoqërie që e konsideron veten të ndriçuar". Ai përfshin 53 faqe (f. 127 deri në 179).
Teza qendrore e leksionit është se iluminizmi është një proces i vazhdueshëm dhe jo një gjendje përfundimisht e arritshme. Procesi i iluminizmit është i pafund sepse ai mund ta identifikojë një mendim të rremë si të rremë vetëm nga një këndvështrim i ndryshëm (absolut i padiskutueshëm). Megjithatë, kjo pikëpamje mund të rezultojë gjithashtu të jetë një mendim i gabuar, i cili nga ana tjetër mund të përcaktohet vetëm duke përvetësuar një pikëpamje të ndryshme (absolute të padiskutueshme), etj. Për shembull, Iluminizmi vë në pikëpyetje natyrën e autoritetit të [[Feja|fesë]] ose [[Shteti|të shtetit]] . Qëllimi i iluminizmit është gjithmonë i njëjtë: të promovojë lumturinë individuale dhe kolektive (një jetë të mirë). Lumturia promovohet në mënyrë indirekte (negative) duke identifikuar se çfarë pengon arritjen e këtyre gjendjeve të dëshiruara dhe më pas duke marrë masa konkrete për të eliminuar gradualisht këto probleme ( inxhinieri sociale pjesë-pjesë ).
Prandaj, Iluminizmi i vjetër (i shekullit të 18-të) nuk është më i mjaftueshëm sot, sepse u kufizua në njohjen e abuzimeve dhe ua la ndryshimin e institucioneve shoqërore autoriteteve (krh. 158–162). Edhe pse shumë tabu janë zhdukur sot, këto njohuri nuk kanë ndikim në veprimet e përditshme të shumicës së njerëzve (të cilët vazhdojnë të besojnë pa kushte në Zot ose i binden verbërisht shtetit). Iluminizmi i Vjetër i gjykoi gabimet e kohës së tij nga pikëpamja e racionalitetit. Ky këndvështrim njëdimensional duhet të zgjerohet sot, pasi rëndësia e [[Emocioni|emocionalitetit]] (p.sh., për veprimet tona aktuale, madje edhe kundër gjykimit tonë më të mirë) është demonstruar nga [[psikologjia]] moderne. Kjo ka pasoja konkrete edhe për shkollat: Nxënësit më të vegjël (para pubertetit) ende nuk mund të merren me argumente formale; këtu, themeli emocional i zakoneve është përgjegjësi e mësuesve. Shpjegimet e nevojshme në këtë nivel mund të përçohen në formën e [[Tregimi|rrëfimeve]] (siç janë [[Përralla|përrallat]] ). Më vonë në jetën shkollore, këto rregulla dhe vlerat që qëndrojnë në themel të tyre duhet të diskutohen gjithnjë e më thellë, sepse kuptimi i tyre u bëhet i qartë nxënësve vetëm nëpërmjet justifikimit të tyre. Pavarësia morale (pjekuria) nuk mund të lindë vetëm nga "ndriçimi pasiv" (f. 167), d.m.th., nga rregullat e përcaktuara nga një autoritet dhe njohuria e garantuar si e vërtetë (pa justifikim). Dy [[Virtyti|virtyte]] themelore janë të nevojshme që iluminizmi të bëhet vetë-iluminim: vërtetësia dhe [[mirësia]] (f. 170) për “besimin intelektual dhe emocional” (f. 170).
Me kalimin e kohës, mjetet e iluminizmit janë bërë vetë një “kundër-iluminizëm” (f. 128), gjë që minon besimin në perceptimin shqisor dhe logjikën e shëndoshë të dikujt dhe krijon respekt ndaj autoritetit në vend që të kërkojë kuptueshmëri të përgjithshme: Shkenca është e pakuptueshme për publikun e gjerë për shkak të “zhargonit të saj teknik”. Për më tepër, ajo lirohet nga përgjegjësia e saj morale në vendimet politike duke iu referuar [[Statistika|statistikave]], të cilat thonë vetëm çfarë ËSHTË dhe nuk mund të thonë çfarë DUHET të jetë. Kjo mënyrë të menduari shtrihet në jetën e përditshme, kur mësuesit përpiqen të krijojnë një [[Shpërndarja normale|shpërndarje normale]] statistikore (kurba e ziles Gaussiane) kur vlerësojnë detyrat e klasës, sepse në këtë mënyrë të menduari është e paimagjinueshme që, për shembull, pothuajse të gjithë nxënësit të marrin notën më të mirë (por përkundrazi mund të jepen vetëm disa nota shumë të mira dhe shumë të këqija).
Në kontekstin e [[Shkencat natyrore|shkencave natyrore]] si ideali bashkëkohor i [[Filozofia e shkencës|rigorozitetit shkencor]] (veçanërisht [[Fizika|fizikës]] matematikore), mënyra shkakësore e shpjegimit bëhet e vetmja e pranuar. Shpjegimet alternative (siç është [[Hermeneutika|interpretimi hermeneutik]] ) zhvlerësohen. Megjithatë, disa gjëra nuk mund të shpjegohen në mënyrë shkakësore (p.sh., vullneti i lirë i njeriut), ndërsa të tjerat nuk mund të kapen qartë as përmes vëzhgimit shqisor (p.sh., ankthi i shkollës ).
[[Kritika]] dhe [[emancipimi]] si mjete [[Epoka e Iluminizmit|iluminizmi]] shmangin shndërrimin në kundër-iluminizëm vetëm nëse mbeten graduale dhe gjithmonë brenda sferës së mundësisë për ata që i praktikojnë; përndryshe, ato shndërrohen shpejt në dorëheqje ose [[Agresioni|agresion]] .
Për të shmangur problemet e lartpërmendura në shkolla, Hentig jep pesë rregulla, të cilat janë përmbledhur këtu: 1. Ji gjithmonë " i ndershëm dhe miqësor" (domethënë, i sinqertë dhe [[Tolerimi|tolerant]] )! 2. Adresoni vetëm ato probleme sociale që bien brenda fushëveprimit të "mundësive për përvojë dhe veprim" të studentëve (f. 173) dhe shpjegoni ato në një mënyrë "të gjallë dhe diskursive" (f. 175) (të peshuara sipas nivelit të zhvillimit të studentëve)! 3. Le të gjejnë vetë studentët zgjidhje të mundshme për problemet shoqërore, duke përfshirë veprimet që janë brenda sferës së ndikimit të studentëve!
== Burimet ==
* [[Hartmut von Hentig]] : ''Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve.'' ''Një lutje për restaurimin e Iluminizmit'' (''Biblioteka Universale'' 8072). Reclam-Verlag, Shtutgart 1985, ISBN 3-15-008072-X .
[[Kategoria:Literatura arsimore]]
[[Kategoria:Publikime pedagogjike]]
[[Kategoria:Libra gjermanisht]]
bb80o7z23dtoitoj1vv1bpjdfim44zx
Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve
0
408009
3059469
2026-10-25T12:32:45Z
Edukatori
112234
Edukatori zhvendosi faqen [[Forcimi i njerëzve, sqarimi i çështjeve]] te [[Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet]]: duket pak më i drejtë
3059469
wikitext
text/x-wiki
#RIDREJTO [[Forcojmë njerëzit, sqarojmë çështjet]]
ftfok0rq4yd29bv78036wenmq0ktd9n
Përdoruesi diskutim:ArSaKo5
3
408010
3059472
2026-10-25T12:58:27Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059472
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=ArSaKo5}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 13:58 (CET)
n36h8u98dtfseedn54ah733gt7uer1g
Diskutim:Ura e Panamit
1
408011
3059476
2026-10-25T13:43:43Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059476
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Panamit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059475 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210120203606/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panam_Bridge për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panam_Bridge.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200919083048/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panamnagar_Bridge për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Panamnagar_Bridge.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 14:43 (CET)
lld3clxtjv1js6q915wipf9uaeirx4i
Diskutim:Jul Çezari
1
408012
3059482
2026-10-25T13:56:37Z
Arianit
106
/* Përkthim */ pjesë e re
3059482
wikitext
text/x-wiki
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|Julius Caesar|5 tetor 2026|1378696395}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 25 tetor 2026 14:56 (CET)
0m76dd7atpvelgxy2adyirmw2io1od2
Përdoruesi diskutim:Fjolla Halilaj
3
408013
3059483
2026-10-25T13:59:41Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059483
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Fjolla Halilaj}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 14:59 (CET)
0l2rtkq36s5n9h1oh16mv7d2hxsp23k
Diskutim:Çarli Çaplin
1
408014
3059485
2026-10-25T14:04:10Z
Arianit
106
/* Përkthim */ pjesë e re
3059485
wikitext
text/x-wiki
== Përkthim ==
{{Përkthyer nga|en|Charlie Chaplin|21 tetor 2026|1381253206}} [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 25 tetor 2026 15:04 (CET)
ny3oot96dfckcv0euk9jhmiw63xqilx
Diskutim:Vangjush Ziko
1
408015
3059489
2026-10-25T14:23:41Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059489
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vangjush Ziko]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059488 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200821001531/https://flasshqip.ca/kulture/1738-vangjush-ziko-figure-e-rendesishme-e-letersise-dhe-kultures-shqiptare për lidhjen http://flasshqip.ca/kulture/1738-vangjush-ziko-figure-e-rendesishme-e-letersise-dhe-kultures-shqiptare.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 15:23 (CET)
10n0y6b6l0754o65q39izk8o15dssts
Diskutim:Veprat e Giovanni Bellinit
1
408016
3059493
2026-10-25T14:56:38Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059493
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Veprat e Giovanni Bellinit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059492 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://mlol.link/open/author/128455.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 15:56 (CET)
gx5x6flbt9c6uutlpmwpov6n3c2czbr
Përdoruesi diskutim:Dr5353
3
408017
3059494
2026-10-25T15:00:29Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059494
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Dr5353}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 16:00 (CET)
03d5ykdrfxgkkjv99ph7611husem9l9
Diskutim:Xhaganath Ratha e Dhamrait
1
408018
3059505
2026-10-25T17:05:30Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059505
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhaganath Ratha e Dhamrait]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059504 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170123035626/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rathayatra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rathayatra.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:05 (CET)
mjf2uq5t2046r3eda4ldgjk11cmv4nf
Diskutim:Xhamia Allakuri në Dhaka
1
408019
3059508
2026-10-25T17:09:22Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059508
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Allakuri në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059507 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241214002115/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Allakuri_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Allakuri_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:09 (CET)
3tvv454otfzqrg00s8zmtwo9vit52u8
Përdoruesi diskutim:Erjon Debrova
3
408020
3059509
2026-10-25T17:12:48Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059509
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Erjon Debrova}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 18:12 (CET)
snmdis2fim501f4nfrzjp94tcm38b2y
Diskutim:Xhamia Malvali Kakrail Markaz
1
408021
3059514
2026-10-25T17:17:05Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059514
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Malvali Kakrail Markaz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059513 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250819170440/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250819170440/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Tabligh.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:17 (CET)
fcrd538w8vnntv1xa0ylt1gzj4lq5ya
Diskutim:Xhamia Shahi e Muazampurit
1
408022
3059518
2026-10-25T17:22:18Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059518
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Shahi e Muazampurit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059517 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250123215648/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Muazzampur_Shahi_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Muazzampur_Shahi_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:22 (CET)
3sqe0rp9wyovdggo9xk4m1yy4hifog5
Diskutim:Xhamia Yjore
1
408023
3059521
2026-10-25T17:26:19Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059521
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia Yjore]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059520 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181024231946/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Star_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:26 (CET)
nc27y65m8ehvk9cvlr7qmkalriyv0ep
Diskutim:Xhamia e Ambar Shahut
1
408024
3059524
2026-10-25T17:28:09Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059524
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Ambar Shahut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059523 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250805215123/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Ambar%E2%80%99s_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Khwaja_Ambar%E2%80%99s_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:28 (CET)
s2k4cxfbo94okvvkhjbkbj60lj6hzcl
Diskutim:Xhamia e Azimpurit në Dhaka
1
408025
3059526
2026-10-25T17:30:10Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059526
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Azimpurit në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059525 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220929233200/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Azimpur_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Azimpur_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:30 (CET)
o18uuevf6oyhs8p5yjdpn7vpo6008tg
Diskutim:Xhamia e Sheikh Saadit
1
408026
3059530
2026-10-25T17:46:21Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059530
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Sheikh Saadit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059529 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241202205400/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadi_Mosque për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sadi_Mosque.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 18:46 (CET)
r5xgx37ds8imumik7kiu93hz9i1dexa
Diskutim:Zagari (Itali)
1
408027
3059533
2026-10-25T18:32:44Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059533
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zagari (Itali)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059532 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240629231137/http://www.zagarise.org/ për lidhjen http://www.zagarise.org/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 19:32 (CET)
103156u2x31osjpfa7eba60hyswx4bh
Diskutim:Zgjidhja me një shtet
1
408028
3059541
2026-10-25T19:12:02Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059541
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Zgjidhja me një shtet]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059540 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190703235638/https://www.alandforall.org/english për lidhjen https://www.alandforall.org/english/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 20:12 (CET)
gskq5fqmeo0qbwo1ir8yvtsgq2c6e8t
Përdoruesi diskutim:Ersjana
3
408029
3059542
2026-10-25T19:33:43Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059542
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Ersjana}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 20:33 (CET)
ryyezgu8xbmur2bd03apsw96akcd4ku
Diskutim:Çhota Katra
1
408030
3059546
2026-10-25T20:07:49Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059546
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Çhota Katra]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059545 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220319020958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220319020958/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra për lidhjen http://en.banglapedia.org/index.php?title=Katra.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2026 21:07 (CET)
3f046y8yqa4qhmzyeodcweioztqi10q
Përdoruesi diskutim:Ilia. Prifti
3
408031
3059549
2026-10-25T20:22:23Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059549
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Ilia. Prifti}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 21:22 (CET)
38wdv6tb5lbz2qpgw8onpnn3gvkr4ls
Përdoruesi diskutim:Nigherboi
3
408032
3059554
2026-10-25T21:08:37Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059554
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Nigherboi}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 22:08 (CET)
bj0brtijzd6lzypazvky4mxjamf3yr3
3059582
3059554
2026-10-25T22:57:42Z
Fallbackintoreality
102113
/* Ndalohet vandalizmi i faqeve */ pjesë e re
3059582
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Nigherboi}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 25 tetor 2026 22:08 (CET)
== Ndalohet vandalizmi i faqeve ==
Veç sa e zhbëra një redaktim tëndin tek ''[[Kërmijtë]]''. Mos dëmto faqet në Wikipedia. Ky konsiderohet [[Wikipedia:Vandalizmi|vandalizëm]]. Dëmtimi i faqeve mund të rezultojë në [[Wikipedia:BLLOKIMI|bllokimin tënd prej redaktimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 25 tetor 2026 23:57 (CET)
pd7rqolnvyc7hjizlructspqblikia9
Përdoruesi diskutim:~2026-56993-76
3
408036
3059565
2026-10-25T22:22:21Z
Qwerfjkl (bot)
160953
/* Probleme me referimet te artikulli Person i jetes publike */
3059565
wikitext
text/x-wiki
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Person i jetes publike]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059560|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Person i jetes publike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:22)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:22 (CET)
k4h5ozzfjqromzvk95gb2sh70bb0igm
3059573
3059565
2026-10-25T22:36:23Z
Qwerfjkl (bot)
160953
/* Probleme me referimet te artikulli Gentrit Syla */
3059573
wikitext
text/x-wiki
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Person i jetes publike]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059560|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Person i jetes publike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:22)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:22 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gentrit Syla]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059564|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gentrit Syla]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:36)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:36 (CET)
ddbgo35c2fq5wx7zhm355fdhhxt4up7
3059583
3059573
2026-10-25T23:04:06Z
Qwerfjkl (bot)
160953
/* Probleme me referimet te artikulli Gentrit Syla */
3059583
wikitext
text/x-wiki
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Person i jetes publike]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059560|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Person i jetes publike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:22)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:22 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gentrit Syla]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059564|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gentrit Syla]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:36)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:36 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gentrit Syla]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059576|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gentrit Syla]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2023:04)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 tetor 2026 00:04 (CET)
hpq0856mbv0leokcmubaqtdf638qx99
3059584
3059583
2026-10-25T23:04:17Z
Fallbackintoreality
102113
/* Mos harto artikuj me inteligjencë artificiale */ pjesë e re
3059584
wikitext
text/x-wiki
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Person i jetes publike]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059560|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Person i jetes publike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to.
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:22)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:22 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gentrit Syla]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059564|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gentrit Syla]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2022:36)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 tetor 2026 23:36 (CET)
== Probleme me referimet te artikulli ''[[Gentrit Syla]]'' ==
Përshëndetje, ~2026-56993-76!
Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/3059576|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gentrit Syla]]'' ka sjellë këto probleme me referimet:
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]].
* [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]].
Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20tetor%202026,%2023:04)§ion=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur!
— <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 tetor 2026 00:04 (CET)
== Mos harto artikuj me inteligjencë artificiale ==
Tungjatjeta! Ti krijove pak më parë një artikull me titullin ''[[Gentrit Syla]]'', që ka treguar shenja të gjenerimit me IA (chatbot). '''Gjenerimi i artikujve me inteligjencë artificiale ndalohet në Wikipedia.''' Artikujt e tillë mund të përmbajnë shkelje të [[Wikipedia:Të drejtat e autorit|së drejtës së autorit]], mund të kenë probleme me [[Wikipedia:Vërtetueshmëria|vërtetueshmërinë]] dhe me [[Wikipedia:Pikëpamja neutrale|tonin neutral]], gjëra që janë kyçe në Wikipedia dhe nuk negociohen. Kur redakton në Wikipedia, duhet të shkruash me fjalët e tua. Kjo është që redaktorët të mund t'i vërtetojnë faktet që shkruhen në Wikipedia.
Nëse subjekti në pyetje është me të vërtetë [[Wikipedia:Shquarësia|i shquar]] (sipas kritereve të burimeve të besueshme që nevojiten për një biografi), atëherë shkruaje artikullin me fjalët e tua, ''pa chatbot''. Ta sugjeroj të lexosh udhëzimin tek [[Wikipedia:Artikulli i parë]] para se të nisësh.
Rikrijimi i një artikulli të grisur pa ndryshime të mëtutjeshme mund të rezultojë në bllokimin e artikullit ose të përdoruesit. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 26 tetor 2026 00:04 (CET)
cim250q00strp8crz3yebk64uwonmfn
Wikipedia:Pa kërkime origjinale
4
408038
3059579
2026-10-25T22:53:25Z
Fallbackintoreality
102113
Faqja u ridrejtua te [[Wikipedia:Jo hulumtime vetjake]]
3059579
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Jo hulumtime vetjake]]
fyexjmdtwm0ogr0ixhy4hjlb7a7ra17
3059580
3059579
2026-10-25T22:53:37Z
Fallbackintoreality
102113
Mbrojtur "[[Wikipedia:Pa kërkime origjinale]]": Faqe teknike ([Redaktimi=Lejohet vetëm për administratorët] (i pacaktuar) [Zhvendosja=Lejohet vetëm për administratorët] (i pacaktuar))
3059579
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[Wikipedia:Jo hulumtime vetjake]]
fyexjmdtwm0ogr0ixhy4hjlb7a7ra17
Stampa:Wikidata sitelink
10
408039
3059585
2026-10-25T23:08:34Z
Fallbackintoreality
102113
nga stampa [[:en:Template:Wikidata sitelink]]
3059585
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#if:{{{lang|}}}|{{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|{{{lang}}}{{{project|wiki}}}}}|{{error|Error: No language code specified}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
6le8zd72hdqykebcxrby3oucggkl7db
3059587
3059585
2026-10-25T23:09:46Z
Fallbackintoreality
102113
n'shqip
3059587
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#if:{{{lang|}}}|{{#invoke:WikidataIB|getSiteLink|{{{lang}}}{{{project|wiki}}}}}|{{error|Defekt: Nuk u cek një kod i gjuhës}}}}</includeonly><noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
e0mc7t1m9bq66ijpooraq1309ayn351
Stampa:Wikidata sitelink/doc
10
408040
3059588
2026-10-25T23:10:37Z
Fallbackintoreality
102113
Faqe e re: {{Documentation subpage}} {{High-use}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Përdorimi == {{Lua|Module:WikidataIB}} This template gets the specified interlanguage link for the current article from Wikidata. If not found or a Wikidata item for the article does not exist, it will return an empty string. Use the {{para|lang}} parameter to specify an List of ISO 639-1 codes|ISO 639-1...
3059588
wikitext
text/x-wiki
{{Documentation subpage}}
{{High-use}}
<!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) -->
== Përdorimi ==
{{Lua|Module:WikidataIB}}
This template gets the specified interlanguage link for the current article from Wikidata. If not found or a Wikidata item for the article does not exist, it will return an empty string. Use the {{para|lang}} parameter to specify an [[List of ISO 639-1 codes|ISO 639-1 language code]], and optionally, the {{para|project}} parameter if you want to get the link for a project other than Wikipedia. Note that the template will only return the page name, it does not automatically create a link.
See also [[Template:Interwiki extra]] for automatically adding links to other languages from a Wikidata item.
== Shembuj ==
<noinclude>Note: On [[Template:Wikidata sitelink/doc]], the result of these examples is empty, as the page is not connected to a Wikidata item. You can see nonempty results when the documentation is transcluded on [[Template:Wikidata sitelink]].</noinclude>
* {{tlx|Wikidata sitelink|lang{{=}}cy}} → {{Wikidata sitelink|lang=cy}}
* {{tlx|Wikidata sitelink|lang{{=}}cy|project{{=}}wikiquote}} → {{Wikidata sitelink|lang=cy|project=wikiquote}}
== TemplateData ==
<templatedata>
{
"params": {
"lang": {
"description": "ISO 639-1 language code specifying the language you want to get the sitelink for.",
"example": "de",
"type": "string",
"required": true
},
"project": {
"description": "The project to get the sitelink for, if not Wikipedia.",
"example": "wikiquote",
"default": "wiki",
"type": "string"
}
},
"description": "This template gets the specified interlanguage link for the current article from Wikidata. If not found or a Wikidata item for the article does not exist, it will return an empty string.",
"format": "inline"
}
</templatedata>
<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | |
<!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata -->
[[Category:Stampa për Wikidata]]
}}</includeonly>
qtvn900hit5ihxi0a02x6sr2nrpl19j
Diskutim:Andon Kryeziu
1
408041
3059605
2026-10-26T00:57:00Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059605
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andon Kryeziu]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059604 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121023235833/http://www.koutouzis.gr/kriezis.htm për lidhjen http://www.koutouzis.gr/kriezis.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 01:57 (CET)
gv5lpgnt4avcsx4jkz20oagv7dxryji
Diskutim:Arta Kallaba
1
408042
3059631
2026-10-26T03:47:10Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059631
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Arta Kallaba]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059630 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20261006212327/https://lajme.org/colonel-bird-i-regjisores-kallaba-premiere-ne-new-york/ për lidhjen https://lajme.org/colonel-bird-i-regjisores-kallaba-premiere-ne-new-york/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 04:47 (CET)
c75h8vve0o9ty3sf0uzk9myzsg0e965
Diskutim:Vinkovci/Arkivi 1
1
408043
3059648
2026-10-26T04:20:40Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Vinkovci]]
3059648
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Ndryshime te lidhjet e jashtme ==
Përshëndetje, redaktorë!
Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Vinkovci]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997341 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100416080111/http://grad-vinkovci.com/ te http://www.grad-vinkovci.com/
Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat.
Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:40 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2117416 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.slavonija-info.com/portal/vinkovci/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 13:53 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2182372 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20050211040421/http://vinkovci.gkvk.hr/ për lidhjen http://vinkovci.gkvk.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 janar 2021 16:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vinkovci]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490162 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090909233617/http://www.kk-vinkovci.hr/ për lidhjen http://www.kk-vinkovci.hr/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 17:12 (CEST)
3zhsemkl5jz1mfcqj88jf1yubcsl9w9
Diskutim:Ċensu Tabone/Arkivi 1
1
408044
3059652
2026-10-26T04:22:54Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Ċensu Tabone]]
3059652
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2490278 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201002210840/http://www.mam.org.mt/council.htm për lidhjen http://www.mam.org.mt/council.htm.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 20:16 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2492881 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003533/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343 për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20100209/local/maria-tabone-90-years-young.293343.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 nëntor 2022 06:19 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495193 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180723003538/https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html për lidhjen https://www.timesofmalta.com/mobile/articles/view/20180719/local/widow-of-censu-tabone-passes-away.684800?ext=html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 nëntor 2022 17:47 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ċensu Tabone]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2654126 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120815191611/http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314 për lidhjen http://www.maltatoday.com.mt/en/newsdetails/news/national/Gentleman-politician-Censu-Tabone-passes-away-20120314.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 prill 2024 17:57 (CEST)
acyica9y5404svl8epylcyaee7em4fo
Diskutim:Ura e Peleshacit/Arkivi 1
1
408045
3059656
2026-10-26T04:23:35Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Ura e Peleshacit]]
3059656
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585547 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220717052511/https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/lifestyle/63159-peljesac-bridge-opening.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220722053520/https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july për lidhjen https://www.total-croatia-news.com/politics/64495-peljesac-bridge-to-be-formally-inaugurated-on-26-july.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205222323/https://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/item/14407-tender-for-peljesac-bridge-delayed-once-again.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205230956/https://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/business/11401-construction-of-peljesac-bridge-starting-soon-with-or-without-eu-funds.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 shtator 2023 07:30 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2585773 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20211205211149/https://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue për lidhjen http://www.total-croatia-news.com/news/21210-plenkovic-peljesac-bridge-project-will-continue.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 shtator 2023 23:28 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Peleshacit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2628999 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120207093606/http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524 për lidhjen http://www.limun.hr/en/main.aspx?id=166524.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2023 01:53 (CET)
owr344niwk0yl7iiuphw1cnmvqba59j
Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka/Arkivi 1
1
408046
3059658
2026-10-26T04:23:56Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]
3059658
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2712980 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170715225528/http://www.dhakarkmm.org/dhaka%20math.html për lidhjen http://www.dhakarkmm.org/dhaka%20math.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 nëntor 2024 15:43 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2717996 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20121009233237/http://www.rkmdhaka.org.bd/ për lidhjen http://www.rkmdhaka.org.bd//.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 nëntor 2024 22:34 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2730511 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2024 06:27 (CET)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tempulli i Misionit Ramakrishna në Dhaka]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2837862 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171231113507/http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK për lidhjen http://www.belurmath.org/centres/display_centre.php?centre_id=DHK.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 shtator 2025 02:53 (CEST)
7egn0vb3a3mwvqbnoq591779vd7v44i
Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai/Arkivi 1
1
408047
3059662
2026-10-26T04:24:53Z
MajavahBot
122738
U arkivuan 3 diskutime nga faqja [[Diskutim:Universiteti Babeș-Bolyai]]
3059662
wikitext
text/x-wiki
{{Arkivi}}
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3044061 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230906073140/https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/traditie-si-excelenta-in-scolile-academice-un-volum-sub-egida-centenarului-ubb/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260512175930/https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/ për lidhjen https://news.ubbcluj.ro/en/ubb-is-the-first-romanian-university-ranked-world-class-5-stars/.
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://ziuadecj.realitatea.net/eveniment/doi-profesori-universitari-din-cluj-dau-in-judecata-statul-roman-la-strasbourg--35640.html.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 shtator 2026 20:59 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3049012 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150629144912/http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro për lidhjen http://www.ziardecluj.ro/analiza-80000-de-studenti-aduc-la-cluj-anual-400-de-milioane-de-euro.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160812044606/http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/eurolang20070117.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304142246/http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/AP2006126.pdf.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160304032905/http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf për lidhjen http://bolyai.eu/dok/times2007feb23.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2026 12:31 (CEST)
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti Babeș-Bolyai]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3051913 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20260912171305/https://econ.ubbcluj.ro/ për lidhjen http://www.econ.ubbcluj.ro/.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230629074514/http://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/ për lidhjen https://www.qs.com/solutions/research-intelligence/qs-stars/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 shtator 2026 13:50 (CEST)
ebi4u41z19txift80qy9wjmc50k1i1p
Diskutim:Aurelius dhe Natalia
1
408048
3059667
2026-10-26T04:48:56Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059667
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aurelius dhe Natalia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059666 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.saintforaminute.com/saints/saint_aurelius_of_cordoba.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 05:48 (CET)
fnf8l59yf640kxt51mws59p00nsyu0l
Diskutim:Banati
1
408049
3059671
2026-10-26T05:32:47Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059671
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Banati]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059670 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230327215257/https://www.memoria.ro/files/user_uploaded/66909/banat_eldorado_.pdf për lidhjen https://www.memoria.ro/files/user_uploaded/66909/banat_eldorado_.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 06:32 (CET)
1x463ct9tu9csb5q1hm7dm5f76lxgog
Fjalor Frengjisht-Shqip
0
408050
3059676
2026-10-26T07:07:22Z
Everm4e
104815
Everm4e zhvendosi faqen [[Fjalor Frengjisht-Shqip]] te [[Fjalori frëngjisht-shqip]]: grammar
3059676
wikitext
text/x-wiki
#RIDREJTO [[Fjalori frëngjisht-shqip]]
fzishg6g5hwp18hax0khaystzc2xxsw
Përdoruesi:GabrielaK99/Kontakt
2
408051
3059683
2026-10-26T07:42:51Z
GabrielaK99
194701
GabrielaK99 zhvendosi faqen [[Përdoruesi:GabrielaK99/Kontakt]] te [[Kontakt]]: Kalimi i draftit në hapësirën kryesore
3059683
wikitext
text/x-wiki
#RIDREJTO [[Kontakt]]
q645xbhiya5syy8ubder9vuzxl6seje
Diskutim:Biblioteka akademike
1
408052
3059685
2026-10-26T07:48:31Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059685
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Biblioteka akademike]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059684 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://scholarworks.iupui.edu/bitstream/1805/11853/1/ACRL_2016_2016.pdf.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 08:48 (CET)
d3s5z1b2zgzyb71356nt20l0g6kw0fn
Diskutim:CSKA Moska
1
408053
3059695
2026-10-26T10:19:05Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059695
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[CSKA Moska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059694 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250104215751/https://en.pfc-cska.com/ për lidhjen https://en.pfc-cska.com/.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 11:19 (CET)
ms3qsmexs8wysk2shvx0kaqn5pafg0a
Përdoruesi diskutim:Ndriçim Ciroka
3
408054
3059698
2026-10-26T10:39:54Z
Komuniteti
117282
Mirëpritje
3059698
wikitext
text/x-wiki
{{Stampa:Tung|name=Ndriçim Ciroka}}
-- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 26 tetor 2026 11:39 (CET)
5bi1i16sv2x55fev9tiyvxxqwj960e2
Diskutim:Christine von Kohl
1
408055
3059709
2026-10-26T11:15:52Z
InternetArchiveBot
115207
Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme. #IABot (v2.0.9.6)
3059709
wikitext
text/x-wiki
== Internet Archive Bot ==
Përshëndetje, redaktorë!
Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Christine von Kohl]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=3059708 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime:
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191116134942/http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php për lidhjen http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php.
*U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191116134942/http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php për lidhjen http://www.seemo.org/seemo-human-rights-2002.php.
Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 tetor 2026 12:15 (CET)
h7zikk9hdpnpj54ogtk58n0un0e0kbm